॥ തൃതീയഃ സര്ഗഃ ॥
॥ മുഗ്ധമധുസൂദനഃ ॥
കംസാരിരപി സംസാരവാസനാബന്ധശൃങ്ഖലാമ് ।
രാധാമാധായ ഹൃദയേ തത്യാജ വ്രജസുന്ദരീഃ ॥ 18 ॥
ഇതസ്തതസ്താമനുസൃത്യ രാധികാ-മനങ്ഗബാണവ്രണഖിന്നമാനസഃ ।
കൃതാനുതാപഃ സ കലിന്ദനന്ദിനീ-തടാന്തകുഞ്ജേ വിഷസാദ മാധവഃ ॥ 19 ॥
॥ ഗീതം 7 ॥
മാമിയം ചലിതാ വിലോക്യ വൃതം വധൂനിചയേന ।
സാപരാധതയാ മയാപി ന വാരിതാതിഭയേന ॥
ഹരി ഹരി ഹതാദരതയാ ഗതാ സാ കുപിതേവ ॥ 1 ॥
കിം കരിഷ്യതി കിം വദിഷ്യതി സാ ചിരം വിരഹേണ ।
കിം ധനേന ജനേന കിം മമ ജീവനേന ഗൃഹേണ ॥ 2 ॥
ചിന്തയാമി തദാനനം കുടിലഭ്രു കോപഭരേണ ।
ശോണപദ്മമിവോപരി ഭ്രമതാകുലം ഭ്രമരേണ ॥ 3 ॥
താമഹം ഹൃദി സങ്ഗതാമനിശം ഭൃശം രമയാമി ।
കിം വനേഽനുസരാമി താമിഹ കിം വൃഥാ വിലപാമി ॥ 4 ॥
തന്വി ഖിന്നമസൂയയാ ഹൃദയം തവാകലയാമി ।
തന്ന വേദ്മി കുതോ ഗതാസി ന തേന തേഽനുനയാമി ॥ 5 ॥
ദൃശ്യതേ പുരതോ ഗതാഗതമേവ മേ വിദധാസി ।
കിം പുരേവ സസമ്ഭ്രമം പരിരമ്ഭണം ന ദദാസി ॥ 6 ॥
ക്ഷമ്യതാമപരം കദാപി തവേദൃശം ന കരോമി ।
ദേഹി സുന്ദരി ദര്ശനം മമ മന്മഥേന ദുനോമി ॥ 7 ॥
വര്ണിതം ജയദേവകേന ഹരേരിദം പ്രവണേന ।
കിന്ദുബില്വസമുദ്രസമ്ഭവരോഹിണീരമണേന ॥ 8 ॥
ഹൃദി ബിസലതാഹാരോ നായം ഭുജങ്ഗമനായകഃ കുവലയദലശ്രേണീ കണ്ഠേ ന സാ ഗരലദ്യുതിഃ ।
മലയജരജോ നേദം ഭസ്മ പ്രിയാരഹിതേ മയി പ്രഹര ന ഹരഭ്രാന്ത്യാനങ്ഗ ക്രുധാ കിമു ധാവസി ॥ 20 ॥
പാണൌ മാ കുരു ചൂതസായകമമും മാ ചാപമാരോപയ ക്രീഡാനിര്ജിതവിശ്വ മൂര്ഛിതജനാഘാതേന കിം പൌരുഷമ് ।
തസ്യാ ഏവ മൃഗീദൃശോ മനസിജപ്രേങ്ഖത്കടാക്ഷാശുഗ-ശ്രേണീജര്ജരിതം മനാഗപി മനോ നാദ്യാപി സന്ധുക്ഷതേ ॥ 21 ॥
ഭ്രൂചാപേ നിഹിതഃ കടാക്ഷവിശിഖോ നിര്മാതു മര്മവ്യഥാം ശ്യാമാത്മാ കുടിലഃ കരോതു കബരീഭാരോഽപി മാരോദ്യമമ് ।
മോഹം താവദയം ച തന്വി തനുതാം ബിമ്ബാദരോ രാഗവാന് സദ്വൃത്തസ്തനമണ്ദലസ്തവ കഥം പ്രാണൈര്മമ ക്രീഡതി ॥ 22 ॥
താനി സ്പര്ശസുഖാനി തേ ച തരലാഃ സ്നിഗ്ധാ ദൃശോര്വിഭ്രമാ-സ്തദ്വക്ത്രാമ്ബുജസൌരഭം സ ച സുധാസ്യന്ദീ ഗിരാം വക്രിമാ ।
സാ ബിമ്ബാധരമാധുരീതി വിഷയാസങ്ഗേഽപി ചേന്മാനസം തസ്യാം ലഗ്നസമാധി ഹന്ത വിരഹവ്യാധിഃ കഥം വര്ധതേ ॥ 23 ॥
ഭ്രൂപല്ലവം ധനുരപാങ്ഗതരങ്ഗിതാനി ബാണാഃ ഗുണഃ ശ്രവണപാലിരിതി സ്മരേണ ।
തസ്യാമനങ്ഗജയജങ്ഗമദേവതായാം അസ്ത്രാണി നിര്ജിതജഗന്തി കിമര്പിതാനി ॥ 24 ॥
[ഏഷഃ ശ്ലോകഃ കേഷുചന സംസ്കരണേഷു വിദ്യതേ]
തിര്യക്കണ്ഠ വിലോല മൌലി തരലോത്തം സസ്യ വംശോച്ചരദ്-
ദീപ്തിസ്ഥാന കൃതാവധാന ലലനാ ലക്ഷൈര്ന സംലക്ഷിതാഃ ।
സമ്മുഗ്ധേ മധുസൂദനസ്യ മധുരേ രാധാമുഖേന്ദൌ സുധാ-
സാരേ കന്ദലിതാശ്ചിരം ദധതു വഃ ക്ഷേമം കടാക്ഷോര്മ്മയ ॥ (25) ॥
॥ ഇതി ശ്രീഗീതഗോവിന്ദേ മുഗ്ധമധുസൂദനോ നാമ തൃതീയഃ സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| tṛtīyaḥ sargaḥ ||
|| mugdhamadhusūdanaḥ ||
kaṃsārirapi saṃsāravāsanābandhaśṛṅkhalām |
rādhāmādhāya hṛdaye tatyāja vrajasundarīḥ || 18 ||
itastatastāmanusṛtya rādhikā-manaṅgabāṇavraṇakhinnamānasaḥ |
kṛtānutāpaḥ sa kalindanandinī-taṭāntakuñje viṣasāda mādhavaḥ || 19 ||
|| gītaṃ 7 ||
māmiyaṃ calitā vilokya vṛtaṃ vadhūnicayena |
sāparādhatayā mayāpi na vāritātibhayena ||
hari hari hatādaratayā gatā sā kupiteva || 1 ||
kiṃ kariṣyati kiṃ vadiṣyati sā ciraṃ viraheṇa |
kiṃ dhanena janena kiṃ mama jīvanena gṛheṇa || 2 ||
cintayāmi tadānanaṃ kuṭilabhru kopabhareṇa |
śoṇapadmamivopari bhramatākulaṃ bhramareṇa || 3 ||
tāmahaṃ hṛdi saṅgatāmaniśaṃ bhṛśaṃ ramayāmi |
kiṃ vane'nusarāmi tāmiha kiṃ vṛthā vilapāmi || 4 ||
tanvi khinnamasūyayā hṛdayaṃ tavākalayāmi |
tanna vedmi kuto gatāsi na tena te'nunayāmi || 5 ||
dṛśyate purato gatāgatameva me vidadhāsi |
kiṃ pureva sasambhramaṃ parirambhaṇaṃ na dadāsi || 6 ||
kṣamyatāmaparaṃ kadāpi tavedṛśaṃ na karomi |
dehi sundari darśanaṃ mama manmathena dunomi || 7 ||
varṇitaṃ jayadevakena hareridaṃ pravaṇena |
kindubilvasamudrasambhavarohiṇīramaṇena || 8 ||
hṛdi bisalatāhāro nāyaṃ bhujaṅgamanāyakaḥ kuvalayadalaśreṇī kaṇṭhe na sā garaladyutiḥ |
malayajarajo nedaṃ bhasma priyārahite mayi prahara na harabhrāntyānaṅga krudhā kimu dhāvasi || 20 ||
pāṇau mā kuru cūtasāyakamamuṃ mā cāpamāropaya krīḍānirjitaviśva mūrchitajanāghātena kiṃ pauruṣam |
tasyā eva mṛgīdṛśo manasijapreṅkhatkaṭākṣāśuga-śreṇījarjaritaṃ manāgapi mano nādyāpi sandhukṣate || 21 ||
bhrūcāpe nihitaḥ kaṭākṣaviśikho nirmātu marmavyathāṃ śyāmātmā kuṭilaḥ karotu kabarībhāro'pi mārodyamam |
mohaṃ tāvadayaṃ ca tanvi tanutāṃ bimbādaro rāgavān sadvṛttastanamaṇdalastava kathaṃ prāṇairmama krīḍati || 22 ||
tāni sparśasukhāni te ca taralāḥ snigdhā dṛśorvibhramā-stadvaktrāmbujasaurabhaṃ sa ca sudhāsyandī girāṃ vakrimā |
sā bimbādharamādhurīti viṣayāsaṅge'pi cenmānasaṃ tasyāṃ lagnasamādhi hanta virahavyādhiḥ kathaṃ vardhate || 23 ||
bhrūpallavaṃ dhanurapāṅgataraṅgitāni bāṇāḥ guṇaḥ śravaṇapāliriti smareṇa |
tasyāmanaṅgajayajaṅgamadevatāyāṃ astrāṇi nirjitajaganti kimarpitāni || 24 ||
[eṣaḥ ślokaḥ keṣucana saṃskaraṇeṣu vidyate]
tiryakkaṇṭha vilola mauli taralottaṃ sasya vaṃśoccarad-
dīptisthāna kṛtāvadhāna lalanā lakṣairna saṃlakṣitāḥ |
sammugdhe madhusūdanasya madhure rādhāmukhendau sudhā-
sāre kandalitāściraṃ dadhatu vaḥ kṣemaṃ kaṭākṣormmaya || (25) ||
|| iti śrīgītagovinde mugdhamadhusūdano nāma tṛtīyaḥ sargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ तृतीयः सर्गः ॥
॥ मुग्धमधुसूदनः ॥
कंसारिरपि संसारवासनाबन्धशृङ्खलाम् ।
राधामाधाय हृदये तत्याज व्रजसुन्दरीः ॥ 18 ॥
इतस्ततस्तामनुसृत्य राधिका-मनङ्गबाणव्रणखिन्नमानसः ।
कृतानुतापः स कलिन्दनन्दिनी-तटान्तकुञ्जे विषसाद माधवः ॥ 19 ॥
॥ गीतं 7 ॥
मामियं चलिता विलोक्य वृतं वधूनिचयेन ।
सापराधतया मयापि न वारितातिभयेन ॥
हरि हरि हतादरतया गता सा कुपितेव ॥ 1 ॥
किं करिष्यति किं वदिष्यति सा चिरं विरहेण ।
किं धनेन जनेन किं मम जीवनेन गृहेण ॥ 2 ॥
चिन्तयामि तदाननं कुटिलभ्रु कोपभरेण ।
शोणपद्ममिवोपरि भ्रमताकुलं भ्रमरेण ॥ 3 ॥
तामहं हृदि सङ्गतामनिशं भृशं रमयामि ।
किं वनेऽनुसरामि तामिह किं वृथा विलपामि ॥ 4 ॥
तन्वि खिन्नमसूयया हृदयं तवाकलयामि ।
तन्न वेद्मि कुतो गतासि न तेन तेऽनुनयामि ॥ 5 ॥
दृश्यते पुरतो गतागतमेव मे विदधासि ।
किं पुरेव ससम्भ्रमं परिरम्भणं न ददासि ॥ 6 ॥
क्षम्यतामपरं कदापि तवेदृशं न करोमि ।
देहि सुन्दरि दर्शनं मम मन्मथेन दुनोमि ॥ 7 ॥
वर्णितं जयदेवकेन हरेरिदं प्रवणेन ।
किन्दुबिल्वसमुद्रसम्भवरोहिणीरमणेन ॥ 8 ॥
हृदि बिसलताहारो नायं भुजङ्गमनायकः कुवलयदलश्रेणी कण्ठे न सा गरलद्युतिः ।
मलयजरजो नेदं भस्म प्रियारहिते मयि प्रहर न हरभ्रान्त्यानङ्ग क्रुधा किमु धावसि ॥ 20 ॥
पाणौ मा कुरु चूतसायकममुं मा चापमारोपय क्रीडानिर्जितविश्व मूर्छितजनाघातेन किं पौरुषम् ।
तस्या एव मृगीदृशो मनसिजप्रेङ्खत्कटाक्षाशुग-श्रेणीजर्जरितं मनागपि मनो नाद्यापि सन्धुक्षते ॥ 21 ॥
भ्रूचापे निहितः कटाक्षविशिखो निर्मातु मर्मव्यथां श्यामात्मा कुटिलः करोतु कबरीभारोऽपि मारोद्यमम् ।
मोहं तावदयं च तन्वि तनुतां बिम्बादरो रागवान् सद्वृत्तस्तनमण्दलस्तव कथं प्राणैर्मम क्रीडति ॥ 22 ॥
तानि स्पर्शसुखानि ते च तरलाः स्निग्धा दृशोर्विभ्रमा-स्तद्वक्त्राम्बुजसौरभं स च सुधास्यन्दी गिरां वक्रिमा ।
सा बिम्बाधरमाधुरीति विषयासङ्गेऽपि चेन्मानसं तस्यां लग्नसमाधि हन्त विरहव्याधिः कथं वर्धते ॥ 23 ॥
भ्रूपल्लवं धनुरपाङ्गतरङ्गितानि बाणाः गुणः श्रवणपालिरिति स्मरेण ।
तस्यामनङ्गजयजङ्गमदेवतायां अस्त्राणि निर्जितजगन्ति किमर्पितानि ॥ 24 ॥
[एषः श्लोकः केषुचन संस्करणेषु विद्यते]
तिर्यक्कण्ठ विलोल मौलि तरलोत्तं सस्य वंशोच्चरद्-
दीप्तिस्थान कृतावधान ललना लक्षैर्न संलक्षिताः ।
सम्मुग्धे मधुसूदनस्य मधुरे राधामुखेन्दौ सुधा-
सारे कन्दलिताश्चिरं दधतु वः क्षेमं कटाक्षोर्म्मय ॥ (25) ॥
॥ इति श्रीगीतगोविन्दे मुग्धमधुसूदनो नाम तृतीयः सर्गः ॥
|| tṛtīyaḥ sargaḥ ||
|| mugdhamadhusūdanaḥ ||
kaṃsārirapi saṃsāravāsanābandhaśṛṅkhalām |
rādhāmādhāya hṛdaye tatyāja vrajasundarīḥ || 18 ||
itastatastāmanusṛtya rādhikā-manaṅgabāṇavraṇakhinnamānasaḥ |
kṛtānutāpaḥ sa kalindanandinī-taṭāntakuñje viṣasāda mādhavaḥ || 19 ||
|| gītaṃ 7 ||
māmiyaṃ calitā vilokya vṛtaṃ vadhūnicayena |
sāparādhatayā mayāpi na vāritātibhayena ||
hari hari hatādaratayā gatā sā kupiteva || 1 ||
kiṃ kariṣyati kiṃ vadiṣyati sā ciraṃ viraheṇa |
kiṃ dhanena janena kiṃ mama jīvanena gṛheṇa || 2 ||
cintayāmi tadānanaṃ kuṭilabhru kopabhareṇa |
śoṇapadmamivopari bhramatākulaṃ bhramareṇa || 3 ||
tāmahaṃ hṛdi saṅgatāmaniśaṃ bhṛśaṃ ramayāmi |
kiṃ vane'nusarāmi tāmiha kiṃ vṛthā vilapāmi || 4 ||
tanvi khinnamasūyayā hṛdayaṃ tavākalayāmi |
tanna vedmi kuto gatāsi na tena te'nunayāmi || 5 ||
dṛśyate purato gatāgatameva me vidadhāsi |
kiṃ pureva sasambhramaṃ parirambhaṇaṃ na dadāsi || 6 ||
kṣamyatāmaparaṃ kadāpi tavedṛśaṃ na karomi |
dehi sundari darśanaṃ mama manmathena dunomi || 7 ||
varṇitaṃ jayadevakena hareridaṃ pravaṇena |
kindubilvasamudrasambhavarohiṇīramaṇena || 8 ||
hṛdi bisalatāhāro nāyaṃ bhujaṅgamanāyakaḥ kuvalayadalaśreṇī kaṇṭhe na sā garaladyutiḥ |
malayajarajo nedaṃ bhasma priyārahite mayi prahara na harabhrāntyānaṅga krudhā kimu dhāvasi || 20 ||
pāṇau mā kuru cūtasāyakamamuṃ mā cāpamāropaya krīḍānirjitaviśva mūrchitajanāghātena kiṃ pauruṣam |
tasyā eva mṛgīdṛśo manasijapreṅkhatkaṭākṣāśuga-śreṇījarjaritaṃ manāgapi mano nādyāpi sandhukṣate || 21 ||
bhrūcāpe nihitaḥ kaṭākṣaviśikho nirmātu marmavyathāṃ śyāmātmā kuṭilaḥ karotu kabarībhāro'pi mārodyamam |
mohaṃ tāvadayaṃ ca tanvi tanutāṃ bimbādaro rāgavān sadvṛttastanamaṇdalastava kathaṃ prāṇairmama krīḍati || 22 ||
tāni sparśasukhāni te ca taralāḥ snigdhā dṛśorvibhramā-stadvaktrāmbujasaurabhaṃ sa ca sudhāsyandī girāṃ vakrimā |
sā bimbādharamādhurīti viṣayāsaṅge'pi cenmānasaṃ tasyāṃ lagnasamādhi hanta virahavyādhiḥ kathaṃ vardhate || 23 ||
bhrūpallavaṃ dhanurapāṅgataraṅgitāni bāṇāḥ guṇaḥ śravaṇapāliriti smareṇa |
tasyāmanaṅgajayajaṅgamadevatāyāṃ astrāṇi nirjitajaganti kimarpitāni || 24 ||
[eṣaḥ ślokaḥ keṣucana saṃskaraṇeṣu vidyate]
tiryakkaṇṭha vilola mauli taralottaṃ sasya vaṃśoccarad-
dīptisthāna kṛtāvadhāna lalanā lakṣairna saṃlakṣitāḥ |
sammugdhe madhusūdanasya madhure rādhāmukhendau sudhā-
sāre kandalitāściraṃ dadhatu vaḥ kṣemaṃ kaṭākṣormmaya || (25) ||
|| iti śrīgītagovinde mugdhamadhusūdano nāma tṛtīyaḥ sargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.