ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಪಞ್ಚಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಸರ್ವಾಂಶ್ಚಾಹೂಯ ಸುಗ್ರೀವಃ ಪ್ಲವಗಾನ್ ಪ್ಲವಗರ್ಷಭಃ ।
ಸಮಸ್ತಾನಬ್ರವೀದ್ಭೂಯೋ ರಾಮಕಾರ್ಯರ್ಥಸಿದ್ಧಯೇ ॥ 1 ॥
ಏವಮೇತದ್ವಿಚೇತವ್ಯಂ ಯನ್ಮಯಾ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಮ್ ।
ತದುಗ್ರಶಾಸನಂ ಭರ್ತುರ್ವಿಜ್ಞಾಯ ಹರಿಪುಙ್ಗವಾಃ ॥ 2 ॥
ಶಲಭಾ ಇವ ಸಞ್ಛಾದ್ಯ ಮೇದಿನೀಂ ಸಮ್ಪ್ರತಸ್ಥಿರೇ ।
ರಾಮಃ ಪ್ರಸ್ರವಣೇ ತಸ್ಮಿನ್ಯವಸತ್ಸಹಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ॥ 3 ॥
ಪ್ರತೀಕ್ಷಮಾಣಸ್ತಂ ಮಾಸಂ ಯಸ್ಸೀತಾಧಿಗಮೇ ಕೃತಃ ।
ಉತ್ತರಾಂ ತು ದಿಶಂ ರಮ್ಯಾಂ ಗಿರಿರಾಜಸಮಾವೃತಾಮ್ ॥ 4 ॥
ಪ್ರತಸ್ಥೇ ಸಹಸಾ ವೀರೋ ಹರಿಶ್ಶತವಲಿಸ್ತದಾ ।
ಪೂರ್ವಾಂ ದಿಶಂ ಪ್ರತಿಯಯೌ ವಿನತೋ ಹರಿಯೂಥಪಃ ॥ 5 ॥
ತಾರಾಙ್ಗದಾದಿಸಹಿತಃ ಪ್ಲವಙ್ಗೋ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ।
ಅಗತ್ಯಾಚರಿತಾಮಾಶಾಂ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ಹರಿಯೂಥಪಃ ॥ 6 ॥
ಪಶ್ಚಿಮಾಂ ತು ಭೃಶಂ ಘೋರಾಂ ಸುಷೇಣಃ ಪ್ಲವಗೇಶ್ವರಃ ।
ಪ್ರತಸ್ಥೇ ಹರಿಶಾರ್ದೂಲೋ ದಿಶಂ ವರುಣಪಾಲಿತಾಮ್ ॥ 7 ॥
ತತಸ್ಸರ್ವಾ ದಿಶೋ ರಾಜಾ ಚೋದಯಿತ್ವಾ ಯಥಾತಥಮ್ ।
ಕಪಿಸೇನಾಪತೀನ್ಮುಖ್ಯಾನ್ಮುಮೋದ ಸುಖಿತಸ್ಸುಖಮ್ ॥ 8 ॥
ಏವಂ ಸಮ್ಬೋಧಿತಾಸ್ಸರ್ವೇ ರಾಜ್ಞಾ ವಾನರಯೂಥಪಾಃ ।
ಸ್ವಾಂ ಸ್ವಾಂ ದಿಶಮಭಿಪ್ರತ್ತ್ಯ ತ್ವರಿತಾ ಸಮ್ಪ್ರತಸ್ಥಿರೇ ॥ 9 ॥
ನದನ್ತಶ್ಚೋನ್ನದನ್ತಶ್ಚ ಗರ್ಜನ್ತಶ್ಚ ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ ।
ಕ್ಷ್ವೇಲನ್ತೋ ಧಾವಮಾನಾಶ್ಚ ವಿನದನ್ತೋ ಮಹಾಬಲಾಃ ॥ 10 ॥
ಏವಂ ಸಮ್ಬೋದಿತಾಸ್ಸರ್ವೇ ರಾಜ್ಞಾ ವಾನರಯೂಥಪಾಃ ।
ಆನಯಿಷ್ಯಾಮಹೇ ಸೀತಾಂ ಹನಿಷ್ಯಾಮಶ್ಚ ರಾವಣಮ್ ॥ 11 ॥
ಅಹಮೇಕೋ ಹನಿಷ್ಯಾಮಿ ರಾವಣಂ ಪ್ರಾಪ್ತಮಾಹವೇ ।
ತತಶ್ಚೋನ್ಮಥ್ಯ ಸಹಸಾ ಹರಿಷ್ಯೇ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಮ್ ॥ 12 ॥
ವೇಪಮಾನಾಂ ಶ್ರಮೇಣಾದ್ಯ ಭವದ್ಭಿಃ ಸ್ಥೀಯತಾಮಿತಿ ।
ಏಕ ಏವಾಹರಿಷ್ಯಾಮಿ ಪಾತಾಲಾದಪಿ ಜಾನಕೀಮ್ ॥ 13 ॥
ವಧಿಷ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ವೃಕ್ಷಾನ್ ದಾರಯಿಷ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ಗಿರೀನ್ ।
ಧರಣೀಂ ದಾರಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಕ್ಷೋಭಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಸಾಗರಾನ್ ॥ 14 ॥
ಅಹಂ ಯೋಜನಸಙ್ಖ್ಯಾಯಾಃ ಪ್ಲವಿತಾ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ।
ಶತಂ ಯೋಜನಸಙ್ಖ್ಯಾಯಾಶ್ಶತಂ ಸಮಧಿಕಂ ಹ್ಯಹಮ್ ॥ 15 ॥
ಭೂತಲೇ ಸಾಗರೇ ವಾಽಪಿ ಶೈಲೇಷು ಚ ವನೇಷು ಚ ।
ಪಾತಾಲಸ್ಯಾಪಿ ವಾ ಮಧ್ಯೇ ನ ಮಮಾಚ್ಛಿದ್ಯತೇ ಗತಿಃ ॥ 16 ॥
ಇತ್ಯೇಕೈಕಂ ತದಾ ತತ್ರ ವಾನರಾ ಬಲದರ್ಪಿತಾಃ ।
ಊಚುಶ್ಚ ವಚನಂ ತತ್ರ ಹರಿರಾಜಸ್ಯ ಸನ್ನಿಧೌ ॥ 17 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಪಞ್ಚಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcacatvāriṃśassargaḥ |
sarvāṃścāhūya sugrīvaḥ plavagān plavagarṣabhaḥ |
samastānabravīdbhūyo rāmakāryarthasiddhaye || 1 ||
evametadvicetavyaṃ yanmayā parikīrtitam |
tadugraśāsanaṃ bharturvijñāya haripuṅgavāḥ || 2 ||
śalabhā iva sañchādya medinīṃ sampratasthire |
rāmaḥ prasravaṇe tasminyavasatsahalakṣmaṇaḥ || 3 ||
pratīkṣamāṇastaṃ māsaṃ yassītādhigame kṛtaḥ |
uttarāṃ tu diśaṃ ramyāṃ girirājasamāvṛtām || 4 ||
pratasthe sahasā vīro hariśśatavalistadā |
pūrvāṃ diśaṃ pratiyayau vinato hariyūthapaḥ || 5 ||
tārāṅgadādisahitaḥ plavaṅgo mārutātmajaḥ |
agatyācaritāmāśāṃ dakṣiṇāṃ hariyūthapaḥ || 6 ||
paścimāṃ tu bhṛśaṃ ghorāṃ suṣeṇaḥ plavageśvaraḥ |
pratasthe hariśārdūlo diśaṃ varuṇapālitām || 7 ||
tatassarvā diśo rājā codayitvā yathātatham |
kapisenāpatīnmukhyānmumoda sukhitassukham || 8 ||
evaṃ sambodhitāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
svāṃ svāṃ diśamabhiprattya tvaritā sampratasthire || 9 ||
nadantaśconnadantaśca garjantaśca plavaṅgamāḥ |
kṣvelanto dhāvamānāśca vinadanto mahābalāḥ || 10 ||
evaṃ samboditāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
ānayiṣyāmahe sītāṃ haniṣyāmaśca rāvaṇam || 11 ||
ahameko haniṣyāmi rāvaṇaṃ prāptamāhave |
tataśconmathya sahasā hariṣye janakātmajām || 12 ||
vepamānāṃ śrameṇādya bhavadbhiḥ sthīyatāmiti |
eka evāhariṣyāmi pātālādapi jānakīm || 13 ||
vadhiṣyāmyahaṃ vṛkṣān dārayiṣyāmyahaṃ girīn |
dharaṇīṃ dārayiṣyāmi kṣobhayiṣyāmi sāgarān || 14 ||
ahaṃ yojanasaṅkhyāyāḥ plavitā nātra saṃśayaḥ |
śataṃ yojanasaṅkhyāyāśśataṃ samadhikaṃ hyaham || 15 ||
bhūtale sāgare vā'pi śaileṣu ca vaneṣu ca |
pātālasyāpi vā madhye na mamācchidyate gatiḥ || 16 ||
ityekaikaṃ tadā tatra vānarā baladarpitāḥ |
ūcuśca vacanaṃ tatra harirājasya sannidhau || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ।
सर्वांश्चाहूय सुग्रीवः प्लवगान् प्लवगर्षभः ।
समस्तानब्रवीद्भूयो रामकार्यर्थसिद्धये ॥ 1 ॥
एवमेतद्विचेतव्यं यन्मया परिकीर्तितम् ।
तदुग्रशासनं भर्तुर्विज्ञाय हरिपुङ्गवाः ॥ 2 ॥
शलभा इव सञ्छाद्य मेदिनीं सम्प्रतस्थिरे ।
रामः प्रस्रवणे तस्मिन्यवसत्सहलक्ष्मणः ॥ 3 ॥
प्रतीक्षमाणस्तं मासं यस्सीताधिगमे कृतः ।
उत्तरां तु दिशं रम्यां गिरिराजसमावृताम् ॥ 4 ॥
प्रतस्थे सहसा वीरो हरिश्शतवलिस्तदा ।
पूर्वां दिशं प्रतिययौ विनतो हरियूथपः ॥ 5 ॥
ताराङ्गदादिसहितः प्लवङ्गो मारुतात्मजः ।
अगत्याचरितामाशां दक्षिणां हरियूथपः ॥ 6 ॥
पश्चिमां तु भृशं घोरां सुषेणः प्लवगेश्वरः ।
प्रतस्थे हरिशार्दूलो दिशं वरुणपालिताम् ॥ 7 ॥
ततस्सर्वा दिशो राजा चोदयित्वा यथातथम् ।
कपिसेनापतीन्मुख्यान्मुमोद सुखितस्सुखम् ॥ 8 ॥
एवं सम्बोधितास्सर्वे राज्ञा वानरयूथपाः ।
स्वां स्वां दिशमभिप्रत्त्य त्वरिता सम्प्रतस्थिरे ॥ 9 ॥
नदन्तश्चोन्नदन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवङ्गमाः ।
क्ष्वेलन्तो धावमानाश्च विनदन्तो महाबलाः ॥ 10 ॥
एवं सम्बोदितास्सर्वे राज्ञा वानरयूथपाः ।
आनयिष्यामहे सीतां हनिष्यामश्च रावणम् ॥ 11 ॥
अहमेको हनिष्यामि रावणं प्राप्तमाहवे ।
ततश्चोन्मथ्य सहसा हरिष्ये जनकात्मजाम् ॥ 12 ॥
वेपमानां श्रमेणाद्य भवद्भिः स्थीयतामिति ।
एक एवाहरिष्यामि पातालादपि जानकीम् ॥ 13 ॥
वधिष्याम्यहं वृक्षान् दारयिष्याम्यहं गिरीन् ।
धरणीं दारयिष्यामि क्षोभयिष्यामि सागरान् ॥ 14 ॥
अहं योजनसङ्ख्यायाः प्लविता नात्र संशयः ।
शतं योजनसङ्ख्यायाश्शतं समधिकं ह्यहम् ॥ 15 ॥
भूतले सागरे वाऽपि शैलेषु च वनेषु च ।
पातालस्यापि वा मध्ये न ममाच्छिद्यते गतिः ॥ 16 ॥
इत्येकैकं तदा तत्र वानरा बलदर्पिताः ।
ऊचुश्च वचनं तत्र हरिराजस्य सन्निधौ ॥ 17 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcacatvāriṃśassargaḥ |
sarvāṃścāhūya sugrīvaḥ plavagān plavagarṣabhaḥ |
samastānabravīdbhūyo rāmakāryarthasiddhaye || 1 ||
evametadvicetavyaṃ yanmayā parikīrtitam |
tadugraśāsanaṃ bharturvijñāya haripuṅgavāḥ || 2 ||
śalabhā iva sañchādya medinīṃ sampratasthire |
rāmaḥ prasravaṇe tasminyavasatsahalakṣmaṇaḥ || 3 ||
pratīkṣamāṇastaṃ māsaṃ yassītādhigame kṛtaḥ |
uttarāṃ tu diśaṃ ramyāṃ girirājasamāvṛtām || 4 ||
pratasthe sahasā vīro hariśśatavalistadā |
pūrvāṃ diśaṃ pratiyayau vinato hariyūthapaḥ || 5 ||
tārāṅgadādisahitaḥ plavaṅgo mārutātmajaḥ |
agatyācaritāmāśāṃ dakṣiṇāṃ hariyūthapaḥ || 6 ||
paścimāṃ tu bhṛśaṃ ghorāṃ suṣeṇaḥ plavageśvaraḥ |
pratasthe hariśārdūlo diśaṃ varuṇapālitām || 7 ||
tatassarvā diśo rājā codayitvā yathātatham |
kapisenāpatīnmukhyānmumoda sukhitassukham || 8 ||
evaṃ sambodhitāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
svāṃ svāṃ diśamabhiprattya tvaritā sampratasthire || 9 ||
nadantaśconnadantaśca garjantaśca plavaṅgamāḥ |
kṣvelanto dhāvamānāśca vinadanto mahābalāḥ || 10 ||
evaṃ samboditāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
ānayiṣyāmahe sītāṃ haniṣyāmaśca rāvaṇam || 11 ||
ahameko haniṣyāmi rāvaṇaṃ prāptamāhave |
tataśconmathya sahasā hariṣye janakātmajām || 12 ||
vepamānāṃ śrameṇādya bhavadbhiḥ sthīyatāmiti |
eka evāhariṣyāmi pātālādapi jānakīm || 13 ||
vadhiṣyāmyahaṃ vṛkṣān dārayiṣyāmyahaṃ girīn |
dharaṇīṃ dārayiṣyāmi kṣobhayiṣyāmi sāgarān || 14 ||
ahaṃ yojanasaṅkhyāyāḥ plavitā nātra saṃśayaḥ |
śataṃ yojanasaṅkhyāyāśśataṃ samadhikaṃ hyaham || 15 ||
bhūtale sāgare vā'pi śaileṣu ca vaneṣu ca |
pātālasyāpi vā madhye na mamācchidyate gatiḥ || 16 ||
ityekaikaṃ tadā tatra vānarā baladarpitāḥ |
ūcuśca vacanaṃ tatra harirājasya sannidhau || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.