කෘෂ්ණ යජුර්වේදීය තෛත්තිරීය සංහිතායා-න්තෘතීයකාණ්ඩේ පඤ්චමඃ ප්රශ්නඃ - ඉෂ්ටිශේෂාභිධානං
ඕ-න්නමඃ පරමාත්මනේ, ශ්රී මහාගණපතයේ නමඃ,
ශ්රී ගුරුභ්යෝ නමඃ . හ॒රිඃ॒ ඕම් ..
පූ॒ර්ණා ප॒ශ්චාදු॒ත පූ॒ර්ණා පු॒රස්තා॒දු-න්ම॑ද්ධ්ය॒තඃ පෞ᳚ර්ණමා॒සී ජි॑ගාය . තස්යා᳚-න්දේ॒වා අධි॑ සං॒වँස॑න්ත උත්ත॒මේ නාක॑ ඉ॒හ මා॑දයන්තාම් .. යත්තේ॑ දේ॒වා අද॑ධු ර්භාග॒ධේය॒මමා॑වාස්යේ සං॒වँස॑න්තෝ මහි॒ත්වා . සානෝ॑ ය॒ජ්ඤ-ම්පි॑පෘහි විශ්වවාරේ ර॒යි-න්නෝ॑ ධේහි සුභගේ සු॒වීර᳚ම් ..නි॒වේශ॑නී ස॒ඞ්ගම॑නී॒ වසූ॑නාං॒-විँශ්වා॑ රූ॒පාණි॒ වසූ᳚න්යාවේ॒ශය॑න්තී . ස॒හ॒ස්ර॒පෝ॒ෂග්ං සු॒භගා॒ රරා॑ණා॒ සා න॒ ආග॒න්. වර්ච॑සා [ආග॒න්. වර්ච॑සා, සං॒විँ॒දා॒නා .] 1
සංවිँදා॒නා .. අග්නී॑ෂෝමෞ ප්රථ॒මෞ වී॒ර්යේ॑ණ॒ වසූ᳚-න්රු॒ද්රානා॑දි॒ත්යානි॒හ ජි॑න්වතම් . මා॒ද්ධ්යග්ං හි පෞ᳚ර්ණමා॒ස-ඤ්ජු॒ෂේථා॒-ම්බ්රහ්ම॑ණා වෘ॒ද්ධෞ සු॑කෘ॒තේන॑ සා॒තාවථා॒-(අ)ස්මභ්යග්ං॑ ස॒හවී॑රාග්ං ර॒යි-න්නි ය॑ච්ඡතම් .. ආ॒දි॒ත්යාශ්චා-(අ)ඞ්ගි॑රසශ්චා॒ග්නීනා-(අ)ද॑ධත॒ තේ ද॑ර්ශපූර්ණමා॒සෞ ප්රෛඵ්ස॒-න්තේෂා॒මඞ්ගි॑රසා॒-න්නිරු॑ප්තග්ං හ॒විරාසී॒දථා॑-(අ)(අ)දි॒ත්යා ඒ॒තෞ හෝමා॑වපශ්ය॒-න්තාව॑ජුහවු॒ස්තතෝ॒ වෛ තේ ද॑ර්ශපූර්ණමා॒සෞ [ ] 2
පූර්ව॒ ආ (අ)ල॑භන්ත දර්ශපූර්ණමා॒සා-වා॒ලභ॑මාන ඒ॒තෞ හෝමෞ॑ පු॒රස්තා᳚ජ්ජුහුයා-ථ්සා॒ක්ෂාදේ॒ව ද॑ර්ශපූර්ණමා॒සාවා ල॑භතේ බ්රහ්මවා॒දිනෝ॑ වදන්ති॒ ස ත්වෛ ද॑ර්ශපූර්ණමා॒සාවා ල॑භේත॒ ය ඒ॑නයෝරනු-ලෝ॒මඤ්ච॑ ප්රතිලෝ॒මඤ්ච॑ වි॒ද්යාදිත්ය॑මාවා॒ස්යා॑යා ඌ॒ර්ධ්ව-න්තද॑නුලෝ॒ම-ම්පෞ᳚ර්ණමා॒ස්යෛ ප්ර॑තී॒චීන॒-න්ත-ත්ප්ර॑තිලෝ॒මං-යँ-ත්පෞ᳚ර්ණමා॒සී-ම්පූර්වා॑මා॒ලභේ॑ත ප්රතිලෝ॒මමේ॑නා॒වා ල॑භේතා॒-මුම॑ප॒ක්ෂීය॑මාණ॒-මන්වප॑- [-මන්වප॑, ක්ෂී॒යේ॒ත॒ සා॒ර॒ස්ව॒තෞ හෝමෞ॑] 3
-ක්ෂීයේත සාරස්ව॒තෞ හෝමෞ॑ පු॒රස්තා᳚ජ්ජුහුයාදමාවා॒ස්යා॑ වෛ සර॑ස්වත්යනුලෝ॒ම-මේ॒වෛනා॒වා ල॑භතේ॒ (අ)මුමා॒ප්යාය॑මාන॒මන්වා ප්යා॑යත ආග්නාවෛෂ්ණ॒ව-මේකා॑දශකපාල-ම්පු॒රස්තා॒න්නිර්ව॑පේ॒-ථ්සර॑ස්වත්යෛ ච॒රුග්ං සර॑ස්වතේ॒ ද්වාද॑ශකපාලං॒-යँදා᳚ග්නේ॒යෝ භව॑ත්ය॒ග්නිර්වෛ ය॑ජ්ඤමු॒ඛං-යँ॑ජ්ඤමු॒ඛමේ॒වර්ධි॑-ම්පු॒රස්තා᳚-ද්ධත්තේ॒ ය-ද්වෛ᳚ෂ්ණ॒වෝ භව॑ති ය॒ජ්ඤෝ වෛ විෂ්ණු॑ර්ය॒ජ්ඤමේ॒වා-(අ)(අ)රභ්ය॒ ප්රත॑නුතේ॒ සර॑ස්වත්යෛ ච॒රුර්භ॑වති॒ සර॑ස්වතේ॒ ද්වාද॑ශකපාලෝ-(අ)මාවා॒ස්යා॑ වෛ සර॑ස්වතී පූ॒ර්ණමා॑ස॒-ස්සර॑ස්වා॒-න්තාවේ॒ව සා॒ක්ෂාදා ර॑භත ඍ॒ද්ධ්නෝත්යා᳚භ්යා॒-න්ද්වාද॑ශකපාල॒-ස්සර॑ස්වතේ භවති මිථුන॒ත්වාය॒ ප්රජා᳚ත්යෛ මිථු॒නෞ ගාවෞ॒ දක්ෂි॑ණා॒ සමෘ॑ද්ධ්යෛ .. 4 ..
(වර්ච॑සා॒ - වෛ තේ ද॑ර්ශපූර්ණමා॒සා - වප॑ - තනුතේ॒ සර॑ස්වත්යෛ॒ - පඤ්ච॑විග්ංශතිශ්ච) (අ. 1)
ඍෂ॑යෝ॒ වා ඉන්ද්ර॑-ම්ප්ර॒ත්යක්ෂ॒-න්නාප॑ශ්ය॒-න්තං-වँසි॑ෂ්ඨඃ ප්ර॒ත්යක්ෂ॑මපශ්ය॒-ථ්සෝ᳚-(අ)බ්රවී॒-ද්බ්රාහ්ම॑ණ-න්තේ වක්ෂ්යාමි॒ යථා॒ ත්වත්පු॑රෝහිතාඃ ප්ර॒ජාඃ ප්ර॑ජනි॒ෂ්යන්තේ-(අ)ථ॒ මේත॑රේභ්ය॒ ඍෂි॑භ්යෝ॒ මා ප්රවෝ॑ච॒ ඉති॒ තස්මා॑ ඒ॒තාන්ථ්ස්තෝම॑-භාගානබ්රවී॒-ත්තතෝ॒ වසි॑ෂ්ඨපුරෝහිතාඃ ප්ර॒ජාඃ ප්රාජා॑යන්ත॒ තස්මා᳚-ද්වාසි॒ෂ්ඨෝ බ්ර॒හ්මා කා॒ර්යඃ॑ ප්රෛව ජා॑යතේ ර॒ශ්මිර॑සි॒ ක්ෂයා॑ය ත්වා॒ ක්ෂය॑-ඤ්ජි॒න්වේ- [ක්ෂය॑-ඤ්ජි॒න්වේති॑, ආ॒හ॒ දේ॒වා වෛ] 5
-ත්යා॑හ දේ॒වා වෛ ක්ෂයෝ॑ දේ॒වේභ්ය॑ ඒ॒ව ය॒ජ්ඤ-ම්ප්රා-(අ)(අ)හ॒ ප්රේති॑රසි॒ ධර්මා॑ය ත්වා॒ ධර්ම॑-ඤ්ජි॒න්වේත්යා॑හ මනු॒ෂ්යා॑ වෛ ධර්මෝ॑ මනු॒ෂ්යේ᳚භ්ය ඒ॒ව ය॒ජ්ඤ-ම්ප්රා-(අ)(අ)හාන්වි॑තිරසි දි॒වේ ත්වා॒ දිව॑-ඤ්ජි॒න්වේත්යා॑හෛ॒භ්ය ඒ॒ව ලෝ॒කේභ්යෝ॑ ය॒ජ්ඤ-ම්ප්රා-(අ)(අ)හ॑විෂ්ට॒ම්භෝ॑-(අ)සි॒ වෘෂ්ට්යෛ᳚ ත්වා॒ වෘෂ්ටි॑-ඤ්ජි॒න්වේත්යා॑හ॒ වෘෂ්ටි॑මේ॒වා-(අ)ව॑- [වෘෂ්ටි॑මේ॒වා-(අ)ව॑, රු॒න්ධේ॒ ප්ර॒වා-] 6
-රුන්ධේ ප්ර॒වා-(අ)ස්ය॑නු॒වා-(අ)සීත්යා॑හ මිථුන॒ත්වායෝ॒ශිග॑සි॒ වසු॑භ්යස්ත්වා॒ වසූ᳚ඤ්ජි॒න්වේත්යා॑හා॒ෂ්ටෞ වස॑ව॒ ඒකා॑දශ රු॒ද්රා ද්වාද॑ශා-(අ)(අ)දි॒ත්යා ඒ॒තාව॑න්තෝ॒ වෛ දේ॒වාස්තේභ්ය॑ ඒ॒ව ය॒ජ්ඤ-ම්ප්රා-(අ)(අ)හෞජෝ॑-(අ)සි පි॒තෘභ්ය॑ස්ත්වා පි॒තෲන් ජි॒න්වේත්යා॑හ දේ॒වානේ॒ව පි॒තෲනනු॒ සන්ත॑නෝති॒ තන්තු॑රසි ප්ර॒ජාභ්ය॑ස්ත්වා ප්ර॒ජා ජි॒න්වේ- [ප්ර॒ජා ජි॑න්ව, ඉත්යා॑හ පි॒තෲනේ॒ව] 7
-ත්යා॑හ පි॒තෲනේ॒ව ප්ර॒ජා අනු॒ සන්ත॑නෝති පෘතනා॒ෂාඩ॑සි ප॒ශුභ්ය॑ස්ත්වා ප॒ශූඤ්ජි॒න්වේත්යා॑හ ප්ර॒ජා ඒ॒ව ප॒ශූනනු॒ සන්ත॑නෝතිරේ॒වද॒ස්යෝ-ෂ॑ධීභ්ය॒ ස්ත්වෞෂ॑ධී-ර්ජි॒න්වේත්යා॒හෞෂ॑ධීෂ්වේ॒ව ප॒ශූ-න්ප්රති॑ෂ්ඨාපයත්යභි॒ජිද॑සි යු॒ක්තග්රා॒වේන්ද්රා॑ය॒ ත්වේන්ද්ර॑-ඤ්ජි॒න්වේත්යා॑හා॒භිජි॑ත්යා॒ අධි॑පතිරසි ප්රා॒ණාය॑ ත්වා ප්රා॒ණ- [ප්රා॒ණම්, ජි॒න්වේත්යා॑හ] 8
-ඤ්ජි॒න්වේත්යා॑හ ප්ර॒ජාස්වේ॒ව ප්රා॒ණා-න්ද॑ධාති ත්රි॒වෘද॑සි ප්ර॒වෘද॒සීත්යා॑හ මිථුන॒ත්වාය॑ සග්ංරෝ॒හෝ॑-(අ)සි නීරෝ॒හෝ॑-(අ)සීත්යා॑හ॒ ප්රජා᳚ත්යෛ වසු॒කෝ॑-(අ)සි॒ වේෂ॑ශ්රිරසි॒ වස්ය॑ෂ්ටිර॒සීත්යා॑හ॒ ප්රති॑ෂ්ඨිත්යෛ .. 9 ..
(ජි॒න්වේත්ය - ව॑ - ප්ර॒ජා ජි॑න්ව - ප්රා॒ණන් - ත්රි॒ග්ං॒ශච්ච॑) (අ. 2)
අ॒ග්නිනා॑ දේ॒වේන॒ පෘත॑නා ජයාමි ගාය॒ත්රේණ॒ ඡන්ද॑සා ත්රි॒වෘතා॒ ස්තෝමේ॑න රථන්ත॒රේණ॒ සාම්නා॑ වෂට්කා॒රේණ॒ වජ්රේ॑ණ පූර්ව॒ජා-න්භ්රාතෘ॑ව්යා॒නධ॑රා-න්පාදයා॒ම්යවෛ॑නා-න්බාධේ॒ ප්රත්යේ॑නාන්නුදේ॒-(අ)ස්මින් ක්ෂයේ॒-(අ)ස්මි-න්භූ॑මිලෝ॒කේ යෝ᳚-(අ)ස්මා-න්ද්වේෂ්ටි॒ යඤ්ච॑ ව॒ය-න්ද්වි॒ෂ්මෝ විෂ්ණෝඃ॒ ක්රමේ॒ණා-(අ)ත්යේ॑නාන් ක්රාමා॒මීන්ද්රේ॑ණ දේ॒වේන॒ පෘත॑නා ජයාමි॒ ත්රෛෂ්ටු॑භේන॒ ඡන්ද॑සා පඤ්චද॒ශේන॒ ස්තෝමේ॑න බෘහ॒තා සාම්නා॑ වෂට්කා॒රේණ॒ වජ්රේ॑ණ [වජ්රේ॑ණ, ස॒හ॒ජාන්. විශ්වේ॑භිර්දේ॒වේභිඃ॒ පෘත॑නා] 10
සහ॒ජාන්. විශ්වේ॑භිර්දේ॒වේභිඃ॒ පෘත॑නා ජයාමි॒ ජාග॑තේන॒ ඡන්ද॑සා සප්තද॒ශේන॒ ස්තෝමේ॑න වාමදේ॒ව්යේන॒ සාම්නා॑ වෂට්කා॒රේණ॒ වජ්රේ॑ණා පර॒ජානින්ද්රේ॑ණ ස॒යුජෝ॑ ව॒යග්ං සා॑ස॒හ්යාම॑ පෘතන්ය॒තඃ . ඝ්නන්තෝ॑ වෘ॒ත්රාණ්ය॑ප්ර॒ති . යත්තේ॑ අග්නේ॒ තේජ॒ස්තේනා॒හ-න්තේ॑ජ॒ස්වී භූ॑යාසං॒-යँත්තේ॑ අග්නේ॒ වර්ච॒ස්තේනා॒හං-වँ॑ර්ච॒ස්වී භූ॑යාසං॒-යँත්තේ॑ අග්නේ॒ හර॒ස්තේනා॒හග්ං හ॑ර॒ස්වී භූ॑යාසම් .. 11 ..
(බෘ॒හ॒තා සාම්නා॑ වෂට්කා॒රේණ॒ වජ්රේ॑ණ॒ - ෂට්ච॑ත්වාරිග්ංශච්ච) (අ. 3)
යේ දේ॒වා ය॑ජ්ඤ॒හනෝ॑ යජ්ඤ॒මුෂඃ॑ පෘථි॒ව්යාමද්ධ්යාස॑තේ . අ॒ග්නිර්මා॒ තේභ්යෝ॑ රක්ෂතු॒ ගච්ඡේ॑ම සු॒කෘතෝ॑ ව॒යම් .. ආ-(අ)ග॑න්ම මිත්රාවරුණා වරේණ්යා॒ රාත්රී॑ණා-ම්භා॒ගෝ යු॒වයෝ॒ර්යෝ අස්ති॑ . නාක॑-ඞ්ගෘහ්ණා॒නා-ස්සු॑කෘ॒තස්ය॑ ලෝ॒කේ තෘ॒තීයේ॑ පෘ॒ෂ්ඨේ අධි॑ රෝච॒නේ දි॒වඃ .. යේ දේ॒වා ය॑ජ්ඤ॒හනෝ॑ යජ්ඤ॒මුෂෝ॒-(අ)න්තරි॒ක්ෂේ-(අ)ද්ධ්යාස॑තේ . වා॒යුර්මා॒ තේභ්යෝ॑ රක්ෂතු॒ ගච්ඡේ॑ම සු॒කෘතෝ॑ ව॒යම් .. යාස්තේ॒ රාත්රී᳚-ස්සවිත- [රාත්රී᳚-ස්සවිතඃ, දේ॒ව॒යානී॑රන්ත॒රා] 12
-ර්දේව॒යානී॑රන්ත॒රා ද්යාවා॑පෘථි॒වී වි॒යන්ති॑ . ගෘ॒හෛශ්ච॒ සර්වෛඃ᳚ ප්ර॒ජයා॒ න්වග්රේ॒ සුවෝ॒ රුහා॑ණාස්තරතා॒ රජාග්ං॑සි .. යේ දේ॒වා ය॑ජ්ඤ॒හනෝ॑ යජ්ඤ॒මුෂෝ॑ දි॒ව්යද්ධ්යාස॑තේ . සූර්යෝ॑ මා॒ තේභ්යෝ॑ රක්ෂතු॒ ගච්ඡේ॑ම සු॒කෘතෝ॑ ව॒යම් .. යේනේන්ද්රා॑ය ස॒මභ॑රඃ॒ පයාග්॑ස්යුත්ත॒මේන॑ හ॒විෂා॑ ජාතවේදඃ . තේනා᳚-(අ)ග්නේ॒ ත්වමු॒ත ව॑ර්ධයේ॒මග්ං ස॑ජා॒තානා॒ග්॒ ශ්රෛෂ්ඨ්ය॒ ආ ධේ᳚හ්යේනම් .. ය॒ජ්ඤ॒හනෝ॒ වෛ දේ॒වා ය॑ජ්ඤ॒මුෂ॑- [දේ॒වා ය॑ජ්ඤ॒මුෂඃ॑, ස॒න්ති॒ ත ඒ॒ෂු] 13
-ස්සන්ති॒ ත ඒ॒ෂු ලෝ॒කේෂ්වා॑සත ආ॒දදා॑නා විමථ්නා॒නා යෝ දදා॑ති॒ යෝ යජ॑තේ॒ තස්ය॑ . යේ දේ॒වා ය॑ජ්ඤ॒හනඃ॑ පෘථි॒ව්යාමද්ධ්යාස॑තේ॒ යේ අ॒න්තරි॑ක්ෂේ॒ යේ දි॒වීත්යා॑හේ॒මානේ॒ව ලෝ॒කාග්ස්තී॒ර්ත්වා සගෘ॑හ॒-ස්සප॑ශු-ස්සුව॒ර්ගං-ලෝँ॒කමේ॒ත්යප॒ වෛ සෝමේ॑නේජා॒නාද්දේ॒වතා᳚ශ්ච ය॒ජ්ඤශ්ච॑ ක්රාමන්ත්යාග්නේ॒ය-ම්පඤ්ච॑කපාලමුදවසා॒නීය॒-න්නිර්ව॑පේද॒ග්නි-ස්සර්වා॑ දේ॒වතාඃ॒ [දේ॒වතාඃ᳚, පාඞ්ක්තෝ॑ ය॒ජ්ඤෝ] 14
පාඞ්ක්තෝ॑ ය॒ජ්ඤෝ දේ॒වතා᳚ශ්චෛ॒ව ය॒ජ්ඤඤ්චාව॑ රුන්ධේගාය॒ත්රෝ වා අ॒ග්නිර්ගා॑ය॒ත්ර ඡ॑න්දා॒ස්ත-ඤ්ඡන්ද॑සා॒ ව්ය॑ර්ධයති॒ ය-ත්පඤ්ච॑කපාල-ඞ්ක॒රෝත්ය॒ෂ්ටාක॑පාලඃ කා॒ර්යෝ᳚-(අ)ෂ්ටාක්ෂ॑රා ගාය॒ත්රී ගා॑ය॒ත්රෝ᳚-(අ)ග්නි-ර්ගා॑ය॒ත්ර ඡ॑න්දා॒-ස්ස්වේනෛ॒වෛන॒-ඤ්ඡන්ද॑සා॒ සම॑ර්ධයති ප॒ඞ්ක්ත්යෞ॑ යාජ්යානුවා॒ක්යේ॑ භවතඃ॒ පාඞ්ක්තෝ॑ ය॒ජ්ඤස්තේනෛ॒ව ය॒ජ්ඤාන්නෛති॑ .. 15 ..
(ස॒වි॒ත॒-ර්දේ॒වා ය॑ජ්ඤ॒මුෂඃ॒ - සර්වා॑ දේ॒වතා॒ - ස්ත්රිච॑ත්වාරිග්ංශච්ච) (අ. 4)
සූර්යෝ॑ මා දේ॒වෝ දේ॒වේභ්යඃ॑ පාතු වා॒යුර॒න්තරි॑ක්ෂා॒-ද්යජ॑මානෝ॒-(අ)ග්නිර්මා॑ පාතු॒ චක්ෂු॑ෂඃ . සක්ෂ॒ ශූෂ॒ සවි॑ත॒ර්විශ්ව॑චර්ෂණ ඒ॒තේභිඃ॑ සෝම॒ නාම॑භිර්විධේම තේ॒ තේභිඃ॑ සෝම॒ නාම॑භිර්විධේම තේ .. අ॒හ-ම්ප॒රස්තා॑ද॒-හම॒වස්තා॑ද॒හ-ඤ්ජ්යෝති॑ෂා॒ වි තමෝ॑ වවාර . යද॒න්තරි॑ක්ෂ॒-න්තදු॑ මේ පි॒තා-(අ)භූ॑ද॒හග්ං සූර්ය॑මුභ॒යතෝ॑ දදර්ශා॒හ-ම්භූ॑යා සමුත්ත॒ම-ස්ස॑මා॒නානා॒- [සමුත්ත॒ම-ස්ස॑මා॒නානා᳚ම්, ආ ස॑මු॒ද්රා-] 16
-මා ස॑මු॒ද්රා-දා-(අ)න්තරි॑ක්ෂාත්-ප්ර॒ජාප॑තිරුද॒ධි-ඤ්ච්යා॑වයා॒තීන්ද්රඃ॒ ප්රස්නෞ॑තු ම॒රුතෝ॑ වර්ෂය॒න්තූන්න॑ම්භය පෘථි॒වී-ම්භි॒න්ධීද-න්දි॒ව්ය-න්නභඃ॑ . උ॒ද්රෝ දි॒ව්යස්ය॑ නෝ දේ॒හීශා॑නෝ॒ විසෘ॑ජා॒ දෘති᳚ම් .. ප॒ශවෝ॒ වා ඒ॒තේ යදා॑දි॒ත්ය ඒ॒ෂ රු॒ද්රෝ යද॒ග්නිරෝෂ॑ධීඃ॒ ප්රාස්යා॒ග්නාවා॑දි॒ත්ය-ඤ්ජු॑හෝති රු॒ද්රාදේ॒ව ප॒ශූන॒න්තර්ද॑ධා॒ත්යථෝ॒ ඕෂ॑ධීෂ්වේ॒ව ප॒ශූ- [ප॒ශූන්, ප්රති॑ෂ්ඨාපයති] 17
-න්ප්රති॑ෂ්ඨාපයති ක॒විර්ය॒ජ්ඤස්ය॒ විත॑නෝති॒ පන්ථා॒-න්නාක॑ස්ය පෘ॒ෂ්ඨේ අධි॑ රෝච॒නේ දි॒වඃ . යේන॑ හ॒ව්යං-වँහ॑සි॒ යාසි॑ දූ॒ත ඉ॒තඃ ප්රචේ॑තා අ॒මුත॒-ස්සනී॑යාන් .. යාස්තේ॒ විශ්වා᳚-ස්ස॒මිධ॒-ස්සන්ත්ය॑ග්නේ॒යාඃ පෘ॑ථි॒ව්යා-ම්බ॒ර්॒හිෂි॒ සූර්යේ॒ යාඃ . තාස්තේ॑ ගච්ඡ॒න්ත්වාහු॑ති-ඞ්ඝෘ॒තස්ය॑ දේවාය॒තේ යජ॑මානාය॒ ශර්ම॑ .. ආ॒ශාසා॑න-ස්සු॒වීර්යග්ං॑ රා॒යස්පෝෂ॒ග්ග්॒ ස්වශ්වි॑යම් . බෘහ॒ස්පති॑නා රා॒යා ස්ව॒ගාකෘ॑තෝ॒ මහ්යං॒-යँජ॑මානාය තිෂ්ඨ .. 18 ..
(ස॒මා॒නානා॒-මෝෂ॑ධීෂ්වේ॒ව ප॒ශූන් - මහ්යං॒-යँජ॑මානා॒ - යෛක॑ඤ්ච) (අ. 5)
ස-න්ත්වා॑ නහ්යාමි॒ පය॑සා ඝෘ॒තේන॒ ස-න්ත්වා॑ නහ්යාම්ය॒ප ඕෂ॑ධීභිඃ . ස-න්ත්වා॑ නහ්යාමි ප්ර॒ජයා॒-(අ)හම॒ද්ය සා දී᳚ක්ෂි॒තා ස॑නවෝ॒ වාජ॑ම॒ස්මේ .. ප්රෛතු॒ බ්රහ්ම॑ණ॒ස්පත්නී॒ වේදිං॒-වँර්ණේ॑න සීදතු . අථා॒හම॑නුකා॒මිනී॒ ස්වේ ලෝ॒කේ වි॒ශා ඉ॒හ .. සු॒ප්ර॒ජස॑ස්ත්වා ව॒යග්ං සු॒පත්නී॒රුප॑ සේදිම . අග්නේ॑ සපත්න॒දම්භ॑න॒මද॑බ්ධාසෝ॒ අදා᳚භ්යම් .. ඉ॒මං-විँෂ්යා॑මි॒ වරු॑ණස්ය॒ පාශං॒- [පාශ᳚ම්, යමබ॑ද්ධ්නීත] 19
-ँයමබ॑ද්ධ්නීත සවි॒තා සු॒කේතඃ॑ . ධා॒තුශ්ච॒ යෝනෞ॑ සුකෘ॒තස්ය॑ ලෝ॒කේ ස්යෝ॒න-ම්මේ॑ ස॒හ පත්යා॑ කරෝමි .. ප්රේහ්යු॒දේහ්යෘ॒තස්ය॑ වා॒මීරන්ව॒ග්නිස්තේ-(අ)ග්ර॑-න්නය॒ත්වදි॑ති॒ර්මද්ධ්ය॑-න්දදතාග්ං රු॒ද්රාව॑සෘෂ්ටා-(අ)සි යු॒වා නාම॒ මා මා॑ හිග්ංසී॒ර්වසු॑භ්යෝ රු॒ද්රේභ්ය॑ ආදි॒ත්යේභ්යෝ॒ විශ්වේ᳚භ්යෝ වෝ දේ॒වේභ්යඃ॑ ප॒න්නේජ॑නීර්ගෘහ්ණාමි ය॒ජ්ඤාය॑ වඃ ප॒න්නේජ॑නී-ස්සාදයාමි॒ විශ්ව॑ස්ය තේ॒ විශ්වා॑වතෝ॒ වෘෂ්ණි॑යාවත॒- [වෘෂ්ණි॑යාවතඃ, තවා᳚ග්නේ වා॒මීරනු॑] 20
-ස්තවා᳚ග්නේ වා॒මීරනු॑ ස॒දෘංශි॒ විශ්වා॒ රේතාග්ං॑සි ධිෂී॒යා-(අ)ග॑-න්දේ॒වාන්. ය॒ජ්ඤෝ නි දේ॒වීර්දේ॒වේභ්යෝ॑ ය॒ජ්ඤම॑ශිෂන්න॒ස්මින්-ථ්සු॑න්ව॒ති යජ॑මාන ආ॒ශිෂ॒-ස්ස්වාහා॑කෘතා-ස්සමුද්රේ॒ෂ්ඨා ග॑න්ධ॒ර්වමාති॑ෂ්ඨ॒තානු॑ . වාත॑ස්ය॒ පත්ම॑න්නි॒ඩ ඊ॑ඩි॒තාඃ .. 21 ..
(පාශං॒ - ँවෘෂ්ණි॑යාවත - ස්ත්රි॒ග්ං॒ශච්ච॑) (අ. 6)
ව॒ෂ॒ට්කා॒රෝ වෛ ගා॑යත්රි॒යෛ ශිරෝ᳚-(අ)ඡින॒-ත්තස්යෛ॒ රසඃ॒ පරා॑-(අ)පත॒-ථ්ස පෘ॑ථි॒වී-ම්ප්රාවි॑ශ॒ථ්ස ඛ॑දි॒රෝ॑-(අ)භව॒ද්යස්ය॑ ඛාදි॒ර-ස්ස්රු॒වෝ භව॑ති॒ ඡන්ද॑සාමේ॒ව රසේ॒නාව॑ ද්යති॒ සර॑සා අ॒ස්යා-(අ)(අ)හු॑තයෝ භවන්ති තෘ॒තීය॑ස්යාමි॒තෝ දි॒වි සෝම॑ ආසී॒-ත්ත-ඞ්ගාය॒ත්ර්යා-(අ) හ॑ර॒-ත්තස්ය॑ ප॒ර්ණම॑ච්ඡිද්යත॒ ත-ත්ප॒ර්ණෝ॑-(අ)භව॒-ත්ත-ත්ප॒ර්ණස්ය॑ පර්ණ॒ත්වං-යँස්ය॑ පර්ණ॒මයී॑ ජු॒හූ- [ජු॒හූඃ, භව॑ති සෞ॒ම්යා] 22
-ර්භව॑ති සෞ॒ම්යා අ॒ස්යා-(අ)(අ)හු॑තයෝ භවන්ති ජු॒ෂන්තේ᳚-(අ)ස්ය දේ॒වා ආහු॑තීර්දේ॒වා වෛ බ්රහ්ම॑න්නවදන්ත॒ ත-ත්ප॒ර්ණ උපා॑-(අ)ශෘණෝ-ථ්සු॒ශ්රවා॒ වෛ නාම॒ යස්ය॑ පර්ණ॒මයී॑ ජු॒හූර්භව॑ති॒ න පා॒පග්ග් ශ්ලෝකග්ං॑ ශෘණෝති॒ බ්රහ්ම॒ වෛ ප॒ර්ණෝ විණ්ම॒රුතෝ-(අ)න්නං॒-විँණ්මා॑රු॒තෝ᳚-(අ)ශ්ව॒ත්ථෝ යස්ය॑ පර්ණ॒මයී॑ ජු॒හූර්භව॒ත්යා-ශ්ව॑ත්-ථ්යුප॒භෘද්- බ්රහ්ම॑ණෛ॒වාන්න॒මව॑ රු॒න්ධේ-(අ)ථෝ॒ බ්රහ්මෛ॒- [රු॒න්ධේ-(අ)ථෝ॒ බ්රහ්ම॑, ඒ॒ව වි॒ශ්යද්ධ්යූ॑හති] 23
-ව වි॒ශ්යද්ධ්යූ॑හති රා॒ෂ්ට්රං-වෛँ ප॒ර්ණෝ විඩ॑ශ්ව॒ත්ථෝ ය-ත්ප॑ර්ණ॒මයී॑ ජු॒හූර්භව॒ත්යා-ශ්ව॑ත්ථ්යුප॒භෘ-ද්රා॒ෂ්ට්රමේ॒ව වි॒ශ්යද්ධ්යූ॑හති ප්ර॒ජාප॑ති॒ර්වා අ॑ජුහෝ॒-ථ්සා යත්රා-(අ)(අ)හු॑තිඃ ප්ර॒ත්යති॑ෂ්ඨ॒-ත්තතෝ॒ වික॑ඞ්කත॒ උද॑තිෂ්ඨ॒-ත්තතඃ॑ ප්ර॒ජා අ॑සෘජත॒ යස්ය॒ වෛක॑ඞ්කතී ධ්රු॒වා භව॑ති॒ ප්රත්ය॒වාස්යා (අ)(අ)හු॑තයස්තිෂ්ඨ॒න්ත්යථෝ॒ ප්රෛව ජා॑යත ඒ॒තද්වෛ ස්රු॒චාග්ං රූ॒පං-යँස්යෛ॒වග්ං රූ॑පා॒-ස්ස්රුචෝ॒ භව॑න්ති॒ සර්වා᳚ණ්යේ॒වෛනග්ං॑ රූ॒පාණි॑ පශූ॒නාමුප॑තිෂ්ඨන්තේ॒ නාස්යාප॑-රූපමා॒ත්මඤ්ජා॑යතේ .. 24 ..
(ජු॒හූ - රථෝ॒ බ්රහ්ම॑ - ස්රු॒චාග්ං - ස॒ප්තද॑ශ ච) (අ. 7)
උ॒ප॒යා॒මගෘ॑හීතෝ-(අ)සි ප්ර॒ජාප॑තයේ ත්වා॒ ජ්යෝති॑ෂ්මතේ॒ ජ්යෝති॑ෂ්මන්ත-ඞ්ගෘහ්ණාමි॒ දක්ෂා॑ය දක්ෂ॒වෘධේ॑ රා॒ත-න්දේ॒වේභ්යෝ᳚-(අ)ග්නි ජි॒හ්වේභ්ය॑ස්ත්වර්තා॒යුභ්ය॒ ඉන්ද්ර॑ජ්යේෂ්ඨේභ්යෝ॒ වරු॑ණරාජභ්යෝ॒ වාතා॑පිභ්යඃ ප॒ර්ජන්යා᳚ත්මභ්යෝ දි॒වේ ත්වා॒-(අ)න්තරි॑ක්ෂාය ත්වා පෘථි॒ව්යෛ ත්වා-(අ)පේ᳚න්ද්ර ද්විෂ॒තෝ මනෝ-(අ)ප॒ ජිජ්යා॑සතෝ ජ॒හ්යප॒ යෝ නෝ॑-(අ)රාතී॒යති॒ ත-ඤ්ජ॑හි ප්රා॒ණාය॑ ත්වා-(අ)පා॒නාය॑ ත්වා ව්යා॒නාය॑ ත්වා ස॒තේ ත්වා-(අ)ස॑තේ ත්වා॒-(අ)ද්භ්යස්ත්වෞෂ॑ධීභ්යෝ॒ විශ්වේ᳚භ්යස්ත්වා භූ॒තේභ්යෝ॒ යතඃ॑ ප්ර॒ජා අක්ඛි॑ද්රා॒ අජා॑යන්ත॒ තස්මෛ᳚ ත්වා ප්ර॒ජාප॑තයේ විභූ॒දාවංනේ॒ ජ්යෝති॑ෂ්මතේ॒ ජ්යෝති॑ෂ්මන්ත-ඤ්ජුහෝමි .. 25 ..
(ඕෂ॑ධීභ්ය॒ - ශ්චතු॑ර්දශ ච) (අ. 8)
යාං-වාँ අ॑ද්ධ්ව॒ර්යුශ්ච॒ යජ॑මානශ්ච දේ॒වතා॑මන්තරි॒තස්තස්යා॒ ආ වෘ॑ශ්ච්යේතේ ප්රාජාප॒ත්ය-න්ද॑ධිග්ර॒හ-ඞ්ගෘ॑හ්ණීයා-ත්ප්ර॒ජාප॑ති॒-ස්සර්වා॑ දේ॒වතා॑ දේ॒වතා᳚භ්ය ඒ॒ව නිහ්නු॑වාතේ ජ්යේ॒ෂ්ඨෝ වා ඒ॒ෂ ග්රහා॑ණාං॒-යँස්යෛ॒ෂ ගෘ॒හ්යතේ॒ ජ්යෛෂ්ඨ්ය॑මේ॒ව ග॑ච්ඡති॒ සර්වා॑සාං॒-වාँ ඒ॒තද්දේ॒වතා॑නාග්ං රූ॒පං-යँදේ॒ෂ ග්රහෝ॒ යස්යෛ॒ෂ ගෘ॒හ්යතේ॒ සර්වා᳚ණ්යේ॒වෛනග්ං॑ රූ॒පාණි॑ පශූ॒නාමුප॑තිෂ්ඨන්ත උපයා॒මගෘ॑හීතෝ- [උපයා॒මගෘ॑හීතඃ, අ॒සි॒ ප්ර॒ජාප॑තයේ] 26
-(අ)සි ප්ර॒ජාප॑තයේ ත්වා॒ ජ්යෝති॑ෂ්මතේ॒ ජ්යෝති॑ෂ්මන්ත-ඞ්ගෘහ්ණා॒මීත්යා॑හ॒ ජ්යෝති॑රේ॒වෛනග්ං॑ සමා॒නානා᳚-ඞ්කරෝත්යග්නි-ජි॒හ්වේභ්ය॑ස්ත්වර්තා॒යුභ්ය॒ ඉත්යා॑හෛ॒තාව॑තී॒ර්වෛ දේ॒වතා॒ස්තාභ්ය॑ ඒ॒වෛන॒ග්ං॒ සර්වා᳚භ්යෝ ගෘහ්ණා॒ත්යපේ᳚න්ද්ර ද්විෂ॒තෝ මන॒ ඉත්යා॑හ॒ භ්රාතෘ॑ව්යාපනුත්ත්යෛ ප්රා॒ණාය॑ ත්වා-(අ)පා॒නාය॒ ත්වේත්යා॑හ ප්රා॒ණානේ॒ව යජ॑මානේ දධාති॒ තස්මෛ᳚ ත්වා ප්ර॒ජාප॑තයේ විභූ॒දාවංනේ॒ ජ්යෝති॑ෂ්මතේ॒ ජ්යෝති॑ෂ්මන්ත-ඤ්ජුහෝ॒මී- [ජ්යෝති॑ෂ්මන්ත-ඤ්ජුහෝ॒මි, ඉත්යා॑හ ප්ර॒ජාප॑ති-] 27
-ත්යා॑හ ප්ර॒ජාප॑ති॒-ස්සර්වා॑ දේ॒වතා॒-ස්සර්වා᳚භ්ය ඒ॒වෛන॑-න්දේ॒වතා᳚භ්යෝ ජුහෝත්යාජ්යග්ර॒හ-ඞ්ගෘ॑හ්ණීයා॒-ත්තේජ॑ස්කාමස්ය॒ තේජෝ॒ වා ආජ්ය॑-න්තේජ॒ස්ව්යේ॑ව භ॑වති සෝමග්ර॒හ-ඞ්ගෘ॑හ්ණීයා-ද්බ්රහ්මවර්ච॒සකා॑මස්ය බ්රහ්මවර්ච॒සං-වෛँ සෝමෝ᳚ බ්රහ්මවර්ච॒ස්යේ॑ව භ॑වති දධිග්ර॒හ-ඞ්ගෘ॑හ්ණීයා-ත්ප॒ශුකා॑ම॒ස්යෝර්ග්වෛ දද්ධ්යූර්-ක්ප॒ශව॑ ඌ॒ර්ජෛවාස්මා॒ ඌර්ජ॑-ම්ප॒ශූනව॑ රුන්ධේ .. 28 ..
(උ॒ප॒යා॒මගෘ॑හීතෝ - ජුහෝමි॒ - ත්රිච॑ත්වාරිග්ංශච්ච) (අ. 9)
ත්වේ ක්රතු॒මපි॑ වෘඤ්ජන්ති॒ විශ්වේ॒ ද්විර්යදේ॒තේ ත්රි-ර්භව॒න්ත්යූමාඃ᳚ . ස්වා॒දෝ-ස්ස්වාදී॑ය-ස්ස්වා॒දුනා॑ සෘජා॒ සමත॑ ඌ॒ ෂු මධු॒ මධු॑නා॒-(අ)භි යෝ॑ධි . උ॒ප॒යා॒මගෘ॑හීතෝ-(අ)සි ප්ර॒ජාප॑තයේ ත්වා॒ ජුෂ්ට॑-ඞ්ගෘහ්ණාම්යේ॒ෂ තේ॒ යෝනිඃ॑ ප්ර॒ජාප॑තයේ ත්වා .. ප්රා॒ණ॒ග්ර॒හා-න්ගෘ॑හ්ණාත්යේ॒තාව॒ද්වා අ॑ස්ති॒ යාව॑දේ॒තේ ග්රහා॒-ස්ස්තෝමා॒ශ්ඡන්දාග්ං॑සි පෘ॒ෂ්ඨානි॒ දිශෝ॒ යාව॑දේ॒වාස්ති॒ ත- [යාව॑දේ॒වාස්ති॒ තත්, අව॑ රුන්ධේ] 29
-දව॑ රුන්ධේ ජ්යේ॒ෂ්ඨා වා ඒ॒තා-න්බ්රා᳚හ්ම॒ණාඃ පු॒රා විදාම॑ක්ර॒-න්තස්මා॒-ත්තේෂා॒ග්ං॒ සර්වා॒ දිශෝ॒-(අ)භිජි॑තා අභූව॒න්॒. යස්යෛ॒ තේ ගෘ॒හ්යන්තේ॒ ජ්යෛෂ්ඨ්ය॑මේ॒ව ග॑ච්ඡත්ය॒භි දිශෝ॑ ජයති॒ පඤ්ච॑ ගෘහ්යන්තේ॒ පඤ්ච॒ දිශ॒-ස්සර්වා᳚ස්වේ॒ව දි॒ක්ෂ්-වෘ॑ද්ධ්නුවන්ති॒ නව॑නව ගෘහ්යන්තේ॒ නව॒ වෛ පුරු॑ෂේ ප්රා॒ණාඃ ප්රා॒ණානේ॒ව යජ॑මානේෂු දධති ප්රාය॒ණීයේ॑ චෝදය॒නීයේ॑ ච ගෘහ්යන්තේ ප්රා॒ණා වෛ ප්රා॑ණග්ර॒හාඃ [ප්රා॒ණා වෛ ප්රා॑ණග්ර॒හාඃ, ප්රා॒ණෛරේ॒ව] 30
ප්රා॒ණෛරේ॒ව ප්ර॒යන්ති॑ ප්රා॒ණෛරුද්ය॑න්ති දශ॒මේ-(අ)හ॑-න්ගෘහ්යන්තේ ප්රා॒ණා වෛ ප්රා॑ණග්ර॒හාඃ ප්රා॒ණේභ්යඃ॒ ඛලු॒ වා ඒ॒ත-ත්ප්ර॒ජා ය॑න්ති॒ යද්වා॑මදේ॒ව්යං-යෝँනේ॒ශ්ච්යව॑තේ දශ॒මේ-(අ)හ॑න්. වාමදේ॒ව්යං-යෝँනේ᳚ශ්ච්යවතේ॒ ය-ද්ද॑ශ॒මේ-(අ)හ॑-න්ගෘ॒හ්යන්තේ᳚ ප්රා॒ණේභ්ය॑ ඒ॒ව ත-ත්ප්ර॒ජා නය॑න්ති . 31
(තත් - ප්රා॑ණග්ර॒හාඃ - ස॒ප්තවිග්ං॑ශච්ච) (අ. 10)
ප්ර දේ॒වන්දේ॒ව්යා ධි॒යා භර॑තා ජා॒තවේ॑දසම් . හ॒ව්යා නෝ॑ වක්ෂදානු॒ෂක් .. අ॒යමු॒ ෂ්ය ප්රදේ॑ව॒යුර්හෝතා॑ ය॒ජ්ඤාය॑ නීයතේ . රථෝ॒ න යෝර॒භීවෘ॑තෝ॒ ඝෘණී॑වාන් චේතති॒ ත්මනා᳚ .. අ॒යම॒ග්නිරු॑රුෂ්යත්ය॒මෘතා॑දිව॒ ජන්ම॑නඃ . සහ॑සශ්චි॒-ථ්සහී॑යා-න්දේ॒වෝ ජී॒වාත॑වේ කෘ॒තඃ .. ඉඩා॑යාස්ත්වා ප॒දේ ව॒ය-න්නාභා॑ පෘථි॒ව්යා අධි॑ . ජාත॑වේදෝ॒ නි ධී॑ම॒හ්යග්නේ॑ හ॒ව්යාය॒ වෝඪ॑වේ . 32
අග්නේ॒ විශ්වේ॑භි-ස්ස්වනීක දේ॒වෛරූර්ණා॑වන්ත-ම්ප්රථ॒ම-ස්සී॑ද॒ යෝනි᳚ම් . කු॒ලා॒යින॑-ඞ්ඝෘ॒තව॑න්තග්ං සවි॒ත්රේ ය॒ජ්ඤ-න්න॑ය॒ යජ॑මානාය සා॒ධු .. සීද॑ හෝත॒-ස්ස්ව උ॑ ලෝ॒කේ චි॑කි॒ත්වාන්ථ්සා॒දයා॑ ය॒ජ්ඤග්ං සු॑කෘ॒තස්ය॒ යෝනෞ᳚ . දේ॒වා॒වීර්දේ॒වාන්. හ॒විෂා॑ යජා॒ස්යග්නේ॑ බෘ॒හ-ද්යජ॑මානේ॒ වයෝ॑ ධාඃ .. නි හෝතා॑ හෝතෘ॒ෂද॑නේ॒ විදා॑නස්ත්වේ॒ෂෝ දී॑දි॒වාග්ං අ॑සද-ථ්සු॒දක්ෂඃ॑ . අද॑බ්ධව්රත-ප්රමති॒ර්වසි॑ෂ්ඨ-ස්සහස්ර-ම්භ॒ර-ශ්ශුචි॑ජිහ්වෝ අ॒ග්නිඃ .. ත්ව-න්දූ॒තස්ත්ව- [ත්ව-න්දූ॒තස්ත්වම්, උ॒ නඃ॒ ප॒ර॒ස්පාස්ත්වං-වँස්ය॒ ආ] 33
-මු॑ නඃ පර॒ස්පාස්ත්වං-වँස්ය॒ ආ වෘ॑ෂභ ප්රණේ॒තා . අග්නේ॑ තෝ॒කස්ය॑ න॒ස්තනේ॑ ත॒නූනා॒මප්ර॑යුච්ඡ॒-න්දීද්ය॑ද්බෝධි ගෝ॒පාඃ .. අ॒භි ත්වා॑ දේව සවිත॒රීශා॑නං॒-වාँර්යා॑ණාම් . සදා॑-(අ)ව-න්භා॒ගමී॑මහේ .. ම॒හී ද්යෞඃ පෘ॑ථි॒වී ච॑න ඉ॒මං-යँ॒ජ්ඤ-ම්මි॑මික්ෂතාම් . පි॒පෘ॒තා-න්නෝ॒ භරී॑මභිඃ .. ත්වාම॑ග්නේ॒ පුෂ්ක॑රා॒දද්ධ්යථ॑ර්වා॒ නිර॑මන්ථත . මූ॒ර්ධ්නෝ විශ්ව॑ස්ය වා॒ඝතඃ॑ .. තමු॑- [තමු॑, ත්වා॒ ද॒ද්ධ්යඞ්ඞෘෂිඃ॑] 34
-ත්වා ද॒ද්ධ්යඞ්ඞෘෂිඃ॑ පු॒ත්ර ඊ॑ධේ॒ අථ॑ර්වණඃ . වෘ॒ත්ර॒හණ॑-ම්පුරන්ද॒රම් .. තමු॑ ත්වා පා॒ථ්යෝ වෘෂා॒ සමී॑ධේ දස්යු॒හන්ත॑මම් . ධ॒න॒-ඤ්ජ॒යග්ං රණේ॑රණේ .. උ॒ත බ්රු॑වන්තු ජ॒න්තව॒ උද॒ග්නිර්වෘ॑ත්ර॒හා-(අ)ජ॑නි . ධ॒න॒-ඤ්ජ॒යෝ රණේ॑රණේ .. ආ යග්ං හස්තේ॒ න ඛා॒දින॒ග්ං॒ ශිශු॑-ඤ්ජා॒ත-න්න බිභ්ර॑ති . වි॒ශාම॒ග්නිග්ග් ස්ව॑ද්ධ්ව॒රම් .. ප්රදේ॒ව-න්දේ॒වවී॑තයේ॒ භර॑තා වසු॒විත්ත॑මම් . ආස්වේ යෝනෞ॒ නි ෂී॑දතු .. ආ [ ] 35
ජා॒ත-ඤ්ජා॒තවේ॑දසි ප්රි॒යග්ං ශි॑ශී॒තා-(අ)ති॑ථිම් . ස්යෝ॒න ආ ගෘ॒හප॑තිම් .. අ॒ග්නිනා॒-(අ)ග්නි-ස්සමි॑ද්ධ්යතේ ක॒විර්ගෘ॒හප॑ති॒ර්යුවා᳚ . හ॒ව්ය॒වා-ඩ්ජු॒හ්වා᳚ස්යඃ .. ත්වග්ග් හ්ය॑ග්නේ අ॒ග්නිනා॒ විප්රෝ॒ විප්රේ॑ණ॒ සන්ථ්ස॒තා . සඛා॒ සඛ්යා॑ සමි॒ද්ධ්යසේ᳚ .. ත-ම්ම॑ර්ජයන්ත සු॒ක්රතු॑-ම්පුරෝ॒යාවා॑නමා॒ජිෂු॑ . ස්වේෂු॒ ක්ෂයේ॑ෂු වා॒ජින᳚ම් .. ය॒ජ්ඤේන॑ ය॒ජ්ඤම॑යජන්ත දේ॒වාස්තානි॒ ධර්මා॑ණි ප්රථ॒මාන්යා॑සන්න් . තේ හ॒ නාක॑-ම්මහි॒මානඃ॑ සචන්තේ॒ යත්ර॒ පූර්වේ॑ සා॒ද්ධ්යා-ස්සන්ති॑ දේ॒වාඃ .. 36 ..
(වෝඪ॑වේ- දූ॒තස්ත්වං - තමු॑ - සීද॒ත්වා - යත්ර॑ - ච॒ත්වාරි॑ ච) (අ. 11)
(පූ॒ර්ණ - ර්ෂ॑යෝ॒ - (අ)ග්නිනා॒ - යේ දේ॒වාඃ - සූර්යෝ॑ මා॒ - සන්ත්වා॑ නහ්යාමි - වෂට්කා॒ර-ස්ස ඛ॑දි॒ර - උ॑පයා॒මගෘ॑හීතෝ-(අ)සි॒ - යාං-වෛँ - ත්වේ ක්රතුං॒ - ප්රදේ॒ව - මේකා॑දශ )
(පූ॒ර්ණා - ස॑හ॒ජාන් - තවා᳚-(අ)ග්නේ - ප්රා॒ණෛරේ॒ව - ෂට්ත්රිග්ං॑ශත්)
(පූ॒ර්ණා, සන්ති॑ දේ॒වාඃ)
.. හරිඃ॑ ඕම් ..
(ප්ර॒ජාප॑ති॒ - යෝ॑ වා - අග්නේ॒ - වි වෛ - පූ॒ර්ණා - පඤ්ච॑) (5)
.. කෘෂ්ණ යජුර්වේදීය තෛත්තිරීය සංහිතායා-න්තෘතීයකාණ්ඩේ පඤ්චමඃ ප්රශ්න-ස්සමාප්තඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ - iṣṭiśeṣābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
pū॒rṇā pa॒ścādu॒ta pū॒rṇā pu॒rastā॒du-nma̭ddhya॒taḥ pau᳚rṇamā॒sī ji̭gāya | tasyā᳚-nde॒vā adhi̭ saṃ॒va~sa̭nta utta॒me nāka̭ i॒ha mā̭dayantām || yattḙ de॒vā ada̭dhu rbhāga॒dheya॒mamā̭vāsye saṃ॒va~sa̭nto mahi॒tvā | sāno̭ ya॒jña-mpi̭pṛhi viśvavāre ra॒yi-nno̭ dhehi subhage su॒vīra᳚m ||ni॒veśa̭nī sa॒ṅgama̭nī॒ vasṷ̄nāṃ॒-vi~śvā̭ rū॒pāṇi॒ vasū᳚nyāve॒śaya̭ntī | sa॒ha॒sra॒po॒ṣagṃ su॒bhagā॒ rarā̭ṇā॒ sā na॒ āga॒n. varca̭sā [āga॒n. varca̭sā, saṃ॒vi~॒dā॒nā |] 1
saṃvi~dā॒nā || agnī̭ṣomau pratha॒mau vī॒ryḙṇa॒ vasū᳚-nru॒drānā̭di॒tyāni॒ha ji̭nvatam | mā॒ddhyagṃ hi pau᳚rṇamā॒sa-ñju॒ṣethā॒-mbrahma̭ṇā vṛ॒ddhau sṷkṛ॒tena̭ sā॒tāvathā॒-'smabhyagṃ̭ sa॒havī̭rāgṃ ra॒yi-nni ya̭cchatam || ā॒di॒tyāścā-'ṅgi̭rasaścā॒gnīnā-'da̭dhata॒ te da̭rśapūrṇamā॒sau praiphsa॒-nteṣā॒maṅgi̭rasā॒-nnirṷptagṃ ha॒virāsī॒dathā̭-''di॒tyā e॒tau homā̭vapaśya॒-ntāva̭juhavu॒stato॒ vai te da̭rśapūrṇamā॒sau [ ] 2
pūrva॒ ā 'la̭bhanta darśapūrṇamā॒sā-vā॒labha̭māna e॒tau homaṷ pu॒rastā᳚jjuhuyā-thsā॒kṣāde॒va da̭rśapūrṇamā॒sāvā la̭bhate brahmavā॒dino̭ vadanti॒ sa tvai da̭rśapūrṇamā॒sāvā la̭bheta॒ ya ḙnayoranu-lo॒mañca̭ pratilo॒mañca̭ vi॒dyāditya̭māvā॒syā̭yā ū॒rdhva-ntada̭nulo॒ma-mpau᳚rṇamā॒syai pra̭tī॒cīna॒-nta-tpra̭tilo॒maṃ-ya~-tpau᳚rṇamā॒sī-mpūrvā̭mā॒labhḙta pratilo॒mamḙnā॒vā la̭bhetā॒-muma̭pa॒kṣīya̭māṇa॒-manvapa̭- [-manvapa̭, kṣī॒ye॒ta॒ sā॒ra॒sva॒tau homaṷ] 3
-kṣīyeta sārasva॒tau homaṷ pu॒rastā᳚jjuhuyādamāvā॒syā̭ vai sara̭svatyanulo॒ma-me॒vainā॒vā la̭bhate॒ 'mumā॒pyāya̭māna॒manvā pyā̭yata āgnāvaiṣṇa॒va-mekā̭daśakapāla-mpu॒rastā॒nnirva̭pe॒-thsara̭svatyai ca॒rugṃ sara̭svate॒ dvāda̭śakapālaṃ॒-ya~dā᳚gne॒yo bhava̭tya॒gnirvai ya̭jñamu॒khaṃ-ya~̭jñamu॒khame॒vardhi̭-mpu॒rastā᳚-ddhatte॒ ya-dvai᳚ṣṇa॒vo bhava̭ti ya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñame॒vā-''rabhya॒ prata̭nute॒ sara̭svatyai ca॒rurbha̭vati॒ sara̭svate॒ dvāda̭śakapālo-'māvā॒syā̭ vai sara̭svatī pū॒rṇamā̭sa॒-ssara̭svā॒-ntāve॒va sā॒kṣādā ra̭bhata ṛ॒ddhnotyā᳚bhyā॒-ndvāda̭śakapāla॒-ssara̭svate bhavati mithuna॒tvāya॒ prajā᳚tyai mithu॒nau gāvau॒ dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai || 4 ||
(varca̭sā॒ - vai te da̭rśapūrṇamā॒sā - vapa̭ - tanute॒ sara̭svatyai॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 1)
ṛṣa̭yo॒ vā indra̭-mpra॒tyakṣa॒-nnāpa̭śya॒-ntaṃ-va~si̭ṣṭhaḥ pra॒tyakṣa̭mapaśya॒-thso᳚-'bravī॒-dbrāhma̭ṇa-nte vakṣyāmi॒ yathā॒ tvatpṷrohitāḥ pra॒jāḥ pra̭jani॒ṣyante-'tha॒ meta̭rebhya॒ ṛṣi̭bhyo॒ mā pravo̭ca॒ iti॒ tasmā̭ e॒tānthstoma̭-bhāgānabravī॒-ttato॒ vasi̭ṣṭhapurohitāḥ pra॒jāḥ prājā̭yanta॒ tasmā᳚-dvāsi॒ṣṭho bra॒hmā kā॒ryaḥ̭ praiva jā̭yate ra॒śmira̭si॒ kṣayā̭ya tvā॒ kṣaya̭-ñji॒nve- [kṣaya̭-ñji॒nveti̭, ā॒ha॒ de॒vā vai] 5
-tyā̭ha de॒vā vai kṣayo̭ de॒vebhya̭ e॒va ya॒jña-mprā-''ha॒ preti̭rasi॒ dharmā̭ya tvā॒ dharma̭-ñji॒nvetyā̭ha manu॒ṣyā̭ vai dharmo̭ manu॒ṣye᳚bhya e॒va ya॒jña-mprā-''hānvi̭tirasi di॒ve tvā॒ diva̭-ñji॒nvetyā̭hai॒bhya e॒va lo॒kebhyo̭ ya॒jña-mprā-''ha̭viṣṭa॒mbho̭-'si॒ vṛṣṭyai᳚ tvā॒ vṛṣṭi̭-ñji॒nvetyā̭ha॒ vṛṣṭi̭me॒vā-'va̭- [vṛṣṭi̭me॒vā-'va̭, ru॒ndhe॒ pra॒vā-] 6
-rundhe pra॒vā-'sya̭nu॒vā-'sītyā̭ha mithuna॒tvāyo॒śiga̭si॒ vasṷbhyastvā॒ vasū᳚ñji॒nvetyā̭hā॒ṣṭau vasa̭va॒ ekā̭daśa ru॒drā dvāda̭śā-''di॒tyā e॒tāva̭nto॒ vai de॒vāstebhya̭ e॒va ya॒jña-mprā-''haujo̭-'si pi॒tṛbhya̭stvā pi॒tṝn ji॒nvetyā̭ha de॒vāne॒va pi॒tṝnanu॒ santa̭noti॒ tantṷrasi pra॒jābhya̭stvā pra॒jā ji॒nve- [pra॒jā ji̭nva, ityā̭ha pi॒tṝne॒va] 7
-tyā̭ha pi॒tṝne॒va pra॒jā anu॒ santa̭noti pṛtanā॒ṣāḍa̭si pa॒śubhya̭stvā pa॒śūñji॒nvetyā̭ha pra॒jā e॒va pa॒śūnanu॒ santa̭notire॒vada॒syo-ṣa̭dhībhya॒ stvauṣa̭dhī-rji॒nvetyā॒hauṣa̭dhīṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayatyabhi॒jida̭si yu॒ktagrā॒vendrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetyā̭hā॒bhiji̭tyā॒ adhi̭patirasi prā॒ṇāya̭ tvā prā॒ṇa- [prā॒ṇam, ji॒nvetyā̭ha] 8
-ñji॒nvetyā̭ha pra॒jāsve॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti tri॒vṛda̭si pra॒vṛda॒sītyā̭ha mithuna॒tvāya̭ sagṃro॒ho̭-'si nīro॒ho̭-'sītyā̭ha॒ prajā᳚tyai vasu॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sītyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai || 9 ||
(ji॒nvetya - va̭ - pra॒jā ji̭nva - prā॒ṇan - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)
a॒gninā̭ de॒vena॒ pṛta̭nā jayāmi gāya॒treṇa॒ chanda̭sā tri॒vṛtā॒ stomḙna rathanta॒reṇa॒ sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa pūrva॒jā-nbhrātṛ̭vyā॒nadha̭rā-npādayā॒myavai̭nā-nbādhe॒ pratyḙnānnude॒-'smin kṣaye॒-'smi-nbhṷ̄milo॒ke yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmo viṣṇoḥ॒ krame॒ṇā-'tyḙnān krāmā॒mīndrḙṇa de॒vena॒ pṛta̭nā jayāmi॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sā pañcada॒śena॒ stomḙna bṛha॒tā sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa [vajrḙṇa, sa॒ha॒jān. viśvḙbhirde॒vebhiḥ॒ pṛta̭nā] 10
saha॒jān. viśvḙbhirde॒vebhiḥ॒ pṛta̭nā jayāmi॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā saptada॒śena॒ stomḙna vāmade॒vyena॒ sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇā para॒jānindrḙṇa sa॒yujo̭ va॒yagṃ sā̭sa॒hyāma̭ pṛtanya॒taḥ | ghnanto̭ vṛ॒trāṇya̭pra॒ti | yattḙ agne॒ teja॒stenā॒ha-ntḙja॒svī bhṷ̄yāsaṃ॒-ya~ttḙ agne॒ varca॒stenā॒haṃ-va~̭rca॒svī bhṷ̄yāsaṃ॒-ya~ttḙ agne॒ hara॒stenā॒hagṃ ha̭ra॒svī bhṷ̄yāsam || 11 ||
(bṛ॒ha॒tā sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa॒ - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣaḥ̭ pṛthi॒vyāmaddhyāsa̭te | a॒gnirmā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || ā-'ga̭nma mitrāvaruṇā vareṇyā॒ rātrī̭ṇā-mbhā॒go yu॒vayo॒ryo asti̭ | nāka̭-ṅgṛhṇā॒nā-ssṷkṛ॒tasya̭ lo॒ke tṛ॒tīyḙ pṛ॒ṣṭhe adhi̭ roca॒ne di॒vaḥ || ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣo॒-'ntari॒kṣe-'ddhyāsa̭te | vā॒yurmā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || yāste॒ rātrī᳚-ssavita- [rātrī᳚-ssavitaḥ, de॒va॒yānī̭ranta॒rā] 12
-rdeva॒yānī̭ranta॒rā dyāvā̭pṛthi॒vī vi॒yanti̭ | gṛ॒haiśca॒ sarvaiḥ᳚ pra॒jayā॒ nvagre॒ suvo॒ ruhā̭ṇāstaratā॒ rajāgṃ̭si || ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣo̭ di॒vyaddhyāsa̭te | sūryo̭ mā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || yenendrā̭ya sa॒mabha̭raḥ॒ payāg̭syutta॒mena̭ ha॒viṣā̭ jātavedaḥ | tenā᳚-'gne॒ tvamu॒ta va̭rdhaye॒magṃ sa̭jā॒tānā॒g॒ śraiṣṭhya॒ ā dhe᳚hyenam || ya॒jña॒hano॒ vai de॒vā ya̭jña॒muṣa̭- [de॒vā ya̭jña॒muṣaḥ̭, sa॒nti॒ ta e॒ṣu] 13
-ssanti॒ ta e॒ṣu lo॒keṣvā̭sata ā॒dadā̭nā vimathnā॒nā yo dadā̭ti॒ yo yaja̭te॒ tasya̭ | ye de॒vā ya̭jña॒hanaḥ̭ pṛthi॒vyāmaddhyāsa̭te॒ ye a॒ntari̭kṣe॒ ye di॒vītyā̭he॒māne॒va lo॒kāgstī॒rtvā sagṛ̭ha॒-ssapa̭śu-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kame॒tyapa॒ vai somḙnejā॒nādde॒vatā᳚śca ya॒jñaśca̭ krāmantyāgne॒ya-mpañca̭kapālamudavasā॒nīya॒-nnirva̭peda॒gni-ssarvā̭ de॒vatāḥ॒ [de॒vatāḥ᳚, pāṅkto̭ ya॒jño] 14
pāṅkto̭ ya॒jño de॒vatā᳚ścai॒va ya॒jñañcāva̭ rundhegāya॒tro vā a॒gnirgā̭ya॒tra cha̭ndā॒sta-ñchanda̭sā॒ vya̭rdhayati॒ ya-tpañca̭kapāla-ṅka॒rotya॒ṣṭāka̭pālaḥ kā॒ryo᳚-'ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gni-rgā̭ya॒tra cha̭ndā॒-ssvenai॒vaina॒-ñchanda̭sā॒ sama̭rdhayati pa॒ṅktyaṷ yājyānuvā॒kyḙ bhavataḥ॒ pāṅkto̭ ya॒jñastenai॒va ya॒jñānnaiti̭ || 15 ||
(sa॒vi॒ta॒-rde॒vā ya̭jña॒muṣaḥ॒ - sarvā̭ de॒vatā॒ - strica̭tvārigṃśacca) (a. 4)
sūryo̭ mā de॒vo de॒vebhyaḥ̭ pātu vā॒yura॒ntari̭kṣā॒-dyaja̭māno॒-'gnirmā̭ pātu॒ cakṣṷṣaḥ | sakṣa॒ śūṣa॒ savi̭ta॒rviśva̭carṣaṇa e॒tebhiḥ̭ soma॒ nāma̭bhirvidhema te॒ tebhiḥ̭ soma॒ nāma̭bhirvidhema te || a॒ha-mpa॒rastā̭da॒-hama॒vastā̭da॒ha-ñjyoti̭ṣā॒ vi tamo̭ vavāra | yada॒ntari̭kṣa॒-ntadṷ me pi॒tā-'bhṷ̄da॒hagṃ sūrya̭mubha॒yato̭ dadarśā॒ha-mbhṷ̄yā samutta॒ma-ssa̭mā॒nānā॒- [samutta॒ma-ssa̭mā॒nānā᳚m, ā sa̭mu॒drā-] 16
-mā sa̭mu॒drā-dā-'ntari̭kṣāt-pra॒jāpa̭tiruda॒dhi-ñcyā̭vayā॒tīndraḥ॒ prasnaṷtu ma॒ruto̭ varṣaya॒ntūnna̭mbhaya pṛthi॒vī-mbhi॒ndhīda-ndi॒vya-nnabhaḥ̭ | u॒dro di॒vyasya̭ no de॒hīśā̭no॒ visṛ̭jā॒ dṛti᳚m || pa॒śavo॒ vā e॒te yadā̭di॒tya e॒ṣa ru॒dro yada॒gniroṣa̭dhīḥ॒ prāsyā॒gnāvā̭di॒tya-ñjṷhoti ru॒drāde॒va pa॒śūna॒ntarda̭dhā॒tyatho॒ oṣa̭dhīṣve॒va pa॒śū- [pa॒śūn, prati̭ṣṭhāpayati] 17
-nprati̭ṣṭhāpayati ka॒virya॒jñasya॒ vita̭noti॒ panthā॒-nnāka̭sya pṛ॒ṣṭhe adhi̭ roca॒ne di॒vaḥ | yena̭ ha॒vyaṃ-va~ha̭si॒ yāsi̭ dū॒ta i॒taḥ pracḙtā a॒muta॒-ssanī̭yān || yāste॒ viśvā᳚-ssa॒midha॒-ssantya̭gne॒yāḥ pṛ̭thi॒vyā-mba॒r॒hiṣi॒ sūrye॒ yāḥ | tāstḙ gaccha॒ntvāhṷti-ṅghṛ॒tasya̭ devāya॒te yaja̭mānāya॒ śarma̭ || ā॒śāsā̭na-ssu॒vīryagṃ̭ rā॒yaspoṣa॒gg॒ svaśvi̭yam | bṛha॒spati̭nā rā॒yā sva॒gākṛ̭to॒ mahyaṃ॒-ya~ja̭mānāya tiṣṭha || 18 ||
(sa॒mā॒nānā॒-moṣa̭dhīṣve॒va pa॒śūn - mahyaṃ॒-ya~ja̭mānā॒ - yaika̭ñca) (a. 5)
sa-ntvā̭ nahyāmi॒ paya̭sā ghṛ॒tena॒ sa-ntvā̭ nahyāmya॒pa oṣa̭dhībhiḥ | sa-ntvā̭ nahyāmi pra॒jayā॒-'hama॒dya sā dī᳚kṣi॒tā sa̭navo॒ vāja̭ma॒sme || praitu॒ brahma̭ṇa॒spatnī॒ vediṃ॒-va~rṇḙna sīdatu | athā॒hama̭nukā॒minī॒ sve lo॒ke vi॒śā i॒ha || su॒pra॒jasa̭stvā va॒yagṃ su॒patnī॒rupa̭ sedima | agnḙ sapatna॒dambha̭na॒mada̭bdhāso॒ adā᳚bhyam || i॒maṃ-vi~ṣyā̭mi॒ varṷṇasya॒ pāśaṃ॒- [pāśa᳚m, yamaba̭ddhnīta] 19
-~yamaba̭ddhnīta savi॒tā su॒ketaḥ̭ | dhā॒tuśca॒ yonaṷ sukṛ॒tasya̭ lo॒ke syo॒na-mmḙ sa॒ha patyā̭ karomi || prehyu॒dehyṛ॒tasya̭ vā॒mīranva॒gniste-'gra̭-nnaya॒tvadi̭ti॒rmaddhya̭-ndadatāgṃ ru॒drāva̭sṛṣṭā-'si yu॒vā nāma॒ mā mā̭ higṃsī॒rvasṷbhyo ru॒drebhya̭ ādi॒tyebhyo॒ viśve᳚bhyo vo de॒vebhyaḥ̭ pa॒nneja̭nīrgṛhṇāmi ya॒jñāya̭ vaḥ pa॒nneja̭nī-ssādayāmi॒ viśva̭sya te॒ viśvā̭vato॒ vṛṣṇi̭yāvata॒- [vṛṣṇi̭yāvataḥ, tavā᳚gne vā॒mīranṷ] 20
-stavā᳚gne vā॒mīranṷ sa॒dṛṃśi॒ viśvā॒ retāgṃ̭si dhiṣī॒yā-'ga̭-nde॒vān. ya॒jño ni de॒vīrde॒vebhyo̭ ya॒jñama̭śiṣanna॒smin-thsṷnva॒ti yaja̭māna ā॒śiṣa॒-ssvāhā̭kṛtā-ssamudre॒ṣṭhā ga̭ndha॒rvamāti̭ṣṭha॒tānṷ | vāta̭sya॒ patma̭nni॒ḍa ī̭ḍi॒tāḥ || 21 ||
(pāśaṃ॒ - ~vṛṣṇi̭yāvata - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 6)
va॒ṣa॒ṭkā॒ro vai gā̭yatri॒yai śiro᳚-'china॒-ttasyai॒ rasaḥ॒ parā̭-'pata॒-thsa pṛ̭thi॒vī-mprāvi̭śa॒thsa kha̭di॒ro̭-'bhava॒dyasya̭ khādi॒ra-ssru॒vo bhava̭ti॒ chanda̭sāme॒va rase॒nāva̭ dyati॒ sara̭sā a॒syā-''hṷtayo bhavanti tṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma̭ āsī॒-tta-ṅgāya॒tryā-' ha̭ra॒-ttasya̭ pa॒rṇama̭cchidyata॒ ta-tpa॒rṇo̭-'bhava॒-tta-tpa॒rṇasya̭ parṇa॒tvaṃ-ya~sya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hū- [ju॒hūḥ, bhava̭ti sau॒myā] 22
-rbhava̭ti sau॒myā a॒syā-''hṷtayo bhavanti ju॒ṣante᳚-'sya de॒vā āhṷtīrde॒vā vai brahma̭nnavadanta॒ ta-tpa॒rṇa upā̭-'śṛṇo-thsu॒śravā॒ vai nāma॒ yasya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava̭ti॒ na pā॒pagg ślokagṃ̭ śṛṇoti॒ brahma॒ vai pa॒rṇo viṇma॒ruto-'nnaṃ॒-vi~ṇmā̭ru॒to᳚-'śva॒ttho yasya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava॒tyā-śva̭t-thyupa॒bhṛd- brahma̭ṇai॒vānna॒mava̭ ru॒ndhe-'tho॒ brahmai॒- [ru॒ndhe-'tho॒ brahma̭, e॒va vi॒śyaddhyṷ̄hati] 23
-va vi॒śyaddhyṷ̄hati rā॒ṣṭraṃ-vai~ pa॒rṇo viḍa̭śva॒ttho ya-tpa̭rṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava॒tyā-śva̭tthyupa॒bhṛ-drā॒ṣṭrame॒va vi॒śyaddhyṷ̄hati pra॒jāpa̭ti॒rvā a̭juho॒-thsā yatrā-''hṷtiḥ pra॒tyati̭ṣṭha॒-ttato॒ vika̭ṅkata॒ uda̭tiṣṭha॒-ttataḥ̭ pra॒jā a̭sṛjata॒ yasya॒ vaika̭ṅkatī dhru॒vā bhava̭ti॒ pratya॒vāsyā ''hṷtayastiṣṭha॒ntyatho॒ praiva jā̭yata e॒tadvai sru॒cāgṃ rū॒paṃ-ya~syai॒vagṃ rṷ̄pā॒-ssruco॒ bhava̭nti॒ sarvā᳚ṇye॒vainagṃ̭ rū॒pāṇi̭ paśū॒nāmupa̭tiṣṭhante॒ nāsyāpa̭-rūpamā॒tmañjā̭yate || 24 ||
(ju॒hū - ratho॒ brahma̭ - sru॒cāgṃ - sa॒ptada̭śa ca) (a. 7)
u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ṅgṛhṇāmi॒ dakṣā̭ya dakṣa॒vṛdhḙ rā॒ta-nde॒vebhyo᳚-'gni ji॒hvebhya̭stvartā॒yubhya॒ indra̭jyeṣṭhebhyo॒ varṷṇarājabhyo॒ vātā̭pibhyaḥ pa॒rjanyā᳚tmabhyo di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tvā-'pe᳚ndra dviṣa॒to mano-'pa॒ jijyā̭sato ja॒hyapa॒ yo no̭-'rātī॒yati॒ ta-ñja̭hi prā॒ṇāya̭ tvā-'pā॒nāya̭ tvā vyā॒nāya̭ tvā sa॒te tvā-'sa̭te tvā॒-'dbhyastvauṣa̭dhībhyo॒ viśve᳚bhyastvā bhū॒tebhyo॒ yataḥ̭ pra॒jā akkhi̭drā॒ ajā̭yanta॒ tasmai᳚ tvā pra॒jāpa̭taye vibhū॒dāvaṃne॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ñjuhomi || 25 ||
(oṣa̭dhībhya॒ - ścatṷrdaśa ca) (a. 8)
yāṃ-vā~ a̭ddhva॒ryuśca॒ yaja̭mānaśca de॒vatā̭mantari॒tastasyā॒ ā vṛ̭ścyete prājāpa॒tya-nda̭dhigra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-tpra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatā̭ de॒vatā᳚bhya e॒va nihnṷvāte jye॒ṣṭho vā e॒ṣa grahā̭ṇāṃ॒-ya~syai॒ṣa gṛ॒hyate॒ jyaiṣṭhya̭me॒va ga̭cchati॒ sarvā̭sāṃ॒-vā~ e॒tadde॒vatā̭nāgṃ rū॒paṃ-ya~de॒ṣa graho॒ yasyai॒ṣa gṛ॒hyate॒ sarvā᳚ṇye॒vainagṃ̭ rū॒pāṇi̭ paśū॒nāmupa̭tiṣṭhanta upayā॒magṛ̭hīto- [upayā॒magṛ̭hītaḥ, a॒si॒ pra॒jāpa̭taye] 26
-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ṅgṛhṇā॒mītyā̭ha॒ jyoti̭re॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkarotyagni-ji॒hvebhya̭stvartā॒yubhya॒ ityā̭hai॒tāva̭tī॒rvai de॒vatā॒stābhya̭ e॒vaina॒gṃ॒ sarvā᳚bhyo gṛhṇā॒tyape᳚ndra dviṣa॒to mana॒ ityā̭ha॒ bhrātṛ̭vyāpanuttyai prā॒ṇāya̭ tvā-'pā॒nāya॒ tvetyā̭ha prā॒ṇāne॒va yaja̭māne dadhāti॒ tasmai᳚ tvā pra॒jāpa̭taye vibhū॒dāvaṃne॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ñjuho॒mī- [jyoti̭ṣmanta-ñjuho॒mi, ityā̭ha pra॒jāpa̭ti-] 27
-tyā̭ha pra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatā॒-ssarvā᳚bhya e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhyo juhotyājyagra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā॒-tteja̭skāmasya॒ tejo॒ vā ājya̭-nteja॒svyḙva bha̭vati somagra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-dbrahmavarca॒sakā̭masya brahmavarca॒saṃ-vai~ somo᳚ brahmavarca॒syḙva bha̭vati dadhigra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-tpa॒śukā̭ma॒syorgvai daddhyūr-kpa॒śava̭ ū॒rjaivāsmā॒ ūrja̭-mpa॒śūnava̭ rundhe || 28 ||
(u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto - juhomi॒ - trica̭tvārigṃśacca) (a. 9)
tve kratu॒mapi̭ vṛñjanti॒ viśve॒ dviryade॒te tri-rbhava॒ntyūmāḥ᳚ | svā॒do-ssvādī̭ya-ssvā॒dunā̭ sṛjā॒ samata̭ ū॒ ṣu madhu॒ madhṷnā॒-'bhi yo̭dhi | u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ juṣṭa̭-ṅgṛhṇāmye॒ṣa te॒ yoniḥ̭ pra॒jāpa̭taye tvā || prā॒ṇa॒gra॒hā-ngṛ̭hṇātye॒tāva॒dvā a̭sti॒ yāva̭de॒te grahā॒-sstomā॒śchandāgṃ̭si pṛ॒ṣṭhāni॒ diśo॒ yāva̭de॒vāsti॒ ta- [yāva̭de॒vāsti॒ tat, ava̭ rundhe] 29
-dava̭ rundhe jye॒ṣṭhā vā e॒tā-nbrā᳚hma॒ṇāḥ pu॒rā vidāma̭kra॒-ntasmā॒-tteṣā॒gṃ॒ sarvā॒ diśo॒-'bhiji̭tā abhūva॒n॒. yasyai॒ te gṛ॒hyante॒ jyaiṣṭhya̭me॒va ga̭cchatya॒bhi diśo̭ jayati॒ pañca̭ gṛhyante॒ pañca॒ diśa॒-ssarvā᳚sve॒va di॒kṣ-vṛ̭ddhnuvanti॒ nava̭nava gṛhyante॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ prā॒ṇāne॒va yaja̭māneṣu dadhati prāya॒ṇīyḙ codaya॒nīyḙ ca gṛhyante prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ [prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ, prā॒ṇaire॒va] 30
prā॒ṇaire॒va pra॒yanti̭ prā॒ṇairudya̭nti daśa॒me-'ha̭-ngṛhyante prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ prā॒ṇebhyaḥ॒ khalu॒ vā e॒ta-tpra॒jā ya̭nti॒ yadvā̭made॒vyaṃ-yo~ne॒ścyava̭te daśa॒me-'ha̭n. vāmade॒vyaṃ-yo~ne᳚ścyavate॒ ya-dda̭śa॒me-'ha̭-ngṛ॒hyante᳚ prā॒ṇebhya̭ e॒va ta-tpra॒jā naya̭nti | 31
(tat - prā̭ṇagra॒hāḥ - sa॒ptavigṃ̭śacca) (a. 10)
pra de॒vande॒vyā dhi॒yā bhara̭tā jā॒tavḙdasam | ha॒vyā no̭ vakṣadānu॒ṣak || a॒yamu॒ ṣya pradḙva॒yurhotā̭ ya॒jñāya̭ nīyate | ratho॒ na yora॒bhīvṛ̭to॒ ghṛṇī̭vān cetati॒ tmanā᳚ || a॒yama॒gnirṷruṣyatya॒mṛtā̭diva॒ janma̭naḥ | saha̭saści॒-thsahī̭yā-nde॒vo jī॒vāta̭ve kṛ॒taḥ || iḍā̭yāstvā pa॒de va॒ya-nnābhā̭ pṛthi॒vyā adhi̭ | jāta̭vedo॒ ni dhī̭ma॒hyagnḙ ha॒vyāya॒ voḍha̭ve | 32
agne॒ viśvḙbhi-ssvanīka de॒vairūrṇā̭vanta-mpratha॒ma-ssī̭da॒ yoni᳚m | ku॒lā॒yina̭-ṅghṛ॒tava̭ntagṃ savi॒tre ya॒jña-nna̭ya॒ yaja̭mānāya sā॒dhu || sīda̭ hota॒-ssva ṷ lo॒ke ci̭ki॒tvānthsā॒dayā̭ ya॒jñagṃ sṷkṛ॒tasya॒ yonau᳚ | de॒vā॒vīrde॒vān. ha॒viṣā̭ yajā॒syagnḙ bṛ॒ha-dyaja̭māne॒ vayo̭ dhāḥ || ni hotā̭ hotṛ॒ṣada̭ne॒ vidā̭nastve॒ṣo dī̭di॒vāgṃ a̭sada-thsu॒dakṣaḥ̭ | ada̭bdhavrata-pramati॒rvasi̭ṣṭha-ssahasra-mbha॒ra-śśuci̭jihvo a॒gniḥ || tva-ndū॒tastva- [tva-ndū॒tastvam, u॒ naḥ॒ pa॒ra॒spāstvaṃ-va~sya॒ ā] 33
-mṷ naḥ para॒spāstvaṃ-va~sya॒ ā vṛ̭ṣabha praṇe॒tā | agnḙ to॒kasya̭ na॒stanḙ ta॒nūnā॒mapra̭yuccha॒-ndīdya̭dbodhi go॒pāḥ || a॒bhi tvā̭ deva savita॒rīśā̭naṃ॒-vā~ryā̭ṇām | sadā̭-'va-nbhā॒gamī̭mahe || ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭na i॒maṃ-ya~॒jña-mmi̭mikṣatām | pi॒pṛ॒tā-nno॒ bharī̭mabhiḥ || tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒daddhyatha̭rvā॒ nira̭manthata | mū॒rdhno viśva̭sya vā॒ghataḥ̭ || tamṷ- [tamṷ, tvā॒ da॒ddhyaṅṅṛṣiḥ̭] 34
-tvā da॒ddhyaṅṅṛṣiḥ̭ pu॒tra ī̭dhe॒ atha̭rvaṇaḥ | vṛ॒tra॒haṇa̭-mpuranda॒ram || tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣā॒ samī̭dhe dasyu॒hanta̭mam | dha॒na॒-ñja॒yagṃ raṇḙraṇe || u॒ta brṷvantu ja॒ntava॒ uda॒gnirvṛ̭tra॒hā-'ja̭ni | dha॒na॒-ñja॒yo raṇḙraṇe || ā yagṃ haste॒ na khā॒dina॒gṃ॒ śiśṷ-ñjā॒ta-nna bibhra̭ti | vi॒śāma॒gnigg sva̭ddhva॒ram || prade॒va-nde॒vavī̭taye॒ bhara̭tā vasu॒vitta̭mam | āsve yonau॒ ni ṣī̭datu || ā [ ] 35
jā॒ta-ñjā॒tavḙdasi pri॒yagṃ śi̭śī॒tā-'ti̭thim | syo॒na ā gṛ॒hapa̭tim || a॒gninā॒-'gni-ssami̭ddhyate ka॒virgṛ॒hapa̭ti॒ryuvā᳚ | ha॒vya॒vā-ḍju॒hvā᳚syaḥ || tvagg hya̭gne a॒gninā॒ vipro॒ viprḙṇa॒ santhsa॒tā | sakhā॒ sakhyā̭ sami॒ddhyase᳚ || ta-mma̭rjayanta su॒kratṷ-mpuro॒yāvā̭namā॒jiṣṷ | sveṣu॒ kṣayḙṣu vā॒jina᳚m || ya॒jñena̭ ya॒jñama̭yajanta de॒vāstāni॒ dharmā̭ṇi pratha॒mānyā̭sann | te ha॒ nāka̭-mmahi॒mānaḥ̭ sacante॒ yatra॒ pūrvḙ sā॒ddhyā-ssanti̭ de॒vāḥ || 36 ||
(voḍha̭ve- dū॒tastvaṃ - tamṷ - sīda॒tvā - yatra̭ - ca॒tvāri̭ ca) (a. 11)
(pū॒rṇa - rṣa̭yo॒ - 'gninā॒ - ye de॒vāḥ - sūryo̭ mā॒ - santvā̭ nahyāmi - vaṣaṭkā॒ra-ssa kha̭di॒ra - ṷpayā॒magṛ̭hīto-'si॒ - yāṃ-vai~ - tve kratuṃ॒ - prade॒va - mekā̭daśa )
(pū॒rṇā - sa̭ha॒jān - tavā᳚-'gne - prā॒ṇaire॒va - ṣaṭtrigṃ̭śat)
(pū॒rṇā, santi̭ de॒vāḥ)
|| hariḥ̭ om ||
(pra॒jāpa̭ti॒ - yo̭ vā - agne॒ - vi vai - pū॒rṇā - pañca̭) (5)
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe pañcamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्तृतीयकाण्डे पञ्चमः प्रश्नः - इष्टिशेषाभिधानं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
पू॒र्णा प॒श्चादु॒त पू॒र्णा पु॒रस्ता॒दु-न्म॑द्ध्य॒तः पौ᳚र्णमा॒सी जि॑गाय । तस्या᳚-न्दे॒वा अधि॑ सं॒वँस॑न्त उत्त॒मे नाक॑ इ॒ह मा॑दयन्ताम् ॥ यत्ते॑ दे॒वा अद॑धु र्भाग॒धेय॒ममा॑वास्ये सं॒वँस॑न्तो महि॒त्वा । सानो॑ य॒ज्ञ-म्पि॑पृहि विश्ववारे र॒यि-न्नो॑ धेहि सुभगे सु॒वीर᳚म् ॥नि॒वेश॑नी स॒ङ्गम॑नी॒ वसू॑नां॒-विँश्वा॑ रू॒पाणि॒ वसू᳚न्यावे॒शय॑न्ती । स॒ह॒स्र॒पो॒षग्ं सु॒भगा॒ ररा॑णा॒ सा न॒ आग॒न्. वर्च॑सा [आग॒न्. वर्च॑सा, सं॒विँ॒दा॒ना ।] 1
संविँदा॒ना ॥ अग्नी॑षोमौ प्रथ॒मौ वी॒र्ये॑ण॒ वसू᳚-न्रु॒द्राना॑दि॒त्यानि॒ह जि॑न्वतम् । मा॒द्ध्यग्ं हि पौ᳚र्णमा॒स-ञ्जु॒षेथा॒-म्ब्रह्म॑णा वृ॒द्धौ सु॑कृ॒तेन॑ सा॒तावथा॒-ऽस्मभ्यग्ं॑ स॒हवी॑राग्ं र॒यि-न्नि य॑च्छतम् ॥ आ॒दि॒त्याश्चा-ऽङ्गि॑रसश्चा॒ग्नीना-ऽद॑धत॒ ते द॑र्शपूर्णमा॒सौ प्रैफ्स॒-न्तेषा॒मङ्गि॑रसा॒-न्निरु॑प्तग्ं ह॒विरासी॒दथा॑-ऽऽदि॒त्या ए॒तौ होमा॑वपश्य॒-न्ताव॑जुहवु॒स्ततो॒ वै ते द॑र्शपूर्णमा॒सौ [ ] 2
पूर्व॒ आ ऽल॑भन्त दर्शपूर्णमा॒सा-वा॒लभ॑मान ए॒तौ होमौ॑ पु॒रस्ता᳚ज्जुहुया-थ्सा॒क्षादे॒व द॑र्शपूर्णमा॒सावा ल॑भते ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ स त्वै द॑र्शपूर्णमा॒सावा ल॑भेत॒ य ए॑नयोरनु-लो॒मञ्च॑ प्रतिलो॒मञ्च॑ वि॒द्यादित्य॑मावा॒स्या॑या ऊ॒र्ध्व-न्तद॑नुलो॒म-म्पौ᳚र्णमा॒स्यै प्र॑ती॒चीन॒-न्त-त्प्र॑तिलो॒मं-यँ-त्पौ᳚र्णमा॒सी-म्पूर्वा॑मा॒लभे॑त प्रतिलो॒ममे॑ना॒वा ल॑भेता॒-मुम॑प॒क्षीय॑माण॒-मन्वप॑- [-मन्वप॑, क्षी॒ये॒त॒ सा॒र॒स्व॒तौ होमौ॑] 3
-क्षीयेत सारस्व॒तौ होमौ॑ पु॒रस्ता᳚ज्जुहुयादमावा॒स्या॑ वै सर॑स्वत्यनुलो॒म-मे॒वैना॒वा ल॑भते॒ ऽमुमा॒प्याय॑मान॒मन्वा प्या॑यत आग्नावैष्ण॒व-मेका॑दशकपाल-म्पु॒रस्ता॒न्निर्व॑पे॒-थ्सर॑स्वत्यै च॒रुग्ं सर॑स्वते॒ द्वाद॑शकपालं॒-यँदा᳚ग्ने॒यो भव॑त्य॒ग्निर्वै य॑ज्ञमु॒खं-यँ॑ज्ञमु॒खमे॒वर्धि॑-म्पु॒रस्ता᳚-द्धत्ते॒ य-द्वै᳚ष्ण॒वो भव॑ति य॒ज्ञो वै विष्णु॑र्य॒ज्ञमे॒वा-ऽऽरभ्य॒ प्रत॑नुते॒ सर॑स्वत्यै च॒रुर्भ॑वति॒ सर॑स्वते॒ द्वाद॑शकपालो-ऽमावा॒स्या॑ वै सर॑स्वती पू॒र्णमा॑स॒-स्सर॑स्वा॒-न्तावे॒व सा॒क्षादा र॑भत ऋ॒द्ध्नोत्या᳚भ्या॒-न्द्वाद॑शकपाल॒-स्सर॑स्वते भवति मिथुन॒त्वाय॒ प्रजा᳚त्यै मिथु॒नौ गावौ॒ दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै ॥ 4 ॥
(वर्च॑सा॒ - वै ते द॑र्शपूर्णमा॒सा - वप॑ - तनुते॒ सर॑स्वत्यै॒ - पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 1)
ऋष॑यो॒ वा इन्द्र॑-म्प्र॒त्यक्ष॒-न्नाप॑श्य॒-न्तं-वँसि॑ष्ठः प्र॒त्यक्ष॑मपश्य॒-थ्सो᳚-ऽब्रवी॒-द्ब्राह्म॑ण-न्ते वक्ष्यामि॒ यथा॒ त्वत्पु॑रोहिताः प्र॒जाः प्र॑जनि॒ष्यन्ते-ऽथ॒ मेत॑रेभ्य॒ ऋषि॑भ्यो॒ मा प्रवो॑च॒ इति॒ तस्मा॑ ए॒तान्थ्स्तोम॑-भागानब्रवी॒-त्ततो॒ वसि॑ष्ठपुरोहिताः प्र॒जाः प्राजा॑यन्त॒ तस्मा᳚-द्वासि॒ष्ठो ब्र॒ह्मा का॒र्यः॑ प्रैव जा॑यते र॒श्मिर॑सि॒ क्षया॑य त्वा॒ क्षय॑-ञ्जि॒न्वे- [क्षय॑-ञ्जि॒न्वेति॑, आ॒ह॒ दे॒वा वै] 5
-त्या॑ह दे॒वा वै क्षयो॑ दे॒वेभ्य॑ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रा-ऽऽह॒ प्रेति॑रसि॒ धर्मा॑य त्वा॒ धर्म॑-ञ्जि॒न्वेत्या॑ह मनु॒ष्या॑ वै धर्मो॑ मनु॒ष्ये᳚भ्य ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रा-ऽऽहान्वि॑तिरसि दि॒वे त्वा॒ दिव॑-ञ्जि॒न्वेत्या॑है॒भ्य ए॒व लो॒केभ्यो॑ य॒ज्ञ-म्प्रा-ऽऽह॑विष्ट॒म्भो॑-ऽसि॒ वृष्ट्यै᳚ त्वा॒ वृष्टि॑-ञ्जि॒न्वेत्या॑ह॒ वृष्टि॑मे॒वा-ऽव॑- [वृष्टि॑मे॒वा-ऽव॑, रु॒न्धे॒ प्र॒वा-] 6
-रुन्धे प्र॒वा-ऽस्य॑नु॒वा-ऽसीत्या॑ह मिथुन॒त्वायो॒शिग॑सि॒ वसु॑भ्यस्त्वा॒ वसू᳚ञ्जि॒न्वेत्या॑हा॒ष्टौ वस॑व॒ एका॑दश रु॒द्रा द्वाद॑शा-ऽऽदि॒त्या ए॒ताव॑न्तो॒ वै दे॒वास्तेभ्य॑ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रा-ऽऽहौजो॑-ऽसि पि॒तृभ्य॑स्त्वा पि॒तॄन् जि॒न्वेत्या॑ह दे॒वाने॒व पि॒तॄननु॒ सन्त॑नोति॒ तन्तु॑रसि प्र॒जाभ्य॑स्त्वा प्र॒जा जि॒न्वे- [प्र॒जा जि॑न्व, इत्या॑ह पि॒तॄने॒व] 7
-त्या॑ह पि॒तॄने॒व प्र॒जा अनु॒ सन्त॑नोति पृतना॒षाड॑सि प॒शुभ्य॑स्त्वा प॒शूञ्जि॒न्वेत्या॑ह प्र॒जा ए॒व प॒शूननु॒ सन्त॑नोतिरे॒वद॒स्यो-ष॑धीभ्य॒ स्त्वौष॑धी-र्जि॒न्वेत्या॒हौष॑धीष्वे॒व प॒शू-न्प्रति॑ष्ठापयत्यभि॒जिद॑सि यु॒क्तग्रा॒वेन्द्रा॑य॒ त्वेन्द्र॑-ञ्जि॒न्वेत्या॑हा॒भिजि॑त्या॒ अधि॑पतिरसि प्रा॒णाय॑ त्वा प्रा॒ण- [प्रा॒णम्, जि॒न्वेत्या॑ह] 8
-ञ्जि॒न्वेत्या॑ह प्र॒जास्वे॒व प्रा॒णा-न्द॑धाति त्रि॒वृद॑सि प्र॒वृद॒सीत्या॑ह मिथुन॒त्वाय॑ सग्ंरो॒हो॑-ऽसि नीरो॒हो॑-ऽसीत्या॑ह॒ प्रजा᳚त्यै वसु॒को॑-ऽसि॒ वेष॑श्रिरसि॒ वस्य॑ष्टिर॒सीत्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 9 ॥
(जि॒न्वेत्य - व॑ - प्र॒जा जि॑न्व - प्रा॒णन् - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 2)
अ॒ग्निना॑ दे॒वेन॒ पृत॑ना जयामि गाय॒त्रेण॒ छन्द॑सा त्रि॒वृता॒ स्तोमे॑न रथन्त॒रेण॒ साम्ना॑ वषट्का॒रेण॒ वज्रे॑ण पूर्व॒जा-न्भ्रातृ॑व्या॒नध॑रा-न्पादया॒म्यवै॑ना-न्बाधे॒ प्रत्ये॑नान्नुदे॒-ऽस्मिन् क्षये॒-ऽस्मि-न्भू॑मिलो॒के यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ यञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मो विष्णोः॒ क्रमे॒णा-ऽत्ये॑नान् क्रामा॒मीन्द्रे॑ण दे॒वेन॒ पृत॑ना जयामि॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑सा पञ्चद॒शेन॒ स्तोमे॑न बृह॒ता साम्ना॑ वषट्का॒रेण॒ वज्रे॑ण [वज्रे॑ण, स॒ह॒जान्. विश्वे॑भिर्दे॒वेभिः॒ पृत॑ना] 10
सह॒जान्. विश्वे॑भिर्दे॒वेभिः॒ पृत॑ना जयामि॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑सा सप्तद॒शेन॒ स्तोमे॑न वामदे॒व्येन॒ साम्ना॑ वषट्का॒रेण॒ वज्रे॑णा पर॒जानिन्द्रे॑ण स॒युजो॑ व॒यग्ं सा॑स॒ह्याम॑ पृतन्य॒तः । घ्नन्तो॑ वृ॒त्राण्य॑प्र॒ति । यत्ते॑ अग्ने॒ तेज॒स्तेना॒ह-न्ते॑ज॒स्वी भू॑यासं॒-यँत्ते॑ अग्ने॒ वर्च॒स्तेना॒हं-वँ॑र्च॒स्वी भू॑यासं॒-यँत्ते॑ अग्ने॒ हर॒स्तेना॒हग्ं ह॑र॒स्वी भू॑यासम् ॥ 11 ॥
(बृ॒ह॒ता साम्ना॑ वषट्का॒रेण॒ वज्रे॑ण॒ - षट्च॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)
ये दे॒वा य॑ज्ञ॒हनो॑ यज्ञ॒मुषः॑ पृथि॒व्यामद्ध्यास॑ते । अ॒ग्निर्मा॒ तेभ्यो॑ रक्षतु॒ गच्छे॑म सु॒कृतो॑ व॒यम् ॥ आ-ऽग॑न्म मित्रावरुणा वरेण्या॒ रात्री॑णा-म्भा॒गो यु॒वयो॒र्यो अस्ति॑ । नाक॑-ङ्गृह्णा॒ना-स्सु॑कृ॒तस्य॑ लो॒के तृ॒तीये॑ पृ॒ष्ठे अधि॑ रोच॒ने दि॒वः ॥ ये दे॒वा य॑ज्ञ॒हनो॑ यज्ञ॒मुषो॒-ऽन्तरि॒क्षे-ऽद्ध्यास॑ते । वा॒युर्मा॒ तेभ्यो॑ रक्षतु॒ गच्छे॑म सु॒कृतो॑ व॒यम् ॥ यास्ते॒ रात्री᳚-स्सवित- [रात्री᳚-स्सवितः, दे॒व॒यानी॑रन्त॒रा] 12
-र्देव॒यानी॑रन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी वि॒यन्ति॑ । गृ॒हैश्च॒ सर्वैः᳚ प्र॒जया॒ न्वग्रे॒ सुवो॒ रुहा॑णास्तरता॒ रजाग्ं॑सि ॥ ये दे॒वा य॑ज्ञ॒हनो॑ यज्ञ॒मुषो॑ दि॒व्यद्ध्यास॑ते । सूर्यो॑ मा॒ तेभ्यो॑ रक्षतु॒ गच्छे॑म सु॒कृतो॑ व॒यम् ॥ येनेन्द्रा॑य स॒मभ॑रः॒ पयाग्॑स्युत्त॒मेन॑ ह॒विषा॑ जातवेदः । तेना᳚-ऽग्ने॒ त्वमु॒त व॑र्धये॒मग्ं स॑जा॒ताना॒ग्॒ श्रैष्ठ्य॒ आ धे᳚ह्येनम् ॥ य॒ज्ञ॒हनो॒ वै दे॒वा य॑ज्ञ॒मुष॑- [दे॒वा य॑ज्ञ॒मुषः॑, स॒न्ति॒ त ए॒षु] 13
-स्सन्ति॒ त ए॒षु लो॒केष्वा॑सत आ॒ददा॑ना विमथ्ना॒ना यो ददा॑ति॒ यो यज॑ते॒ तस्य॑ । ये दे॒वा य॑ज्ञ॒हनः॑ पृथि॒व्यामद्ध्यास॑ते॒ ये अ॒न्तरि॑क्षे॒ ये दि॒वीत्या॑हे॒माने॒व लो॒काग्स्ती॒र्त्वा सगृ॑ह॒-स्सप॑शु-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॒त्यप॒ वै सोमे॑नेजा॒नाद्दे॒वता᳚श्च य॒ज्ञश्च॑ क्रामन्त्याग्ने॒य-म्पञ्च॑कपालमुदवसा॒नीय॒-न्निर्व॑पेद॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वताः॒ [दे॒वताः᳚, पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो] 14
पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो दे॒वता᳚श्चै॒व य॒ज्ञञ्चाव॑ रुन्धेगाय॒त्रो वा अ॒ग्निर्गा॑य॒त्र छ॑न्दा॒स्त-ञ्छन्द॑सा॒ व्य॑र्धयति॒ य-त्पञ्च॑कपाल-ङ्क॒रोत्य॒ष्टाक॑पालः का॒र्यो᳚-ऽष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚-ऽग्नि-र्गा॑य॒त्र छ॑न्दा॒-स्स्वेनै॒वैन॒-ञ्छन्द॑सा॒ सम॑र्धयति प॒ङ्क्त्यौ॑ याज्यानुवा॒क्ये॑ भवतः॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञस्तेनै॒व य॒ज्ञान्नैति॑ ॥ 15 ॥
(स॒वि॒त॒-र्दे॒वा य॑ज्ञ॒मुषः॒ - सर्वा॑ दे॒वता॒ - स्त्रिच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 4)
सूर्यो॑ मा दे॒वो दे॒वेभ्यः॑ पातु वा॒युर॒न्तरि॑क्षा॒-द्यज॑मानो॒-ऽग्निर्मा॑ पातु॒ चक्षु॑षः । सक्ष॒ शूष॒ सवि॑त॒र्विश्व॑चर्षण ए॒तेभिः॑ सोम॒ नाम॑भिर्विधेम ते॒ तेभिः॑ सोम॒ नाम॑भिर्विधेम ते ॥ अ॒ह-म्प॒रस्ता॑द॒-हम॒वस्ता॑द॒ह-ञ्ज्योति॑षा॒ वि तमो॑ ववार । यद॒न्तरि॑क्ष॒-न्तदु॑ मे पि॒ता-ऽभू॑द॒हग्ं सूर्य॑मुभ॒यतो॑ ददर्शा॒ह-म्भू॑या समुत्त॒म-स्स॑मा॒नाना॒- [समुत्त॒म-स्स॑मा॒नाना᳚म्, आ स॑मु॒द्रा-] 16
-मा स॑मु॒द्रा-दा-ऽन्तरि॑क्षात्-प्र॒जाप॑तिरुद॒धि-ञ्च्या॑वया॒तीन्द्रः॒ प्रस्नौ॑तु म॒रुतो॑ वर्षय॒न्तून्न॑म्भय पृथि॒वी-म्भि॒न्धीद-न्दि॒व्य-न्नभः॑ । उ॒द्रो दि॒व्यस्य॑ नो दे॒हीशा॑नो॒ विसृ॑जा॒ दृति᳚म् ॥ प॒शवो॒ वा ए॒ते यदा॑दि॒त्य ए॒ष रु॒द्रो यद॒ग्निरोष॑धीः॒ प्रास्या॒ग्नावा॑दि॒त्य-ञ्जु॑होति रु॒द्रादे॒व प॒शून॒न्तर्द॑धा॒त्यथो॒ ओष॑धीष्वे॒व प॒शू- [प॒शून्, प्रति॑ष्ठापयति] 17
-न्प्रति॑ष्ठापयति क॒विर्य॒ज्ञस्य॒ वित॑नोति॒ पन्था॒-न्नाक॑स्य पृ॒ष्ठे अधि॑ रोच॒ने दि॒वः । येन॑ ह॒व्यं-वँह॑सि॒ यासि॑ दू॒त इ॒तः प्रचे॑ता अ॒मुत॒-स्सनी॑यान् ॥ यास्ते॒ विश्वा᳚-स्स॒मिध॒-स्सन्त्य॑ग्ने॒याः पृ॑थि॒व्या-म्ब॒र्॒हिषि॒ सूर्ये॒ याः । तास्ते॑ गच्छ॒न्त्वाहु॑ति-ङ्घृ॒तस्य॑ देवाय॒ते यज॑मानाय॒ शर्म॑ ॥ आ॒शासा॑न-स्सु॒वीर्यग्ं॑ रा॒यस्पोष॒ग्ग्॒ स्वश्वि॑यम् । बृह॒स्पति॑ना रा॒या स्व॒गाकृ॑तो॒ मह्यं॒-यँज॑मानाय तिष्ठ ॥ 18 ॥
(स॒मा॒नाना॒-मोष॑धीष्वे॒व प॒शून् - मह्यं॒-यँज॑माना॒ - यैक॑ञ्च) (अ. 5)
स-न्त्वा॑ नह्यामि॒ पय॑सा घृ॒तेन॒ स-न्त्वा॑ नह्याम्य॒प ओष॑धीभिः । स-न्त्वा॑ नह्यामि प्र॒जया॒-ऽहम॒द्य सा दी᳚क्षि॒ता स॑नवो॒ वाज॑म॒स्मे ॥ प्रैतु॒ ब्रह्म॑ण॒स्पत्नी॒ वेदिं॒-वँर्णे॑न सीदतु । अथा॒हम॑नुका॒मिनी॒ स्वे लो॒के वि॒शा इ॒ह ॥ सु॒प्र॒जस॑स्त्वा व॒यग्ं सु॒पत्नी॒रुप॑ सेदिम । अग्ने॑ सपत्न॒दम्भ॑न॒मद॑ब्धासो॒ अदा᳚भ्यम् ॥ इ॒मं-विँष्या॑मि॒ वरु॑णस्य॒ पाशं॒- [पाश᳚म्, यमब॑द्ध्नीत] 19
-ँयमब॑द्ध्नीत सवि॒ता सु॒केतः॑ । धा॒तुश्च॒ योनौ॑ सुकृ॒तस्य॑ लो॒के स्यो॒न-म्मे॑ स॒ह पत्या॑ करोमि ॥ प्रेह्यु॒देह्यृ॒तस्य॑ वा॒मीरन्व॒ग्निस्ते-ऽग्र॑-न्नय॒त्वदि॑ति॒र्मद्ध्य॑-न्ददताग्ं रु॒द्राव॑सृष्टा-ऽसि यु॒वा नाम॒ मा मा॑ हिग्ंसी॒र्वसु॑भ्यो रु॒द्रेभ्य॑ आदि॒त्येभ्यो॒ विश्वे᳚भ्यो वो दे॒वेभ्यः॑ प॒न्नेज॑नीर्गृह्णामि य॒ज्ञाय॑ वः प॒न्नेज॑नी-स्सादयामि॒ विश्व॑स्य ते॒ विश्वा॑वतो॒ वृष्णि॑यावत॒- [वृष्णि॑यावतः, तवा᳚ग्ने वा॒मीरनु॑] 20
-स्तवा᳚ग्ने वा॒मीरनु॑ स॒दृंशि॒ विश्वा॒ रेताग्ं॑सि धिषी॒या-ऽग॑-न्दे॒वान्. य॒ज्ञो नि दे॒वीर्दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञम॑शिषन्न॒स्मिन्-थ्सु॑न्व॒ति यज॑मान आ॒शिष॒-स्स्वाहा॑कृता-स्समुद्रे॒ष्ठा ग॑न्ध॒र्वमाति॑ष्ठ॒तानु॑ । वात॑स्य॒ पत्म॑न्नि॒ड ई॑डि॒ताः ॥ 21 ॥
(पाशं॒ - ँवृष्णि॑यावत - स्त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 6)
व॒ष॒ट्का॒रो वै गा॑यत्रि॒यै शिरो᳚-ऽछिन॒-त्तस्यै॒ रसः॒ परा॑-ऽपत॒-थ्स पृ॑थि॒वी-म्प्रावि॑श॒थ्स ख॑दि॒रो॑-ऽभव॒द्यस्य॑ खादि॒र-स्स्रु॒वो भव॑ति॒ छन्द॑सामे॒व रसे॒नाव॑ द्यति॒ सर॑सा अ॒स्या-ऽऽहु॑तयो भवन्ति तृ॒तीय॑स्यामि॒तो दि॒वि सोम॑ आसी॒-त्त-ङ्गाय॒त्र्या-ऽ ह॑र॒-त्तस्य॑ प॒र्णम॑च्छिद्यत॒ त-त्प॒र्णो॑-ऽभव॒-त्त-त्प॒र्णस्य॑ पर्ण॒त्वं-यँस्य॑ पर्ण॒मयी॑ जु॒हू- [जु॒हूः, भव॑ति सौ॒म्या] 22
-र्भव॑ति सौ॒म्या अ॒स्या-ऽऽहु॑तयो भवन्ति जु॒षन्ते᳚-ऽस्य दे॒वा आहु॑तीर्दे॒वा वै ब्रह्म॑न्नवदन्त॒ त-त्प॒र्ण उपा॑-ऽशृणो-थ्सु॒श्रवा॒ वै नाम॒ यस्य॑ पर्ण॒मयी॑ जु॒हूर्भव॑ति॒ न पा॒पग्ग् श्लोकग्ं॑ शृणोति॒ ब्रह्म॒ वै प॒र्णो विण्म॒रुतो-ऽन्नं॒-विँण्मा॑रु॒तो᳚-ऽश्व॒त्थो यस्य॑ पर्ण॒मयी॑ जु॒हूर्भव॒त्या-श्व॑त्-थ्युप॒भृद्- ब्रह्म॑णै॒वान्न॒मव॑ रु॒न्धे-ऽथो॒ ब्रह्मै॒- [रु॒न्धे-ऽथो॒ ब्रह्म॑, ए॒व वि॒श्यद्ध्यू॑हति] 23
-व वि॒श्यद्ध्यू॑हति रा॒ष्ट्रं-वैँ प॒र्णो विड॑श्व॒त्थो य-त्प॑र्ण॒मयी॑ जु॒हूर्भव॒त्या-श्व॑त्थ्युप॒भृ-द्रा॒ष्ट्रमे॒व वि॒श्यद्ध्यू॑हति प्र॒जाप॑ति॒र्वा अ॑जुहो॒-थ्सा यत्रा-ऽऽहु॑तिः प्र॒त्यति॑ष्ठ॒-त्ततो॒ विक॑ङ्कत॒ उद॑तिष्ठ॒-त्ततः॑ प्र॒जा अ॑सृजत॒ यस्य॒ वैक॑ङ्कती ध्रु॒वा भव॑ति॒ प्रत्य॒वास्या ऽऽहु॑तयस्तिष्ठ॒न्त्यथो॒ प्रैव जा॑यत ए॒तद्वै स्रु॒चाग्ं रू॒पं-यँस्यै॒वग्ं रू॑पा॒-स्स्रुचो॒ भव॑न्ति॒ सर्वा᳚ण्ये॒वैनग्ं॑ रू॒पाणि॑ पशू॒नामुप॑तिष्ठन्ते॒ नास्याप॑-रूपमा॒त्मञ्जा॑यते ॥ 24 ॥
(जु॒हू - रथो॒ ब्रह्म॑ - स्रु॒चाग्ं - स॒प्तद॑श च) (अ. 7)
उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि प्र॒जाप॑तये त्वा॒ ज्योति॑ष्मते॒ ज्योति॑ष्मन्त-ङ्गृह्णामि॒ दक्षा॑य दक्ष॒वृधे॑ रा॒त-न्दे॒वेभ्यो᳚-ऽग्नि जि॒ह्वेभ्य॑स्त्वर्ता॒युभ्य॒ इन्द्र॑ज्येष्ठेभ्यो॒ वरु॑णराजभ्यो॒ वाता॑पिभ्यः प॒र्जन्या᳚त्मभ्यो दि॒वे त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वा-ऽपे᳚न्द्र द्विष॒तो मनो-ऽप॒ जिज्या॑सतो ज॒ह्यप॒ यो नो॑-ऽराती॒यति॒ त-ञ्ज॑हि प्रा॒णाय॑ त्वा-ऽपा॒नाय॑ त्वा व्या॒नाय॑ त्वा स॒ते त्वा-ऽस॑ते त्वा॒-ऽद्भ्यस्त्वौष॑धीभ्यो॒ विश्वे᳚भ्यस्त्वा भू॒तेभ्यो॒ यतः॑ प्र॒जा अक्खि॑द्रा॒ अजा॑यन्त॒ तस्मै᳚ त्वा प्र॒जाप॑तये विभू॒दावंने॒ ज्योति॑ष्मते॒ ज्योति॑ष्मन्त-ञ्जुहोमि ॥ 25 ॥
(ओष॑धीभ्य॒ - श्चतु॑र्दश च) (अ. 8)
यां-वाँ अ॑द्ध्व॒र्युश्च॒ यज॑मानश्च दे॒वता॑मन्तरि॒तस्तस्या॒ आ वृ॑श्च्येते प्राजाप॒त्य-न्द॑धिग्र॒ह-ङ्गृ॑ह्णीया-त्प्र॒जाप॑ति॒-स्सर्वा॑ दे॒वता॑ दे॒वता᳚भ्य ए॒व निह्नु॑वाते ज्ये॒ष्ठो वा ए॒ष ग्रहा॑णां॒-यँस्यै॒ष गृ॒ह्यते॒ ज्यैष्ठ्य॑मे॒व ग॑च्छति॒ सर्वा॑सां॒-वाँ ए॒तद्दे॒वता॑नाग्ं रू॒पं-यँदे॒ष ग्रहो॒ यस्यै॒ष गृ॒ह्यते॒ सर्वा᳚ण्ये॒वैनग्ं॑ रू॒पाणि॑ पशू॒नामुप॑तिष्ठन्त उपया॒मगृ॑हीतो- [उपया॒मगृ॑हीतः, अ॒सि॒ प्र॒जाप॑तये] 26
-ऽसि प्र॒जाप॑तये त्वा॒ ज्योति॑ष्मते॒ ज्योति॑ष्मन्त-ङ्गृह्णा॒मीत्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोत्यग्नि-जि॒ह्वेभ्य॑स्त्वर्ता॒युभ्य॒ इत्या॑है॒ताव॑ती॒र्वै दे॒वता॒स्ताभ्य॑ ए॒वैन॒ग्ं॒ सर्वा᳚भ्यो गृह्णा॒त्यपे᳚न्द्र द्विष॒तो मन॒ इत्या॑ह॒ भ्रातृ॑व्यापनुत्त्यै प्रा॒णाय॑ त्वा-ऽपा॒नाय॒ त्वेत्या॑ह प्रा॒णाने॒व यज॑माने दधाति॒ तस्मै᳚ त्वा प्र॒जाप॑तये विभू॒दावंने॒ ज्योति॑ष्मते॒ ज्योति॑ष्मन्त-ञ्जुहो॒मी- [ज्योति॑ष्मन्त-ञ्जुहो॒मि, इत्या॑ह प्र॒जाप॑ति-] 27
-त्या॑ह प्र॒जाप॑ति॒-स्सर्वा॑ दे॒वता॒-स्सर्वा᳚भ्य ए॒वैन॑-न्दे॒वता᳚भ्यो जुहोत्याज्यग्र॒ह-ङ्गृ॑ह्णीया॒-त्तेज॑स्कामस्य॒ तेजो॒ वा आज्य॑-न्तेज॒स्व्ये॑व भ॑वति सोमग्र॒ह-ङ्गृ॑ह्णीया-द्ब्रह्मवर्च॒सका॑मस्य ब्रह्मवर्च॒सं-वैँ सोमो᳚ ब्रह्मवर्च॒स्ये॑व भ॑वति दधिग्र॒ह-ङ्गृ॑ह्णीया-त्प॒शुका॑म॒स्योर्ग्वै दद्ध्यूर्-क्प॒शव॑ ऊ॒र्जैवास्मा॒ ऊर्ज॑-म्प॒शूनव॑ रुन्धे ॥ 28 ॥
(उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो - जुहोमि॒ - त्रिच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 9)
त्वे क्रतु॒मपि॑ वृञ्जन्ति॒ विश्वे॒ द्विर्यदे॒ते त्रि-र्भव॒न्त्यूमाः᳚ । स्वा॒दो-स्स्वादी॑य-स्स्वा॒दुना॑ सृजा॒ समत॑ ऊ॒ षु मधु॒ मधु॑ना॒-ऽभि यो॑धि । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि प्र॒जाप॑तये त्वा॒ जुष्ट॑-ङ्गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनिः॑ प्र॒जाप॑तये त्वा ॥ प्रा॒ण॒ग्र॒हा-न्गृ॑ह्णात्ये॒ताव॒द्वा अ॑स्ति॒ याव॑दे॒ते ग्रहा॒-स्स्तोमा॒श्छन्दाग्ं॑सि पृ॒ष्ठानि॒ दिशो॒ याव॑दे॒वास्ति॒ त- [याव॑दे॒वास्ति॒ तत्, अव॑ रुन्धे] 29
-दव॑ रुन्धे ज्ये॒ष्ठा वा ए॒ता-न्ब्रा᳚ह्म॒णाः पु॒रा विदाम॑क्र॒-न्तस्मा॒-त्तेषा॒ग्ं॒ सर्वा॒ दिशो॒-ऽभिजि॑ता अभूव॒न्॒. यस्यै॒ ते गृ॒ह्यन्ते॒ ज्यैष्ठ्य॑मे॒व ग॑च्छत्य॒भि दिशो॑ जयति॒ पञ्च॑ गृह्यन्ते॒ पञ्च॒ दिश॒-स्सर्वा᳚स्वे॒व दि॒क्ष्-वृ॑द्ध्नुवन्ति॒ नव॑नव गृह्यन्ते॒ नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णाः प्रा॒णाने॒व यज॑मानेषु दधति प्राय॒णीये॑ चोदय॒नीये॑ च गृह्यन्ते प्रा॒णा वै प्रा॑णग्र॒हाः [प्रा॒णा वै प्रा॑णग्र॒हाः, प्रा॒णैरे॒व] 30
प्रा॒णैरे॒व प्र॒यन्ति॑ प्रा॒णैरुद्य॑न्ति दश॒मे-ऽह॑-न्गृह्यन्ते प्रा॒णा वै प्रा॑णग्र॒हाः प्रा॒णेभ्यः॒ खलु॒ वा ए॒त-त्प्र॒जा य॑न्ति॒ यद्वा॑मदे॒व्यं-योँने॒श्च्यव॑ते दश॒मे-ऽह॑न्. वामदे॒व्यं-योँने᳚श्च्यवते॒ य-द्द॑श॒मे-ऽह॑-न्गृ॒ह्यन्ते᳚ प्रा॒णेभ्य॑ ए॒व त-त्प्र॒जा नय॑न्ति । 31
(तत् - प्रा॑णग्र॒हाः - स॒प्तविग्ं॑शच्च) (अ. 10)
प्र दे॒वन्दे॒व्या धि॒या भर॑ता जा॒तवे॑दसम् । ह॒व्या नो॑ वक्षदानु॒षक् ॥ अ॒यमु॒ ष्य प्रदे॑व॒युर्होता॑ य॒ज्ञाय॑ नीयते । रथो॒ न योर॒भीवृ॑तो॒ घृणी॑वान् चेतति॒ त्मना᳚ ॥ अ॒यम॒ग्निरु॑रुष्यत्य॒मृता॑दिव॒ जन्म॑नः । सह॑सश्चि॒-थ्सही॑या-न्दे॒वो जी॒वात॑वे कृ॒तः ॥ इडा॑यास्त्वा प॒दे व॒य-न्नाभा॑ पृथि॒व्या अधि॑ । जात॑वेदो॒ नि धी॑म॒ह्यग्ने॑ ह॒व्याय॒ वोढ॑वे । 32
अग्ने॒ विश्वे॑भि-स्स्वनीक दे॒वैरूर्णा॑वन्त-म्प्रथ॒म-स्सी॑द॒ योनि᳚म् । कु॒ला॒यिन॑-ङ्घृ॒तव॑न्तग्ं सवि॒त्रे य॒ज्ञ-न्न॑य॒ यज॑मानाय सा॒धु ॥ सीद॑ होत॒-स्स्व उ॑ लो॒के चि॑कि॒त्वान्थ्सा॒दया॑ य॒ज्ञग्ं सु॑कृ॒तस्य॒ योनौ᳚ । दे॒वा॒वीर्दे॒वान्. ह॒विषा॑ यजा॒स्यग्ने॑ बृ॒ह-द्यज॑माने॒ वयो॑ धाः ॥ नि होता॑ होतृ॒षद॑ने॒ विदा॑नस्त्वे॒षो दी॑दि॒वाग्ं अ॑सद-थ्सु॒दक्षः॑ । अद॑ब्धव्रत-प्रमति॒र्वसि॑ष्ठ-स्सहस्र-म्भ॒र-श्शुचि॑जिह्वो अ॒ग्निः ॥ त्व-न्दू॒तस्त्व- [त्व-न्दू॒तस्त्वम्, उ॒ नः॒ प॒र॒स्पास्त्वं-वँस्य॒ आ] 33
-मु॑ नः पर॒स्पास्त्वं-वँस्य॒ आ वृ॑षभ प्रणे॒ता । अग्ने॑ तो॒कस्य॑ न॒स्तने॑ त॒नूना॒मप्र॑युच्छ॒-न्दीद्य॑द्बोधि गो॒पाः ॥ अ॒भि त्वा॑ देव सवित॒रीशा॑नं॒-वाँर्या॑णाम् । सदा॑-ऽव-न्भा॒गमी॑महे ॥ म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वी च॑न इ॒मं-यँ॒ज्ञ-म्मि॑मिक्षताम् । पि॒पृ॒ता-न्नो॒ भरी॑मभिः ॥ त्वाम॑ग्ने॒ पुष्क॑रा॒दद्ध्यथ॑र्वा॒ निर॑मन्थत । मू॒र्ध्नो विश्व॑स्य वा॒घतः॑ ॥ तमु॑- [तमु॑, त्वा॒ द॒द्ध्यङ्ङृषिः॑] 34
-त्वा द॒द्ध्यङ्ङृषिः॑ पु॒त्र ई॑धे॒ अथ॑र्वणः । वृ॒त्र॒हण॑-म्पुरन्द॒रम् ॥ तमु॑ त्वा पा॒थ्यो वृषा॒ समी॑धे दस्यु॒हन्त॑मम् । ध॒न॒-ञ्ज॒यग्ं रणे॑रणे ॥ उ॒त ब्रु॑वन्तु ज॒न्तव॒ उद॒ग्निर्वृ॑त्र॒हा-ऽज॑नि । ध॒न॒-ञ्ज॒यो रणे॑रणे ॥ आ यग्ं हस्ते॒ न खा॒दिन॒ग्ं॒ शिशु॑-ञ्जा॒त-न्न बिभ्र॑ति । वि॒शाम॒ग्निग्ग् स्व॑द्ध्व॒रम् ॥ प्रदे॒व-न्दे॒ववी॑तये॒ भर॑ता वसु॒वित्त॑मम् । आस्वे योनौ॒ नि षी॑दतु ॥ आ [ ] 35
जा॒त-ञ्जा॒तवे॑दसि प्रि॒यग्ं शि॑शी॒ता-ऽति॑थिम् । स्यो॒न आ गृ॒हप॑तिम् ॥ अ॒ग्निना॒-ऽग्नि-स्समि॑द्ध्यते क॒विर्गृ॒हप॑ति॒र्युवा᳚ । ह॒व्य॒वा-ड्जु॒ह्वा᳚स्यः ॥ त्वग्ग् ह्य॑ग्ने अ॒ग्निना॒ विप्रो॒ विप्रे॑ण॒ सन्थ्स॒ता । सखा॒ सख्या॑ समि॒द्ध्यसे᳚ ॥ त-म्म॑र्जयन्त सु॒क्रतु॑-म्पुरो॒यावा॑नमा॒जिषु॑ । स्वेषु॒ क्षये॑षु वा॒जिन᳚म् ॥ य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञम॑यजन्त दे॒वास्तानि॒ धर्मा॑णि प्रथ॒मान्या॑सन्न् । ते ह॒ नाक॑-म्महि॒मानः॑ सचन्ते॒ यत्र॒ पूर्वे॑ सा॒द्ध्या-स्सन्ति॑ दे॒वाः ॥ 36 ॥
(वोढ॑वे- दू॒तस्त्वं - तमु॑ - सीद॒त्वा - यत्र॑ - च॒त्वारि॑ च) (अ. 11)
(पू॒र्ण - र्ष॑यो॒ - ऽग्निना॒ - ये दे॒वाः - सूर्यो॑ मा॒ - सन्त्वा॑ नह्यामि - वषट्का॒र-स्स ख॑दि॒र - उ॑पया॒मगृ॑हीतो-ऽसि॒ - यां-वैँ - त्वे क्रतुं॒ - प्रदे॒व - मेका॑दश )
(पू॒र्णा - स॑ह॒जान् - तवा᳚-ऽग्ने - प्रा॒णैरे॒व - षट्त्रिग्ं॑शत्)
(पू॒र्णा, सन्ति॑ दे॒वाः)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
(प्र॒जाप॑ति॒ - यो॑ वा - अग्ने॒ - वि वै - पू॒र्णा - पञ्च॑) (5)
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्तृतीयकाण्डे पञ्चमः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ - iṣṭiśeṣābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
pū॒rṇā pa॒ścādu॒ta pū॒rṇā pu॒rastā॒du-nma̭ddhya॒taḥ pau᳚rṇamā॒sī ji̭gāya | tasyā᳚-nde॒vā adhi̭ saṃ॒va~sa̭nta utta॒me nāka̭ i॒ha mā̭dayantām || yattḙ de॒vā ada̭dhu rbhāga॒dheya॒mamā̭vāsye saṃ॒va~sa̭nto mahi॒tvā | sāno̭ ya॒jña-mpi̭pṛhi viśvavāre ra॒yi-nno̭ dhehi subhage su॒vīra᳚m ||ni॒veśa̭nī sa॒ṅgama̭nī॒ vasṷ̄nāṃ॒-vi~śvā̭ rū॒pāṇi॒ vasū᳚nyāve॒śaya̭ntī | sa॒ha॒sra॒po॒ṣagṃ su॒bhagā॒ rarā̭ṇā॒ sā na॒ āga॒n. varca̭sā [āga॒n. varca̭sā, saṃ॒vi~॒dā॒nā |] 1
saṃvi~dā॒nā || agnī̭ṣomau pratha॒mau vī॒ryḙṇa॒ vasū᳚-nru॒drānā̭di॒tyāni॒ha ji̭nvatam | mā॒ddhyagṃ hi pau᳚rṇamā॒sa-ñju॒ṣethā॒-mbrahma̭ṇā vṛ॒ddhau sṷkṛ॒tena̭ sā॒tāvathā॒-'smabhyagṃ̭ sa॒havī̭rāgṃ ra॒yi-nni ya̭cchatam || ā॒di॒tyāścā-'ṅgi̭rasaścā॒gnīnā-'da̭dhata॒ te da̭rśapūrṇamā॒sau praiphsa॒-nteṣā॒maṅgi̭rasā॒-nnirṷptagṃ ha॒virāsī॒dathā̭-''di॒tyā e॒tau homā̭vapaśya॒-ntāva̭juhavu॒stato॒ vai te da̭rśapūrṇamā॒sau [ ] 2
pūrva॒ ā 'la̭bhanta darśapūrṇamā॒sā-vā॒labha̭māna e॒tau homaṷ pu॒rastā᳚jjuhuyā-thsā॒kṣāde॒va da̭rśapūrṇamā॒sāvā la̭bhate brahmavā॒dino̭ vadanti॒ sa tvai da̭rśapūrṇamā॒sāvā la̭bheta॒ ya ḙnayoranu-lo॒mañca̭ pratilo॒mañca̭ vi॒dyāditya̭māvā॒syā̭yā ū॒rdhva-ntada̭nulo॒ma-mpau᳚rṇamā॒syai pra̭tī॒cīna॒-nta-tpra̭tilo॒maṃ-ya~-tpau᳚rṇamā॒sī-mpūrvā̭mā॒labhḙta pratilo॒mamḙnā॒vā la̭bhetā॒-muma̭pa॒kṣīya̭māṇa॒-manvapa̭- [-manvapa̭, kṣī॒ye॒ta॒ sā॒ra॒sva॒tau homaṷ] 3
-kṣīyeta sārasva॒tau homaṷ pu॒rastā᳚jjuhuyādamāvā॒syā̭ vai sara̭svatyanulo॒ma-me॒vainā॒vā la̭bhate॒ 'mumā॒pyāya̭māna॒manvā pyā̭yata āgnāvaiṣṇa॒va-mekā̭daśakapāla-mpu॒rastā॒nnirva̭pe॒-thsara̭svatyai ca॒rugṃ sara̭svate॒ dvāda̭śakapālaṃ॒-ya~dā᳚gne॒yo bhava̭tya॒gnirvai ya̭jñamu॒khaṃ-ya~̭jñamu॒khame॒vardhi̭-mpu॒rastā᳚-ddhatte॒ ya-dvai᳚ṣṇa॒vo bhava̭ti ya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñame॒vā-''rabhya॒ prata̭nute॒ sara̭svatyai ca॒rurbha̭vati॒ sara̭svate॒ dvāda̭śakapālo-'māvā॒syā̭ vai sara̭svatī pū॒rṇamā̭sa॒-ssara̭svā॒-ntāve॒va sā॒kṣādā ra̭bhata ṛ॒ddhnotyā᳚bhyā॒-ndvāda̭śakapāla॒-ssara̭svate bhavati mithuna॒tvāya॒ prajā᳚tyai mithu॒nau gāvau॒ dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai || 4 ||
(varca̭sā॒ - vai te da̭rśapūrṇamā॒sā - vapa̭ - tanute॒ sara̭svatyai॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 1)
ṛṣa̭yo॒ vā indra̭-mpra॒tyakṣa॒-nnāpa̭śya॒-ntaṃ-va~si̭ṣṭhaḥ pra॒tyakṣa̭mapaśya॒-thso᳚-'bravī॒-dbrāhma̭ṇa-nte vakṣyāmi॒ yathā॒ tvatpṷrohitāḥ pra॒jāḥ pra̭jani॒ṣyante-'tha॒ meta̭rebhya॒ ṛṣi̭bhyo॒ mā pravo̭ca॒ iti॒ tasmā̭ e॒tānthstoma̭-bhāgānabravī॒-ttato॒ vasi̭ṣṭhapurohitāḥ pra॒jāḥ prājā̭yanta॒ tasmā᳚-dvāsi॒ṣṭho bra॒hmā kā॒ryaḥ̭ praiva jā̭yate ra॒śmira̭si॒ kṣayā̭ya tvā॒ kṣaya̭-ñji॒nve- [kṣaya̭-ñji॒nveti̭, ā॒ha॒ de॒vā vai] 5
-tyā̭ha de॒vā vai kṣayo̭ de॒vebhya̭ e॒va ya॒jña-mprā-''ha॒ preti̭rasi॒ dharmā̭ya tvā॒ dharma̭-ñji॒nvetyā̭ha manu॒ṣyā̭ vai dharmo̭ manu॒ṣye᳚bhya e॒va ya॒jña-mprā-''hānvi̭tirasi di॒ve tvā॒ diva̭-ñji॒nvetyā̭hai॒bhya e॒va lo॒kebhyo̭ ya॒jña-mprā-''ha̭viṣṭa॒mbho̭-'si॒ vṛṣṭyai᳚ tvā॒ vṛṣṭi̭-ñji॒nvetyā̭ha॒ vṛṣṭi̭me॒vā-'va̭- [vṛṣṭi̭me॒vā-'va̭, ru॒ndhe॒ pra॒vā-] 6
-rundhe pra॒vā-'sya̭nu॒vā-'sītyā̭ha mithuna॒tvāyo॒śiga̭si॒ vasṷbhyastvā॒ vasū᳚ñji॒nvetyā̭hā॒ṣṭau vasa̭va॒ ekā̭daśa ru॒drā dvāda̭śā-''di॒tyā e॒tāva̭nto॒ vai de॒vāstebhya̭ e॒va ya॒jña-mprā-''haujo̭-'si pi॒tṛbhya̭stvā pi॒tṝn ji॒nvetyā̭ha de॒vāne॒va pi॒tṝnanu॒ santa̭noti॒ tantṷrasi pra॒jābhya̭stvā pra॒jā ji॒nve- [pra॒jā ji̭nva, ityā̭ha pi॒tṝne॒va] 7
-tyā̭ha pi॒tṝne॒va pra॒jā anu॒ santa̭noti pṛtanā॒ṣāḍa̭si pa॒śubhya̭stvā pa॒śūñji॒nvetyā̭ha pra॒jā e॒va pa॒śūnanu॒ santa̭notire॒vada॒syo-ṣa̭dhībhya॒ stvauṣa̭dhī-rji॒nvetyā॒hauṣa̭dhīṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayatyabhi॒jida̭si yu॒ktagrā॒vendrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetyā̭hā॒bhiji̭tyā॒ adhi̭patirasi prā॒ṇāya̭ tvā prā॒ṇa- [prā॒ṇam, ji॒nvetyā̭ha] 8
-ñji॒nvetyā̭ha pra॒jāsve॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti tri॒vṛda̭si pra॒vṛda॒sītyā̭ha mithuna॒tvāya̭ sagṃro॒ho̭-'si nīro॒ho̭-'sītyā̭ha॒ prajā᳚tyai vasu॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sītyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai || 9 ||
(ji॒nvetya - va̭ - pra॒jā ji̭nva - prā॒ṇan - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)
a॒gninā̭ de॒vena॒ pṛta̭nā jayāmi gāya॒treṇa॒ chanda̭sā tri॒vṛtā॒ stomḙna rathanta॒reṇa॒ sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa pūrva॒jā-nbhrātṛ̭vyā॒nadha̭rā-npādayā॒myavai̭nā-nbādhe॒ pratyḙnānnude॒-'smin kṣaye॒-'smi-nbhṷ̄milo॒ke yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmo viṣṇoḥ॒ krame॒ṇā-'tyḙnān krāmā॒mīndrḙṇa de॒vena॒ pṛta̭nā jayāmi॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sā pañcada॒śena॒ stomḙna bṛha॒tā sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa [vajrḙṇa, sa॒ha॒jān. viśvḙbhirde॒vebhiḥ॒ pṛta̭nā] 10
saha॒jān. viśvḙbhirde॒vebhiḥ॒ pṛta̭nā jayāmi॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā saptada॒śena॒ stomḙna vāmade॒vyena॒ sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇā para॒jānindrḙṇa sa॒yujo̭ va॒yagṃ sā̭sa॒hyāma̭ pṛtanya॒taḥ | ghnanto̭ vṛ॒trāṇya̭pra॒ti | yattḙ agne॒ teja॒stenā॒ha-ntḙja॒svī bhṷ̄yāsaṃ॒-ya~ttḙ agne॒ varca॒stenā॒haṃ-va~̭rca॒svī bhṷ̄yāsaṃ॒-ya~ttḙ agne॒ hara॒stenā॒hagṃ ha̭ra॒svī bhṷ̄yāsam || 11 ||
(bṛ॒ha॒tā sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa॒ - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣaḥ̭ pṛthi॒vyāmaddhyāsa̭te | a॒gnirmā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || ā-'ga̭nma mitrāvaruṇā vareṇyā॒ rātrī̭ṇā-mbhā॒go yu॒vayo॒ryo asti̭ | nāka̭-ṅgṛhṇā॒nā-ssṷkṛ॒tasya̭ lo॒ke tṛ॒tīyḙ pṛ॒ṣṭhe adhi̭ roca॒ne di॒vaḥ || ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣo॒-'ntari॒kṣe-'ddhyāsa̭te | vā॒yurmā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || yāste॒ rātrī᳚-ssavita- [rātrī᳚-ssavitaḥ, de॒va॒yānī̭ranta॒rā] 12
-rdeva॒yānī̭ranta॒rā dyāvā̭pṛthi॒vī vi॒yanti̭ | gṛ॒haiśca॒ sarvaiḥ᳚ pra॒jayā॒ nvagre॒ suvo॒ ruhā̭ṇāstaratā॒ rajāgṃ̭si || ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣo̭ di॒vyaddhyāsa̭te | sūryo̭ mā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || yenendrā̭ya sa॒mabha̭raḥ॒ payāg̭syutta॒mena̭ ha॒viṣā̭ jātavedaḥ | tenā᳚-'gne॒ tvamu॒ta va̭rdhaye॒magṃ sa̭jā॒tānā॒g॒ śraiṣṭhya॒ ā dhe᳚hyenam || ya॒jña॒hano॒ vai de॒vā ya̭jña॒muṣa̭- [de॒vā ya̭jña॒muṣaḥ̭, sa॒nti॒ ta e॒ṣu] 13
-ssanti॒ ta e॒ṣu lo॒keṣvā̭sata ā॒dadā̭nā vimathnā॒nā yo dadā̭ti॒ yo yaja̭te॒ tasya̭ | ye de॒vā ya̭jña॒hanaḥ̭ pṛthi॒vyāmaddhyāsa̭te॒ ye a॒ntari̭kṣe॒ ye di॒vītyā̭he॒māne॒va lo॒kāgstī॒rtvā sagṛ̭ha॒-ssapa̭śu-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kame॒tyapa॒ vai somḙnejā॒nādde॒vatā᳚śca ya॒jñaśca̭ krāmantyāgne॒ya-mpañca̭kapālamudavasā॒nīya॒-nnirva̭peda॒gni-ssarvā̭ de॒vatāḥ॒ [de॒vatāḥ᳚, pāṅkto̭ ya॒jño] 14
pāṅkto̭ ya॒jño de॒vatā᳚ścai॒va ya॒jñañcāva̭ rundhegāya॒tro vā a॒gnirgā̭ya॒tra cha̭ndā॒sta-ñchanda̭sā॒ vya̭rdhayati॒ ya-tpañca̭kapāla-ṅka॒rotya॒ṣṭāka̭pālaḥ kā॒ryo᳚-'ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gni-rgā̭ya॒tra cha̭ndā॒-ssvenai॒vaina॒-ñchanda̭sā॒ sama̭rdhayati pa॒ṅktyaṷ yājyānuvā॒kyḙ bhavataḥ॒ pāṅkto̭ ya॒jñastenai॒va ya॒jñānnaiti̭ || 15 ||
(sa॒vi॒ta॒-rde॒vā ya̭jña॒muṣaḥ॒ - sarvā̭ de॒vatā॒ - strica̭tvārigṃśacca) (a. 4)
sūryo̭ mā de॒vo de॒vebhyaḥ̭ pātu vā॒yura॒ntari̭kṣā॒-dyaja̭māno॒-'gnirmā̭ pātu॒ cakṣṷṣaḥ | sakṣa॒ śūṣa॒ savi̭ta॒rviśva̭carṣaṇa e॒tebhiḥ̭ soma॒ nāma̭bhirvidhema te॒ tebhiḥ̭ soma॒ nāma̭bhirvidhema te || a॒ha-mpa॒rastā̭da॒-hama॒vastā̭da॒ha-ñjyoti̭ṣā॒ vi tamo̭ vavāra | yada॒ntari̭kṣa॒-ntadṷ me pi॒tā-'bhṷ̄da॒hagṃ sūrya̭mubha॒yato̭ dadarśā॒ha-mbhṷ̄yā samutta॒ma-ssa̭mā॒nānā॒- [samutta॒ma-ssa̭mā॒nānā᳚m, ā sa̭mu॒drā-] 16
-mā sa̭mu॒drā-dā-'ntari̭kṣāt-pra॒jāpa̭tiruda॒dhi-ñcyā̭vayā॒tīndraḥ॒ prasnaṷtu ma॒ruto̭ varṣaya॒ntūnna̭mbhaya pṛthi॒vī-mbhi॒ndhīda-ndi॒vya-nnabhaḥ̭ | u॒dro di॒vyasya̭ no de॒hīśā̭no॒ visṛ̭jā॒ dṛti᳚m || pa॒śavo॒ vā e॒te yadā̭di॒tya e॒ṣa ru॒dro yada॒gniroṣa̭dhīḥ॒ prāsyā॒gnāvā̭di॒tya-ñjṷhoti ru॒drāde॒va pa॒śūna॒ntarda̭dhā॒tyatho॒ oṣa̭dhīṣve॒va pa॒śū- [pa॒śūn, prati̭ṣṭhāpayati] 17
-nprati̭ṣṭhāpayati ka॒virya॒jñasya॒ vita̭noti॒ panthā॒-nnāka̭sya pṛ॒ṣṭhe adhi̭ roca॒ne di॒vaḥ | yena̭ ha॒vyaṃ-va~ha̭si॒ yāsi̭ dū॒ta i॒taḥ pracḙtā a॒muta॒-ssanī̭yān || yāste॒ viśvā᳚-ssa॒midha॒-ssantya̭gne॒yāḥ pṛ̭thi॒vyā-mba॒r॒hiṣi॒ sūrye॒ yāḥ | tāstḙ gaccha॒ntvāhṷti-ṅghṛ॒tasya̭ devāya॒te yaja̭mānāya॒ śarma̭ || ā॒śāsā̭na-ssu॒vīryagṃ̭ rā॒yaspoṣa॒gg॒ svaśvi̭yam | bṛha॒spati̭nā rā॒yā sva॒gākṛ̭to॒ mahyaṃ॒-ya~ja̭mānāya tiṣṭha || 18 ||
(sa॒mā॒nānā॒-moṣa̭dhīṣve॒va pa॒śūn - mahyaṃ॒-ya~ja̭mānā॒ - yaika̭ñca) (a. 5)
sa-ntvā̭ nahyāmi॒ paya̭sā ghṛ॒tena॒ sa-ntvā̭ nahyāmya॒pa oṣa̭dhībhiḥ | sa-ntvā̭ nahyāmi pra॒jayā॒-'hama॒dya sā dī᳚kṣi॒tā sa̭navo॒ vāja̭ma॒sme || praitu॒ brahma̭ṇa॒spatnī॒ vediṃ॒-va~rṇḙna sīdatu | athā॒hama̭nukā॒minī॒ sve lo॒ke vi॒śā i॒ha || su॒pra॒jasa̭stvā va॒yagṃ su॒patnī॒rupa̭ sedima | agnḙ sapatna॒dambha̭na॒mada̭bdhāso॒ adā᳚bhyam || i॒maṃ-vi~ṣyā̭mi॒ varṷṇasya॒ pāśaṃ॒- [pāśa᳚m, yamaba̭ddhnīta] 19
-~yamaba̭ddhnīta savi॒tā su॒ketaḥ̭ | dhā॒tuśca॒ yonaṷ sukṛ॒tasya̭ lo॒ke syo॒na-mmḙ sa॒ha patyā̭ karomi || prehyu॒dehyṛ॒tasya̭ vā॒mīranva॒gniste-'gra̭-nnaya॒tvadi̭ti॒rmaddhya̭-ndadatāgṃ ru॒drāva̭sṛṣṭā-'si yu॒vā nāma॒ mā mā̭ higṃsī॒rvasṷbhyo ru॒drebhya̭ ādi॒tyebhyo॒ viśve᳚bhyo vo de॒vebhyaḥ̭ pa॒nneja̭nīrgṛhṇāmi ya॒jñāya̭ vaḥ pa॒nneja̭nī-ssādayāmi॒ viśva̭sya te॒ viśvā̭vato॒ vṛṣṇi̭yāvata॒- [vṛṣṇi̭yāvataḥ, tavā᳚gne vā॒mīranṷ] 20
-stavā᳚gne vā॒mīranṷ sa॒dṛṃśi॒ viśvā॒ retāgṃ̭si dhiṣī॒yā-'ga̭-nde॒vān. ya॒jño ni de॒vīrde॒vebhyo̭ ya॒jñama̭śiṣanna॒smin-thsṷnva॒ti yaja̭māna ā॒śiṣa॒-ssvāhā̭kṛtā-ssamudre॒ṣṭhā ga̭ndha॒rvamāti̭ṣṭha॒tānṷ | vāta̭sya॒ patma̭nni॒ḍa ī̭ḍi॒tāḥ || 21 ||
(pāśaṃ॒ - ~vṛṣṇi̭yāvata - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 6)
va॒ṣa॒ṭkā॒ro vai gā̭yatri॒yai śiro᳚-'china॒-ttasyai॒ rasaḥ॒ parā̭-'pata॒-thsa pṛ̭thi॒vī-mprāvi̭śa॒thsa kha̭di॒ro̭-'bhava॒dyasya̭ khādi॒ra-ssru॒vo bhava̭ti॒ chanda̭sāme॒va rase॒nāva̭ dyati॒ sara̭sā a॒syā-''hṷtayo bhavanti tṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma̭ āsī॒-tta-ṅgāya॒tryā-' ha̭ra॒-ttasya̭ pa॒rṇama̭cchidyata॒ ta-tpa॒rṇo̭-'bhava॒-tta-tpa॒rṇasya̭ parṇa॒tvaṃ-ya~sya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hū- [ju॒hūḥ, bhava̭ti sau॒myā] 22
-rbhava̭ti sau॒myā a॒syā-''hṷtayo bhavanti ju॒ṣante᳚-'sya de॒vā āhṷtīrde॒vā vai brahma̭nnavadanta॒ ta-tpa॒rṇa upā̭-'śṛṇo-thsu॒śravā॒ vai nāma॒ yasya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava̭ti॒ na pā॒pagg ślokagṃ̭ śṛṇoti॒ brahma॒ vai pa॒rṇo viṇma॒ruto-'nnaṃ॒-vi~ṇmā̭ru॒to᳚-'śva॒ttho yasya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava॒tyā-śva̭t-thyupa॒bhṛd- brahma̭ṇai॒vānna॒mava̭ ru॒ndhe-'tho॒ brahmai॒- [ru॒ndhe-'tho॒ brahma̭, e॒va vi॒śyaddhyṷ̄hati] 23
-va vi॒śyaddhyṷ̄hati rā॒ṣṭraṃ-vai~ pa॒rṇo viḍa̭śva॒ttho ya-tpa̭rṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava॒tyā-śva̭tthyupa॒bhṛ-drā॒ṣṭrame॒va vi॒śyaddhyṷ̄hati pra॒jāpa̭ti॒rvā a̭juho॒-thsā yatrā-''hṷtiḥ pra॒tyati̭ṣṭha॒-ttato॒ vika̭ṅkata॒ uda̭tiṣṭha॒-ttataḥ̭ pra॒jā a̭sṛjata॒ yasya॒ vaika̭ṅkatī dhru॒vā bhava̭ti॒ pratya॒vāsyā ''hṷtayastiṣṭha॒ntyatho॒ praiva jā̭yata e॒tadvai sru॒cāgṃ rū॒paṃ-ya~syai॒vagṃ rṷ̄pā॒-ssruco॒ bhava̭nti॒ sarvā᳚ṇye॒vainagṃ̭ rū॒pāṇi̭ paśū॒nāmupa̭tiṣṭhante॒ nāsyāpa̭-rūpamā॒tmañjā̭yate || 24 ||
(ju॒hū - ratho॒ brahma̭ - sru॒cāgṃ - sa॒ptada̭śa ca) (a. 7)
u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ṅgṛhṇāmi॒ dakṣā̭ya dakṣa॒vṛdhḙ rā॒ta-nde॒vebhyo᳚-'gni ji॒hvebhya̭stvartā॒yubhya॒ indra̭jyeṣṭhebhyo॒ varṷṇarājabhyo॒ vātā̭pibhyaḥ pa॒rjanyā᳚tmabhyo di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tvā-'pe᳚ndra dviṣa॒to mano-'pa॒ jijyā̭sato ja॒hyapa॒ yo no̭-'rātī॒yati॒ ta-ñja̭hi prā॒ṇāya̭ tvā-'pā॒nāya̭ tvā vyā॒nāya̭ tvā sa॒te tvā-'sa̭te tvā॒-'dbhyastvauṣa̭dhībhyo॒ viśve᳚bhyastvā bhū॒tebhyo॒ yataḥ̭ pra॒jā akkhi̭drā॒ ajā̭yanta॒ tasmai᳚ tvā pra॒jāpa̭taye vibhū॒dāvaṃne॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ñjuhomi || 25 ||
(oṣa̭dhībhya॒ - ścatṷrdaśa ca) (a. 8)
yāṃ-vā~ a̭ddhva॒ryuśca॒ yaja̭mānaśca de॒vatā̭mantari॒tastasyā॒ ā vṛ̭ścyete prājāpa॒tya-nda̭dhigra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-tpra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatā̭ de॒vatā᳚bhya e॒va nihnṷvāte jye॒ṣṭho vā e॒ṣa grahā̭ṇāṃ॒-ya~syai॒ṣa gṛ॒hyate॒ jyaiṣṭhya̭me॒va ga̭cchati॒ sarvā̭sāṃ॒-vā~ e॒tadde॒vatā̭nāgṃ rū॒paṃ-ya~de॒ṣa graho॒ yasyai॒ṣa gṛ॒hyate॒ sarvā᳚ṇye॒vainagṃ̭ rū॒pāṇi̭ paśū॒nāmupa̭tiṣṭhanta upayā॒magṛ̭hīto- [upayā॒magṛ̭hītaḥ, a॒si॒ pra॒jāpa̭taye] 26
-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ṅgṛhṇā॒mītyā̭ha॒ jyoti̭re॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkarotyagni-ji॒hvebhya̭stvartā॒yubhya॒ ityā̭hai॒tāva̭tī॒rvai de॒vatā॒stābhya̭ e॒vaina॒gṃ॒ sarvā᳚bhyo gṛhṇā॒tyape᳚ndra dviṣa॒to mana॒ ityā̭ha॒ bhrātṛ̭vyāpanuttyai prā॒ṇāya̭ tvā-'pā॒nāya॒ tvetyā̭ha prā॒ṇāne॒va yaja̭māne dadhāti॒ tasmai᳚ tvā pra॒jāpa̭taye vibhū॒dāvaṃne॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ñjuho॒mī- [jyoti̭ṣmanta-ñjuho॒mi, ityā̭ha pra॒jāpa̭ti-] 27
-tyā̭ha pra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatā॒-ssarvā᳚bhya e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhyo juhotyājyagra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā॒-tteja̭skāmasya॒ tejo॒ vā ājya̭-nteja॒svyḙva bha̭vati somagra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-dbrahmavarca॒sakā̭masya brahmavarca॒saṃ-vai~ somo᳚ brahmavarca॒syḙva bha̭vati dadhigra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-tpa॒śukā̭ma॒syorgvai daddhyūr-kpa॒śava̭ ū॒rjaivāsmā॒ ūrja̭-mpa॒śūnava̭ rundhe || 28 ||
(u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto - juhomi॒ - trica̭tvārigṃśacca) (a. 9)
tve kratu॒mapi̭ vṛñjanti॒ viśve॒ dviryade॒te tri-rbhava॒ntyūmāḥ᳚ | svā॒do-ssvādī̭ya-ssvā॒dunā̭ sṛjā॒ samata̭ ū॒ ṣu madhu॒ madhṷnā॒-'bhi yo̭dhi | u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ juṣṭa̭-ṅgṛhṇāmye॒ṣa te॒ yoniḥ̭ pra॒jāpa̭taye tvā || prā॒ṇa॒gra॒hā-ngṛ̭hṇātye॒tāva॒dvā a̭sti॒ yāva̭de॒te grahā॒-sstomā॒śchandāgṃ̭si pṛ॒ṣṭhāni॒ diśo॒ yāva̭de॒vāsti॒ ta- [yāva̭de॒vāsti॒ tat, ava̭ rundhe] 29
-dava̭ rundhe jye॒ṣṭhā vā e॒tā-nbrā᳚hma॒ṇāḥ pu॒rā vidāma̭kra॒-ntasmā॒-tteṣā॒gṃ॒ sarvā॒ diśo॒-'bhiji̭tā abhūva॒n॒. yasyai॒ te gṛ॒hyante॒ jyaiṣṭhya̭me॒va ga̭cchatya॒bhi diśo̭ jayati॒ pañca̭ gṛhyante॒ pañca॒ diśa॒-ssarvā᳚sve॒va di॒kṣ-vṛ̭ddhnuvanti॒ nava̭nava gṛhyante॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ prā॒ṇāne॒va yaja̭māneṣu dadhati prāya॒ṇīyḙ codaya॒nīyḙ ca gṛhyante prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ [prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ, prā॒ṇaire॒va] 30
prā॒ṇaire॒va pra॒yanti̭ prā॒ṇairudya̭nti daśa॒me-'ha̭-ngṛhyante prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ prā॒ṇebhyaḥ॒ khalu॒ vā e॒ta-tpra॒jā ya̭nti॒ yadvā̭made॒vyaṃ-yo~ne॒ścyava̭te daśa॒me-'ha̭n. vāmade॒vyaṃ-yo~ne᳚ścyavate॒ ya-dda̭śa॒me-'ha̭-ngṛ॒hyante᳚ prā॒ṇebhya̭ e॒va ta-tpra॒jā naya̭nti | 31
(tat - prā̭ṇagra॒hāḥ - sa॒ptavigṃ̭śacca) (a. 10)
pra de॒vande॒vyā dhi॒yā bhara̭tā jā॒tavḙdasam | ha॒vyā no̭ vakṣadānu॒ṣak || a॒yamu॒ ṣya pradḙva॒yurhotā̭ ya॒jñāya̭ nīyate | ratho॒ na yora॒bhīvṛ̭to॒ ghṛṇī̭vān cetati॒ tmanā᳚ || a॒yama॒gnirṷruṣyatya॒mṛtā̭diva॒ janma̭naḥ | saha̭saści॒-thsahī̭yā-nde॒vo jī॒vāta̭ve kṛ॒taḥ || iḍā̭yāstvā pa॒de va॒ya-nnābhā̭ pṛthi॒vyā adhi̭ | jāta̭vedo॒ ni dhī̭ma॒hyagnḙ ha॒vyāya॒ voḍha̭ve | 32
agne॒ viśvḙbhi-ssvanīka de॒vairūrṇā̭vanta-mpratha॒ma-ssī̭da॒ yoni᳚m | ku॒lā॒yina̭-ṅghṛ॒tava̭ntagṃ savi॒tre ya॒jña-nna̭ya॒ yaja̭mānāya sā॒dhu || sīda̭ hota॒-ssva ṷ lo॒ke ci̭ki॒tvānthsā॒dayā̭ ya॒jñagṃ sṷkṛ॒tasya॒ yonau᳚ | de॒vā॒vīrde॒vān. ha॒viṣā̭ yajā॒syagnḙ bṛ॒ha-dyaja̭māne॒ vayo̭ dhāḥ || ni hotā̭ hotṛ॒ṣada̭ne॒ vidā̭nastve॒ṣo dī̭di॒vāgṃ a̭sada-thsu॒dakṣaḥ̭ | ada̭bdhavrata-pramati॒rvasi̭ṣṭha-ssahasra-mbha॒ra-śśuci̭jihvo a॒gniḥ || tva-ndū॒tastva- [tva-ndū॒tastvam, u॒ naḥ॒ pa॒ra॒spāstvaṃ-va~sya॒ ā] 33
-mṷ naḥ para॒spāstvaṃ-va~sya॒ ā vṛ̭ṣabha praṇe॒tā | agnḙ to॒kasya̭ na॒stanḙ ta॒nūnā॒mapra̭yuccha॒-ndīdya̭dbodhi go॒pāḥ || a॒bhi tvā̭ deva savita॒rīśā̭naṃ॒-vā~ryā̭ṇām | sadā̭-'va-nbhā॒gamī̭mahe || ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭na i॒maṃ-ya~॒jña-mmi̭mikṣatām | pi॒pṛ॒tā-nno॒ bharī̭mabhiḥ || tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒daddhyatha̭rvā॒ nira̭manthata | mū॒rdhno viśva̭sya vā॒ghataḥ̭ || tamṷ- [tamṷ, tvā॒ da॒ddhyaṅṅṛṣiḥ̭] 34
-tvā da॒ddhyaṅṅṛṣiḥ̭ pu॒tra ī̭dhe॒ atha̭rvaṇaḥ | vṛ॒tra॒haṇa̭-mpuranda॒ram || tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣā॒ samī̭dhe dasyu॒hanta̭mam | dha॒na॒-ñja॒yagṃ raṇḙraṇe || u॒ta brṷvantu ja॒ntava॒ uda॒gnirvṛ̭tra॒hā-'ja̭ni | dha॒na॒-ñja॒yo raṇḙraṇe || ā yagṃ haste॒ na khā॒dina॒gṃ॒ śiśṷ-ñjā॒ta-nna bibhra̭ti | vi॒śāma॒gnigg sva̭ddhva॒ram || prade॒va-nde॒vavī̭taye॒ bhara̭tā vasu॒vitta̭mam | āsve yonau॒ ni ṣī̭datu || ā [ ] 35
jā॒ta-ñjā॒tavḙdasi pri॒yagṃ śi̭śī॒tā-'ti̭thim | syo॒na ā gṛ॒hapa̭tim || a॒gninā॒-'gni-ssami̭ddhyate ka॒virgṛ॒hapa̭ti॒ryuvā᳚ | ha॒vya॒vā-ḍju॒hvā᳚syaḥ || tvagg hya̭gne a॒gninā॒ vipro॒ viprḙṇa॒ santhsa॒tā | sakhā॒ sakhyā̭ sami॒ddhyase᳚ || ta-mma̭rjayanta su॒kratṷ-mpuro॒yāvā̭namā॒jiṣṷ | sveṣu॒ kṣayḙṣu vā॒jina᳚m || ya॒jñena̭ ya॒jñama̭yajanta de॒vāstāni॒ dharmā̭ṇi pratha॒mānyā̭sann | te ha॒ nāka̭-mmahi॒mānaḥ̭ sacante॒ yatra॒ pūrvḙ sā॒ddhyā-ssanti̭ de॒vāḥ || 36 ||
(voḍha̭ve- dū॒tastvaṃ - tamṷ - sīda॒tvā - yatra̭ - ca॒tvāri̭ ca) (a. 11)
(pū॒rṇa - rṣa̭yo॒ - 'gninā॒ - ye de॒vāḥ - sūryo̭ mā॒ - santvā̭ nahyāmi - vaṣaṭkā॒ra-ssa kha̭di॒ra - ṷpayā॒magṛ̭hīto-'si॒ - yāṃ-vai~ - tve kratuṃ॒ - prade॒va - mekā̭daśa )
(pū॒rṇā - sa̭ha॒jān - tavā᳚-'gne - prā॒ṇaire॒va - ṣaṭtrigṃ̭śat)
(pū॒rṇā, santi̭ de॒vāḥ)
|| hariḥ̭ om ||
(pra॒jāpa̭ti॒ - yo̭ vā - agne॒ - vi vai - pū॒rṇā - pañca̭) (5)
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe pañcamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.