॥ તૃતીયઃ સર્ગઃ ॥
॥ મુગ્ધમધુસૂદનઃ ॥
કંસારિરપિ સંસારવાસનાબન્ધશૃઙ્ખલામ્ ।
રાધામાધાય હૃદયે તત્યાજ વ્રજસુન્દરીઃ ॥ 18 ॥
ઇતસ્તતસ્તામનુસૃત્ય રાધિકા-મનઙ્ગબાણવ્રણખિન્નમાનસઃ ।
કૃતાનુતાપઃ સ કલિન્દનન્દિની-તટાન્તકુઞ્જે વિષસાદ માધવઃ ॥ 19 ॥
॥ ગીતં 7 ॥
મામિયં ચલિતા વિલોક્ય વૃતં વધૂનિચયેન ।
સાપરાધતયા મયાપિ ન વારિતાતિભયેન ॥
હરિ હરિ હતાદરતયા ગતા સા કુપિતેવ ॥ 1 ॥
કિં કરિષ્યતિ કિં વદિષ્યતિ સા ચિરં વિરહેણ ।
કિં ધનેન જનેન કિં મમ જીવનેન ગૃહેણ ॥ 2 ॥
ચિન્તયામિ તદાનનં કુટિલભ્રુ કોપભરેણ ।
શોણપદ્મમિવોપરિ ભ્રમતાકુલં ભ્રમરેણ ॥ 3 ॥
તામહં હૃદિ સઙ્ગતામનિશં ભૃશં રમયામિ ।
કિં વનેઽનુસરામિ તામિહ કિં વૃથા વિલપામિ ॥ 4 ॥
તન્વિ ખિન્નમસૂયયા હૃદયં તવાકલયામિ ।
તન્ન વેદ્મિ કુતો ગતાસિ ન તેન તેઽનુનયામિ ॥ 5 ॥
દૃશ્યતે પુરતો ગતાગતમેવ મે વિદધાસિ ।
કિં પુરેવ સસમ્ભ્રમં પરિરમ્ભણં ન દદાસિ ॥ 6 ॥
ક્ષમ્યતામપરં કદાપિ તવેદૃશં ન કરોમિ ।
દેહિ સુન્દરિ દર્શનં મમ મન્મથેન દુનોમિ ॥ 7 ॥
વર્ણિતં જયદેવકેન હરેરિદં પ્રવણેન ।
કિન્દુબિલ્વસમુદ્રસમ્ભવરોહિણીરમણેન ॥ 8 ॥
હૃદિ બિસલતાહારો નાયં ભુજઙ્ગમનાયકઃ કુવલયદલશ્રેણી કણ્ઠે ન સા ગરલદ્યુતિઃ ।
મલયજરજો નેદં ભસ્મ પ્રિયારહિતે મયિ પ્રહર ન હરભ્રાન્ત્યાનઙ્ગ ક્રુધા કિમુ ધાવસિ ॥ 20 ॥
પાણૌ મા કુરુ ચૂતસાયકમમું મા ચાપમારોપય ક્રીડાનિર્જિતવિશ્વ મૂર્છિતજનાઘાતેન કિં પૌરુષમ્ ।
તસ્યા એવ મૃગીદૃશો મનસિજપ્રેઙ્ખત્કટાક્ષાશુગ-શ્રેણીજર્જરિતં મનાગપિ મનો નાદ્યાપિ સન્ધુક્ષતે ॥ 21 ॥
ભ્રૂચાપે નિહિતઃ કટાક્ષવિશિખો નિર્માતુ મર્મવ્યથાં શ્યામાત્મા કુટિલઃ કરોતુ કબરીભારોઽપિ મારોદ્યમમ્ ।
મોહં તાવદયં ચ તન્વિ તનુતાં બિમ્બાદરો રાગવાન્ સદ્વૃત્તસ્તનમણ્દલસ્તવ કથં પ્રાણૈર્મમ ક્રીડતિ ॥ 22 ॥
તાનિ સ્પર્શસુખાનિ તે ચ તરલાઃ સ્નિગ્ધા દૃશોર્વિભ્રમા-સ્તદ્વક્ત્રામ્બુજસૌરભં સ ચ સુધાસ્યન્દી ગિરાં વક્રિમા ।
સા બિમ્બાધરમાધુરીતિ વિષયાસઙ્ગેઽપિ ચેન્માનસં તસ્યાં લગ્નસમાધિ હન્ત વિરહવ્યાધિઃ કથં વર્ધતે ॥ 23 ॥
ભ્રૂપલ્લવં ધનુરપાઙ્ગતરઙ્ગિતાનિ બાણાઃ ગુણઃ શ્રવણપાલિરિતિ સ્મરેણ ।
તસ્યામનઙ્ગજયજઙ્ગમદેવતાયાં અસ્ત્રાણિ નિર્જિતજગન્તિ કિમર્પિતાનિ ॥ 24 ॥
[એષઃ શ્લોકઃ કેષુચન સંસ્કરણેષુ વિદ્યતે]
તિર્યક્કણ્ઠ વિલોલ મૌલિ તરલોત્તં સસ્ય વંશોચ્ચરદ્-
દીપ્તિસ્થાન કૃતાવધાન લલના લક્ષૈર્ન સંલક્ષિતાઃ ।
સમ્મુગ્ધે મધુસૂદનસ્ય મધુરે રાધામુખેન્દૌ સુધા-
સારે કન્દલિતાશ્ચિરં દધતુ વઃ ક્ષેમં કટાક્ષોર્મ્મય ॥ (25) ॥
॥ ઇતિ શ્રીગીતગોવિન્દે મુગ્ધમધુસૂદનો નામ તૃતીયઃ સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| tṛtīyaḥ sargaḥ ||
|| mugdhamadhusūdanaḥ ||
kaṃsārirapi saṃsāravāsanābandhaśṛṅkhalām |
rādhāmādhāya hṛdaye tatyāja vrajasundarīḥ || 18 ||
itastatastāmanusṛtya rādhikā-manaṅgabāṇavraṇakhinnamānasaḥ |
kṛtānutāpaḥ sa kalindanandinī-taṭāntakuñje viṣasāda mādhavaḥ || 19 ||
|| gītaṃ 7 ||
māmiyaṃ calitā vilokya vṛtaṃ vadhūnicayena |
sāparādhatayā mayāpi na vāritātibhayena ||
hari hari hatādaratayā gatā sā kupiteva || 1 ||
kiṃ kariṣyati kiṃ vadiṣyati sā ciraṃ viraheṇa |
kiṃ dhanena janena kiṃ mama jīvanena gṛheṇa || 2 ||
cintayāmi tadānanaṃ kuṭilabhru kopabhareṇa |
śoṇapadmamivopari bhramatākulaṃ bhramareṇa || 3 ||
tāmahaṃ hṛdi saṅgatāmaniśaṃ bhṛśaṃ ramayāmi |
kiṃ vane'nusarāmi tāmiha kiṃ vṛthā vilapāmi || 4 ||
tanvi khinnamasūyayā hṛdayaṃ tavākalayāmi |
tanna vedmi kuto gatāsi na tena te'nunayāmi || 5 ||
dṛśyate purato gatāgatameva me vidadhāsi |
kiṃ pureva sasambhramaṃ parirambhaṇaṃ na dadāsi || 6 ||
kṣamyatāmaparaṃ kadāpi tavedṛśaṃ na karomi |
dehi sundari darśanaṃ mama manmathena dunomi || 7 ||
varṇitaṃ jayadevakena hareridaṃ pravaṇena |
kindubilvasamudrasambhavarohiṇīramaṇena || 8 ||
hṛdi bisalatāhāro nāyaṃ bhujaṅgamanāyakaḥ kuvalayadalaśreṇī kaṇṭhe na sā garaladyutiḥ |
malayajarajo nedaṃ bhasma priyārahite mayi prahara na harabhrāntyānaṅga krudhā kimu dhāvasi || 20 ||
pāṇau mā kuru cūtasāyakamamuṃ mā cāpamāropaya krīḍānirjitaviśva mūrchitajanāghātena kiṃ pauruṣam |
tasyā eva mṛgīdṛśo manasijapreṅkhatkaṭākṣāśuga-śreṇījarjaritaṃ manāgapi mano nādyāpi sandhukṣate || 21 ||
bhrūcāpe nihitaḥ kaṭākṣaviśikho nirmātu marmavyathāṃ śyāmātmā kuṭilaḥ karotu kabarībhāro'pi mārodyamam |
mohaṃ tāvadayaṃ ca tanvi tanutāṃ bimbādaro rāgavān sadvṛttastanamaṇdalastava kathaṃ prāṇairmama krīḍati || 22 ||
tāni sparśasukhāni te ca taralāḥ snigdhā dṛśorvibhramā-stadvaktrāmbujasaurabhaṃ sa ca sudhāsyandī girāṃ vakrimā |
sā bimbādharamādhurīti viṣayāsaṅge'pi cenmānasaṃ tasyāṃ lagnasamādhi hanta virahavyādhiḥ kathaṃ vardhate || 23 ||
bhrūpallavaṃ dhanurapāṅgataraṅgitāni bāṇāḥ guṇaḥ śravaṇapāliriti smareṇa |
tasyāmanaṅgajayajaṅgamadevatāyāṃ astrāṇi nirjitajaganti kimarpitāni || 24 ||
[eṣaḥ ślokaḥ keṣucana saṃskaraṇeṣu vidyate]
tiryakkaṇṭha vilola mauli taralottaṃ sasya vaṃśoccarad-
dīptisthāna kṛtāvadhāna lalanā lakṣairna saṃlakṣitāḥ |
sammugdhe madhusūdanasya madhure rādhāmukhendau sudhā-
sāre kandalitāściraṃ dadhatu vaḥ kṣemaṃ kaṭākṣormmaya || (25) ||
|| iti śrīgītagovinde mugdhamadhusūdano nāma tṛtīyaḥ sargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ तृतीयः सर्गः ॥
॥ मुग्धमधुसूदनः ॥
कंसारिरपि संसारवासनाबन्धशृङ्खलाम् ।
राधामाधाय हृदये तत्याज व्रजसुन्दरीः ॥ 18 ॥
इतस्ततस्तामनुसृत्य राधिका-मनङ्गबाणव्रणखिन्नमानसः ।
कृतानुतापः स कलिन्दनन्दिनी-तटान्तकुञ्जे विषसाद माधवः ॥ 19 ॥
॥ गीतं 7 ॥
मामियं चलिता विलोक्य वृतं वधूनिचयेन ।
सापराधतया मयापि न वारितातिभयेन ॥
हरि हरि हतादरतया गता सा कुपितेव ॥ 1 ॥
किं करिष्यति किं वदिष्यति सा चिरं विरहेण ।
किं धनेन जनेन किं मम जीवनेन गृहेण ॥ 2 ॥
चिन्तयामि तदाननं कुटिलभ्रु कोपभरेण ।
शोणपद्ममिवोपरि भ्रमताकुलं भ्रमरेण ॥ 3 ॥
तामहं हृदि सङ्गतामनिशं भृशं रमयामि ।
किं वनेऽनुसरामि तामिह किं वृथा विलपामि ॥ 4 ॥
तन्वि खिन्नमसूयया हृदयं तवाकलयामि ।
तन्न वेद्मि कुतो गतासि न तेन तेऽनुनयामि ॥ 5 ॥
दृश्यते पुरतो गतागतमेव मे विदधासि ।
किं पुरेव ससम्भ्रमं परिरम्भणं न ददासि ॥ 6 ॥
क्षम्यतामपरं कदापि तवेदृशं न करोमि ।
देहि सुन्दरि दर्शनं मम मन्मथेन दुनोमि ॥ 7 ॥
वर्णितं जयदेवकेन हरेरिदं प्रवणेन ।
किन्दुबिल्वसमुद्रसम्भवरोहिणीरमणेन ॥ 8 ॥
हृदि बिसलताहारो नायं भुजङ्गमनायकः कुवलयदलश्रेणी कण्ठे न सा गरलद्युतिः ।
मलयजरजो नेदं भस्म प्रियारहिते मयि प्रहर न हरभ्रान्त्यानङ्ग क्रुधा किमु धावसि ॥ 20 ॥
पाणौ मा कुरु चूतसायकममुं मा चापमारोपय क्रीडानिर्जितविश्व मूर्छितजनाघातेन किं पौरुषम् ।
तस्या एव मृगीदृशो मनसिजप्रेङ्खत्कटाक्षाशुग-श्रेणीजर्जरितं मनागपि मनो नाद्यापि सन्धुक्षते ॥ 21 ॥
भ्रूचापे निहितः कटाक्षविशिखो निर्मातु मर्मव्यथां श्यामात्मा कुटिलः करोतु कबरीभारोऽपि मारोद्यमम् ।
मोहं तावदयं च तन्वि तनुतां बिम्बादरो रागवान् सद्वृत्तस्तनमण्दलस्तव कथं प्राणैर्मम क्रीडति ॥ 22 ॥
तानि स्पर्शसुखानि ते च तरलाः स्निग्धा दृशोर्विभ्रमा-स्तद्वक्त्राम्बुजसौरभं स च सुधास्यन्दी गिरां वक्रिमा ।
सा बिम्बाधरमाधुरीति विषयासङ्गेऽपि चेन्मानसं तस्यां लग्नसमाधि हन्त विरहव्याधिः कथं वर्धते ॥ 23 ॥
भ्रूपल्लवं धनुरपाङ्गतरङ्गितानि बाणाः गुणः श्रवणपालिरिति स्मरेण ।
तस्यामनङ्गजयजङ्गमदेवतायां अस्त्राणि निर्जितजगन्ति किमर्पितानि ॥ 24 ॥
[एषः श्लोकः केषुचन संस्करणेषु विद्यते]
तिर्यक्कण्ठ विलोल मौलि तरलोत्तं सस्य वंशोच्चरद्-
दीप्तिस्थान कृतावधान ललना लक्षैर्न संलक्षिताः ।
सम्मुग्धे मधुसूदनस्य मधुरे राधामुखेन्दौ सुधा-
सारे कन्दलिताश्चिरं दधतु वः क्षेमं कटाक्षोर्म्मय ॥ (25) ॥
॥ इति श्रीगीतगोविन्दे मुग्धमधुसूदनो नाम तृतीयः सर्गः ॥
|| tṛtīyaḥ sargaḥ ||
|| mugdhamadhusūdanaḥ ||
kaṃsārirapi saṃsāravāsanābandhaśṛṅkhalām |
rādhāmādhāya hṛdaye tatyāja vrajasundarīḥ || 18 ||
itastatastāmanusṛtya rādhikā-manaṅgabāṇavraṇakhinnamānasaḥ |
kṛtānutāpaḥ sa kalindanandinī-taṭāntakuñje viṣasāda mādhavaḥ || 19 ||
|| gītaṃ 7 ||
māmiyaṃ calitā vilokya vṛtaṃ vadhūnicayena |
sāparādhatayā mayāpi na vāritātibhayena ||
hari hari hatādaratayā gatā sā kupiteva || 1 ||
kiṃ kariṣyati kiṃ vadiṣyati sā ciraṃ viraheṇa |
kiṃ dhanena janena kiṃ mama jīvanena gṛheṇa || 2 ||
cintayāmi tadānanaṃ kuṭilabhru kopabhareṇa |
śoṇapadmamivopari bhramatākulaṃ bhramareṇa || 3 ||
tāmahaṃ hṛdi saṅgatāmaniśaṃ bhṛśaṃ ramayāmi |
kiṃ vane'nusarāmi tāmiha kiṃ vṛthā vilapāmi || 4 ||
tanvi khinnamasūyayā hṛdayaṃ tavākalayāmi |
tanna vedmi kuto gatāsi na tena te'nunayāmi || 5 ||
dṛśyate purato gatāgatameva me vidadhāsi |
kiṃ pureva sasambhramaṃ parirambhaṇaṃ na dadāsi || 6 ||
kṣamyatāmaparaṃ kadāpi tavedṛśaṃ na karomi |
dehi sundari darśanaṃ mama manmathena dunomi || 7 ||
varṇitaṃ jayadevakena hareridaṃ pravaṇena |
kindubilvasamudrasambhavarohiṇīramaṇena || 8 ||
hṛdi bisalatāhāro nāyaṃ bhujaṅgamanāyakaḥ kuvalayadalaśreṇī kaṇṭhe na sā garaladyutiḥ |
malayajarajo nedaṃ bhasma priyārahite mayi prahara na harabhrāntyānaṅga krudhā kimu dhāvasi || 20 ||
pāṇau mā kuru cūtasāyakamamuṃ mā cāpamāropaya krīḍānirjitaviśva mūrchitajanāghātena kiṃ pauruṣam |
tasyā eva mṛgīdṛśo manasijapreṅkhatkaṭākṣāśuga-śreṇījarjaritaṃ manāgapi mano nādyāpi sandhukṣate || 21 ||
bhrūcāpe nihitaḥ kaṭākṣaviśikho nirmātu marmavyathāṃ śyāmātmā kuṭilaḥ karotu kabarībhāro'pi mārodyamam |
mohaṃ tāvadayaṃ ca tanvi tanutāṃ bimbādaro rāgavān sadvṛttastanamaṇdalastava kathaṃ prāṇairmama krīḍati || 22 ||
tāni sparśasukhāni te ca taralāḥ snigdhā dṛśorvibhramā-stadvaktrāmbujasaurabhaṃ sa ca sudhāsyandī girāṃ vakrimā |
sā bimbādharamādhurīti viṣayāsaṅge'pi cenmānasaṃ tasyāṃ lagnasamādhi hanta virahavyādhiḥ kathaṃ vardhate || 23 ||
bhrūpallavaṃ dhanurapāṅgataraṅgitāni bāṇāḥ guṇaḥ śravaṇapāliriti smareṇa |
tasyāmanaṅgajayajaṅgamadevatāyāṃ astrāṇi nirjitajaganti kimarpitāni || 24 ||
[eṣaḥ ślokaḥ keṣucana saṃskaraṇeṣu vidyate]
tiryakkaṇṭha vilola mauli taralottaṃ sasya vaṃśoccarad-
dīptisthāna kṛtāvadhāna lalanā lakṣairna saṃlakṣitāḥ |
sammugdhe madhusūdanasya madhure rādhāmukhendau sudhā-
sāre kandalitāściraṃ dadhatu vaḥ kṣemaṃ kaṭākṣormmaya || (25) ||
|| iti śrīgītagovinde mugdhamadhusūdano nāma tṛtīyaḥ sargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.