॥ ତୃତୀଯଃ ସର୍ଗଃ ॥
॥ ମୁଗ୍ଧମଧୁସୂଦନଃ ॥
କଂସାରିରପି ସଂସାରଵାସନାବନ୍ଧଶୃଙ୍ଖଲାମ୍ ।
ରାଧାମାଧାଯ ହୃଦଯେ ତତ୍ଯାଜ ଵ୍ରଜସୁନ୍ଦରୀଃ ॥ 18 ॥
ଇତସ୍ତତସ୍ତାମନୁସୃତ୍ଯ ରାଧିକା-ମନଙ୍ଗବାଣଵ୍ରଣଖିନ୍ନମାନସଃ ।
କୃତାନୁତାପଃ ସ କଲିନ୍ଦନନ୍ଦିନୀ-ତଟାନ୍ତକୁଞ୍ଜେ ଵିଷସାଦ ମାଧଵଃ ॥ 19 ॥
॥ ଗୀତଂ 7 ॥
ମାମିଯଂ ଚଲିତା ଵିଲୋକ୍ଯ ଵୃତଂ ଵଧୂନିଚଯେନ ।
ସାପରାଧତଯା ମଯାପି ନ ଵାରିତାତିଭଯେନ ॥
ହରି ହରି ହତାଦରତଯା ଗତା ସା କୁପିତେଵ ॥ 1 ॥
କିଂ କରିଷ୍ଯତି କିଂ ଵଦିଷ୍ଯତି ସା ଚିରଂ ଵିରହେଣ ।
କିଂ ଧନେନ ଜନେନ କିଂ ମମ ଜୀଵନେନ ଗୃହେଣ ॥ 2 ॥
ଚିନ୍ତଯାମି ତଦାନନଂ କୁଟିଲଭ୍ରୁ କୋପଭରେଣ ।
ଶୋଣପଦ୍ମମିଵୋପରି ଭ୍ରମତାକୁଲଂ ଭ୍ରମରେଣ ॥ 3 ॥
ତାମହଂ ହୃଦି ସଙ୍ଗତାମନିଶଂ ଭୃଶଂ ରମଯାମି ।
କିଂ ଵନେଽନୁସରାମି ତାମିହ କିଂ ଵୃଥା ଵିଲପାମି ॥ 4 ॥
ତନ୍ଵି ଖିନ୍ନମସୂଯଯା ହୃଦଯଂ ତଵାକଲଯାମି ।
ତନ୍ନ ଵେଦ୍ମି କୁତୋ ଗତାସି ନ ତେନ ତେଽନୁନଯାମି ॥ 5 ॥
ଦୃଶ୍ଯତେ ପୁରତୋ ଗତାଗତମେଵ ମେ ଵିଦଧାସି ।
କିଂ ପୁରେଵ ସସମ୍ଭ୍ରମଂ ପରିରମ୍ଭଣଂ ନ ଦଦାସି ॥ 6 ॥
କ୍ଷମ୍ଯତାମପରଂ କଦାପି ତଵେଦୃଶଂ ନ କରୋମି ।
ଦେହି ସୁନ୍ଦରି ଦର୍ଶନଂ ମମ ମନ୍ମଥେନ ଦୁନୋମି ॥ 7 ॥
ଵର୍ଣିତଂ ଜଯଦେଵକେନ ହରେରିଦଂ ପ୍ରଵଣେନ ।
କିନ୍ଦୁବିଲ୍ଵସମୁଦ୍ରସମ୍ଭଵରୋହିଣୀରମଣେନ ॥ 8 ॥
ହୃଦି ବିସଲତାହାରୋ ନାଯଂ ଭୁଜଙ୍ଗମନାଯକଃ କୁଵଲଯଦଲଶ୍ରେଣୀ କଣ୍ଠେ ନ ସା ଗରଲଦ୍ଯୁତିଃ ।
ମଲଯଜରଜୋ ନେଦଂ ଭସ୍ମ ପ୍ରିଯାରହିତେ ମଯି ପ୍ରହର ନ ହରଭ୍ରାନ୍ତ୍ଯାନଙ୍ଗ କ୍ରୁଧା କିମୁ ଧାଵସି ॥ 20 ॥
ପାଣୌ ମା କୁରୁ ଚୂତସାଯକମମୁଂ ମା ଚାପମାରୋପଯ କ୍ରୀଡାନିର୍ଜିତଵିଶ୍ଵ ମୂର୍ଛିତଜନାଘାତେନ କିଂ ପୌରୁଷମ୍ ।
ତସ୍ଯା ଏଵ ମୃଗୀଦୃଶୋ ମନସିଜପ୍ରେଙ୍ଖତ୍କଟାକ୍ଷାଶୁଗ-ଶ୍ରେଣୀଜର୍ଜରିତଂ ମନାଗପି ମନୋ ନାଦ୍ଯାପି ସନ୍ଧୁକ୍ଷତେ ॥ 21 ॥
ଭ୍ରୂଚାପେ ନିହିତଃ କଟାକ୍ଷଵିଶିଖୋ ନିର୍ମାତୁ ମର୍ମଵ୍ଯଥାଂ ଶ୍ଯାମାତ୍ମା କୁଟିଲଃ କରୋତୁ କବରୀଭାରୋଽପି ମାରୋଦ୍ଯମମ୍ ।
ମୋହଂ ତାଵଦଯଂ ଚ ତନ୍ଵି ତନୁତାଂ ବିମ୍ବାଦରୋ ରାଗଵାନ୍ ସଦ୍ଵୃତ୍ତସ୍ତନମଣ୍ଦଲସ୍ତଵ କଥଂ ପ୍ରାଣୈର୍ମମ କ୍ରୀଡତି ॥ 22 ॥
ତାନି ସ୍ପର୍ଶସୁଖାନି ତେ ଚ ତରଲାଃ ସ୍ନିଗ୍ଧା ଦୃଶୋର୍ଵିଭ୍ରମା-ସ୍ତଦ୍ଵକ୍ତ୍ରାମ୍ବୁଜସୌରଭଂ ସ ଚ ସୁଧାସ୍ଯନ୍ଦୀ ଗିରାଂ ଵକ୍ରିମା ।
ସା ବିମ୍ବାଧରମାଧୁରୀତି ଵିଷଯାସଙ୍ଗେଽପି ଚେନ୍ମାନସଂ ତସ୍ଯାଂ ଲଗ୍ନସମାଧି ହନ୍ତ ଵିରହଵ୍ଯାଧିଃ କଥଂ ଵର୍ଧତେ ॥ 23 ॥
ଭ୍ରୂପଲ୍ଲଵଂ ଧନୁରପାଙ୍ଗତରଙ୍ଗିତାନି ବାଣାଃ ଗୁଣଃ ଶ୍ରଵଣପାଲିରିତି ସ୍ମରେଣ ।
ତସ୍ଯାମନଙ୍ଗଜଯଜଙ୍ଗମଦେଵତାଯାଂ ଅସ୍ତ୍ରାଣି ନିର୍ଜିତଜଗନ୍ତି କିମର୍ପିତାନି ॥ 24 ॥
[ଏଷଃ ଶ୍ଲୋକଃ କେଷୁଚନ ସଂସ୍କରଣେଷୁ ଵିଦ୍ଯତେ]
ତିର୍ଯକ୍କଣ୍ଠ ଵିଲୋଲ ମୌଲି ତରଲୋତ୍ତଂ ସସ୍ଯ ଵଂଶୋଚ୍ଚରଦ୍-
ଦୀପ୍ତିସ୍ଥାନ କୃତାଵଧାନ ଲଲନା ଲକ୍ଷୈର୍ନ ସଂଲକ୍ଷିତାଃ ।
ସମ୍ମୁଗ୍ଧେ ମଧୁସୂଦନସ୍ଯ ମଧୁରେ ରାଧାମୁଖେନ୍ଦୌ ସୁଧା-
ସାରେ କନ୍ଦଲିତାଶ୍ଚିରଂ ଦଧତୁ ଵଃ କ୍ଷେମଂ କଟାକ୍ଷୋର୍ମ୍ମଯ ॥ (25) ॥
॥ ଇତି ଶ୍ରୀଗୀତଗୋଵିନ୍ଦେ ମୁଗ୍ଧମଧୁସୂଦନୋ ନାମ ତୃତୀଯଃ ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| tṛtīyaḥ sargaḥ ||
|| mugdhamadhusūdanaḥ ||
kaṃsārirapi saṃsāravāsanābandhaśṛṅkhalām |
rādhāmādhāya hṛdaye tatyāja vrajasundarīḥ || 18 ||
itastatastāmanusṛtya rādhikā-manaṅgabāṇavraṇakhinnamānasaḥ |
kṛtānutāpaḥ sa kalindanandinī-taṭāntakuñje viṣasāda mādhavaḥ || 19 ||
|| gītaṃ 7 ||
māmiyaṃ calitā vilokya vṛtaṃ vadhūnicayena |
sāparādhatayā mayāpi na vāritātibhayena ||
hari hari hatādaratayā gatā sā kupiteva || 1 ||
kiṃ kariṣyati kiṃ vadiṣyati sā ciraṃ viraheṇa |
kiṃ dhanena janena kiṃ mama jīvanena gṛheṇa || 2 ||
cintayāmi tadānanaṃ kuṭilabhru kopabhareṇa |
śoṇapadmamivopari bhramatākulaṃ bhramareṇa || 3 ||
tāmahaṃ hṛdi saṅgatāmaniśaṃ bhṛśaṃ ramayāmi |
kiṃ vane'nusarāmi tāmiha kiṃ vṛthā vilapāmi || 4 ||
tanvi khinnamasūyayā hṛdayaṃ tavākalayāmi |
tanna vedmi kuto gatāsi na tena te'nunayāmi || 5 ||
dṛśyate purato gatāgatameva me vidadhāsi |
kiṃ pureva sasambhramaṃ parirambhaṇaṃ na dadāsi || 6 ||
kṣamyatāmaparaṃ kadāpi tavedṛśaṃ na karomi |
dehi sundari darśanaṃ mama manmathena dunomi || 7 ||
varṇitaṃ jayadevakena hareridaṃ pravaṇena |
kindubilvasamudrasambhavarohiṇīramaṇena || 8 ||
hṛdi bisalatāhāro nāyaṃ bhujaṅgamanāyakaḥ kuvalayadalaśreṇī kaṇṭhe na sā garaladyutiḥ |
malayajarajo nedaṃ bhasma priyārahite mayi prahara na harabhrāntyānaṅga krudhā kimu dhāvasi || 20 ||
pāṇau mā kuru cūtasāyakamamuṃ mā cāpamāropaya krīḍānirjitaviśva mūrchitajanāghātena kiṃ pauruṣam |
tasyā eva mṛgīdṛśo manasijapreṅkhatkaṭākṣāśuga-śreṇījarjaritaṃ manāgapi mano nādyāpi sandhukṣate || 21 ||
bhrūcāpe nihitaḥ kaṭākṣaviśikho nirmātu marmavyathāṃ śyāmātmā kuṭilaḥ karotu kabarībhāro'pi mārodyamam |
mohaṃ tāvadayaṃ ca tanvi tanutāṃ bimbādaro rāgavān sadvṛttastanamaṇdalastava kathaṃ prāṇairmama krīḍati || 22 ||
tāni sparśasukhāni te ca taralāḥ snigdhā dṛśorvibhramā-stadvaktrāmbujasaurabhaṃ sa ca sudhāsyandī girāṃ vakrimā |
sā bimbādharamādhurīti viṣayāsaṅge'pi cenmānasaṃ tasyāṃ lagnasamādhi hanta virahavyādhiḥ kathaṃ vardhate || 23 ||
bhrūpallavaṃ dhanurapāṅgataraṅgitāni bāṇāḥ guṇaḥ śravaṇapāliriti smareṇa |
tasyāmanaṅgajayajaṅgamadevatāyāṃ astrāṇi nirjitajaganti kimarpitāni || 24 ||
[eṣaḥ ślokaḥ keṣucana saṃskaraṇeṣu vidyate]
tiryakkaṇṭha vilola mauli taralottaṃ sasya vaṃśoccarad-
dīptisthāna kṛtāvadhāna lalanā lakṣairna saṃlakṣitāḥ |
sammugdhe madhusūdanasya madhure rādhāmukhendau sudhā-
sāre kandalitāściraṃ dadhatu vaḥ kṣemaṃ kaṭākṣormmaya || (25) ||
|| iti śrīgītagovinde mugdhamadhusūdano nāma tṛtīyaḥ sargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ तृतीयः सर्गः ॥
॥ मुग्धमधुसूदनः ॥
कंसारिरपि संसारवासनाबन्धशृङ्खलाम् ।
राधामाधाय हृदये तत्याज व्रजसुन्दरीः ॥ 18 ॥
इतस्ततस्तामनुसृत्य राधिका-मनङ्गबाणव्रणखिन्नमानसः ।
कृतानुतापः स कलिन्दनन्दिनी-तटान्तकुञ्जे विषसाद माधवः ॥ 19 ॥
॥ गीतं 7 ॥
मामियं चलिता विलोक्य वृतं वधूनिचयेन ।
सापराधतया मयापि न वारितातिभयेन ॥
हरि हरि हतादरतया गता सा कुपितेव ॥ 1 ॥
किं करिष्यति किं वदिष्यति सा चिरं विरहेण ।
किं धनेन जनेन किं मम जीवनेन गृहेण ॥ 2 ॥
चिन्तयामि तदाननं कुटिलभ्रु कोपभरेण ।
शोणपद्ममिवोपरि भ्रमताकुलं भ्रमरेण ॥ 3 ॥
तामहं हृदि सङ्गतामनिशं भृशं रमयामि ।
किं वनेऽनुसरामि तामिह किं वृथा विलपामि ॥ 4 ॥
तन्वि खिन्नमसूयया हृदयं तवाकलयामि ।
तन्न वेद्मि कुतो गतासि न तेन तेऽनुनयामि ॥ 5 ॥
दृश्यते पुरतो गतागतमेव मे विदधासि ।
किं पुरेव ससम्भ्रमं परिरम्भणं न ददासि ॥ 6 ॥
क्षम्यतामपरं कदापि तवेदृशं न करोमि ।
देहि सुन्दरि दर्शनं मम मन्मथेन दुनोमि ॥ 7 ॥
वर्णितं जयदेवकेन हरेरिदं प्रवणेन ।
किन्दुबिल्वसमुद्रसम्भवरोहिणीरमणेन ॥ 8 ॥
हृदि बिसलताहारो नायं भुजङ्गमनायकः कुवलयदलश्रेणी कण्ठे न सा गरलद्युतिः ।
मलयजरजो नेदं भस्म प्रियारहिते मयि प्रहर न हरभ्रान्त्यानङ्ग क्रुधा किमु धावसि ॥ 20 ॥
पाणौ मा कुरु चूतसायकममुं मा चापमारोपय क्रीडानिर्जितविश्व मूर्छितजनाघातेन किं पौरुषम् ।
तस्या एव मृगीदृशो मनसिजप्रेङ्खत्कटाक्षाशुग-श्रेणीजर्जरितं मनागपि मनो नाद्यापि सन्धुक्षते ॥ 21 ॥
भ्रूचापे निहितः कटाक्षविशिखो निर्मातु मर्मव्यथां श्यामात्मा कुटिलः करोतु कबरीभारोऽपि मारोद्यमम् ।
मोहं तावदयं च तन्वि तनुतां बिम्बादरो रागवान् सद्वृत्तस्तनमण्दलस्तव कथं प्राणैर्मम क्रीडति ॥ 22 ॥
तानि स्पर्शसुखानि ते च तरलाः स्निग्धा दृशोर्विभ्रमा-स्तद्वक्त्राम्बुजसौरभं स च सुधास्यन्दी गिरां वक्रिमा ।
सा बिम्बाधरमाधुरीति विषयासङ्गेऽपि चेन्मानसं तस्यां लग्नसमाधि हन्त विरहव्याधिः कथं वर्धते ॥ 23 ॥
भ्रूपल्लवं धनुरपाङ्गतरङ्गितानि बाणाः गुणः श्रवणपालिरिति स्मरेण ।
तस्यामनङ्गजयजङ्गमदेवतायां अस्त्राणि निर्जितजगन्ति किमर्पितानि ॥ 24 ॥
[एषः श्लोकः केषुचन संस्करणेषु विद्यते]
तिर्यक्कण्ठ विलोल मौलि तरलोत्तं सस्य वंशोच्चरद्-
दीप्तिस्थान कृतावधान ललना लक्षैर्न संलक्षिताः ।
सम्मुग्धे मधुसूदनस्य मधुरे राधामुखेन्दौ सुधा-
सारे कन्दलिताश्चिरं दधतु वः क्षेमं कटाक्षोर्म्मय ॥ (25) ॥
॥ इति श्रीगीतगोविन्दे मुग्धमधुसूदनो नाम तृतीयः सर्गः ॥
|| tṛtīyaḥ sargaḥ ||
|| mugdhamadhusūdanaḥ ||
kaṃsārirapi saṃsāravāsanābandhaśṛṅkhalām |
rādhāmādhāya hṛdaye tatyāja vrajasundarīḥ || 18 ||
itastatastāmanusṛtya rādhikā-manaṅgabāṇavraṇakhinnamānasaḥ |
kṛtānutāpaḥ sa kalindanandinī-taṭāntakuñje viṣasāda mādhavaḥ || 19 ||
|| gītaṃ 7 ||
māmiyaṃ calitā vilokya vṛtaṃ vadhūnicayena |
sāparādhatayā mayāpi na vāritātibhayena ||
hari hari hatādaratayā gatā sā kupiteva || 1 ||
kiṃ kariṣyati kiṃ vadiṣyati sā ciraṃ viraheṇa |
kiṃ dhanena janena kiṃ mama jīvanena gṛheṇa || 2 ||
cintayāmi tadānanaṃ kuṭilabhru kopabhareṇa |
śoṇapadmamivopari bhramatākulaṃ bhramareṇa || 3 ||
tāmahaṃ hṛdi saṅgatāmaniśaṃ bhṛśaṃ ramayāmi |
kiṃ vane'nusarāmi tāmiha kiṃ vṛthā vilapāmi || 4 ||
tanvi khinnamasūyayā hṛdayaṃ tavākalayāmi |
tanna vedmi kuto gatāsi na tena te'nunayāmi || 5 ||
dṛśyate purato gatāgatameva me vidadhāsi |
kiṃ pureva sasambhramaṃ parirambhaṇaṃ na dadāsi || 6 ||
kṣamyatāmaparaṃ kadāpi tavedṛśaṃ na karomi |
dehi sundari darśanaṃ mama manmathena dunomi || 7 ||
varṇitaṃ jayadevakena hareridaṃ pravaṇena |
kindubilvasamudrasambhavarohiṇīramaṇena || 8 ||
hṛdi bisalatāhāro nāyaṃ bhujaṅgamanāyakaḥ kuvalayadalaśreṇī kaṇṭhe na sā garaladyutiḥ |
malayajarajo nedaṃ bhasma priyārahite mayi prahara na harabhrāntyānaṅga krudhā kimu dhāvasi || 20 ||
pāṇau mā kuru cūtasāyakamamuṃ mā cāpamāropaya krīḍānirjitaviśva mūrchitajanāghātena kiṃ pauruṣam |
tasyā eva mṛgīdṛśo manasijapreṅkhatkaṭākṣāśuga-śreṇījarjaritaṃ manāgapi mano nādyāpi sandhukṣate || 21 ||
bhrūcāpe nihitaḥ kaṭākṣaviśikho nirmātu marmavyathāṃ śyāmātmā kuṭilaḥ karotu kabarībhāro'pi mārodyamam |
mohaṃ tāvadayaṃ ca tanvi tanutāṃ bimbādaro rāgavān sadvṛttastanamaṇdalastava kathaṃ prāṇairmama krīḍati || 22 ||
tāni sparśasukhāni te ca taralāḥ snigdhā dṛśorvibhramā-stadvaktrāmbujasaurabhaṃ sa ca sudhāsyandī girāṃ vakrimā |
sā bimbādharamādhurīti viṣayāsaṅge'pi cenmānasaṃ tasyāṃ lagnasamādhi hanta virahavyādhiḥ kathaṃ vardhate || 23 ||
bhrūpallavaṃ dhanurapāṅgataraṅgitāni bāṇāḥ guṇaḥ śravaṇapāliriti smareṇa |
tasyāmanaṅgajayajaṅgamadevatāyāṃ astrāṇi nirjitajaganti kimarpitāni || 24 ||
[eṣaḥ ślokaḥ keṣucana saṃskaraṇeṣu vidyate]
tiryakkaṇṭha vilola mauli taralottaṃ sasya vaṃśoccarad-
dīptisthāna kṛtāvadhāna lalanā lakṣairna saṃlakṣitāḥ |
sammugdhe madhusūdanasya madhure rādhāmukhendau sudhā-
sāre kandalitāściraṃ dadhatu vaḥ kṣemaṃ kaṭākṣormmaya || (25) ||
|| iti śrīgītagovinde mugdhamadhusūdano nāma tṛtīyaḥ sargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.