ਅਥ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ॥
ਧ੍ਯਾਨਂ ਸ਼੍ਰੁਣੁ ਮਹਾਦੇਵਿ ਸਰ੍ਵਾਨਨ੍ਦਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍ ।
ਸਰ੍ਵਸੌਖ੍ਯਕਰਂ ਚੈਵ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍ ॥ 109 ॥
ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਗੁਰੁਂ ਸ੍ਮਰਾਮਿ
ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਗੁਰੁਂ ਭਜਾਮਿ ।
ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਗੁਰੁਂ ਵਦਾਮਿ
ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਗੁਰੁਂ ਨਮਾਮਿ ॥ 110 ॥
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਨ੍ਦਂ ਪਰਮਸੁਖਦਂ ਕੇਵਲਂ ਜ੍ਞਾਨਮੂਰ੍ਤਿਂ
ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਤੀਤਂ ਗਗਨਸਦृਸ਼ਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਸ੍ਯਾਦਿਲਕ੍ष੍ਯਮ੍ ।
ਏਕਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਮਲਮਚਲਂ ਸਰ੍ਵਧੀਸਾਕ੍षਿਭੂਤਂ
ਭਾਵਾਤੀਤਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਰਹਿਤਂ ਸਦ੍ਗੁਰੁਂ ਤਂ ਨਮਾਮਿ ॥ 111 ॥
ਹृਦਮ੍ਬੁਜੇ ਕਰ੍ਣਿਕਮਧ੍ਯਸਂਸ੍ਥੇ
ਸਿਂਹਾਸਨੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤਦਿਵ੍ਯਮੂਰ੍ਤਿਮ੍ ।
ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਗੁਰੁਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਲਾਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ
ਸਚ੍ਚਿਤ੍ਸੁਖਾਭੀष੍ਟਵਰਂ ਦਧਾਨਮ੍ ॥ 112 ॥
ਸ਼੍ਵੇਤਾਮ੍ਬਰਂ ਸ਼੍ਵੇਤਵਿਲੇਪਪੁष੍ਪਂ
ਮੁਕ੍ਤਾਵਿਭੂषਂ ਮੁਦਿਤਂ ਦ੍ਵਿਨੇਤ੍ਰਮ੍ ।
ਵਾਮਾਙ੍ਕਪੀਠਸ੍ਥਿਤਦਿਵ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਿਂ
ਮਨ੍ਦਸ੍ਮਿਤਂ ਪੂਰ੍ਣਕृਪਾਨਿਧਾਨਮ੍ ॥ 113 ॥
ਆਨਨ੍ਦਮਾਨਨ੍ਦਕਰਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਂ
ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਵਰੂਪਂ ਨਿਜਭਾਵਯੁਕ੍ਤਮ੍ ।
ਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਮੀਡ੍ਯਂ ਭਵਰੋਗਵੈਦ੍ਯਂ
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਗੁਰੁਂ ਨਿਤ੍ਯਮਹਂ ਨਮਾਮਿ ॥ 114 ॥
ਵਨ੍ਦੇ ਗੁਰੂਣਾਂ ਚਰਣਾਰਵਿਨ੍ਦਂ
ਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਵਾਤ੍ਮਸੁਖਾਵਬੋਧੇ ।
ਜਨਸ੍ਯ ਯੇ ਜਾਙ੍ਗਲਿਕਾਯਮਾਨੇ
ਸਂਸਾਰਹਾਲਾਹਲਮੋਹਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯੈ ॥ 115 ॥
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸृष੍ਟਿਸ੍ਥਿਤਿਧ੍ਵਂਸਨਿਗ੍ਰਹਾਨੁਗ੍ਰਹਾਤ੍ਮਕਮ੍ ।
ਕृਤ੍ਯਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ ਭਾਸਤੇ ਤਂ ਗੁਰੁਂ ਭਜੇਤ੍ ॥ 116 ॥
ਪਾਦਾਬ੍ਜੇ ਸਰ੍ਵਸਂਸਾਰਦਾਵਕਾਲਾਨਲਂ ਸ੍ਵਕੇ ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਨ੍ਧ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ਭੋਜਮਧ੍ਯਸ੍ਥਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਣ੍ਡਲਮ੍ ॥ 117 ॥
ਅਕਥਾਦਿਤ੍ਰਿਰੇਖਾਬ੍ਜੇ ਸਹਸ੍ਰਦਲਮਣ੍ਡਲੇ ।
ਹਂਸਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤ੍ਰਿਕੋਣੇ ਚ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਤਨ੍ਮਧ੍ਯਗਂ ਗੁਰੁਮ੍ ॥ 118 ॥
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਨਿਰਾਭਾਸਂ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਨਿਰਞ੍ਜਨਮ੍ ।
ਨਿਤ੍ਯਬੋਧਂ ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਂ ਗੁਰੁਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ 119 ॥
ਸਕਲਭੁਵਨਸृष੍ਟਿਃ ਕਲ੍ਪਿਤਾਸ਼ੇषਸृष੍ਟਿਃ
ਨਿਖਿਲਨਿਗਮਦृष੍ਟਿਃ ਸਤ੍ਪਦਾਰ੍ਥੈਕਸृष੍ਟਿਃ ।
ਅਤਦ੍ਗਣਪਰਮੇष੍ਟਿਃ ਸਤ੍ਪਦਾਰ੍ਥੈਕਦृष੍ਟਿਃ
ਭਵਗੁਣਪਰਮੇष੍ਟਿਰ੍ਮੋਕ੍षਮਾਰ੍ਗੈਕਦृष੍ਟਿਃ ॥ 120 ॥
ਸਕਲਭੁਵਨਰਙ੍ਗਸ੍ਥਾਪਨਾਸ੍ਤਮ੍ਭਯष੍ਟਿਃ
ਸਕਰੁਣਰਸਵृष੍ਟਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਾਲਾਸਮष੍ਟਿਃ ।
ਸਕਲਸਮਯਸृष੍ਟਿਸ੍ਸਚ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਦृष੍ਟਿਃ
ਨਿਵਸਤੁ ਮਯਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰੋਰ੍ਦਿਵ੍ਯਦृष੍ਟਿਃ ॥ 121 ॥
ਨ ਗੁਰੋਰਧਿਕਂ ਨ ਗੁਰੋਰਧਿਕਂ
ਨ ਗੁਰੋਰਧਿਕਂ ਨ ਗੁਰੋਰਧਿਕਮ੍ ।
ਸ਼ਿਵਸ਼ਾਸਨਤਃ ਸ਼ਿਵਸ਼ਾਸਨਤਃ
ਸ਼ਿਵਸ਼ਾਸਨਤਃ ਸ਼ਿਵਸ਼ਾਸਨਤਃ ॥ 122 ॥
ਇਦਮੇਵ ਸ਼ਿਵਂ ਇਦਮੇਵ ਸ਼ਿਵਂ
ਇਦਮੇਵ ਸ਼ਿਵਂ ਇਦਮੇਵ ਸ਼ਿਵਮ੍ ।
ਹਰਿਸ਼ਾਸਨਤੋ ਹਰਿਸ਼ਾਸਨਤੋ
ਹਰਿਸ਼ਾਸਨਤੋ ਹਰਿਸ਼ਾਸਨਤਃ ॥ 123 ॥
ਵਿਦਿਤਂ ਵਿਦਿਤਂ ਵਿਦਿਤਂ ਵਿਦਿਤਂ
ਵਿਜਨਂ ਵਿਜਨਂ ਵਿਜਨਂ ਵਿਜਨਮ੍ ।
ਵਿਧਿਸ਼ਾਸਨਤੋ ਵਿਧਿਸ਼ਾਸਨਤੋ
ਵਿਧਿਸ਼ਾਸਨਤੋ ਵਿਧਿਸ਼ਾਸਨਤਃ ॥ 124 ॥
ਏਵਂਵਿਧਂ ਗੁਰੁਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਜ੍ਞਾਨਮੁਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।
ਤਦਾ ਗੁਰੂਪਦੇਸ਼ੇਨ ਮੁਕ੍ਤੋऽਹਮਿਤਿ ਭਾਵਯੇਤ੍ ॥ 125 ॥
ਗੁਰੂਪਦਿष੍ਟਮਾਰ੍ਗੇਣ ਮਨਸ਼੍ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਤੁ ਕਾਰਯੇਤ੍ ।
ਅਨਿਤ੍ਯਂ ਖਣ੍ਡਯੇਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਤ੍ਮਗੋਚਰਮ੍ ॥ 126 ॥
ਜ੍ਞੇਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤੀਤਂ ਚ ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਮਨ ਉਚ੍ਯਤੇ ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਸਮਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਾਨ੍ਯਃ ਪਨ੍ਥਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਕਃ ॥ 127 ॥
ਕਿਮਤ੍ਰ ਬਹੁਨੋਕ੍ਤੇਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕੋਟਿਸ਼ਤੈਰਪਿ ।
ਦੁਰ੍ਲਭਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਃ ਵਿਨਾ ਗੁਰੁਕृਪਾਂ ਪਰਾਮ੍ ॥ 128 ॥
ਕਰੁਣਾਖਡ੍ਗਪਾਤੇਨ ਛਿਤ੍ਵਾ ਪਾਸ਼ਾष੍ਟਕਂ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ ।
ਸਮ੍ਯਗਾਨਨ੍ਦਜਨਕਃ ਸਦ੍ਗੁਰੁਃ ਸੋऽਭਿਧੀਯਤੇ ॥ 129 ॥
ਏਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹਾਦੇਵਿ ਗੁਰੁਨਿਨ੍ਦਾਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ ।
ਸ ਯਾਤਿ ਨਰਕਾਨ੍ ਘੋਰਾਨ੍ ਯਾਵਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਦਿਵਾਕਰੌ ॥ 130 ॥
ਯਾਵਤ੍ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਕੋ ਦੇਹਸ੍ਤਾਵਦ੍ਦੇਵਿ ਗੁਰੁਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ ।
ਗੁਰੁਲੋਪੋ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਯਦਿ ਵਾ ਭਵੇਤ੍ ॥ 131 ॥
ਹੁਙ੍ਕਾਰੇਣ ਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ਼ਿष੍ਯੈਃ ਕਦਾਚਨ ।
ਗੁਰੋਰਗ੍ਰ ਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਮਸਤ੍ਯਂ ਤੁ ਕਦਾਚਨ ॥ 132 ॥
ਗੁਰੁਂ ਤ੍ਵਙ੍ਕृਤ੍ਯ ਹੁਙ੍ਕृਤ੍ਯ ਗੁਰੁਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਭਾषਣਃ ।
ਅਰਣ੍ਯੇ ਨਿਰ੍ਜਲੇ ਦੇਸ਼ੇ ਸਮ੍ਭਵੇਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍षਸਃ ॥ 133 ॥
ਅਦ੍ਵੈਤਂ ਭਾਵਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਵਸ੍ਥਾਸੁ ਸਰ੍ਵਦਾ ।
ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਨੋ ਕੁਰ੍ਯਾਦਦ੍ਵੈਤਂ ਗੁਰੁਸਨ੍ਨਿਧੌ ॥ 134 ॥
ਦृਸ਼੍ਯਵਿਸ੍ਮृਤਿਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ ਗੁਰੁਪਦਾਰ੍ਚਨਮ੍ ।
ਤਾਦृਸ਼ਸ੍ਯੈਵ ਕੈਵਲ੍ਯਂ ਨ ਚ ਤਦ੍ਵ੍ਯਤਿਰੇਕਿਣਃ ॥ 135 ॥
ਅਪਿ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਗੁਰੁਤ੍ਯਾਗੀ ਭਵੇਦ੍ਯਦਾ ।
ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਹਿ ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਕਾਲੇ ਵਿਕ੍षੇਪਮੁਤ੍ਕਟਮ੍ ॥ 136 ॥
ਗੁਰੁਕਾਰ੍ਯਂ ਨ ਲਙ੍ਘੇਤ ਨਾਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਾਰ੍ਯਮਾਚਰੇਤ੍ ।
ਨ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਿष੍ਠੇਦ੍ਦਿਸ਼ੇऽਨਤ੍ਵਾ ਗੁਰੁਸਦ੍ਭਾਵਸ਼ੋਭਿਤਃ ॥ 137 ॥
ਗੁਰੌ ਸਤਿ ਸ੍ਵਯਂ ਦੇਵਿ ਪਰੇषਾਂ ਤੁ ਕਦਾਚਨ ।
ਉਪਦੇਸ਼ਂ ਨ ਵੈ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਤਥਾ ਚੇਦ੍ਰਾਕ੍षਸੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ 138 ॥
ਨ ਗੁਰੋਰਾਸ਼੍ਰਮੇ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਦੁष੍ਪਾਨਂ ਪਰਿਸਰ੍ਪਣਮ੍ ।
ਦੀਕ੍षਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵਾਦਿ ਗੁਰੋਰਾਜ੍ਞਾਂ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍ ॥ 139 ॥
ਨੋਪਾਸ਼੍ਰਯਂ ਚ ਪਰ੍ਯਕਂ ਨ ਚ ਪਾਦਪ੍ਰਸਾਰਣਮ੍ ।
ਨਾਙ੍ਗਭੋਗਾਦਿਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨ ਲੀਲਾਮਪਰਾਮਪਿ ॥ 140 ॥
ਗੁਰੂਣਾਂ ਸਦਸਦ੍ਵਾऽਪਿ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਨ੍ਨ ਲਙ੍ਘਯੇਤ੍ ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਾਜ੍ਞਾਂ ਦਿਵਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਦਾਸਵਨ੍ਨਿਵਸੇਦ੍ਗੁਰੋ ॥ 141 ॥
ਅਦਤ੍ਤਂ ਨ ਗੁਰੋਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਮੁਪਭੁਞ੍ਜੀਤ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ ।
ਦਤ੍ਤੇ ਚ ਰਙ੍ਕਵਦ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣੋऽਪ੍ਯੇਤੇਨ ਲਭ੍ਯਤੇ ॥ 142 ॥
ਪਾਦੁਕਾਸਨਸ਼ਯ੍ਯਾਦਿ ਗੁਰੁਣਾ ਯਦਭੀष੍ਟਿਤਮ੍ ।
ਨਮਸ੍ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਨ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ 143 ॥
ਗਚ੍ਛਤਃ ਪृष੍ਠਤੋ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਗੁਰੁਚ੍ਛਾਯਾਂ ਨ ਲਙ੍ਘਯੇਤ੍ ।
ਨੋਲ੍ਬਣਂ ਧਾਰਯੇਦ੍ਵੇषਂ ਨਾਲਙ੍ਕਾਰਾਂਸ੍ਤਤੋਲ੍ਬਣਾਨ੍ ॥ 144 ॥
ਗੁਰੁਨਿਨ੍ਦਾਕਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਾਵਯੇਦਥ ਵਾਸਯੇਤ੍ ।
ਸ੍ਥਾਨਂ ਵਾ ਤਤ੍ਪਰਿਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਜਿਹ੍ਵਾਚ੍ਛੇਦਾਕ੍षਮੋ ਯਦਿ ॥ 145 ॥
ਨੋਚ੍ਛਿष੍ਟਂ ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ਦੇਯਂ ਗੁਰੋਰਾਜ੍ਞਾਂ ਨ ਚ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ ।
ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮੁਚ੍ਛਿष੍ਟਮਾਦਾਯ ਹਵਿਰਿਵ ਭਕ੍षਯੇਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ ॥ 146 ॥
ਨਾऽਨृਤਂ ਨਾऽਪ੍ਰਿਯਂ ਚੈਵ ਨ ਗਰ੍ਵਂ ਨਾऽਪਿ ਵਾ ਬਹੁ ।
ਨ ਨਿਯੋਗਪਰਂ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ ਗੁਰੋਰਾਜ੍ਞਾਂ ਵਿਭਾਵਯੇਤ੍ ॥ 147 ॥
ਪ੍ਰਭੋ ਦੇਵਕੁਲੇਸ਼ਾਨਾਂ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ ਰਾਜਨ੍ ਕੁਲੇਸ਼੍ਵਰ ।
ਇਤਿ ਸਮ੍ਬੋਧਨੈਰ੍ਭੀਤੋ ਗੁਰੁਭਾਵੇਨ ਸਰ੍ਵਦਾ ॥ 148 ॥
ਮੁਨਿਭਿਃ ਪਨ੍ਨਗੈਰ੍ਵਾਪਿ ਸੁਰੈਰ੍ਵਾ ਸ਼ਾਪਿਤੋ ਯਦਿ ।
ਕਾਲਮृਤ੍ਯੁਭਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਗੁਰੁਃ ਸਨ੍ਤ੍ਰਾਤਿ ਪਾਰ੍ਵਤਿ ॥ 149 ॥
ਅਸ਼ਕ੍ਤਾ ਹਿ ਸੁਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਾਃ ਮੁਨਯਸ੍ਤਥਾ ।
ਗੁਰੁਸ਼ਾਪੋਪਪਨ੍ਨਸ੍ਯ ਰਕ੍षਣਾਯ ਚ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ ॥ 150 ॥
ਮਨ੍ਤ੍ਰਰਾਜਮਿਦਂ ਦੇਵਿ ਗੁਰੁਰਿਤ੍ਯਕ੍षਰਦ੍ਵਯਮ੍ ।
ਸ੍ਮृਤਿਵੇਦਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਸਾਰਮੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 151 ॥
ਸਤ੍ਕਾਰਮਾਨਪੂਜਾਰ੍ਥਂ ਦਣ੍ਡਕਾषਯਧਾਰਣਃ ।
ਸ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸੀ ਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸੀ ਜ੍ਞਾਨਤਤ੍ਪਰਃ ॥ 152 ॥
ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਮਹਾਵਾਕ੍ਯਂ ਗੁਰੋਸ਼੍ਚਰਣ ਸੇਵਯਾ ।
ਤੇ ਵੈ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸਿਨਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਇਤਰੇ ਵੇषਧਾਰਿਣਃ ॥ 153 ॥
[ਪਾਠਭੇਦਃ –
ਨਿਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਬੋਧਯੇਤ੍ਪਰਮ੍ ।
ਭਾਸਯਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਾਵਂ ਚ ਦੀਪੋ ਦੀਪਾਨ੍ਤਰਂ ਯਥਾ ॥
]
ਨਿਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਸਤ੍ਯਚਿਦ੍ਧਨਮ੍ ।
ਯਃ ਸਾਕ੍षਾਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਲੋਕੇ ਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੋਭਤੇ ॥ 154 ॥
ਗੁਰੁਪ੍ਰਸਾਦਤਃ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯਾਤ੍ਮਾਰਾਮਨਿਰੀਕ੍षਣਾਤ੍ ।
ਸਮਤਾ ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਰ੍ਗੇਣ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ॥ 155 ॥
ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਕਮ੍ ।
ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਜਙ੍ਗਮਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਣਮਾਮਿ ਜਗਨ੍ਮਯਮ੍ ॥ 156 ॥
ਵਨ੍ਦੇऽਹਂ ਸਚ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਂ ਭਾਵਾਤੀਤਂ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਮ੍ ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 157 ॥
ਪਰਾਤ੍ਪਰਤਰਂ ਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਾਨਨ੍ਦਕਾਰਕਮ੍ ।
ਹृਦਯਾਕਾਸ਼ਮਧ੍ਯਸ੍ਥਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫਟਿਕਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ ॥ 158 ॥
ਸ੍ਫਾਟਿਕੇ ਸ੍ਫਾਟਿਕਂ ਰੂਪਂ ਦਰ੍ਪਣੇ ਦਰ੍ਪਣੋ ਯਥਾ ।
ਤਥਾऽऽਤ੍ਮਨਿ ਚਿਦਾਕਾਰਮਾਨਨ੍ਦਂ ਸੋऽਹਮਿਤ੍ਯੁਤ ॥ 159 ॥
ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਂ ਪੁਰੁषਂ ਧ੍ਯਾਯੇਚ੍ਚ ਚਿਨ੍ਮਯਂ ਹृਦਿ ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਯੋ ਭਾਵਃ ਸ਼ृਣੁ ਤਤ੍ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ ॥ 160 ॥
ਅਜੋऽਹਮਮਰੋऽਹਂ ਚ ਅਨਾਦਿਨਿਧਨੋ ਹ੍ਯਹਮ੍ ।
ਅਵਿਕਾਰਸ਼੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦੋ ਹ੍ਯਣੀਯਾਨ੍ਮਹਤੋ ਮਹਾਨ੍ ॥ 161 ॥
ਅਪੂਰ੍ਵਮਪਰਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਯਞ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਨਿਰਾਮਯਮ੍ ।
ਵਿਰਜਂ ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਂ ਧ੍ਰੁਵਮਾਨਨ੍ਦਮਵ੍ਯਯਮ੍ ॥ 162 ॥
ਅਗੋਚਰਂ ਤਥਾऽਗਮ੍ਯਂ ਨਾਮਰੂਪਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ।
ਨਿਸ਼੍ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਤੁ ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਾਰ੍ਵਤਿ ॥ 163 ॥
ਯਥਾ ਗਨ੍ਧਸ੍ਵਭਾਵਤ੍ਵਂ ਕਰ੍ਪੂਰਕੁਸੁਮਾਦਿषੁ ।
ਸ਼ੀਤੋष੍ਣਤ੍ਵਸ੍ਵਭਾਵਤ੍ਵਂ ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ ॥ 164 ॥
ਯਥਾ ਨਿਜਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਕੁਣ੍ਡਲੇ ਕਟਕਾਦਯਃ ।
ਸੁਵਰ੍ਣਤ੍ਵੇਨ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਥਾऽਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ ॥ 165 ॥
ਸ੍ਵਯਂ ਤਥਾਵਿਧੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਯਤ੍ਰ ਕੁਤ੍ਰ ਚਿਤ੍ ।
ਕੀਟੋ ਭृਙ੍ਗ ਇਵ ਧ੍ਯਾਨਾਦ੍ਯਥਾ ਭਵਤਿ ਤਾਦृਸ਼ਃ ॥ 166 ॥
ਗੁਰੁਧ੍ਯਾਨਂ ਤਥਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯੋ ਭਵੇਤ੍ ।
ਪਿਣ੍ਡੇ ਪਦੇ ਤਥਾ ਰੂਪੇ ਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 167 ॥
ਸ਼੍ਰੀਪਾਰ੍ਵਤੀ ਉਵਾਚ ।
ਪਿਣ੍ਡਂ ਕਿਂ ਤੁ ਮਹਾਦੇਵ ਪਦਂ ਕਿਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ।
ਰੂਪਾਤੀਤਂ ਚ ਰੂਪਂ ਕਿਂ ਏਤਦਾਖ੍ਯਾਹਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ॥ 168 ॥
ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ ।
ਪਿਣ੍ਡਂ ਕੁਣ੍ਡਲਿਨੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪਦਂ ਹਂਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ।
ਰੂਪਂ ਬਿਨ੍ਦੁਰਿਤਿ ਜ੍ਞੇਯਂ ਰੂਪਾਤੀਤਂ ਨਿਰਞ੍ਜਨਮ੍ ॥ 169 ॥
ਪਿਣ੍ਡੇ ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਪਦੇ ਮੁਕ੍ਤਾ ਰੂਪੇ ਮੁਕ੍ਤਾ ਵਰਾਨਨੇ ।
ਰੂਪਾਤੀਤੇ ਤੁ ਯੇ ਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਮੁਕ੍ਤਾ ਨਾऽਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 170 ॥
ਗੁਰੁਰ੍ਧ੍ਯਾਨੇਨੈਵ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੇਹੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯੋ ਭਵੇਤ੍ ।
ਸ੍ਥਿਤਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ਰ ਕੁਤ੍ਰਾऽਪਿ ਮੁਕ੍ਤੋऽਸੌ ਨਾऽਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 171 ॥
ਜ੍ਞਾਨਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ਼੍ਰੀਃ ਸ੍ਵਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ।
षਡ੍ਗੁਣੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਯੁਕ੍ਤੋ ਹਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰੁਃ ਪ੍ਰਿਯੇ ॥ 172 ॥
ਗੁਰੁਸ਼੍ਸ਼ਿਵੋ ਗੁਰੁਰ੍ਦੇਵੋ ਗੁਰੁਰ੍ਬਨ੍ਧੁਃ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍ ।
ਗੁਰੁਰਾਤ੍ਮਾ ਗੁਰੁਰ੍ਜੀਵੋ ਗੁਰੋਰਨ੍ਯਨ੍ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ॥ 173 ॥
ਏਕਾਕੀ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪृਹਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾऽਸੂਯਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ।
ਬਾਲ੍ਯਭਾਵੇਨ ਯੋ ਭਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਾਨੀ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ॥ 174 ॥
ਨ ਸੁਖਂ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਨ ਸੁਖਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਯਨ੍ਤ੍ਰਕੇ ।
ਗੁਰੋਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸੁਖਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮਹੀਤਲੇ ॥ 175 ॥
ਚਾਰ੍ਵਾਕਵੈष੍ਣਵਮਤੇ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਭਾਕਰੇ ਨ ਹਿ ।
ਗੁਰੋਃ ਪਾਦਾਨ੍ਤਿਕੇ ਯਦ੍ਵਤ੍ਸੁਖਂ ਵੇਦਾਨ੍ਤਸਮ੍ਮਤਮ੍ ॥ 176 ॥
ਨ ਤਤ੍ਸੁਖਂ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਨ ਸੁਖਂ ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍ ।
ਯਤ੍ਸੁਖਂ ਵੀਤਰਾਗਸ੍ਯ ਮੁਨੇਰੇਕਾਨ੍ਤਵਾਸਿਨਃ ॥ 177 ॥
ਨਿਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਸਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਤृਪ੍ਤੋ ਯਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਚ ਮਨ੍ਯਤੇ ਤੁਚ੍ਛਂ ਨृਪਾਣਾਂ ਤਤ੍ਰ ਕਾ ਕਥਾ ॥ 178 ॥
ਯਤਃ ਪਰਮਕੈਵਲ੍ਯਂ ਗੁਰੁਮਾਰ੍ਗੇਣ ਵੈ ਭਵੇਤ੍ ।
ਗੁਰੁਭਕ੍ਤਿਰਤਃ ਕਾਰ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਦਾ ਮੋਕ੍षਕਾਙ੍ਕ੍षਿਭਿਃ ॥ 179 ॥
ਏਕ ਏਵਾऽਦ੍ਵਿਤੀਯੋऽਹਂ ਗੁਰੁਵਾਕ੍ਯੇਨ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਃ ।
ਏਵਮਭ੍ਯਸ੍ਯਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨ ਸੇਵ੍ਯਂ ਵੈ ਵਨਾਨ੍ਤਰਮ੍ ॥ 180 ॥
ਅਭ੍ਯਾਸਾਨ੍ਨਿਮਿषੇਣੈਵ ਸਮਾਧਿਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ।
ਆਜਨ੍ਮਜਨਿਤਂ ਪਾਪਂ ਤਤ੍ਕ੍षਣਾਦੇਵ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 181 ॥
ਕਿਮਾਵਾਹਨਮਵ੍ਯਕ੍ਤੇ ਵ੍ਯਾਪਕੇ ਕਿਂ ਵਿਸਰ੍ਜਨਮ੍ ।
ਅਮੂਰ੍ਤੇ ਚ ਕਥਂ ਪੂਜਾ ਕਥਂ ਧ੍ਯਾਨਂ ਨਿਰਾਮਯੇ ॥ 182 ॥
ਗੁਰੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਯੋ ਰਾਜਸਸ਼੍ਚਤੁਰਾਨਨਃ ।
ਤਾਮਸੋ ਰੁਦ੍ਰਰੂਪੇਣ ਸृਜਤ੍ਯਵਤਿ ਹਨ੍ਤਿ ਚ ॥ 183 ॥
ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪਰਂ ਚਾਵਲੋਕਯੇਤ੍ ।
ਪਰਾਤ੍ਪਰਤਰਂ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ ਸਰ੍ਵਗਂ ਤਨ੍ਨਿਰਾਮਯਮ੍ ॥ 184 ॥
ਤਸ੍ਯਾਵਲੋਕਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਗਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ।
ਏਕਾਕੀ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪृਹਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ ॥ 185 ॥
ਲਬ੍ਧਂ ਵਾऽਥ ਨ ਲਬ੍ਧਂ ਵਾ ਸ੍ਵਲ੍ਪਂ ਵਾ ਬਹੁਲਂ ਤਥਾ ।
ਨਿष੍ਕਾਮੇਨੈਵ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਦਾ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਮਾਨਸਃ ॥ 186 ॥
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਪਦਮਿਤ੍ਯਾਹੁਰ੍ਦੇਹੀ ਸਰ੍ਵਮਯੋ ਭੁਵਿ ।
ਸਦਾऽऽਨਨ੍ਦਃ ਸਦਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਰਮਤੇ ਯਤ੍ਰ ਕੁਤ੍ਰ ਚਿਤ੍ ॥ 187 ॥
ਯਤ੍ਰੈਵ ਤਿष੍ਠਤੇ ਸੋऽਪਿ ਸ ਦੇਸ਼ਃ ਪੁਣ੍ਯਭਾਜਨਃ ।
ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍षਣਂ ਦੇਵਿ ਤਵਾऽਗ੍ਰੇ ਕਥਿਤਂ ਮਯਾ ॥ 188 ॥
ਉਪਦੇਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਯਂ ਦੇਵਿ ਗੁਰੁਮਾਰ੍ਗੇਣ ਮੁਕ੍ਤਿਦਃ ।
ਗੁਰੁਭਕ੍ਤਿਃ ਤਥਾऽਤ੍ਯਨ੍ਤਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਵੈ ਮਨੀषਿਭਿਃ ॥ 189 ॥
ਨਿਤ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਰਯਃ ਸਰ੍ਵਵੇਦਕृਤ੍ਸਰ੍ਵਵੇਦਕृਤ੍ ।
ਸ੍ਵਪਰਜ੍ਞਾਨਦਾਤਾ ਚ ਤਂ ਵਨ੍ਦੇ ਗੁਰੁਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ ॥ 190 ॥
ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਧੀਤਾ ਨਿਗਮਾਃ षਡਙ੍ਗਾ ਆਗਮਾਃ ਪ੍ਰਿਯੇ ।
ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਾਦੀਨਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਜ੍ਞਾਨਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਗੁਰੁਂ ਵਿਨਾ ॥ 191 ॥
ਸ਼ਿਵਪੂਜਾਰਤੋ ਵਾऽਪਿ ਵਿष੍ਣੁਪੂਜਾਰਤੋऽਥਵਾ ।
ਗੁਰੁਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚੇਤ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵ ਹਿ ॥ 192 ॥
ਸ਼ਿਵਸ੍ਵਰੂਪਮਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਪੂਜਾ ਕृਤਾ ਯਦਿ ।
ਸਾ ਪੂਜਾ ਨਾਮਮਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚਿਤ੍ਰਦੀਪ ਇਵ ਪ੍ਰਿਯੇ ॥ 193 ॥
ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਫਲਂ ਕਰ੍ਮ ਗੁਰੁਦੀਕ੍षਾਪ੍ਰਭਾਵਤਃ ।
ਗੁਰੁਲਾਭਾਤ੍ਸਰ੍ਵਲਾਭੋ ਗੁਰੁਹੀਨਸ੍ਤੁ ਬਾਲਿਸ਼ਃ ॥ 194 ॥
ਗੁਰੁਹੀਨਃ ਪਸ਼ੁਃ ਕੀਟਃ ਪਤਙ੍ਗੋ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।
ਸ਼ਿਵਰੂਪਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਯਤਸ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ ॥ 195 ॥
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਗਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ।
ਵਿਹਾਯ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜਾਲਾਨਿ ਗੁਰੁਮੇਵ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ ॥ 196 ॥
ਨਿਰਸ੍ਤਸਰ੍ਵਸਨ੍ਦੇਹੋ ਏਕੀਕृਤ੍ਯ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।
ਰਹਸ੍ਯਂ ਯੋ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ ਭਜਾਮਿ ਗੁਰੁਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ ॥ 197 ॥
ਜ੍ਞਾਨਹੀਨੋ ਗੁਰੁਸ੍ਤ੍ਯਾਜ੍ਯੋ ਮਿਥ੍ਯਾਵਾਦੀ ਵਿਡਮ੍ਬਕਃ ।
ਸ੍ਵਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਪਰਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਕਰੋਤਿ ਕਿਮ੍ ॥ 198 ॥
ਸ਼ਿਲਾਯਾਃ ਕਿਂ ਪਰਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ਿਲਾਸਙ੍ਘਪ੍ਰਤਾਰਣੇ ।
ਸ੍ਵਯਂ ਤਰ੍ਤੁਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਪਰਂ ਨਿਸ੍ਤਾਰਯੇਤ੍ ਕਥਮ੍ ॥ 199 ॥
ਨ ਵਨ੍ਦਨੀਯਾਸ੍ਤੇ ਕष੍ਟਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਕਾਰਕਾਃ ।
ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ਤਾਨ੍ ਗੁਰੂਨ੍ ਦੂਰੇ ਧੀਰਸ੍ਯ ਤੁ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ ॥ 200 ॥
ਪਾषਣ੍ਡਿਨਃ ਪਾਪਰਤਾਃ ਨਾਸ੍ਤਿਕਾ ਭੇਦਬੁਦ੍ਧਯਃ ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਲਮ੍ਪਟਾ ਦੁਰਾਚਾਰਾਃ ਕृਤਘ੍ਨਾ ਬਕਵृਤ੍ਤਯਃ ॥ 201 ॥
ਕਰ੍ਮਭ੍ਰष੍ਟਾਃ ਕ੍षਮਾਨष੍ਟਾ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਤਰ੍ਕੈਸ਼੍ਚ ਵਾਦਿਨਃ ।
ਕਾਮਿਨਃ ਕ੍ਰੋਧਿਨਸ਼੍ਚੈਵ ਹਿਂਸ੍ਰਾਸ਼੍ਚਣ੍ਡਾਃ ਸ਼ਠਾਸ੍ਤਥਾ ॥ 202 ॥
ਜ੍ਞਾਨਲੁਪ੍ਤਾ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਮਹਾਪਾਪਾਸ੍ਤਥਾ ਪ੍ਰਿਯੇ ।
ਏਭ੍ਯੋ ਭਿਨ੍ਨੋ ਗੁਰੁਃ ਸੇਵ੍ਯਃ ਏਕਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਚ ॥ 203 ॥
ਸ਼ਿष੍ਯਾਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਨ ਵਦੇਦ੍ਯਸ੍ਯ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ।
ਨਰਾਣਾਂ ਚ ਫਲਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਭਕ੍ਤਿਰੇਵ ਹਿ ਕਾਰਣਮ੍ ॥ 204 ॥
ਗੂਢੋ ਦृਢਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰੀਤਸ਼੍ਚ ਮੌਨੇਨ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ ।
ਸਕृਤ੍ਕਾਮਗਤੋ ਵਾऽਪਿ ਪਞ੍ਚਧਾ ਗੁਰੁਰੀਰਿਤਃ ॥ 205 ॥
ਸਰ੍ਵਂ ਗੁਰੁਮੁਖਾਲ੍ਲਬ੍ਧਂ ਸਫਲਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ ।
ਯਦ੍ਯਦਾਤ੍ਮਹਿਤਂ ਵਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਤਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਨ ਵਞ੍ਚਯੇਤ੍ ॥ 206 ॥
ਗੁਰੁਦੇਵਾਰ੍ਪਣਂ ਵਸ੍ਤੁ ਤੇਨ ਤੁष੍ਟੋऽਸ੍ਮਿ ਸੁਵ੍ਰਤੇ ।
ਸ਼੍ਰੀਗੁਰੋਃ ਪਾਦੁਕਾਂ ਮੁਦ੍ਰਾਂ ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਗੋਪਯੇਤ੍ ॥ 207 ॥
ਨਤਾऽਸ੍ਮਿ ਤੇ ਨਾਥ ਪਦਾਰਵਿਨ੍ਦਂ
ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਰਾਣਮਨੋਵਚੋਭਿਃ ।
ਯਚ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਤੇ ਭਾਵਿਤ ਆਤ੍ਮਯੁਕ੍ਤੌ
ਮੁਮੁਕ੍षਿਭਿਃ ਕਰ੍ਮਮਯੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ ॥ 208 ॥
ਅਨੇਨ ਯਦ੍ਭਵੇਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਦ੍ਵਦਾਮਿ ਤਵ ਪ੍ਰਿਯੇ ।
ਲੋਕੋਪਕਾਰਕਂ ਦੇਵਿ ਲੌਕਿਕਂ ਤੁ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ॥ 209 ॥
ਲੌਕਿਕਾਦ੍ਧਰ੍ਮਤੋ ਯਾਤਿ ਜ੍ਞਾਨਹੀਨੋ ਭਵਾਰ੍ਣਵੇ ।
ਜ੍ਞਾਨਭਾਵੇ ਚ ਯਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮ ਨਿष੍ਕਰ੍ਮ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ॥ 210 ॥
ਇਮਾਂ ਤੁ ਭਕ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਪਠੇਦ੍ਵੈ ਸ਼ृਣੁਯਾਦਪਿ ।
ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ॥ 211 ॥
ਗੁਰੁਗੀਤਾਮਿਮਾਂ ਦੇਵਿ ਹृਦਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਭਾਵਯ ।
ਮਹਾਵ੍ਯਾਧਿਗਤੈਰ੍ਦੁਃਖੈਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਪ੍ਰਜਪੇਨ੍ਮੁਦਾ ॥ 212 ॥
ਗੁਰੁਗੀਤਾਕ੍षਰੈਕੈਕਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਰਾਜਮਿਦਂ ਪ੍ਰਿਯੇ ।
ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਵਿਵਿਧਾਃ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਨ੍ਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍ ॥ 213 ॥
ਅਨਨ੍ਤ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਗੁਰੁਗੀਤਾ ਜਪੇਨ ਤੁ ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਾ ਦੇਵਿ ਸਰ੍ਵਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਨਾਸ਼ਿਨੀ ॥ 214 ॥
ਅਕਾਲਮृਤ੍ਯੁਹਰਾ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਕਟਨਾਸ਼ਿਨੀ ।
ਯਕ੍षਰਾਕ੍षਸਭੂਤਾਦਿਚੋਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰਵਿਘਾਤਿਨੀ ॥ 215 ॥
ਸਰ੍ਵੋਪਦ੍ਰਵਕੁष੍ਠਾਦਿਦੁष੍ਟਦੋषਨਿਵਾਰਿਣੀ ।
ਯਤ੍ਫਲਂ ਗੁਰੁਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਫਲਂ ਪਠਨਾਦ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ 216 ॥
ਮਹਾਵ੍ਯਾਧਿਹਰਾ ਸਰ੍ਵਵਿਭੂਤੇਃ ਸਿਦ੍ਧਿਦਾ ਭਵੇਤ੍ ।
ਅਥਵਾ ਮੋਹਨੇ ਵਸ਼੍ਯੇ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਜਪੇਤ੍ਸਦਾ ॥ 217 ॥
ਕੁਸ਼ਦੂਰ੍ਵਾਸਨੇ ਦੇਵਿ ਹ੍ਯਾਸਨੇ ਸ਼ੁਭ੍ਰਕਮ੍ਬਲੇ ।
ਉਪਵਿਸ਼੍ਯ ਤਤੋ ਦੇਵਿ ਜਪੇਦੇਕਾਗ੍ਰਮਾਨਸਃ ॥ 218 ॥
ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵੈ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਸ਼੍ਯੇ ਰਕ੍ਤਾਸਨਂ ਪ੍ਰਿਯੇ ।
ਪਦ੍ਮਾਸਨੇ ਜਪੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਵਸ਼੍ਯਕਰਂ ਪਰਮ੍ ॥ 219 ॥
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਸਨੇ ਚ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਂ ਪਾषਾਣੇ ਰੋਗਸਮ੍ਭਵਃ ।
ਮੇਦਿਨ੍ਯਾਂ ਦੁਃਖਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਾष੍ਠੇ ਭਵਤਿ ਨਿष੍ਫਲਮ੍ ॥ 220 ॥
ਕृष੍ਣਾਜਿਨੇ ਜ੍ਞਾਨਸਿਦ੍ਧਿਃ ਮੋਕ੍षਸ਼੍ਰੀਰ੍ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਚਰ੍ਮਣਿ ।
ਕੁਸ਼ਾਸਨੇ ਜ੍ਞਾਨਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਤੁ ਕਮ੍ਬਲੇ ॥ 221 ॥
ਆਗ੍ਨੇਯ੍ਯਾਂ ਕਰ੍षਣਂ ਚੈਵ ਵਾਯਵ੍ਯਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਾਸ਼ਨਮ੍ ।
ਨੈਰृਤ੍ਯਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚੈਵ ਈਸ਼ਾਨ੍ਯਾਂ ਜ੍ਞਾਨਮੇਵ ਚ ॥ 222 ॥
ਉਦਙ੍ਮੁਖਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਜਾਪ੍ਯੇ ਵਸ਼੍ਯੇ ਪੂਰ੍ਵਮੁਖਸ੍ਤਥਾ ।
ਯਾਮ੍ਯੇ ਤੁ ਮਾਰਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਚ ਧਨਾਗਮਃ ॥ 223 ॥
ਮੋਹਨਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍षਕਰਂ ਪਰਮ੍ ।
ਦੇਵਰਾਜਪ੍ਰਿਯਕਰਂ ਰਾਜਾਨਂ ਵਸ਼ਮਾਨਯੇਤ੍ ॥ 224 ॥
ਮੁਖਸ੍ਤਮ੍ਭਕਰਂ ਚੈਵ ਗੁਣਾਨਾਂ ਚ ਵਿਵਰ੍ਧਨਮ੍ ।
ਦੁष੍ਕਰ੍ਮਨਾਸ਼ਨਂ ਚੈਵ ਤਥਾ ਸਤ੍ਕਰ੍ਮਸਿਦ੍ਧਿਦਮ੍ ॥ 225 ॥
ਅਸਿਦ੍ਧਂ ਸਾਧਯੇਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਨਵਗ੍ਰਹਭਯਾਪਹਮ੍ ।
ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਨਾਸ਼ਨਂ ਚੈਵ ਸੁਸ੍ਵਪ੍ਨਫਲਦਾਯਕਮ੍ ॥ 226 ॥
ਮੋਹਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕਰਂ ਚੈਵ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍षਕਰਂ ਪਰਮ੍ ।
ਸ੍ਵਰੂਪਜ੍ਞਾਨਨਿਲਯਂ ਗੀਤਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਿਦਂ ਸ਼ਿਵੇ ॥ 227 ॥
ਯਂ ਯਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤੇ ਕਾਮਂ ਤਂ ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੌਭਾਗ੍ਯਦਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਾਪਤ੍ਰਯਕੁਲਾਪਹਮ੍ ॥ 228 ॥
ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕਰਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਥਾ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਸੁਪੁਤ੍ਰਦਮ੍ ।
ਅਵੈਧਵ੍ਯਕਰਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸੌਭਾਗ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਵਰ੍ਧਨਮ੍ ॥ 229 ॥
ਆਯੁਰਾਰੋਗ੍ਯਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਵਿਵਰ੍ਧਨਮ੍ ।
ਨਿष੍ਕਾਮਜਾਪੀ ਵਿਧਵਾ ਪਠੇਨ੍ਮੋਕ੍षਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ 230 ॥
ਅਵੈਧਵ੍ਯਂ ਸਕਾਮਾ ਤੁ ਲਭਤੇ ਚਾਨ੍ਯਜਨ੍ਮਨਿ ।
ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਮਯਂ ਵਿਘ੍ਨਂ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ਤਾਪਹਾਰਕਮ੍ ॥ 231 ॥
ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਮੋਕ੍षਦਮ੍ ।
ਯਂ ਯਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤੇ ਕਾਮਂ ਤਂ ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ॥ 232 ॥
ਕਾਮ੍ਯਾਨਾਂ ਕਾਮਧੇਨੁਰ੍ਵੈ ਕਲ੍ਪਤੇ ਕਲ੍ਪਪਾਦਪਃ ।
ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਿਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਮਙ੍ਗਲਕਾਰਕਮ੍ ॥ 233 ॥
ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਪੂਜਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਮੋਕ੍षਸ਼੍ਰਿਯਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।
ਗੁਰੂਭਕ੍ਤਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਜਾਯਤੇ ਹृਦਿ ਸਰ੍ਵਦਾ ॥ 234 ॥
ਜਪਨ੍ਤਿ ਸ਼ਾਕ੍ਤਾਃ ਸੌਰਾਸ਼੍ਚ ਗਾਣਪਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵੈष੍ਣਵਾਃ ।
ਸ਼ੈਵਾਃ ਪਾਸ਼ੁਪਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 235 ॥
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਨ੍ਦਪੁਰਾਣੇ ਉਤ੍ਤਰਖਣ੍ਡੇ ਉਮਾਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ਸਂਵਾਦੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁਗੀਤਾਯਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
atha dvitīyo'dhyāyaḥ ||
dhyānaṃ śruṇu mahādevi sarvānandapradāyakam |
sarvasaukhyakaraṃ caiva bhuktimuktipradāyakam || 109 ||
śrīmatparaṃ brahma guruṃ smarāmi
śrīmatparaṃ brahma guruṃ bhajāmi |
śrīmatparaṃ brahma guruṃ vadāmi
śrīmatparaṃ brahma guruṃ namāmi || 110 ||
brahmānandaṃ paramasukhadaṃ kevalaṃ jñānamūrtiṃ
dvandvātītaṃ gaganasadṛśaṃ tattvamasyādilakṣyam |
ekaṃ nityaṃ vimalamacalaṃ sarvadhīsākṣibhūtaṃ
bhāvātītaṃ triguṇarahitaṃ sadguruṃ taṃ namāmi || 111 ||
hṛdambuje karṇikamadhyasaṃsthe
siṃhāsane saṃsthitadivyamūrtim |
dhyāyedguruṃ candrakalāprakāśaṃ
saccitsukhābhīṣṭavaraṃ dadhānam || 112 ||
śvetāmbaraṃ śvetavilepapuṣpaṃ
muktāvibhūṣaṃ muditaṃ dvinetram |
vāmāṅkapīṭhasthitadivyaśaktiṃ
mandasmitaṃ pūrṇakṛpānidhānam || 113 ||
ānandamānandakaraṃ prasannaṃ
jñānasvarūpaṃ nijabhāvayuktam |
yogīndramīḍyaṃ bhavarogavaidyaṃ
śrīmadguruṃ nityamahaṃ namāmi || 114 ||
vande gurūṇāṃ caraṇāravindaṃ
sandarśitasvātmasukhāvabodhe |
janasya ye jāṅgalikāyamāne
saṃsārahālāhalamohaśāntyai || 115 ||
yasmin sṛṣṭisthitidhvaṃsanigrahānugrahātmakam |
kṛtyaṃ pañcavidhaṃ śaśvat bhāsate taṃ guruṃ bhajet || 116 ||
pādābje sarvasaṃsāradāvakālānalaṃ svake |
brahmarandhre sthitāmbhojamadhyasthaṃ candramaṇḍalam || 117 ||
akathāditrirekhābje sahasradalamaṇḍale |
haṃsapārśvatrikoṇe ca smarettanmadhyagaṃ gurum || 118 ||
nityaṃ śuddhaṃ nirābhāsaṃ nirākāraṃ nirañjanam |
nityabodhaṃ cidānandaṃ guruṃ brahma namāmyaham || 119 ||
sakalabhuvanasṛṣṭiḥ kalpitāśeṣasṛṣṭiḥ
nikhilanigamadṛṣṭiḥ satpadārthaikasṛṣṭiḥ |
atadgaṇaparameṣṭiḥ satpadārthaikadṛṣṭiḥ
bhavaguṇaparameṣṭirmokṣamārgaikadṛṣṭiḥ || 120 ||
sakalabhuvanaraṅgasthāpanāstambhayaṣṭiḥ
sakaruṇarasavṛṣṭistattvamālāsamaṣṭiḥ |
sakalasamayasṛṣṭissaccidānandadṛṣṭiḥ
nivasatu mayi nityaṃ śrīgurordivyadṛṣṭiḥ || 121 ||
na guroradhikaṃ na guroradhikaṃ
na guroradhikaṃ na guroradhikam |
śivaśāsanataḥ śivaśāsanataḥ
śivaśāsanataḥ śivaśāsanataḥ || 122 ||
idameva śivaṃ idameva śivaṃ
idameva śivaṃ idameva śivam |
hariśāsanato hariśāsanato
hariśāsanato hariśāsanataḥ || 123 ||
viditaṃ viditaṃ viditaṃ viditaṃ
vijanaṃ vijanaṃ vijanaṃ vijanam |
vidhiśāsanato vidhiśāsanato
vidhiśāsanato vidhiśāsanataḥ || 124 ||
evaṃvidhaṃ guruṃ dhyātvā jñānamutpadyate svayam |
tadā gurūpadeśena mukto'hamiti bhāvayet || 125 ||
gurūpadiṣṭamārgeṇa manaśśuddhiṃ tu kārayet |
anityaṃ khaṇḍayetsarvaṃ yatkiñcidātmagocaram || 126 ||
jñeyaṃ sarvaṃ pratītaṃ ca jñānaṃ ca mana ucyate |
jñānaṃ jñeyaṃ samaṃ kuryānnānyaḥ panthā dvitīyakaḥ || 127 ||
kimatra bahunoktena śāstrakoṭiśatairapi |
durlabhā cittaviśrāntiḥ vinā gurukṛpāṃ parām || 128 ||
karuṇākhaḍgapātena chitvā pāśāṣṭakaṃ śiśoḥ |
samyagānandajanakaḥ sadguruḥ so'bhidhīyate || 129 ||
evaṃ śrutvā mahādevi gurunindāṃ karoti yaḥ |
sa yāti narakān ghorān yāvaccandradivākarau || 130 ||
yāvatkalpāntako dehastāvaddevi guruṃ smaret |
gurulopo na kartavyaḥ svacchando yadi vā bhavet || 131 ||
huṅkāreṇa na vaktavyaṃ prājñaśiṣyaiḥ kadācana |
guroragra na vaktavyamasatyaṃ tu kadācana || 132 ||
guruṃ tvaṅkṛtya huṅkṛtya gurusānnidhyabhāṣaṇaḥ |
araṇye nirjale deśe sambhaved brahmarākṣasaḥ || 133 ||
advaitaṃ bhāvayennityaṃ sarvāvasthāsu sarvadā |
kadācidapi no kuryādadvaitaṃ gurusannidhau || 134 ||
dṛśyavismṛtiparyantaṃ kuryād gurupadārcanam |
tādṛśasyaiva kaivalyaṃ na ca tadvyatirekiṇaḥ || 135 ||
api sampūrṇatattvajño gurutyāgī bhavedyadā |
bhavatyeva hi tasyāntakāle vikṣepamutkaṭam || 136 ||
gurukāryaṃ na laṅgheta nāpṛṣṭvā kāryamācaret |
na hyuttiṣṭheddiśe'natvā gurusadbhāvaśobhitaḥ || 137 ||
gurau sati svayaṃ devi pareṣāṃ tu kadācana |
upadeśaṃ na vai kuryāt tathā cedrākṣaso bhavet || 138 ||
na gurorāśrame kuryāt duṣpānaṃ parisarpaṇam |
dīkṣā vyākhyā prabhutvādi gurorājñāṃ na kārayet || 139 ||
nopāśrayaṃ ca paryakaṃ na ca pādaprasāraṇam |
nāṅgabhogādikaṃ kuryānna līlāmaparāmapi || 140 ||
gurūṇāṃ sadasadvā'pi yaduktaṃ tanna laṅghayet |
kurvannājñāṃ divā rātrau dāsavannivasedguro || 141 ||
adattaṃ na gurordravyamupabhuñjīta karhicit |
datte ca raṅkavadgrāhyaṃ prāṇo'pyetena labhyate || 142 ||
pādukāsanaśayyādi guruṇā yadabhīṣṭitam |
namaskurvīta tatsarvaṃ pādābhyāṃ na spṛśet kvacit || 143 ||
gacchataḥ pṛṣṭhato gacchet gurucchāyāṃ na laṅghayet |
nolbaṇaṃ dhārayedveṣaṃ nālaṅkārāṃstatolbaṇān || 144 ||
gurunindākaraṃ dṛṣṭvā dhāvayedatha vāsayet |
sthānaṃ vā tatparityājyaṃ jihvācchedākṣamo yadi || 145 ||
nocchiṣṭaṃ kasyaciddeyaṃ gurorājñāṃ na ca tyajet |
kṛtsnamucchiṣṭamādāya haviriva bhakṣayetsvayam || 146 ||
nā'nṛtaṃ nā'priyaṃ caiva na garvaṃ nā'pi vā bahu |
na niyogaparaṃ brūyāt gurorājñāṃ vibhāvayet || 147 ||
prabho devakuleśānāṃ svāmin rājan kuleśvara |
iti sambodhanairbhīto gurubhāvena sarvadā || 148 ||
munibhiḥ pannagairvāpi surairvā śāpito yadi |
kālamṛtyubhayādvāpi guruḥ santrāti pārvati || 149 ||
aśaktā hi surādyāśca hyaśaktāḥ munayastathā |
guruśāpopapannasya rakṣaṇāya ca kutracit || 150 ||
mantrarājamidaṃ devi gururityakṣaradvayam |
smṛtivedapurāṇānāṃ sārameva na saṃśayaḥ || 151 ||
satkāramānapūjārthaṃ daṇḍakāṣayadhāraṇaḥ |
sa sannyāsī na vaktavyaḥ sannyāsī jñānatatparaḥ || 152 ||
vijānanti mahāvākyaṃ guroścaraṇa sevayā |
te vai sannyāsinaḥ proktā itare veṣadhāriṇaḥ || 153 ||
[pāṭhabhedaḥ –
nityaṃ brahma nirākāraṃ nirguṇaṃ bodhayetparam |
bhāsayan brahmabhāvaṃ ca dīpo dīpāntaraṃ yathā ||
]
nityaṃ brahma nirākāraṃ nirguṇaṃ satyaciddhanam |
yaḥ sākṣātkurute loke gurutvaṃ tasya śobhate || 154 ||
guruprasādataḥ svātmanyātmārāmanirīkṣaṇāt |
samatā muktimārgeṇa svātmajñānaṃ pravartate || 155 ||
ābrahmastambaparyantaṃ paramātmasvarūpakam |
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva praṇamāmi jaganmayam || 156 ||
vande'haṃ saccidānandaṃ bhāvātītaṃ jagadgurum |
nityaṃ pūrṇaṃ nirākāraṃ nirguṇaṃ svātmasaṃsthitam || 157 ||
parātparataraṃ dhyāyennityamānandakārakam |
hṛdayākāśamadhyasthaṃ śuddhasphaṭikasannibham || 158 ||
sphāṭike sphāṭikaṃ rūpaṃ darpaṇe darpaṇo yathā |
tathā''tmani cidākāramānandaṃ so'hamityuta || 159 ||
aṅguṣṭhamātraṃ puruṣaṃ dhyāyecca cinmayaṃ hṛdi |
tatra sphurati yo bhāvaḥ śṛṇu tatkathayāmi te || 160 ||
ajo'hamamaro'haṃ ca anādinidhano hyaham |
avikāraścidānando hyaṇīyānmahato mahān || 161 ||
apūrvamaparaṃ nityaṃ svayañjyotirnirāmayam |
virajaṃ paramākāśaṃ dhruvamānandamavyayam || 162 ||
agocaraṃ tathā'gamyaṃ nāmarūpavivarjitam |
niśśabdaṃ tu vijānīyātsvabhāvādbrahma pārvati || 163 ||
yathā gandhasvabhāvatvaṃ karpūrakusumādiṣu |
śītoṣṇatvasvabhāvatvaṃ tathā brahmaṇi śāśvatam || 164 ||
yathā nijasvabhāvena kuṇḍale kaṭakādayaḥ |
suvarṇatvena tiṣṭhanti tathā'haṃ brahma śāśvatam || 165 ||
svayaṃ tathāvidho bhūtvā sthātavyaṃ yatra kutra cit |
kīṭo bhṛṅga iva dhyānādyathā bhavati tādṛśaḥ || 166 ||
gurudhyānaṃ tathā kṛtvā svayaṃ brahmamayo bhavet |
piṇḍe pade tathā rūpe muktāste nātra saṃśayaḥ || 167 ||
śrīpārvatī uvāca |
piṇḍaṃ kiṃ tu mahādeva padaṃ kiṃ samudāhṛtam |
rūpātītaṃ ca rūpaṃ kiṃ etadākhyāhi śaṅkara || 168 ||
śrīmahādeva uvāca |
piṇḍaṃ kuṇḍalinī śaktiḥ padaṃ haṃsamudāhṛtam |
rūpaṃ binduriti jñeyaṃ rūpātītaṃ nirañjanam || 169 ||
piṇḍe muktāḥ pade muktā rūpe muktā varānane |
rūpātīte tu ye muktāste muktā nā'tra saṃśayaḥ || 170 ||
gururdhyānenaiva nityaṃ dehī brahmamayo bhavet |
sthitaśca yatra kutrā'pi mukto'sau nā'tra saṃśayaḥ || 171 ||
jñānaṃ vairāgyamaiśvaryaṃ yaśaśrīḥ svamudāhṛtam |
ṣaḍguṇaiśvaryayukto hi bhagavān śrīguruḥ priye || 172 ||
guruśśivo gururdevo gururbandhuḥ śarīriṇām |
gururātmā gururjīvo guroranyanna vidyate || 173 ||
ekākī nisspṛhaḥ śāntaścintā'sūyādivarjitaḥ |
bālyabhāvena yo bhāti brahmajñānī sa ucyate || 174 ||
na sukhaṃ vedaśāstreṣu na sukhaṃ mantrayantrake |
guroḥ prasādādanyatra sukhaṃ nāsti mahītale || 175 ||
cārvākavaiṣṇavamate sukhaṃ prābhākare na hi |
guroḥ pādāntike yadvatsukhaṃ vedāntasammatam || 176 ||
na tatsukhaṃ surendrasya na sukhaṃ cakravartinām |
yatsukhaṃ vītarāgasya munerekāntavāsinaḥ || 177 ||
nityaṃ brahmarasaṃ pītvā tṛpto yaḥ paramātmani |
indraṃ ca manyate tucchaṃ nṛpāṇāṃ tatra kā kathā || 178 ||
yataḥ paramakaivalyaṃ gurumārgeṇa vai bhavet |
gurubhaktirataḥ kāryā sarvadā mokṣakāṅkṣibhiḥ || 179 ||
eka evā'dvitīyo'haṃ guruvākyena niścitaḥ |
evamabhyasyatā nityaṃ na sevyaṃ vai vanāntaram || 180 ||
abhyāsānnimiṣeṇaiva samādhimadhigacchati |
ājanmajanitaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati || 181 ||
kimāvāhanamavyakte vyāpake kiṃ visarjanam |
amūrte ca kathaṃ pūjā kathaṃ dhyānaṃ nirāmaye || 182 ||
gururviṣṇuḥ sattvamayo rājasaścaturānanaḥ |
tāmaso rudrarūpeṇa sṛjatyavati hanti ca || 183 ||
svayaṃ brahmamayo bhūtvā tatparaṃ cāvalokayet |
parātparataraṃ nānyat sarvagaṃ tannirāmayam || 184 ||
tasyāvalokanaṃ prāpya sarvasaṅgavivarjitaḥ |
ekākī nisspṛhaḥ śāntaḥ sthātavyaṃ tatprasādataḥ || 185 ||
labdhaṃ vā'tha na labdhaṃ vā svalpaṃ vā bahulaṃ tathā |
niṣkāmenaiva bhoktavyaṃ sadā santuṣṭamānasaḥ || 186 ||
sarvajñapadamityāhurdehī sarvamayo bhuvi |
sadā''nandaḥ sadā śānto ramate yatra kutra cit || 187 ||
yatraiva tiṣṭhate so'pi sa deśaḥ puṇyabhājanaḥ |
muktasya lakṣaṇaṃ devi tavā'gre kathitaṃ mayā || 188 ||
upadeśastvayaṃ devi gurumārgeṇa muktidaḥ |
gurubhaktiḥ tathā'tyantā kartavyā vai manīṣibhiḥ || 189 ||
nityayuktāśrayaḥ sarvavedakṛtsarvavedakṛt |
svaparajñānadātā ca taṃ vande gurumīśvaram || 190 ||
yadyapyadhītā nigamāḥ ṣaḍaṅgā āgamāḥ priye |
adhyātmādīni śāstrāṇi jñānaṃ nāsti guruṃ vinā || 191 ||
śivapūjārato vā'pi viṣṇupūjārato'thavā |
gurutattvavihīnaścettatsarvaṃ vyarthameva hi || 192 ||
śivasvarūpamajñātvā śivapūjā kṛtā yadi |
sā pūjā nāmamātraṃ syāccitradīpa iva priye || 193 ||
sarvaṃ syātsaphalaṃ karma gurudīkṣāprabhāvataḥ |
gurulābhātsarvalābho guruhīnastu bāliśaḥ || 194 ||
guruhīnaḥ paśuḥ kīṭaḥ pataṅgo vaktumarhati |
śivarūpaṃ svarūpaṃ ca na jānāti yatassvayam || 195 ||
tasmātsarvaprayatnena sarvasaṅgavivarjitaḥ |
vihāya śāstrajālāni gurumeva samāśrayet || 196 ||
nirastasarvasandeho ekīkṛtya sudarśanam |
rahasyaṃ yo darśayati bhajāmi gurumīśvaram || 197 ||
jñānahīno gurustyājyo mithyāvādī viḍambakaḥ |
svaviśrāntiṃ na jānāti paraśāntiṃ karoti kim || 198 ||
śilāyāḥ kiṃ paraṃ jñānaṃ śilāsaṅghapratāraṇe |
svayaṃ tartuṃ na jānāti paraṃ nistārayet katham || 199 ||
na vandanīyāste kaṣṭaṃ darśanādbhrāntikārakāḥ |
varjayettān gurūn dūre dhīrasya tu samāśrayet || 200 ||
pāṣaṇḍinaḥ pāparatāḥ nāstikā bhedabuddhayaḥ |
strīlampaṭā durācārāḥ kṛtaghnā bakavṛttayaḥ || 201 ||
karmabhraṣṭāḥ kṣamānaṣṭā nindyatarkaiśca vādinaḥ |
kāminaḥ krodhinaścaiva hiṃsrāścaṇḍāḥ śaṭhāstathā || 202 ||
jñānaluptā na kartavyā mahāpāpāstathā priye |
ebhyo bhinno guruḥ sevyaḥ ekabhaktyā vicārya ca || 203 ||
śiṣyādanyatra deveśi na vadedyasya kasyacit |
narāṇāṃ ca phalaprāptau bhaktireva hi kāraṇam || 204 ||
gūḍho dṛḍhaśca prītaśca maunena susamāhitaḥ |
sakṛtkāmagato vā'pi pañcadhā gururīritaḥ || 205 ||
sarvaṃ gurumukhāllabdhaṃ saphalaṃ pāpanāśanam |
yadyadātmahitaṃ vastu tattaddravyaṃ na vañcayet || 206 ||
gurudevārpaṇaṃ vastu tena tuṣṭo'smi suvrate |
śrīguroḥ pādukāṃ mudrāṃ mūlamantraṃ ca gopayet || 207 ||
natā'smi te nātha padāravindaṃ
buddhīndriyaprāṇamanovacobhiḥ |
yaccintyate bhāvita ātmayuktau
mumukṣibhiḥ karmamayopaśāntaye || 208 ||
anena yadbhavetkāryaṃ tadvadāmi tava priye |
lokopakārakaṃ devi laukikaṃ tu vivarjayet || 209 ||
laukikāddharmato yāti jñānahīno bhavārṇave |
jñānabhāve ca yatsarvaṃ karma niṣkarma śāmyati || 210 ||
imāṃ tu bhaktibhāvena paṭhedvai śṛṇuyādapi |
likhitvā yatpradānena tatsarvaṃ phalamaśnute || 211 ||
gurugītāmimāṃ devi hṛdi nityaṃ vibhāvaya |
mahāvyādhigatairduḥkhaiḥ sarvadā prajapenmudā || 212 ||
gurugītākṣaraikaikaṃ mantrarājamidaṃ priye |
anye ca vividhāḥ mantrāḥ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || 213 ||
ananta phalamāpnoti gurugītā japena tu |
sarvapāpaharā devi sarvadāridryanāśinī || 214 ||
akālamṛtyuharā caiva sarvasaṅkaṭanāśinī |
yakṣarākṣasabhūtādicoravyāghravighātinī || 215 ||
sarvopadravakuṣṭhādiduṣṭadoṣanivāriṇī |
yatphalaṃ gurusānnidhyāttatphalaṃ paṭhanādbhavet || 216 ||
mahāvyādhiharā sarvavibhūteḥ siddhidā bhavet |
athavā mohane vaśye svayameva japetsadā || 217 ||
kuśadūrvāsane devi hyāsane śubhrakambale |
upaviśya tato devi japedekāgramānasaḥ || 218 ||
śuklaṃ sarvatra vai proktaṃ vaśye raktāsanaṃ priye |
padmāsane japennityaṃ śāntivaśyakaraṃ param || 219 ||
vastrāsane ca dāridryaṃ pāṣāṇe rogasambhavaḥ |
medinyāṃ duḥkhamāpnoti kāṣṭhe bhavati niṣphalam || 220 ||
kṛṣṇājine jñānasiddhiḥ mokṣaśrīrvyāghracarmaṇi |
kuśāsane jñānasiddhiḥ sarvasiddhistu kambale || 221 ||
āgneyyāṃ karṣaṇaṃ caiva vāyavyāṃ śatrunāśanam |
nairṛtyāṃ darśanaṃ caiva īśānyāṃ jñānameva ca || 222 ||
udaṅmukhaḥ śāntijāpye vaśye pūrvamukhastathā |
yāmye tu māraṇaṃ proktaṃ paścime ca dhanāgamaḥ || 223 ||
mohanaṃ sarvabhūtānāṃ bandhamokṣakaraṃ param |
devarājapriyakaraṃ rājānaṃ vaśamānayet || 224 ||
mukhastambhakaraṃ caiva guṇānāṃ ca vivardhanam |
duṣkarmanāśanaṃ caiva tathā satkarmasiddhidam || 225 ||
asiddhaṃ sādhayetkāryaṃ navagrahabhayāpaham |
duḥsvapnanāśanaṃ caiva susvapnaphaladāyakam || 226 ||
mohaśāntikaraṃ caiva bandhamokṣakaraṃ param |
svarūpajñānanilayaṃ gītāśāstramidaṃ śive || 227 ||
yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścayam |
nityaṃ saubhāgyadaṃ puṇyaṃ tāpatrayakulāpaham || 228 ||
sarvaśāntikaraṃ nityaṃ tathā vandhyā suputradam |
avaidhavyakaraṃ strīṇāṃ saubhāgyasya vivardhanam || 229 ||
āyurārogyamaiśvaryaṃ putrapautravivardhanam |
niṣkāmajāpī vidhavā paṭhenmokṣamavāpnuyāt || 230 ||
avaidhavyaṃ sakāmā tu labhate cānyajanmani |
sarvaduḥkhamayaṃ vighnaṃ nāśayettāpahārakam || 231 ||
sarvapāpapraśamanaṃ dharmakāmārthamokṣadam |
yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścitam || 232 ||
kāmyānāṃ kāmadhenurvai kalpate kalpapādapaḥ |
cintāmaṇiścintitasya sarvamaṅgalakārakam || 233 ||
likhitvā pūjayedyastu mokṣaśriyamavāpnuyāt |
gurūbhaktirviśeṣeṇa jāyate hṛdi sarvadā || 234 ||
japanti śāktāḥ saurāśca gāṇapatyāśca vaiṣṇavāḥ |
śaivāḥ pāśupatāḥ sarve satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || 235 ||
iti śrīskandapurāṇe uttarakhaṇḍe umāmaheśvara saṃvāde
śrī gurugītāyāṃ dvitīyo'dhyāyaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
अथ द्वितीयोऽध्यायः ॥
ध्यानं श्रुणु महादेवि सर्वानन्दप्रदायकम् ।
सर्वसौख्यकरं चैव भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ॥ 109 ॥
श्रीमत्परं ब्रह्म गुरुं स्मरामि
श्रीमत्परं ब्रह्म गुरुं भजामि ।
श्रीमत्परं ब्रह्म गुरुं वदामि
श्रीमत्परं ब्रह्म गुरुं नमामि ॥ 110 ॥
ब्रह्मानन्दं परमसुखदं केवलं ज्ञानमूर्तिं
द्वन्द्वातीतं गगनसदृशं तत्त्वमस्यादिलक्ष्यम् ।
एकं नित्यं विमलमचलं सर्वधीसाक्षिभूतं
भावातीतं त्रिगुणरहितं सद्गुरुं तं नमामि ॥ 111 ॥
हृदम्बुजे कर्णिकमध्यसंस्थे
सिंहासने संस्थितदिव्यमूर्तिम् ।
ध्यायेद्गुरुं चन्द्रकलाप्रकाशं
सच्चित्सुखाभीष्टवरं दधानम् ॥ 112 ॥
श्वेताम्बरं श्वेतविलेपपुष्पं
मुक्ताविभूषं मुदितं द्विनेत्रम् ।
वामाङ्कपीठस्थितदिव्यशक्तिं
मन्दस्मितं पूर्णकृपानिधानम् ॥ 113 ॥
आनन्दमानन्दकरं प्रसन्नं
ज्ञानस्वरूपं निजभावयुक्तम् ।
योगीन्द्रमीड्यं भवरोगवैद्यं
श्रीमद्गुरुं नित्यमहं नमामि ॥ 114 ॥
वन्दे गुरूणां चरणारविन्दं
सन्दर्शितस्वात्मसुखावबोधे ।
जनस्य ये जाङ्गलिकायमाने
संसारहालाहलमोहशान्त्यै ॥ 115 ॥
यस्मिन् सृष्टिस्थितिध्वंसनिग्रहानुग्रहात्मकम् ।
कृत्यं पञ्चविधं शश्वत् भासते तं गुरुं भजेत् ॥ 116 ॥
पादाब्जे सर्वसंसारदावकालानलं स्वके ।
ब्रह्मरन्ध्रे स्थिताम्भोजमध्यस्थं चन्द्रमण्डलम् ॥ 117 ॥
अकथादित्रिरेखाब्जे सहस्रदलमण्डले ।
हंसपार्श्वत्रिकोणे च स्मरेत्तन्मध्यगं गुरुम् ॥ 118 ॥
नित्यं शुद्धं निराभासं निराकारं निरञ्जनम् ।
नित्यबोधं चिदानन्दं गुरुं ब्रह्म नमाम्यहम् ॥ 119 ॥
सकलभुवनसृष्टिः कल्पिताशेषसृष्टिः
निखिलनिगमदृष्टिः सत्पदार्थैकसृष्टिः ।
अतद्गणपरमेष्टिः सत्पदार्थैकदृष्टिः
भवगुणपरमेष्टिर्मोक्षमार्गैकदृष्टिः ॥ 120 ॥
सकलभुवनरङ्गस्थापनास्तम्भयष्टिः
सकरुणरसवृष्टिस्तत्त्वमालासमष्टिः ।
सकलसमयसृष्टिस्सच्चिदानन्ददृष्टिः
निवसतु मयि नित्यं श्रीगुरोर्दिव्यदृष्टिः ॥ 121 ॥
न गुरोरधिकं न गुरोरधिकं
न गुरोरधिकं न गुरोरधिकम् ।
शिवशासनतः शिवशासनतः
शिवशासनतः शिवशासनतः ॥ 122 ॥
इदमेव शिवं इदमेव शिवं
इदमेव शिवं इदमेव शिवम् ।
हरिशासनतो हरिशासनतो
हरिशासनतो हरिशासनतः ॥ 123 ॥
विदितं विदितं विदितं विदितं
विजनं विजनं विजनं विजनम् ।
विधिशासनतो विधिशासनतो
विधिशासनतो विधिशासनतः ॥ 124 ॥
एवंविधं गुरुं ध्यात्वा ज्ञानमुत्पद्यते स्वयम् ।
तदा गुरूपदेशेन मुक्तोऽहमिति भावयेत् ॥ 125 ॥
गुरूपदिष्टमार्गेण मनश्शुद्धिं तु कारयेत् ।
अनित्यं खण्डयेत्सर्वं यत्किञ्चिदात्मगोचरम् ॥ 126 ॥
ज्ञेयं सर्वं प्रतीतं च ज्ञानं च मन उच्यते ।
ज्ञानं ज्ञेयं समं कुर्यान्नान्यः पन्था द्वितीयकः ॥ 127 ॥
किमत्र बहुनोक्तेन शास्त्रकोटिशतैरपि ।
दुर्लभा चित्तविश्रान्तिः विना गुरुकृपां पराम् ॥ 128 ॥
करुणाखड्गपातेन छित्वा पाशाष्टकं शिशोः ।
सम्यगानन्दजनकः सद्गुरुः सोऽभिधीयते ॥ 129 ॥
एवं श्रुत्वा महादेवि गुरुनिन्दां करोति यः ।
स याति नरकान् घोरान् यावच्चन्द्रदिवाकरौ ॥ 130 ॥
यावत्कल्पान्तको देहस्तावद्देवि गुरुं स्मरेत् ।
गुरुलोपो न कर्तव्यः स्वच्छन्दो यदि वा भवेत् ॥ 131 ॥
हुङ्कारेण न वक्तव्यं प्राज्ञशिष्यैः कदाचन ।
गुरोरग्र न वक्तव्यमसत्यं तु कदाचन ॥ 132 ॥
गुरुं त्वङ्कृत्य हुङ्कृत्य गुरुसान्निध्यभाषणः ।
अरण्ये निर्जले देशे सम्भवेद् ब्रह्मराक्षसः ॥ 133 ॥
अद्वैतं भावयेन्नित्यं सर्वावस्थासु सर्वदा ।
कदाचिदपि नो कुर्यादद्वैतं गुरुसन्निधौ ॥ 134 ॥
दृश्यविस्मृतिपर्यन्तं कुर्याद् गुरुपदार्चनम् ।
तादृशस्यैव कैवल्यं न च तद्व्यतिरेकिणः ॥ 135 ॥
अपि सम्पूर्णतत्त्वज्ञो गुरुत्यागी भवेद्यदा ।
भवत्येव हि तस्यान्तकाले विक्षेपमुत्कटम् ॥ 136 ॥
गुरुकार्यं न लङ्घेत नापृष्ट्वा कार्यमाचरेत् ।
न ह्युत्तिष्ठेद्दिशेऽनत्वा गुरुसद्भावशोभितः ॥ 137 ॥
गुरौ सति स्वयं देवि परेषां तु कदाचन ।
उपदेशं न वै कुर्यात् तथा चेद्राक्षसो भवेत् ॥ 138 ॥
न गुरोराश्रमे कुर्यात् दुष्पानं परिसर्पणम् ।
दीक्षा व्याख्या प्रभुत्वादि गुरोराज्ञां न कारयेत् ॥ 139 ॥
नोपाश्रयं च पर्यकं न च पादप्रसारणम् ।
नाङ्गभोगादिकं कुर्यान्न लीलामपरामपि ॥ 140 ॥
गुरूणां सदसद्वाऽपि यदुक्तं तन्न लङ्घयेत् ।
कुर्वन्नाज्ञां दिवा रात्रौ दासवन्निवसेद्गुरो ॥ 141 ॥
अदत्तं न गुरोर्द्रव्यमुपभुञ्जीत कर्हिचित् ।
दत्ते च रङ्कवद्ग्राह्यं प्राणोऽप्येतेन लभ्यते ॥ 142 ॥
पादुकासनशय्यादि गुरुणा यदभीष्टितम् ।
नमस्कुर्वीत तत्सर्वं पादाभ्यां न स्पृशेत् क्वचित् ॥ 143 ॥
गच्छतः पृष्ठतो गच्छेत् गुरुच्छायां न लङ्घयेत् ।
नोल्बणं धारयेद्वेषं नालङ्कारांस्ततोल्बणान् ॥ 144 ॥
गुरुनिन्दाकरं दृष्ट्वा धावयेदथ वासयेत् ।
स्थानं वा तत्परित्याज्यं जिह्वाच्छेदाक्षमो यदि ॥ 145 ॥
नोच्छिष्टं कस्यचिद्देयं गुरोराज्ञां न च त्यजेत् ।
कृत्स्नमुच्छिष्टमादाय हविरिव भक्षयेत्स्वयम् ॥ 146 ॥
नाऽनृतं नाऽप्रियं चैव न गर्वं नाऽपि वा बहु ।
न नियोगपरं ब्रूयात् गुरोराज्ञां विभावयेत् ॥ 147 ॥
प्रभो देवकुलेशानां स्वामिन् राजन् कुलेश्वर ।
इति सम्बोधनैर्भीतो गुरुभावेन सर्वदा ॥ 148 ॥
मुनिभिः पन्नगैर्वापि सुरैर्वा शापितो यदि ।
कालमृत्युभयाद्वापि गुरुः सन्त्राति पार्वति ॥ 149 ॥
अशक्ता हि सुराद्याश्च ह्यशक्ताः मुनयस्तथा ।
गुरुशापोपपन्नस्य रक्षणाय च कुत्रचित् ॥ 150 ॥
मन्त्रराजमिदं देवि गुरुरित्यक्षरद्वयम् ।
स्मृतिवेदपुराणानां सारमेव न संशयः ॥ 151 ॥
सत्कारमानपूजार्थं दण्डकाषयधारणः ।
स सन्न्यासी न वक्तव्यः सन्न्यासी ज्ञानतत्परः ॥ 152 ॥
विजानन्ति महावाक्यं गुरोश्चरण सेवया ।
ते वै सन्न्यासिनः प्रोक्ता इतरे वेषधारिणः ॥ 153 ॥
[पाठभेदः –
नित्यं ब्रह्म निराकारं निर्गुणं बोधयेत्परम् ।
भासयन् ब्रह्मभावं च दीपो दीपान्तरं यथा ॥
]
नित्यं ब्रह्म निराकारं निर्गुणं सत्यचिद्धनम् ।
यः साक्षात्कुरुते लोके गुरुत्वं तस्य शोभते ॥ 154 ॥
गुरुप्रसादतः स्वात्मन्यात्मारामनिरीक्षणात् ।
समता मुक्तिमार्गेण स्वात्मज्ञानं प्रवर्तते ॥ 155 ॥
आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तं परमात्मस्वरूपकम् ।
स्थावरं जङ्गमं चैव प्रणमामि जगन्मयम् ॥ 156 ॥
वन्देऽहं सच्चिदानन्दं भावातीतं जगद्गुरुम् ।
नित्यं पूर्णं निराकारं निर्गुणं स्वात्मसंस्थितम् ॥ 157 ॥
परात्परतरं ध्यायेन्नित्यमानन्दकारकम् ।
हृदयाकाशमध्यस्थं शुद्धस्फटिकसन्निभम् ॥ 158 ॥
स्फाटिके स्फाटिकं रूपं दर्पणे दर्पणो यथा ।
तथाऽऽत्मनि चिदाकारमानन्दं सोऽहमित्युत ॥ 159 ॥
अङ्गुष्ठमात्रं पुरुषं ध्यायेच्च चिन्मयं हृदि ।
तत्र स्फुरति यो भावः शृणु तत्कथयामि ते ॥ 160 ॥
अजोऽहममरोऽहं च अनादिनिधनो ह्यहम् ।
अविकारश्चिदानन्दो ह्यणीयान्महतो महान् ॥ 161 ॥
अपूर्वमपरं नित्यं स्वयञ्ज्योतिर्निरामयम् ।
विरजं परमाकाशं ध्रुवमानन्दमव्ययम् ॥ 162 ॥
अगोचरं तथाऽगम्यं नामरूपविवर्जितम् ।
निश्शब्दं तु विजानीयात्स्वभावाद्ब्रह्म पार्वति ॥ 163 ॥
यथा गन्धस्वभावत्वं कर्पूरकुसुमादिषु ।
शीतोष्णत्वस्वभावत्वं तथा ब्रह्मणि शाश्वतम् ॥ 164 ॥
यथा निजस्वभावेन कुण्डले कटकादयः ।
सुवर्णत्वेन तिष्ठन्ति तथाऽहं ब्रह्म शाश्वतम् ॥ 165 ॥
स्वयं तथाविधो भूत्वा स्थातव्यं यत्र कुत्र चित् ।
कीटो भृङ्ग इव ध्यानाद्यथा भवति तादृशः ॥ 166 ॥
गुरुध्यानं तथा कृत्वा स्वयं ब्रह्ममयो भवेत् ।
पिण्डे पदे तथा रूपे मुक्तास्ते नात्र संशयः ॥ 167 ॥
श्रीपार्वती उवाच ।
पिण्डं किं तु महादेव पदं किं समुदाहृतम् ।
रूपातीतं च रूपं किं एतदाख्याहि शङ्कर ॥ 168 ॥
श्रीमहादेव उवाच ।
पिण्डं कुण्डलिनी शक्तिः पदं हंसमुदाहृतम् ।
रूपं बिन्दुरिति ज्ञेयं रूपातीतं निरञ्जनम् ॥ 169 ॥
पिण्डे मुक्ताः पदे मुक्ता रूपे मुक्ता वरानने ।
रूपातीते तु ये मुक्तास्ते मुक्ता नाऽत्र संशयः ॥ 170 ॥
गुरुर्ध्यानेनैव नित्यं देही ब्रह्ममयो भवेत् ।
स्थितश्च यत्र कुत्राऽपि मुक्तोऽसौ नाऽत्र संशयः ॥ 171 ॥
ज्ञानं वैराग्यमैश्वर्यं यशश्रीः स्वमुदाहृतम् ।
षड्गुणैश्वर्ययुक्तो हि भगवान् श्रीगुरुः प्रिये ॥ 172 ॥
गुरुश्शिवो गुरुर्देवो गुरुर्बन्धुः शरीरिणाम् ।
गुरुरात्मा गुरुर्जीवो गुरोरन्यन्न विद्यते ॥ 173 ॥
एकाकी निस्स्पृहः शान्तश्चिन्ताऽसूयादिवर्जितः ।
बाल्यभावेन यो भाति ब्रह्मज्ञानी स उच्यते ॥ 174 ॥
न सुखं वेदशास्त्रेषु न सुखं मन्त्रयन्त्रके ।
गुरोः प्रसादादन्यत्र सुखं नास्ति महीतले ॥ 175 ॥
चार्वाकवैष्णवमते सुखं प्राभाकरे न हि ।
गुरोः पादान्तिके यद्वत्सुखं वेदान्तसम्मतम् ॥ 176 ॥
न तत्सुखं सुरेन्द्रस्य न सुखं चक्रवर्तिनाम् ।
यत्सुखं वीतरागस्य मुनेरेकान्तवासिनः ॥ 177 ॥
नित्यं ब्रह्मरसं पीत्वा तृप्तो यः परमात्मनि ।
इन्द्रं च मन्यते तुच्छं नृपाणां तत्र का कथा ॥ 178 ॥
यतः परमकैवल्यं गुरुमार्गेण वै भवेत् ।
गुरुभक्तिरतः कार्या सर्वदा मोक्षकाङ्क्षिभिः ॥ 179 ॥
एक एवाऽद्वितीयोऽहं गुरुवाक्येन निश्चितः ।
एवमभ्यस्यता नित्यं न सेव्यं वै वनान्तरम् ॥ 180 ॥
अभ्यासान्निमिषेणैव समाधिमधिगच्छति ।
आजन्मजनितं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥ 181 ॥
किमावाहनमव्यक्ते व्यापके किं विसर्जनम् ।
अमूर्ते च कथं पूजा कथं ध्यानं निरामये ॥ 182 ॥
गुरुर्विष्णुः सत्त्वमयो राजसश्चतुराननः ।
तामसो रुद्ररूपेण सृजत्यवति हन्ति च ॥ 183 ॥
स्वयं ब्रह्ममयो भूत्वा तत्परं चावलोकयेत् ।
परात्परतरं नान्यत् सर्वगं तन्निरामयम् ॥ 184 ॥
तस्यावलोकनं प्राप्य सर्वसङ्गविवर्जितः ।
एकाकी निस्स्पृहः शान्तः स्थातव्यं तत्प्रसादतः ॥ 185 ॥
लब्धं वाऽथ न लब्धं वा स्वल्पं वा बहुलं तथा ।
निष्कामेनैव भोक्तव्यं सदा सन्तुष्टमानसः ॥ 186 ॥
सर्वज्ञपदमित्याहुर्देही सर्वमयो भुवि ।
सदाऽऽनन्दः सदा शान्तो रमते यत्र कुत्र चित् ॥ 187 ॥
यत्रैव तिष्ठते सोऽपि स देशः पुण्यभाजनः ।
मुक्तस्य लक्षणं देवि तवाऽग्रे कथितं मया ॥ 188 ॥
उपदेशस्त्वयं देवि गुरुमार्गेण मुक्तिदः ।
गुरुभक्तिः तथाऽत्यन्ता कर्तव्या वै मनीषिभिः ॥ 189 ॥
नित्ययुक्ताश्रयः सर्ववेदकृत्सर्ववेदकृत् ।
स्वपरज्ञानदाता च तं वन्दे गुरुमीश्वरम् ॥ 190 ॥
यद्यप्यधीता निगमाः षडङ्गा आगमाः प्रिये ।
अध्यात्मादीनि शास्त्राणि ज्ञानं नास्ति गुरुं विना ॥ 191 ॥
शिवपूजारतो वाऽपि विष्णुपूजारतोऽथवा ।
गुरुतत्त्वविहीनश्चेत्तत्सर्वं व्यर्थमेव हि ॥ 192 ॥
शिवस्वरूपमज्ञात्वा शिवपूजा कृता यदि ।
सा पूजा नाममात्रं स्याच्चित्रदीप इव प्रिये ॥ 193 ॥
सर्वं स्यात्सफलं कर्म गुरुदीक्षाप्रभावतः ।
गुरुलाभात्सर्वलाभो गुरुहीनस्तु बालिशः ॥ 194 ॥
गुरुहीनः पशुः कीटः पतङ्गो वक्तुमर्हति ।
शिवरूपं स्वरूपं च न जानाति यतस्स्वयम् ॥ 195 ॥
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सर्वसङ्गविवर्जितः ।
विहाय शास्त्रजालानि गुरुमेव समाश्रयेत् ॥ 196 ॥
निरस्तसर्वसन्देहो एकीकृत्य सुदर्शनम् ।
रहस्यं यो दर्शयति भजामि गुरुमीश्वरम् ॥ 197 ॥
ज्ञानहीनो गुरुस्त्याज्यो मिथ्यावादी विडम्बकः ।
स्वविश्रान्तिं न जानाति परशान्तिं करोति किम् ॥ 198 ॥
शिलायाः किं परं ज्ञानं शिलासङ्घप्रतारणे ।
स्वयं तर्तुं न जानाति परं निस्तारयेत् कथम् ॥ 199 ॥
न वन्दनीयास्ते कष्टं दर्शनाद्भ्रान्तिकारकाः ।
वर्जयेत्तान् गुरून् दूरे धीरस्य तु समाश्रयेत् ॥ 200 ॥
पाषण्डिनः पापरताः नास्तिका भेदबुद्धयः ।
स्त्रीलम्पटा दुराचाराः कृतघ्ना बकवृत्तयः ॥ 201 ॥
कर्मभ्रष्टाः क्षमानष्टा निन्द्यतर्कैश्च वादिनः ।
कामिनः क्रोधिनश्चैव हिंस्राश्चण्डाः शठास्तथा ॥ 202 ॥
ज्ञानलुप्ता न कर्तव्या महापापास्तथा प्रिये ।
एभ्यो भिन्नो गुरुः सेव्यः एकभक्त्या विचार्य च ॥ 203 ॥
शिष्यादन्यत्र देवेशि न वदेद्यस्य कस्यचित् ।
नराणां च फलप्राप्तौ भक्तिरेव हि कारणम् ॥ 204 ॥
गूढो दृढश्च प्रीतश्च मौनेन सुसमाहितः ।
सकृत्कामगतो वाऽपि पञ्चधा गुरुरीरितः ॥ 205 ॥
सर्वं गुरुमुखाल्लब्धं सफलं पापनाशनम् ।
यद्यदात्महितं वस्तु तत्तद्द्रव्यं न वञ्चयेत् ॥ 206 ॥
गुरुदेवार्पणं वस्तु तेन तुष्टोऽस्मि सुव्रते ।
श्रीगुरोः पादुकां मुद्रां मूलमन्त्रं च गोपयेत् ॥ 207 ॥
नताऽस्मि ते नाथ पदारविन्दं
बुद्धीन्द्रियप्राणमनोवचोभिः ।
यच्चिन्त्यते भावित आत्मयुक्तौ
मुमुक्षिभिः कर्ममयोपशान्तये ॥ 208 ॥
अनेन यद्भवेत्कार्यं तद्वदामि तव प्रिये ।
लोकोपकारकं देवि लौकिकं तु विवर्जयेत् ॥ 209 ॥
लौकिकाद्धर्मतो याति ज्ञानहीनो भवार्णवे ।
ज्ञानभावे च यत्सर्वं कर्म निष्कर्म शाम्यति ॥ 210 ॥
इमां तु भक्तिभावेन पठेद्वै शृणुयादपि ।
लिखित्वा यत्प्रदानेन तत्सर्वं फलमश्नुते ॥ 211 ॥
गुरुगीतामिमां देवि हृदि नित्यं विभावय ।
महाव्याधिगतैर्दुःखैः सर्वदा प्रजपेन्मुदा ॥ 212 ॥
गुरुगीताक्षरैकैकं मन्त्रराजमिदं प्रिये ।
अन्ये च विविधाः मन्त्राः कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ 213 ॥
अनन्त फलमाप्नोति गुरुगीता जपेन तु ।
सर्वपापहरा देवि सर्वदारिद्र्यनाशिनी ॥ 214 ॥
अकालमृत्युहरा चैव सर्वसङ्कटनाशिनी ।
यक्षराक्षसभूतादिचोरव्याघ्रविघातिनी ॥ 215 ॥
सर्वोपद्रवकुष्ठादिदुष्टदोषनिवारिणी ।
यत्फलं गुरुसान्निध्यात्तत्फलं पठनाद्भवेत् ॥ 216 ॥
महाव्याधिहरा सर्वविभूतेः सिद्धिदा भवेत् ।
अथवा मोहने वश्ये स्वयमेव जपेत्सदा ॥ 217 ॥
कुशदूर्वासने देवि ह्यासने शुभ्रकम्बले ।
उपविश्य ततो देवि जपेदेकाग्रमानसः ॥ 218 ॥
शुक्लं सर्वत्र वै प्रोक्तं वश्ये रक्तासनं प्रिये ।
पद्मासने जपेन्नित्यं शान्तिवश्यकरं परम् ॥ 219 ॥
वस्त्रासने च दारिद्र्यं पाषाणे रोगसम्भवः ।
मेदिन्यां दुःखमाप्नोति काष्ठे भवति निष्फलम् ॥ 220 ॥
कृष्णाजिने ज्ञानसिद्धिः मोक्षश्रीर्व्याघ्रचर्मणि ।
कुशासने ज्ञानसिद्धिः सर्वसिद्धिस्तु कम्बले ॥ 221 ॥
आग्नेय्यां कर्षणं चैव वायव्यां शत्रुनाशनम् ।
नैरृत्यां दर्शनं चैव ईशान्यां ज्ञानमेव च ॥ 222 ॥
उदङ्मुखः शान्तिजाप्ये वश्ये पूर्वमुखस्तथा ।
याम्ये तु मारणं प्रोक्तं पश्चिमे च धनागमः ॥ 223 ॥
मोहनं सर्वभूतानां बन्धमोक्षकरं परम् ।
देवराजप्रियकरं राजानं वशमानयेत् ॥ 224 ॥
मुखस्तम्भकरं चैव गुणानां च विवर्धनम् ।
दुष्कर्मनाशनं चैव तथा सत्कर्मसिद्धिदम् ॥ 225 ॥
असिद्धं साधयेत्कार्यं नवग्रहभयापहम् ।
दुःस्वप्ननाशनं चैव सुस्वप्नफलदायकम् ॥ 226 ॥
मोहशान्तिकरं चैव बन्धमोक्षकरं परम् ।
स्वरूपज्ञाननिलयं गीताशास्त्रमिदं शिवे ॥ 227 ॥
यं यं चिन्तयते कामं तं तं प्राप्नोति निश्चयम् ।
नित्यं सौभाग्यदं पुण्यं तापत्रयकुलापहम् ॥ 228 ॥
सर्वशान्तिकरं नित्यं तथा वन्ध्या सुपुत्रदम् ।
अवैधव्यकरं स्त्रीणां सौभाग्यस्य विवर्धनम् ॥ 229 ॥
आयुरारोग्यमैश्वर्यं पुत्रपौत्रविवर्धनम् ।
निष्कामजापी विधवा पठेन्मोक्षमवाप्नुयात् ॥ 230 ॥
अवैधव्यं सकामा तु लभते चान्यजन्मनि ।
सर्वदुःखमयं विघ्नं नाशयेत्तापहारकम् ॥ 231 ॥
सर्वपापप्रशमनं धर्मकामार्थमोक्षदम् ।
यं यं चिन्तयते कामं तं तं प्राप्नोति निश्चितम् ॥ 232 ॥
काम्यानां कामधेनुर्वै कल्पते कल्पपादपः ।
चिन्तामणिश्चिन्तितस्य सर्वमङ्गलकारकम् ॥ 233 ॥
लिखित्वा पूजयेद्यस्तु मोक्षश्रियमवाप्नुयात् ।
गुरूभक्तिर्विशेषेण जायते हृदि सर्वदा ॥ 234 ॥
जपन्ति शाक्ताः सौराश्च गाणपत्याश्च वैष्णवाः ।
शैवाः पाशुपताः सर्वे सत्यं सत्यं न संशयः ॥ 235 ॥
इति श्रीस्कन्दपुराणे उत्तरखण्डे उमामहेश्वर संवादे
श्री गुरुगीतायां द्वितीयोऽध्यायः ॥
atha dvitīyo'dhyāyaḥ ||
dhyānaṃ śruṇu mahādevi sarvānandapradāyakam |
sarvasaukhyakaraṃ caiva bhuktimuktipradāyakam || 109 ||
śrīmatparaṃ brahma guruṃ smarāmi
śrīmatparaṃ brahma guruṃ bhajāmi |
śrīmatparaṃ brahma guruṃ vadāmi
śrīmatparaṃ brahma guruṃ namāmi || 110 ||
brahmānandaṃ paramasukhadaṃ kevalaṃ jñānamūrtiṃ
dvandvātītaṃ gaganasadṛśaṃ tattvamasyādilakṣyam |
ekaṃ nityaṃ vimalamacalaṃ sarvadhīsākṣibhūtaṃ
bhāvātītaṃ triguṇarahitaṃ sadguruṃ taṃ namāmi || 111 ||
hṛdambuje karṇikamadhyasaṃsthe
siṃhāsane saṃsthitadivyamūrtim |
dhyāyedguruṃ candrakalāprakāśaṃ
saccitsukhābhīṣṭavaraṃ dadhānam || 112 ||
śvetāmbaraṃ śvetavilepapuṣpaṃ
muktāvibhūṣaṃ muditaṃ dvinetram |
vāmāṅkapīṭhasthitadivyaśaktiṃ
mandasmitaṃ pūrṇakṛpānidhānam || 113 ||
ānandamānandakaraṃ prasannaṃ
jñānasvarūpaṃ nijabhāvayuktam |
yogīndramīḍyaṃ bhavarogavaidyaṃ
śrīmadguruṃ nityamahaṃ namāmi || 114 ||
vande gurūṇāṃ caraṇāravindaṃ
sandarśitasvātmasukhāvabodhe |
janasya ye jāṅgalikāyamāne
saṃsārahālāhalamohaśāntyai || 115 ||
yasmin sṛṣṭisthitidhvaṃsanigrahānugrahātmakam |
kṛtyaṃ pañcavidhaṃ śaśvat bhāsate taṃ guruṃ bhajet || 116 ||
pādābje sarvasaṃsāradāvakālānalaṃ svake |
brahmarandhre sthitāmbhojamadhyasthaṃ candramaṇḍalam || 117 ||
akathāditrirekhābje sahasradalamaṇḍale |
haṃsapārśvatrikoṇe ca smarettanmadhyagaṃ gurum || 118 ||
nityaṃ śuddhaṃ nirābhāsaṃ nirākāraṃ nirañjanam |
nityabodhaṃ cidānandaṃ guruṃ brahma namāmyaham || 119 ||
sakalabhuvanasṛṣṭiḥ kalpitāśeṣasṛṣṭiḥ
nikhilanigamadṛṣṭiḥ satpadārthaikasṛṣṭiḥ |
atadgaṇaparameṣṭiḥ satpadārthaikadṛṣṭiḥ
bhavaguṇaparameṣṭirmokṣamārgaikadṛṣṭiḥ || 120 ||
sakalabhuvanaraṅgasthāpanāstambhayaṣṭiḥ
sakaruṇarasavṛṣṭistattvamālāsamaṣṭiḥ |
sakalasamayasṛṣṭissaccidānandadṛṣṭiḥ
nivasatu mayi nityaṃ śrīgurordivyadṛṣṭiḥ || 121 ||
na guroradhikaṃ na guroradhikaṃ
na guroradhikaṃ na guroradhikam |
śivaśāsanataḥ śivaśāsanataḥ
śivaśāsanataḥ śivaśāsanataḥ || 122 ||
idameva śivaṃ idameva śivaṃ
idameva śivaṃ idameva śivam |
hariśāsanato hariśāsanato
hariśāsanato hariśāsanataḥ || 123 ||
viditaṃ viditaṃ viditaṃ viditaṃ
vijanaṃ vijanaṃ vijanaṃ vijanam |
vidhiśāsanato vidhiśāsanato
vidhiśāsanato vidhiśāsanataḥ || 124 ||
evaṃvidhaṃ guruṃ dhyātvā jñānamutpadyate svayam |
tadā gurūpadeśena mukto'hamiti bhāvayet || 125 ||
gurūpadiṣṭamārgeṇa manaśśuddhiṃ tu kārayet |
anityaṃ khaṇḍayetsarvaṃ yatkiñcidātmagocaram || 126 ||
jñeyaṃ sarvaṃ pratītaṃ ca jñānaṃ ca mana ucyate |
jñānaṃ jñeyaṃ samaṃ kuryānnānyaḥ panthā dvitīyakaḥ || 127 ||
kimatra bahunoktena śāstrakoṭiśatairapi |
durlabhā cittaviśrāntiḥ vinā gurukṛpāṃ parām || 128 ||
karuṇākhaḍgapātena chitvā pāśāṣṭakaṃ śiśoḥ |
samyagānandajanakaḥ sadguruḥ so'bhidhīyate || 129 ||
evaṃ śrutvā mahādevi gurunindāṃ karoti yaḥ |
sa yāti narakān ghorān yāvaccandradivākarau || 130 ||
yāvatkalpāntako dehastāvaddevi guruṃ smaret |
gurulopo na kartavyaḥ svacchando yadi vā bhavet || 131 ||
huṅkāreṇa na vaktavyaṃ prājñaśiṣyaiḥ kadācana |
guroragra na vaktavyamasatyaṃ tu kadācana || 132 ||
guruṃ tvaṅkṛtya huṅkṛtya gurusānnidhyabhāṣaṇaḥ |
araṇye nirjale deśe sambhaved brahmarākṣasaḥ || 133 ||
advaitaṃ bhāvayennityaṃ sarvāvasthāsu sarvadā |
kadācidapi no kuryādadvaitaṃ gurusannidhau || 134 ||
dṛśyavismṛtiparyantaṃ kuryād gurupadārcanam |
tādṛśasyaiva kaivalyaṃ na ca tadvyatirekiṇaḥ || 135 ||
api sampūrṇatattvajño gurutyāgī bhavedyadā |
bhavatyeva hi tasyāntakāle vikṣepamutkaṭam || 136 ||
gurukāryaṃ na laṅgheta nāpṛṣṭvā kāryamācaret |
na hyuttiṣṭheddiśe'natvā gurusadbhāvaśobhitaḥ || 137 ||
gurau sati svayaṃ devi pareṣāṃ tu kadācana |
upadeśaṃ na vai kuryāt tathā cedrākṣaso bhavet || 138 ||
na gurorāśrame kuryāt duṣpānaṃ parisarpaṇam |
dīkṣā vyākhyā prabhutvādi gurorājñāṃ na kārayet || 139 ||
nopāśrayaṃ ca paryakaṃ na ca pādaprasāraṇam |
nāṅgabhogādikaṃ kuryānna līlāmaparāmapi || 140 ||
gurūṇāṃ sadasadvā'pi yaduktaṃ tanna laṅghayet |
kurvannājñāṃ divā rātrau dāsavannivasedguro || 141 ||
adattaṃ na gurordravyamupabhuñjīta karhicit |
datte ca raṅkavadgrāhyaṃ prāṇo'pyetena labhyate || 142 ||
pādukāsanaśayyādi guruṇā yadabhīṣṭitam |
namaskurvīta tatsarvaṃ pādābhyāṃ na spṛśet kvacit || 143 ||
gacchataḥ pṛṣṭhato gacchet gurucchāyāṃ na laṅghayet |
nolbaṇaṃ dhārayedveṣaṃ nālaṅkārāṃstatolbaṇān || 144 ||
gurunindākaraṃ dṛṣṭvā dhāvayedatha vāsayet |
sthānaṃ vā tatparityājyaṃ jihvācchedākṣamo yadi || 145 ||
nocchiṣṭaṃ kasyaciddeyaṃ gurorājñāṃ na ca tyajet |
kṛtsnamucchiṣṭamādāya haviriva bhakṣayetsvayam || 146 ||
nā'nṛtaṃ nā'priyaṃ caiva na garvaṃ nā'pi vā bahu |
na niyogaparaṃ brūyāt gurorājñāṃ vibhāvayet || 147 ||
prabho devakuleśānāṃ svāmin rājan kuleśvara |
iti sambodhanairbhīto gurubhāvena sarvadā || 148 ||
munibhiḥ pannagairvāpi surairvā śāpito yadi |
kālamṛtyubhayādvāpi guruḥ santrāti pārvati || 149 ||
aśaktā hi surādyāśca hyaśaktāḥ munayastathā |
guruśāpopapannasya rakṣaṇāya ca kutracit || 150 ||
mantrarājamidaṃ devi gururityakṣaradvayam |
smṛtivedapurāṇānāṃ sārameva na saṃśayaḥ || 151 ||
satkāramānapūjārthaṃ daṇḍakāṣayadhāraṇaḥ |
sa sannyāsī na vaktavyaḥ sannyāsī jñānatatparaḥ || 152 ||
vijānanti mahāvākyaṃ guroścaraṇa sevayā |
te vai sannyāsinaḥ proktā itare veṣadhāriṇaḥ || 153 ||
[pāṭhabhedaḥ –
nityaṃ brahma nirākāraṃ nirguṇaṃ bodhayetparam |
bhāsayan brahmabhāvaṃ ca dīpo dīpāntaraṃ yathā ||
]
nityaṃ brahma nirākāraṃ nirguṇaṃ satyaciddhanam |
yaḥ sākṣātkurute loke gurutvaṃ tasya śobhate || 154 ||
guruprasādataḥ svātmanyātmārāmanirīkṣaṇāt |
samatā muktimārgeṇa svātmajñānaṃ pravartate || 155 ||
ābrahmastambaparyantaṃ paramātmasvarūpakam |
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva praṇamāmi jaganmayam || 156 ||
vande'haṃ saccidānandaṃ bhāvātītaṃ jagadgurum |
nityaṃ pūrṇaṃ nirākāraṃ nirguṇaṃ svātmasaṃsthitam || 157 ||
parātparataraṃ dhyāyennityamānandakārakam |
hṛdayākāśamadhyasthaṃ śuddhasphaṭikasannibham || 158 ||
sphāṭike sphāṭikaṃ rūpaṃ darpaṇe darpaṇo yathā |
tathā''tmani cidākāramānandaṃ so'hamityuta || 159 ||
aṅguṣṭhamātraṃ puruṣaṃ dhyāyecca cinmayaṃ hṛdi |
tatra sphurati yo bhāvaḥ śṛṇu tatkathayāmi te || 160 ||
ajo'hamamaro'haṃ ca anādinidhano hyaham |
avikāraścidānando hyaṇīyānmahato mahān || 161 ||
apūrvamaparaṃ nityaṃ svayañjyotirnirāmayam |
virajaṃ paramākāśaṃ dhruvamānandamavyayam || 162 ||
agocaraṃ tathā'gamyaṃ nāmarūpavivarjitam |
niśśabdaṃ tu vijānīyātsvabhāvādbrahma pārvati || 163 ||
yathā gandhasvabhāvatvaṃ karpūrakusumādiṣu |
śītoṣṇatvasvabhāvatvaṃ tathā brahmaṇi śāśvatam || 164 ||
yathā nijasvabhāvena kuṇḍale kaṭakādayaḥ |
suvarṇatvena tiṣṭhanti tathā'haṃ brahma śāśvatam || 165 ||
svayaṃ tathāvidho bhūtvā sthātavyaṃ yatra kutra cit |
kīṭo bhṛṅga iva dhyānādyathā bhavati tādṛśaḥ || 166 ||
gurudhyānaṃ tathā kṛtvā svayaṃ brahmamayo bhavet |
piṇḍe pade tathā rūpe muktāste nātra saṃśayaḥ || 167 ||
śrīpārvatī uvāca |
piṇḍaṃ kiṃ tu mahādeva padaṃ kiṃ samudāhṛtam |
rūpātītaṃ ca rūpaṃ kiṃ etadākhyāhi śaṅkara || 168 ||
śrīmahādeva uvāca |
piṇḍaṃ kuṇḍalinī śaktiḥ padaṃ haṃsamudāhṛtam |
rūpaṃ binduriti jñeyaṃ rūpātītaṃ nirañjanam || 169 ||
piṇḍe muktāḥ pade muktā rūpe muktā varānane |
rūpātīte tu ye muktāste muktā nā'tra saṃśayaḥ || 170 ||
gururdhyānenaiva nityaṃ dehī brahmamayo bhavet |
sthitaśca yatra kutrā'pi mukto'sau nā'tra saṃśayaḥ || 171 ||
jñānaṃ vairāgyamaiśvaryaṃ yaśaśrīḥ svamudāhṛtam |
ṣaḍguṇaiśvaryayukto hi bhagavān śrīguruḥ priye || 172 ||
guruśśivo gururdevo gururbandhuḥ śarīriṇām |
gururātmā gururjīvo guroranyanna vidyate || 173 ||
ekākī nisspṛhaḥ śāntaścintā'sūyādivarjitaḥ |
bālyabhāvena yo bhāti brahmajñānī sa ucyate || 174 ||
na sukhaṃ vedaśāstreṣu na sukhaṃ mantrayantrake |
guroḥ prasādādanyatra sukhaṃ nāsti mahītale || 175 ||
cārvākavaiṣṇavamate sukhaṃ prābhākare na hi |
guroḥ pādāntike yadvatsukhaṃ vedāntasammatam || 176 ||
na tatsukhaṃ surendrasya na sukhaṃ cakravartinām |
yatsukhaṃ vītarāgasya munerekāntavāsinaḥ || 177 ||
nityaṃ brahmarasaṃ pītvā tṛpto yaḥ paramātmani |
indraṃ ca manyate tucchaṃ nṛpāṇāṃ tatra kā kathā || 178 ||
yataḥ paramakaivalyaṃ gurumārgeṇa vai bhavet |
gurubhaktirataḥ kāryā sarvadā mokṣakāṅkṣibhiḥ || 179 ||
eka evā'dvitīyo'haṃ guruvākyena niścitaḥ |
evamabhyasyatā nityaṃ na sevyaṃ vai vanāntaram || 180 ||
abhyāsānnimiṣeṇaiva samādhimadhigacchati |
ājanmajanitaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati || 181 ||
kimāvāhanamavyakte vyāpake kiṃ visarjanam |
amūrte ca kathaṃ pūjā kathaṃ dhyānaṃ nirāmaye || 182 ||
gururviṣṇuḥ sattvamayo rājasaścaturānanaḥ |
tāmaso rudrarūpeṇa sṛjatyavati hanti ca || 183 ||
svayaṃ brahmamayo bhūtvā tatparaṃ cāvalokayet |
parātparataraṃ nānyat sarvagaṃ tannirāmayam || 184 ||
tasyāvalokanaṃ prāpya sarvasaṅgavivarjitaḥ |
ekākī nisspṛhaḥ śāntaḥ sthātavyaṃ tatprasādataḥ || 185 ||
labdhaṃ vā'tha na labdhaṃ vā svalpaṃ vā bahulaṃ tathā |
niṣkāmenaiva bhoktavyaṃ sadā santuṣṭamānasaḥ || 186 ||
sarvajñapadamityāhurdehī sarvamayo bhuvi |
sadā''nandaḥ sadā śānto ramate yatra kutra cit || 187 ||
yatraiva tiṣṭhate so'pi sa deśaḥ puṇyabhājanaḥ |
muktasya lakṣaṇaṃ devi tavā'gre kathitaṃ mayā || 188 ||
upadeśastvayaṃ devi gurumārgeṇa muktidaḥ |
gurubhaktiḥ tathā'tyantā kartavyā vai manīṣibhiḥ || 189 ||
nityayuktāśrayaḥ sarvavedakṛtsarvavedakṛt |
svaparajñānadātā ca taṃ vande gurumīśvaram || 190 ||
yadyapyadhītā nigamāḥ ṣaḍaṅgā āgamāḥ priye |
adhyātmādīni śāstrāṇi jñānaṃ nāsti guruṃ vinā || 191 ||
śivapūjārato vā'pi viṣṇupūjārato'thavā |
gurutattvavihīnaścettatsarvaṃ vyarthameva hi || 192 ||
śivasvarūpamajñātvā śivapūjā kṛtā yadi |
sā pūjā nāmamātraṃ syāccitradīpa iva priye || 193 ||
sarvaṃ syātsaphalaṃ karma gurudīkṣāprabhāvataḥ |
gurulābhātsarvalābho guruhīnastu bāliśaḥ || 194 ||
guruhīnaḥ paśuḥ kīṭaḥ pataṅgo vaktumarhati |
śivarūpaṃ svarūpaṃ ca na jānāti yatassvayam || 195 ||
tasmātsarvaprayatnena sarvasaṅgavivarjitaḥ |
vihāya śāstrajālāni gurumeva samāśrayet || 196 ||
nirastasarvasandeho ekīkṛtya sudarśanam |
rahasyaṃ yo darśayati bhajāmi gurumīśvaram || 197 ||
jñānahīno gurustyājyo mithyāvādī viḍambakaḥ |
svaviśrāntiṃ na jānāti paraśāntiṃ karoti kim || 198 ||
śilāyāḥ kiṃ paraṃ jñānaṃ śilāsaṅghapratāraṇe |
svayaṃ tartuṃ na jānāti paraṃ nistārayet katham || 199 ||
na vandanīyāste kaṣṭaṃ darśanādbhrāntikārakāḥ |
varjayettān gurūn dūre dhīrasya tu samāśrayet || 200 ||
pāṣaṇḍinaḥ pāparatāḥ nāstikā bhedabuddhayaḥ |
strīlampaṭā durācārāḥ kṛtaghnā bakavṛttayaḥ || 201 ||
karmabhraṣṭāḥ kṣamānaṣṭā nindyatarkaiśca vādinaḥ |
kāminaḥ krodhinaścaiva hiṃsrāścaṇḍāḥ śaṭhāstathā || 202 ||
jñānaluptā na kartavyā mahāpāpāstathā priye |
ebhyo bhinno guruḥ sevyaḥ ekabhaktyā vicārya ca || 203 ||
śiṣyādanyatra deveśi na vadedyasya kasyacit |
narāṇāṃ ca phalaprāptau bhaktireva hi kāraṇam || 204 ||
gūḍho dṛḍhaśca prītaśca maunena susamāhitaḥ |
sakṛtkāmagato vā'pi pañcadhā gururīritaḥ || 205 ||
sarvaṃ gurumukhāllabdhaṃ saphalaṃ pāpanāśanam |
yadyadātmahitaṃ vastu tattaddravyaṃ na vañcayet || 206 ||
gurudevārpaṇaṃ vastu tena tuṣṭo'smi suvrate |
śrīguroḥ pādukāṃ mudrāṃ mūlamantraṃ ca gopayet || 207 ||
natā'smi te nātha padāravindaṃ
buddhīndriyaprāṇamanovacobhiḥ |
yaccintyate bhāvita ātmayuktau
mumukṣibhiḥ karmamayopaśāntaye || 208 ||
anena yadbhavetkāryaṃ tadvadāmi tava priye |
lokopakārakaṃ devi laukikaṃ tu vivarjayet || 209 ||
laukikāddharmato yāti jñānahīno bhavārṇave |
jñānabhāve ca yatsarvaṃ karma niṣkarma śāmyati || 210 ||
imāṃ tu bhaktibhāvena paṭhedvai śṛṇuyādapi |
likhitvā yatpradānena tatsarvaṃ phalamaśnute || 211 ||
gurugītāmimāṃ devi hṛdi nityaṃ vibhāvaya |
mahāvyādhigatairduḥkhaiḥ sarvadā prajapenmudā || 212 ||
gurugītākṣaraikaikaṃ mantrarājamidaṃ priye |
anye ca vividhāḥ mantrāḥ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || 213 ||
ananta phalamāpnoti gurugītā japena tu |
sarvapāpaharā devi sarvadāridryanāśinī || 214 ||
akālamṛtyuharā caiva sarvasaṅkaṭanāśinī |
yakṣarākṣasabhūtādicoravyāghravighātinī || 215 ||
sarvopadravakuṣṭhādiduṣṭadoṣanivāriṇī |
yatphalaṃ gurusānnidhyāttatphalaṃ paṭhanādbhavet || 216 ||
mahāvyādhiharā sarvavibhūteḥ siddhidā bhavet |
athavā mohane vaśye svayameva japetsadā || 217 ||
kuśadūrvāsane devi hyāsane śubhrakambale |
upaviśya tato devi japedekāgramānasaḥ || 218 ||
śuklaṃ sarvatra vai proktaṃ vaśye raktāsanaṃ priye |
padmāsane japennityaṃ śāntivaśyakaraṃ param || 219 ||
vastrāsane ca dāridryaṃ pāṣāṇe rogasambhavaḥ |
medinyāṃ duḥkhamāpnoti kāṣṭhe bhavati niṣphalam || 220 ||
kṛṣṇājine jñānasiddhiḥ mokṣaśrīrvyāghracarmaṇi |
kuśāsane jñānasiddhiḥ sarvasiddhistu kambale || 221 ||
āgneyyāṃ karṣaṇaṃ caiva vāyavyāṃ śatrunāśanam |
nairṛtyāṃ darśanaṃ caiva īśānyāṃ jñānameva ca || 222 ||
udaṅmukhaḥ śāntijāpye vaśye pūrvamukhastathā |
yāmye tu māraṇaṃ proktaṃ paścime ca dhanāgamaḥ || 223 ||
mohanaṃ sarvabhūtānāṃ bandhamokṣakaraṃ param |
devarājapriyakaraṃ rājānaṃ vaśamānayet || 224 ||
mukhastambhakaraṃ caiva guṇānāṃ ca vivardhanam |
duṣkarmanāśanaṃ caiva tathā satkarmasiddhidam || 225 ||
asiddhaṃ sādhayetkāryaṃ navagrahabhayāpaham |
duḥsvapnanāśanaṃ caiva susvapnaphaladāyakam || 226 ||
mohaśāntikaraṃ caiva bandhamokṣakaraṃ param |
svarūpajñānanilayaṃ gītāśāstramidaṃ śive || 227 ||
yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścayam |
nityaṃ saubhāgyadaṃ puṇyaṃ tāpatrayakulāpaham || 228 ||
sarvaśāntikaraṃ nityaṃ tathā vandhyā suputradam |
avaidhavyakaraṃ strīṇāṃ saubhāgyasya vivardhanam || 229 ||
āyurārogyamaiśvaryaṃ putrapautravivardhanam |
niṣkāmajāpī vidhavā paṭhenmokṣamavāpnuyāt || 230 ||
avaidhavyaṃ sakāmā tu labhate cānyajanmani |
sarvaduḥkhamayaṃ vighnaṃ nāśayettāpahārakam || 231 ||
sarvapāpapraśamanaṃ dharmakāmārthamokṣadam |
yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścitam || 232 ||
kāmyānāṃ kāmadhenurvai kalpate kalpapādapaḥ |
cintāmaṇiścintitasya sarvamaṅgalakārakam || 233 ||
likhitvā pūjayedyastu mokṣaśriyamavāpnuyāt |
gurūbhaktirviśeṣeṇa jāyate hṛdi sarvadā || 234 ||
japanti śāktāḥ saurāśca gāṇapatyāśca vaiṣṇavāḥ |
śaivāḥ pāśupatāḥ sarve satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || 235 ||
iti śrīskandapurāṇe uttarakhaṇḍe umāmaheśvara saṃvāde
śrī gurugītāyāṃ dvitīyo'dhyāyaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.