Valmiki Ramayana Kishkindha Kanda Sarga 7 — Kannada Script

⚠️ AI-generated translation — the Odia meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Odia

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଦୁଃଖିତ ରାମଙ୍କୁ ହାତ ଯୋଡ଼ି କହନ୍ତି ଯେ ସେ ରାବଣର ବାସସ୍ଥାନ, ସାମର୍ଥ୍ୟ କିମ୍ବା କୁଳ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ମାତ୍ର ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରନ୍ତି ଯେ ସେ ରାବଣକୁ ବଧ କରି ରାମଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କ ସହ ମିଳିତ କରିବେ। ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ ଶୋକ ତ୍ୟାଗ କରି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ କହନ୍ତି ଯେ ଶୋକରେ ବୁଡ଼ିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ସୁଖ ଓ ତେଜ କ୍ଷୟ ହୁଏ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କଥାରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଇ ରାମ ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହନ୍ତି ଯେ ସେ ସୀତା ଓ ରାବଣର ଅନ୍ୱେଷଣ ପାଇଁ ଯତ୍ନ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ରାମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରନ୍ତି ଯେ ସେ କେବେ ଅସତ୍ୟ କହି ନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା କହିବେ ନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣି ସୁଗ୍ରୀବ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବାନରମାନଙ୍କ ସହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେଲା ବୋଲି ମନେ କଲେ।

AI-generated · not yet verified

The Odia meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Gujarati meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Gujarati

આ સર્ગમાં સુગ્રીવ રામને આંસુ સાથે કહે છે કે તે રાવણનું નિવાસસ્થાન, શક્તિ કે કુળ જાણતો નથી, પરંતુ સત્યની પ્રતિજ્ઞા લઈને સીતાને પ્રાપ્ત કરવા યત્ન કરવાનું વચન આપે છે. સુગ્રીવ રામને કાયરતા છોડી ધૈર્ય ધારણ કરવા કહે છે, કારણ કે શોકથી સુખ નથી થતું અને તેજ ક્ષીણ થાય છે; પોતાને પણ પત્નીના વિયોગનું દુઃખ હોવા છતાં તે ધૈર્ય ન છોડે તેમ જણાવે છે. સુગ્રીવનાં મધુર વચનોથી સાંત્વન પામેલા રામ આંસુ લૂછીને સુગ્રીવને ભેટી, મિત્રના કર્તવ્યની પ્રશંસા કરે છે અને સીતા તથા રાવણની શોધ માટે પ્રયત્ન કરવા કહે છે. રામ પોતાનું વચન અભિમાનથી નહીં પણ યથાર્થ સમજવા કહી, પહેલાં કદી અસત્ય ન કહ્યું તેવી સત્યની શપથ લે છે. રામની પ્રતિજ્ઞા સાંભળીને સુગ્રીવ મંત્રીઓ સહિત આનંદ પામે છે અને બંને એકાંતમાં સુખદુઃખની વાતો કરે છે; હનુમાન પોતાનું કાર્ય થઈ ગયું એમ માને છે.

AI-generated · not yet verified

The Gujarati meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಸಪ್ತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

Shloka 1

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ಸುಗ್ರೀವೋ ರಾಮೇಣಾರ್ತೇನ ವಾನರಃ ।
ಅಬ್ರವೀತ್ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ವಾಕ್ಯಂ ಸಬಾಷ್ಪಂ ಬಾಷ್ಪಗದ್ಗದಃ ॥ 1 ॥

evamuktastu sugrīvo rāmeṇārtena vānaraḥ |
abravītprāñjalirvākyaṃ sabāṣpaṃ bāṣpagadgadaḥ || 1 ||

આ રીતે આર્ત (દુઃખી) રામ દ્વારા કહેવાયેલો તે વાનર સુગ્રીવ, હાથ જોડીને, આંસુથી ગદ્ગદ થયેલા કંઠે, આંસુ સાથે વચન બોલ્યો. ^AI

ଏହିପରି ଦୁଃଖିତ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ହୋଇ ସେ ବାନର ସୁଗ୍ରୀବ ହାତ ଯୋଡ଼ି, ଆଖିରେ ଲୁହ ଭରି, ଲୁହରେ ଗଦ୍ଗଦ ହୋଇ କହିଲେ ॥ 1 ॥ ^AI

Shloka 2

ನ ಜಾನೇ ನಿಲಯಂ ತಸ್ಯ ಸರ್ವಥಾ ಪಾಪರಕ್ಷಸಃ ।
ಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ವಿಕ್ರಮಂ ವಾಪಿ ದೌಷ್ಕುಲೇಯಸ್ಯ ವಾ ಕುಲಮ್ ॥ 2 ॥

na jāne nilayaṃ tasya sarvathā pāparakṣasaḥ |
sāmarthyaṃ vikramaṃ vāpi dauṣkuleyasya vā kulam || 2 ||

હું તે પાપી રાક્ષસનું નિવાસસ્થાન જાણતો નથી, તેની શક્તિ કે પરાક્રમ, અથવા તે દુષ્ટ કુળમાં જન્મેલાનું કુળ પણ જાણતો નથી. ^AI

ସେ ପାପୀ ରାକ୍ଷସର ବାସସ୍ଥାନ ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ତାହାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଓ ପରାକ୍ରମ, ଅବା ସେ ଦୁଷ୍କୁଳଜାତର କୁଳ ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ ॥ 2 ॥ ^AI

Shloka 3

ಸತ್ಯಂ ತೇ ಪ್ರತಿಜಾನಾಮಿ ತ್ಯಜ ಶೋಕಮರಿನ್ದಮ ।
ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ತಥಾ ಯತ್ನಂ ಯಥಾ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ಮೈಥಿಲೀಮ್ ॥ 3 ॥

satyaṃ te pratijānāmi tyaja śokamarindama |
kariṣyāmi tathā yatnaṃ yathā prāpsyasi maithilīm || 3 ||

હે શત્રુદમન, હું તમને સત્યની પ્રતિજ્ઞા કરું છું, શોકનો ત્યાગ કરો. હું એવો યત્ન કરીશ કે જેથી તમે મૈથિલી (સીતા)ને પ્રાપ્ત કરશો. ^AI

ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ! ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି, ଶୋକ ତ୍ୟାଗ କର; ମୁଁ ଏପରି ଯତ୍ନ କରିବି ଯେପରି ତୁମେ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ ॥ 3 ॥ ^AI

Shloka 4

ರಾವಣಂ ಸಗಣಂ ಹತ್ವಾ ಪರಿತೋಷ್ಯಾತ್ಮಪೌರುಷಮ್ ।
ತಥಾಽಸ್ಮಿ ಕರ್ತಾ ನ ಚಿರಾದ್ಯಥಾ ಪ್ರೀತೋ ಭವಿಷ್ಯಸಿ ॥ 4 ॥

rāvaṇaṃ sagaṇaṃ hatvā paritoṣyātmapauruṣam |
tathā'smi kartā na cirādyathā prīto bhaviṣyasi || 4 ||

સૈન્ય સહિત રાવણને મારીને અને પોતાના પૌરુષને સંતોષીને, હું શીઘ્ર જ એવું કરીશ કે જેથી તમે પ્રસન્ન થશો. ^AI

ସମସ୍ତ ଅନୁଚର ସହିତ ରାବଣକୁ ବଧ କରି ନିଜ ପୌରୁଷକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ମୁଁ ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି କରିବି ଯେପରି ତୁମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବ ॥ 4 ॥ ^AI

Shloka 5

ಅಲಂ ವೈಕ್ಲಬ್ಯಮಾಲಮ್ಬ್ಯ ಧೈರ್ಯಮಾತ್ಮಗತಂ ಸ್ಮರ ।
ತ್ವದ್ವಿಧಾನಾಂ ನ ಸದೃಶಮೀದೃಶಂ ಬುದ್ಧಿಲಾಘವಮ್ ॥ 5 ॥

alaṃ vaiklabyamālambya dhairyamātmagataṃ smara |
tvadvidhānāṃ na sadṛśamīdṛśaṃ buddhilāghavam || 5 ||

કાયરતાનો આશ્રય છોડો અને પોતાનામાં રહેલું ધૈર્ય યાદ કરો. તમારા જેવા પુરુષોને આવી બુદ્ધિની લાઘવતા (ચંચળતા) શોભતી નથી. ^AI

କାପୁରୁଷତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବା ବନ୍ଦ କର, ନିଜ ଭିତରେ ଥିବା ଧୈର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କର; ତୁମ ପରି ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏପରି ବୁଦ୍ଧିହୀନତା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ ॥ 5 ॥ ^AI

Shloka 6

ಮಯಾಽಪಿ ವ್ಯಸನಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಭಾರ್ಯಾವಿರಹಜಂ ಮಹತ್ ।
ನಾಹಮೇವಂ ಹಿ ಶೋಚಾಮಿ ನ ಚ ಧೈರ್ಯಂ ಪರಿತ್ಯಜೇ ॥ 6 ॥

mayā'pi vyasanaṃ prāptaṃ bhāryāvirahajaṃ mahat |
nāhamevaṃ hi śocāmi na ca dhairyaṃ parityaje || 6 ||

મને પણ પત્નીના વિયોગથી ઉત્પન્ન થયેલું મોટું દુઃખ પ્રાપ્ત થયું છે, તોપણ હું આવી રીતે શોક કરતો નથી અને ધૈર્યનો ત્યાગ કરતો નથી. ^AI

ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପତ୍ନୀ ବିରହରୁ ଜାତ ମହାନ ବ୍ୟସନ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି; ମୁଁ ଏପରି ଶୋକ କରୁ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଧୈର୍ଯ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରୁ ନାହିଁ ॥ 6 ॥ ^AI

Shloka 7

ನಾಹಂ ತಾಮನುಶೋಚಾಮಿ ಪ್ರಾಕೃತೋ ವಾನರೋಽಪಿ ಸನ್ ।
ಮಹಾತ್ಮಾ ಚ ವಿನೀತಶ್ಚ ಕಿಂ ಪುನರ್ಧೃತಿಮಾನ್ಭವಾನ್ ॥ 7 ॥

nāhaṃ tāmanuśocāmi prākṛto vānaro'pi san |
mahātmā ca vinītaśca kiṃ punardhṛtimānbhavān || 7 ||

હું પ્રાકૃત (સાધારણ) વાનર હોવા છતાં તેનું અનુશોચન કરતો નથી; તો પછી તમે મહાત્મા, વિનીત અને ધૈર્યવાન છો, તે શું કહેવું? ^AI

ମୁଁ ସାଧାରଣ ବାନର ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସେହି ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁ ନାହିଁ; ତେବେ ମହାତ୍ମା, ବିନୀତ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ତୁମେ କିପରି ଶୋକ କରିବ? ^AI

Shloka 8

ಬಾಷ್ಪಮಾಪತಿತಂ ಧೈರ್ಯಾನ್ನಿಗ್ರಹೀತುಂ ತ್ವಮರ್ಹಸಿ ।
ಮರ್ಯಾದಾಂ ಸತ್ತ್ವಯುಕ್ತಾನಾಂ ಧೃತಿಂ ನೋತ್ಸ್ರಷ್ಟುಮರ್ಹಸಿ ॥ 8 ॥

bāṣpamāpatitaṃ dhairyānnigrahītuṃ tvamarhasi |
maryādāṃ sattvayuktānāṃ dhṛtiṃ notsraṣṭumarhasi || 8 ||

ધૈર્યથી ઉભરાઈ આવેલા આંસુને રોકવા માટે તમે યોગ્ય છો. સત્ત્વયુક્ત પુરુષોની મર્યાદા રૂપ ધૈર્યનો ત્યાગ કરવા માટે તમે યોગ્ય નથી. ^AI

ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉଠିଆସୁଥିବା ଲୁହକୁ ନିବାରଣ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ; ସତ୍ତ୍ୱଶାଳୀମାନଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ॥ 8 ॥ ^AI

Shloka 9

ವ್ಯಸನೇ ವಾಽರ್ಥಕೃಚ್ಛ್ರೇ ವಾ ಭಯೇ ವಾ ಜೀವಿತಾನ್ತಕೇ ।
ವಿಮೃಶನ್ವೈ ಸ್ವಯಾ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಧೃತಿಮಾನ್ನಾವಸೀದತಿ ॥ 9 ॥

vyasane vā'rthakṛcchre vā bhaye vā jīvitāntake |
vimṛśanvai svayā buddhyā dhṛtimānnāvasīdati || 9 ||

અર્થસંકટમાં કે પ્રાણાન્તક ભયમાં પોતાની બુદ્ધિથી વિચાર કરતો ધીરજવાળો મનુષ્ય ગભરાઈને ડૂબી જતો નથી. ^AI

ବିପଦରେ ହେଉ କି ଅର୍ଥର କଷ୍ଟରେ ହେଉ, ଭୟରେ ହେଉ କି ଜୀବନର ଶେଷ ସମୟରେ ହେଉ, ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ବିଚାର କରୁଥିବା ଧୈର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ହେଁ ମନ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼େ ନାହିଁ ॥ 9 ॥ ^AI

Shloka 10

ಬಾಲಿಶಸ್ತು ನರೋ ನಿತ್ಯಂ ವೈಕ್ಲಬ್ಯಂ ಯೋಽನುವರ್ತತೇ ।
ಸ ಮಜ್ಜತ್ಯವಶಶ್ಶೋಕೇ ಭಾರಾಕ್ರಾನ್ತೇವ ನೌರ್ಜಲೇ ॥ 10 ॥

bāliśastu naro nityaṃ vaiklabyaṃ yo'nuvartate |
sa majjatyavaśaśśoke bhārākrānteva naurjale || 10 ||

પરંતુ જે મૂર્ખ મનુષ્ય સદા કાયરતાને અનુસરે છે, તે પાણીમાં ભારથી દબાયેલી નાવની જેમ પરાધીન થઈને શોકમાં ડૂબી જાય છે. ^AI

କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ମୂର୍ଖ ମନୁଷ୍ୟ ନିତ୍ୟ କାତରତା ଓ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେ ଅସହାୟ ହୋଇ ଶୋକରେ ବୁଡ଼ିଯାଏ, ଯେପରି ଭାରରେ ଚାପି ହୋଇଥିବା ନୌକା ପାଣିରେ ବୁଡ଼ିଯାଏ ॥ 10 ॥ ^AI

Shloka 11

ಏಷೋಽಞ್ಜಲಿರ್ಮಯಾ ಬದ್ಧಃ ಪ್ರಣಯಾತ್ತ್ವಾಂ ಪ್ರಸಾದಯೇ ।
ಪೌರುಷಂ ಶ್ರಯ ಶೋಕಸ್ಯ ನಾನ್ತರಂ ದಾತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 11 ॥

eṣo'ñjalirmayā baddhaḥ praṇayāttvāṃ prasādaye |
pauruṣaṃ śraya śokasya nāntaraṃ dātumarhasi || 11 ||

મેં પ્રેમથી આ અંજલિ બાંધીને તમને પ્રસન્ન કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. પુરુષાર્થનો આશ્રય લો; શોકને સ્થાન આપવું તમને યોગ્ય નથી. ^AI

ମୁଁ ପ୍ରେମପୂର୍ବକ ଏହି ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଛି; ତୁମେ ପୌରୁଷକୁ ଆଶ୍ରୟ କର, ଶୋକକୁ ଅବକାଶ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ॥ 11 ॥ ^AI

Shloka 12

ಯೇ ಶೋಕಮನುವರ್ತನ್ತೇ ನ ತೇಷಾಂ ವಿದ್ಯತೇ ಸುಖಮ್ ।
ತೇಜಶ್ಚ ಕ್ಷೀಯತೇ ತೇಷಾಂ ನ ತ್ವಂ ಶೋಚಿತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 12 ॥

ye śokamanuvartante na teṣāṃ vidyate sukham |
tejaśca kṣīyate teṣāṃ na tvaṃ śocitumarhasi || 12 ||

જે લોકો શોકને અનુસરે છે તેમને સુખ હોતું નથી; તેમનું તેજ પણ ક્ષીણ થાય છે. તેથી તમે શોક કરવો યોગ્ય નથી. ^AI

ଯେଉଁମାନେ ଶୋକକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସୁଖ ନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କର ତେଜ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ; ତେଣୁ ତୁମେ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ॥ 12 ॥ ^AI

Shloka 13

ಶೋಕೇನಾಭಿಪ್ರಪನ್ನಸ್ಯ ಜೀವಿತೇ ಚಾಪಿ ಸಂಶಯಃ ।
ಸ ಶೋಕಂ ತ್ಯಜ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಧೈರ್ಯಮಾಶ್ರಯ ಕೇವಲಮ್ ॥ 13 ॥

śokenābhiprapannasya jīvite cāpi saṃśayaḥ |
sa śokaṃ tyaja rājendra dhairyamāśraya kevalam || 13 ||

શોકથી ઘેરાયેલા માણસના જીવનમાં પણ સંશય રહે છે. હે રાજેન્દ્ર, તમે શોકનો ત્યાગ કરો અને કેવળ ધીરજનો આશ્રય લો. ^AI

ଶୋକରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ଜୀବନ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହ ରହେ; ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଶୋକ ତ୍ୟାଗ କର ଏବଂ କେବଳ ଧୈର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କର ॥ 13 ॥ ^AI

Shloka 14

ಹಿತಂ ವಯಸ್ಯಭಾವೇನ ಬ್ರೂಮಿ ನೋಪದಿಶಾಮಿ ತೇ ।
ವಯಸ್ಯತಾಂ ಪೂಜಯನ್ಮೇ ನ ತ್ವಂ ಶೋಚಿತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 14 ॥

hitaṃ vayasyabhāvena brūmi nopadiśāmi te |
vayasyatāṃ pūjayanme na tvaṃ śocitumarhasi || 14 ||

હું મિત્રભાવથી તમારું હિત કહું છું, ઉપદેશ આપતો નથી. મારી મિત્રતાનો આદર રાખીને તમે શોક કરવો યોગ્ય નથી. ^AI

ମୁଁ ବନ୍ଧୁଭାବରେ ତୁମର ହିତ କଥା କହୁଛି, ଉପଦେଶ ଦେଉ ନାହିଁ; ମୋର ବନ୍ଧୁତାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ତୁମେ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ॥ 14 ॥ ^AI

Shloka 15

ಮಧುರಂ ಸಾನ್ತ್ವಿತ ಸ್ತೇನ ಸುಗ್ರೀವೇಣ ಸ ರಾಘವಃ ।
ಮುಖಮಶ್ರುಪರಿಕ್ಲಿನ್ನಂ ವಸ್ತ್ರಾನ್ತೇನ ಪ್ರಮಾರ್ಜಯತ್ ॥ 15 ॥

madhuraṃ sāntvita stena sugrīveṇa sa rāghavaḥ |
mukhamaśrupariklinnaṃ vastrāntena pramārjayat || 15 ||

સુગ્રીવે મધુર વચનોથી સાંત્વના આપેલા તે રાઘવે પોતાનું આંસુથી ભીનું મુખ વસ્ત્રના છેડાથી લૂછ્યું. ^AI

ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧୁର ଭାବରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଇଥିବା ସେ ରାଘବ ଅଶ୍ରୁରେ ଓଦା ହୋଇଥିବା ନିଜ ମୁଖକୁ ବସ୍ତ୍ରର ଅଞ୍ଚଳରେ ପୋଛିଦେଲେ ॥ 15 ॥ ^AI

Shloka 16

ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥಸ್ತು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಸ್ಸುಗ್ರೀವವಚನಾತ್ಪ್ರಭುಃ ।
ಸಮ್ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಸುಗ್ರೀವಮಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 16 ॥

prakṛtisthastu kākutsthassugrīvavacanātprabhuḥ |
sampariṣvajya sugrīvamidaṃ vacanamabravīt || 16 ||

સુગ્રીવના વચનથી સ્વસ્થ થયેલા તે પ્રભુ કાકુત્સ્થે સુગ્રીવને ભેટીને આ વચન કહ્યું. ^AI

ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କଥାରେ ପ୍ରଭୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥ (ରାଘବ) ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରି ଆସି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଏହି କଥା କହିଲେ ॥ 16 ॥ ^AI

Shloka 17

ಕರ್ತವ್ಯಂ ಯದ್ವಯಸ್ಯೇನ ಸ್ನಿಗ್ಧೇನ ಚ ಹಿತೇನ ಚ ।
ಅನುರೂಪಂ ಚ ಯುಕ್ತಂ ಚ ಕೃತಂ ಸುಗ್ರೀವ ತತ್ತ್ವಯಾ ॥ 17 ॥

kartavyaṃ yadvayasyena snigdhena ca hitena ca |
anurūpaṃ ca yuktaṃ ca kṛtaṃ sugrīva tattvayā || 17 ||

હે સુગ્રીવ, મિત્રને, સ્નેહવાળાને અને હિતકારીને જે કર્તવ્ય યોગ્ય અને ઉચિત હોય તે તેં કર્યું છે. ^AI

ହେ ସୁଗ୍ରୀବ! ବନ୍ଧୁ ଓ ସ୍ନେହୀ ତଥା ହିତକାରୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଯାହା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ଯୋଗ୍ୟ, ସେହି ସବୁ ତୁମେ କରିଅଛ। ^AI

Shloka 18

ಏಷ ಚ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥೋಽಹಮನುನೀತಸ್ತ್ವಯಾ ಸಖೇ ।
ದುರ್ಲಭೋ ಹೀದೃಶೋ ಬನ್ಧುರಸ್ಮಿನ್ಕಾಲೇ ವಿಶೇಷತಃ ॥ 18 ॥

eṣa ca prakṛtistho'hamanunītastvayā sakhe |
durlabho hīdṛśo bandhurasminkāle viśeṣataḥ || 18 ||

હે મિત્ર, આ હું પ્રકૃતિમાં સ્થિર છું અને તેં મને સાંત્વના આપી છે; આવા સમયે ખાસ કરીને આવો બંધુ દુર્લભ હોય છે. ^AI

ହେ ବନ୍ଧୁ! ମୁଁ ଏବେ ପ୍ରକୃତିସ୍ଥ (ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାରେ) ଅଛି, ତୁମେ ମୋତେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇଅଛ। ଏପରି ସମୟରେ ବିଶେଷକରି ଏହିପରି ବନ୍ଧୁ ଦୁର୍ଲଭ। ^AI

Shloka 19

ಕಿಂ ತು ಯತ್ನಸ್ತ್ವಯಾ ಕಾರ್ಯೋ ಮೈಥಿಲ್ಯಾಃ ಪರಿಮಾರ್ಗಣೇ ।
ರಾಕ್ಷಸಸ್ಯ ಚ ರೌದ್ರಸ್ಯ ರಾವಣಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮನಃ ॥ 19 ॥

kiṃ tu yatnastvayā kāryo maithilyāḥ parimārgaṇe |
rākṣasasya ca raudrasya rāvaṇasya durātmanaḥ || 19 ||

પરંતુ સીતાની અને ક્રૂર, દુરાત્મા રાક્ષસ રાવણની શોધ માટે તેં પ્રયત્ન કરવો જોઈએ. ^AI

କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସୀତାଙ୍କର ଅନ୍ୱେଷଣ ପାଇଁ ଓ ସେହି କ୍ରୂର, ଦୁରାତ୍ମା ରାକ୍ଷସ ରାବଣର ଅନ୍ୱେଷଣ ପାଇଁ ଯତ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ^AI

Shloka 20

ಮಯಾ ಚ ಯದನುಷ್ಠೇಯಂ ವಿಸ್ರಬ್ಧೇನ ತದುಚ್ಯತಾಮ್ ।
ವರ್ಷಾಸ್ವಿವ ಚ ಸುಕ್ಷೇತ್ರೇ ಸರ್ವಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ತವ ॥ 20 ॥

mayā ca yadanuṣṭheyaṃ visrabdhena taducyatām |
varṣāsviva ca sukṣetre sarvaṃ sampadyate tava || 20 ||

અને મારે જે કરવાનું છે તે વિશ્વાસપૂર્વક કહેવાય છે; વરસાદમાં સારા ખેતરની જેમ તારું સર્વ કલ્યાણ થાય. ^AI

ମୁଁ ଯାହା କରିବି, ବିଶ୍ୱାସର ସହିତ ତାହା କୁହାଯାଉ। ବର୍ଷାକାଳରେ ଉତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେପରି ସମସ୍ତ ଫଳେ, ସେପରି ତୁମର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବ। ^AI

Shloka 21

ಮಯಾ ಚ ಯದಿದಂ ವಾಕ್ಯಮಭಿಮಾನಾತ್ಸಮೀರಿತಮ್ ।
ತತ್ತ್ವಯಾ ಹರಿಶಾರ್ದೂಲ ತತ್ತ್ವಮಿತ್ಯುಪಧಾರ್ಯತಾಮ್ ॥ 21 ॥

mayā ca yadidaṃ vākyamabhimānātsamīritam |
tattvayā hariśārdūla tattvamityupadhāryatām || 21 ||

હે વાનરશ્રેષ્ઠ, મેં અભિમાનથી જે આ વચન કહ્યું છે તેને તેં યથાર્થ રીતે સમજવું. ^AI

ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ଯେଉଁ ଏହି ବାକ୍ୟ ଅଭିମାନର ସହିତ କହିଅଛି, ତାହା ତୁମେ ସତ୍ୟ ବୋଲି ବୁଝିବ। ^AI

Shloka 22

ಅನೃತಂ ನೋಕ್ತಪೂರ್ವಂ ಮೇ ನ ಚ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಕದಾಚನ ।
ಏತತ್ತೇ ಪ್ರತಿಜಾನಾಮಿ ಸತ್ಯೇನೈವ ಚ ತೇ ಶಪಾಮ್ಯಹಮಮ್ ॥ 22 ॥

anṛtaṃ noktapūrvaṃ me na ca vakṣye kadācana |
etatte pratijānāmi satyenaiva ca te śapāmyahamam || 22 ||

મેં પહેલાં કદી અસત્ય કહ્યું નથી અને કદાચ કહીશ પણ નહીં; આ હું તને પ્રતિજ્ઞા કરું છું અને સત્યની શપથ લઈને કહું છું. ^AI

ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଅସତ୍ୟ କହି ନାହିଁ ଓ ଆଗକୁ କେବେ କହିବି ନାହିଁ। ଏହା ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି ଓ ସତ୍ୟର ଶପଥ କରୁଛି। ^AI

Shloka 23

ತತಃ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಸ್ಸುಗ್ರೀವೋ ವಾನರೈಸ್ಸಚಿವೈಸ್ಸಹ ।
ರಾಘವಸ್ಯ ವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾತಂ ವಿಶೇಷತಃ ॥ 23 ॥

tataḥ prahṛṣṭassugrīvo vānaraissacivaissaha |
rāghavasya vacaśśrutvā pratijñātaṃ viśeṣataḥ || 23 ||

પછી સુગ્રીવે, રાઘવનું વચન—ખાસ કરીને તેમની પ્રતિજ્ઞા—સાંભળીને મંત્રીઓ સહિત વાનરો સાથે આનંદ પામ્યો. ^AI

ତା’ପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ରାଘବଙ୍କର ସେହି ବିଶେଷ ପ୍ରତିଜ୍ଞାପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ^AI

Shloka 24

ಏವಮೇಕಾನ್ತಸಮ್ಪೃಕ್ತೌ ತತಸ್ತೌ ನರವಾನರೌ ।
ಉಭಾವನ್ಯೋನ್ಯಸದೃಶಂ ಸುಖಂ ದುಃಖಮಭಾಷತಾಮ್ ॥ 24 ॥

evamekāntasampṛktau tatastau naravānarau |
ubhāvanyonyasadṛśaṃ sukhaṃ duḥkhamabhāṣatām || 24 ||

ત્યારપછી એ નર અને વાનર—બંને એકાંતમાં મળીને પરસ્પર સમાન સુખ અને દુઃખની વાતો કરવા લાગ્યા. ^AI

ଏହିପରି ସେହି ନର ଓ ବାନର ଦୁଇଜଣ ଏକାନ୍ତରେ ମିଳିତ ହୋଇ ପରସ୍ପର ସହିତ ସମାନ ଭାବରେ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖର କଥା କହିଲେ। ^AI

Shloka 25

ಮಹಾನುಭಾವಸ್ಯ ವಚೋ ನಿಶಮ್ಯ ಹರಿರ್ನೃಪಾಣಾಮೃಷಭಸ್ಯ ತಸ್ಯ ।
ಕೃತಂ ಸ ಮೇನೇ ಹರಿವೀರಮುಖ್ಯ ಸ್ತದಾ ಸ್ವಕಾರ್ಯಂ ಹೃದಯೇನ ವಿದ್ವಾನ್ ॥ 25 ॥

mahānubhāvasya vaco niśamya harirnṛpāṇāmṛṣabhasya tasya |
kṛtaṃ sa mene harivīramukhya stadā svakāryaṃ hṛdayena vidvān || 25 ||

તે મહાનુભાવ (રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા સુગ્રીવ)ના વચન સાંભળીને, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા તે હનુમાને હૃદયમાં જાણનારા બુદ્ધિમાન થઈને, પોતાનું કાર્ય થઈ ગયું એમ માન્યું. ^AI

ମହାନୁଭାବଶାଳୀ ରାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିବା ସେ ନରପତିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବାନରବୀରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ହରି (ସୁଗ୍ରୀବ) ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଗଲା ବୋଲି ମନେ କଲେ। ^AI

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।

अथ सप्तमस्सर्गः ।

एवमुक्तस्तु सुग्रीवो रामेणार्तेन वानरः ।

अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं सबाष्पं बाष्पगद्गदः ॥ 1 ॥

न जाने निलयं तस्य सर्वथा पापरक्षसः ।

सामर्थ्यं विक्रमं वापि दौष्कुलेयस्य वा कुलम् ॥ 2 ॥

सत्यं ते प्रतिजानामि त्यज शोकमरिन्दम ।

करिष्यामि तथा यत्नं यथा प्राप्स्यसि मैथिलीम् ॥ 3 ॥

रावणं सगणं हत्वा परितोष्यात्मपौरुषम् ।

तथाऽस्मि कर्ता न चिराद्यथा प्रीतो भविष्यसि ॥ 4 ॥

अलं वैक्लब्यमालम्ब्य धैर्यमात्मगतं स्मर ।

त्वद्विधानां न सदृशमीदृशं बुद्धिलाघवम् ॥ 5 ॥

मयाऽपि व्यसनं प्राप्तं भार्याविरहजं महत् ।

नाहमेवं हि शोचामि न च धैर्यं परित्यजे ॥ 6 ॥

नाहं तामनुशोचामि प्राकृतो वानरोऽपि सन् ।

महात्मा च विनीतश्च किं पुनर्धृतिमान्भवान् ॥ 7 ॥

बाष्पमापतितं धैर्यान्निग्रहीतुं त्वमर्हसि ।

मर्यादां सत्त्वयुक्तानां धृतिं नोत्स्रष्टुमर्हसि ॥ 8 ॥

व्यसने वाऽर्थकृच्छ्रे वा भये वा जीवितान्तके ।

विमृशन्वै स्वया बुद्ध्या धृतिमान्नावसीदति ॥ 9 ॥

बालिशस्तु नरो नित्यं वैक्लब्यं योऽनुवर्तते ।

स मज्जत्यवशश्शोके भाराक्रान्तेव नौर्जले ॥ 10 ॥

एषोऽञ्जलिर्मया बद्धः प्रणयात्त्वां प्रसादये ।

पौरुषं श्रय शोकस्य नान्तरं दातुमर्हसि ॥ 11 ॥

ये शोकमनुवर्तन्ते न तेषां विद्यते सुखम् ।

तेजश्च क्षीयते तेषां न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ 12 ॥

शोकेनाभिप्रपन्नस्य जीविते चापि संशयः ।

स शोकं त्यज राजेन्द्र धैर्यमाश्रय केवलम् ॥ 13 ॥

हितं वयस्यभावेन ब्रूमि नोपदिशामि ते ।

वयस्यतां पूजयन्मे न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ 14 ॥

मधुरं सान्त्वित स्तेन सुग्रीवेण स राघवः ।

मुखमश्रुपरिक्लिन्नं वस्त्रान्तेन प्रमार्जयत् ॥ 15 ॥

प्रकृतिस्थस्तु काकुत्स्थस्सुग्रीववचनात्प्रभुः ।

सम्परिष्वज्य सुग्रीवमिदं वचनमब्रवीत् ॥ 16 ॥

कर्तव्यं यद्वयस्येन स्निग्धेन च हितेन च ।

अनुरूपं च युक्तं च कृतं सुग्रीव तत्त्वया ॥ 17 ॥

एष च प्रकृतिस्थोऽहमनुनीतस्त्वया सखे ।

दुर्लभो हीदृशो बन्धुरस्मिन्काले विशेषतः ॥ 18 ॥

किं तु यत्नस्त्वया कार्यो मैथिल्याः परिमार्गणे ।

राक्षसस्य च रौद्रस्य रावणस्य दुरात्मनः ॥ 19 ॥

मया च यदनुष्ठेयं विस्रब्धेन तदुच्यताम् ।

वर्षास्विव च सुक्षेत्रे सर्वं सम्पद्यते तव ॥ 20 ॥

मया च यदिदं वाक्यमभिमानात्समीरितम् ।

तत्त्वया हरिशार्दूल तत्त्वमित्युपधार्यताम् ॥ 21 ॥

अनृतं नोक्तपूर्वं मे न च वक्ष्ये कदाचन ।

एतत्ते प्रतिजानामि सत्येनैव च ते शपाम्यहमम् ॥ 22 ॥

ततः प्रहृष्टस्सुग्रीवो वानरैस्सचिवैस्सह ।

राघवस्य वचश्श्रुत्वा प्रतिज्ञातं विशेषतः ॥ 23 ॥

एवमेकान्तसम्पृक्तौ ततस्तौ नरवानरौ ।

उभावन्योन्यसदृशं सुखं दुःखमभाषताम् ॥ 24 ॥

महानुभावस्य वचो निशम्य हरिर्नृपाणामृषभस्य तस्य ।

कृतं स मेने हरिवीरमुख्य स्तदा स्वकार्यं हृदयेन विद्वान् ॥ 25 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे सप्तमस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

4.7 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ಸಪ್ತಮ ಸರ್ಗಃ