॥ ਤृਤੀਯਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥
॥ ਮੁਗ੍ਧਮਧੁਸੂਦਨਃ ॥
ਕਂਸਾਰਿਰਪਿ ਸਂਸਾਰਵਾਸਨਾਬਨ੍ਧਸ਼ृਙ੍ਖਲਾਮ੍ ।
ਰਾਧਾਮਾਧਾਯ ਹृਦਯੇ ਤਤ੍ਯਾਜ ਵ੍ਰਜਸੁਨ੍ਦਰੀਃ ॥ 18 ॥
ਇਤਸ੍ਤਤਸ੍ਤਾਮਨੁਸृਤ੍ਯ ਰਾਧਿਕਾ-ਮਨਙ੍ਗਬਾਣਵ੍ਰਣਖਿਨ੍ਨਮਾਨਸਃ ।
ਕृਤਾਨੁਤਾਪਃ ਸ ਕਲਿਨ੍ਦਨਨ੍ਦਿਨੀ-ਤਟਾਨ੍ਤਕੁਞ੍ਜੇ ਵਿषਸਾਦ ਮਾਧਵਃ ॥ 19 ॥
॥ ਗੀਤਂ 7 ॥
ਮਾਮਿਯਂ ਚਲਿਤਾ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਵृਤਂ ਵਧੂਨਿਚਯੇਨ ।
ਸਾਪਰਾਧਤਯਾ ਮਯਾਪਿ ਨ ਵਾਰਿਤਾਤਿਭਯੇਨ ॥
ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਤਾਦਰਤਯਾ ਗਤਾ ਸਾ ਕੁਪਿਤੇਵ ॥ 1 ॥
ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਕਿਂ ਵਦਿष੍ਯਤਿ ਸਾ ਚਿਰਂ ਵਿਰਹੇਣ ।
ਕਿਂ ਧਨੇਨ ਜਨੇਨ ਕਿਂ ਮਮ ਜੀਵਨੇਨ ਗृਹੇਣ ॥ 2 ॥
ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਿ ਤਦਾਨਨਂ ਕੁਟਿਲਭ੍ਰੁ ਕੋਪਭਰੇਣ ।
ਸ਼ੋਣਪਦ੍ਮਮਿਵੋਪਰਿ ਭ੍ਰਮਤਾਕੁਲਂ ਭ੍ਰਮਰੇਣ ॥ 3 ॥
ਤਾਮਹਂ ਹृਦਿ ਸਙ੍ਗਤਾਮਨਿਸ਼ਂ ਭृਸ਼ਂ ਰਮਯਾਮਿ ।
ਕਿਂ ਵਨੇऽਨੁਸਰਾਮਿ ਤਾਮਿਹ ਕਿਂ ਵृਥਾ ਵਿਲਪਾਮਿ ॥ 4 ॥
ਤਨ੍ਵਿ ਖਿਨ੍ਨਮਸੂਯਯਾ ਹृਦਯਂ ਤਵਾਕਲਯਾਮਿ ।
ਤਨ੍ਨ ਵੇਦ੍ਮਿ ਕੁਤੋ ਗਤਾਸਿ ਨ ਤੇਨ ਤੇऽਨੁਨਯਾਮਿ ॥ 5 ॥
ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਪੁਰਤੋ ਗਤਾਗਤਮੇਵ ਮੇ ਵਿਦਧਾਸਿ ।
ਕਿਂ ਪੁਰੇਵ ਸਸਮ੍ਭ੍ਰਮਂ ਪਰਿਰਮ੍ਭਣਂ ਨ ਦਦਾਸਿ ॥ 6 ॥
ਕ੍षਮ੍ਯਤਾਮਪਰਂ ਕਦਾਪਿ ਤਵੇਦृਸ਼ਂ ਨ ਕਰੋਮਿ ।
ਦੇਹਿ ਸੁਨ੍ਦਰਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਮਮ ਮਨ੍ਮਥੇਨ ਦੁਨੋਮਿ ॥ 7 ॥
ਵਰ੍ਣਿਤਂ ਜਯਦੇਵਕੇਨ ਹਰੇਰਿਦਂ ਪ੍ਰਵਣੇਨ ।
ਕਿਨ੍ਦੁਬਿਲ੍ਵਸਮੁਦ੍ਰਸਮ੍ਭਵਰੋਹਿਣੀਰਮਣੇਨ ॥ 8 ॥
ਹृਦਿ ਬਿਸਲਤਾਹਾਰੋ ਨਾਯਂ ਭੁਜਙ੍ਗਮਨਾਯਕਃ ਕੁਵਲਯਦਲਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕਣ੍ਠੇ ਨ ਸਾ ਗਰਲਦ੍ਯੁਤਿਃ ।
ਮਲਯਜਰਜੋ ਨੇਦਂ ਭਸ੍ਮ ਪ੍ਰਿਯਾਰਹਿਤੇ ਮਯਿ ਪ੍ਰਹਰ ਨ ਹਰਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾਨਙ੍ਗ ਕ੍ਰੁਧਾ ਕਿਮੁ ਧਾਵਸਿ ॥ 20 ॥
ਪਾਣੌ ਮਾ ਕੁਰੁ ਚੂਤਸਾਯਕਮਮੁਂ ਮਾ ਚਾਪਮਾਰੋਪਯ ਕ੍ਰੀਡਾਨਿਰ੍ਜਿਤਵਿਸ਼੍ਵ ਮੂਰ੍ਛਿਤਜਨਾਘਾਤੇਨ ਕਿਂ ਪੌਰੁषਮ੍ ।
ਤਸ੍ਯਾ ਏਵ ਮृਗੀਦृਸ਼ੋ ਮਨਸਿਜਪ੍ਰੇਙ੍ਖਤ੍ਕਟਾਕ੍षਾਸ਼ੁਗ-ਸ਼੍ਰੇਣੀਜਰ੍ਜਰਿਤਂ ਮਨਾਗਪਿ ਮਨੋ ਨਾਦ੍ਯਾਪਿ ਸਨ੍ਧੁਕ੍षਤੇ ॥ 21 ॥
ਭ੍ਰੂਚਾਪੇ ਨਿਹਿਤਃ ਕਟਾਕ੍षਵਿਸ਼ਿਖੋ ਨਿਰ੍ਮਾਤੁ ਮਰ੍ਮਵ੍ਯਥਾਂ ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਮਾ ਕੁਟਿਲਃ ਕਰੋਤੁ ਕਬਰੀਭਾਰੋऽਪਿ ਮਾਰੋਦ੍ਯਮਮ੍ ।
ਮੋਹਂ ਤਾਵਦਯਂ ਚ ਤਨ੍ਵਿ ਤਨੁਤਾਂ ਬਿਮ੍ਬਾਦਰੋ ਰਾਗਵਾਨ੍ ਸਦ੍ਵृਤ੍ਤਸ੍ਤਨਮਣ੍ਦਲਸ੍ਤਵ ਕਥਂ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਮਮ ਕ੍ਰੀਡਤਿ ॥ 22 ॥
ਤਾਨਿ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸੁਖਾਨਿ ਤੇ ਚ ਤਰਲਾਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਦृਸ਼ੋਰ੍ਵਿਭ੍ਰਮਾ-ਸ੍ਤਦ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਮ੍ਬੁਜਸੌਰਭਂ ਸ ਚ ਸੁਧਾਸ੍ਯਨ੍ਦੀ ਗਿਰਾਂ ਵਕ੍ਰਿਮਾ ।
ਸਾ ਬਿਮ੍ਬਾਧਰਮਾਧੁਰੀਤਿ ਵਿषਯਾਸਙ੍ਗੇऽਪਿ ਚੇਨ੍ਮਾਨਸਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਲਗ੍ਨਸਮਾਧਿ ਹਨ੍ਤ ਵਿਰਹਵ੍ਯਾਧਿਃ ਕਥਂ ਵਰ੍ਧਤੇ ॥ 23 ॥
ਭ੍ਰੂਪਲ੍ਲਵਂ ਧਨੁਰਪਾਙ੍ਗਤਰਙ੍ਗਿਤਾਨਿ ਬਾਣਾਃ ਗੁਣਃ ਸ਼੍ਰਵਣਪਾਲਿਰਿਤਿ ਸ੍ਮਰੇਣ ।
ਤਸ੍ਯਾਮਨਙ੍ਗਜਯਜਙ੍ਗਮਦੇਵਤਾਯਾਂ ਅਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਨਿਰ੍ਜਿਤਜਗਨ੍ਤਿ ਕਿਮਰ੍ਪਿਤਾਨਿ ॥ 24 ॥
[ਏषਃ ਸ਼੍ਲੋਕਃ ਕੇषੁਚਨ ਸਂਸ੍ਕਰਣੇषੁ ਵਿਦ੍ਯਤੇ]
ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਕਣ੍ਠ ਵਿਲੋਲ ਮੌਲਿ ਤਰਲੋਤ੍ਤਂ ਸਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ੋਚ੍ਚਰਦ੍-
ਦੀਪ੍ਤਿਸ੍ਥਾਨ ਕृਤਾਵਧਾਨ ਲਲਨਾ ਲਕ੍षੈਰ੍ਨ ਸਂਲਕ੍षਿਤਾਃ ।
ਸਮ੍ਮੁਗ੍ਧੇ ਮਧੁਸੂਦਨਸ੍ਯ ਮਧੁਰੇ ਰਾਧਾਮੁਖੇਨ੍ਦੌ ਸੁਧਾ-
ਸਾਰੇ ਕਨ੍ਦਲਿਤਾਸ਼੍ਚਿਰਂ ਦਧਤੁ ਵਃ ਕ੍षੇਮਂ ਕਟਾਕ੍षੋਰ੍ਮ੍ਮਯ ॥ (25) ॥
॥ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗੀਤਗੋਵਿਨ੍ਦੇ ਮੁਗ੍ਧਮਧੁਸੂਦਨੋ ਨਾਮ ਤृਤੀਯਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| tṛtīyaḥ sargaḥ ||
|| mugdhamadhusūdanaḥ ||
kaṃsārirapi saṃsāravāsanābandhaśṛṅkhalām |
rādhāmādhāya hṛdaye tatyāja vrajasundarīḥ || 18 ||
itastatastāmanusṛtya rādhikā-manaṅgabāṇavraṇakhinnamānasaḥ |
kṛtānutāpaḥ sa kalindanandinī-taṭāntakuñje viṣasāda mādhavaḥ || 19 ||
|| gītaṃ 7 ||
māmiyaṃ calitā vilokya vṛtaṃ vadhūnicayena |
sāparādhatayā mayāpi na vāritātibhayena ||
hari hari hatādaratayā gatā sā kupiteva || 1 ||
kiṃ kariṣyati kiṃ vadiṣyati sā ciraṃ viraheṇa |
kiṃ dhanena janena kiṃ mama jīvanena gṛheṇa || 2 ||
cintayāmi tadānanaṃ kuṭilabhru kopabhareṇa |
śoṇapadmamivopari bhramatākulaṃ bhramareṇa || 3 ||
tāmahaṃ hṛdi saṅgatāmaniśaṃ bhṛśaṃ ramayāmi |
kiṃ vane'nusarāmi tāmiha kiṃ vṛthā vilapāmi || 4 ||
tanvi khinnamasūyayā hṛdayaṃ tavākalayāmi |
tanna vedmi kuto gatāsi na tena te'nunayāmi || 5 ||
dṛśyate purato gatāgatameva me vidadhāsi |
kiṃ pureva sasambhramaṃ parirambhaṇaṃ na dadāsi || 6 ||
kṣamyatāmaparaṃ kadāpi tavedṛśaṃ na karomi |
dehi sundari darśanaṃ mama manmathena dunomi || 7 ||
varṇitaṃ jayadevakena hareridaṃ pravaṇena |
kindubilvasamudrasambhavarohiṇīramaṇena || 8 ||
hṛdi bisalatāhāro nāyaṃ bhujaṅgamanāyakaḥ kuvalayadalaśreṇī kaṇṭhe na sā garaladyutiḥ |
malayajarajo nedaṃ bhasma priyārahite mayi prahara na harabhrāntyānaṅga krudhā kimu dhāvasi || 20 ||
pāṇau mā kuru cūtasāyakamamuṃ mā cāpamāropaya krīḍānirjitaviśva mūrchitajanāghātena kiṃ pauruṣam |
tasyā eva mṛgīdṛśo manasijapreṅkhatkaṭākṣāśuga-śreṇījarjaritaṃ manāgapi mano nādyāpi sandhukṣate || 21 ||
bhrūcāpe nihitaḥ kaṭākṣaviśikho nirmātu marmavyathāṃ śyāmātmā kuṭilaḥ karotu kabarībhāro'pi mārodyamam |
mohaṃ tāvadayaṃ ca tanvi tanutāṃ bimbādaro rāgavān sadvṛttastanamaṇdalastava kathaṃ prāṇairmama krīḍati || 22 ||
tāni sparśasukhāni te ca taralāḥ snigdhā dṛśorvibhramā-stadvaktrāmbujasaurabhaṃ sa ca sudhāsyandī girāṃ vakrimā |
sā bimbādharamādhurīti viṣayāsaṅge'pi cenmānasaṃ tasyāṃ lagnasamādhi hanta virahavyādhiḥ kathaṃ vardhate || 23 ||
bhrūpallavaṃ dhanurapāṅgataraṅgitāni bāṇāḥ guṇaḥ śravaṇapāliriti smareṇa |
tasyāmanaṅgajayajaṅgamadevatāyāṃ astrāṇi nirjitajaganti kimarpitāni || 24 ||
[eṣaḥ ślokaḥ keṣucana saṃskaraṇeṣu vidyate]
tiryakkaṇṭha vilola mauli taralottaṃ sasya vaṃśoccarad-
dīptisthāna kṛtāvadhāna lalanā lakṣairna saṃlakṣitāḥ |
sammugdhe madhusūdanasya madhure rādhāmukhendau sudhā-
sāre kandalitāściraṃ dadhatu vaḥ kṣemaṃ kaṭākṣormmaya || (25) ||
|| iti śrīgītagovinde mugdhamadhusūdano nāma tṛtīyaḥ sargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ तृतीयः सर्गः ॥
॥ मुग्धमधुसूदनः ॥
कंसारिरपि संसारवासनाबन्धशृङ्खलाम् ।
राधामाधाय हृदये तत्याज व्रजसुन्दरीः ॥ 18 ॥
इतस्ततस्तामनुसृत्य राधिका-मनङ्गबाणव्रणखिन्नमानसः ।
कृतानुतापः स कलिन्दनन्दिनी-तटान्तकुञ्जे विषसाद माधवः ॥ 19 ॥
॥ गीतं 7 ॥
मामियं चलिता विलोक्य वृतं वधूनिचयेन ।
सापराधतया मयापि न वारितातिभयेन ॥
हरि हरि हतादरतया गता सा कुपितेव ॥ 1 ॥
किं करिष्यति किं वदिष्यति सा चिरं विरहेण ।
किं धनेन जनेन किं मम जीवनेन गृहेण ॥ 2 ॥
चिन्तयामि तदाननं कुटिलभ्रु कोपभरेण ।
शोणपद्ममिवोपरि भ्रमताकुलं भ्रमरेण ॥ 3 ॥
तामहं हृदि सङ्गतामनिशं भृशं रमयामि ।
किं वनेऽनुसरामि तामिह किं वृथा विलपामि ॥ 4 ॥
तन्वि खिन्नमसूयया हृदयं तवाकलयामि ।
तन्न वेद्मि कुतो गतासि न तेन तेऽनुनयामि ॥ 5 ॥
दृश्यते पुरतो गतागतमेव मे विदधासि ।
किं पुरेव ससम्भ्रमं परिरम्भणं न ददासि ॥ 6 ॥
क्षम्यतामपरं कदापि तवेदृशं न करोमि ।
देहि सुन्दरि दर्शनं मम मन्मथेन दुनोमि ॥ 7 ॥
वर्णितं जयदेवकेन हरेरिदं प्रवणेन ।
किन्दुबिल्वसमुद्रसम्भवरोहिणीरमणेन ॥ 8 ॥
हृदि बिसलताहारो नायं भुजङ्गमनायकः कुवलयदलश्रेणी कण्ठे न सा गरलद्युतिः ।
मलयजरजो नेदं भस्म प्रियारहिते मयि प्रहर न हरभ्रान्त्यानङ्ग क्रुधा किमु धावसि ॥ 20 ॥
पाणौ मा कुरु चूतसायकममुं मा चापमारोपय क्रीडानिर्जितविश्व मूर्छितजनाघातेन किं पौरुषम् ।
तस्या एव मृगीदृशो मनसिजप्रेङ्खत्कटाक्षाशुग-श्रेणीजर्जरितं मनागपि मनो नाद्यापि सन्धुक्षते ॥ 21 ॥
भ्रूचापे निहितः कटाक्षविशिखो निर्मातु मर्मव्यथां श्यामात्मा कुटिलः करोतु कबरीभारोऽपि मारोद्यमम् ।
मोहं तावदयं च तन्वि तनुतां बिम्बादरो रागवान् सद्वृत्तस्तनमण्दलस्तव कथं प्राणैर्मम क्रीडति ॥ 22 ॥
तानि स्पर्शसुखानि ते च तरलाः स्निग्धा दृशोर्विभ्रमा-स्तद्वक्त्राम्बुजसौरभं स च सुधास्यन्दी गिरां वक्रिमा ।
सा बिम्बाधरमाधुरीति विषयासङ्गेऽपि चेन्मानसं तस्यां लग्नसमाधि हन्त विरहव्याधिः कथं वर्धते ॥ 23 ॥
भ्रूपल्लवं धनुरपाङ्गतरङ्गितानि बाणाः गुणः श्रवणपालिरिति स्मरेण ।
तस्यामनङ्गजयजङ्गमदेवतायां अस्त्राणि निर्जितजगन्ति किमर्पितानि ॥ 24 ॥
[एषः श्लोकः केषुचन संस्करणेषु विद्यते]
तिर्यक्कण्ठ विलोल मौलि तरलोत्तं सस्य वंशोच्चरद्-
दीप्तिस्थान कृतावधान ललना लक्षैर्न संलक्षिताः ।
सम्मुग्धे मधुसूदनस्य मधुरे राधामुखेन्दौ सुधा-
सारे कन्दलिताश्चिरं दधतु वः क्षेमं कटाक्षोर्म्मय ॥ (25) ॥
॥ इति श्रीगीतगोविन्दे मुग्धमधुसूदनो नाम तृतीयः सर्गः ॥
|| tṛtīyaḥ sargaḥ ||
|| mugdhamadhusūdanaḥ ||
kaṃsārirapi saṃsāravāsanābandhaśṛṅkhalām |
rādhāmādhāya hṛdaye tatyāja vrajasundarīḥ || 18 ||
itastatastāmanusṛtya rādhikā-manaṅgabāṇavraṇakhinnamānasaḥ |
kṛtānutāpaḥ sa kalindanandinī-taṭāntakuñje viṣasāda mādhavaḥ || 19 ||
|| gītaṃ 7 ||
māmiyaṃ calitā vilokya vṛtaṃ vadhūnicayena |
sāparādhatayā mayāpi na vāritātibhayena ||
hari hari hatādaratayā gatā sā kupiteva || 1 ||
kiṃ kariṣyati kiṃ vadiṣyati sā ciraṃ viraheṇa |
kiṃ dhanena janena kiṃ mama jīvanena gṛheṇa || 2 ||
cintayāmi tadānanaṃ kuṭilabhru kopabhareṇa |
śoṇapadmamivopari bhramatākulaṃ bhramareṇa || 3 ||
tāmahaṃ hṛdi saṅgatāmaniśaṃ bhṛśaṃ ramayāmi |
kiṃ vane'nusarāmi tāmiha kiṃ vṛthā vilapāmi || 4 ||
tanvi khinnamasūyayā hṛdayaṃ tavākalayāmi |
tanna vedmi kuto gatāsi na tena te'nunayāmi || 5 ||
dṛśyate purato gatāgatameva me vidadhāsi |
kiṃ pureva sasambhramaṃ parirambhaṇaṃ na dadāsi || 6 ||
kṣamyatāmaparaṃ kadāpi tavedṛśaṃ na karomi |
dehi sundari darśanaṃ mama manmathena dunomi || 7 ||
varṇitaṃ jayadevakena hareridaṃ pravaṇena |
kindubilvasamudrasambhavarohiṇīramaṇena || 8 ||
hṛdi bisalatāhāro nāyaṃ bhujaṅgamanāyakaḥ kuvalayadalaśreṇī kaṇṭhe na sā garaladyutiḥ |
malayajarajo nedaṃ bhasma priyārahite mayi prahara na harabhrāntyānaṅga krudhā kimu dhāvasi || 20 ||
pāṇau mā kuru cūtasāyakamamuṃ mā cāpamāropaya krīḍānirjitaviśva mūrchitajanāghātena kiṃ pauruṣam |
tasyā eva mṛgīdṛśo manasijapreṅkhatkaṭākṣāśuga-śreṇījarjaritaṃ manāgapi mano nādyāpi sandhukṣate || 21 ||
bhrūcāpe nihitaḥ kaṭākṣaviśikho nirmātu marmavyathāṃ śyāmātmā kuṭilaḥ karotu kabarībhāro'pi mārodyamam |
mohaṃ tāvadayaṃ ca tanvi tanutāṃ bimbādaro rāgavān sadvṛttastanamaṇdalastava kathaṃ prāṇairmama krīḍati || 22 ||
tāni sparśasukhāni te ca taralāḥ snigdhā dṛśorvibhramā-stadvaktrāmbujasaurabhaṃ sa ca sudhāsyandī girāṃ vakrimā |
sā bimbādharamādhurīti viṣayāsaṅge'pi cenmānasaṃ tasyāṃ lagnasamādhi hanta virahavyādhiḥ kathaṃ vardhate || 23 ||
bhrūpallavaṃ dhanurapāṅgataraṅgitāni bāṇāḥ guṇaḥ śravaṇapāliriti smareṇa |
tasyāmanaṅgajayajaṅgamadevatāyāṃ astrāṇi nirjitajaganti kimarpitāni || 24 ||
[eṣaḥ ślokaḥ keṣucana saṃskaraṇeṣu vidyate]
tiryakkaṇṭha vilola mauli taralottaṃ sasya vaṃśoccarad-
dīptisthāna kṛtāvadhāna lalanā lakṣairna saṃlakṣitāḥ |
sammugdhe madhusūdanasya madhure rādhāmukhendau sudhā-
sāre kandalitāściraṃ dadhatu vaḥ kṣemaṃ kaṭākṣormmaya || (25) ||
|| iti śrīgītagovinde mugdhamadhusūdano nāma tṛtīyaḥ sargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.