5.37 Sundarakanda - Saptatrimsha Sargah — Sinhala Script

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ සුන්දරකාණ්ඩම් .

අථ සප්තත්රිංශස්සර්ගඃ .

සීතා තද්වචනං ශ්රුත්වා පූර්ණචන්ද්රනිභානනා .

හනූමන්තමුවාචේදං ධර්මාර්ථසහිතං වචඃ .. 1 ..

අමෘතං විෂසංසෘෂ්ටං ත්වයා වානර භාෂිතම් .

යච්ච නාන්යමනා රාමෝ යච්ච ශෝකපරායණඃ .. 2 ..

ඓශ්වර්යේ වා සුවිස්තීර්ණේ ව්යසනේ වා සුදාරුණේ .

රජ්ජ්වේව පුරුෂං බද්ධ්වා කෘතාන්තඃ පරිකර්ෂති .. 3 ..

විධිර්නූනමසංහාර්යඃ ප්රාණිනාං ප්ලවගෝත්තම .

සෞමිත්රිං මාං ච රාමං ච ව්යසනෛඃ පශ්ය මෝහිතාන් .. 4 ..

ශෝකස්යාස්ය කදා පාරං රාඝවෝ(අ)ධිගමිෂ්යති .

ප්ලවමානඃ පරිශ්රාන්තෝ හතනෞ ස්සාගරේ යථා .. 5 ..

රාක්ෂසානාං වධං කෘත්වා සූදයිත්වා ච රාවණම් .

ලඞ්කාමුන්මූලිතාං කෘත්වා කදා ද්රක්ෂ්යති මාං පතිඃ .. 6 ..

ස වාච්යස්සන්ත්වරස්වේති යාවදේව න පූර්යතේ .

අයං සංවත්සරඃ කාලස්තාවද්ධි මම ජීවිතම් .. 7 ..

වර්තතේ දශමෝ මාසෝ ද්වෞ තු ශේෂෞ ප්ලවඞ්ගම .

රාවණේන නෘශංසේන සමයෝ යඃ කෘතෝ මම .. 8 ..

විභීෂණේන ච භ්රාත්රා මම නිර්යාතනං ප්රති .

අනුනීතඃ ප්රයත්නේන න ච තත්කුරුතේ මතිම් .. 9 ..

මම ප්රතිප්රදානං හි රාවණස්ය න රෝචතේ .

රාවණං මාර්ගතේ සඞ්ඛ්යේ මෘත්යුඃ කාලවශං ගතම් .. 10 ..

ජ්යේෂ්ඨා කන්යා නලා නාම විභීෂණසුතා කපේ .

තයා මමේදමාඛ්යාතං මාත්රා ප්රහිතයා ස්වයම් .. 11 ..

අසංශයං හරිශ්රේෂ්ඨ ක්ෂිප්රං මාං ප්රාප්ස්යතේ පතිඃ .

අන්තරාත්මා ච මේ ශුද්ධස්තස්මිංශ්ච බහවෝ ගුණාඃ .. 12 ..

උත්සාහඃ පෞරුෂං සත්ත්වමානෘශංස්යං කෘතජ්ඤතා .

වික්රමශ්ච ප්රභාවශ්ච සන්ති වානර රාඝවේ .. 13 ..

චතුර්දශසහස්රාණි රාක්ෂසානාං ජඝාන යඃ .

ජනස්ථානේ විනා භ්රාත්රා ශත්රුඃ කස්තස්ය නෝද්විජේත් .. 14 ..

න ස ශක්යස්තුලයිතුං ව්යසනෛඃ පුරුෂර්ෂභඃ .

අහං තස්ය ප්රභාවජ්ඤා ශක්රස්යේව පුලෝමජා .. 15 ..

ශරජාලාංශුමාන්ශූරඃ කපේ රාමදිවාකරඃ .

ශත්රුරක්ෂෝමයං තෝයමුපශෝෂං නයිෂ්යති .. 16 ..

ඉති සඤ්ජල්පමානාං තාං රාමාර්ථේ ශෝකකර්ශිතාම් .

ආශ්රුසම්පූර්ණනයනාමුවාච වචනං කපිඃ .. 17 ..

ශ්රුත්වෛව තු වචෝ මහ්යං ක්ෂිප්රමේෂ්යති රාඝවඃ .

චමූං ප්රකර්ෂන්මහතීං හර්යෘක්ෂගණසඞ්කුලාම් .. 18 ..

අථවා මෝචයිෂ්යාමි ත්වාමද්යෛව වරානනේ .

අස්මාද්ධුඃඛාදුපාරෝහ මම පෘෂ්ඨමනින්දිතේ .. 19 ..

ත්වාං හි පෘෂ්ඨගතාං කෘත්වා සන්තරිෂ්යාමි සාගරම් .

ශක්තිරස්ති හි මේ වෝඪුං ලඞ්කාමපි සරාවණාම් .. 20 ..

අහං ප්රස්රවණස්ථාය රාඝවායාද්ය මෛථිලි .

ප්රාපයිෂ්යාමි ශක්රාය හව්යං හුතමිවානලඃ .. 21 ..

ද්රක්ෂ්යස්යද්වෛව වෛදේහි රාඝවං සහලක්ෂ්මණම් .

ව්යවසායසමායුක්තං විෂ්ණුං දෛත්යවධේ යථා .. 22 ..

ත්වද්දර්ශනකෘතෝත්සාහමාශ්රමස්ථං මහාබලම් .

පුරන්දරමිවාසීනං නාගරාජස්ය මූර්ධනි .. 23 ..

පෘෂ්ඨමාරෝහ මේ දේවි මා විකාඞ්ක්ෂස්ව ශෝභනේ .

යෝගමන්විච්ඡ රාමේණ ශශාඞ්කේනේව රෝහිණී .. 24 ..

කථයන්තීව චන්ද්රේණ සූර්යේණ ච මහාර්චිෂා .

මත්පෘෂ්ඨමධිරුහ්ය ත්වං තරාකාශමහාර්ණවෞ .. 25 ..

න හි මේ සම්ප්රයාතස්ය ත්වාමිතෝ නයතෝ(අ)ඞ්ගනේ .

අනුගන්තුං ගතිං ශක්තාස්සර්වේ ලඞ්කානිවාසිනඃ .. 26 ..

යථෛවාහමිහ ප්රාප්තස්තථෛවාහමසංශයඃ .

යාස්යාමි පශ්ය වෛදේහි ත්වාමුද්යම්ය විහායසම් .. 27 ..

මෛථිලී තු හරිශ්රේෂ්ඨාච්ඡ්රුත්වා වචනමද්භුතම් .

හර්ෂවිස්මිතසර්වාඞ්ගී හනුමන්තමථාබ්රවීත් .. 28 ..

හනුමන්දූරමධ්වානං කථං මාං වෝඪුමිච්ඡසි .

තදේව ඛලු තේ මන්යේ කපිත්වං හරියූථප .. 29 ..

කථං වාල්පශරීරස්ත්වං මාමිතෝ නේතුමිච්ඡසි .

සකාශං මානවේන්ද්රස්ය භර්තුර්මේ ප්ලවගර්ෂභ .. 30 ..

සීතායා වචනං ශ්රුත්වා හනුමාන්මාරුතාත්මජඃ .

චින්තයාමාස ලක්ෂ්මීවාන්නවං පරිභවං කෘතම් .. 31 ..

න මේ ජානාති සත්ත්වං වා ප්රභාවං වා(අ)සිතේක්ෂණා .

තස්මාත්පශ්යතු වෛදේහී යද්රූපං මම කාමතඃ .. 32 ..

ඉති සඤ්චින්ත්ය හනුමාංස්තදා ප්ලවගසත්තමඃ .

දර්ශයාමාස වෛදේහ්යාස්ස්වරූපමරිමර්දනඃ .. 33 ..

ස තස්මාත්පාදපාද්ධීමානාප්ලුත්ය ප්ලවගර්ෂභඃ .

තතෝ වර්ධිතුමාරේභේ සීතාප්රත්යයකාරණාත් .. 34 ..

මේරුමන්දරසඞ්කාශෝ බභෞ දීප්තානලප්රභඃ .

අග්රතෝ ව්යවතස්ථේ ච සීතායා වානරෝත්තමඃ .. 35 ..

හරිඃ පර්වතසඞ්කාශස්තාම්රවක්ත්රෝ මහාබලඃ .

වජ්රදංෂ්ට්රනඛෝ භීමෝ වෛදේහීමිදමබ්රවීත් .. 36 ..

සපර්වතවනෝද්දේශාං සාට්ටප්රාකාරතෝරණාම් .

ලඞ්කාමිමාං සනාථාං වා නයිතුං ශක්තිරස්ති මේ .. 37 ..

තදවස්ථාප්යතාං බුද්ධිරලං දේවි විකාඞ්ක්ෂයා .

විශෝකං කුරු වෛදේහි රාඝවං සහලක්ෂ්මණම් .. 38 ..

තං දෘෂ්ට්වා භීමසඞ්කාශමුවාච ජනකාත්මජා .

පද්මපත්රවිශාලාක්ෂී මාරුතස්යෞරසං සුතම් .. 39 ..

තව සත්ත්වං බලං චෛව විජානාමි මහාකපේ .

වායෝරිව ගතිං චෛව තේජශ්චාග්නේරිවාද්භුතම් .. 40 ..

ප්රාකෘතෝ(අ)න්යඃ කථං චේමාං භූමිමාගන්තුමර්හති .

උදධේරප්රමේයස්ය පාරං වානරපුඞ්ගව .. 41 ..

ජානාමි ගමනේ ශක්තිං නයනේ චාපි තේ මම .

අවශ්යං සම්ප්රධාර්යාශු කාර්යසිද්ධිර්මහාත්මනඃ .. 42 ..

අයුක්තං තු කපිශ්රේෂ්ඨ මම ගන්තුං ත්වයා(අ)නඝ .

වායුවේගසවේගස්ය වේගෝ මාං මෝහයේත්තව .. 43 ..

අහමාකාශමාපන්නා හ්යුපර්යුපරි සාගරම් .

ප්රපතේයං හි තේ පෘෂ්ඨාද්භයාද්වේගේව ගච්ඡතඃ .. 44 ..

පතිතා සාගරේ චාහං තිමිනක්රඣෂාකුලේ .

භවේයමාශු විවශා යාදසාමන්නමුත්තමම් .. 45 ..

න ච ශක්ෂ්යේ ත්වයා සාර්ධං ගන්තුං ශත්රුවිනාශන .

කලත්රවති සන්දේහස්ත්වය්යපි ස්යාදසංශයඃ .. 46 ..

හ්රියමාණාං තු මාං දෘෂ්ට්වා රාක්ෂසා භීමවික්රමාඃ .

අනුගච්ඡේයුරාදිෂ්ටා රාවණේන දුරාත්මනා .. 47 ..

තෛස්ත්වං පරිවෘතශ්ශූරෛශ්ශූලමුද්ගරපාණිභිඃ .

භවේස්ත්වං සංශයං ප්රාප්තෝ මයා වීර කලත්රවාන් .. 48 ..

සායුධා බහවෝ ව්යෝම්නි රාක්ෂසාස්ත්වං නිරායුධඃ .

කථං ශක්ෂ්යසි සංයාතුං මාං චෛව පරිරක්ෂිතුම් .. 49 ..

යුධ්යමානස්ය රක්ෂෝභිස්තව තෛඃ ක්රූරකර්මභිඃ .

ප්රපතේයං හි තේ පෘෂ්ඨාද්භයාර්තා කපිසත්තම .. 50 ..

අථ රක්ෂාංසි භීමානි මහාන්ති බලවන්ති ච .

කථඤ්චිත්සාම්පරායේ ත්වාං ජයේයුඃ කපිසත්තම .. 51 ..

අථවා යුධ්යමානස්ය පතේයං විමුඛස්ය තේ .

පතිතාං ච ගෘහීත්වා මාං නයේයුඃ පාපරාක්ෂසාඃ .. 52 ..

මාං වා හරේයුස්ත්වද්ධස්තාද්විශසේයුරථාපි වා .

අව්යවස්ථෞ හි දෘශ්යේතේ යුද්ධේ ජයපරාජයෞ .. 53 ..

අහං වාපි විපද්යේයං රක්ෂෝභිරභිතර්ජිතා .

ත්වත්ප්රයත්නෝ හරිශ්රේෂ්ඨ භවේන්නිෂ්ඵල ඒව තු .. 54 ..

කාමං ත්වමසි පර්යාප්තෝ නිහන්තුං සර්වරාක්ෂසාන් .

රාඝවස්ය යශෝ හීයේත්ත්වයා ශස්තෛස්තු රාක්ෂසෛඃ .. 55 ..

අථවා(අ)දාය රක්ෂාංසි න්යසේයුස්සම්වෘතේ හි මාම් .

යත්ර තේ නාභිජානීයුර්හරයෝ නාපි රාඝවෞ .. 56 ..

ආරම්භස්තු මදර්ථෝ(අ)යං තතස්තව නිරර්ථකඃ .

ත්වයා හි සහ රාමස්ය මහානාගමනේ ගුණඃ .. 57 ..

මයි ජීවිතමායත්තං රාඝවස්ය මහාත්මනඃ .

භ්රාත්රූණාං ච මහාබාහෝ තව රාජකුලස්ය ච .. 58 ..

තෞ නිරාශෞ මදර්ථං තු ශෝකසන්තාපකර්ශිතෞ .

සහ සර්වර්ක්ෂහරිභිස්ත්යක්ෂ්යතඃ ප්රාණසඞ්ග්රහම් .. 59 ..

භර්තුර්භක්තිං පුරස්කෘත්ය රාමාදන්යස්ය වානර .

න ස්පෘශාමි ශරීරං තු පුංසෝ වානරපුඞ්ගව .. 60 ..

යදහං ගාත්රසංස්පර්ශං රාවණස්ය බලාද්ගතා .

අනීශා කිං කරිෂ්යාමි විනාථා විවශා සතී .. 61 ..

යදි රාමෝ දශග්රීවමිහ හත්ත්වා සබාන්ධවම් .

මාමිතෝ ගෘහ්ය ගච්ඡේත තත්තස්ය සදෘශං භවේත් .. 62 ..

ශ්රුතා හි දෘෂ්ටාශ්ච මයා පරාක්රමා මහාත්මනස්තස්ය රණාවමර්දිනඃ .

න දේවගන්ධර්වභුජඞ්ගරාක්ෂසා භවන්ති රාමේණ සමා හි සංයුගේ .. 63 ..

සමීක්ෂ්ය තං සංයති චිත්රකාර්මුකං මහාබලං වාසවතුල්යවික්රමම් .

සලක්ෂ්මණං කෝ විෂහේත රාඝවං හුතාශනං දීප්තමිවානිලේරිතම් .. 64 ..

සලක්ෂ්මණං රාඝවමාජිමර්දනං දිශාගජං මත්තමිව ව්යවස්ථිතම් .

සහේත කෝ වානරමුඛ්ය සංයුගේ යුගාන්තසූර්යප්රතිමං ශරාර්චිෂම් .. 65 ..

ස මේ හරිශ්රේෂ්ඨ සලක්ෂ්මණං පතිං සයූථපං ක්ෂිප්රමිහෝපපාදය .

චිරාය රාමං ප්රති ශෝකකර්ශිතාං කුරුෂ්ව මාං වානරමුඛ්ය හර්ෂිතාම් .. 66 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ සුන්දරකාණ්ඩේ සප්තත්රිංශස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha saptatriṃśassargaḥ |

sītā tadvacanaṃ śrutvā pūrṇacandranibhānanā |

hanūmantamuvācedaṃ dharmārthasahitaṃ vacaḥ || 1 ||

amṛtaṃ viṣasaṃsṛṣṭaṃ tvayā vānara bhāṣitam |

yacca nānyamanā rāmo yacca śokaparāyaṇaḥ || 2 ||

aiśvarye vā suvistīrṇe vyasane vā sudāruṇe |

rajjveva puruṣaṃ baddhvā kṛtāntaḥ parikarṣati || 3 ||

vidhirnūnamasaṃhāryaḥ prāṇināṃ plavagottama |

saumitriṃ māṃ ca rāmaṃ ca vyasanaiḥ paśya mohitān || 4 ||

śokasyāsya kadā pāraṃ rāghavo'dhigamiṣyati |

plavamānaḥ pariśrānto hatanau ssāgare yathā || 5 ||

rākṣasānāṃ vadhaṃ kṛtvā sūdayitvā ca rāvaṇam |

laṅkāmunmūlitāṃ kṛtvā kadā drakṣyati māṃ patiḥ || 6 ||

sa vācyassantvarasveti yāvadeva na pūryate |

ayaṃ saṃvatsaraḥ kālastāvaddhi mama jīvitam || 7 ||

vartate daśamo māso dvau tu śeṣau plavaṅgama |

rāvaṇena nṛśaṃsena samayo yaḥ kṛto mama || 8 ||

vibhīṣaṇena ca bhrātrā mama niryātanaṃ prati |

anunītaḥ prayatnena na ca tatkurute matim || 9 ||

mama pratipradānaṃ hi rāvaṇasya na rocate |

rāvaṇaṃ mārgate saṅkhye mṛtyuḥ kālavaśaṃ gatam || 10 ||

jyeṣṭhā kanyā nalā nāma vibhīṣaṇasutā kape |

tayā mamedamākhyātaṃ mātrā prahitayā svayam || 11 ||

asaṃśayaṃ hariśreṣṭha kṣipraṃ māṃ prāpsyate patiḥ |

antarātmā ca me śuddhastasmiṃśca bahavo guṇāḥ || 12 ||

utsāhaḥ pauruṣaṃ sattvamānṛśaṃsyaṃ kṛtajñatā |

vikramaśca prabhāvaśca santi vānara rāghave || 13 ||

caturdaśasahasrāṇi rākṣasānāṃ jaghāna yaḥ |

janasthāne vinā bhrātrā śatruḥ kastasya nodvijet || 14 ||

na sa śakyastulayituṃ vyasanaiḥ puruṣarṣabhaḥ |

ahaṃ tasya prabhāvajñā śakrasyeva pulomajā || 15 ||

śarajālāṃśumānśūraḥ kape rāmadivākaraḥ |

śatrurakṣomayaṃ toyamupaśoṣaṃ nayiṣyati || 16 ||

iti sañjalpamānāṃ tāṃ rāmārthe śokakarśitām |

āśrusampūrṇanayanāmuvāca vacanaṃ kapiḥ || 17 ||

śrutvaiva tu vaco mahyaṃ kṣiprameṣyati rāghavaḥ |

camūṃ prakarṣanmahatīṃ haryṛkṣagaṇasaṅkulām || 18 ||

athavā mocayiṣyāmi tvāmadyaiva varānane |

asmāddhuḥkhādupāroha mama pṛṣṭhamanindite || 19 ||

tvāṃ hi pṛṣṭhagatāṃ kṛtvā santariṣyāmi sāgaram |

śaktirasti hi me voḍhuṃ laṅkāmapi sarāvaṇām || 20 ||

ahaṃ prasravaṇasthāya rāghavāyādya maithili |

prāpayiṣyāmi śakrāya havyaṃ hutamivānalaḥ || 21 ||

drakṣyasyadvaiva vaidehi rāghavaṃ sahalakṣmaṇam |

vyavasāyasamāyuktaṃ viṣṇuṃ daityavadhe yathā || 22 ||

tvaddarśanakṛtotsāhamāśramasthaṃ mahābalam |

purandaramivāsīnaṃ nāgarājasya mūrdhani || 23 ||

pṛṣṭhamāroha me devi mā vikāṅkṣasva śobhane |

yogamanviccha rāmeṇa śaśāṅkeneva rohiṇī || 24 ||

kathayantīva candreṇa sūryeṇa ca mahārciṣā |

matpṛṣṭhamadhiruhya tvaṃ tarākāśamahārṇavau || 25 ||

na hi me samprayātasya tvāmito nayato'ṅgane |

anugantuṃ gatiṃ śaktāssarve laṅkānivāsinaḥ || 26 ||

yathaivāhamiha prāptastathaivāhamasaṃśayaḥ |

yāsyāmi paśya vaidehi tvāmudyamya vihāyasam || 27 ||

maithilī tu hariśreṣṭhācchrutvā vacanamadbhutam |

harṣavismitasarvāṅgī hanumantamathābravīt || 28 ||

hanumandūramadhvānaṃ kathaṃ māṃ voḍhumicchasi |

tadeva khalu te manye kapitvaṃ hariyūthapa || 29 ||

kathaṃ vālpaśarīrastvaṃ māmito netumicchasi |

sakāśaṃ mānavendrasya bharturme plavagarṣabha || 30 ||

sītāyā vacanaṃ śrutvā hanumānmārutātmajaḥ |

cintayāmāsa lakṣmīvānnavaṃ paribhavaṃ kṛtam || 31 ||

na me jānāti sattvaṃ vā prabhāvaṃ vā'sitekṣaṇā |

tasmātpaśyatu vaidehī yadrūpaṃ mama kāmataḥ || 32 ||

iti sañcintya hanumāṃstadā plavagasattamaḥ |

darśayāmāsa vaidehyāssvarūpamarimardanaḥ || 33 ||

sa tasmātpādapāddhīmānāplutya plavagarṣabhaḥ |

tato vardhitumārebhe sītāpratyayakāraṇāt || 34 ||

merumandarasaṅkāśo babhau dīptānalaprabhaḥ |

agrato vyavatasthe ca sītāyā vānarottamaḥ || 35 ||

hariḥ parvatasaṅkāśastāmravaktro mahābalaḥ |

vajradaṃṣṭranakho bhīmo vaidehīmidamabravīt || 36 ||

saparvatavanoddeśāṃ sāṭṭaprākāratoraṇām |

laṅkāmimāṃ sanāthāṃ vā nayituṃ śaktirasti me || 37 ||

tadavasthāpyatāṃ buddhiralaṃ devi vikāṅkṣayā |

viśokaṃ kuru vaidehi rāghavaṃ sahalakṣmaṇam || 38 ||

taṃ dṛṣṭvā bhīmasaṅkāśamuvāca janakātmajā |

padmapatraviśālākṣī mārutasyaurasaṃ sutam || 39 ||

tava sattvaṃ balaṃ caiva vijānāmi mahākape |

vāyoriva gatiṃ caiva tejaścāgnerivādbhutam || 40 ||

prākṛto'nyaḥ kathaṃ cemāṃ bhūmimāgantumarhati |

udadheraprameyasya pāraṃ vānarapuṅgava || 41 ||

jānāmi gamane śaktiṃ nayane cāpi te mama |

avaśyaṃ sampradhāryāśu kāryasiddhirmahātmanaḥ || 42 ||

ayuktaṃ tu kapiśreṣṭha mama gantuṃ tvayā'nagha |

vāyuvegasavegasya vego māṃ mohayettava || 43 ||

ahamākāśamāpannā hyuparyupari sāgaram |

prapateyaṃ hi te pṛṣṭhādbhayādvegeva gacchataḥ || 44 ||

patitā sāgare cāhaṃ timinakrajhaṣākule |

bhaveyamāśu vivaśā yādasāmannamuttamam || 45 ||

na ca śakṣye tvayā sārdhaṃ gantuṃ śatruvināśana |

kalatravati sandehastvayyapi syādasaṃśayaḥ || 46 ||

hriyamāṇāṃ tu māṃ dṛṣṭvā rākṣasā bhīmavikramāḥ |

anugaccheyurādiṣṭā rāvaṇena durātmanā || 47 ||

taistvaṃ parivṛtaśśūraiśśūlamudgarapāṇibhiḥ |

bhavestvaṃ saṃśayaṃ prāpto mayā vīra kalatravān || 48 ||

sāyudhā bahavo vyomni rākṣasāstvaṃ nirāyudhaḥ |

kathaṃ śakṣyasi saṃyātuṃ māṃ caiva parirakṣitum || 49 ||

yudhyamānasya rakṣobhistava taiḥ krūrakarmabhiḥ |

prapateyaṃ hi te pṛṣṭhādbhayārtā kapisattama || 50 ||

atha rakṣāṃsi bhīmāni mahānti balavanti ca |

kathañcitsāmparāye tvāṃ jayeyuḥ kapisattama || 51 ||

athavā yudhyamānasya pateyaṃ vimukhasya te |

patitāṃ ca gṛhītvā māṃ nayeyuḥ pāparākṣasāḥ || 52 ||

māṃ vā hareyustvaddhastādviśaseyurathāpi vā |

avyavasthau hi dṛśyete yuddhe jayaparājayau || 53 ||

ahaṃ vāpi vipadyeyaṃ rakṣobhirabhitarjitā |

tvatprayatno hariśreṣṭha bhavenniṣphala eva tu || 54 ||

kāmaṃ tvamasi paryāpto nihantuṃ sarvarākṣasān |

rāghavasya yaśo hīyettvayā śastaistu rākṣasaiḥ || 55 ||

athavā'dāya rakṣāṃsi nyaseyussamvṛte hi mām |

yatra te nābhijānīyurharayo nāpi rāghavau || 56 ||

ārambhastu madartho'yaṃ tatastava nirarthakaḥ |

tvayā hi saha rāmasya mahānāgamane guṇaḥ || 57 ||

mayi jīvitamāyattaṃ rāghavasya mahātmanaḥ |

bhrātrūṇāṃ ca mahābāho tava rājakulasya ca || 58 ||

tau nirāśau madarthaṃ tu śokasantāpakarśitau |

saha sarvarkṣaharibhistyakṣyataḥ prāṇasaṅgraham || 59 ||

bharturbhaktiṃ puraskṛtya rāmādanyasya vānara |

na spṛśāmi śarīraṃ tu puṃso vānarapuṅgava || 60 ||

yadahaṃ gātrasaṃsparśaṃ rāvaṇasya balādgatā |

anīśā kiṃ kariṣyāmi vināthā vivaśā satī || 61 ||

yadi rāmo daśagrīvamiha hattvā sabāndhavam |

māmito gṛhya gaccheta tattasya sadṛśaṃ bhavet || 62 ||

śrutā hi dṛṣṭāśca mayā parākramā mahātmanastasya raṇāvamardinaḥ |

na devagandharvabhujaṅgarākṣasā bhavanti rāmeṇa samā hi saṃyuge || 63 ||

samīkṣya taṃ saṃyati citrakārmukaṃ mahābalaṃ vāsavatulyavikramam |

salakṣmaṇaṃ ko viṣaheta rāghavaṃ hutāśanaṃ dīptamivānileritam || 64 ||

salakṣmaṇaṃ rāghavamājimardanaṃ diśāgajaṃ mattamiva vyavasthitam |

saheta ko vānaramukhya saṃyuge yugāntasūryapratimaṃ śarārciṣam || 65 ||

sa me hariśreṣṭha salakṣmaṇaṃ patiṃ sayūthapaṃ kṣipramihopapādaya |

cirāya rāmaṃ prati śokakarśitāṃ kuruṣva māṃ vānaramukhya harṣitām || 66 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptatriṃśassargaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।

अथ सप्तत्रिंशस्सर्गः ।

सीता तद्वचनं श्रुत्वा पूर्णचन्द्रनिभानना ।

हनूमन्तमुवाचेदं धर्मार्थसहितं वचः ॥ 1 ॥

अमृतं विषसंसृष्टं त्वया वानर भाषितम् ।

यच्च नान्यमना रामो यच्च शोकपरायणः ॥ 2 ॥

ऐश्वर्ये वा सुविस्तीर्णे व्यसने वा सुदारुणे ।

रज्ज्वेव पुरुषं बद्ध्वा कृतान्तः परिकर्षति ॥ 3 ॥

विधिर्नूनमसंहार्यः प्राणिनां प्लवगोत्तम ।

सौमित्रिं मां च रामं च व्यसनैः पश्य मोहितान् ॥ 4 ॥

शोकस्यास्य कदा पारं राघवोऽधिगमिष्यति ।

प्लवमानः परिश्रान्तो हतनौ स्सागरे यथा ॥ 5 ॥

राक्षसानां वधं कृत्वा सूदयित्वा च रावणम् ।

लङ्कामुन्मूलितां कृत्वा कदा द्रक्ष्यति मां पतिः ॥ 6 ॥

स वाच्यस्सन्त्वरस्वेति यावदेव न पूर्यते ।

अयं संवत्सरः कालस्तावद्धि मम जीवितम् ॥ 7 ॥

वर्तते दशमो मासो द्वौ तु शेषौ प्लवङ्गम ।

रावणेन नृशंसेन समयो यः कृतो मम ॥ 8 ॥

विभीषणेन च भ्रात्रा मम निर्यातनं प्रति ।

अनुनीतः प्रयत्नेन न च तत्कुरुते मतिम् ॥ 9 ॥

मम प्रतिप्रदानं हि रावणस्य न रोचते ।

रावणं मार्गते सङ्ख्ये मृत्युः कालवशं गतम् ॥ 10 ॥

ज्येष्ठा कन्या नला नाम विभीषणसुता कपे ।

तया ममेदमाख्यातं मात्रा प्रहितया स्वयम् ॥ 11 ॥

असंशयं हरिश्रेष्ठ क्षिप्रं मां प्राप्स्यते पतिः ।

अन्तरात्मा च मे शुद्धस्तस्मिंश्च बहवो गुणाः ॥ 12 ॥

उत्साहः पौरुषं सत्त्वमानृशंस्यं कृतज्ञता ।

विक्रमश्च प्रभावश्च सन्ति वानर राघवे ॥ 13 ॥

चतुर्दशसहस्राणि राक्षसानां जघान यः ।

जनस्थाने विना भ्रात्रा शत्रुः कस्तस्य नोद्विजेत् ॥ 14 ॥

न स शक्यस्तुलयितुं व्यसनैः पुरुषर्षभः ।

अहं तस्य प्रभावज्ञा शक्रस्येव पुलोमजा ॥ 15 ॥

शरजालांशुमान्शूरः कपे रामदिवाकरः ।

शत्रुरक्षोमयं तोयमुपशोषं नयिष्यति ॥ 16 ॥

इति सञ्जल्पमानां तां रामार्थे शोककर्शिताम् ।

आश्रुसम्पूर्णनयनामुवाच वचनं कपिः ॥ 17 ॥

श्रुत्वैव तु वचो मह्यं क्षिप्रमेष्यति राघवः ।

चमूं प्रकर्षन्महतीं हर्यृक्षगणसङ्कुलाम् ॥ 18 ॥

अथवा मोचयिष्यामि त्वामद्यैव वरानने ।

अस्माद्धुःखादुपारोह मम पृष्ठमनिन्दिते ॥ 19 ॥

त्वां हि पृष्ठगतां कृत्वा सन्तरिष्यामि सागरम् ।

शक्तिरस्ति हि मे वोढुं लङ्कामपि सरावणाम् ॥ 20 ॥

अहं प्रस्रवणस्थाय राघवायाद्य मैथिलि ।

प्रापयिष्यामि शक्राय हव्यं हुतमिवानलः ॥ 21 ॥

द्रक्ष्यस्यद्वैव वैदेहि राघवं सहलक्ष्मणम् ।

व्यवसायसमायुक्तं विष्णुं दैत्यवधे यथा ॥ 22 ॥

त्वद्दर्शनकृतोत्साहमाश्रमस्थं महाबलम् ।

पुरन्दरमिवासीनं नागराजस्य मूर्धनि ॥ 23 ॥

पृष्ठमारोह मे देवि मा विकाङ्क्षस्व शोभने ।

योगमन्विच्छ रामेण शशाङ्केनेव रोहिणी ॥ 24 ॥

कथयन्तीव चन्द्रेण सूर्येण च महार्चिषा ।

मत्पृष्ठमधिरुह्य त्वं तराकाशमहार्णवौ ॥ 25 ॥

न हि मे सम्प्रयातस्य त्वामितो नयतोऽङ्गने ।

अनुगन्तुं गतिं शक्तास्सर्वे लङ्कानिवासिनः ॥ 26 ॥

यथैवाहमिह प्राप्तस्तथैवाहमसंशयः ।

यास्यामि पश्य वैदेहि त्वामुद्यम्य विहायसम् ॥ 27 ॥

मैथिली तु हरिश्रेष्ठाच्छ्रुत्वा वचनमद्भुतम् ।

हर्षविस्मितसर्वाङ्गी हनुमन्तमथाब्रवीत् ॥ 28 ॥

हनुमन्दूरमध्वानं कथं मां वोढुमिच्छसि ।

तदेव खलु ते मन्ये कपित्वं हरियूथप ॥ 29 ॥

कथं वाल्पशरीरस्त्वं मामितो नेतुमिच्छसि ।

सकाशं मानवेन्द्रस्य भर्तुर्मे प्लवगर्षभ ॥ 30 ॥

सीताया वचनं श्रुत्वा हनुमान्मारुतात्मजः ।

चिन्तयामास लक्ष्मीवान्नवं परिभवं कृतम् ॥ 31 ॥

न मे जानाति सत्त्वं वा प्रभावं वाऽसितेक्षणा ।

तस्मात्पश्यतु वैदेही यद्रूपं मम कामतः ॥ 32 ॥

इति सञ्चिन्त्य हनुमांस्तदा प्लवगसत्तमः ।

दर्शयामास वैदेह्यास्स्वरूपमरिमर्दनः ॥ 33 ॥

स तस्मात्पादपाद्धीमानाप्लुत्य प्लवगर्षभः ।

ततो वर्धितुमारेभे सीताप्रत्ययकारणात् ॥ 34 ॥

मेरुमन्दरसङ्काशो बभौ दीप्तानलप्रभः ।

अग्रतो व्यवतस्थे च सीताया वानरोत्तमः ॥ 35 ॥

हरिः पर्वतसङ्काशस्ताम्रवक्त्रो महाबलः ।

वज्रदंष्ट्रनखो भीमो वैदेहीमिदमब्रवीत् ॥ 36 ॥

सपर्वतवनोद्देशां साट्टप्राकारतोरणाम् ।

लङ्कामिमां सनाथां वा नयितुं शक्तिरस्ति मे ॥ 37 ॥

तदवस्थाप्यतां बुद्धिरलं देवि विकाङ्क्षया ।

विशोकं कुरु वैदेहि राघवं सहलक्ष्मणम् ॥ 38 ॥

तं दृष्ट्वा भीमसङ्काशमुवाच जनकात्मजा ।

पद्मपत्रविशालाक्षी मारुतस्यौरसं सुतम् ॥ 39 ॥

तव सत्त्वं बलं चैव विजानामि महाकपे ।

वायोरिव गतिं चैव तेजश्चाग्नेरिवाद्भुतम् ॥ 40 ॥

प्राकृतोऽन्यः कथं चेमां भूमिमागन्तुमर्हति ।

उदधेरप्रमेयस्य पारं वानरपुङ्गव ॥ 41 ॥

जानामि गमने शक्तिं नयने चापि ते मम ।

अवश्यं सम्प्रधार्याशु कार्यसिद्धिर्महात्मनः ॥ 42 ॥

अयुक्तं तु कपिश्रेष्ठ मम गन्तुं त्वयाऽनघ ।

वायुवेगसवेगस्य वेगो मां मोहयेत्तव ॥ 43 ॥

अहमाकाशमापन्ना ह्युपर्युपरि सागरम् ।

प्रपतेयं हि ते पृष्ठाद्भयाद्वेगेव गच्छतः ॥ 44 ॥

पतिता सागरे चाहं तिमिनक्रझषाकुले ।

भवेयमाशु विवशा यादसामन्नमुत्तमम् ॥ 45 ॥

न च शक्ष्ये त्वया सार्धं गन्तुं शत्रुविनाशन ।

कलत्रवति सन्देहस्त्वय्यपि स्यादसंशयः ॥ 46 ॥

ह्रियमाणां तु मां दृष्ट्वा राक्षसा भीमविक्रमाः ।

अनुगच्छेयुरादिष्टा रावणेन दुरात्मना ॥ 47 ॥

तैस्त्वं परिवृतश्शूरैश्शूलमुद्गरपाणिभिः ।

भवेस्त्वं संशयं प्राप्तो मया वीर कलत्रवान् ॥ 48 ॥

सायुधा बहवो व्योम्नि राक्षसास्त्वं निरायुधः ।

कथं शक्ष्यसि संयातुं मां चैव परिरक्षितुम् ॥ 49 ॥

युध्यमानस्य रक्षोभिस्तव तैः क्रूरकर्मभिः ।

प्रपतेयं हि ते पृष्ठाद्भयार्ता कपिसत्तम ॥ 50 ॥

अथ रक्षांसि भीमानि महान्ति बलवन्ति च ।

कथञ्चित्साम्पराये त्वां जयेयुः कपिसत्तम ॥ 51 ॥

अथवा युध्यमानस्य पतेयं विमुखस्य ते ।

पतितां च गृहीत्वा मां नयेयुः पापराक्षसाः ॥ 52 ॥

मां वा हरेयुस्त्वद्धस्ताद्विशसेयुरथापि वा ।

अव्यवस्थौ हि दृश्येते युद्धे जयपराजयौ ॥ 53 ॥

अहं वापि विपद्येयं रक्षोभिरभितर्जिता ।

त्वत्प्रयत्नो हरिश्रेष्ठ भवेन्निष्फल एव तु ॥ 54 ॥

कामं त्वमसि पर्याप्तो निहन्तुं सर्वराक्षसान् ।

राघवस्य यशो हीयेत्त्वया शस्तैस्तु राक्षसैः ॥ 55 ॥

अथवाऽदाय रक्षांसि न्यसेयुस्सम्वृते हि माम् ।

यत्र ते नाभिजानीयुर्हरयो नापि राघवौ ॥ 56 ॥

आरम्भस्तु मदर्थोऽयं ततस्तव निरर्थकः ।

त्वया हि सह रामस्य महानागमने गुणः ॥ 57 ॥

मयि जीवितमायत्तं राघवस्य महात्मनः ।

भ्रात्रूणां च महाबाहो तव राजकुलस्य च ॥ 58 ॥

तौ निराशौ मदर्थं तु शोकसन्तापकर्शितौ ।

सह सर्वर्क्षहरिभिस्त्यक्ष्यतः प्राणसङ्ग्रहम् ॥ 59 ॥

भर्तुर्भक्तिं पुरस्कृत्य रामादन्यस्य वानर ।

न स्पृशामि शरीरं तु पुंसो वानरपुङ्गव ॥ 60 ॥

यदहं गात्रसंस्पर्शं रावणस्य बलाद्गता ।

अनीशा किं करिष्यामि विनाथा विवशा सती ॥ 61 ॥

यदि रामो दशग्रीवमिह हत्त्वा सबान्धवम् ।

मामितो गृह्य गच्छेत तत्तस्य सदृशं भवेत् ॥ 62 ॥

श्रुता हि दृष्टाश्च मया पराक्रमा महात्मनस्तस्य रणावमर्दिनः ।

न देवगन्धर्वभुजङ्गराक्षसा भवन्ति रामेण समा हि संयुगे ॥ 63 ॥

समीक्ष्य तं संयति चित्रकार्मुकं महाबलं वासवतुल्यविक्रमम् ।

सलक्ष्मणं को विषहेत राघवं हुताशनं दीप्तमिवानिलेरितम् ॥ 64 ॥

सलक्ष्मणं राघवमाजिमर्दनं दिशागजं मत्तमिव व्यवस्थितम् ।

सहेत को वानरमुख्य संयुगे युगान्तसूर्यप्रतिमं शरार्चिषम् ॥ 65 ॥

स मे हरिश्रेष्ठ सलक्ष्मणं पतिं सयूथपं क्षिप्रमिहोपपादय ।

चिराय रामं प्रति शोककर्शितां कुरुष्व मां वानरमुख्य हर्षिताम् ॥ 66 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे सप्तत्रिंशस्सर्गः ॥