ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே ஸுந்தரகாண்டம் ।
அத ஸப்தத்ரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।
ஸீதா தத்வசநம் ஶ்ருத்வா பூர்ணசந்த்ரநிபாநநா ।
ஹநூமந்தமுவாசேதம் தர்மார்தஸஹிதம் வசஃ ॥ 1 ॥
அம்ரு'தம் விஷஸம்ஸ்ரு'ஷ்டம் த்வயா வாநர பாஷிதம் ।
யச்ச நாந்யமநா ராமோ யச்ச ஶோகபராயணஃ ॥ 2 ॥
ஐஶ்வர்யே வா ஸுவிஸ்தீர்ணே வ்யஸநே வா ஸுதாருணே ।
ரஜ்ஜ்வேவ புருஷம் பத்த்வா க்ரு'தாந்தஃ பரிகர்ஷதி ॥ 3 ॥
விதிர்நூநமஸம்ஹார்யஃ ப்ராணிநாம் ப்லவகோத்தம ।
ஸௌமித்ரிம் மாம் ச ராமம் ச வ்யஸநைஃ பஶ்ய மோஹிதாந் ॥ 4 ॥
ஶோகஸ்யாஸ்ய கதா பாரம் ராகவோऽதிகமிஷ்யதி ।
ப்லவமாநஃ பரிஶ்ராந்தோ ஹதநௌ ஸ்ஸாகரே யதா ॥ 5 ॥
ராக்ஷஸாநாம் வதம் க்ரு'த்வா ஸூதயித்வா ச ராவணம் ।
லங்காமுந்மூலிதாம் க்ரு'த்வா கதா த்ரக்ஷ்யதி மாம் பதிஃ ॥ 6 ॥
ஸ வாச்யஸ்ஸந்த்வரஸ்வேதி யாவதேவ ந பூர்யதே ।
அயம் ஸம்வத்ஸரஃ காலஸ்தாவத்தி மம ஜீவிதம் ॥ 7 ॥
வர்ததே தஶமோ மாஸோ த்வௌ து ஶேஷௌ ப்லவங்கம ।
ராவணேந ந்ரு'ஶம்ஸேந ஸமயோ யஃ க்ரு'தோ மம ॥ 8 ॥
விபீஷணேந ச ப்ராத்ரா மம நிர்யாதநம் ப்ரதி ।
அநுநீதஃ ப்ரயத்நேந ந ச தத்குருதே மதிம் ॥ 9 ॥
மம ப்ரதிப்ரதாநம் ஹி ராவணஸ்ய ந ரோசதே ।
ராவணம் மார்கதே ஸங்க்யே ம்ரு'த்யுஃ காலவஶம் கதம் ॥ 10 ॥
ஜ்யேஷ்டா கந்யா நலா நாம விபீஷணஸுதா கபே ।
தயா மமேதமாக்யாதம் மாத்ரா ப்ரஹிதயா ஸ்வயம் ॥ 11 ॥
அஸம்ஶயம் ஹரிஶ்ரேஷ்ட க்ஷிப்ரம் மாம் ப்ராப்ஸ்யதே பதிஃ ।
அந்தராத்மா ச மே ஶுத்தஸ்தஸ்மிம்ஶ்ச பஹவோ குணாஃ ॥ 12 ॥
உத்ஸாஹஃ பௌருஷம் ஸத்த்வமாந்ரு'ஶம்ஸ்யம் க்ரு'தஜ்ஞதா ।
விக்ரமஶ்ச ப்ரபாவஶ்ச ஸந்தி வாநர ராகவே ॥ 13 ॥
சதுர்தஶஸஹஸ்ராணி ராக்ஷஸாநாம் ஜகாந யஃ ।
ஜநஸ்தாநே விநா ப்ராத்ரா ஶத்ருஃ கஸ்தஸ்ய நோத்விஜேத் ॥ 14 ॥
ந ஸ ஶக்யஸ்துலயிதும் வ்யஸநைஃ புருஷர்ஷபஃ ।
அஹம் தஸ்ய ப்ரபாவஜ்ஞா ஶக்ரஸ்யேவ புலோமஜா ॥ 15 ॥
ஶரஜாலாம்ஶுமாந்ஶூரஃ கபே ராமதிவாகரஃ ।
ஶத்ருரக்ஷோமயம் தோயமுபஶோஷம் நயிஷ்யதி ॥ 16 ॥
இதி ஸஞ்ஜல்பமாநாம் தாம் ராமார்தே ஶோககர்ஶிதாம் ।
ஆஶ்ருஸம்பூர்ணநயநாமுவாச வசநம் கபிஃ ॥ 17 ॥
ஶ்ருத்வைவ து வசோ மஹ்யம் க்ஷிப்ரமேஷ்யதி ராகவஃ ।
சமூம் ப்ரகர்ஷந்மஹதீம் ஹர்ய்ரு'க்ஷகணஸங்குலாம் ॥ 18 ॥
அதவா மோசயிஷ்யாமி த்வாமத்யைவ வராநநே ।
அஸ்மாத்துஃகாதுபாரோஹ மம ப்ரு'ஷ்டமநிந்திதே ॥ 19 ॥
த்வாம் ஹி ப்ரு'ஷ்டகதாம் க்ரு'த்வா ஸந்தரிஷ்யாமி ஸாகரம் ।
ஶக்திரஸ்தி ஹி மே வோடும் லங்காமபி ஸராவணாம் ॥ 20 ॥
அஹம் ப்ரஸ்ரவணஸ்தாய ராகவாயாத்ய மைதிலி ।
ப்ராபயிஷ்யாமி ஶக்ராய ஹவ்யம் ஹுதமிவாநலஃ ॥ 21 ॥
த்ரக்ஷ்யஸ்யத்வைவ வைதேஹி ராகவம் ஸஹலக்ஷ்மணம் ।
வ்யவஸாயஸமாயுக்தம் விஷ்ணும் தைத்யவதே யதா ॥ 22 ॥
த்வத்தர்ஶநக்ரு'தோத்ஸாஹமாஶ்ரமஸ்தம் மஹாபலம் ।
புரந்தரமிவாஸீநம் நாகராஜஸ்ய மூர்தநி ॥ 23 ॥
ப்ரு'ஷ்டமாரோஹ மே தேவி மா விகாங்க்ஷஸ்வ ஶோபநே ।
யோகமந்விச்ச ராமேண ஶஶாங்கேநேவ ரோஹிணீ ॥ 24 ॥
கதயந்தீவ சந்த்ரேண ஸூர்யேண ச மஹார்சிஷா ।
மத்ப்ரு'ஷ்டமதிருஹ்ய த்வம் தராகாஶமஹார்ணவௌ ॥ 25 ॥
ந ஹி மே ஸம்ப்ரயாதஸ்ய த்வாமிதோ நயதோऽங்கநே ।
அநுகந்தும் கதிம் ஶக்தாஸ்ஸர்வே லங்காநிவாஸிநஃ ॥ 26 ॥
யதைவாஹமிஹ ப்ராப்தஸ்ததைவாஹமஸம்ஶயஃ ।
யாஸ்யாமி பஶ்ய வைதேஹி த்வாமுத்யம்ய விஹாயஸம் ॥ 27 ॥
மைதிலீ து ஹரிஶ்ரேஷ்டாச்ச்ருத்வா வசநமத்புதம் ।
ஹர்ஷவிஸ்மிதஸர்வாங்கீ ஹநுமந்தமதாப்ரவீத் ॥ 28 ॥
ஹநுமந்தூரமத்வாநம் கதம் மாம் வோடுமிச்சஸி ।
ததேவ கலு தே மந்யே கபித்வம் ஹரியூதப ॥ 29 ॥
கதம் வால்பஶரீரஸ்த்வம் மாமிதோ நேதுமிச்சஸி ।
ஸகாஶம் மாநவேந்த்ரஸ்ய பர்துர்மே ப்லவகர்ஷப ॥ 30 ॥
ஸீதாயா வசநம் ஶ்ருத்வா ஹநுமாந்மாருதாத்மஜஃ ।
சிந்தயாமாஸ லக்ஷ்மீவாந்நவம் பரிபவம் க்ரு'தம் ॥ 31 ॥
ந மே ஜாநாதி ஸத்த்வம் வா ப்ரபாவம் வாऽஸிதேக்ஷணா ।
தஸ்மாத்பஶ்யது வைதேஹீ யத்ரூபம் மம காமதஃ ॥ 32 ॥
இதி ஸஞ்சிந்த்ய ஹநுமாம்ஸ்ததா ப்லவகஸத்தமஃ ।
தர்ஶயாமாஸ வைதேஹ்யாஸ்ஸ்வரூபமரிமர்தநஃ ॥ 33 ॥
ஸ தஸ்மாத்பாதபாத்தீமாநாப்லுத்ய ப்லவகர்ஷபஃ ।
ததோ வர்திதுமாரேபே ஸீதாப்ரத்யயகாரணாத் ॥ 34 ॥
மேருமந்தரஸங்காஶோ பபௌ தீப்தாநலப்ரபஃ ।
அக்ரதோ வ்யவதஸ்தே ச ஸீதாயா வாநரோத்தமஃ ॥ 35 ॥
ஹரிஃ பர்வதஸங்காஶஸ்தாம்ரவக்த்ரோ மஹாபலஃ ।
வஜ்ரதம்ஷ்ட்ரநகோ பீமோ வைதேஹீமிதமப்ரவீத் ॥ 36 ॥
ஸபர்வதவநோத்தேஶாம் ஸாட்டப்ராகாரதோரணாம் ।
லங்காமிமாம் ஸநாதாம் வா நயிதும் ஶக்திரஸ்தி மே ॥ 37 ॥
ததவஸ்தாப்யதாம் புத்திரலம் தேவி விகாங்க்ஷயா ।
விஶோகம் குரு வைதேஹி ராகவம் ஸஹலக்ஷ்மணம் ॥ 38 ॥
தம் த்ரு'ஷ்ட்வா பீமஸங்காஶமுவாச ஜநகாத்மஜா ।
பத்மபத்ரவிஶாலாக்ஷீ மாருதஸ்யௌரஸம் ஸுதம் ॥ 39 ॥
தவ ஸத்த்வம் பலம் சைவ விஜாநாமி மஹாகபே ।
வாயோரிவ கதிம் சைவ தேஜஶ்சாக்நேரிவாத்புதம் ॥ 40 ॥
ப்ராக்ரு'தோऽந்யஃ கதம் சேமாம் பூமிமாகந்துமர்ஹதி ।
உததேரப்ரமேயஸ்ய பாரம் வாநரபுங்கவ ॥ 41 ॥
ஜாநாமி கமநே ஶக்திம் நயநே சாபி தே மம ।
அவஶ்யம் ஸம்ப்ரதார்யாஶு கார்யஸித்திர்மஹாத்மநஃ ॥ 42 ॥
அயுக்தம் து கபிஶ்ரேஷ்ட மம கந்தும் த்வயாऽநக ।
வாயுவேகஸவேகஸ்ய வேகோ மாம் மோஹயேத்தவ ॥ 43 ॥
அஹமாகாஶமாபந்நா ஹ்யுபர்யுபரி ஸாகரம் ।
ப்ரபதேயம் ஹி தே ப்ரு'ஷ்டாத்பயாத்வேகேவ கச்சதஃ ॥ 44 ॥
பதிதா ஸாகரே சாஹம் திமிநக்ரசஷாகுலே ।
பவேயமாஶு விவஶா யாதஸாமந்நமுத்தமம் ॥ 45 ॥
ந ச ஶக்ஷ்யே த்வயா ஸார்தம் கந்தும் ஶத்ருவிநாஶந ।
கலத்ரவதி ஸந்தேஹஸ்த்வய்யபி ஸ்யாதஸம்ஶயஃ ॥ 46 ॥
ஹ்ரியமாணாம் து மாம் த்ரு'ஷ்ட்வா ராக்ஷஸா பீமவிக்ரமாஃ ।
அநுகச்சேயுராதிஷ்டா ராவணேந துராத்மநா ॥ 47 ॥
தைஸ்த்வம் பரிவ்ரு'தஶ்ஶூரைஶ்ஶூலமுத்கரபாணிபிஃ ।
பவேஸ்த்வம் ஸம்ஶயம் ப்ராப்தோ மயா வீர கலத்ரவாந் ॥ 48 ॥
ஸாயுதா பஹவோ வ்யோம்நி ராக்ஷஸாஸ்த்வம் நிராயுதஃ ।
கதம் ஶக்ஷ்யஸி ஸம்யாதும் மாம் சைவ பரிரக்ஷிதும் ॥ 49 ॥
யுத்யமாநஸ்ய ரக்ஷோபிஸ்தவ தைஃ க்ரூரகர்மபிஃ ।
ப்ரபதேயம் ஹி தே ப்ரு'ஷ்டாத்பயார்தா கபிஸத்தம ॥ 50 ॥
அத ரக்ஷாம்ஸி பீமாநி மஹாந்தி பலவந்தி ச ।
கதஞ்சித்ஸாம்பராயே த்வாம் ஜயேயுஃ கபிஸத்தம ॥ 51 ॥
அதவா யுத்யமாநஸ்ய பதேயம் விமுகஸ்ய தே ।
பதிதாம் ச க்ரு'ஹீத்வா மாம் நயேயுஃ பாபராக்ஷஸாஃ ॥ 52 ॥
மாம் வா ஹரேயுஸ்த்வத்தஸ்தாத்விஶஸேயுரதாபி வா ।
அவ்யவஸ்தௌ ஹி த்ரு'ஶ்யேதே யுத்தே ஜயபராஜயௌ ॥ 53 ॥
அஹம் வாபி விபத்யேயம் ரக்ஷோபிரபிதர்ஜிதா ।
த்வத்ப்ரயத்நோ ஹரிஶ்ரேஷ்ட பவேந்நிஷ்பல ஏவ து ॥ 54 ॥
காமம் த்வமஸி பர்யாப்தோ நிஹந்தும் ஸர்வராக்ஷஸாந் ।
ராகவஸ்ய யஶோ ஹீயேத்த்வயா ஶஸ்தைஸ்து ராக்ஷஸைஃ ॥ 55 ॥
அதவாऽதாய ரக்ஷாம்ஸி ந்யஸேயுஸ்ஸம்வ்ரு'தே ஹி மாம் ।
யத்ர தே நாபிஜாநீயுர்ஹரயோ நாபி ராகவௌ ॥ 56 ॥
ஆரம்பஸ்து மதர்தோऽயம் ததஸ்தவ நிரர்தகஃ ।
த்வயா ஹி ஸஹ ராமஸ்ய மஹாநாகமநே குணஃ ॥ 57 ॥
மயி ஜீவிதமாயத்தம் ராகவஸ்ய மஹாத்மநஃ ।
ப்ராத்ரூணாம் ச மஹாபாஹோ தவ ராஜகுலஸ்ய ச ॥ 58 ॥
தௌ நிராஶௌ மதர்தம் து ஶோகஸந்தாபகர்ஶிதௌ ।
ஸஹ ஸர்வர்க்ஷஹரிபிஸ்த்யக்ஷ்யதஃ ப்ராணஸங்க்ரஹம் ॥ 59 ॥
பர்துர்பக்திம் புரஸ்க்ரு'த்ய ராமாதந்யஸ்ய வாநர ।
ந ஸ்ப்ரு'ஶாமி ஶரீரம் து பும்ஸோ வாநரபுங்கவ ॥ 60 ॥
யதஹம் காத்ரஸம்ஸ்பர்ஶம் ராவணஸ்ய பலாத்கதா ।
அநீஶா கிம் கரிஷ்யாமி விநாதா விவஶா ஸதீ ॥ 61 ॥
யதி ராமோ தஶக்ரீவமிஹ ஹத்த்வா ஸபாந்தவம் ।
மாமிதோ க்ரு'ஹ்ய கச்சேத தத்தஸ்ய ஸத்ரு'ஶம் பவேத் ॥ 62 ॥
ஶ்ருதா ஹி த்ரு'ஷ்டாஶ்ச மயா பராக்ரமா மஹாத்மநஸ்தஸ்ய ரணாவமர்திநஃ ।
ந தேவகந்தர்வபுஜங்கராக்ஷஸா பவந்தி ராமேண ஸமா ஹி ஸம்யுகே ॥ 63 ॥
ஸமீக்ஷ்ய தம் ஸம்யதி சித்ரகார்முகம் மஹாபலம் வாஸவதுல்யவிக்ரமம் ।
ஸலக்ஷ்மணம் கோ விஷஹேத ராகவம் ஹுதாஶநம் தீப்தமிவாநிலேரிதம் ॥ 64 ॥
ஸலக்ஷ்மணம் ராகவமாஜிமர்தநம் திஶாகஜம் மத்தமிவ வ்யவஸ்திதம் ।
ஸஹேத கோ வாநரமுக்ய ஸம்யுகே யுகாந்தஸூர்யப்ரதிமம் ஶரார்சிஷம் ॥ 65 ॥
ஸ மே ஹரிஶ்ரேஷ்ட ஸலக்ஷ்மணம் பதிம் ஸயூதபம் க்ஷிப்ரமிஹோபபாதய ।
சிராய ராமம் ப்ரதி ஶோககர்ஶிதாம் குருஷ்வ மாம் வாநரமுக்ய ஹர்ஷிதாம் ॥ 66 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே ஸுந்தரகாண்டே ஸப்தத்ரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha saptatriṃśassargaḥ |
sītā tadvacanaṃ śrutvā pūrṇacandranibhānanā |
hanūmantamuvācedaṃ dharmārthasahitaṃ vacaḥ || 1 ||
amṛtaṃ viṣasaṃsṛṣṭaṃ tvayā vānara bhāṣitam |
yacca nānyamanā rāmo yacca śokaparāyaṇaḥ || 2 ||
aiśvarye vā suvistīrṇe vyasane vā sudāruṇe |
rajjveva puruṣaṃ baddhvā kṛtāntaḥ parikarṣati || 3 ||
vidhirnūnamasaṃhāryaḥ prāṇināṃ plavagottama |
saumitriṃ māṃ ca rāmaṃ ca vyasanaiḥ paśya mohitān || 4 ||
śokasyāsya kadā pāraṃ rāghavo'dhigamiṣyati |
plavamānaḥ pariśrānto hatanau ssāgare yathā || 5 ||
rākṣasānāṃ vadhaṃ kṛtvā sūdayitvā ca rāvaṇam |
laṅkāmunmūlitāṃ kṛtvā kadā drakṣyati māṃ patiḥ || 6 ||
sa vācyassantvarasveti yāvadeva na pūryate |
ayaṃ saṃvatsaraḥ kālastāvaddhi mama jīvitam || 7 ||
vartate daśamo māso dvau tu śeṣau plavaṅgama |
rāvaṇena nṛśaṃsena samayo yaḥ kṛto mama || 8 ||
vibhīṣaṇena ca bhrātrā mama niryātanaṃ prati |
anunītaḥ prayatnena na ca tatkurute matim || 9 ||
mama pratipradānaṃ hi rāvaṇasya na rocate |
rāvaṇaṃ mārgate saṅkhye mṛtyuḥ kālavaśaṃ gatam || 10 ||
jyeṣṭhā kanyā nalā nāma vibhīṣaṇasutā kape |
tayā mamedamākhyātaṃ mātrā prahitayā svayam || 11 ||
asaṃśayaṃ hariśreṣṭha kṣipraṃ māṃ prāpsyate patiḥ |
antarātmā ca me śuddhastasmiṃśca bahavo guṇāḥ || 12 ||
utsāhaḥ pauruṣaṃ sattvamānṛśaṃsyaṃ kṛtajñatā |
vikramaśca prabhāvaśca santi vānara rāghave || 13 ||
caturdaśasahasrāṇi rākṣasānāṃ jaghāna yaḥ |
janasthāne vinā bhrātrā śatruḥ kastasya nodvijet || 14 ||
na sa śakyastulayituṃ vyasanaiḥ puruṣarṣabhaḥ |
ahaṃ tasya prabhāvajñā śakrasyeva pulomajā || 15 ||
śarajālāṃśumānśūraḥ kape rāmadivākaraḥ |
śatrurakṣomayaṃ toyamupaśoṣaṃ nayiṣyati || 16 ||
iti sañjalpamānāṃ tāṃ rāmārthe śokakarśitām |
āśrusampūrṇanayanāmuvāca vacanaṃ kapiḥ || 17 ||
śrutvaiva tu vaco mahyaṃ kṣiprameṣyati rāghavaḥ |
camūṃ prakarṣanmahatīṃ haryṛkṣagaṇasaṅkulām || 18 ||
athavā mocayiṣyāmi tvāmadyaiva varānane |
asmāddhuḥkhādupāroha mama pṛṣṭhamanindite || 19 ||
tvāṃ hi pṛṣṭhagatāṃ kṛtvā santariṣyāmi sāgaram |
śaktirasti hi me voḍhuṃ laṅkāmapi sarāvaṇām || 20 ||
ahaṃ prasravaṇasthāya rāghavāyādya maithili |
prāpayiṣyāmi śakrāya havyaṃ hutamivānalaḥ || 21 ||
drakṣyasyadvaiva vaidehi rāghavaṃ sahalakṣmaṇam |
vyavasāyasamāyuktaṃ viṣṇuṃ daityavadhe yathā || 22 ||
tvaddarśanakṛtotsāhamāśramasthaṃ mahābalam |
purandaramivāsīnaṃ nāgarājasya mūrdhani || 23 ||
pṛṣṭhamāroha me devi mā vikāṅkṣasva śobhane |
yogamanviccha rāmeṇa śaśāṅkeneva rohiṇī || 24 ||
kathayantīva candreṇa sūryeṇa ca mahārciṣā |
matpṛṣṭhamadhiruhya tvaṃ tarākāśamahārṇavau || 25 ||
na hi me samprayātasya tvāmito nayato'ṅgane |
anugantuṃ gatiṃ śaktāssarve laṅkānivāsinaḥ || 26 ||
yathaivāhamiha prāptastathaivāhamasaṃśayaḥ |
yāsyāmi paśya vaidehi tvāmudyamya vihāyasam || 27 ||
maithilī tu hariśreṣṭhācchrutvā vacanamadbhutam |
harṣavismitasarvāṅgī hanumantamathābravīt || 28 ||
hanumandūramadhvānaṃ kathaṃ māṃ voḍhumicchasi |
tadeva khalu te manye kapitvaṃ hariyūthapa || 29 ||
kathaṃ vālpaśarīrastvaṃ māmito netumicchasi |
sakāśaṃ mānavendrasya bharturme plavagarṣabha || 30 ||
sītāyā vacanaṃ śrutvā hanumānmārutātmajaḥ |
cintayāmāsa lakṣmīvānnavaṃ paribhavaṃ kṛtam || 31 ||
na me jānāti sattvaṃ vā prabhāvaṃ vā'sitekṣaṇā |
tasmātpaśyatu vaidehī yadrūpaṃ mama kāmataḥ || 32 ||
iti sañcintya hanumāṃstadā plavagasattamaḥ |
darśayāmāsa vaidehyāssvarūpamarimardanaḥ || 33 ||
sa tasmātpādapāddhīmānāplutya plavagarṣabhaḥ |
tato vardhitumārebhe sītāpratyayakāraṇāt || 34 ||
merumandarasaṅkāśo babhau dīptānalaprabhaḥ |
agrato vyavatasthe ca sītāyā vānarottamaḥ || 35 ||
hariḥ parvatasaṅkāśastāmravaktro mahābalaḥ |
vajradaṃṣṭranakho bhīmo vaidehīmidamabravīt || 36 ||
saparvatavanoddeśāṃ sāṭṭaprākāratoraṇām |
laṅkāmimāṃ sanāthāṃ vā nayituṃ śaktirasti me || 37 ||
tadavasthāpyatāṃ buddhiralaṃ devi vikāṅkṣayā |
viśokaṃ kuru vaidehi rāghavaṃ sahalakṣmaṇam || 38 ||
taṃ dṛṣṭvā bhīmasaṅkāśamuvāca janakātmajā |
padmapatraviśālākṣī mārutasyaurasaṃ sutam || 39 ||
tava sattvaṃ balaṃ caiva vijānāmi mahākape |
vāyoriva gatiṃ caiva tejaścāgnerivādbhutam || 40 ||
prākṛto'nyaḥ kathaṃ cemāṃ bhūmimāgantumarhati |
udadheraprameyasya pāraṃ vānarapuṅgava || 41 ||
jānāmi gamane śaktiṃ nayane cāpi te mama |
avaśyaṃ sampradhāryāśu kāryasiddhirmahātmanaḥ || 42 ||
ayuktaṃ tu kapiśreṣṭha mama gantuṃ tvayā'nagha |
vāyuvegasavegasya vego māṃ mohayettava || 43 ||
ahamākāśamāpannā hyuparyupari sāgaram |
prapateyaṃ hi te pṛṣṭhādbhayādvegeva gacchataḥ || 44 ||
patitā sāgare cāhaṃ timinakrajhaṣākule |
bhaveyamāśu vivaśā yādasāmannamuttamam || 45 ||
na ca śakṣye tvayā sārdhaṃ gantuṃ śatruvināśana |
kalatravati sandehastvayyapi syādasaṃśayaḥ || 46 ||
hriyamāṇāṃ tu māṃ dṛṣṭvā rākṣasā bhīmavikramāḥ |
anugaccheyurādiṣṭā rāvaṇena durātmanā || 47 ||
taistvaṃ parivṛtaśśūraiśśūlamudgarapāṇibhiḥ |
bhavestvaṃ saṃśayaṃ prāpto mayā vīra kalatravān || 48 ||
sāyudhā bahavo vyomni rākṣasāstvaṃ nirāyudhaḥ |
kathaṃ śakṣyasi saṃyātuṃ māṃ caiva parirakṣitum || 49 ||
yudhyamānasya rakṣobhistava taiḥ krūrakarmabhiḥ |
prapateyaṃ hi te pṛṣṭhādbhayārtā kapisattama || 50 ||
atha rakṣāṃsi bhīmāni mahānti balavanti ca |
kathañcitsāmparāye tvāṃ jayeyuḥ kapisattama || 51 ||
athavā yudhyamānasya pateyaṃ vimukhasya te |
patitāṃ ca gṛhītvā māṃ nayeyuḥ pāparākṣasāḥ || 52 ||
māṃ vā hareyustvaddhastādviśaseyurathāpi vā |
avyavasthau hi dṛśyete yuddhe jayaparājayau || 53 ||
ahaṃ vāpi vipadyeyaṃ rakṣobhirabhitarjitā |
tvatprayatno hariśreṣṭha bhavenniṣphala eva tu || 54 ||
kāmaṃ tvamasi paryāpto nihantuṃ sarvarākṣasān |
rāghavasya yaśo hīyettvayā śastaistu rākṣasaiḥ || 55 ||
athavā'dāya rakṣāṃsi nyaseyussamvṛte hi mām |
yatra te nābhijānīyurharayo nāpi rāghavau || 56 ||
ārambhastu madartho'yaṃ tatastava nirarthakaḥ |
tvayā hi saha rāmasya mahānāgamane guṇaḥ || 57 ||
mayi jīvitamāyattaṃ rāghavasya mahātmanaḥ |
bhrātrūṇāṃ ca mahābāho tava rājakulasya ca || 58 ||
tau nirāśau madarthaṃ tu śokasantāpakarśitau |
saha sarvarkṣaharibhistyakṣyataḥ prāṇasaṅgraham || 59 ||
bharturbhaktiṃ puraskṛtya rāmādanyasya vānara |
na spṛśāmi śarīraṃ tu puṃso vānarapuṅgava || 60 ||
yadahaṃ gātrasaṃsparśaṃ rāvaṇasya balādgatā |
anīśā kiṃ kariṣyāmi vināthā vivaśā satī || 61 ||
yadi rāmo daśagrīvamiha hattvā sabāndhavam |
māmito gṛhya gaccheta tattasya sadṛśaṃ bhavet || 62 ||
śrutā hi dṛṣṭāśca mayā parākramā mahātmanastasya raṇāvamardinaḥ |
na devagandharvabhujaṅgarākṣasā bhavanti rāmeṇa samā hi saṃyuge || 63 ||
samīkṣya taṃ saṃyati citrakārmukaṃ mahābalaṃ vāsavatulyavikramam |
salakṣmaṇaṃ ko viṣaheta rāghavaṃ hutāśanaṃ dīptamivānileritam || 64 ||
salakṣmaṇaṃ rāghavamājimardanaṃ diśāgajaṃ mattamiva vyavasthitam |
saheta ko vānaramukhya saṃyuge yugāntasūryapratimaṃ śarārciṣam || 65 ||
sa me hariśreṣṭha salakṣmaṇaṃ patiṃ sayūthapaṃ kṣipramihopapādaya |
cirāya rāmaṃ prati śokakarśitāṃ kuruṣva māṃ vānaramukhya harṣitām || 66 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ सप्तत्रिंशस्सर्गः ।
सीता तद्वचनं श्रुत्वा पूर्णचन्द्रनिभानना ।
हनूमन्तमुवाचेदं धर्मार्थसहितं वचः ॥ 1 ॥
अमृतं विषसंसृष्टं त्वया वानर भाषितम् ।
यच्च नान्यमना रामो यच्च शोकपरायणः ॥ 2 ॥
ऐश्वर्ये वा सुविस्तीर्णे व्यसने वा सुदारुणे ।
रज्ज्वेव पुरुषं बद्ध्वा कृतान्तः परिकर्षति ॥ 3 ॥
विधिर्नूनमसंहार्यः प्राणिनां प्लवगोत्तम ।
सौमित्रिं मां च रामं च व्यसनैः पश्य मोहितान् ॥ 4 ॥
शोकस्यास्य कदा पारं राघवोऽधिगमिष्यति ।
प्लवमानः परिश्रान्तो हतनौ स्सागरे यथा ॥ 5 ॥
राक्षसानां वधं कृत्वा सूदयित्वा च रावणम् ।
लङ्कामुन्मूलितां कृत्वा कदा द्रक्ष्यति मां पतिः ॥ 6 ॥
स वाच्यस्सन्त्वरस्वेति यावदेव न पूर्यते ।
अयं संवत्सरः कालस्तावद्धि मम जीवितम् ॥ 7 ॥
वर्तते दशमो मासो द्वौ तु शेषौ प्लवङ्गम ।
रावणेन नृशंसेन समयो यः कृतो मम ॥ 8 ॥
विभीषणेन च भ्रात्रा मम निर्यातनं प्रति ।
अनुनीतः प्रयत्नेन न च तत्कुरुते मतिम् ॥ 9 ॥
मम प्रतिप्रदानं हि रावणस्य न रोचते ।
रावणं मार्गते सङ्ख्ये मृत्युः कालवशं गतम् ॥ 10 ॥
ज्येष्ठा कन्या नला नाम विभीषणसुता कपे ।
तया ममेदमाख्यातं मात्रा प्रहितया स्वयम् ॥ 11 ॥
असंशयं हरिश्रेष्ठ क्षिप्रं मां प्राप्स्यते पतिः ।
अन्तरात्मा च मे शुद्धस्तस्मिंश्च बहवो गुणाः ॥ 12 ॥
उत्साहः पौरुषं सत्त्वमानृशंस्यं कृतज्ञता ।
विक्रमश्च प्रभावश्च सन्ति वानर राघवे ॥ 13 ॥
चतुर्दशसहस्राणि राक्षसानां जघान यः ।
जनस्थाने विना भ्रात्रा शत्रुः कस्तस्य नोद्विजेत् ॥ 14 ॥
न स शक्यस्तुलयितुं व्यसनैः पुरुषर्षभः ।
अहं तस्य प्रभावज्ञा शक्रस्येव पुलोमजा ॥ 15 ॥
शरजालांशुमान्शूरः कपे रामदिवाकरः ।
शत्रुरक्षोमयं तोयमुपशोषं नयिष्यति ॥ 16 ॥
इति सञ्जल्पमानां तां रामार्थे शोककर्शिताम् ।
आश्रुसम्पूर्णनयनामुवाच वचनं कपिः ॥ 17 ॥
श्रुत्वैव तु वचो मह्यं क्षिप्रमेष्यति राघवः ।
चमूं प्रकर्षन्महतीं हर्यृक्षगणसङ्कुलाम् ॥ 18 ॥
अथवा मोचयिष्यामि त्वामद्यैव वरानने ।
अस्माद्धुःखादुपारोह मम पृष्ठमनिन्दिते ॥ 19 ॥
त्वां हि पृष्ठगतां कृत्वा सन्तरिष्यामि सागरम् ।
शक्तिरस्ति हि मे वोढुं लङ्कामपि सरावणाम् ॥ 20 ॥
अहं प्रस्रवणस्थाय राघवायाद्य मैथिलि ।
प्रापयिष्यामि शक्राय हव्यं हुतमिवानलः ॥ 21 ॥
द्रक्ष्यस्यद्वैव वैदेहि राघवं सहलक्ष्मणम् ।
व्यवसायसमायुक्तं विष्णुं दैत्यवधे यथा ॥ 22 ॥
त्वद्दर्शनकृतोत्साहमाश्रमस्थं महाबलम् ।
पुरन्दरमिवासीनं नागराजस्य मूर्धनि ॥ 23 ॥
पृष्ठमारोह मे देवि मा विकाङ्क्षस्व शोभने ।
योगमन्विच्छ रामेण शशाङ्केनेव रोहिणी ॥ 24 ॥
कथयन्तीव चन्द्रेण सूर्येण च महार्चिषा ।
मत्पृष्ठमधिरुह्य त्वं तराकाशमहार्णवौ ॥ 25 ॥
न हि मे सम्प्रयातस्य त्वामितो नयतोऽङ्गने ।
अनुगन्तुं गतिं शक्तास्सर्वे लङ्कानिवासिनः ॥ 26 ॥
यथैवाहमिह प्राप्तस्तथैवाहमसंशयः ।
यास्यामि पश्य वैदेहि त्वामुद्यम्य विहायसम् ॥ 27 ॥
मैथिली तु हरिश्रेष्ठाच्छ्रुत्वा वचनमद्भुतम् ।
हर्षविस्मितसर्वाङ्गी हनुमन्तमथाब्रवीत् ॥ 28 ॥
हनुमन्दूरमध्वानं कथं मां वोढुमिच्छसि ।
तदेव खलु ते मन्ये कपित्वं हरियूथप ॥ 29 ॥
कथं वाल्पशरीरस्त्वं मामितो नेतुमिच्छसि ।
सकाशं मानवेन्द्रस्य भर्तुर्मे प्लवगर्षभ ॥ 30 ॥
सीताया वचनं श्रुत्वा हनुमान्मारुतात्मजः ।
चिन्तयामास लक्ष्मीवान्नवं परिभवं कृतम् ॥ 31 ॥
न मे जानाति सत्त्वं वा प्रभावं वाऽसितेक्षणा ।
तस्मात्पश्यतु वैदेही यद्रूपं मम कामतः ॥ 32 ॥
इति सञ्चिन्त्य हनुमांस्तदा प्लवगसत्तमः ।
दर्शयामास वैदेह्यास्स्वरूपमरिमर्दनः ॥ 33 ॥
स तस्मात्पादपाद्धीमानाप्लुत्य प्लवगर्षभः ।
ततो वर्धितुमारेभे सीताप्रत्ययकारणात् ॥ 34 ॥
मेरुमन्दरसङ्काशो बभौ दीप्तानलप्रभः ।
अग्रतो व्यवतस्थे च सीताया वानरोत्तमः ॥ 35 ॥
हरिः पर्वतसङ्काशस्ताम्रवक्त्रो महाबलः ।
वज्रदंष्ट्रनखो भीमो वैदेहीमिदमब्रवीत् ॥ 36 ॥
सपर्वतवनोद्देशां साट्टप्राकारतोरणाम् ।
लङ्कामिमां सनाथां वा नयितुं शक्तिरस्ति मे ॥ 37 ॥
तदवस्थाप्यतां बुद्धिरलं देवि विकाङ्क्षया ।
विशोकं कुरु वैदेहि राघवं सहलक्ष्मणम् ॥ 38 ॥
तं दृष्ट्वा भीमसङ्काशमुवाच जनकात्मजा ।
पद्मपत्रविशालाक्षी मारुतस्यौरसं सुतम् ॥ 39 ॥
तव सत्त्वं बलं चैव विजानामि महाकपे ।
वायोरिव गतिं चैव तेजश्चाग्नेरिवाद्भुतम् ॥ 40 ॥
प्राकृतोऽन्यः कथं चेमां भूमिमागन्तुमर्हति ।
उदधेरप्रमेयस्य पारं वानरपुङ्गव ॥ 41 ॥
जानामि गमने शक्तिं नयने चापि ते मम ।
अवश्यं सम्प्रधार्याशु कार्यसिद्धिर्महात्मनः ॥ 42 ॥
अयुक्तं तु कपिश्रेष्ठ मम गन्तुं त्वयाऽनघ ।
वायुवेगसवेगस्य वेगो मां मोहयेत्तव ॥ 43 ॥
अहमाकाशमापन्ना ह्युपर्युपरि सागरम् ।
प्रपतेयं हि ते पृष्ठाद्भयाद्वेगेव गच्छतः ॥ 44 ॥
पतिता सागरे चाहं तिमिनक्रझषाकुले ।
भवेयमाशु विवशा यादसामन्नमुत्तमम् ॥ 45 ॥
न च शक्ष्ये त्वया सार्धं गन्तुं शत्रुविनाशन ।
कलत्रवति सन्देहस्त्वय्यपि स्यादसंशयः ॥ 46 ॥
ह्रियमाणां तु मां दृष्ट्वा राक्षसा भीमविक्रमाः ।
अनुगच्छेयुरादिष्टा रावणेन दुरात्मना ॥ 47 ॥
तैस्त्वं परिवृतश्शूरैश्शूलमुद्गरपाणिभिः ।
भवेस्त्वं संशयं प्राप्तो मया वीर कलत्रवान् ॥ 48 ॥
सायुधा बहवो व्योम्नि राक्षसास्त्वं निरायुधः ।
कथं शक्ष्यसि संयातुं मां चैव परिरक्षितुम् ॥ 49 ॥
युध्यमानस्य रक्षोभिस्तव तैः क्रूरकर्मभिः ।
प्रपतेयं हि ते पृष्ठाद्भयार्ता कपिसत्तम ॥ 50 ॥
अथ रक्षांसि भीमानि महान्ति बलवन्ति च ।
कथञ्चित्साम्पराये त्वां जयेयुः कपिसत्तम ॥ 51 ॥
अथवा युध्यमानस्य पतेयं विमुखस्य ते ।
पतितां च गृहीत्वा मां नयेयुः पापराक्षसाः ॥ 52 ॥
मां वा हरेयुस्त्वद्धस्ताद्विशसेयुरथापि वा ।
अव्यवस्थौ हि दृश्येते युद्धे जयपराजयौ ॥ 53 ॥
अहं वापि विपद्येयं रक्षोभिरभितर्जिता ।
त्वत्प्रयत्नो हरिश्रेष्ठ भवेन्निष्फल एव तु ॥ 54 ॥
कामं त्वमसि पर्याप्तो निहन्तुं सर्वराक्षसान् ।
राघवस्य यशो हीयेत्त्वया शस्तैस्तु राक्षसैः ॥ 55 ॥
अथवाऽदाय रक्षांसि न्यसेयुस्सम्वृते हि माम् ।
यत्र ते नाभिजानीयुर्हरयो नापि राघवौ ॥ 56 ॥
आरम्भस्तु मदर्थोऽयं ततस्तव निरर्थकः ।
त्वया हि सह रामस्य महानागमने गुणः ॥ 57 ॥
मयि जीवितमायत्तं राघवस्य महात्मनः ।
भ्रात्रूणां च महाबाहो तव राजकुलस्य च ॥ 58 ॥
तौ निराशौ मदर्थं तु शोकसन्तापकर्शितौ ।
सह सर्वर्क्षहरिभिस्त्यक्ष्यतः प्राणसङ्ग्रहम् ॥ 59 ॥
भर्तुर्भक्तिं पुरस्कृत्य रामादन्यस्य वानर ।
न स्पृशामि शरीरं तु पुंसो वानरपुङ्गव ॥ 60 ॥
यदहं गात्रसंस्पर्शं रावणस्य बलाद्गता ।
अनीशा किं करिष्यामि विनाथा विवशा सती ॥ 61 ॥
यदि रामो दशग्रीवमिह हत्त्वा सबान्धवम् ।
मामितो गृह्य गच्छेत तत्तस्य सदृशं भवेत् ॥ 62 ॥
श्रुता हि दृष्टाश्च मया पराक्रमा महात्मनस्तस्य रणावमर्दिनः ।
न देवगन्धर्वभुजङ्गराक्षसा भवन्ति रामेण समा हि संयुगे ॥ 63 ॥
समीक्ष्य तं संयति चित्रकार्मुकं महाबलं वासवतुल्यविक्रमम् ।
सलक्ष्मणं को विषहेत राघवं हुताशनं दीप्तमिवानिलेरितम् ॥ 64 ॥
सलक्ष्मणं राघवमाजिमर्दनं दिशागजं मत्तमिव व्यवस्थितम् ।
सहेत को वानरमुख्य संयुगे युगान्तसूर्यप्रतिमं शरार्चिषम् ॥ 65 ॥
स मे हरिश्रेष्ठ सलक्ष्मणं पतिं सयूथपं क्षिप्रमिहोपपादय ।
चिराय रामं प्रति शोककर्शितां कुरुष्व मां वानरमुख्य हर्षिताम् ॥ 66 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे सप्तत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha saptatriṃśassargaḥ |
sītā tadvacanaṃ śrutvā pūrṇacandranibhānanā |
hanūmantamuvācedaṃ dharmārthasahitaṃ vacaḥ || 1 ||
amṛtaṃ viṣasaṃsṛṣṭaṃ tvayā vānara bhāṣitam |
yacca nānyamanā rāmo yacca śokaparāyaṇaḥ || 2 ||
aiśvarye vā suvistīrṇe vyasane vā sudāruṇe |
rajjveva puruṣaṃ baddhvā kṛtāntaḥ parikarṣati || 3 ||
vidhirnūnamasaṃhāryaḥ prāṇināṃ plavagottama |
saumitriṃ māṃ ca rāmaṃ ca vyasanaiḥ paśya mohitān || 4 ||
śokasyāsya kadā pāraṃ rāghavo'dhigamiṣyati |
plavamānaḥ pariśrānto hatanau ssāgare yathā || 5 ||
rākṣasānāṃ vadhaṃ kṛtvā sūdayitvā ca rāvaṇam |
laṅkāmunmūlitāṃ kṛtvā kadā drakṣyati māṃ patiḥ || 6 ||
sa vācyassantvarasveti yāvadeva na pūryate |
ayaṃ saṃvatsaraḥ kālastāvaddhi mama jīvitam || 7 ||
vartate daśamo māso dvau tu śeṣau plavaṅgama |
rāvaṇena nṛśaṃsena samayo yaḥ kṛto mama || 8 ||
vibhīṣaṇena ca bhrātrā mama niryātanaṃ prati |
anunītaḥ prayatnena na ca tatkurute matim || 9 ||
mama pratipradānaṃ hi rāvaṇasya na rocate |
rāvaṇaṃ mārgate saṅkhye mṛtyuḥ kālavaśaṃ gatam || 10 ||
jyeṣṭhā kanyā nalā nāma vibhīṣaṇasutā kape |
tayā mamedamākhyātaṃ mātrā prahitayā svayam || 11 ||
asaṃśayaṃ hariśreṣṭha kṣipraṃ māṃ prāpsyate patiḥ |
antarātmā ca me śuddhastasmiṃśca bahavo guṇāḥ || 12 ||
utsāhaḥ pauruṣaṃ sattvamānṛśaṃsyaṃ kṛtajñatā |
vikramaśca prabhāvaśca santi vānara rāghave || 13 ||
caturdaśasahasrāṇi rākṣasānāṃ jaghāna yaḥ |
janasthāne vinā bhrātrā śatruḥ kastasya nodvijet || 14 ||
na sa śakyastulayituṃ vyasanaiḥ puruṣarṣabhaḥ |
ahaṃ tasya prabhāvajñā śakrasyeva pulomajā || 15 ||
śarajālāṃśumānśūraḥ kape rāmadivākaraḥ |
śatrurakṣomayaṃ toyamupaśoṣaṃ nayiṣyati || 16 ||
iti sañjalpamānāṃ tāṃ rāmārthe śokakarśitām |
āśrusampūrṇanayanāmuvāca vacanaṃ kapiḥ || 17 ||
śrutvaiva tu vaco mahyaṃ kṣiprameṣyati rāghavaḥ |
camūṃ prakarṣanmahatīṃ haryṛkṣagaṇasaṅkulām || 18 ||
athavā mocayiṣyāmi tvāmadyaiva varānane |
asmāddhuḥkhādupāroha mama pṛṣṭhamanindite || 19 ||
tvāṃ hi pṛṣṭhagatāṃ kṛtvā santariṣyāmi sāgaram |
śaktirasti hi me voḍhuṃ laṅkāmapi sarāvaṇām || 20 ||
ahaṃ prasravaṇasthāya rāghavāyādya maithili |
prāpayiṣyāmi śakrāya havyaṃ hutamivānalaḥ || 21 ||
drakṣyasyadvaiva vaidehi rāghavaṃ sahalakṣmaṇam |
vyavasāyasamāyuktaṃ viṣṇuṃ daityavadhe yathā || 22 ||
tvaddarśanakṛtotsāhamāśramasthaṃ mahābalam |
purandaramivāsīnaṃ nāgarājasya mūrdhani || 23 ||
pṛṣṭhamāroha me devi mā vikāṅkṣasva śobhane |
yogamanviccha rāmeṇa śaśāṅkeneva rohiṇī || 24 ||
kathayantīva candreṇa sūryeṇa ca mahārciṣā |
matpṛṣṭhamadhiruhya tvaṃ tarākāśamahārṇavau || 25 ||
na hi me samprayātasya tvāmito nayato'ṅgane |
anugantuṃ gatiṃ śaktāssarve laṅkānivāsinaḥ || 26 ||
yathaivāhamiha prāptastathaivāhamasaṃśayaḥ |
yāsyāmi paśya vaidehi tvāmudyamya vihāyasam || 27 ||
maithilī tu hariśreṣṭhācchrutvā vacanamadbhutam |
harṣavismitasarvāṅgī hanumantamathābravīt || 28 ||
hanumandūramadhvānaṃ kathaṃ māṃ voḍhumicchasi |
tadeva khalu te manye kapitvaṃ hariyūthapa || 29 ||
kathaṃ vālpaśarīrastvaṃ māmito netumicchasi |
sakāśaṃ mānavendrasya bharturme plavagarṣabha || 30 ||
sītāyā vacanaṃ śrutvā hanumānmārutātmajaḥ |
cintayāmāsa lakṣmīvānnavaṃ paribhavaṃ kṛtam || 31 ||
na me jānāti sattvaṃ vā prabhāvaṃ vā'sitekṣaṇā |
tasmātpaśyatu vaidehī yadrūpaṃ mama kāmataḥ || 32 ||
iti sañcintya hanumāṃstadā plavagasattamaḥ |
darśayāmāsa vaidehyāssvarūpamarimardanaḥ || 33 ||
sa tasmātpādapāddhīmānāplutya plavagarṣabhaḥ |
tato vardhitumārebhe sītāpratyayakāraṇāt || 34 ||
merumandarasaṅkāśo babhau dīptānalaprabhaḥ |
agrato vyavatasthe ca sītāyā vānarottamaḥ || 35 ||
hariḥ parvatasaṅkāśastāmravaktro mahābalaḥ |
vajradaṃṣṭranakho bhīmo vaidehīmidamabravīt || 36 ||
saparvatavanoddeśāṃ sāṭṭaprākāratoraṇām |
laṅkāmimāṃ sanāthāṃ vā nayituṃ śaktirasti me || 37 ||
tadavasthāpyatāṃ buddhiralaṃ devi vikāṅkṣayā |
viśokaṃ kuru vaidehi rāghavaṃ sahalakṣmaṇam || 38 ||
taṃ dṛṣṭvā bhīmasaṅkāśamuvāca janakātmajā |
padmapatraviśālākṣī mārutasyaurasaṃ sutam || 39 ||
tava sattvaṃ balaṃ caiva vijānāmi mahākape |
vāyoriva gatiṃ caiva tejaścāgnerivādbhutam || 40 ||
prākṛto'nyaḥ kathaṃ cemāṃ bhūmimāgantumarhati |
udadheraprameyasya pāraṃ vānarapuṅgava || 41 ||
jānāmi gamane śaktiṃ nayane cāpi te mama |
avaśyaṃ sampradhāryāśu kāryasiddhirmahātmanaḥ || 42 ||
ayuktaṃ tu kapiśreṣṭha mama gantuṃ tvayā'nagha |
vāyuvegasavegasya vego māṃ mohayettava || 43 ||
ahamākāśamāpannā hyuparyupari sāgaram |
prapateyaṃ hi te pṛṣṭhādbhayādvegeva gacchataḥ || 44 ||
patitā sāgare cāhaṃ timinakrajhaṣākule |
bhaveyamāśu vivaśā yādasāmannamuttamam || 45 ||
na ca śakṣye tvayā sārdhaṃ gantuṃ śatruvināśana |
kalatravati sandehastvayyapi syādasaṃśayaḥ || 46 ||
hriyamāṇāṃ tu māṃ dṛṣṭvā rākṣasā bhīmavikramāḥ |
anugaccheyurādiṣṭā rāvaṇena durātmanā || 47 ||
taistvaṃ parivṛtaśśūraiśśūlamudgarapāṇibhiḥ |
bhavestvaṃ saṃśayaṃ prāpto mayā vīra kalatravān || 48 ||
sāyudhā bahavo vyomni rākṣasāstvaṃ nirāyudhaḥ |
kathaṃ śakṣyasi saṃyātuṃ māṃ caiva parirakṣitum || 49 ||
yudhyamānasya rakṣobhistava taiḥ krūrakarmabhiḥ |
prapateyaṃ hi te pṛṣṭhādbhayārtā kapisattama || 50 ||
atha rakṣāṃsi bhīmāni mahānti balavanti ca |
kathañcitsāmparāye tvāṃ jayeyuḥ kapisattama || 51 ||
athavā yudhyamānasya pateyaṃ vimukhasya te |
patitāṃ ca gṛhītvā māṃ nayeyuḥ pāparākṣasāḥ || 52 ||
māṃ vā hareyustvaddhastādviśaseyurathāpi vā |
avyavasthau hi dṛśyete yuddhe jayaparājayau || 53 ||
ahaṃ vāpi vipadyeyaṃ rakṣobhirabhitarjitā |
tvatprayatno hariśreṣṭha bhavenniṣphala eva tu || 54 ||
kāmaṃ tvamasi paryāpto nihantuṃ sarvarākṣasān |
rāghavasya yaśo hīyettvayā śastaistu rākṣasaiḥ || 55 ||
athavā'dāya rakṣāṃsi nyaseyussamvṛte hi mām |
yatra te nābhijānīyurharayo nāpi rāghavau || 56 ||
ārambhastu madartho'yaṃ tatastava nirarthakaḥ |
tvayā hi saha rāmasya mahānāgamane guṇaḥ || 57 ||
mayi jīvitamāyattaṃ rāghavasya mahātmanaḥ |
bhrātrūṇāṃ ca mahābāho tava rājakulasya ca || 58 ||
tau nirāśau madarthaṃ tu śokasantāpakarśitau |
saha sarvarkṣaharibhistyakṣyataḥ prāṇasaṅgraham || 59 ||
bharturbhaktiṃ puraskṛtya rāmādanyasya vānara |
na spṛśāmi śarīraṃ tu puṃso vānarapuṅgava || 60 ||
yadahaṃ gātrasaṃsparśaṃ rāvaṇasya balādgatā |
anīśā kiṃ kariṣyāmi vināthā vivaśā satī || 61 ||
yadi rāmo daśagrīvamiha hattvā sabāndhavam |
māmito gṛhya gaccheta tattasya sadṛśaṃ bhavet || 62 ||
śrutā hi dṛṣṭāśca mayā parākramā mahātmanastasya raṇāvamardinaḥ |
na devagandharvabhujaṅgarākṣasā bhavanti rāmeṇa samā hi saṃyuge || 63 ||
samīkṣya taṃ saṃyati citrakārmukaṃ mahābalaṃ vāsavatulyavikramam |
salakṣmaṇaṃ ko viṣaheta rāghavaṃ hutāśanaṃ dīptamivānileritam || 64 ||
salakṣmaṇaṃ rāghavamājimardanaṃ diśāgajaṃ mattamiva vyavasthitam |
saheta ko vānaramukhya saṃyuge yugāntasūryapratimaṃ śarārciṣam || 65 ||
sa me hariśreṣṭha salakṣmaṇaṃ patiṃ sayūthapaṃ kṣipramihopapādaya |
cirāya rāmaṃ prati śokakarśitāṃ kuruṣva māṃ vānaramukhya harṣitām || 66 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.