3.5 - Purna Pashchaduta Purna - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Gujarati Script

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-ન્તૃતીયકાણ્ડે પઞ્ચમઃ પ્રશ્નઃ - ઇષ્ટિશેષાભિધાનં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

પૂ॒ર્ણા પ॒શ્ચાદુ॒ત પૂ॒ર્ણા પુ॒રસ્તા॒દુ-ન્મ॑દ્ધ્ય॒તઃ પૌ᳚ર્ણમા॒સી જિ॑ગાય । તસ્યા᳚-ન્દે॒વા અધિ॑ સં॒વઁસ॑ન્ત ઉત્ત॒મે નાક॑ ઇ॒હ મા॑દયન્તામ્ ॥ યત્તે॑ દે॒વા અદ॑ધુ ર્ભાગ॒ધેય॒મમા॑વાસ્યે સં॒વઁસ॑ન્તો મહિ॒ત્વા । સાનો॑ ય॒જ્ઞ-મ્પિ॑પૃહિ વિશ્વવારે ર॒યિ-ન્નો॑ ધેહિ સુભગે સુ॒વીર᳚મ્ ॥નિ॒વેશ॑ની સ॒ઙ્ગમ॑ની॒ વસૂ॑નાં॒-વિઁશ્વા॑ રૂ॒પાણિ॒ વસૂ᳚ન્યાવે॒શય॑ન્તી । સ॒હ॒સ્ર॒પો॒ષગ્ં સુ॒ભગા॒ રરા॑ણા॒ સા ન॒ આગ॒ન્. વર્ચ॑સા [આગ॒ન્. વર્ચ॑સા, સં॒વિઁ॒દા॒ના ।] 1

સંવિઁદા॒ના ॥ અગ્ની॑ષોમૌ પ્રથ॒મૌ વી॒ર્યે॑ણ॒ વસૂ᳚-ન્રુ॒દ્રાના॑દિ॒ત્યાનિ॒હ જિ॑ન્વતમ્ । મા॒દ્ધ્યગ્ં હિ પૌ᳚ર્ણમા॒સ-ઞ્જુ॒ષેથા॒-મ્બ્રહ્મ॑ણા વૃ॒દ્ધૌ સુ॑કૃ॒તેન॑ સા॒તાવથા॒-ઽસ્મભ્યગ્ં॑ સ॒હવી॑રાગ્ં ર॒યિ-ન્નિ ય॑ચ્છતમ્ ॥ આ॒દિ॒ત્યાશ્ચા-ઽઙ્ગિ॑રસશ્ચા॒ગ્નીના-ઽદ॑ધત॒ તે દ॑ર્શપૂર્ણમા॒સૌ પ્રૈફ્સ॒-ન્તેષા॒મઙ્ગિ॑રસા॒-ન્નિરુ॑પ્તગ્ં હ॒વિરાસી॒દથા॑-ઽઽદિ॒ત્યા એ॒તૌ હોમા॑વપશ્ય॒-ન્તાવ॑જુહવુ॒સ્તતો॒ વૈ તે દ॑ર્શપૂર્ણમા॒સૌ [ ] 2

પૂર્વ॒ આ ઽલ॑ભન્ત દર્શપૂર્ણમા॒સા-વા॒લભ॑માન એ॒તૌ હોમૌ॑ પુ॒રસ્તા᳚જ્જુહુયા-થ્સા॒ક્ષાદે॒વ દ॑ર્શપૂર્ણમા॒સાવા લ॑ભતે બ્રહ્મવા॒દિનો॑ વદન્તિ॒ સ ત્વૈ દ॑ર્શપૂર્ણમા॒સાવા લ॑ભેત॒ ય એ॑નયોરનુ-લો॒મઞ્ચ॑ પ્રતિલો॒મઞ્ચ॑ વિ॒દ્યાદિત્ય॑માવા॒સ્યા॑યા ઊ॒ર્ધ્વ-ન્તદ॑નુલો॒મ-મ્પૌ᳚ર્ણમા॒સ્યૈ પ્ર॑તી॒ચીન॒-ન્ત-ત્પ્ર॑તિલો॒મં-યઁ-ત્પૌ᳚ર્ણમા॒સી-મ્પૂર્વા॑મા॒લભે॑ત પ્રતિલો॒મમે॑ના॒વા લ॑ભેતા॒-મુમ॑પ॒ક્ષીય॑માણ॒-મન્વપ॑- [-મન્વપ॑, ક્ષી॒યે॒ત॒ સા॒ર॒સ્વ॒તૌ હોમૌ॑] 3

-ક્ષીયેત સારસ્વ॒તૌ હોમૌ॑ પુ॒રસ્તા᳚જ્જુહુયાદમાવા॒સ્યા॑ વૈ સર॑સ્વત્યનુલો॒મ-મે॒વૈના॒વા લ॑ભતે॒ ઽમુમા॒પ્યાય॑માન॒મન્વા પ્યા॑યત આગ્નાવૈષ્ણ॒વ-મેકા॑દશકપાલ-મ્પુ॒રસ્તા॒ન્નિર્વ॑પે॒-થ્સર॑સ્વત્યૈ ચ॒રુગ્ં સર॑સ્વતે॒ દ્વાદ॑શકપાલં॒-યઁદા᳚ગ્ને॒યો ભવ॑ત્ય॒ગ્નિર્વૈ ય॑જ્ઞમુ॒ખં-યઁ॑જ્ઞમુ॒ખમે॒વર્ધિ॑-મ્પુ॒રસ્તા᳚-દ્ધત્તે॒ ય-દ્વૈ᳚ષ્ણ॒વો ભવ॑તિ ય॒જ્ઞો વૈ વિષ્ણુ॑ર્ય॒જ્ઞમે॒વા-ઽઽરભ્ય॒ પ્રત॑નુતે॒ સર॑સ્વત્યૈ ચ॒રુર્ભ॑વતિ॒ સર॑સ્વતે॒ દ્વાદ॑શકપાલો-ઽમાવા॒સ્યા॑ વૈ સર॑સ્વતી પૂ॒ર્ણમા॑સ॒-સ્સર॑સ્વા॒-ન્તાવે॒વ સા॒ક્ષાદા ર॑ભત ઋ॒દ્ધ્નોત્યા᳚ભ્યા॒-ન્દ્વાદ॑શકપાલ॒-સ્સર॑સ્વતે ભવતિ મિથુન॒ત્વાય॒ પ્રજા᳚ત્યૈ મિથુ॒નૌ ગાવૌ॒ દક્ષિ॑ણા॒ સમૃ॑દ્ધ્યૈ ॥ 4 ॥

(વર્ચ॑સા॒ - વૈ તે દ॑ર્શપૂર્ણમા॒સા - વપ॑ - તનુતે॒ સર॑સ્વત્યૈ॒ - પઞ્ચ॑વિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 1)

ઋષ॑યો॒ વા ઇન્દ્ર॑-મ્પ્ર॒ત્યક્ષ॒-ન્નાપ॑શ્ય॒-ન્તં-વઁસિ॑ષ્ઠઃ પ્ર॒ત્યક્ષ॑મપશ્ય॒-થ્સો᳚-ઽબ્રવી॒-દ્બ્રાહ્મ॑ણ-ન્તે વક્ષ્યામિ॒ યથા॒ ત્વત્પુ॑રોહિતાઃ પ્ર॒જાઃ પ્ર॑જનિ॒ષ્યન્તે-ઽથ॒ મેત॑રેભ્ય॒ ઋષિ॑ભ્યો॒ મા પ્રવો॑ચ॒ ઇતિ॒ તસ્મા॑ એ॒તાન્થ્સ્તોમ॑-ભાગાનબ્રવી॒-ત્તતો॒ વસિ॑ષ્ઠપુરોહિતાઃ પ્ર॒જાઃ પ્રાજા॑યન્ત॒ તસ્મા᳚-દ્વાસિ॒ષ્ઠો બ્ર॒હ્મા કા॒ર્યઃ॑ પ્રૈવ જા॑યતે ર॒શ્મિર॑સિ॒ ક્ષયા॑ય ત્વા॒ ક્ષય॑-ઞ્જિ॒ન્વે- [ક્ષય॑-ઞ્જિ॒ન્વેતિ॑, આ॒હ॒ દે॒વા વૈ] 5

-ત્યા॑હ દે॒વા વૈ ક્ષયો॑ દે॒વેભ્ય॑ એ॒વ ય॒જ્ઞ-મ્પ્રા-ઽઽહ॒ પ્રેતિ॑રસિ॒ ધર્મા॑ય ત્વા॒ ધર્મ॑-ઞ્જિ॒ન્વેત્યા॑હ મનુ॒ષ્યા॑ વૈ ધર્મો॑ મનુ॒ષ્યે᳚ભ્ય એ॒વ ય॒જ્ઞ-મ્પ્રા-ઽઽહાન્વિ॑તિરસિ દિ॒વે ત્વા॒ દિવ॑-ઞ્જિ॒ન્વેત્યા॑હૈ॒ભ્ય એ॒વ લો॒કેભ્યો॑ ય॒જ્ઞ-મ્પ્રા-ઽઽહ॑વિષ્ટ॒મ્ભો॑-ઽસિ॒ વૃષ્ટ્યૈ᳚ ત્વા॒ વૃષ્ટિ॑-ઞ્જિ॒ન્વેત્યા॑હ॒ વૃષ્ટિ॑મે॒વા-ઽવ॑- [વૃષ્ટિ॑મે॒વા-ઽવ॑, રુ॒ન્ધે॒ પ્ર॒વા-] 6

-રુન્ધે પ્ર॒વા-ઽસ્ય॑નુ॒વા-ઽસીત્યા॑હ મિથુન॒ત્વાયો॒શિગ॑સિ॒ વસુ॑ભ્યસ્ત્વા॒ વસૂ᳚ઞ્જિ॒ન્વેત્યા॑હા॒ષ્ટૌ વસ॑વ॒ એકા॑દશ રુ॒દ્રા દ્વાદ॑શા-ઽઽદિ॒ત્યા એ॒તાવ॑ન્તો॒ વૈ દે॒વાસ્તેભ્ય॑ એ॒વ ય॒જ્ઞ-મ્પ્રા-ઽઽહૌજો॑-ઽસિ પિ॒તૃભ્ય॑સ્ત્વા પિ॒તૄન્ જિ॒ન્વેત્યા॑હ દે॒વાને॒વ પિ॒તૄનનુ॒ સન્ત॑નોતિ॒ તન્તુ॑રસિ પ્ર॒જાભ્ય॑સ્ત્વા પ્ર॒જા જિ॒ન્વે- [પ્ર॒જા જિ॑ન્વ, ઇત્યા॑હ પિ॒તૄને॒વ] 7

-ત્યા॑હ પિ॒તૄને॒વ પ્ર॒જા અનુ॒ સન્ત॑નોતિ પૃતના॒ષાડ॑સિ પ॒શુભ્ય॑સ્ત્વા પ॒શૂઞ્જિ॒ન્વેત્યા॑હ પ્ર॒જા એ॒વ પ॒શૂનનુ॒ સન્ત॑નોતિરે॒વદ॒સ્યો-ષ॑ધીભ્ય॒ સ્ત્વૌષ॑ધી-ર્જિ॒ન્વેત્યા॒હૌષ॑ધીષ્વે॒વ પ॒શૂ-ન્પ્રતિ॑ષ્ઠાપયત્યભિ॒જિદ॑સિ યુ॒ક્તગ્રા॒વેન્દ્રા॑ય॒ ત્વેન્દ્ર॑-ઞ્જિ॒ન્વેત્યા॑હા॒ભિજિ॑ત્યા॒ અધિ॑પતિરસિ પ્રા॒ણાય॑ ત્વા પ્રા॒ણ- [પ્રા॒ણમ્, જિ॒ન્વેત્યા॑હ] 8

-ઞ્જિ॒ન્વેત્યા॑હ પ્ર॒જાસ્વે॒વ પ્રા॒ણા-ન્દ॑ધાતિ ત્રિ॒વૃદ॑સિ પ્ર॒વૃદ॒સીત્યા॑હ મિથુન॒ત્વાય॑ સગ્ંરો॒હો॑-ઽસિ નીરો॒હો॑-ઽસીત્યા॑હ॒ પ્રજા᳚ત્યૈ વસુ॒કો॑-ઽસિ॒ વેષ॑શ્રિરસિ॒ વસ્ય॑ષ્ટિર॒સીત્યા॑હ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ ॥ 9 ॥

(જિ॒ન્વેત્ય - વ॑ - પ્ર॒જા જિ॑ન્વ - પ્રા॒ણન્ - ત્રિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 2)

અ॒ગ્નિના॑ દે॒વેન॒ પૃત॑ના જયામિ ગાય॒ત્રેણ॒ છન્દ॑સા ત્રિ॒વૃતા॒ સ્તોમે॑ન રથન્ત॒રેણ॒ સામ્ના॑ વષટ્કા॒રેણ॒ વજ્રે॑ણ પૂર્વ॒જા-ન્ભ્રાતૃ॑વ્યા॒નધ॑રા-ન્પાદયા॒મ્યવૈ॑ના-ન્બાધે॒ પ્રત્યે॑નાન્નુદે॒-ઽસ્મિન્ ક્ષયે॒-ઽસ્મિ-ન્ભૂ॑મિલો॒કે યો᳚-ઽસ્મા-ન્દ્વેષ્ટિ॒ યઞ્ચ॑ વ॒ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો વિષ્ણોઃ॒ ક્રમે॒ણા-ઽત્યે॑નાન્ ક્રામા॒મીન્દ્રે॑ણ દે॒વેન॒ પૃત॑ના જયામિ॒ ત્રૈષ્ટુ॑ભેન॒ છન્દ॑સા પઞ્ચદ॒શેન॒ સ્તોમે॑ન બૃહ॒તા સામ્ના॑ વષટ્કા॒રેણ॒ વજ્રે॑ણ [વજ્રે॑ણ, સ॒હ॒જાન્. વિશ્વે॑ભિર્દે॒વેભિઃ॒ પૃત॑ના] 10

સહ॒જાન્. વિશ્વે॑ભિર્દે॒વેભિઃ॒ પૃત॑ના જયામિ॒ જાગ॑તેન॒ છન્દ॑સા સપ્તદ॒શેન॒ સ્તોમે॑ન વામદે॒વ્યેન॒ સામ્ના॑ વષટ્કા॒રેણ॒ વજ્રે॑ણા પર॒જાનિન્દ્રે॑ણ સ॒યુજો॑ વ॒યગ્ં સા॑સ॒હ્યામ॑ પૃતન્ય॒તઃ । ઘ્નન્તો॑ વૃ॒ત્રાણ્ય॑પ્ર॒તિ । યત્તે॑ અગ્ને॒ તેજ॒સ્તેના॒હ-ન્તે॑જ॒સ્વી ભૂ॑યાસં॒-યઁત્તે॑ અગ્ને॒ વર્ચ॒સ્તેના॒હં-વઁ॑ર્ચ॒સ્વી ભૂ॑યાસં॒-યઁત્તે॑ અગ્ને॒ હર॒સ્તેના॒હગ્ં હ॑ર॒સ્વી ભૂ॑યાસમ્ ॥ 11 ॥

(બૃ॒હ॒તા સામ્ના॑ વષટ્કા॒રેણ॒ વજ્રે॑ણ॒ - ષટ્ચ॑ત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 3)

યે દે॒વા ય॑જ્ઞ॒હનો॑ યજ્ઞ॒મુષઃ॑ પૃથિ॒વ્યામદ્ધ્યાસ॑તે । અ॒ગ્નિર્મા॒ તેભ્યો॑ રક્ષતુ॒ ગચ્છે॑મ સુ॒કૃતો॑ વ॒યમ્ ॥ આ-ઽગ॑ન્મ મિત્રાવરુણા વરેણ્યા॒ રાત્રી॑ણા-મ્ભા॒ગો યુ॒વયો॒ર્યો અસ્તિ॑ । નાક॑-ઙ્ગૃહ્ણા॒ના-સ્સુ॑કૃ॒તસ્ય॑ લો॒કે તૃ॒તીયે॑ પૃ॒ષ્ઠે અધિ॑ રોચ॒ને દિ॒વઃ ॥ યે દે॒વા ય॑જ્ઞ॒હનો॑ યજ્ઞ॒મુષો॒-ઽન્તરિ॒ક્ષે-ઽદ્ધ્યાસ॑તે । વા॒યુર્મા॒ તેભ્યો॑ રક્ષતુ॒ ગચ્છે॑મ સુ॒કૃતો॑ વ॒યમ્ ॥ યાસ્તે॒ રાત્રી᳚-સ્સવિત- [રાત્રી᳚-સ્સવિતઃ, દે॒વ॒યાની॑રન્ત॒રા] 12

-ર્દેવ॒યાની॑રન્ત॒રા દ્યાવા॑પૃથિ॒વી વિ॒યન્તિ॑ । ગૃ॒હૈશ્ચ॒ સર્વૈઃ᳚ પ્ર॒જયા॒ ન્વગ્રે॒ સુવો॒ રુહા॑ણાસ્તરતા॒ રજાગ્ં॑સિ ॥ યે દે॒વા ય॑જ્ઞ॒હનો॑ યજ્ઞ॒મુષો॑ દિ॒વ્યદ્ધ્યાસ॑તે । સૂર્યો॑ મા॒ તેભ્યો॑ રક્ષતુ॒ ગચ્છે॑મ સુ॒કૃતો॑ વ॒યમ્ ॥ યેનેન્દ્રા॑ય સ॒મભ॑રઃ॒ પયાગ્॑સ્યુત્ત॒મેન॑ હ॒વિષા॑ જાતવેદઃ । તેના᳚-ઽગ્ને॒ ત્વમુ॒ત વ॑ર્ધયે॒મગ્ં સ॑જા॒તાના॒ગ્॒ શ્રૈષ્ઠ્ય॒ આ ધે᳚હ્યેનમ્ ॥ ય॒જ્ઞ॒હનો॒ વૈ દે॒વા ય॑જ્ઞ॒મુષ॑- [દે॒વા ય॑જ્ઞ॒મુષઃ॑, સ॒ન્તિ॒ ત એ॒ષુ] 13

-સ્સન્તિ॒ ત એ॒ષુ લો॒કેષ્વા॑સત આ॒દદા॑ના વિમથ્ના॒ના યો દદા॑તિ॒ યો યજ॑તે॒ તસ્ય॑ । યે દે॒વા ય॑જ્ઞ॒હનઃ॑ પૃથિ॒વ્યામદ્ધ્યાસ॑તે॒ યે અ॒ન્તરિ॑ક્ષે॒ યે દિ॒વીત્યા॑હે॒માને॒વ લો॒કાગ્સ્તી॒ર્ત્વા સગૃ॑હ॒-સ્સપ॑શુ-સ્સુવ॒ર્ગં-લોઁ॒કમે॒ત્યપ॒ વૈ સોમે॑નેજા॒નાદ્દે॒વતા᳚શ્ચ ય॒જ્ઞશ્ચ॑ ક્રામન્ત્યાગ્ને॒ય-મ્પઞ્ચ॑કપાલમુદવસા॒નીય॒-ન્નિર્વ॑પેદ॒ગ્નિ-સ્સર્વા॑ દે॒વતાઃ॒ [દે॒વતાઃ᳚, પાઙ્ક્તો॑ ય॒જ્ઞો] 14

પાઙ્ક્તો॑ ય॒જ્ઞો દે॒વતા᳚શ્ચૈ॒વ ય॒જ્ઞઞ્ચાવ॑ રુન્ધેગાય॒ત્રો વા અ॒ગ્નિર્ગા॑ય॒ત્ર છ॑ન્દા॒સ્ત-ઞ્છન્દ॑સા॒ વ્ય॑ર્ધયતિ॒ ય-ત્પઞ્ચ॑કપાલ-ઙ્ક॒રોત્ય॒ષ્ટાક॑પાલઃ કા॒ર્યો᳚-ઽષ્ટાક્ષ॑રા ગાય॒ત્રી ગા॑ય॒ત્રો᳚-ઽગ્નિ-ર્ગા॑ય॒ત્ર છ॑ન્દા॒-સ્સ્વેનૈ॒વૈન॒-ઞ્છન્દ॑સા॒ સમ॑ર્ધયતિ પ॒ઙ્ક્ત્યૌ॑ યાજ્યાનુવા॒ક્યે॑ ભવતઃ॒ પાઙ્ક્તો॑ ય॒જ્ઞસ્તેનૈ॒વ ય॒જ્ઞાન્નૈતિ॑ ॥ 15 ॥

(સ॒વિ॒ત॒-ર્દે॒વા ય॑જ્ઞ॒મુષઃ॒ - સર્વા॑ દે॒વતા॒ - સ્ત્રિચ॑ત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 4)

સૂર્યો॑ મા દે॒વો દે॒વેભ્યઃ॑ પાતુ વા॒યુર॒ન્તરિ॑ક્ષા॒-દ્યજ॑માનો॒-ઽગ્નિર્મા॑ પાતુ॒ ચક્ષુ॑ષઃ । સક્ષ॒ શૂષ॒ સવિ॑ત॒ર્વિશ્વ॑ચર્ષણ એ॒તેભિઃ॑ સોમ॒ નામ॑ભિર્વિધેમ તે॒ તેભિઃ॑ સોમ॒ નામ॑ભિર્વિધેમ તે ॥ અ॒હ-મ્પ॒રસ્તા॑દ॒-હમ॒વસ્તા॑દ॒હ-ઞ્જ્યોતિ॑ષા॒ વિ તમો॑ વવાર । યદ॒ન્તરિ॑ક્ષ॒-ન્તદુ॑ મે પિ॒તા-ઽભૂ॑દ॒હગ્ં સૂર્ય॑મુભ॒યતો॑ દદર્શા॒હ-મ્ભૂ॑યા સમુત્ત॒મ-સ્સ॑મા॒નાના॒- [સમુત્ત॒મ-સ્સ॑મા॒નાના᳚મ્, આ સ॑મુ॒દ્રા-] 16

-મા સ॑મુ॒દ્રા-દા-ઽન્તરિ॑ક્ષાત્-પ્ર॒જાપ॑તિરુદ॒ધિ-ઞ્ચ્યા॑વયા॒તીન્દ્રઃ॒ પ્રસ્નૌ॑તુ મ॒રુતો॑ વર્ષય॒ન્તૂન્ન॑મ્ભય પૃથિ॒વી-મ્ભિ॒ન્ધીદ-ન્દિ॒વ્ય-ન્નભઃ॑ । ઉ॒દ્રો દિ॒વ્યસ્ય॑ નો દે॒હીશા॑નો॒ વિસૃ॑જા॒ દૃતિ᳚મ્ ॥ પ॒શવો॒ વા એ॒તે યદા॑દિ॒ત્ય એ॒ષ રુ॒દ્રો યદ॒ગ્નિરોષ॑ધીઃ॒ પ્રાસ્યા॒ગ્નાવા॑દિ॒ત્ય-ઞ્જુ॑હોતિ રુ॒દ્રાદે॒વ પ॒શૂન॒ન્તર્દ॑ધા॒ત્યથો॒ ઓષ॑ધીષ્વે॒વ પ॒શૂ- [પ॒શૂન્, પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ] 17

-ન્પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ ક॒વિર્ય॒જ્ઞસ્ય॒ વિત॑નોતિ॒ પન્થા॒-ન્નાક॑સ્ય પૃ॒ષ્ઠે અધિ॑ રોચ॒ને દિ॒વઃ । યેન॑ હ॒વ્યં-વઁહ॑સિ॒ યાસિ॑ દૂ॒ત ઇ॒તઃ પ્રચે॑તા અ॒મુત॒-સ્સની॑યાન્ ॥ યાસ્તે॒ વિશ્વા᳚-સ્સ॒મિધ॒-સ્સન્ત્ય॑ગ્ને॒યાઃ પૃ॑થિ॒વ્યા-મ્બ॒ર્॒હિષિ॒ સૂર્યે॒ યાઃ । તાસ્તે॑ ગચ્છ॒ન્ત્વાહુ॑તિ-ઙ્ઘૃ॒તસ્ય॑ દેવાય॒તે યજ॑માનાય॒ શર્મ॑ ॥ આ॒શાસા॑ન-સ્સુ॒વીર્યગ્ં॑ રા॒યસ્પોષ॒ગ્ગ્॒ સ્વશ્વિ॑યમ્ । બૃહ॒સ્પતિ॑ના રા॒યા સ્વ॒ગાકૃ॑તો॒ મહ્યં॒-યઁજ॑માનાય તિષ્ઠ ॥ 18 ॥

(સ॒મા॒નાના॒-મોષ॑ધીષ્વે॒વ પ॒શૂન્ - મહ્યં॒-યઁજ॑માના॒ - યૈક॑ઞ્ચ) (અ. 5)

સ-ન્ત્વા॑ નહ્યામિ॒ પય॑સા ઘૃ॒તેન॒ સ-ન્ત્વા॑ નહ્યામ્ય॒પ ઓષ॑ધીભિઃ । સ-ન્ત્વા॑ નહ્યામિ પ્ર॒જયા॒-ઽહમ॒દ્ય સા દી᳚ક્ષિ॒તા સ॑નવો॒ વાજ॑મ॒સ્મે ॥ પ્રૈતુ॒ બ્રહ્મ॑ણ॒સ્પત્ની॒ વેદિં॒-વઁર્ણે॑ન સીદતુ । અથા॒હમ॑નુકા॒મિની॒ સ્વે લો॒કે વિ॒શા ઇ॒હ ॥ સુ॒પ્ર॒જસ॑સ્ત્વા વ॒યગ્ં સુ॒પત્ની॒રુપ॑ સેદિમ । અગ્ને॑ સપત્ન॒દમ્ભ॑ન॒મદ॑બ્ધાસો॒ અદા᳚ભ્યમ્ ॥ ઇ॒મં-વિઁષ્યા॑મિ॒ વરુ॑ણસ્ય॒ પાશં॒- [પાશ᳚મ્, યમબ॑દ્ધ્નીત] 19

-ઁયમબ॑દ્ધ્નીત સવિ॒તા સુ॒કેતઃ॑ । ધા॒તુશ્ચ॒ યોનૌ॑ સુકૃ॒તસ્ય॑ લો॒કે સ્યો॒ન-મ્મે॑ સ॒હ પત્યા॑ કરોમિ ॥ પ્રેહ્યુ॒દેહ્યૃ॒તસ્ય॑ વા॒મીરન્વ॒ગ્નિસ્તે-ઽગ્ર॑-ન્નય॒ત્વદિ॑તિ॒ર્મદ્ધ્ય॑-ન્દદતાગ્ં રુ॒દ્રાવ॑સૃષ્ટા-ઽસિ યુ॒વા નામ॒ મા મા॑ હિગ્ંસી॒ર્વસુ॑ભ્યો રુ॒દ્રેભ્ય॑ આદિ॒ત્યેભ્યો॒ વિશ્વે᳚ભ્યો વો દે॒વેભ્યઃ॑ પ॒ન્નેજ॑નીર્ગૃહ્ણામિ ય॒જ્ઞાય॑ વઃ પ॒ન્નેજ॑ની-સ્સાદયામિ॒ વિશ્વ॑સ્ય તે॒ વિશ્વા॑વતો॒ વૃષ્ણિ॑યાવત॒- [વૃષ્ણિ॑યાવતઃ, તવા᳚ગ્ને વા॒મીરનુ॑] 20

-સ્તવા᳚ગ્ને વા॒મીરનુ॑ સ॒દૃંશિ॒ વિશ્વા॒ રેતાગ્ં॑સિ ધિષી॒યા-ઽગ॑-ન્દે॒વાન્. ય॒જ્ઞો નિ દે॒વીર્દે॒વેભ્યો॑ ય॒જ્ઞમ॑શિષન્ન॒સ્મિન્-થ્સુ॑ન્વ॒તિ યજ॑માન આ॒શિષ॒-સ્સ્વાહા॑કૃતા-સ્સમુદ્રે॒ષ્ઠા ગ॑ન્ધ॒ર્વમાતિ॑ષ્ઠ॒તાનુ॑ । વાત॑સ્ય॒ પત્મ॑ન્નિ॒ડ ઈ॑ડિ॒તાઃ ॥ 21 ॥

(પાશં॒ - ઁવૃષ્ણિ॑યાવત - સ્ત્રિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 6)

વ॒ષ॒ટ્કા॒રો વૈ ગા॑યત્રિ॒યૈ શિરો᳚-ઽછિન॒-ત્તસ્યૈ॒ રસઃ॒ પરા॑-ઽપત॒-થ્સ પૃ॑થિ॒વી-મ્પ્રાવિ॑શ॒થ્સ ખ॑દિ॒રો॑-ઽભવ॒દ્યસ્ય॑ ખાદિ॒ર-સ્સ્રુ॒વો ભવ॑તિ॒ છન્દ॑સામે॒વ રસે॒નાવ॑ દ્યતિ॒ સર॑સા અ॒સ્યા-ઽઽહુ॑તયો ભવન્તિ તૃ॒તીય॑સ્યામિ॒તો દિ॒વિ સોમ॑ આસી॒-ત્ત-ઙ્ગાય॒ત્ર્યા-ઽ હ॑ર॒-ત્તસ્ય॑ પ॒ર્ણમ॑ચ્છિદ્યત॒ ત-ત્પ॒ર્ણો॑-ઽભવ॒-ત્ત-ત્પ॒ર્ણસ્ય॑ પર્ણ॒ત્વં-યઁસ્ય॑ પર્ણ॒મયી॑ જુ॒હૂ- [જુ॒હૂઃ, ભવ॑તિ સૌ॒મ્યા] 22

-ર્ભવ॑તિ સૌ॒મ્યા અ॒સ્યા-ઽઽહુ॑તયો ભવન્તિ જુ॒ષન્તે᳚-ઽસ્ય દે॒વા આહુ॑તીર્દે॒વા વૈ બ્રહ્મ॑ન્નવદન્ત॒ ત-ત્પ॒ર્ણ ઉપા॑-ઽશૃણો-થ્સુ॒શ્રવા॒ વૈ નામ॒ યસ્ય॑ પર્ણ॒મયી॑ જુ॒હૂર્ભવ॑તિ॒ ન પા॒પગ્ગ્ શ્લોકગ્ં॑ શૃણોતિ॒ બ્રહ્મ॒ વૈ પ॒ર્ણો વિણ્મ॒રુતો-ઽન્નં॒-વિઁણ્મા॑રુ॒તો᳚-ઽશ્વ॒ત્થો યસ્ય॑ પર્ણ॒મયી॑ જુ॒હૂર્ભવ॒ત્યા-શ્વ॑ત્-થ્યુપ॒ભૃદ્- બ્રહ્મ॑ણૈ॒વાન્ન॒મવ॑ રુ॒ન્ધે-ઽથો॒ બ્રહ્મૈ॒- [રુ॒ન્ધે-ઽથો॒ બ્રહ્મ॑, એ॒વ વિ॒શ્યદ્ધ્યૂ॑હતિ] 23

-વ વિ॒શ્યદ્ધ્યૂ॑હતિ રા॒ષ્ટ્રં-વૈઁ પ॒ર્ણો વિડ॑શ્વ॒ત્થો ય-ત્પ॑ર્ણ॒મયી॑ જુ॒હૂર્ભવ॒ત્યા-શ્વ॑ત્થ્યુપ॒ભૃ-દ્રા॒ષ્ટ્રમે॒વ વિ॒શ્યદ્ધ્યૂ॑હતિ પ્ર॒જાપ॑તિ॒ર્વા અ॑જુહો॒-થ્સા યત્રા-ઽઽહુ॑તિઃ પ્ર॒ત્યતિ॑ષ્ઠ॒-ત્તતો॒ વિક॑ઙ્કત॒ ઉદ॑તિષ્ઠ॒-ત્તતઃ॑ પ્ર॒જા અ॑સૃજત॒ યસ્ય॒ વૈક॑ઙ્કતી ધ્રુ॒વા ભવ॑તિ॒ પ્રત્ય॒વાસ્યા ઽઽહુ॑તયસ્તિષ્ઠ॒ન્ત્યથો॒ પ્રૈવ જા॑યત એ॒તદ્વૈ સ્રુ॒ચાગ્ં રૂ॒પં-યઁસ્યૈ॒વગ્ં રૂ॑પા॒-સ્સ્રુચો॒ ભવ॑ન્તિ॒ સર્વા᳚ણ્યે॒વૈનગ્ં॑ રૂ॒પાણિ॑ પશૂ॒નામુપ॑તિષ્ઠન્તે॒ નાસ્યાપ॑-રૂપમા॒ત્મઞ્જા॑યતે ॥ 24 ॥

(જુ॒હૂ - રથો॒ બ્રહ્મ॑ - સ્રુ॒ચાગ્ં - સ॒પ્તદ॑શ ચ) (અ. 7)

ઉ॒પ॒યા॒મગૃ॑હીતો-ઽસિ પ્ર॒જાપ॑તયે ત્વા॒ જ્યોતિ॑ષ્મતે॒ જ્યોતિ॑ષ્મન્ત-ઙ્ગૃહ્ણામિ॒ દક્ષા॑ય દક્ષ॒વૃધે॑ રા॒ત-ન્દે॒વેભ્યો᳚-ઽગ્નિ જિ॒હ્વેભ્ય॑સ્ત્વર્તા॒યુભ્ય॒ ઇન્દ્ર॑જ્યેષ્ઠેભ્યો॒ વરુ॑ણરાજભ્યો॒ વાતા॑પિભ્યઃ પ॒ર્જન્યા᳚ત્મભ્યો દિ॒વે ત્વા॒-ઽન્તરિ॑ક્ષાય ત્વા પૃથિ॒વ્યૈ ત્વા-ઽપે᳚ન્દ્ર દ્વિષ॒તો મનો-ઽપ॒ જિજ્યા॑સતો જ॒હ્યપ॒ યો નો॑-ઽરાતી॒યતિ॒ ત-ઞ્જ॑હિ પ્રા॒ણાય॑ ત્વા-ઽપા॒નાય॑ ત્વા વ્યા॒નાય॑ ત્વા સ॒તે ત્વા-ઽસ॑તે ત્વા॒-ઽદ્ભ્યસ્ત્વૌષ॑ધીભ્યો॒ વિશ્વે᳚ભ્યસ્ત્વા ભૂ॒તેભ્યો॒ યતઃ॑ પ્ર॒જા અક્ખિ॑દ્રા॒ અજા॑યન્ત॒ તસ્મૈ᳚ ત્વા પ્ર॒જાપ॑તયે વિભૂ॒દાવંને॒ જ્યોતિ॑ષ્મતે॒ જ્યોતિ॑ષ્મન્ત-ઞ્જુહોમિ ॥ 25 ॥

(ઓષ॑ધીભ્ય॒ - શ્ચતુ॑ર્દશ ચ) (અ. 8)

યાં-વાઁ અ॑દ્ધ્વ॒ર્યુશ્ચ॒ યજ॑માનશ્ચ દે॒વતા॑મન્તરિ॒તસ્તસ્યા॒ આ વૃ॑શ્ચ્યેતે પ્રાજાપ॒ત્ય-ન્દ॑ધિગ્ર॒હ-ઙ્ગૃ॑હ્ણીયા-ત્પ્ર॒જાપ॑તિ॒-સ્સર્વા॑ દે॒વતા॑ દે॒વતા᳚ભ્ય એ॒વ નિહ્નુ॑વાતે જ્યે॒ષ્ઠો વા એ॒ષ ગ્રહા॑ણાં॒-યઁસ્યૈ॒ષ ગૃ॒હ્યતે॒ જ્યૈષ્ઠ્ય॑મે॒વ ગ॑ચ્છતિ॒ સર્વા॑સાં॒-વાઁ એ॒તદ્દે॒વતા॑નાગ્ં રૂ॒પં-યઁદે॒ષ ગ્રહો॒ યસ્યૈ॒ષ ગૃ॒હ્યતે॒ સર્વા᳚ણ્યે॒વૈનગ્ં॑ રૂ॒પાણિ॑ પશૂ॒નામુપ॑તિષ્ઠન્ત ઉપયા॒મગૃ॑હીતો- [ઉપયા॒મગૃ॑હીતઃ, અ॒સિ॒ પ્ર॒જાપ॑તયે] 26

-ઽસિ પ્ર॒જાપ॑તયે ત્વા॒ જ્યોતિ॑ષ્મતે॒ જ્યોતિ॑ષ્મન્ત-ઙ્ગૃહ્ણા॒મીત્યા॑હ॒ જ્યોતિ॑રે॒વૈનગ્ં॑ સમા॒નાના᳚-ઙ્કરોત્યગ્નિ-જિ॒હ્વેભ્ય॑સ્ત્વર્તા॒યુભ્ય॒ ઇત્યા॑હૈ॒તાવ॑તી॒ર્વૈ દે॒વતા॒સ્તાભ્ય॑ એ॒વૈન॒ગ્ં॒ સર્વા᳚ભ્યો ગૃહ્ણા॒ત્યપે᳚ન્દ્ર દ્વિષ॒તો મન॒ ઇત્યા॑હ॒ ભ્રાતૃ॑વ્યાપનુત્ત્યૈ પ્રા॒ણાય॑ ત્વા-ઽપા॒નાય॒ ત્વેત્યા॑હ પ્રા॒ણાને॒વ યજ॑માને દધાતિ॒ તસ્મૈ᳚ ત્વા પ્ર॒જાપ॑તયે વિભૂ॒દાવંને॒ જ્યોતિ॑ષ્મતે॒ જ્યોતિ॑ષ્મન્ત-ઞ્જુહો॒મી- [જ્યોતિ॑ષ્મન્ત-ઞ્જુહો॒મિ, ઇત્યા॑હ પ્ર॒જાપ॑તિ-] 27

-ત્યા॑હ પ્ર॒જાપ॑તિ॒-સ્સર્વા॑ દે॒વતા॒-સ્સર્વા᳚ભ્ય એ॒વૈન॑-ન્દે॒વતા᳚ભ્યો જુહોત્યાજ્યગ્ર॒હ-ઙ્ગૃ॑હ્ણીયા॒-ત્તેજ॑સ્કામસ્ય॒ તેજો॒ વા આજ્ય॑-ન્તેજ॒સ્વ્યે॑વ ભ॑વતિ સોમગ્ર॒હ-ઙ્ગૃ॑હ્ણીયા-દ્બ્રહ્મવર્ચ॒સકા॑મસ્ય બ્રહ્મવર્ચ॒સં-વૈઁ સોમો᳚ બ્રહ્મવર્ચ॒સ્યે॑વ ભ॑વતિ દધિગ્ર॒હ-ઙ્ગૃ॑હ્ણીયા-ત્પ॒શુકા॑મ॒સ્યોર્ગ્વૈ દદ્ધ્યૂર્-ક્પ॒શવ॑ ઊ॒ર્જૈવાસ્મા॒ ઊર્જ॑-મ્પ॒શૂનવ॑ રુન્ધે ॥ 28 ॥

(ઉ॒પ॒યા॒મગૃ॑હીતો - જુહોમિ॒ - ત્રિચ॑ત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 9)

ત્વે ક્રતુ॒મપિ॑ વૃઞ્જન્તિ॒ વિશ્વે॒ દ્વિર્યદે॒તે ત્રિ-ર્ભવ॒ન્ત્યૂમાઃ᳚ । સ્વા॒દો-સ્સ્વાદી॑ય-સ્સ્વા॒દુના॑ સૃજા॒ સમત॑ ઊ॒ ષુ મધુ॒ મધુ॑ના॒-ઽભિ યો॑ધિ । ઉ॒પ॒યા॒મગૃ॑હીતો-ઽસિ પ્ર॒જાપ॑તયે ત્વા॒ જુષ્ટ॑-ઙ્ગૃહ્ણામ્યે॒ષ તે॒ યોનિઃ॑ પ્ર॒જાપ॑તયે ત્વા ॥ પ્રા॒ણ॒ગ્ર॒હા-ન્ગૃ॑હ્ણાત્યે॒તાવ॒દ્વા અ॑સ્તિ॒ યાવ॑દે॒તે ગ્રહા॒-સ્સ્તોમા॒શ્છન્દાગ્ં॑સિ પૃ॒ષ્ઠાનિ॒ દિશો॒ યાવ॑દે॒વાસ્તિ॒ ત- [યાવ॑દે॒વાસ્તિ॒ તત્, અવ॑ રુન્ધે] 29

-દવ॑ રુન્ધે જ્યે॒ષ્ઠા વા એ॒તા-ન્બ્રા᳚હ્મ॒ણાઃ પુ॒રા વિદામ॑ક્ર॒-ન્તસ્મા॒-ત્તેષા॒ગ્ં॒ સર્વા॒ દિશો॒-ઽભિજિ॑તા અભૂવ॒ન્॒. યસ્યૈ॒ તે ગૃ॒હ્યન્તે॒ જ્યૈષ્ઠ્ય॑મે॒વ ગ॑ચ્છત્ય॒ભિ દિશો॑ જયતિ॒ પઞ્ચ॑ ગૃહ્યન્તે॒ પઞ્ચ॒ દિશ॒-સ્સર્વા᳚સ્વે॒વ દિ॒ક્ષ્-વૃ॑દ્ધ્નુવન્તિ॒ નવ॑નવ ગૃહ્યન્તે॒ નવ॒ વૈ પુરુ॑ષે પ્રા॒ણાઃ પ્રા॒ણાને॒વ યજ॑માનેષુ દધતિ પ્રાય॒ણીયે॑ ચોદય॒નીયે॑ ચ ગૃહ્યન્તે પ્રા॒ણા વૈ પ્રા॑ણગ્ર॒હાઃ [પ્રા॒ણા વૈ પ્રા॑ણગ્ર॒હાઃ, પ્રા॒ણૈરે॒વ] 30

પ્રા॒ણૈરે॒વ પ્ર॒યન્તિ॑ પ્રા॒ણૈરુદ્ય॑ન્તિ દશ॒મે-ઽહ॑-ન્ગૃહ્યન્તે પ્રા॒ણા વૈ પ્રા॑ણગ્ર॒હાઃ પ્રા॒ણેભ્યઃ॒ ખલુ॒ વા એ॒ત-ત્પ્ર॒જા ય॑ન્તિ॒ યદ્વા॑મદે॒વ્યં-યોઁને॒શ્ચ્યવ॑તે દશ॒મે-ઽહ॑ન્. વામદે॒વ્યં-યોઁને᳚શ્ચ્યવતે॒ ય-દ્દ॑શ॒મે-ઽહ॑-ન્ગૃ॒હ્યન્તે᳚ પ્રા॒ણેભ્ય॑ એ॒વ ત-ત્પ્ર॒જા નય॑ન્તિ । 31

(તત્ - પ્રા॑ણગ્ર॒હાઃ - સ॒પ્તવિગ્ં॑શચ્ચ) (અ. 10)

પ્ર દે॒વન્દે॒વ્યા ધિ॒યા ભર॑તા જા॒તવે॑દસમ્ । હ॒વ્યા નો॑ વક્ષદાનુ॒ષક્ ॥ અ॒યમુ॒ ષ્ય પ્રદે॑વ॒યુર્હોતા॑ ય॒જ્ઞાય॑ નીયતે । રથો॒ ન યોર॒ભીવૃ॑તો॒ ઘૃણી॑વાન્ ચેતતિ॒ ત્મના᳚ ॥ અ॒યમ॒ગ્નિરુ॑રુષ્યત્ય॒મૃતા॑દિવ॒ જન્મ॑નઃ । સહ॑સશ્ચિ॒-થ્સહી॑યા-ન્દે॒વો જી॒વાત॑વે કૃ॒તઃ ॥ ઇડા॑યાસ્ત્વા પ॒દે વ॒ય-ન્નાભા॑ પૃથિ॒વ્યા અધિ॑ । જાત॑વેદો॒ નિ ધી॑મ॒હ્યગ્ને॑ હ॒વ્યાય॒ વોઢ॑વે । 32

અગ્ને॒ વિશ્વે॑ભિ-સ્સ્વનીક દે॒વૈરૂર્ણા॑વન્ત-મ્પ્રથ॒મ-સ્સી॑દ॒ યોનિ᳚મ્ । કુ॒લા॒યિન॑-ઙ્ઘૃ॒તવ॑ન્તગ્ં સવિ॒ત્રે ય॒જ્ઞ-ન્ન॑ય॒ યજ॑માનાય સા॒ધુ ॥ સીદ॑ હોત॒-સ્સ્વ ઉ॑ લો॒કે ચિ॑કિ॒ત્વાન્થ્સા॒દયા॑ ય॒જ્ઞગ્ં સુ॑કૃ॒તસ્ય॒ યોનૌ᳚ । દે॒વા॒વીર્દે॒વાન્. હ॒વિષા॑ યજા॒સ્યગ્ને॑ બૃ॒હ-દ્યજ॑માને॒ વયો॑ ધાઃ ॥ નિ હોતા॑ હોતૃ॒ષદ॑ને॒ વિદા॑નસ્ત્વે॒ષો દી॑દિ॒વાગ્ં અ॑સદ-થ્સુ॒દક્ષઃ॑ । અદ॑બ્ધવ્રત-પ્રમતિ॒ર્વસિ॑ષ્ઠ-સ્સહસ્ર-મ્ભ॒ર-શ્શુચિ॑જિહ્વો અ॒ગ્નિઃ ॥ ત્વ-ન્દૂ॒તસ્ત્વ- [ત્વ-ન્દૂ॒તસ્ત્વમ્, ઉ॒ નઃ॒ પ॒ર॒સ્પાસ્ત્વં-વઁસ્ય॒ આ] 33

-મુ॑ નઃ પર॒સ્પાસ્ત્વં-વઁસ્ય॒ આ વૃ॑ષભ પ્રણે॒તા । અગ્ને॑ તો॒કસ્ય॑ ન॒સ્તને॑ ત॒નૂના॒મપ્ર॑યુચ્છ॒-ન્દીદ્ય॑દ્બોધિ ગો॒પાઃ ॥ અ॒ભિ ત્વા॑ દેવ સવિત॒રીશા॑નં॒-વાઁર્યા॑ણામ્ । સદા॑-ઽવ-ન્ભા॒ગમી॑મહે ॥ મ॒હી દ્યૌઃ પૃ॑થિ॒વી ચ॑ન ઇ॒મં-યઁ॒જ્ઞ-મ્મિ॑મિક્ષતામ્ । પિ॒પૃ॒તા-ન્નો॒ ભરી॑મભિઃ ॥ ત્વામ॑ગ્ને॒ પુષ્ક॑રા॒દદ્ધ્યથ॑ર્વા॒ નિર॑મન્થત । મૂ॒ર્ધ્નો વિશ્વ॑સ્ય વા॒ઘતઃ॑ ॥ તમુ॑- [તમુ॑, ત્વા॒ દ॒દ્ધ્યઙ્ઙૃષિઃ॑] 34

-ત્વા દ॒દ્ધ્યઙ્ઙૃષિઃ॑ પુ॒ત્ર ઈ॑ધે॒ અથ॑ર્વણઃ । વૃ॒ત્ર॒હણ॑-મ્પુરન્દ॒રમ્ ॥ તમુ॑ ત્વા પા॒થ્યો વૃષા॒ સમી॑ધે દસ્યુ॒હન્ત॑મમ્ । ધ॒ન॒-ઞ્જ॒યગ્ં રણે॑રણે ॥ ઉ॒ત બ્રુ॑વન્તુ જ॒ન્તવ॒ ઉદ॒ગ્નિર્વૃ॑ત્ર॒હા-ઽજ॑નિ । ધ॒ન॒-ઞ્જ॒યો રણે॑રણે ॥ આ યગ્ં હસ્તે॒ ન ખા॒દિન॒ગ્ં॒ શિશુ॑-ઞ્જા॒ત-ન્ન બિભ્ર॑તિ । વિ॒શામ॒ગ્નિગ્ગ્ સ્વ॑દ્ધ્વ॒રમ્ ॥ પ્રદે॒વ-ન્દે॒વવી॑તયે॒ ભર॑તા વસુ॒વિત્ત॑મમ્ । આસ્વે યોનૌ॒ નિ ષી॑દતુ ॥ આ [ ] 35

જા॒ત-ઞ્જા॒તવે॑દસિ પ્રિ॒યગ્ં શિ॑શી॒તા-ઽતિ॑થિમ્ । સ્યો॒ન આ ગૃ॒હપ॑તિમ્ ॥ અ॒ગ્નિના॒-ઽગ્નિ-સ્સમિ॑દ્ધ્યતે ક॒વિર્ગૃ॒હપ॑તિ॒ર્યુવા᳚ । હ॒વ્ય॒વા-ડ્જુ॒હ્વા᳚સ્યઃ ॥ ત્વગ્ગ્ હ્ય॑ગ્ને અ॒ગ્નિના॒ વિપ્રો॒ વિપ્રે॑ણ॒ સન્થ્સ॒તા । સખા॒ સખ્યા॑ સમિ॒દ્ધ્યસે᳚ ॥ ત-મ્મ॑ર્જયન્ત સુ॒ક્રતુ॑-મ્પુરો॒યાવા॑નમા॒જિષુ॑ । સ્વેષુ॒ ક્ષયે॑ષુ વા॒જિન᳚મ્ ॥ ય॒જ્ઞેન॑ ય॒જ્ઞમ॑યજન્ત દે॒વાસ્તાનિ॒ ધર્મા॑ણિ પ્રથ॒માન્યા॑સન્ન્ । તે હ॒ નાક॑-મ્મહિ॒માનઃ॑ સચન્તે॒ યત્ર॒ પૂર્વે॑ સા॒દ્ધ્યા-સ્સન્તિ॑ દે॒વાઃ ॥ 36 ॥

(વોઢ॑વે- દૂ॒તસ્ત્વં - તમુ॑ - સીદ॒ત્વા - યત્ર॑ - ચ॒ત્વારિ॑ ચ) (અ. 11)

(પૂ॒ર્ણ - ર્ષ॑યો॒ - ઽગ્નિના॒ - યે દે॒વાઃ - સૂર્યો॑ મા॒ - સન્ત્વા॑ નહ્યામિ - વષટ્કા॒ર-સ્સ ખ॑દિ॒ર - ઉ॑પયા॒મગૃ॑હીતો-ઽસિ॒ - યાં-વૈઁ - ત્વે ક્રતું॒ - પ્રદે॒વ - મેકા॑દશ )

(પૂ॒ર્ણા - સ॑હ॒જાન્ - તવા᳚-ઽગ્ને - પ્રા॒ણૈરે॒વ - ષટ્ત્રિગ્ં॑શત્)

(પૂ॒ર્ણા, સન્તિ॑ દે॒વાઃ)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

(પ્ર॒જાપ॑તિ॒ - યો॑ વા - અગ્ને॒ - વિ વૈ - પૂ॒ર્ણા - પઞ્ચ॑) (5)

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-ન્તૃતીયકાણ્ડે પઞ્ચમઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ - iṣṭiśeṣābhidhānaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

pū॒rṇā pa॒ścādu॒ta pū॒rṇā pu॒rastā॒du-nma̭ddhya॒taḥ pau᳚rṇamā॒sī ji̭gāya | tasyā᳚-nde॒vā adhi̭ saṃ॒va~sa̭nta utta॒me nāka̭ i॒ha mā̭dayantām || yattḙ de॒vā ada̭dhu rbhāga॒dheya॒mamā̭vāsye saṃ॒va~sa̭nto mahi॒tvā | sāno̭ ya॒jña-mpi̭pṛhi viśvavāre ra॒yi-nno̭ dhehi subhage su॒vīra᳚m ||ni॒veśa̭nī sa॒ṅgama̭nī॒ vasṷ̄nāṃ॒-vi~śvā̭ rū॒pāṇi॒ vasū᳚nyāve॒śaya̭ntī | sa॒ha॒sra॒po॒ṣagṃ su॒bhagā॒ rarā̭ṇā॒ sā na॒ āga॒n. varca̭sā [āga॒n. varca̭sā, saṃ॒vi~॒dā॒nā |] 1

saṃvi~dā॒nā || agnī̭ṣomau pratha॒mau vī॒ryḙṇa॒ vasū᳚-nru॒drānā̭di॒tyāni॒ha ji̭nvatam | mā॒ddhyagṃ hi pau᳚rṇamā॒sa-ñju॒ṣethā॒-mbrahma̭ṇā vṛ॒ddhau sṷkṛ॒tena̭ sā॒tāvathā॒-'smabhyagṃ̭ sa॒havī̭rāgṃ ra॒yi-nni ya̭cchatam || ā॒di॒tyāścā-'ṅgi̭rasaścā॒gnīnā-'da̭dhata॒ te da̭rśapūrṇamā॒sau praiphsa॒-nteṣā॒maṅgi̭rasā॒-nnirṷptagṃ ha॒virāsī॒dathā̭-''di॒tyā e॒tau homā̭vapaśya॒-ntāva̭juhavu॒stato॒ vai te da̭rśapūrṇamā॒sau [ ] 2

pūrva॒ ā 'la̭bhanta darśapūrṇamā॒sā-vā॒labha̭māna e॒tau homaṷ pu॒rastā᳚jjuhuyā-thsā॒kṣāde॒va da̭rśapūrṇamā॒sāvā la̭bhate brahmavā॒dino̭ vadanti॒ sa tvai da̭rśapūrṇamā॒sāvā la̭bheta॒ ya ḙnayoranu-lo॒mañca̭ pratilo॒mañca̭ vi॒dyāditya̭māvā॒syā̭yā ū॒rdhva-ntada̭nulo॒ma-mpau᳚rṇamā॒syai pra̭tī॒cīna॒-nta-tpra̭tilo॒maṃ-ya~-tpau᳚rṇamā॒sī-mpūrvā̭mā॒labhḙta pratilo॒mamḙnā॒vā la̭bhetā॒-muma̭pa॒kṣīya̭māṇa॒-manvapa̭- [-manvapa̭, kṣī॒ye॒ta॒ sā॒ra॒sva॒tau homaṷ] 3

-kṣīyeta sārasva॒tau homaṷ pu॒rastā᳚jjuhuyādamāvā॒syā̭ vai sara̭svatyanulo॒ma-me॒vainā॒vā la̭bhate॒ 'mumā॒pyāya̭māna॒manvā pyā̭yata āgnāvaiṣṇa॒va-mekā̭daśakapāla-mpu॒rastā॒nnirva̭pe॒-thsara̭svatyai ca॒rugṃ sara̭svate॒ dvāda̭śakapālaṃ॒-ya~dā᳚gne॒yo bhava̭tya॒gnirvai ya̭jñamu॒khaṃ-ya~̭jñamu॒khame॒vardhi̭-mpu॒rastā᳚-ddhatte॒ ya-dvai᳚ṣṇa॒vo bhava̭ti ya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñame॒vā-''rabhya॒ prata̭nute॒ sara̭svatyai ca॒rurbha̭vati॒ sara̭svate॒ dvāda̭śakapālo-'māvā॒syā̭ vai sara̭svatī pū॒rṇamā̭sa॒-ssara̭svā॒-ntāve॒va sā॒kṣādā ra̭bhata ṛ॒ddhnotyā᳚bhyā॒-ndvāda̭śakapāla॒-ssara̭svate bhavati mithuna॒tvāya॒ prajā᳚tyai mithu॒nau gāvau॒ dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai || 4 ||

(varca̭sā॒ - vai te da̭rśapūrṇamā॒sā - vapa̭ - tanute॒ sara̭svatyai॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 1)

ṛṣa̭yo॒ vā indra̭-mpra॒tyakṣa॒-nnāpa̭śya॒-ntaṃ-va~si̭ṣṭhaḥ pra॒tyakṣa̭mapaśya॒-thso᳚-'bravī॒-dbrāhma̭ṇa-nte vakṣyāmi॒ yathā॒ tvatpṷrohitāḥ pra॒jāḥ pra̭jani॒ṣyante-'tha॒ meta̭rebhya॒ ṛṣi̭bhyo॒ mā pravo̭ca॒ iti॒ tasmā̭ e॒tānthstoma̭-bhāgānabravī॒-ttato॒ vasi̭ṣṭhapurohitāḥ pra॒jāḥ prājā̭yanta॒ tasmā᳚-dvāsi॒ṣṭho bra॒hmā kā॒ryaḥ̭ praiva jā̭yate ra॒śmira̭si॒ kṣayā̭ya tvā॒ kṣaya̭-ñji॒nve- [kṣaya̭-ñji॒nveti̭, ā॒ha॒ de॒vā vai] 5

-tyā̭ha de॒vā vai kṣayo̭ de॒vebhya̭ e॒va ya॒jña-mprā-''ha॒ preti̭rasi॒ dharmā̭ya tvā॒ dharma̭-ñji॒nvetyā̭ha manu॒ṣyā̭ vai dharmo̭ manu॒ṣye᳚bhya e॒va ya॒jña-mprā-''hānvi̭tirasi di॒ve tvā॒ diva̭-ñji॒nvetyā̭hai॒bhya e॒va lo॒kebhyo̭ ya॒jña-mprā-''ha̭viṣṭa॒mbho̭-'si॒ vṛṣṭyai᳚ tvā॒ vṛṣṭi̭-ñji॒nvetyā̭ha॒ vṛṣṭi̭me॒vā-'va̭- [vṛṣṭi̭me॒vā-'va̭, ru॒ndhe॒ pra॒vā-] 6

-rundhe pra॒vā-'sya̭nu॒vā-'sītyā̭ha mithuna॒tvāyo॒śiga̭si॒ vasṷbhyastvā॒ vasū᳚ñji॒nvetyā̭hā॒ṣṭau vasa̭va॒ ekā̭daśa ru॒drā dvāda̭śā-''di॒tyā e॒tāva̭nto॒ vai de॒vāstebhya̭ e॒va ya॒jña-mprā-''haujo̭-'si pi॒tṛbhya̭stvā pi॒tṝn ji॒nvetyā̭ha de॒vāne॒va pi॒tṝnanu॒ santa̭noti॒ tantṷrasi pra॒jābhya̭stvā pra॒jā ji॒nve- [pra॒jā ji̭nva, ityā̭ha pi॒tṝne॒va] 7

-tyā̭ha pi॒tṝne॒va pra॒jā anu॒ santa̭noti pṛtanā॒ṣāḍa̭si pa॒śubhya̭stvā pa॒śūñji॒nvetyā̭ha pra॒jā e॒va pa॒śūnanu॒ santa̭notire॒vada॒syo-ṣa̭dhībhya॒ stvauṣa̭dhī-rji॒nvetyā॒hauṣa̭dhīṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayatyabhi॒jida̭si yu॒ktagrā॒vendrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetyā̭hā॒bhiji̭tyā॒ adhi̭patirasi prā॒ṇāya̭ tvā prā॒ṇa- [prā॒ṇam, ji॒nvetyā̭ha] 8

-ñji॒nvetyā̭ha pra॒jāsve॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti tri॒vṛda̭si pra॒vṛda॒sītyā̭ha mithuna॒tvāya̭ sagṃro॒ho̭-'si nīro॒ho̭-'sītyā̭ha॒ prajā᳚tyai vasu॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sītyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai || 9 ||

(ji॒nvetya - va̭ - pra॒jā ji̭nva - prā॒ṇan - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)

a॒gninā̭ de॒vena॒ pṛta̭nā jayāmi gāya॒treṇa॒ chanda̭sā tri॒vṛtā॒ stomḙna rathanta॒reṇa॒ sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa pūrva॒jā-nbhrātṛ̭vyā॒nadha̭rā-npādayā॒myavai̭nā-nbādhe॒ pratyḙnānnude॒-'smin kṣaye॒-'smi-nbhṷ̄milo॒ke yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmo viṣṇoḥ॒ krame॒ṇā-'tyḙnān krāmā॒mīndrḙṇa de॒vena॒ pṛta̭nā jayāmi॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sā pañcada॒śena॒ stomḙna bṛha॒tā sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa [vajrḙṇa, sa॒ha॒jān. viśvḙbhirde॒vebhiḥ॒ pṛta̭nā] 10

saha॒jān. viśvḙbhirde॒vebhiḥ॒ pṛta̭nā jayāmi॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā saptada॒śena॒ stomḙna vāmade॒vyena॒ sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇā para॒jānindrḙṇa sa॒yujo̭ va॒yagṃ sā̭sa॒hyāma̭ pṛtanya॒taḥ | ghnanto̭ vṛ॒trāṇya̭pra॒ti | yattḙ agne॒ teja॒stenā॒ha-ntḙja॒svī bhṷ̄yāsaṃ॒-ya~ttḙ agne॒ varca॒stenā॒haṃ-va~̭rca॒svī bhṷ̄yāsaṃ॒-ya~ttḙ agne॒ hara॒stenā॒hagṃ ha̭ra॒svī bhṷ̄yāsam || 11 ||

(bṛ॒ha॒tā sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa॒ - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 3)

ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣaḥ̭ pṛthi॒vyāmaddhyāsa̭te | a॒gnirmā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || ā-'ga̭nma mitrāvaruṇā vareṇyā॒ rātrī̭ṇā-mbhā॒go yu॒vayo॒ryo asti̭ | nāka̭-ṅgṛhṇā॒nā-ssṷkṛ॒tasya̭ lo॒ke tṛ॒tīyḙ pṛ॒ṣṭhe adhi̭ roca॒ne di॒vaḥ || ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣo॒-'ntari॒kṣe-'ddhyāsa̭te | vā॒yurmā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || yāste॒ rātrī᳚-ssavita- [rātrī᳚-ssavitaḥ, de॒va॒yānī̭ranta॒rā] 12

-rdeva॒yānī̭ranta॒rā dyāvā̭pṛthi॒vī vi॒yanti̭ | gṛ॒haiśca॒ sarvaiḥ᳚ pra॒jayā॒ nvagre॒ suvo॒ ruhā̭ṇāstaratā॒ rajāgṃ̭si || ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣo̭ di॒vyaddhyāsa̭te | sūryo̭ mā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || yenendrā̭ya sa॒mabha̭raḥ॒ payāg̭syutta॒mena̭ ha॒viṣā̭ jātavedaḥ | tenā᳚-'gne॒ tvamu॒ta va̭rdhaye॒magṃ sa̭jā॒tānā॒g॒ śraiṣṭhya॒ ā dhe᳚hyenam || ya॒jña॒hano॒ vai de॒vā ya̭jña॒muṣa̭- [de॒vā ya̭jña॒muṣaḥ̭, sa॒nti॒ ta e॒ṣu] 13

-ssanti॒ ta e॒ṣu lo॒keṣvā̭sata ā॒dadā̭nā vimathnā॒nā yo dadā̭ti॒ yo yaja̭te॒ tasya̭ | ye de॒vā ya̭jña॒hanaḥ̭ pṛthi॒vyāmaddhyāsa̭te॒ ye a॒ntari̭kṣe॒ ye di॒vītyā̭he॒māne॒va lo॒kāgstī॒rtvā sagṛ̭ha॒-ssapa̭śu-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kame॒tyapa॒ vai somḙnejā॒nādde॒vatā᳚śca ya॒jñaśca̭ krāmantyāgne॒ya-mpañca̭kapālamudavasā॒nīya॒-nnirva̭peda॒gni-ssarvā̭ de॒vatāḥ॒ [de॒vatāḥ᳚, pāṅkto̭ ya॒jño] 14

pāṅkto̭ ya॒jño de॒vatā᳚ścai॒va ya॒jñañcāva̭ rundhegāya॒tro vā a॒gnirgā̭ya॒tra cha̭ndā॒sta-ñchanda̭sā॒ vya̭rdhayati॒ ya-tpañca̭kapāla-ṅka॒rotya॒ṣṭāka̭pālaḥ kā॒ryo᳚-'ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gni-rgā̭ya॒tra cha̭ndā॒-ssvenai॒vaina॒-ñchanda̭sā॒ sama̭rdhayati pa॒ṅktyaṷ yājyānuvā॒kyḙ bhavataḥ॒ pāṅkto̭ ya॒jñastenai॒va ya॒jñānnaiti̭ || 15 ||

(sa॒vi॒ta॒-rde॒vā ya̭jña॒muṣaḥ॒ - sarvā̭ de॒vatā॒ - strica̭tvārigṃśacca) (a. 4)

sūryo̭ mā de॒vo de॒vebhyaḥ̭ pātu vā॒yura॒ntari̭kṣā॒-dyaja̭māno॒-'gnirmā̭ pātu॒ cakṣṷṣaḥ | sakṣa॒ śūṣa॒ savi̭ta॒rviśva̭carṣaṇa e॒tebhiḥ̭ soma॒ nāma̭bhirvidhema te॒ tebhiḥ̭ soma॒ nāma̭bhirvidhema te || a॒ha-mpa॒rastā̭da॒-hama॒vastā̭da॒ha-ñjyoti̭ṣā॒ vi tamo̭ vavāra | yada॒ntari̭kṣa॒-ntadṷ me pi॒tā-'bhṷ̄da॒hagṃ sūrya̭mubha॒yato̭ dadarśā॒ha-mbhṷ̄yā samutta॒ma-ssa̭mā॒nānā॒- [samutta॒ma-ssa̭mā॒nānā᳚m, ā sa̭mu॒drā-] 16

-mā sa̭mu॒drā-dā-'ntari̭kṣāt-pra॒jāpa̭tiruda॒dhi-ñcyā̭vayā॒tīndraḥ॒ prasnaṷtu ma॒ruto̭ varṣaya॒ntūnna̭mbhaya pṛthi॒vī-mbhi॒ndhīda-ndi॒vya-nnabhaḥ̭ | u॒dro di॒vyasya̭ no de॒hīśā̭no॒ visṛ̭jā॒ dṛti᳚m || pa॒śavo॒ vā e॒te yadā̭di॒tya e॒ṣa ru॒dro yada॒gniroṣa̭dhīḥ॒ prāsyā॒gnāvā̭di॒tya-ñjṷhoti ru॒drāde॒va pa॒śūna॒ntarda̭dhā॒tyatho॒ oṣa̭dhīṣve॒va pa॒śū- [pa॒śūn, prati̭ṣṭhāpayati] 17

-nprati̭ṣṭhāpayati ka॒virya॒jñasya॒ vita̭noti॒ panthā॒-nnāka̭sya pṛ॒ṣṭhe adhi̭ roca॒ne di॒vaḥ | yena̭ ha॒vyaṃ-va~ha̭si॒ yāsi̭ dū॒ta i॒taḥ pracḙtā a॒muta॒-ssanī̭yān || yāste॒ viśvā᳚-ssa॒midha॒-ssantya̭gne॒yāḥ pṛ̭thi॒vyā-mba॒r॒hiṣi॒ sūrye॒ yāḥ | tāstḙ gaccha॒ntvāhṷti-ṅghṛ॒tasya̭ devāya॒te yaja̭mānāya॒ śarma̭ || ā॒śāsā̭na-ssu॒vīryagṃ̭ rā॒yaspoṣa॒gg॒ svaśvi̭yam | bṛha॒spati̭nā rā॒yā sva॒gākṛ̭to॒ mahyaṃ॒-ya~ja̭mānāya tiṣṭha || 18 ||

(sa॒mā॒nānā॒-moṣa̭dhīṣve॒va pa॒śūn - mahyaṃ॒-ya~ja̭mānā॒ - yaika̭ñca) (a. 5)

sa-ntvā̭ nahyāmi॒ paya̭sā ghṛ॒tena॒ sa-ntvā̭ nahyāmya॒pa oṣa̭dhībhiḥ | sa-ntvā̭ nahyāmi pra॒jayā॒-'hama॒dya sā dī᳚kṣi॒tā sa̭navo॒ vāja̭ma॒sme || praitu॒ brahma̭ṇa॒spatnī॒ vediṃ॒-va~rṇḙna sīdatu | athā॒hama̭nukā॒minī॒ sve lo॒ke vi॒śā i॒ha || su॒pra॒jasa̭stvā va॒yagṃ su॒patnī॒rupa̭ sedima | agnḙ sapatna॒dambha̭na॒mada̭bdhāso॒ adā᳚bhyam || i॒maṃ-vi~ṣyā̭mi॒ varṷṇasya॒ pāśaṃ॒- [pāśa᳚m, yamaba̭ddhnīta] 19

-~yamaba̭ddhnīta savi॒tā su॒ketaḥ̭ | dhā॒tuśca॒ yonaṷ sukṛ॒tasya̭ lo॒ke syo॒na-mmḙ sa॒ha patyā̭ karomi || prehyu॒dehyṛ॒tasya̭ vā॒mīranva॒gniste-'gra̭-nnaya॒tvadi̭ti॒rmaddhya̭-ndadatāgṃ ru॒drāva̭sṛṣṭā-'si yu॒vā nāma॒ mā mā̭ higṃsī॒rvasṷbhyo ru॒drebhya̭ ādi॒tyebhyo॒ viśve᳚bhyo vo de॒vebhyaḥ̭ pa॒nneja̭nīrgṛhṇāmi ya॒jñāya̭ vaḥ pa॒nneja̭nī-ssādayāmi॒ viśva̭sya te॒ viśvā̭vato॒ vṛṣṇi̭yāvata॒- [vṛṣṇi̭yāvataḥ, tavā᳚gne vā॒mīranṷ] 20

-stavā᳚gne vā॒mīranṷ sa॒dṛṃśi॒ viśvā॒ retāgṃ̭si dhiṣī॒yā-'ga̭-nde॒vān. ya॒jño ni de॒vīrde॒vebhyo̭ ya॒jñama̭śiṣanna॒smin-thsṷnva॒ti yaja̭māna ā॒śiṣa॒-ssvāhā̭kṛtā-ssamudre॒ṣṭhā ga̭ndha॒rvamāti̭ṣṭha॒tānṷ | vāta̭sya॒ patma̭nni॒ḍa ī̭ḍi॒tāḥ || 21 ||

(pāśaṃ॒ - ~vṛṣṇi̭yāvata - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 6)

va॒ṣa॒ṭkā॒ro vai gā̭yatri॒yai śiro᳚-'china॒-ttasyai॒ rasaḥ॒ parā̭-'pata॒-thsa pṛ̭thi॒vī-mprāvi̭śa॒thsa kha̭di॒ro̭-'bhava॒dyasya̭ khādi॒ra-ssru॒vo bhava̭ti॒ chanda̭sāme॒va rase॒nāva̭ dyati॒ sara̭sā a॒syā-''hṷtayo bhavanti tṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma̭ āsī॒-tta-ṅgāya॒tryā-' ha̭ra॒-ttasya̭ pa॒rṇama̭cchidyata॒ ta-tpa॒rṇo̭-'bhava॒-tta-tpa॒rṇasya̭ parṇa॒tvaṃ-ya~sya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hū- [ju॒hūḥ, bhava̭ti sau॒myā] 22

-rbhava̭ti sau॒myā a॒syā-''hṷtayo bhavanti ju॒ṣante᳚-'sya de॒vā āhṷtīrde॒vā vai brahma̭nnavadanta॒ ta-tpa॒rṇa upā̭-'śṛṇo-thsu॒śravā॒ vai nāma॒ yasya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava̭ti॒ na pā॒pagg ślokagṃ̭ śṛṇoti॒ brahma॒ vai pa॒rṇo viṇma॒ruto-'nnaṃ॒-vi~ṇmā̭ru॒to᳚-'śva॒ttho yasya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava॒tyā-śva̭t-thyupa॒bhṛd- brahma̭ṇai॒vānna॒mava̭ ru॒ndhe-'tho॒ brahmai॒- [ru॒ndhe-'tho॒ brahma̭, e॒va vi॒śyaddhyṷ̄hati] 23

-va vi॒śyaddhyṷ̄hati rā॒ṣṭraṃ-vai~ pa॒rṇo viḍa̭śva॒ttho ya-tpa̭rṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava॒tyā-śva̭tthyupa॒bhṛ-drā॒ṣṭrame॒va vi॒śyaddhyṷ̄hati pra॒jāpa̭ti॒rvā a̭juho॒-thsā yatrā-''hṷtiḥ pra॒tyati̭ṣṭha॒-ttato॒ vika̭ṅkata॒ uda̭tiṣṭha॒-ttataḥ̭ pra॒jā a̭sṛjata॒ yasya॒ vaika̭ṅkatī dhru॒vā bhava̭ti॒ pratya॒vāsyā ''hṷtayastiṣṭha॒ntyatho॒ praiva jā̭yata e॒tadvai sru॒cāgṃ rū॒paṃ-ya~syai॒vagṃ rṷ̄pā॒-ssruco॒ bhava̭nti॒ sarvā᳚ṇye॒vainagṃ̭ rū॒pāṇi̭ paśū॒nāmupa̭tiṣṭhante॒ nāsyāpa̭-rūpamā॒tmañjā̭yate || 24 ||

(ju॒hū - ratho॒ brahma̭ - sru॒cāgṃ - sa॒ptada̭śa ca) (a. 7)

u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ṅgṛhṇāmi॒ dakṣā̭ya dakṣa॒vṛdhḙ rā॒ta-nde॒vebhyo᳚-'gni ji॒hvebhya̭stvartā॒yubhya॒ indra̭jyeṣṭhebhyo॒ varṷṇarājabhyo॒ vātā̭pibhyaḥ pa॒rjanyā᳚tmabhyo di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tvā-'pe᳚ndra dviṣa॒to mano-'pa॒ jijyā̭sato ja॒hyapa॒ yo no̭-'rātī॒yati॒ ta-ñja̭hi prā॒ṇāya̭ tvā-'pā॒nāya̭ tvā vyā॒nāya̭ tvā sa॒te tvā-'sa̭te tvā॒-'dbhyastvauṣa̭dhībhyo॒ viśve᳚bhyastvā bhū॒tebhyo॒ yataḥ̭ pra॒jā akkhi̭drā॒ ajā̭yanta॒ tasmai᳚ tvā pra॒jāpa̭taye vibhū॒dāvaṃne॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ñjuhomi || 25 ||

(oṣa̭dhībhya॒ - ścatṷrdaśa ca) (a. 8)

yāṃ-vā~ a̭ddhva॒ryuśca॒ yaja̭mānaśca de॒vatā̭mantari॒tastasyā॒ ā vṛ̭ścyete prājāpa॒tya-nda̭dhigra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-tpra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatā̭ de॒vatā᳚bhya e॒va nihnṷvāte jye॒ṣṭho vā e॒ṣa grahā̭ṇāṃ॒-ya~syai॒ṣa gṛ॒hyate॒ jyaiṣṭhya̭me॒va ga̭cchati॒ sarvā̭sāṃ॒-vā~ e॒tadde॒vatā̭nāgṃ rū॒paṃ-ya~de॒ṣa graho॒ yasyai॒ṣa gṛ॒hyate॒ sarvā᳚ṇye॒vainagṃ̭ rū॒pāṇi̭ paśū॒nāmupa̭tiṣṭhanta upayā॒magṛ̭hīto- [upayā॒magṛ̭hītaḥ, a॒si॒ pra॒jāpa̭taye] 26

-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ṅgṛhṇā॒mītyā̭ha॒ jyoti̭re॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkarotyagni-ji॒hvebhya̭stvartā॒yubhya॒ ityā̭hai॒tāva̭tī॒rvai de॒vatā॒stābhya̭ e॒vaina॒gṃ॒ sarvā᳚bhyo gṛhṇā॒tyape᳚ndra dviṣa॒to mana॒ ityā̭ha॒ bhrātṛ̭vyāpanuttyai prā॒ṇāya̭ tvā-'pā॒nāya॒ tvetyā̭ha prā॒ṇāne॒va yaja̭māne dadhāti॒ tasmai᳚ tvā pra॒jāpa̭taye vibhū॒dāvaṃne॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ñjuho॒mī- [jyoti̭ṣmanta-ñjuho॒mi, ityā̭ha pra॒jāpa̭ti-] 27

-tyā̭ha pra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatā॒-ssarvā᳚bhya e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhyo juhotyājyagra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā॒-tteja̭skāmasya॒ tejo॒ vā ājya̭-nteja॒svyḙva bha̭vati somagra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-dbrahmavarca॒sakā̭masya brahmavarca॒saṃ-vai~ somo᳚ brahmavarca॒syḙva bha̭vati dadhigra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-tpa॒śukā̭ma॒syorgvai daddhyūr-kpa॒śava̭ ū॒rjaivāsmā॒ ūrja̭-mpa॒śūnava̭ rundhe || 28 ||

(u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto - juhomi॒ - trica̭tvārigṃśacca) (a. 9)

tve kratu॒mapi̭ vṛñjanti॒ viśve॒ dviryade॒te tri-rbhava॒ntyūmāḥ᳚ | svā॒do-ssvādī̭ya-ssvā॒dunā̭ sṛjā॒ samata̭ ū॒ ṣu madhu॒ madhṷnā॒-'bhi yo̭dhi | u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ juṣṭa̭-ṅgṛhṇāmye॒ṣa te॒ yoniḥ̭ pra॒jāpa̭taye tvā || prā॒ṇa॒gra॒hā-ngṛ̭hṇātye॒tāva॒dvā a̭sti॒ yāva̭de॒te grahā॒-sstomā॒śchandāgṃ̭si pṛ॒ṣṭhāni॒ diśo॒ yāva̭de॒vāsti॒ ta- [yāva̭de॒vāsti॒ tat, ava̭ rundhe] 29

-dava̭ rundhe jye॒ṣṭhā vā e॒tā-nbrā᳚hma॒ṇāḥ pu॒rā vidāma̭kra॒-ntasmā॒-tteṣā॒gṃ॒ sarvā॒ diśo॒-'bhiji̭tā abhūva॒n॒. yasyai॒ te gṛ॒hyante॒ jyaiṣṭhya̭me॒va ga̭cchatya॒bhi diśo̭ jayati॒ pañca̭ gṛhyante॒ pañca॒ diśa॒-ssarvā᳚sve॒va di॒kṣ-vṛ̭ddhnuvanti॒ nava̭nava gṛhyante॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ prā॒ṇāne॒va yaja̭māneṣu dadhati prāya॒ṇīyḙ codaya॒nīyḙ ca gṛhyante prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ [prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ, prā॒ṇaire॒va] 30

prā॒ṇaire॒va pra॒yanti̭ prā॒ṇairudya̭nti daśa॒me-'ha̭-ngṛhyante prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ prā॒ṇebhyaḥ॒ khalu॒ vā e॒ta-tpra॒jā ya̭nti॒ yadvā̭made॒vyaṃ-yo~ne॒ścyava̭te daśa॒me-'ha̭n. vāmade॒vyaṃ-yo~ne᳚ścyavate॒ ya-dda̭śa॒me-'ha̭-ngṛ॒hyante᳚ prā॒ṇebhya̭ e॒va ta-tpra॒jā naya̭nti | 31

(tat - prā̭ṇagra॒hāḥ - sa॒ptavigṃ̭śacca) (a. 10)

pra de॒vande॒vyā dhi॒yā bhara̭tā jā॒tavḙdasam | ha॒vyā no̭ vakṣadānu॒ṣak || a॒yamu॒ ṣya pradḙva॒yurhotā̭ ya॒jñāya̭ nīyate | ratho॒ na yora॒bhīvṛ̭to॒ ghṛṇī̭vān cetati॒ tmanā᳚ || a॒yama॒gnirṷruṣyatya॒mṛtā̭diva॒ janma̭naḥ | saha̭saści॒-thsahī̭yā-nde॒vo jī॒vāta̭ve kṛ॒taḥ || iḍā̭yāstvā pa॒de va॒ya-nnābhā̭ pṛthi॒vyā adhi̭ | jāta̭vedo॒ ni dhī̭ma॒hyagnḙ ha॒vyāya॒ voḍha̭ve | 32

agne॒ viśvḙbhi-ssvanīka de॒vairūrṇā̭vanta-mpratha॒ma-ssī̭da॒ yoni᳚m | ku॒lā॒yina̭-ṅghṛ॒tava̭ntagṃ savi॒tre ya॒jña-nna̭ya॒ yaja̭mānāya sā॒dhu || sīda̭ hota॒-ssva ṷ lo॒ke ci̭ki॒tvānthsā॒dayā̭ ya॒jñagṃ sṷkṛ॒tasya॒ yonau᳚ | de॒vā॒vīrde॒vān. ha॒viṣā̭ yajā॒syagnḙ bṛ॒ha-dyaja̭māne॒ vayo̭ dhāḥ || ni hotā̭ hotṛ॒ṣada̭ne॒ vidā̭nastve॒ṣo dī̭di॒vāgṃ a̭sada-thsu॒dakṣaḥ̭ | ada̭bdhavrata-pramati॒rvasi̭ṣṭha-ssahasra-mbha॒ra-śśuci̭jihvo a॒gniḥ || tva-ndū॒tastva- [tva-ndū॒tastvam, u॒ naḥ॒ pa॒ra॒spāstvaṃ-va~sya॒ ā] 33

-mṷ naḥ para॒spāstvaṃ-va~sya॒ ā vṛ̭ṣabha praṇe॒tā | agnḙ to॒kasya̭ na॒stanḙ ta॒nūnā॒mapra̭yuccha॒-ndīdya̭dbodhi go॒pāḥ || a॒bhi tvā̭ deva savita॒rīśā̭naṃ॒-vā~ryā̭ṇām | sadā̭-'va-nbhā॒gamī̭mahe || ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭na i॒maṃ-ya~॒jña-mmi̭mikṣatām | pi॒pṛ॒tā-nno॒ bharī̭mabhiḥ || tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒daddhyatha̭rvā॒ nira̭manthata | mū॒rdhno viśva̭sya vā॒ghataḥ̭ || tamṷ- [tamṷ, tvā॒ da॒ddhyaṅṅṛṣiḥ̭] 34

-tvā da॒ddhyaṅṅṛṣiḥ̭ pu॒tra ī̭dhe॒ atha̭rvaṇaḥ | vṛ॒tra॒haṇa̭-mpuranda॒ram || tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣā॒ samī̭dhe dasyu॒hanta̭mam | dha॒na॒-ñja॒yagṃ raṇḙraṇe || u॒ta brṷvantu ja॒ntava॒ uda॒gnirvṛ̭tra॒hā-'ja̭ni | dha॒na॒-ñja॒yo raṇḙraṇe || ā yagṃ haste॒ na khā॒dina॒gṃ॒ śiśṷ-ñjā॒ta-nna bibhra̭ti | vi॒śāma॒gnigg sva̭ddhva॒ram || prade॒va-nde॒vavī̭taye॒ bhara̭tā vasu॒vitta̭mam | āsve yonau॒ ni ṣī̭datu || ā [ ] 35

jā॒ta-ñjā॒tavḙdasi pri॒yagṃ śi̭śī॒tā-'ti̭thim | syo॒na ā gṛ॒hapa̭tim || a॒gninā॒-'gni-ssami̭ddhyate ka॒virgṛ॒hapa̭ti॒ryuvā᳚ | ha॒vya॒vā-ḍju॒hvā᳚syaḥ || tvagg hya̭gne a॒gninā॒ vipro॒ viprḙṇa॒ santhsa॒tā | sakhā॒ sakhyā̭ sami॒ddhyase᳚ || ta-mma̭rjayanta su॒kratṷ-mpuro॒yāvā̭namā॒jiṣṷ | sveṣu॒ kṣayḙṣu vā॒jina᳚m || ya॒jñena̭ ya॒jñama̭yajanta de॒vāstāni॒ dharmā̭ṇi pratha॒mānyā̭sann | te ha॒ nāka̭-mmahi॒mānaḥ̭ sacante॒ yatra॒ pūrvḙ sā॒ddhyā-ssanti̭ de॒vāḥ || 36 ||

(voḍha̭ve- dū॒tastvaṃ - tamṷ - sīda॒tvā - yatra̭ - ca॒tvāri̭ ca) (a. 11)

(pū॒rṇa - rṣa̭yo॒ - 'gninā॒ - ye de॒vāḥ - sūryo̭ mā॒ - santvā̭ nahyāmi - vaṣaṭkā॒ra-ssa kha̭di॒ra - ṷpayā॒magṛ̭hīto-'si॒ - yāṃ-vai~ - tve kratuṃ॒ - prade॒va - mekā̭daśa )

(pū॒rṇā - sa̭ha॒jān - tavā᳚-'gne - prā॒ṇaire॒va - ṣaṭtrigṃ̭śat)

(pū॒rṇā, santi̭ de॒vāḥ)

|| hariḥ̭ om ||

(pra॒jāpa̭ti॒ - yo̭ vā - agne॒ - vi vai - pū॒rṇā - pañca̭) (5)

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe pañcamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्तृतीयकाण्डे पञ्चमः प्रश्नः - इष्टिशेषाभिधानं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

पू॒र्णा प॒श्चादु॒त पू॒र्णा पु॒रस्ता॒दु-न्म॑द्ध्य॒तः पौ᳚र्णमा॒सी जि॑गाय । तस्या᳚-न्दे॒वा अधि॑ सं॒वँस॑न्त उत्त॒मे नाक॑ इ॒ह मा॑दयन्ताम् ॥ यत्ते॑ दे॒वा अद॑धु र्भाग॒धेय॒ममा॑वास्ये सं॒वँस॑न्तो महि॒त्वा । सानो॑ य॒ज्ञ-म्पि॑पृहि विश्ववारे र॒यि-न्नो॑ धेहि सुभगे सु॒वीर᳚म् ॥नि॒वेश॑नी स॒ङ्गम॑नी॒ वसू॑नां॒-विँश्वा॑ रू॒पाणि॒ वसू᳚न्यावे॒शय॑न्ती । स॒ह॒स्र॒पो॒षग्ं सु॒भगा॒ ररा॑णा॒ सा न॒ आग॒न्. वर्च॑सा [आग॒न्. वर्च॑सा, सं॒विँ॒दा॒ना ।] 1

संविँदा॒ना ॥ अग्नी॑षोमौ प्रथ॒मौ वी॒र्ये॑ण॒ वसू᳚-न्रु॒द्राना॑दि॒त्यानि॒ह जि॑न्वतम् । मा॒द्ध्यग्ं हि पौ᳚र्णमा॒स-ञ्जु॒षेथा॒-म्ब्रह्म॑णा वृ॒द्धौ सु॑कृ॒तेन॑ सा॒तावथा॒-ऽस्मभ्यग्ं॑ स॒हवी॑राग्ं र॒यि-न्नि य॑च्छतम् ॥ आ॒दि॒त्याश्चा-ऽङ्गि॑रसश्चा॒ग्नीना-ऽद॑धत॒ ते द॑र्शपूर्णमा॒सौ प्रैफ्स॒-न्तेषा॒मङ्गि॑रसा॒-न्निरु॑प्तग्ं ह॒विरासी॒दथा॑-ऽऽदि॒त्या ए॒तौ होमा॑वपश्य॒-न्ताव॑जुहवु॒स्ततो॒ वै ते द॑र्शपूर्णमा॒सौ [ ] 2

पूर्व॒ आ ऽल॑भन्त दर्शपूर्णमा॒सा-वा॒लभ॑मान ए॒तौ होमौ॑ पु॒रस्ता᳚ज्जुहुया-थ्सा॒क्षादे॒व द॑र्शपूर्णमा॒सावा ल॑भते ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ स त्वै द॑र्शपूर्णमा॒सावा ल॑भेत॒ य ए॑नयोरनु-लो॒मञ्च॑ प्रतिलो॒मञ्च॑ वि॒द्यादित्य॑मावा॒स्या॑या ऊ॒र्ध्व-न्तद॑नुलो॒म-म्पौ᳚र्णमा॒स्यै प्र॑ती॒चीन॒-न्त-त्प्र॑तिलो॒मं-यँ-त्पौ᳚र्णमा॒सी-म्पूर्वा॑मा॒लभे॑त प्रतिलो॒ममे॑ना॒वा ल॑भेता॒-मुम॑प॒क्षीय॑माण॒-मन्वप॑- [-मन्वप॑, क्षी॒ये॒त॒ सा॒र॒स्व॒तौ होमौ॑] 3

-क्षीयेत सारस्व॒तौ होमौ॑ पु॒रस्ता᳚ज्जुहुयादमावा॒स्या॑ वै सर॑स्वत्यनुलो॒म-मे॒वैना॒वा ल॑भते॒ ऽमुमा॒प्याय॑मान॒मन्वा प्या॑यत आग्नावैष्ण॒व-मेका॑दशकपाल-म्पु॒रस्ता॒न्निर्व॑पे॒-थ्सर॑स्वत्यै च॒रुग्ं सर॑स्वते॒ द्वाद॑शकपालं॒-यँदा᳚ग्ने॒यो भव॑त्य॒ग्निर्वै य॑ज्ञमु॒खं-यँ॑ज्ञमु॒खमे॒वर्धि॑-म्पु॒रस्ता᳚-द्धत्ते॒ य-द्वै᳚ष्ण॒वो भव॑ति य॒ज्ञो वै विष्णु॑र्य॒ज्ञमे॒वा-ऽऽरभ्य॒ प्रत॑नुते॒ सर॑स्वत्यै च॒रुर्भ॑वति॒ सर॑स्वते॒ द्वाद॑शकपालो-ऽमावा॒स्या॑ वै सर॑स्वती पू॒र्णमा॑स॒-स्सर॑स्वा॒-न्तावे॒व सा॒क्षादा र॑भत ऋ॒द्ध्नोत्या᳚भ्या॒-न्द्वाद॑शकपाल॒-स्सर॑स्वते भवति मिथुन॒त्वाय॒ प्रजा᳚त्यै मिथु॒नौ गावौ॒ दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै ॥ 4 ॥

(वर्च॑सा॒ - वै ते द॑र्शपूर्णमा॒सा - वप॑ - तनुते॒ सर॑स्वत्यै॒ - पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 1)

ऋष॑यो॒ वा इन्द्र॑-म्प्र॒त्यक्ष॒-न्नाप॑श्य॒-न्तं-वँसि॑ष्ठः प्र॒त्यक्ष॑मपश्य॒-थ्सो᳚-ऽब्रवी॒-द्ब्राह्म॑ण-न्ते वक्ष्यामि॒ यथा॒ त्वत्पु॑रोहिताः प्र॒जाः प्र॑जनि॒ष्यन्ते-ऽथ॒ मेत॑रेभ्य॒ ऋषि॑भ्यो॒ मा प्रवो॑च॒ इति॒ तस्मा॑ ए॒तान्थ्स्तोम॑-भागानब्रवी॒-त्ततो॒ वसि॑ष्ठपुरोहिताः प्र॒जाः प्राजा॑यन्त॒ तस्मा᳚-द्वासि॒ष्ठो ब्र॒ह्मा का॒र्यः॑ प्रैव जा॑यते र॒श्मिर॑सि॒ क्षया॑य त्वा॒ क्षय॑-ञ्जि॒न्वे- [क्षय॑-ञ्जि॒न्वेति॑, आ॒ह॒ दे॒वा वै] 5

-त्या॑ह दे॒वा वै क्षयो॑ दे॒वेभ्य॑ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रा-ऽऽह॒ प्रेति॑रसि॒ धर्मा॑य त्वा॒ धर्म॑-ञ्जि॒न्वेत्या॑ह मनु॒ष्या॑ वै धर्मो॑ मनु॒ष्ये᳚भ्य ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रा-ऽऽहान्वि॑तिरसि दि॒वे त्वा॒ दिव॑-ञ्जि॒न्वेत्या॑है॒भ्य ए॒व लो॒केभ्यो॑ य॒ज्ञ-म्प्रा-ऽऽह॑विष्ट॒म्भो॑-ऽसि॒ वृष्ट्यै᳚ त्वा॒ वृष्टि॑-ञ्जि॒न्वेत्या॑ह॒ वृष्टि॑मे॒वा-ऽव॑- [वृष्टि॑मे॒वा-ऽव॑, रु॒न्धे॒ प्र॒वा-] 6

-रुन्धे प्र॒वा-ऽस्य॑नु॒वा-ऽसीत्या॑ह मिथुन॒त्वायो॒शिग॑सि॒ वसु॑भ्यस्त्वा॒ वसू᳚ञ्जि॒न्वेत्या॑हा॒ष्टौ वस॑व॒ एका॑दश रु॒द्रा द्वाद॑शा-ऽऽदि॒त्या ए॒ताव॑न्तो॒ वै दे॒वास्तेभ्य॑ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रा-ऽऽहौजो॑-ऽसि पि॒तृभ्य॑स्त्वा पि॒तॄन् जि॒न्वेत्या॑ह दे॒वाने॒व पि॒तॄननु॒ सन्त॑नोति॒ तन्तु॑रसि प्र॒जाभ्य॑स्त्वा प्र॒जा जि॒न्वे- [प्र॒जा जि॑न्व, इत्या॑ह पि॒तॄने॒व] 7

-त्या॑ह पि॒तॄने॒व प्र॒जा अनु॒ सन्त॑नोति पृतना॒षाड॑सि प॒शुभ्य॑स्त्वा प॒शूञ्जि॒न्वेत्या॑ह प्र॒जा ए॒व प॒शूननु॒ सन्त॑नोतिरे॒वद॒स्यो-ष॑धीभ्य॒ स्त्वौष॑धी-र्जि॒न्वेत्या॒हौष॑धीष्वे॒व प॒शू-न्प्रति॑ष्ठापयत्यभि॒जिद॑सि यु॒क्तग्रा॒वेन्द्रा॑य॒ त्वेन्द्र॑-ञ्जि॒न्वेत्या॑हा॒भिजि॑त्या॒ अधि॑पतिरसि प्रा॒णाय॑ त्वा प्रा॒ण- [प्रा॒णम्, जि॒न्वेत्या॑ह] 8

-ञ्जि॒न्वेत्या॑ह प्र॒जास्वे॒व प्रा॒णा-न्द॑धाति त्रि॒वृद॑सि प्र॒वृद॒सीत्या॑ह मिथुन॒त्वाय॑ सग्ंरो॒हो॑-ऽसि नीरो॒हो॑-ऽसीत्या॑ह॒ प्रजा᳚त्यै वसु॒को॑-ऽसि॒ वेष॑श्रिरसि॒ वस्य॑ष्टिर॒सीत्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 9 ॥

(जि॒न्वेत्य - व॑ - प्र॒जा जि॑न्व - प्रा॒णन् - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 2)

अ॒ग्निना॑ दे॒वेन॒ पृत॑ना जयामि गाय॒त्रेण॒ छन्द॑सा त्रि॒वृता॒ स्तोमे॑न रथन्त॒रेण॒ साम्ना॑ वषट्का॒रेण॒ वज्रे॑ण पूर्व॒जा-न्भ्रातृ॑व्या॒नध॑रा-न्पादया॒म्यवै॑ना-न्बाधे॒ प्रत्ये॑नान्नुदे॒-ऽस्मिन् क्षये॒-ऽस्मि-न्भू॑मिलो॒के यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ यञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मो विष्णोः॒ क्रमे॒णा-ऽत्ये॑नान् क्रामा॒मीन्द्रे॑ण दे॒वेन॒ पृत॑ना जयामि॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑सा पञ्चद॒शेन॒ स्तोमे॑न बृह॒ता साम्ना॑ वषट्का॒रेण॒ वज्रे॑ण [वज्रे॑ण, स॒ह॒जान्. विश्वे॑भिर्दे॒वेभिः॒ पृत॑ना] 10

सह॒जान्. विश्वे॑भिर्दे॒वेभिः॒ पृत॑ना जयामि॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑सा सप्तद॒शेन॒ स्तोमे॑न वामदे॒व्येन॒ साम्ना॑ वषट्का॒रेण॒ वज्रे॑णा पर॒जानिन्द्रे॑ण स॒युजो॑ व॒यग्ं सा॑स॒ह्याम॑ पृतन्य॒तः । घ्नन्तो॑ वृ॒त्राण्य॑प्र॒ति । यत्ते॑ अग्ने॒ तेज॒स्तेना॒ह-न्ते॑ज॒स्वी भू॑यासं॒-यँत्ते॑ अग्ने॒ वर्च॒स्तेना॒हं-वँ॑र्च॒स्वी भू॑यासं॒-यँत्ते॑ अग्ने॒ हर॒स्तेना॒हग्ं ह॑र॒स्वी भू॑यासम् ॥ 11 ॥

(बृ॒ह॒ता साम्ना॑ वषट्का॒रेण॒ वज्रे॑ण॒ - षट्च॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)

ये दे॒वा य॑ज्ञ॒हनो॑ यज्ञ॒मुषः॑ पृथि॒व्यामद्ध्यास॑ते । अ॒ग्निर्मा॒ तेभ्यो॑ रक्षतु॒ गच्छे॑म सु॒कृतो॑ व॒यम् ॥ आ-ऽग॑न्म मित्रावरुणा वरेण्या॒ रात्री॑णा-म्भा॒गो यु॒वयो॒र्यो अस्ति॑ । नाक॑-ङ्गृह्णा॒ना-स्सु॑कृ॒तस्य॑ लो॒के तृ॒तीये॑ पृ॒ष्ठे अधि॑ रोच॒ने दि॒वः ॥ ये दे॒वा य॑ज्ञ॒हनो॑ यज्ञ॒मुषो॒-ऽन्तरि॒क्षे-ऽद्ध्यास॑ते । वा॒युर्मा॒ तेभ्यो॑ रक्षतु॒ गच्छे॑म सु॒कृतो॑ व॒यम् ॥ यास्ते॒ रात्री᳚-स्सवित- [रात्री᳚-स्सवितः, दे॒व॒यानी॑रन्त॒रा] 12

-र्देव॒यानी॑रन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी वि॒यन्ति॑ । गृ॒हैश्च॒ सर्वैः᳚ प्र॒जया॒ न्वग्रे॒ सुवो॒ रुहा॑णास्तरता॒ रजाग्ं॑सि ॥ ये दे॒वा य॑ज्ञ॒हनो॑ यज्ञ॒मुषो॑ दि॒व्यद्ध्यास॑ते । सूर्यो॑ मा॒ तेभ्यो॑ रक्षतु॒ गच्छे॑म सु॒कृतो॑ व॒यम् ॥ येनेन्द्रा॑य स॒मभ॑रः॒ पयाग्॑स्युत्त॒मेन॑ ह॒विषा॑ जातवेदः । तेना᳚-ऽग्ने॒ त्वमु॒त व॑र्धये॒मग्ं स॑जा॒ताना॒ग्॒ श्रैष्ठ्य॒ आ धे᳚ह्येनम् ॥ य॒ज्ञ॒हनो॒ वै दे॒वा य॑ज्ञ॒मुष॑- [दे॒वा य॑ज्ञ॒मुषः॑, स॒न्ति॒ त ए॒षु] 13

-स्सन्ति॒ त ए॒षु लो॒केष्वा॑सत आ॒ददा॑ना विमथ्ना॒ना यो ददा॑ति॒ यो यज॑ते॒ तस्य॑ । ये दे॒वा य॑ज्ञ॒हनः॑ पृथि॒व्यामद्ध्यास॑ते॒ ये अ॒न्तरि॑क्षे॒ ये दि॒वीत्या॑हे॒माने॒व लो॒काग्स्ती॒र्त्वा सगृ॑ह॒-स्सप॑शु-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॒त्यप॒ वै सोमे॑नेजा॒नाद्दे॒वता᳚श्च य॒ज्ञश्च॑ क्रामन्त्याग्ने॒य-म्पञ्च॑कपालमुदवसा॒नीय॒-न्निर्व॑पेद॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वताः॒ [दे॒वताः᳚, पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो] 14

पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो दे॒वता᳚श्चै॒व य॒ज्ञञ्चाव॑ रुन्धेगाय॒त्रो वा अ॒ग्निर्गा॑य॒त्र छ॑न्दा॒स्त-ञ्छन्द॑सा॒ व्य॑र्धयति॒ य-त्पञ्च॑कपाल-ङ्क॒रोत्य॒ष्टाक॑पालः का॒र्यो᳚-ऽष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚-ऽग्नि-र्गा॑य॒त्र छ॑न्दा॒-स्स्वेनै॒वैन॒-ञ्छन्द॑सा॒ सम॑र्धयति प॒ङ्क्त्यौ॑ याज्यानुवा॒क्ये॑ भवतः॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञस्तेनै॒व य॒ज्ञान्नैति॑ ॥ 15 ॥

(स॒वि॒त॒-र्दे॒वा य॑ज्ञ॒मुषः॒ - सर्वा॑ दे॒वता॒ - स्त्रिच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 4)

सूर्यो॑ मा दे॒वो दे॒वेभ्यः॑ पातु वा॒युर॒न्तरि॑क्षा॒-द्यज॑मानो॒-ऽग्निर्मा॑ पातु॒ चक्षु॑षः । सक्ष॒ शूष॒ सवि॑त॒र्विश्व॑चर्षण ए॒तेभिः॑ सोम॒ नाम॑भिर्विधेम ते॒ तेभिः॑ सोम॒ नाम॑भिर्विधेम ते ॥ अ॒ह-म्प॒रस्ता॑द॒-हम॒वस्ता॑द॒ह-ञ्ज्योति॑षा॒ वि तमो॑ ववार । यद॒न्तरि॑क्ष॒-न्तदु॑ मे पि॒ता-ऽभू॑द॒हग्ं सूर्य॑मुभ॒यतो॑ ददर्शा॒ह-म्भू॑या समुत्त॒म-स्स॑मा॒नाना॒- [समुत्त॒म-स्स॑मा॒नाना᳚म्, आ स॑मु॒द्रा-] 16

-मा स॑मु॒द्रा-दा-ऽन्तरि॑क्षात्-प्र॒जाप॑तिरुद॒धि-ञ्च्या॑वया॒तीन्द्रः॒ प्रस्नौ॑तु म॒रुतो॑ वर्षय॒न्तून्न॑म्भय पृथि॒वी-म्भि॒न्धीद-न्दि॒व्य-न्नभः॑ । उ॒द्रो दि॒व्यस्य॑ नो दे॒हीशा॑नो॒ विसृ॑जा॒ दृति᳚म् ॥ प॒शवो॒ वा ए॒ते यदा॑दि॒त्य ए॒ष रु॒द्रो यद॒ग्निरोष॑धीः॒ प्रास्या॒ग्नावा॑दि॒त्य-ञ्जु॑होति रु॒द्रादे॒व प॒शून॒न्तर्द॑धा॒त्यथो॒ ओष॑धीष्वे॒व प॒शू- [प॒शून्, प्रति॑ष्ठापयति] 17

-न्प्रति॑ष्ठापयति क॒विर्य॒ज्ञस्य॒ वित॑नोति॒ पन्था॒-न्नाक॑स्य पृ॒ष्ठे अधि॑ रोच॒ने दि॒वः । येन॑ ह॒व्यं-वँह॑सि॒ यासि॑ दू॒त इ॒तः प्रचे॑ता अ॒मुत॒-स्सनी॑यान् ॥ यास्ते॒ विश्वा᳚-स्स॒मिध॒-स्सन्त्य॑ग्ने॒याः पृ॑थि॒व्या-म्ब॒र्॒हिषि॒ सूर्ये॒ याः । तास्ते॑ गच्छ॒न्त्वाहु॑ति-ङ्घृ॒तस्य॑ देवाय॒ते यज॑मानाय॒ शर्म॑ ॥ आ॒शासा॑न-स्सु॒वीर्यग्ं॑ रा॒यस्पोष॒ग्ग्॒ स्वश्वि॑यम् । बृह॒स्पति॑ना रा॒या स्व॒गाकृ॑तो॒ मह्यं॒-यँज॑मानाय तिष्ठ ॥ 18 ॥

(स॒मा॒नाना॒-मोष॑धीष्वे॒व प॒शून् - मह्यं॒-यँज॑माना॒ - यैक॑ञ्च) (अ. 5)

स-न्त्वा॑ नह्यामि॒ पय॑सा घृ॒तेन॒ स-न्त्वा॑ नह्याम्य॒प ओष॑धीभिः । स-न्त्वा॑ नह्यामि प्र॒जया॒-ऽहम॒द्य सा दी᳚क्षि॒ता स॑नवो॒ वाज॑म॒स्मे ॥ प्रैतु॒ ब्रह्म॑ण॒स्पत्नी॒ वेदिं॒-वँर्णे॑न सीदतु । अथा॒हम॑नुका॒मिनी॒ स्वे लो॒के वि॒शा इ॒ह ॥ सु॒प्र॒जस॑स्त्वा व॒यग्ं सु॒पत्नी॒रुप॑ सेदिम । अग्ने॑ सपत्न॒दम्भ॑न॒मद॑ब्धासो॒ अदा᳚भ्यम् ॥ इ॒मं-विँष्या॑मि॒ वरु॑णस्य॒ पाशं॒- [पाश᳚म्, यमब॑द्ध्नीत] 19

-ँयमब॑द्ध्नीत सवि॒ता सु॒केतः॑ । धा॒तुश्च॒ योनौ॑ सुकृ॒तस्य॑ लो॒के स्यो॒न-म्मे॑ स॒ह पत्या॑ करोमि ॥ प्रेह्यु॒देह्यृ॒तस्य॑ वा॒मीरन्व॒ग्निस्ते-ऽग्र॑-न्नय॒त्वदि॑ति॒र्मद्ध्य॑-न्ददताग्ं रु॒द्राव॑सृष्टा-ऽसि यु॒वा नाम॒ मा मा॑ हिग्ंसी॒र्वसु॑भ्यो रु॒द्रेभ्य॑ आदि॒त्येभ्यो॒ विश्वे᳚भ्यो वो दे॒वेभ्यः॑ प॒न्नेज॑नीर्गृह्णामि य॒ज्ञाय॑ वः प॒न्नेज॑नी-स्सादयामि॒ विश्व॑स्य ते॒ विश्वा॑वतो॒ वृष्णि॑यावत॒- [वृष्णि॑यावतः, तवा᳚ग्ने वा॒मीरनु॑] 20

-स्तवा᳚ग्ने वा॒मीरनु॑ स॒दृंशि॒ विश्वा॒ रेताग्ं॑सि धिषी॒या-ऽग॑-न्दे॒वान्. य॒ज्ञो नि दे॒वीर्दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञम॑शिषन्न॒स्मिन्-थ्सु॑न्व॒ति यज॑मान आ॒शिष॒-स्स्वाहा॑कृता-स्समुद्रे॒ष्ठा ग॑न्ध॒र्वमाति॑ष्ठ॒तानु॑ । वात॑स्य॒ पत्म॑न्नि॒ड ई॑डि॒ताः ॥ 21 ॥

(पाशं॒ - ँवृष्णि॑यावत - स्त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 6)

व॒ष॒ट्का॒रो वै गा॑यत्रि॒यै शिरो᳚-ऽछिन॒-त्तस्यै॒ रसः॒ परा॑-ऽपत॒-थ्स पृ॑थि॒वी-म्प्रावि॑श॒थ्स ख॑दि॒रो॑-ऽभव॒द्यस्य॑ खादि॒र-स्स्रु॒वो भव॑ति॒ छन्द॑सामे॒व रसे॒नाव॑ द्यति॒ सर॑सा अ॒स्या-ऽऽहु॑तयो भवन्ति तृ॒तीय॑स्यामि॒तो दि॒वि सोम॑ आसी॒-त्त-ङ्गाय॒त्र्या-ऽ ह॑र॒-त्तस्य॑ प॒र्णम॑च्छिद्यत॒ त-त्प॒र्णो॑-ऽभव॒-त्त-त्प॒र्णस्य॑ पर्ण॒त्वं-यँस्य॑ पर्ण॒मयी॑ जु॒हू- [जु॒हूः, भव॑ति सौ॒म्या] 22

-र्भव॑ति सौ॒म्या अ॒स्या-ऽऽहु॑तयो भवन्ति जु॒षन्ते᳚-ऽस्य दे॒वा आहु॑तीर्दे॒वा वै ब्रह्म॑न्नवदन्त॒ त-त्प॒र्ण उपा॑-ऽशृणो-थ्सु॒श्रवा॒ वै नाम॒ यस्य॑ पर्ण॒मयी॑ जु॒हूर्भव॑ति॒ न पा॒पग्ग् श्लोकग्ं॑ शृणोति॒ ब्रह्म॒ वै प॒र्णो विण्म॒रुतो-ऽन्नं॒-विँण्मा॑रु॒तो᳚-ऽश्व॒त्थो यस्य॑ पर्ण॒मयी॑ जु॒हूर्भव॒त्या-श्व॑त्-थ्युप॒भृद्- ब्रह्म॑णै॒वान्न॒मव॑ रु॒न्धे-ऽथो॒ ब्रह्मै॒- [रु॒न्धे-ऽथो॒ ब्रह्म॑, ए॒व वि॒श्यद्ध्यू॑हति] 23

-व वि॒श्यद्ध्यू॑हति रा॒ष्ट्रं-वैँ प॒र्णो विड॑श्व॒त्थो य-त्प॑र्ण॒मयी॑ जु॒हूर्भव॒त्या-श्व॑त्थ्युप॒भृ-द्रा॒ष्ट्रमे॒व वि॒श्यद्ध्यू॑हति प्र॒जाप॑ति॒र्वा अ॑जुहो॒-थ्सा यत्रा-ऽऽहु॑तिः प्र॒त्यति॑ष्ठ॒-त्ततो॒ विक॑ङ्कत॒ उद॑तिष्ठ॒-त्ततः॑ प्र॒जा अ॑सृजत॒ यस्य॒ वैक॑ङ्कती ध्रु॒वा भव॑ति॒ प्रत्य॒वास्या ऽऽहु॑तयस्तिष्ठ॒न्त्यथो॒ प्रैव जा॑यत ए॒तद्वै स्रु॒चाग्ं रू॒पं-यँस्यै॒वग्ं रू॑पा॒-स्स्रुचो॒ भव॑न्ति॒ सर्वा᳚ण्ये॒वैनग्ं॑ रू॒पाणि॑ पशू॒नामुप॑तिष्ठन्ते॒ नास्याप॑-रूपमा॒त्मञ्जा॑यते ॥ 24 ॥

(जु॒हू - रथो॒ ब्रह्म॑ - स्रु॒चाग्ं - स॒प्तद॑श च) (अ. 7)

उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि प्र॒जाप॑तये त्वा॒ ज्योति॑ष्मते॒ ज्योति॑ष्मन्त-ङ्गृह्णामि॒ दक्षा॑य दक्ष॒वृधे॑ रा॒त-न्दे॒वेभ्यो᳚-ऽग्नि जि॒ह्वेभ्य॑स्त्वर्ता॒युभ्य॒ इन्द्र॑ज्येष्ठेभ्यो॒ वरु॑णराजभ्यो॒ वाता॑पिभ्यः प॒र्जन्या᳚त्मभ्यो दि॒वे त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वा-ऽपे᳚न्द्र द्विष॒तो मनो-ऽप॒ जिज्या॑सतो ज॒ह्यप॒ यो नो॑-ऽराती॒यति॒ त-ञ्ज॑हि प्रा॒णाय॑ त्वा-ऽपा॒नाय॑ त्वा व्या॒नाय॑ त्वा स॒ते त्वा-ऽस॑ते त्वा॒-ऽद्भ्यस्त्वौष॑धीभ्यो॒ विश्वे᳚भ्यस्त्वा भू॒तेभ्यो॒ यतः॑ प्र॒जा अक्खि॑द्रा॒ अजा॑यन्त॒ तस्मै᳚ त्वा प्र॒जाप॑तये विभू॒दावंने॒ ज्योति॑ष्मते॒ ज्योति॑ष्मन्त-ञ्जुहोमि ॥ 25 ॥

(ओष॑धीभ्य॒ - श्चतु॑र्दश च) (अ. 8)

यां-वाँ अ॑द्ध्व॒र्युश्च॒ यज॑मानश्च दे॒वता॑मन्तरि॒तस्तस्या॒ आ वृ॑श्च्येते प्राजाप॒त्य-न्द॑धिग्र॒ह-ङ्गृ॑ह्णीया-त्प्र॒जाप॑ति॒-स्सर्वा॑ दे॒वता॑ दे॒वता᳚भ्य ए॒व निह्नु॑वाते ज्ये॒ष्ठो वा ए॒ष ग्रहा॑णां॒-यँस्यै॒ष गृ॒ह्यते॒ ज्यैष्ठ्य॑मे॒व ग॑च्छति॒ सर्वा॑सां॒-वाँ ए॒तद्दे॒वता॑नाग्ं रू॒पं-यँदे॒ष ग्रहो॒ यस्यै॒ष गृ॒ह्यते॒ सर्वा᳚ण्ये॒वैनग्ं॑ रू॒पाणि॑ पशू॒नामुप॑तिष्ठन्त उपया॒मगृ॑हीतो- [उपया॒मगृ॑हीतः, अ॒सि॒ प्र॒जाप॑तये] 26

-ऽसि प्र॒जाप॑तये त्वा॒ ज्योति॑ष्मते॒ ज्योति॑ष्मन्त-ङ्गृह्णा॒मीत्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोत्यग्नि-जि॒ह्वेभ्य॑स्त्वर्ता॒युभ्य॒ इत्या॑है॒ताव॑ती॒र्वै दे॒वता॒स्ताभ्य॑ ए॒वैन॒ग्ं॒ सर्वा᳚भ्यो गृह्णा॒त्यपे᳚न्द्र द्विष॒तो मन॒ इत्या॑ह॒ भ्रातृ॑व्यापनुत्त्यै प्रा॒णाय॑ त्वा-ऽपा॒नाय॒ त्वेत्या॑ह प्रा॒णाने॒व यज॑माने दधाति॒ तस्मै᳚ त्वा प्र॒जाप॑तये विभू॒दावंने॒ ज्योति॑ष्मते॒ ज्योति॑ष्मन्त-ञ्जुहो॒मी- [ज्योति॑ष्मन्त-ञ्जुहो॒मि, इत्या॑ह प्र॒जाप॑ति-] 27

-त्या॑ह प्र॒जाप॑ति॒-स्सर्वा॑ दे॒वता॒-स्सर्वा᳚भ्य ए॒वैन॑-न्दे॒वता᳚भ्यो जुहोत्याज्यग्र॒ह-ङ्गृ॑ह्णीया॒-त्तेज॑स्कामस्य॒ तेजो॒ वा आज्य॑-न्तेज॒स्व्ये॑व भ॑वति सोमग्र॒ह-ङ्गृ॑ह्णीया-द्ब्रह्मवर्च॒सका॑मस्य ब्रह्मवर्च॒सं-वैँ सोमो᳚ ब्रह्मवर्च॒स्ये॑व भ॑वति दधिग्र॒ह-ङ्गृ॑ह्णीया-त्प॒शुका॑म॒स्योर्ग्वै दद्ध्यूर्-क्प॒शव॑ ऊ॒र्जैवास्मा॒ ऊर्ज॑-म्प॒शूनव॑ रुन्धे ॥ 28 ॥

(उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो - जुहोमि॒ - त्रिच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 9)

त्वे क्रतु॒मपि॑ वृञ्जन्ति॒ विश्वे॒ द्विर्यदे॒ते त्रि-र्भव॒न्त्यूमाः᳚ । स्वा॒दो-स्स्वादी॑य-स्स्वा॒दुना॑ सृजा॒ समत॑ ऊ॒ षु मधु॒ मधु॑ना॒-ऽभि यो॑धि । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि प्र॒जाप॑तये त्वा॒ जुष्ट॑-ङ्गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनिः॑ प्र॒जाप॑तये त्वा ॥ प्रा॒ण॒ग्र॒हा-न्गृ॑ह्णात्ये॒ताव॒द्वा अ॑स्ति॒ याव॑दे॒ते ग्रहा॒-स्स्तोमा॒श्छन्दाग्ं॑सि पृ॒ष्ठानि॒ दिशो॒ याव॑दे॒वास्ति॒ त- [याव॑दे॒वास्ति॒ तत्, अव॑ रुन्धे] 29

-दव॑ रुन्धे ज्ये॒ष्ठा वा ए॒ता-न्ब्रा᳚ह्म॒णाः पु॒रा विदाम॑क्र॒-न्तस्मा॒-त्तेषा॒ग्ं॒ सर्वा॒ दिशो॒-ऽभिजि॑ता अभूव॒न्॒. यस्यै॒ ते गृ॒ह्यन्ते॒ ज्यैष्ठ्य॑मे॒व ग॑च्छत्य॒भि दिशो॑ जयति॒ पञ्च॑ गृह्यन्ते॒ पञ्च॒ दिश॒-स्सर्वा᳚स्वे॒व दि॒क्ष्-वृ॑द्ध्नुवन्ति॒ नव॑नव गृह्यन्ते॒ नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णाः प्रा॒णाने॒व यज॑मानेषु दधति प्राय॒णीये॑ चोदय॒नीये॑ च गृह्यन्ते प्रा॒णा वै प्रा॑णग्र॒हाः [प्रा॒णा वै प्रा॑णग्र॒हाः, प्रा॒णैरे॒व] 30

प्रा॒णैरे॒व प्र॒यन्ति॑ प्रा॒णैरुद्य॑न्ति दश॒मे-ऽह॑-न्गृह्यन्ते प्रा॒णा वै प्रा॑णग्र॒हाः प्रा॒णेभ्यः॒ खलु॒ वा ए॒त-त्प्र॒जा य॑न्ति॒ यद्वा॑मदे॒व्यं-योँने॒श्च्यव॑ते दश॒मे-ऽह॑न्. वामदे॒व्यं-योँने᳚श्च्यवते॒ य-द्द॑श॒मे-ऽह॑-न्गृ॒ह्यन्ते᳚ प्रा॒णेभ्य॑ ए॒व त-त्प्र॒जा नय॑न्ति । 31

(तत् - प्रा॑णग्र॒हाः - स॒प्तविग्ं॑शच्च) (अ. 10)

प्र दे॒वन्दे॒व्या धि॒या भर॑ता जा॒तवे॑दसम् । ह॒व्या नो॑ वक्षदानु॒षक् ॥ अ॒यमु॒ ष्य प्रदे॑व॒युर्होता॑ य॒ज्ञाय॑ नीयते । रथो॒ न योर॒भीवृ॑तो॒ घृणी॑वान् चेतति॒ त्मना᳚ ॥ अ॒यम॒ग्निरु॑रुष्यत्य॒मृता॑दिव॒ जन्म॑नः । सह॑सश्चि॒-थ्सही॑या-न्दे॒वो जी॒वात॑वे कृ॒तः ॥ इडा॑यास्त्वा प॒दे व॒य-न्नाभा॑ पृथि॒व्या अधि॑ । जात॑वेदो॒ नि धी॑म॒ह्यग्ने॑ ह॒व्याय॒ वोढ॑वे । 32

अग्ने॒ विश्वे॑भि-स्स्वनीक दे॒वैरूर्णा॑वन्त-म्प्रथ॒म-स्सी॑द॒ योनि᳚म् । कु॒ला॒यिन॑-ङ्घृ॒तव॑न्तग्ं सवि॒त्रे य॒ज्ञ-न्न॑य॒ यज॑मानाय सा॒धु ॥ सीद॑ होत॒-स्स्व उ॑ लो॒के चि॑कि॒त्वान्थ्सा॒दया॑ य॒ज्ञग्ं सु॑कृ॒तस्य॒ योनौ᳚ । दे॒वा॒वीर्दे॒वान्. ह॒विषा॑ यजा॒स्यग्ने॑ बृ॒ह-द्यज॑माने॒ वयो॑ धाः ॥ नि होता॑ होतृ॒षद॑ने॒ विदा॑नस्त्वे॒षो दी॑दि॒वाग्ं अ॑सद-थ्सु॒दक्षः॑ । अद॑ब्धव्रत-प्रमति॒र्वसि॑ष्ठ-स्सहस्र-म्भ॒र-श्शुचि॑जिह्वो अ॒ग्निः ॥ त्व-न्दू॒तस्त्व- [त्व-न्दू॒तस्त्वम्, उ॒ नः॒ प॒र॒स्पास्त्वं-वँस्य॒ आ] 33

-मु॑ नः पर॒स्पास्त्वं-वँस्य॒ आ वृ॑षभ प्रणे॒ता । अग्ने॑ तो॒कस्य॑ न॒स्तने॑ त॒नूना॒मप्र॑युच्छ॒-न्दीद्य॑द्बोधि गो॒पाः ॥ अ॒भि त्वा॑ देव सवित॒रीशा॑नं॒-वाँर्या॑णाम् । सदा॑-ऽव-न्भा॒गमी॑महे ॥ म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वी च॑न इ॒मं-यँ॒ज्ञ-म्मि॑मिक्षताम् । पि॒पृ॒ता-न्नो॒ भरी॑मभिः ॥ त्वाम॑ग्ने॒ पुष्क॑रा॒दद्ध्यथ॑र्वा॒ निर॑मन्थत । मू॒र्ध्नो विश्व॑स्य वा॒घतः॑ ॥ तमु॑- [तमु॑, त्वा॒ द॒द्ध्यङ्ङृषिः॑] 34

-त्वा द॒द्ध्यङ्ङृषिः॑ पु॒त्र ई॑धे॒ अथ॑र्वणः । वृ॒त्र॒हण॑-म्पुरन्द॒रम् ॥ तमु॑ त्वा पा॒थ्यो वृषा॒ समी॑धे दस्यु॒हन्त॑मम् । ध॒न॒-ञ्ज॒यग्ं रणे॑रणे ॥ उ॒त ब्रु॑वन्तु ज॒न्तव॒ उद॒ग्निर्वृ॑त्र॒हा-ऽज॑नि । ध॒न॒-ञ्ज॒यो रणे॑रणे ॥ आ यग्ं हस्ते॒ न खा॒दिन॒ग्ं॒ शिशु॑-ञ्जा॒त-न्न बिभ्र॑ति । वि॒शाम॒ग्निग्ग् स्व॑द्ध्व॒रम् ॥ प्रदे॒व-न्दे॒ववी॑तये॒ भर॑ता वसु॒वित्त॑मम् । आस्वे योनौ॒ नि षी॑दतु ॥ आ [ ] 35

जा॒त-ञ्जा॒तवे॑दसि प्रि॒यग्ं शि॑शी॒ता-ऽति॑थिम् । स्यो॒न आ गृ॒हप॑तिम् ॥ अ॒ग्निना॒-ऽग्नि-स्समि॑द्ध्यते क॒विर्गृ॒हप॑ति॒र्युवा᳚ । ह॒व्य॒वा-ड्जु॒ह्वा᳚स्यः ॥ त्वग्ग् ह्य॑ग्ने अ॒ग्निना॒ विप्रो॒ विप्रे॑ण॒ सन्थ्स॒ता । सखा॒ सख्या॑ समि॒द्ध्यसे᳚ ॥ त-म्म॑र्जयन्त सु॒क्रतु॑-म्पुरो॒यावा॑नमा॒जिषु॑ । स्वेषु॒ क्षये॑षु वा॒जिन᳚म् ॥ य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञम॑यजन्त दे॒वास्तानि॒ धर्मा॑णि प्रथ॒मान्या॑सन्न् । ते ह॒ नाक॑-म्महि॒मानः॑ सचन्ते॒ यत्र॒ पूर्वे॑ सा॒द्ध्या-स्सन्ति॑ दे॒वाः ॥ 36 ॥

(वोढ॑वे- दू॒तस्त्वं - तमु॑ - सीद॒त्वा - यत्र॑ - च॒त्वारि॑ च) (अ. 11)

(पू॒र्ण - र्ष॑यो॒ - ऽग्निना॒ - ये दे॒वाः - सूर्यो॑ मा॒ - सन्त्वा॑ नह्यामि - वषट्का॒र-स्स ख॑दि॒र - उ॑पया॒मगृ॑हीतो-ऽसि॒ - यां-वैँ - त्वे क्रतुं॒ - प्रदे॒व - मेका॑दश )

(पू॒र्णा - स॑ह॒जान् - तवा᳚-ऽग्ने - प्रा॒णैरे॒व - षट्त्रिग्ं॑शत्)

(पू॒र्णा, सन्ति॑ दे॒वाः)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

(प्र॒जाप॑ति॒ - यो॑ वा - अग्ने॒ - वि वै - पू॒र्णा - पञ्च॑) (5)

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्तृतीयकाण्डे पञ्चमः प्रश्न-स्समाप्तः ॥