അഥ ദ്വിതീയോഽധ്യായഃ ॥
ധ്യാനം ശ്രുണു മഹാദേവി സര്വാനന്ദപ്രദായകമ് ।
സര്വസൌഖ്യകരം ചൈവ ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായകമ് ॥ 109 ॥
ശ്രീമത്പരം ബ്രഹ്മ ഗുരും സ്മരാമി
ശ്രീമത്പരം ബ്രഹ്മ ഗുരും ഭജാമി ।
ശ്രീമത്പരം ബ്രഹ്മ ഗുരും വദാമി
ശ്രീമത്പരം ബ്രഹ്മ ഗുരും നമാമി ॥ 110 ॥
ബ്രഹ്മാനന്ദം പരമസുഖദം കേവലം ജ്ഞാനമൂര്തിം
ദ്വന്ദ്വാതീതം ഗഗനസദൃശം തത്ത്വമസ്യാദിലക്ഷ്യമ് ।
ഏകം നിത്യം വിമലമചലം സര്വധീസാക്ഷിഭൂതം
ഭാവാതീതം ത്രിഗുണരഹിതം സദ്ഗുരും തം നമാമി ॥ 111 ॥
ഹൃദമ്ബുജേ കര്ണികമധ്യസംസ്ഥേ
സിംഹാസനേ സംസ്ഥിതദിവ്യമൂര്തിമ് ।
ധ്യായേദ്ഗുരും ചന്ദ്രകലാപ്രകാശം
സച്ചിത്സുഖാഭീഷ്ടവരം ദധാനമ് ॥ 112 ॥
ശ്വേതാമ്ബരം ശ്വേതവിലേപപുഷ്പം
മുക്താവിഭൂഷം മുദിതം ദ്വിനേത്രമ് ।
വാമാങ്കപീഠസ്ഥിതദിവ്യശക്തിം
മന്ദസ്മിതം പൂര്ണകൃപാനിധാനമ് ॥ 113 ॥
ആനന്ദമാനന്ദകരം പ്രസന്നം
ജ്ഞാനസ്വരൂപം നിജഭാവയുക്തമ് ।
യോഗീന്ദ്രമീഡ്യം ഭവരോഗവൈദ്യം
ശ്രീമദ്ഗുരും നിത്യമഹം നമാമി ॥ 114 ॥
വന്ദേ ഗുരൂണാം ചരണാരവിന്ദം
സന്ദര്ശിതസ്വാത്മസുഖാവബോധേ ।
ജനസ്യ യേ ജാങ്ഗലികായമാനേ
സംസാരഹാലാഹലമോഹശാന്ത്യൈ ॥ 115 ॥
യസ്മിന് സൃഷ്ടിസ്ഥിതിധ്വംസനിഗ്രഹാനുഗ്രഹാത്മകമ് ।
കൃത്യം പഞ്ചവിധം ശശ്വത് ഭാസതേ തം ഗുരും ഭജേത് ॥ 116 ॥
പാദാബ്ജേ സര്വസംസാരദാവകാലാനലം സ്വകേ ।
ബ്രഹ്മരന്ധ്രേ സ്ഥിതാമ്ഭോജമധ്യസ്ഥം ചന്ദ്രമണ്ഡലമ് ॥ 117 ॥
അകഥാദിത്രിരേഖാബ്ജേ സഹസ്രദലമണ്ഡലേ ।
ഹംസപാര്ശ്വത്രികോണേ ച സ്മരേത്തന്മധ്യഗം ഗുരുമ് ॥ 118 ॥
നിത്യം ശുദ്ധം നിരാഭാസം നിരാകാരം നിരഞ്ജനമ് ।
നിത്യബോധം ചിദാനന്ദം ഗുരും ബ്രഹ്മ നമാമ്യഹമ് ॥ 119 ॥
സകലഭുവനസൃഷ്ടിഃ കല്പിതാശേഷസൃഷ്ടിഃ
നിഖിലനിഗമദൃഷ്ടിഃ സത്പദാര്ഥൈകസൃഷ്ടിഃ ।
അതദ്ഗണപരമേഷ്ടിഃ സത്പദാര്ഥൈകദൃഷ്ടിഃ
ഭവഗുണപരമേഷ്ടിര്മോക്ഷമാര്ഗൈകദൃഷ്ടിഃ ॥ 120 ॥
സകലഭുവനരങ്ഗസ്ഥാപനാസ്തമ്ഭയഷ്ടിഃ
സകരുണരസവൃഷ്ടിസ്തത്ത്വമാലാസമഷ്ടിഃ ।
സകലസമയസൃഷ്ടിസ്സച്ചിദാനന്ദദൃഷ്ടിഃ
നിവസതു മയി നിത്യം ശ്രീഗുരോര്ദിവ്യദൃഷ്ടിഃ ॥ 121 ॥
ന ഗുരോരധികം ന ഗുരോരധികം
ന ഗുരോരധികം ന ഗുരോരധികമ് ।
ശിവശാസനതഃ ശിവശാസനതഃ
ശിവശാസനതഃ ശിവശാസനതഃ ॥ 122 ॥
ഇദമേവ ശിവം ഇദമേവ ശിവം
ഇദമേവ ശിവം ഇദമേവ ശിവമ് ।
ഹരിശാസനതോ ഹരിശാസനതോ
ഹരിശാസനതോ ഹരിശാസനതഃ ॥ 123 ॥
വിദിതം വിദിതം വിദിതം വിദിതം
വിജനം വിജനം വിജനം വിജനമ് ।
വിധിശാസനതോ വിധിശാസനതോ
വിധിശാസനതോ വിധിശാസനതഃ ॥ 124 ॥
ഏവംവിധം ഗുരും ധ്യാത്വാ ജ്ഞാനമുത്പദ്യതേ സ്വയമ് ।
തദാ ഗുരൂപദേശേന മുക്തോഽഹമിതി ഭാവയേത് ॥ 125 ॥
ഗുരൂപദിഷ്ടമാര്ഗേണ മനശ്ശുദ്ധിം തു കാരയേത് ।
അനിത്യം ഖണ്ഡയേത്സര്വം യത്കിഞ്ചിദാത്മഗോചരമ് ॥ 126 ॥
ജ്ഞേയം സര്വം പ്രതീതം ച ജ്ഞാനം ച മന ഉച്യതേ ।
ജ്ഞാനം ജ്ഞേയം സമം കുര്യാന്നാന്യഃ പന്ഥാ ദ്വിതീയകഃ ॥ 127 ॥
കിമത്ര ബഹുനോക്തേന ശാസ്ത്രകോടിശതൈരപി ।
ദുര്ലഭാ ചിത്തവിശ്രാന്തിഃ വിനാ ഗുരുകൃപാം പരാമ് ॥ 128 ॥
കരുണാഖഡ്ഗപാതേന ഛിത്വാ പാശാഷ്ടകം ശിശോഃ ।
സമ്യഗാനന്ദജനകഃ സദ്ഗുരുഃ സോഽഭിധീയതേ ॥ 129 ॥
ഏവം ശ്രുത്വാ മഹാദേവി ഗുരുനിന്ദാം കരോതി യഃ ।
സ യാതി നരകാന് ഘോരാന് യാവച്ചന്ദ്രദിവാകരൌ ॥ 130 ॥
യാവത്കല്പാന്തകോ ദേഹസ്താവദ്ദേവി ഗുരും സ്മരേത് ।
ഗുരുലോപോ ന കര്തവ്യഃ സ്വച്ഛന്ദോ യദി വാ ഭവേത് ॥ 131 ॥
ഹുങ്കാരേണ ന വക്തവ്യം പ്രാജ്ഞശിഷ്യൈഃ കദാചന ।
ഗുരോരഗ്ര ന വക്തവ്യമസത്യം തു കദാചന ॥ 132 ॥
ഗുരും ത്വങ്കൃത്യ ഹുങ്കൃത്യ ഗുരുസാന്നിധ്യഭാഷണഃ ।
അരണ്യേ നിര്ജലേ ദേശേ സമ്ഭവേദ് ബ്രഹ്മരാക്ഷസഃ ॥ 133 ॥
അദ്വൈതം ഭാവയേന്നിത്യം സര്വാവസ്ഥാസു സര്വദാ ।
കദാചിദപി നോ കുര്യാദദ്വൈതം ഗുരുസന്നിധൌ ॥ 134 ॥
ദൃശ്യവിസ്മൃതിപര്യന്തം കുര്യാദ് ഗുരുപദാര്ചനമ് ।
താദൃശസ്യൈവ കൈവല്യം ന ച തദ്വ്യതിരേകിണഃ ॥ 135 ॥
അപി സമ്പൂര്ണതത്ത്വജ്ഞോ ഗുരുത്യാഗീ ഭവേദ്യദാ ।
ഭവത്യേവ ഹി തസ്യാന്തകാലേ വിക്ഷേപമുത്കടമ് ॥ 136 ॥
ഗുരുകാര്യം ന ലങ്ഘേത നാപൃഷ്ട്വാ കാര്യമാചരേത് ।
ന ഹ്യുത്തിഷ്ഠേദ്ദിശേഽനത്വാ ഗുരുസദ്ഭാവശോഭിതഃ ॥ 137 ॥
ഗുരൌ സതി സ്വയം ദേവി പരേഷാം തു കദാചന ।
ഉപദേശം ന വൈ കുര്യാത് തഥാ ചേദ്രാക്ഷസോ ഭവേത് ॥ 138 ॥
ന ഗുരോരാശ്രമേ കുര്യാത് ദുഷ്പാനം പരിസര്പണമ് ।
ദീക്ഷാ വ്യാഖ്യാ പ്രഭുത്വാദി ഗുരോരാജ്ഞാം ന കാരയേത് ॥ 139 ॥
നോപാശ്രയം ച പര്യകം ന ച പാദപ്രസാരണമ് ।
നാങ്ഗഭോഗാദികം കുര്യാന്ന ലീലാമപരാമപി ॥ 140 ॥
ഗുരൂണാം സദസദ്വാഽപി യദുക്തം തന്ന ലങ്ഘയേത് ।
കുര്വന്നാജ്ഞാം ദിവാ രാത്രൌ ദാസവന്നിവസേദ്ഗുരോ ॥ 141 ॥
അദത്തം ന ഗുരോര്ദ്രവ്യമുപഭുഞ്ജീത കര്ഹിചിത് ।
ദത്തേ ച രങ്കവദ്ഗ്രാഹ്യം പ്രാണോഽപ്യേതേന ലഭ്യതേ ॥ 142 ॥
പാദുകാസനശയ്യാദി ഗുരുണാ യദഭീഷ്ടിതമ് ।
നമസ്കുര്വീത തത്സര്വം പാദാഭ്യാം ന സ്പൃശേത് ക്വചിത് ॥ 143 ॥
ഗച്ഛതഃ പൃഷ്ഠതോ ഗച്ഛേത് ഗുരുച്ഛായാം ന ലങ്ഘയേത് ।
നോല്ബണം ധാരയേദ്വേഷം നാലങ്കാരാംസ്തതോല്ബണാന് ॥ 144 ॥
ഗുരുനിന്ദാകരം ദൃഷ്ട്വാ ധാവയേദഥ വാസയേത് ।
സ്ഥാനം വാ തത്പരിത്യാജ്യം ജിഹ്വാച്ഛേദാക്ഷമോ യദി ॥ 145 ॥
നോച്ഛിഷ്ടം കസ്യചിദ്ദേയം ഗുരോരാജ്ഞാം ന ച ത്യജേത് ।
കൃത്സ്നമുച്ഛിഷ്ടമാദായ ഹവിരിവ ഭക്ഷയേത്സ്വയമ് ॥ 146 ॥
നാഽനൃതം നാഽപ്രിയം ചൈവ ന ഗര്വം നാഽപി വാ ബഹു ।
ന നിയോഗപരം ബ്രൂയാത് ഗുരോരാജ്ഞാം വിഭാവയേത് ॥ 147 ॥
പ്രഭോ ദേവകുലേശാനാം സ്വാമിന് രാജന് കുലേശ്വര ।
ഇതി സമ്ബോധനൈര്ഭീതോ ഗുരുഭാവേന സര്വദാ ॥ 148 ॥
മുനിഭിഃ പന്നഗൈര്വാപി സുരൈര്വാ ശാപിതോ യദി ।
കാലമൃത്യുഭയാദ്വാപി ഗുരുഃ സന്ത്രാതി പാര്വതി ॥ 149 ॥
അശക്താ ഹി സുരാദ്യാശ്ച ഹ്യശക്താഃ മുനയസ്തഥാ ।
ഗുരുശാപോപപന്നസ്യ രക്ഷണായ ച കുത്രചിത് ॥ 150 ॥
മന്ത്രരാജമിദം ദേവി ഗുരുരിത്യക്ഷരദ്വയമ് ।
സ്മൃതിവേദപുരാണാനാം സാരമേവ ന സംശയഃ ॥ 151 ॥
സത്കാരമാനപൂജാര്ഥം ദണ്ഡകാഷയധാരണഃ ।
സ സന്ന്യാസീ ന വക്തവ്യഃ സന്ന്യാസീ ജ്ഞാനതത്പരഃ ॥ 152 ॥
വിജാനന്തി മഹാവാക്യം ഗുരോശ്ചരണ സേവയാ ।
തേ വൈ സന്ന്യാസിനഃ പ്രോക്താ ഇതരേ വേഷധാരിണഃ ॥ 153 ॥
[പാഠഭേദഃ –
നിത്യം ബ്രഹ്മ നിരാകാരം നിര്ഗുണം ബോധയേത്പരമ് ।
ഭാസയന് ബ്രഹ്മഭാവം ച ദീപോ ദീപാന്തരം യഥാ ॥
]
നിത്യം ബ്രഹ്മ നിരാകാരം നിര്ഗുണം സത്യചിദ്ധനമ് ।
യഃ സാക്ഷാത്കുരുതേ ലോകേ ഗുരുത്വം തസ്യ ശോഭതേ ॥ 154 ॥
ഗുരുപ്രസാദതഃ സ്വാത്മന്യാത്മാരാമനിരീക്ഷണാത് ।
സമതാ മുക്തിമാര്ഗേണ സ്വാത്മജ്ഞാനം പ്രവര്തതേ ॥ 155 ॥
ആബ്രഹ്മസ്തമ്ബപര്യന്തം പരമാത്മസ്വരൂപകമ് ।
സ്ഥാവരം ജങ്ഗമം ചൈവ പ്രണമാമി ജഗന്മയമ് ॥ 156 ॥
വന്ദേഽഹം സച്ചിദാനന്ദം ഭാവാതീതം ജഗദ്ഗുരുമ് ।
നിത്യം പൂര്ണം നിരാകാരം നിര്ഗുണം സ്വാത്മസംസ്ഥിതമ് ॥ 157 ॥
പരാത്പരതരം ധ്യായേന്നിത്യമാനന്ദകാരകമ് ।
ഹൃദയാകാശമധ്യസ്ഥം ശുദ്ധസ്ഫടികസന്നിഭമ് ॥ 158 ॥
സ്ഫാടികേ സ്ഫാടികം രൂപം ദര്പണേ ദര്പണോ യഥാ ।
തഥാഽഽത്മനി ചിദാകാരമാനന്ദം സോഽഹമിത്യുത ॥ 159 ॥
അങ്ഗുഷ്ഠമാത്രം പുരുഷം ധ്യായേച്ച ചിന്മയം ഹൃദി ।
തത്ര സ്ഫുരതി യോ ഭാവഃ ശൃണു തത്കഥയാമി തേ ॥ 160 ॥
അജോഽഹമമരോഽഹം ച അനാദിനിധനോ ഹ്യഹമ് ।
അവികാരശ്ചിദാനന്ദോ ഹ്യണീയാന്മഹതോ മഹാന് ॥ 161 ॥
അപൂര്വമപരം നിത്യം സ്വയഞ്ജ്യോതിര്നിരാമയമ് ।
വിരജം പരമാകാശം ധ്രുവമാനന്ദമവ്യയമ് ॥ 162 ॥
അഗോചരം തഥാഽഗമ്യം നാമരൂപവിവര്ജിതമ് ।
നിശ്ശബ്ദം തു വിജാനീയാത്സ്വഭാവാദ്ബ്രഹ്മ പാര്വതി ॥ 163 ॥
യഥാ ഗന്ധസ്വഭാവത്വം കര്പൂരകുസുമാദിഷു ।
ശീതോഷ്ണത്വസ്വഭാവത്വം തഥാ ബ്രഹ്മണി ശാശ്വതമ് ॥ 164 ॥
യഥാ നിജസ്വഭാവേന കുണ്ഡലേ കടകാദയഃ ।
സുവര്ണത്വേന തിഷ്ഠന്തി തഥാഽഹം ബ്രഹ്മ ശാശ്വതമ് ॥ 165 ॥
സ്വയം തഥാവിധോ ഭൂത്വാ സ്ഥാതവ്യം യത്ര കുത്ര ചിത് ।
കീടോ ഭൃങ്ഗ ഇവ ധ്യാനാദ്യഥാ ഭവതി താദൃശഃ ॥ 166 ॥
ഗുരുധ്യാനം തഥാ കൃത്വാ സ്വയം ബ്രഹ്മമയോ ഭവേത് ।
പിണ്ഡേ പദേ തഥാ രൂപേ മുക്താസ്തേ നാത്ര സംശയഃ ॥ 167 ॥
ശ്രീപാര്വതീ ഉവാച ।
പിണ്ഡം കിം തു മഹാദേവ പദം കിം സമുദാഹൃതമ് ।
രൂപാതീതം ച രൂപം കിം ഏതദാഖ്യാഹി ശങ്കര ॥ 168 ॥
ശ്രീമഹാദേവ ഉവാച ।
പിണ്ഡം കുണ്ഡലിനീ ശക്തിഃ പദം ഹംസമുദാഹൃതമ് ।
രൂപം ബിന്ദുരിതി ജ്ഞേയം രൂപാതീതം നിരഞ്ജനമ് ॥ 169 ॥
പിണ്ഡേ മുക്താഃ പദേ മുക്താ രൂപേ മുക്താ വരാനനേ ।
രൂപാതീതേ തു യേ മുക്താസ്തേ മുക്താ നാഽത്ര സംശയഃ ॥ 170 ॥
ഗുരുര്ധ്യാനേനൈവ നിത്യം ദേഹീ ബ്രഹ്മമയോ ഭവേത് ।
സ്ഥിതശ്ച യത്ര കുത്രാഽപി മുക്തോഽസൌ നാഽത്ര സംശയഃ ॥ 171 ॥
ജ്ഞാനം വൈരാഗ്യമൈശ്വര്യം യശശ്രീഃ സ്വമുദാഹൃതമ് ।
ഷഡ്ഗുണൈശ്വര്യയുക്തോ ഹി ഭഗവാന് ശ്രീഗുരുഃ പ്രിയേ ॥ 172 ॥
ഗുരുശ്ശിവോ ഗുരുര്ദേവോ ഗുരുര്ബന്ധുഃ ശരീരിണാമ് ।
ഗുരുരാത്മാ ഗുരുര്ജീവോ ഗുരോരന്യന്ന വിദ്യതേ ॥ 173 ॥
ഏകാകീ നിസ്സ്പൃഹഃ ശാന്തശ്ചിന്താഽസൂയാദിവര്ജിതഃ ।
ബാല്യഭാവേന യോ ഭാതി ബ്രഹ്മജ്ഞാനീ സ ഉച്യതേ ॥ 174 ॥
ന സുഖം വേദശാസ്ത്രേഷു ന സുഖം മന്ത്രയന്ത്രകേ ।
ഗുരോഃ പ്രസാദാദന്യത്ര സുഖം നാസ്തി മഹീതലേ ॥ 175 ॥
ചാര്വാകവൈഷ്ണവമതേ സുഖം പ്രാഭാകരേ ന ഹി ।
ഗുരോഃ പാദാന്തികേ യദ്വത്സുഖം വേദാന്തസമ്മതമ് ॥ 176 ॥
ന തത്സുഖം സുരേന്ദ്രസ്യ ന സുഖം ചക്രവര്തിനാമ് ।
യത്സുഖം വീതരാഗസ്യ മുനേരേകാന്തവാസിനഃ ॥ 177 ॥
നിത്യം ബ്രഹ്മരസം പീത്വാ തൃപ്തോ യഃ പരമാത്മനി ।
ഇന്ദ്രം ച മന്യതേ തുച്ഛം നൃപാണാം തത്ര കാ കഥാ ॥ 178 ॥
യതഃ പരമകൈവല്യം ഗുരുമാര്ഗേണ വൈ ഭവേത് ।
ഗുരുഭക്തിരതഃ കാര്യാ സര്വദാ മോക്ഷകാങ്ക്ഷിഭിഃ ॥ 179 ॥
ഏക ഏവാഽദ്വിതീയോഽഹം ഗുരുവാക്യേന നിശ്ചിതഃ ।
ഏവമഭ്യസ്യതാ നിത്യം ന സേവ്യം വൈ വനാന്തരമ് ॥ 180 ॥
അഭ്യാസാന്നിമിഷേണൈവ സമാധിമധിഗച്ഛതി ।
ആജന്മജനിതം പാപം തത്ക്ഷണാദേവ നശ്യതി ॥ 181 ॥
കിമാവാഹനമവ്യക്തേ വ്യാപകേ കിം വിസര്ജനമ് ।
അമൂര്തേ ച കഥം പൂജാ കഥം ധ്യാനം നിരാമയേ ॥ 182 ॥
ഗുരുര്വിഷ്ണുഃ സത്ത്വമയോ രാജസശ്ചതുരാനനഃ ।
താമസോ രുദ്രരൂപേണ സൃജത്യവതി ഹന്തി ച ॥ 183 ॥
സ്വയം ബ്രഹ്മമയോ ഭൂത്വാ തത്പരം ചാവലോകയേത് ।
പരാത്പരതരം നാന്യത് സര്വഗം തന്നിരാമയമ് ॥ 184 ॥
തസ്യാവലോകനം പ്രാപ്യ സര്വസങ്ഗവിവര്ജിതഃ ।
ഏകാകീ നിസ്സ്പൃഹഃ ശാന്തഃ സ്ഥാതവ്യം തത്പ്രസാദതഃ ॥ 185 ॥
ലബ്ധം വാഽഥ ന ലബ്ധം വാ സ്വല്പം വാ ബഹുലം തഥാ ।
നിഷ്കാമേനൈവ ഭോക്തവ്യം സദാ സന്തുഷ്ടമാനസഃ ॥ 186 ॥
സര്വജ്ഞപദമിത്യാഹുര്ദേഹീ സര്വമയോ ഭുവി ।
സദാഽഽനന്ദഃ സദാ ശാന്തോ രമതേ യത്ര കുത്ര ചിത് ॥ 187 ॥
യത്രൈവ തിഷ്ഠതേ സോഽപി സ ദേശഃ പുണ്യഭാജനഃ ।
മുക്തസ്യ ലക്ഷണം ദേവി തവാഽഗ്രേ കഥിതം മയാ ॥ 188 ॥
ഉപദേശസ്ത്വയം ദേവി ഗുരുമാര്ഗേണ മുക്തിദഃ ।
ഗുരുഭക്തിഃ തഥാഽത്യന്താ കര്തവ്യാ വൈ മനീഷിഭിഃ ॥ 189 ॥
നിത്യയുക്താശ്രയഃ സര്വവേദകൃത്സര്വവേദകൃത് ।
സ്വപരജ്ഞാനദാതാ ച തം വന്ദേ ഗുരുമീശ്വരമ് ॥ 190 ॥
യദ്യപ്യധീതാ നിഗമാഃ ഷഡങ്ഗാ ആഗമാഃ പ്രിയേ ।
അധ്യാത്മാദീനി ശാസ്ത്രാണി ജ്ഞാനം നാസ്തി ഗുരും വിനാ ॥ 191 ॥
ശിവപൂജാരതോ വാഽപി വിഷ്ണുപൂജാരതോഽഥവാ ।
ഗുരുതത്ത്വവിഹീനശ്ചേത്തത്സര്വം വ്യര്ഥമേവ ഹി ॥ 192 ॥
ശിവസ്വരൂപമജ്ഞാത്വാ ശിവപൂജാ കൃതാ യദി ।
സാ പൂജാ നാമമാത്രം സ്യാച്ചിത്രദീപ ഇവ പ്രിയേ ॥ 193 ॥
സര്വം സ്യാത്സഫലം കര്മ ഗുരുദീക്ഷാപ്രഭാവതഃ ।
ഗുരുലാഭാത്സര്വലാഭോ ഗുരുഹീനസ്തു ബാലിശഃ ॥ 194 ॥
ഗുരുഹീനഃ പശുഃ കീടഃ പതങ്ഗോ വക്തുമര്ഹതി ।
ശിവരൂപം സ്വരൂപം ച ന ജാനാതി യതസ്സ്വയമ് ॥ 195 ॥
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന സര്വസങ്ഗവിവര്ജിതഃ ।
വിഹായ ശാസ്ത്രജാലാനി ഗുരുമേവ സമാശ്രയേത് ॥ 196 ॥
നിരസ്തസര്വസന്ദേഹോ ഏകീകൃത്യ സുദര്ശനമ് ।
രഹസ്യം യോ ദര്ശയതി ഭജാമി ഗുരുമീശ്വരമ് ॥ 197 ॥
ജ്ഞാനഹീനോ ഗുരുസ്ത്യാജ്യോ മിഥ്യാവാദീ വിഡമ്ബകഃ ।
സ്വവിശ്രാന്തിം ന ജാനാതി പരശാന്തിം കരോതി കിമ് ॥ 198 ॥
ശിലായാഃ കിം പരം ജ്ഞാനം ശിലാസങ്ഘപ്രതാരണേ ।
സ്വയം തര്തും ന ജാനാതി പരം നിസ്താരയേത് കഥമ് ॥ 199 ॥
ന വന്ദനീയാസ്തേ കഷ്ടം ദര്ശനാദ്ഭ്രാന്തികാരകാഃ ।
വര്ജയേത്താന് ഗുരൂന് ദൂരേ ധീരസ്യ തു സമാശ്രയേത് ॥ 200 ॥
പാഷണ്ഡിനഃ പാപരതാഃ നാസ്തികാ ഭേദബുദ്ധയഃ ।
സ്ത്രീലമ്പടാ ദുരാചാരാഃ കൃതഘ്നാ ബകവൃത്തയഃ ॥ 201 ॥
കര്മഭ്രഷ്ടാഃ ക്ഷമാനഷ്ടാ നിന്ദ്യതര്കൈശ്ച വാദിനഃ ।
കാമിനഃ ക്രോധിനശ്ചൈവ ഹിംസ്രാശ്ചണ്ഡാഃ ശഠാസ്തഥാ ॥ 202 ॥
ജ്ഞാനലുപ്താ ന കര്തവ്യാ മഹാപാപാസ്തഥാ പ്രിയേ ।
ഏഭ്യോ ഭിന്നോ ഗുരുഃ സേവ്യഃ ഏകഭക്ത്യാ വിചാര്യ ച ॥ 203 ॥
ശിഷ്യാദന്യത്ര ദേവേശി ന വദേദ്യസ്യ കസ്യചിത് ।
നരാണാം ച ഫലപ്രാപ്തൌ ഭക്തിരേവ ഹി കാരണമ് ॥ 204 ॥
ഗൂഢോ ദൃഢശ്ച പ്രീതശ്ച മൌനേന സുസമാഹിതഃ ।
സകൃത്കാമഗതോ വാഽപി പഞ്ചധാ ഗുരുരീരിതഃ ॥ 205 ॥
സര്വം ഗുരുമുഖാല്ലബ്ധം സഫലം പാപനാശനമ് ।
യദ്യദാത്മഹിതം വസ്തു തത്തദ്ദ്രവ്യം ന വഞ്ചയേത് ॥ 206 ॥
ഗുരുദേവാര്പണം വസ്തു തേന തുഷ്ടോഽസ്മി സുവ്രതേ ।
ശ്രീഗുരോഃ പാദുകാം മുദ്രാം മൂലമന്ത്രം ച ഗോപയേത് ॥ 207 ॥
നതാഽസ്മി തേ നാഥ പദാരവിന്ദം
ബുദ്ധീന്ദ്രിയപ്രാണമനോവചോഭിഃ ।
യച്ചിന്ത്യതേ ഭാവിത ആത്മയുക്തൌ
മുമുക്ഷിഭിഃ കര്മമയോപശാന്തയേ ॥ 208 ॥
അനേന യദ്ഭവേത്കാര്യം തദ്വദാമി തവ പ്രിയേ ।
ലോകോപകാരകം ദേവി ലൌകികം തു വിവര്ജയേത് ॥ 209 ॥
ലൌകികാദ്ധര്മതോ യാതി ജ്ഞാനഹീനോ ഭവാര്ണവേ ।
ജ്ഞാനഭാവേ ച യത്സര്വം കര്മ നിഷ്കര്മ ശാമ്യതി ॥ 210 ॥
ഇമാം തു ഭക്തിഭാവേന പഠേദ്വൈ ശൃണുയാദപി ।
ലിഖിത്വാ യത്പ്രദാനേന തത്സര്വം ഫലമശ്നുതേ ॥ 211 ॥
ഗുരുഗീതാമിമാം ദേവി ഹൃദി നിത്യം വിഭാവയ ।
മഹാവ്യാധിഗതൈര്ദുഃഖൈഃ സര്വദാ പ്രജപേന്മുദാ ॥ 212 ॥
ഗുരുഗീതാക്ഷരൈകൈകം മന്ത്രരാജമിദം പ്രിയേ ।
അന്യേ ച വിവിധാഃ മന്ത്രാഃ കലാം നാര്ഹന്തി ഷോഡശീമ് ॥ 213 ॥
അനന്ത ഫലമാപ്നോതി ഗുരുഗീതാ ജപേന തു ।
സര്വപാപഹരാ ദേവി സര്വദാരിദ്ര്യനാശിനീ ॥ 214 ॥
അകാലമൃത്യുഹരാ ചൈവ സര്വസങ്കടനാശിനീ ।
യക്ഷരാക്ഷസഭൂതാദിചോരവ്യാഘ്രവിഘാതിനീ ॥ 215 ॥
സര്വോപദ്രവകുഷ്ഠാദിദുഷ്ടദോഷനിവാരിണീ ।
യത്ഫലം ഗുരുസാന്നിധ്യാത്തത്ഫലം പഠനാദ്ഭവേത് ॥ 216 ॥
മഹാവ്യാധിഹരാ സര്വവിഭൂതേഃ സിദ്ധിദാ ഭവേത് ।
അഥവാ മോഹനേ വശ്യേ സ്വയമേവ ജപേത്സദാ ॥ 217 ॥
കുശദൂര്വാസനേ ദേവി ഹ്യാസനേ ശുഭ്രകമ്ബലേ ।
ഉപവിശ്യ തതോ ദേവി ജപേദേകാഗ്രമാനസഃ ॥ 218 ॥
ശുക്ലം സര്വത്ര വൈ പ്രോക്തം വശ്യേ രക്താസനം പ്രിയേ ।
പദ്മാസനേ ജപേന്നിത്യം ശാന്തിവശ്യകരം പരമ് ॥ 219 ॥
വസ്ത്രാസനേ ച ദാരിദ്ര്യം പാഷാണേ രോഗസമ്ഭവഃ ।
മേദിന്യാം ദുഃഖമാപ്നോതി കാഷ്ഠേ ഭവതി നിഷ്ഫലമ് ॥ 220 ॥
കൃഷ്ണാജിനേ ജ്ഞാനസിദ്ധിഃ മോക്ഷശ്രീര്വ്യാഘ്രചര്മണി ।
കുശാസനേ ജ്ഞാനസിദ്ധിഃ സര്വസിദ്ധിസ്തു കമ്ബലേ ॥ 221 ॥
ആഗ്നേയ്യാം കര്ഷണം ചൈവ വായവ്യാം ശത്രുനാശനമ് ।
നൈരൃത്യാം ദര്ശനം ചൈവ ഈശാന്യാം ജ്ഞാനമേവ ച ॥ 222 ॥
ഉദങ്മുഖഃ ശാന്തിജാപ്യേ വശ്യേ പൂര്വമുഖസ്തഥാ ।
യാമ്യേ തു മാരണം പ്രോക്തം പശ്ചിമേ ച ധനാഗമഃ ॥ 223 ॥
മോഹനം സര്വഭൂതാനാം ബന്ധമോക്ഷകരം പരമ് ।
ദേവരാജപ്രിയകരം രാജാനം വശമാനയേത് ॥ 224 ॥
മുഖസ്തമ്ഭകരം ചൈവ ഗുണാനാം ച വിവര്ധനമ് ।
ദുഷ്കര്മനാശനം ചൈവ തഥാ സത്കര്മസിദ്ധിദമ് ॥ 225 ॥
അസിദ്ധം സാധയേത്കാര്യം നവഗ്രഹഭയാപഹമ് ।
ദുഃസ്വപ്നനാശനം ചൈവ സുസ്വപ്നഫലദായകമ് ॥ 226 ॥
മോഹശാന്തികരം ചൈവ ബന്ധമോക്ഷകരം പരമ് ।
സ്വരൂപജ്ഞാനനിലയം ഗീതാശാസ്ത്രമിദം ശിവേ ॥ 227 ॥
യം യം ചിന്തയതേ കാമം തം തം പ്രാപ്നോതി നിശ്ചയമ് ।
നിത്യം സൌഭാഗ്യദം പുണ്യം താപത്രയകുലാപഹമ് ॥ 228 ॥
സര്വശാന്തികരം നിത്യം തഥാ വന്ധ്യാ സുപുത്രദമ് ।
അവൈധവ്യകരം സ്ത്രീണാം സൌഭാഗ്യസ്യ വിവര്ധനമ് ॥ 229 ॥
ആയുരാരോഗ്യമൈശ്വര്യം പുത്രപൌത്രവിവര്ധനമ് ।
നിഷ്കാമജാപീ വിധവാ പഠേന്മോക്ഷമവാപ്നുയാത് ॥ 230 ॥
അവൈധവ്യം സകാമാ തു ലഭതേ ചാന്യജന്മനി ।
സര്വദുഃഖമയം വിഘ്നം നാശയേത്താപഹാരകമ് ॥ 231 ॥
സര്വപാപപ്രശമനം ധര്മകാമാര്ഥമോക്ഷദമ് ।
യം യം ചിന്തയതേ കാമം തം തം പ്രാപ്നോതി നിശ്ചിതമ് ॥ 232 ॥
കാമ്യാനാം കാമധേനുര്വൈ കല്പതേ കല്പപാദപഃ ।
ചിന്താമണിശ്ചിന്തിതസ്യ സര്വമങ്ഗലകാരകമ് ॥ 233 ॥
ലിഖിത്വാ പൂജയേദ്യസ്തു മോക്ഷശ്രിയമവാപ്നുയാത് ।
ഗുരൂഭക്തിര്വിശേഷേണ ജായതേ ഹൃദി സര്വദാ ॥ 234 ॥
ജപന്തി ശാക്താഃ സൌരാശ്ച ഗാണപത്യാശ്ച വൈഷ്ണവാഃ ।
ശൈവാഃ പാശുപതാഃ സര്വേ സത്യം സത്യം ന സംശയഃ ॥ 235 ॥
ഇതി ശ്രീസ്കന്ദപുരാണേ ഉത്തരഖണ്ഡേ ഉമാമഹേശ്വര സംവാദേ
ശ്രീ ഗുരുഗീതായാം ദ്വിതീയോഽധ്യായഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
atha dvitīyo'dhyāyaḥ ||
dhyānaṃ śruṇu mahādevi sarvānandapradāyakam |
sarvasaukhyakaraṃ caiva bhuktimuktipradāyakam || 109 ||
śrīmatparaṃ brahma guruṃ smarāmi
śrīmatparaṃ brahma guruṃ bhajāmi |
śrīmatparaṃ brahma guruṃ vadāmi
śrīmatparaṃ brahma guruṃ namāmi || 110 ||
brahmānandaṃ paramasukhadaṃ kevalaṃ jñānamūrtiṃ
dvandvātītaṃ gaganasadṛśaṃ tattvamasyādilakṣyam |
ekaṃ nityaṃ vimalamacalaṃ sarvadhīsākṣibhūtaṃ
bhāvātītaṃ triguṇarahitaṃ sadguruṃ taṃ namāmi || 111 ||
hṛdambuje karṇikamadhyasaṃsthe
siṃhāsane saṃsthitadivyamūrtim |
dhyāyedguruṃ candrakalāprakāśaṃ
saccitsukhābhīṣṭavaraṃ dadhānam || 112 ||
śvetāmbaraṃ śvetavilepapuṣpaṃ
muktāvibhūṣaṃ muditaṃ dvinetram |
vāmāṅkapīṭhasthitadivyaśaktiṃ
mandasmitaṃ pūrṇakṛpānidhānam || 113 ||
ānandamānandakaraṃ prasannaṃ
jñānasvarūpaṃ nijabhāvayuktam |
yogīndramīḍyaṃ bhavarogavaidyaṃ
śrīmadguruṃ nityamahaṃ namāmi || 114 ||
vande gurūṇāṃ caraṇāravindaṃ
sandarśitasvātmasukhāvabodhe |
janasya ye jāṅgalikāyamāne
saṃsārahālāhalamohaśāntyai || 115 ||
yasmin sṛṣṭisthitidhvaṃsanigrahānugrahātmakam |
kṛtyaṃ pañcavidhaṃ śaśvat bhāsate taṃ guruṃ bhajet || 116 ||
pādābje sarvasaṃsāradāvakālānalaṃ svake |
brahmarandhre sthitāmbhojamadhyasthaṃ candramaṇḍalam || 117 ||
akathāditrirekhābje sahasradalamaṇḍale |
haṃsapārśvatrikoṇe ca smarettanmadhyagaṃ gurum || 118 ||
nityaṃ śuddhaṃ nirābhāsaṃ nirākāraṃ nirañjanam |
nityabodhaṃ cidānandaṃ guruṃ brahma namāmyaham || 119 ||
sakalabhuvanasṛṣṭiḥ kalpitāśeṣasṛṣṭiḥ
nikhilanigamadṛṣṭiḥ satpadārthaikasṛṣṭiḥ |
atadgaṇaparameṣṭiḥ satpadārthaikadṛṣṭiḥ
bhavaguṇaparameṣṭirmokṣamārgaikadṛṣṭiḥ || 120 ||
sakalabhuvanaraṅgasthāpanāstambhayaṣṭiḥ
sakaruṇarasavṛṣṭistattvamālāsamaṣṭiḥ |
sakalasamayasṛṣṭissaccidānandadṛṣṭiḥ
nivasatu mayi nityaṃ śrīgurordivyadṛṣṭiḥ || 121 ||
na guroradhikaṃ na guroradhikaṃ
na guroradhikaṃ na guroradhikam |
śivaśāsanataḥ śivaśāsanataḥ
śivaśāsanataḥ śivaśāsanataḥ || 122 ||
idameva śivaṃ idameva śivaṃ
idameva śivaṃ idameva śivam |
hariśāsanato hariśāsanato
hariśāsanato hariśāsanataḥ || 123 ||
viditaṃ viditaṃ viditaṃ viditaṃ
vijanaṃ vijanaṃ vijanaṃ vijanam |
vidhiśāsanato vidhiśāsanato
vidhiśāsanato vidhiśāsanataḥ || 124 ||
evaṃvidhaṃ guruṃ dhyātvā jñānamutpadyate svayam |
tadā gurūpadeśena mukto'hamiti bhāvayet || 125 ||
gurūpadiṣṭamārgeṇa manaśśuddhiṃ tu kārayet |
anityaṃ khaṇḍayetsarvaṃ yatkiñcidātmagocaram || 126 ||
jñeyaṃ sarvaṃ pratītaṃ ca jñānaṃ ca mana ucyate |
jñānaṃ jñeyaṃ samaṃ kuryānnānyaḥ panthā dvitīyakaḥ || 127 ||
kimatra bahunoktena śāstrakoṭiśatairapi |
durlabhā cittaviśrāntiḥ vinā gurukṛpāṃ parām || 128 ||
karuṇākhaḍgapātena chitvā pāśāṣṭakaṃ śiśoḥ |
samyagānandajanakaḥ sadguruḥ so'bhidhīyate || 129 ||
evaṃ śrutvā mahādevi gurunindāṃ karoti yaḥ |
sa yāti narakān ghorān yāvaccandradivākarau || 130 ||
yāvatkalpāntako dehastāvaddevi guruṃ smaret |
gurulopo na kartavyaḥ svacchando yadi vā bhavet || 131 ||
huṅkāreṇa na vaktavyaṃ prājñaśiṣyaiḥ kadācana |
guroragra na vaktavyamasatyaṃ tu kadācana || 132 ||
guruṃ tvaṅkṛtya huṅkṛtya gurusānnidhyabhāṣaṇaḥ |
araṇye nirjale deśe sambhaved brahmarākṣasaḥ || 133 ||
advaitaṃ bhāvayennityaṃ sarvāvasthāsu sarvadā |
kadācidapi no kuryādadvaitaṃ gurusannidhau || 134 ||
dṛśyavismṛtiparyantaṃ kuryād gurupadārcanam |
tādṛśasyaiva kaivalyaṃ na ca tadvyatirekiṇaḥ || 135 ||
api sampūrṇatattvajño gurutyāgī bhavedyadā |
bhavatyeva hi tasyāntakāle vikṣepamutkaṭam || 136 ||
gurukāryaṃ na laṅgheta nāpṛṣṭvā kāryamācaret |
na hyuttiṣṭheddiśe'natvā gurusadbhāvaśobhitaḥ || 137 ||
gurau sati svayaṃ devi pareṣāṃ tu kadācana |
upadeśaṃ na vai kuryāt tathā cedrākṣaso bhavet || 138 ||
na gurorāśrame kuryāt duṣpānaṃ parisarpaṇam |
dīkṣā vyākhyā prabhutvādi gurorājñāṃ na kārayet || 139 ||
nopāśrayaṃ ca paryakaṃ na ca pādaprasāraṇam |
nāṅgabhogādikaṃ kuryānna līlāmaparāmapi || 140 ||
gurūṇāṃ sadasadvā'pi yaduktaṃ tanna laṅghayet |
kurvannājñāṃ divā rātrau dāsavannivasedguro || 141 ||
adattaṃ na gurordravyamupabhuñjīta karhicit |
datte ca raṅkavadgrāhyaṃ prāṇo'pyetena labhyate || 142 ||
pādukāsanaśayyādi guruṇā yadabhīṣṭitam |
namaskurvīta tatsarvaṃ pādābhyāṃ na spṛśet kvacit || 143 ||
gacchataḥ pṛṣṭhato gacchet gurucchāyāṃ na laṅghayet |
nolbaṇaṃ dhārayedveṣaṃ nālaṅkārāṃstatolbaṇān || 144 ||
gurunindākaraṃ dṛṣṭvā dhāvayedatha vāsayet |
sthānaṃ vā tatparityājyaṃ jihvācchedākṣamo yadi || 145 ||
nocchiṣṭaṃ kasyaciddeyaṃ gurorājñāṃ na ca tyajet |
kṛtsnamucchiṣṭamādāya haviriva bhakṣayetsvayam || 146 ||
nā'nṛtaṃ nā'priyaṃ caiva na garvaṃ nā'pi vā bahu |
na niyogaparaṃ brūyāt gurorājñāṃ vibhāvayet || 147 ||
prabho devakuleśānāṃ svāmin rājan kuleśvara |
iti sambodhanairbhīto gurubhāvena sarvadā || 148 ||
munibhiḥ pannagairvāpi surairvā śāpito yadi |
kālamṛtyubhayādvāpi guruḥ santrāti pārvati || 149 ||
aśaktā hi surādyāśca hyaśaktāḥ munayastathā |
guruśāpopapannasya rakṣaṇāya ca kutracit || 150 ||
mantrarājamidaṃ devi gururityakṣaradvayam |
smṛtivedapurāṇānāṃ sārameva na saṃśayaḥ || 151 ||
satkāramānapūjārthaṃ daṇḍakāṣayadhāraṇaḥ |
sa sannyāsī na vaktavyaḥ sannyāsī jñānatatparaḥ || 152 ||
vijānanti mahāvākyaṃ guroścaraṇa sevayā |
te vai sannyāsinaḥ proktā itare veṣadhāriṇaḥ || 153 ||
[pāṭhabhedaḥ –
nityaṃ brahma nirākāraṃ nirguṇaṃ bodhayetparam |
bhāsayan brahmabhāvaṃ ca dīpo dīpāntaraṃ yathā ||
]
nityaṃ brahma nirākāraṃ nirguṇaṃ satyaciddhanam |
yaḥ sākṣātkurute loke gurutvaṃ tasya śobhate || 154 ||
guruprasādataḥ svātmanyātmārāmanirīkṣaṇāt |
samatā muktimārgeṇa svātmajñānaṃ pravartate || 155 ||
ābrahmastambaparyantaṃ paramātmasvarūpakam |
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva praṇamāmi jaganmayam || 156 ||
vande'haṃ saccidānandaṃ bhāvātītaṃ jagadgurum |
nityaṃ pūrṇaṃ nirākāraṃ nirguṇaṃ svātmasaṃsthitam || 157 ||
parātparataraṃ dhyāyennityamānandakārakam |
hṛdayākāśamadhyasthaṃ śuddhasphaṭikasannibham || 158 ||
sphāṭike sphāṭikaṃ rūpaṃ darpaṇe darpaṇo yathā |
tathā''tmani cidākāramānandaṃ so'hamityuta || 159 ||
aṅguṣṭhamātraṃ puruṣaṃ dhyāyecca cinmayaṃ hṛdi |
tatra sphurati yo bhāvaḥ śṛṇu tatkathayāmi te || 160 ||
ajo'hamamaro'haṃ ca anādinidhano hyaham |
avikāraścidānando hyaṇīyānmahato mahān || 161 ||
apūrvamaparaṃ nityaṃ svayañjyotirnirāmayam |
virajaṃ paramākāśaṃ dhruvamānandamavyayam || 162 ||
agocaraṃ tathā'gamyaṃ nāmarūpavivarjitam |
niśśabdaṃ tu vijānīyātsvabhāvādbrahma pārvati || 163 ||
yathā gandhasvabhāvatvaṃ karpūrakusumādiṣu |
śītoṣṇatvasvabhāvatvaṃ tathā brahmaṇi śāśvatam || 164 ||
yathā nijasvabhāvena kuṇḍale kaṭakādayaḥ |
suvarṇatvena tiṣṭhanti tathā'haṃ brahma śāśvatam || 165 ||
svayaṃ tathāvidho bhūtvā sthātavyaṃ yatra kutra cit |
kīṭo bhṛṅga iva dhyānādyathā bhavati tādṛśaḥ || 166 ||
gurudhyānaṃ tathā kṛtvā svayaṃ brahmamayo bhavet |
piṇḍe pade tathā rūpe muktāste nātra saṃśayaḥ || 167 ||
śrīpārvatī uvāca |
piṇḍaṃ kiṃ tu mahādeva padaṃ kiṃ samudāhṛtam |
rūpātītaṃ ca rūpaṃ kiṃ etadākhyāhi śaṅkara || 168 ||
śrīmahādeva uvāca |
piṇḍaṃ kuṇḍalinī śaktiḥ padaṃ haṃsamudāhṛtam |
rūpaṃ binduriti jñeyaṃ rūpātītaṃ nirañjanam || 169 ||
piṇḍe muktāḥ pade muktā rūpe muktā varānane |
rūpātīte tu ye muktāste muktā nā'tra saṃśayaḥ || 170 ||
gururdhyānenaiva nityaṃ dehī brahmamayo bhavet |
sthitaśca yatra kutrā'pi mukto'sau nā'tra saṃśayaḥ || 171 ||
jñānaṃ vairāgyamaiśvaryaṃ yaśaśrīḥ svamudāhṛtam |
ṣaḍguṇaiśvaryayukto hi bhagavān śrīguruḥ priye || 172 ||
guruśśivo gururdevo gururbandhuḥ śarīriṇām |
gururātmā gururjīvo guroranyanna vidyate || 173 ||
ekākī nisspṛhaḥ śāntaścintā'sūyādivarjitaḥ |
bālyabhāvena yo bhāti brahmajñānī sa ucyate || 174 ||
na sukhaṃ vedaśāstreṣu na sukhaṃ mantrayantrake |
guroḥ prasādādanyatra sukhaṃ nāsti mahītale || 175 ||
cārvākavaiṣṇavamate sukhaṃ prābhākare na hi |
guroḥ pādāntike yadvatsukhaṃ vedāntasammatam || 176 ||
na tatsukhaṃ surendrasya na sukhaṃ cakravartinām |
yatsukhaṃ vītarāgasya munerekāntavāsinaḥ || 177 ||
nityaṃ brahmarasaṃ pītvā tṛpto yaḥ paramātmani |
indraṃ ca manyate tucchaṃ nṛpāṇāṃ tatra kā kathā || 178 ||
yataḥ paramakaivalyaṃ gurumārgeṇa vai bhavet |
gurubhaktirataḥ kāryā sarvadā mokṣakāṅkṣibhiḥ || 179 ||
eka evā'dvitīyo'haṃ guruvākyena niścitaḥ |
evamabhyasyatā nityaṃ na sevyaṃ vai vanāntaram || 180 ||
abhyāsānnimiṣeṇaiva samādhimadhigacchati |
ājanmajanitaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati || 181 ||
kimāvāhanamavyakte vyāpake kiṃ visarjanam |
amūrte ca kathaṃ pūjā kathaṃ dhyānaṃ nirāmaye || 182 ||
gururviṣṇuḥ sattvamayo rājasaścaturānanaḥ |
tāmaso rudrarūpeṇa sṛjatyavati hanti ca || 183 ||
svayaṃ brahmamayo bhūtvā tatparaṃ cāvalokayet |
parātparataraṃ nānyat sarvagaṃ tannirāmayam || 184 ||
tasyāvalokanaṃ prāpya sarvasaṅgavivarjitaḥ |
ekākī nisspṛhaḥ śāntaḥ sthātavyaṃ tatprasādataḥ || 185 ||
labdhaṃ vā'tha na labdhaṃ vā svalpaṃ vā bahulaṃ tathā |
niṣkāmenaiva bhoktavyaṃ sadā santuṣṭamānasaḥ || 186 ||
sarvajñapadamityāhurdehī sarvamayo bhuvi |
sadā''nandaḥ sadā śānto ramate yatra kutra cit || 187 ||
yatraiva tiṣṭhate so'pi sa deśaḥ puṇyabhājanaḥ |
muktasya lakṣaṇaṃ devi tavā'gre kathitaṃ mayā || 188 ||
upadeśastvayaṃ devi gurumārgeṇa muktidaḥ |
gurubhaktiḥ tathā'tyantā kartavyā vai manīṣibhiḥ || 189 ||
nityayuktāśrayaḥ sarvavedakṛtsarvavedakṛt |
svaparajñānadātā ca taṃ vande gurumīśvaram || 190 ||
yadyapyadhītā nigamāḥ ṣaḍaṅgā āgamāḥ priye |
adhyātmādīni śāstrāṇi jñānaṃ nāsti guruṃ vinā || 191 ||
śivapūjārato vā'pi viṣṇupūjārato'thavā |
gurutattvavihīnaścettatsarvaṃ vyarthameva hi || 192 ||
śivasvarūpamajñātvā śivapūjā kṛtā yadi |
sā pūjā nāmamātraṃ syāccitradīpa iva priye || 193 ||
sarvaṃ syātsaphalaṃ karma gurudīkṣāprabhāvataḥ |
gurulābhātsarvalābho guruhīnastu bāliśaḥ || 194 ||
guruhīnaḥ paśuḥ kīṭaḥ pataṅgo vaktumarhati |
śivarūpaṃ svarūpaṃ ca na jānāti yatassvayam || 195 ||
tasmātsarvaprayatnena sarvasaṅgavivarjitaḥ |
vihāya śāstrajālāni gurumeva samāśrayet || 196 ||
nirastasarvasandeho ekīkṛtya sudarśanam |
rahasyaṃ yo darśayati bhajāmi gurumīśvaram || 197 ||
jñānahīno gurustyājyo mithyāvādī viḍambakaḥ |
svaviśrāntiṃ na jānāti paraśāntiṃ karoti kim || 198 ||
śilāyāḥ kiṃ paraṃ jñānaṃ śilāsaṅghapratāraṇe |
svayaṃ tartuṃ na jānāti paraṃ nistārayet katham || 199 ||
na vandanīyāste kaṣṭaṃ darśanādbhrāntikārakāḥ |
varjayettān gurūn dūre dhīrasya tu samāśrayet || 200 ||
pāṣaṇḍinaḥ pāparatāḥ nāstikā bhedabuddhayaḥ |
strīlampaṭā durācārāḥ kṛtaghnā bakavṛttayaḥ || 201 ||
karmabhraṣṭāḥ kṣamānaṣṭā nindyatarkaiśca vādinaḥ |
kāminaḥ krodhinaścaiva hiṃsrāścaṇḍāḥ śaṭhāstathā || 202 ||
jñānaluptā na kartavyā mahāpāpāstathā priye |
ebhyo bhinno guruḥ sevyaḥ ekabhaktyā vicārya ca || 203 ||
śiṣyādanyatra deveśi na vadedyasya kasyacit |
narāṇāṃ ca phalaprāptau bhaktireva hi kāraṇam || 204 ||
gūḍho dṛḍhaśca prītaśca maunena susamāhitaḥ |
sakṛtkāmagato vā'pi pañcadhā gururīritaḥ || 205 ||
sarvaṃ gurumukhāllabdhaṃ saphalaṃ pāpanāśanam |
yadyadātmahitaṃ vastu tattaddravyaṃ na vañcayet || 206 ||
gurudevārpaṇaṃ vastu tena tuṣṭo'smi suvrate |
śrīguroḥ pādukāṃ mudrāṃ mūlamantraṃ ca gopayet || 207 ||
natā'smi te nātha padāravindaṃ
buddhīndriyaprāṇamanovacobhiḥ |
yaccintyate bhāvita ātmayuktau
mumukṣibhiḥ karmamayopaśāntaye || 208 ||
anena yadbhavetkāryaṃ tadvadāmi tava priye |
lokopakārakaṃ devi laukikaṃ tu vivarjayet || 209 ||
laukikāddharmato yāti jñānahīno bhavārṇave |
jñānabhāve ca yatsarvaṃ karma niṣkarma śāmyati || 210 ||
imāṃ tu bhaktibhāvena paṭhedvai śṛṇuyādapi |
likhitvā yatpradānena tatsarvaṃ phalamaśnute || 211 ||
gurugītāmimāṃ devi hṛdi nityaṃ vibhāvaya |
mahāvyādhigatairduḥkhaiḥ sarvadā prajapenmudā || 212 ||
gurugītākṣaraikaikaṃ mantrarājamidaṃ priye |
anye ca vividhāḥ mantrāḥ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || 213 ||
ananta phalamāpnoti gurugītā japena tu |
sarvapāpaharā devi sarvadāridryanāśinī || 214 ||
akālamṛtyuharā caiva sarvasaṅkaṭanāśinī |
yakṣarākṣasabhūtādicoravyāghravighātinī || 215 ||
sarvopadravakuṣṭhādiduṣṭadoṣanivāriṇī |
yatphalaṃ gurusānnidhyāttatphalaṃ paṭhanādbhavet || 216 ||
mahāvyādhiharā sarvavibhūteḥ siddhidā bhavet |
athavā mohane vaśye svayameva japetsadā || 217 ||
kuśadūrvāsane devi hyāsane śubhrakambale |
upaviśya tato devi japedekāgramānasaḥ || 218 ||
śuklaṃ sarvatra vai proktaṃ vaśye raktāsanaṃ priye |
padmāsane japennityaṃ śāntivaśyakaraṃ param || 219 ||
vastrāsane ca dāridryaṃ pāṣāṇe rogasambhavaḥ |
medinyāṃ duḥkhamāpnoti kāṣṭhe bhavati niṣphalam || 220 ||
kṛṣṇājine jñānasiddhiḥ mokṣaśrīrvyāghracarmaṇi |
kuśāsane jñānasiddhiḥ sarvasiddhistu kambale || 221 ||
āgneyyāṃ karṣaṇaṃ caiva vāyavyāṃ śatrunāśanam |
nairṛtyāṃ darśanaṃ caiva īśānyāṃ jñānameva ca || 222 ||
udaṅmukhaḥ śāntijāpye vaśye pūrvamukhastathā |
yāmye tu māraṇaṃ proktaṃ paścime ca dhanāgamaḥ || 223 ||
mohanaṃ sarvabhūtānāṃ bandhamokṣakaraṃ param |
devarājapriyakaraṃ rājānaṃ vaśamānayet || 224 ||
mukhastambhakaraṃ caiva guṇānāṃ ca vivardhanam |
duṣkarmanāśanaṃ caiva tathā satkarmasiddhidam || 225 ||
asiddhaṃ sādhayetkāryaṃ navagrahabhayāpaham |
duḥsvapnanāśanaṃ caiva susvapnaphaladāyakam || 226 ||
mohaśāntikaraṃ caiva bandhamokṣakaraṃ param |
svarūpajñānanilayaṃ gītāśāstramidaṃ śive || 227 ||
yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścayam |
nityaṃ saubhāgyadaṃ puṇyaṃ tāpatrayakulāpaham || 228 ||
sarvaśāntikaraṃ nityaṃ tathā vandhyā suputradam |
avaidhavyakaraṃ strīṇāṃ saubhāgyasya vivardhanam || 229 ||
āyurārogyamaiśvaryaṃ putrapautravivardhanam |
niṣkāmajāpī vidhavā paṭhenmokṣamavāpnuyāt || 230 ||
avaidhavyaṃ sakāmā tu labhate cānyajanmani |
sarvaduḥkhamayaṃ vighnaṃ nāśayettāpahārakam || 231 ||
sarvapāpapraśamanaṃ dharmakāmārthamokṣadam |
yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścitam || 232 ||
kāmyānāṃ kāmadhenurvai kalpate kalpapādapaḥ |
cintāmaṇiścintitasya sarvamaṅgalakārakam || 233 ||
likhitvā pūjayedyastu mokṣaśriyamavāpnuyāt |
gurūbhaktirviśeṣeṇa jāyate hṛdi sarvadā || 234 ||
japanti śāktāḥ saurāśca gāṇapatyāśca vaiṣṇavāḥ |
śaivāḥ pāśupatāḥ sarve satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || 235 ||
iti śrīskandapurāṇe uttarakhaṇḍe umāmaheśvara saṃvāde
śrī gurugītāyāṃ dvitīyo'dhyāyaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
अथ द्वितीयोऽध्यायः ॥
ध्यानं श्रुणु महादेवि सर्वानन्दप्रदायकम् ।
सर्वसौख्यकरं चैव भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ॥ 109 ॥
श्रीमत्परं ब्रह्म गुरुं स्मरामि
श्रीमत्परं ब्रह्म गुरुं भजामि ।
श्रीमत्परं ब्रह्म गुरुं वदामि
श्रीमत्परं ब्रह्म गुरुं नमामि ॥ 110 ॥
ब्रह्मानन्दं परमसुखदं केवलं ज्ञानमूर्तिं
द्वन्द्वातीतं गगनसदृशं तत्त्वमस्यादिलक्ष्यम् ।
एकं नित्यं विमलमचलं सर्वधीसाक्षिभूतं
भावातीतं त्रिगुणरहितं सद्गुरुं तं नमामि ॥ 111 ॥
हृदम्बुजे कर्णिकमध्यसंस्थे
सिंहासने संस्थितदिव्यमूर्तिम् ।
ध्यायेद्गुरुं चन्द्रकलाप्रकाशं
सच्चित्सुखाभीष्टवरं दधानम् ॥ 112 ॥
श्वेताम्बरं श्वेतविलेपपुष्पं
मुक्ताविभूषं मुदितं द्विनेत्रम् ।
वामाङ्कपीठस्थितदिव्यशक्तिं
मन्दस्मितं पूर्णकृपानिधानम् ॥ 113 ॥
आनन्दमानन्दकरं प्रसन्नं
ज्ञानस्वरूपं निजभावयुक्तम् ।
योगीन्द्रमीड्यं भवरोगवैद्यं
श्रीमद्गुरुं नित्यमहं नमामि ॥ 114 ॥
वन्दे गुरूणां चरणारविन्दं
सन्दर्शितस्वात्मसुखावबोधे ।
जनस्य ये जाङ्गलिकायमाने
संसारहालाहलमोहशान्त्यै ॥ 115 ॥
यस्मिन् सृष्टिस्थितिध्वंसनिग्रहानुग्रहात्मकम् ।
कृत्यं पञ्चविधं शश्वत् भासते तं गुरुं भजेत् ॥ 116 ॥
पादाब्जे सर्वसंसारदावकालानलं स्वके ।
ब्रह्मरन्ध्रे स्थिताम्भोजमध्यस्थं चन्द्रमण्डलम् ॥ 117 ॥
अकथादित्रिरेखाब्जे सहस्रदलमण्डले ।
हंसपार्श्वत्रिकोणे च स्मरेत्तन्मध्यगं गुरुम् ॥ 118 ॥
नित्यं शुद्धं निराभासं निराकारं निरञ्जनम् ।
नित्यबोधं चिदानन्दं गुरुं ब्रह्म नमाम्यहम् ॥ 119 ॥
सकलभुवनसृष्टिः कल्पिताशेषसृष्टिः
निखिलनिगमदृष्टिः सत्पदार्थैकसृष्टिः ।
अतद्गणपरमेष्टिः सत्पदार्थैकदृष्टिः
भवगुणपरमेष्टिर्मोक्षमार्गैकदृष्टिः ॥ 120 ॥
सकलभुवनरङ्गस्थापनास्तम्भयष्टिः
सकरुणरसवृष्टिस्तत्त्वमालासमष्टिः ।
सकलसमयसृष्टिस्सच्चिदानन्ददृष्टिः
निवसतु मयि नित्यं श्रीगुरोर्दिव्यदृष्टिः ॥ 121 ॥
न गुरोरधिकं न गुरोरधिकं
न गुरोरधिकं न गुरोरधिकम् ।
शिवशासनतः शिवशासनतः
शिवशासनतः शिवशासनतः ॥ 122 ॥
इदमेव शिवं इदमेव शिवं
इदमेव शिवं इदमेव शिवम् ।
हरिशासनतो हरिशासनतो
हरिशासनतो हरिशासनतः ॥ 123 ॥
विदितं विदितं विदितं विदितं
विजनं विजनं विजनं विजनम् ।
विधिशासनतो विधिशासनतो
विधिशासनतो विधिशासनतः ॥ 124 ॥
एवंविधं गुरुं ध्यात्वा ज्ञानमुत्पद्यते स्वयम् ।
तदा गुरूपदेशेन मुक्तोऽहमिति भावयेत् ॥ 125 ॥
गुरूपदिष्टमार्गेण मनश्शुद्धिं तु कारयेत् ।
अनित्यं खण्डयेत्सर्वं यत्किञ्चिदात्मगोचरम् ॥ 126 ॥
ज्ञेयं सर्वं प्रतीतं च ज्ञानं च मन उच्यते ।
ज्ञानं ज्ञेयं समं कुर्यान्नान्यः पन्था द्वितीयकः ॥ 127 ॥
किमत्र बहुनोक्तेन शास्त्रकोटिशतैरपि ।
दुर्लभा चित्तविश्रान्तिः विना गुरुकृपां पराम् ॥ 128 ॥
करुणाखड्गपातेन छित्वा पाशाष्टकं शिशोः ।
सम्यगानन्दजनकः सद्गुरुः सोऽभिधीयते ॥ 129 ॥
एवं श्रुत्वा महादेवि गुरुनिन्दां करोति यः ।
स याति नरकान् घोरान् यावच्चन्द्रदिवाकरौ ॥ 130 ॥
यावत्कल्पान्तको देहस्तावद्देवि गुरुं स्मरेत् ।
गुरुलोपो न कर्तव्यः स्वच्छन्दो यदि वा भवेत् ॥ 131 ॥
हुङ्कारेण न वक्तव्यं प्राज्ञशिष्यैः कदाचन ।
गुरोरग्र न वक्तव्यमसत्यं तु कदाचन ॥ 132 ॥
गुरुं त्वङ्कृत्य हुङ्कृत्य गुरुसान्निध्यभाषणः ।
अरण्ये निर्जले देशे सम्भवेद् ब्रह्मराक्षसः ॥ 133 ॥
अद्वैतं भावयेन्नित्यं सर्वावस्थासु सर्वदा ।
कदाचिदपि नो कुर्यादद्वैतं गुरुसन्निधौ ॥ 134 ॥
दृश्यविस्मृतिपर्यन्तं कुर्याद् गुरुपदार्चनम् ।
तादृशस्यैव कैवल्यं न च तद्व्यतिरेकिणः ॥ 135 ॥
अपि सम्पूर्णतत्त्वज्ञो गुरुत्यागी भवेद्यदा ।
भवत्येव हि तस्यान्तकाले विक्षेपमुत्कटम् ॥ 136 ॥
गुरुकार्यं न लङ्घेत नापृष्ट्वा कार्यमाचरेत् ।
न ह्युत्तिष्ठेद्दिशेऽनत्वा गुरुसद्भावशोभितः ॥ 137 ॥
गुरौ सति स्वयं देवि परेषां तु कदाचन ।
उपदेशं न वै कुर्यात् तथा चेद्राक्षसो भवेत् ॥ 138 ॥
न गुरोराश्रमे कुर्यात् दुष्पानं परिसर्पणम् ।
दीक्षा व्याख्या प्रभुत्वादि गुरोराज्ञां न कारयेत् ॥ 139 ॥
नोपाश्रयं च पर्यकं न च पादप्रसारणम् ।
नाङ्गभोगादिकं कुर्यान्न लीलामपरामपि ॥ 140 ॥
गुरूणां सदसद्वाऽपि यदुक्तं तन्न लङ्घयेत् ।
कुर्वन्नाज्ञां दिवा रात्रौ दासवन्निवसेद्गुरो ॥ 141 ॥
अदत्तं न गुरोर्द्रव्यमुपभुञ्जीत कर्हिचित् ।
दत्ते च रङ्कवद्ग्राह्यं प्राणोऽप्येतेन लभ्यते ॥ 142 ॥
पादुकासनशय्यादि गुरुणा यदभीष्टितम् ।
नमस्कुर्वीत तत्सर्वं पादाभ्यां न स्पृशेत् क्वचित् ॥ 143 ॥
गच्छतः पृष्ठतो गच्छेत् गुरुच्छायां न लङ्घयेत् ।
नोल्बणं धारयेद्वेषं नालङ्कारांस्ततोल्बणान् ॥ 144 ॥
गुरुनिन्दाकरं दृष्ट्वा धावयेदथ वासयेत् ।
स्थानं वा तत्परित्याज्यं जिह्वाच्छेदाक्षमो यदि ॥ 145 ॥
नोच्छिष्टं कस्यचिद्देयं गुरोराज्ञां न च त्यजेत् ।
कृत्स्नमुच्छिष्टमादाय हविरिव भक्षयेत्स्वयम् ॥ 146 ॥
नाऽनृतं नाऽप्रियं चैव न गर्वं नाऽपि वा बहु ।
न नियोगपरं ब्रूयात् गुरोराज्ञां विभावयेत् ॥ 147 ॥
प्रभो देवकुलेशानां स्वामिन् राजन् कुलेश्वर ।
इति सम्बोधनैर्भीतो गुरुभावेन सर्वदा ॥ 148 ॥
मुनिभिः पन्नगैर्वापि सुरैर्वा शापितो यदि ।
कालमृत्युभयाद्वापि गुरुः सन्त्राति पार्वति ॥ 149 ॥
अशक्ता हि सुराद्याश्च ह्यशक्ताः मुनयस्तथा ।
गुरुशापोपपन्नस्य रक्षणाय च कुत्रचित् ॥ 150 ॥
मन्त्रराजमिदं देवि गुरुरित्यक्षरद्वयम् ।
स्मृतिवेदपुराणानां सारमेव न संशयः ॥ 151 ॥
सत्कारमानपूजार्थं दण्डकाषयधारणः ।
स सन्न्यासी न वक्तव्यः सन्न्यासी ज्ञानतत्परः ॥ 152 ॥
विजानन्ति महावाक्यं गुरोश्चरण सेवया ।
ते वै सन्न्यासिनः प्रोक्ता इतरे वेषधारिणः ॥ 153 ॥
[पाठभेदः –
नित्यं ब्रह्म निराकारं निर्गुणं बोधयेत्परम् ।
भासयन् ब्रह्मभावं च दीपो दीपान्तरं यथा ॥
]
नित्यं ब्रह्म निराकारं निर्गुणं सत्यचिद्धनम् ।
यः साक्षात्कुरुते लोके गुरुत्वं तस्य शोभते ॥ 154 ॥
गुरुप्रसादतः स्वात्मन्यात्मारामनिरीक्षणात् ।
समता मुक्तिमार्गेण स्वात्मज्ञानं प्रवर्तते ॥ 155 ॥
आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तं परमात्मस्वरूपकम् ।
स्थावरं जङ्गमं चैव प्रणमामि जगन्मयम् ॥ 156 ॥
वन्देऽहं सच्चिदानन्दं भावातीतं जगद्गुरुम् ।
नित्यं पूर्णं निराकारं निर्गुणं स्वात्मसंस्थितम् ॥ 157 ॥
परात्परतरं ध्यायेन्नित्यमानन्दकारकम् ।
हृदयाकाशमध्यस्थं शुद्धस्फटिकसन्निभम् ॥ 158 ॥
स्फाटिके स्फाटिकं रूपं दर्पणे दर्पणो यथा ।
तथाऽऽत्मनि चिदाकारमानन्दं सोऽहमित्युत ॥ 159 ॥
अङ्गुष्ठमात्रं पुरुषं ध्यायेच्च चिन्मयं हृदि ।
तत्र स्फुरति यो भावः शृणु तत्कथयामि ते ॥ 160 ॥
अजोऽहममरोऽहं च अनादिनिधनो ह्यहम् ।
अविकारश्चिदानन्दो ह्यणीयान्महतो महान् ॥ 161 ॥
अपूर्वमपरं नित्यं स्वयञ्ज्योतिर्निरामयम् ।
विरजं परमाकाशं ध्रुवमानन्दमव्ययम् ॥ 162 ॥
अगोचरं तथाऽगम्यं नामरूपविवर्जितम् ।
निश्शब्दं तु विजानीयात्स्वभावाद्ब्रह्म पार्वति ॥ 163 ॥
यथा गन्धस्वभावत्वं कर्पूरकुसुमादिषु ।
शीतोष्णत्वस्वभावत्वं तथा ब्रह्मणि शाश्वतम् ॥ 164 ॥
यथा निजस्वभावेन कुण्डले कटकादयः ।
सुवर्णत्वेन तिष्ठन्ति तथाऽहं ब्रह्म शाश्वतम् ॥ 165 ॥
स्वयं तथाविधो भूत्वा स्थातव्यं यत्र कुत्र चित् ।
कीटो भृङ्ग इव ध्यानाद्यथा भवति तादृशः ॥ 166 ॥
गुरुध्यानं तथा कृत्वा स्वयं ब्रह्ममयो भवेत् ।
पिण्डे पदे तथा रूपे मुक्तास्ते नात्र संशयः ॥ 167 ॥
श्रीपार्वती उवाच ।
पिण्डं किं तु महादेव पदं किं समुदाहृतम् ।
रूपातीतं च रूपं किं एतदाख्याहि शङ्कर ॥ 168 ॥
श्रीमहादेव उवाच ।
पिण्डं कुण्डलिनी शक्तिः पदं हंसमुदाहृतम् ।
रूपं बिन्दुरिति ज्ञेयं रूपातीतं निरञ्जनम् ॥ 169 ॥
पिण्डे मुक्ताः पदे मुक्ता रूपे मुक्ता वरानने ।
रूपातीते तु ये मुक्तास्ते मुक्ता नाऽत्र संशयः ॥ 170 ॥
गुरुर्ध्यानेनैव नित्यं देही ब्रह्ममयो भवेत् ।
स्थितश्च यत्र कुत्राऽपि मुक्तोऽसौ नाऽत्र संशयः ॥ 171 ॥
ज्ञानं वैराग्यमैश्वर्यं यशश्रीः स्वमुदाहृतम् ।
षड्गुणैश्वर्ययुक्तो हि भगवान् श्रीगुरुः प्रिये ॥ 172 ॥
गुरुश्शिवो गुरुर्देवो गुरुर्बन्धुः शरीरिणाम् ।
गुरुरात्मा गुरुर्जीवो गुरोरन्यन्न विद्यते ॥ 173 ॥
एकाकी निस्स्पृहः शान्तश्चिन्ताऽसूयादिवर्जितः ।
बाल्यभावेन यो भाति ब्रह्मज्ञानी स उच्यते ॥ 174 ॥
न सुखं वेदशास्त्रेषु न सुखं मन्त्रयन्त्रके ।
गुरोः प्रसादादन्यत्र सुखं नास्ति महीतले ॥ 175 ॥
चार्वाकवैष्णवमते सुखं प्राभाकरे न हि ।
गुरोः पादान्तिके यद्वत्सुखं वेदान्तसम्मतम् ॥ 176 ॥
न तत्सुखं सुरेन्द्रस्य न सुखं चक्रवर्तिनाम् ।
यत्सुखं वीतरागस्य मुनेरेकान्तवासिनः ॥ 177 ॥
नित्यं ब्रह्मरसं पीत्वा तृप्तो यः परमात्मनि ।
इन्द्रं च मन्यते तुच्छं नृपाणां तत्र का कथा ॥ 178 ॥
यतः परमकैवल्यं गुरुमार्गेण वै भवेत् ।
गुरुभक्तिरतः कार्या सर्वदा मोक्षकाङ्क्षिभिः ॥ 179 ॥
एक एवाऽद्वितीयोऽहं गुरुवाक्येन निश्चितः ।
एवमभ्यस्यता नित्यं न सेव्यं वै वनान्तरम् ॥ 180 ॥
अभ्यासान्निमिषेणैव समाधिमधिगच्छति ।
आजन्मजनितं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥ 181 ॥
किमावाहनमव्यक्ते व्यापके किं विसर्जनम् ।
अमूर्ते च कथं पूजा कथं ध्यानं निरामये ॥ 182 ॥
गुरुर्विष्णुः सत्त्वमयो राजसश्चतुराननः ।
तामसो रुद्ररूपेण सृजत्यवति हन्ति च ॥ 183 ॥
स्वयं ब्रह्ममयो भूत्वा तत्परं चावलोकयेत् ।
परात्परतरं नान्यत् सर्वगं तन्निरामयम् ॥ 184 ॥
तस्यावलोकनं प्राप्य सर्वसङ्गविवर्जितः ।
एकाकी निस्स्पृहः शान्तः स्थातव्यं तत्प्रसादतः ॥ 185 ॥
लब्धं वाऽथ न लब्धं वा स्वल्पं वा बहुलं तथा ।
निष्कामेनैव भोक्तव्यं सदा सन्तुष्टमानसः ॥ 186 ॥
सर्वज्ञपदमित्याहुर्देही सर्वमयो भुवि ।
सदाऽऽनन्दः सदा शान्तो रमते यत्र कुत्र चित् ॥ 187 ॥
यत्रैव तिष्ठते सोऽपि स देशः पुण्यभाजनः ।
मुक्तस्य लक्षणं देवि तवाऽग्रे कथितं मया ॥ 188 ॥
उपदेशस्त्वयं देवि गुरुमार्गेण मुक्तिदः ।
गुरुभक्तिः तथाऽत्यन्ता कर्तव्या वै मनीषिभिः ॥ 189 ॥
नित्ययुक्ताश्रयः सर्ववेदकृत्सर्ववेदकृत् ।
स्वपरज्ञानदाता च तं वन्दे गुरुमीश्वरम् ॥ 190 ॥
यद्यप्यधीता निगमाः षडङ्गा आगमाः प्रिये ।
अध्यात्मादीनि शास्त्राणि ज्ञानं नास्ति गुरुं विना ॥ 191 ॥
शिवपूजारतो वाऽपि विष्णुपूजारतोऽथवा ।
गुरुतत्त्वविहीनश्चेत्तत्सर्वं व्यर्थमेव हि ॥ 192 ॥
शिवस्वरूपमज्ञात्वा शिवपूजा कृता यदि ।
सा पूजा नाममात्रं स्याच्चित्रदीप इव प्रिये ॥ 193 ॥
सर्वं स्यात्सफलं कर्म गुरुदीक्षाप्रभावतः ।
गुरुलाभात्सर्वलाभो गुरुहीनस्तु बालिशः ॥ 194 ॥
गुरुहीनः पशुः कीटः पतङ्गो वक्तुमर्हति ।
शिवरूपं स्वरूपं च न जानाति यतस्स्वयम् ॥ 195 ॥
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सर्वसङ्गविवर्जितः ।
विहाय शास्त्रजालानि गुरुमेव समाश्रयेत् ॥ 196 ॥
निरस्तसर्वसन्देहो एकीकृत्य सुदर्शनम् ।
रहस्यं यो दर्शयति भजामि गुरुमीश्वरम् ॥ 197 ॥
ज्ञानहीनो गुरुस्त्याज्यो मिथ्यावादी विडम्बकः ।
स्वविश्रान्तिं न जानाति परशान्तिं करोति किम् ॥ 198 ॥
शिलायाः किं परं ज्ञानं शिलासङ्घप्रतारणे ।
स्वयं तर्तुं न जानाति परं निस्तारयेत् कथम् ॥ 199 ॥
न वन्दनीयास्ते कष्टं दर्शनाद्भ्रान्तिकारकाः ।
वर्जयेत्तान् गुरून् दूरे धीरस्य तु समाश्रयेत् ॥ 200 ॥
पाषण्डिनः पापरताः नास्तिका भेदबुद्धयः ।
स्त्रीलम्पटा दुराचाराः कृतघ्ना बकवृत्तयः ॥ 201 ॥
कर्मभ्रष्टाः क्षमानष्टा निन्द्यतर्कैश्च वादिनः ।
कामिनः क्रोधिनश्चैव हिंस्राश्चण्डाः शठास्तथा ॥ 202 ॥
ज्ञानलुप्ता न कर्तव्या महापापास्तथा प्रिये ।
एभ्यो भिन्नो गुरुः सेव्यः एकभक्त्या विचार्य च ॥ 203 ॥
शिष्यादन्यत्र देवेशि न वदेद्यस्य कस्यचित् ।
नराणां च फलप्राप्तौ भक्तिरेव हि कारणम् ॥ 204 ॥
गूढो दृढश्च प्रीतश्च मौनेन सुसमाहितः ।
सकृत्कामगतो वाऽपि पञ्चधा गुरुरीरितः ॥ 205 ॥
सर्वं गुरुमुखाल्लब्धं सफलं पापनाशनम् ।
यद्यदात्महितं वस्तु तत्तद्द्रव्यं न वञ्चयेत् ॥ 206 ॥
गुरुदेवार्पणं वस्तु तेन तुष्टोऽस्मि सुव्रते ।
श्रीगुरोः पादुकां मुद्रां मूलमन्त्रं च गोपयेत् ॥ 207 ॥
नताऽस्मि ते नाथ पदारविन्दं
बुद्धीन्द्रियप्राणमनोवचोभिः ।
यच्चिन्त्यते भावित आत्मयुक्तौ
मुमुक्षिभिः कर्ममयोपशान्तये ॥ 208 ॥
अनेन यद्भवेत्कार्यं तद्वदामि तव प्रिये ।
लोकोपकारकं देवि लौकिकं तु विवर्जयेत् ॥ 209 ॥
लौकिकाद्धर्मतो याति ज्ञानहीनो भवार्णवे ।
ज्ञानभावे च यत्सर्वं कर्म निष्कर्म शाम्यति ॥ 210 ॥
इमां तु भक्तिभावेन पठेद्वै शृणुयादपि ।
लिखित्वा यत्प्रदानेन तत्सर्वं फलमश्नुते ॥ 211 ॥
गुरुगीतामिमां देवि हृदि नित्यं विभावय ।
महाव्याधिगतैर्दुःखैः सर्वदा प्रजपेन्मुदा ॥ 212 ॥
गुरुगीताक्षरैकैकं मन्त्रराजमिदं प्रिये ।
अन्ये च विविधाः मन्त्राः कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ 213 ॥
अनन्त फलमाप्नोति गुरुगीता जपेन तु ।
सर्वपापहरा देवि सर्वदारिद्र्यनाशिनी ॥ 214 ॥
अकालमृत्युहरा चैव सर्वसङ्कटनाशिनी ।
यक्षराक्षसभूतादिचोरव्याघ्रविघातिनी ॥ 215 ॥
सर्वोपद्रवकुष्ठादिदुष्टदोषनिवारिणी ।
यत्फलं गुरुसान्निध्यात्तत्फलं पठनाद्भवेत् ॥ 216 ॥
महाव्याधिहरा सर्वविभूतेः सिद्धिदा भवेत् ।
अथवा मोहने वश्ये स्वयमेव जपेत्सदा ॥ 217 ॥
कुशदूर्वासने देवि ह्यासने शुभ्रकम्बले ।
उपविश्य ततो देवि जपेदेकाग्रमानसः ॥ 218 ॥
शुक्लं सर्वत्र वै प्रोक्तं वश्ये रक्तासनं प्रिये ।
पद्मासने जपेन्नित्यं शान्तिवश्यकरं परम् ॥ 219 ॥
वस्त्रासने च दारिद्र्यं पाषाणे रोगसम्भवः ।
मेदिन्यां दुःखमाप्नोति काष्ठे भवति निष्फलम् ॥ 220 ॥
कृष्णाजिने ज्ञानसिद्धिः मोक्षश्रीर्व्याघ्रचर्मणि ।
कुशासने ज्ञानसिद्धिः सर्वसिद्धिस्तु कम्बले ॥ 221 ॥
आग्नेय्यां कर्षणं चैव वायव्यां शत्रुनाशनम् ।
नैरृत्यां दर्शनं चैव ईशान्यां ज्ञानमेव च ॥ 222 ॥
उदङ्मुखः शान्तिजाप्ये वश्ये पूर्वमुखस्तथा ।
याम्ये तु मारणं प्रोक्तं पश्चिमे च धनागमः ॥ 223 ॥
मोहनं सर्वभूतानां बन्धमोक्षकरं परम् ।
देवराजप्रियकरं राजानं वशमानयेत् ॥ 224 ॥
मुखस्तम्भकरं चैव गुणानां च विवर्धनम् ।
दुष्कर्मनाशनं चैव तथा सत्कर्मसिद्धिदम् ॥ 225 ॥
असिद्धं साधयेत्कार्यं नवग्रहभयापहम् ।
दुःस्वप्ननाशनं चैव सुस्वप्नफलदायकम् ॥ 226 ॥
मोहशान्तिकरं चैव बन्धमोक्षकरं परम् ।
स्वरूपज्ञाननिलयं गीताशास्त्रमिदं शिवे ॥ 227 ॥
यं यं चिन्तयते कामं तं तं प्राप्नोति निश्चयम् ।
नित्यं सौभाग्यदं पुण्यं तापत्रयकुलापहम् ॥ 228 ॥
सर्वशान्तिकरं नित्यं तथा वन्ध्या सुपुत्रदम् ।
अवैधव्यकरं स्त्रीणां सौभाग्यस्य विवर्धनम् ॥ 229 ॥
आयुरारोग्यमैश्वर्यं पुत्रपौत्रविवर्धनम् ।
निष्कामजापी विधवा पठेन्मोक्षमवाप्नुयात् ॥ 230 ॥
अवैधव्यं सकामा तु लभते चान्यजन्मनि ।
सर्वदुःखमयं विघ्नं नाशयेत्तापहारकम् ॥ 231 ॥
सर्वपापप्रशमनं धर्मकामार्थमोक्षदम् ।
यं यं चिन्तयते कामं तं तं प्राप्नोति निश्चितम् ॥ 232 ॥
काम्यानां कामधेनुर्वै कल्पते कल्पपादपः ।
चिन्तामणिश्चिन्तितस्य सर्वमङ्गलकारकम् ॥ 233 ॥
लिखित्वा पूजयेद्यस्तु मोक्षश्रियमवाप्नुयात् ।
गुरूभक्तिर्विशेषेण जायते हृदि सर्वदा ॥ 234 ॥
जपन्ति शाक्ताः सौराश्च गाणपत्याश्च वैष्णवाः ।
शैवाः पाशुपताः सर्वे सत्यं सत्यं न संशयः ॥ 235 ॥
इति श्रीस्कन्दपुराणे उत्तरखण्डे उमामहेश्वर संवादे
श्री गुरुगीतायां द्वितीयोऽध्यायः ॥
atha dvitīyo'dhyāyaḥ ||
dhyānaṃ śruṇu mahādevi sarvānandapradāyakam |
sarvasaukhyakaraṃ caiva bhuktimuktipradāyakam || 109 ||
śrīmatparaṃ brahma guruṃ smarāmi
śrīmatparaṃ brahma guruṃ bhajāmi |
śrīmatparaṃ brahma guruṃ vadāmi
śrīmatparaṃ brahma guruṃ namāmi || 110 ||
brahmānandaṃ paramasukhadaṃ kevalaṃ jñānamūrtiṃ
dvandvātītaṃ gaganasadṛśaṃ tattvamasyādilakṣyam |
ekaṃ nityaṃ vimalamacalaṃ sarvadhīsākṣibhūtaṃ
bhāvātītaṃ triguṇarahitaṃ sadguruṃ taṃ namāmi || 111 ||
hṛdambuje karṇikamadhyasaṃsthe
siṃhāsane saṃsthitadivyamūrtim |
dhyāyedguruṃ candrakalāprakāśaṃ
saccitsukhābhīṣṭavaraṃ dadhānam || 112 ||
śvetāmbaraṃ śvetavilepapuṣpaṃ
muktāvibhūṣaṃ muditaṃ dvinetram |
vāmāṅkapīṭhasthitadivyaśaktiṃ
mandasmitaṃ pūrṇakṛpānidhānam || 113 ||
ānandamānandakaraṃ prasannaṃ
jñānasvarūpaṃ nijabhāvayuktam |
yogīndramīḍyaṃ bhavarogavaidyaṃ
śrīmadguruṃ nityamahaṃ namāmi || 114 ||
vande gurūṇāṃ caraṇāravindaṃ
sandarśitasvātmasukhāvabodhe |
janasya ye jāṅgalikāyamāne
saṃsārahālāhalamohaśāntyai || 115 ||
yasmin sṛṣṭisthitidhvaṃsanigrahānugrahātmakam |
kṛtyaṃ pañcavidhaṃ śaśvat bhāsate taṃ guruṃ bhajet || 116 ||
pādābje sarvasaṃsāradāvakālānalaṃ svake |
brahmarandhre sthitāmbhojamadhyasthaṃ candramaṇḍalam || 117 ||
akathāditrirekhābje sahasradalamaṇḍale |
haṃsapārśvatrikoṇe ca smarettanmadhyagaṃ gurum || 118 ||
nityaṃ śuddhaṃ nirābhāsaṃ nirākāraṃ nirañjanam |
nityabodhaṃ cidānandaṃ guruṃ brahma namāmyaham || 119 ||
sakalabhuvanasṛṣṭiḥ kalpitāśeṣasṛṣṭiḥ
nikhilanigamadṛṣṭiḥ satpadārthaikasṛṣṭiḥ |
atadgaṇaparameṣṭiḥ satpadārthaikadṛṣṭiḥ
bhavaguṇaparameṣṭirmokṣamārgaikadṛṣṭiḥ || 120 ||
sakalabhuvanaraṅgasthāpanāstambhayaṣṭiḥ
sakaruṇarasavṛṣṭistattvamālāsamaṣṭiḥ |
sakalasamayasṛṣṭissaccidānandadṛṣṭiḥ
nivasatu mayi nityaṃ śrīgurordivyadṛṣṭiḥ || 121 ||
na guroradhikaṃ na guroradhikaṃ
na guroradhikaṃ na guroradhikam |
śivaśāsanataḥ śivaśāsanataḥ
śivaśāsanataḥ śivaśāsanataḥ || 122 ||
idameva śivaṃ idameva śivaṃ
idameva śivaṃ idameva śivam |
hariśāsanato hariśāsanato
hariśāsanato hariśāsanataḥ || 123 ||
viditaṃ viditaṃ viditaṃ viditaṃ
vijanaṃ vijanaṃ vijanaṃ vijanam |
vidhiśāsanato vidhiśāsanato
vidhiśāsanato vidhiśāsanataḥ || 124 ||
evaṃvidhaṃ guruṃ dhyātvā jñānamutpadyate svayam |
tadā gurūpadeśena mukto'hamiti bhāvayet || 125 ||
gurūpadiṣṭamārgeṇa manaśśuddhiṃ tu kārayet |
anityaṃ khaṇḍayetsarvaṃ yatkiñcidātmagocaram || 126 ||
jñeyaṃ sarvaṃ pratītaṃ ca jñānaṃ ca mana ucyate |
jñānaṃ jñeyaṃ samaṃ kuryānnānyaḥ panthā dvitīyakaḥ || 127 ||
kimatra bahunoktena śāstrakoṭiśatairapi |
durlabhā cittaviśrāntiḥ vinā gurukṛpāṃ parām || 128 ||
karuṇākhaḍgapātena chitvā pāśāṣṭakaṃ śiśoḥ |
samyagānandajanakaḥ sadguruḥ so'bhidhīyate || 129 ||
evaṃ śrutvā mahādevi gurunindāṃ karoti yaḥ |
sa yāti narakān ghorān yāvaccandradivākarau || 130 ||
yāvatkalpāntako dehastāvaddevi guruṃ smaret |
gurulopo na kartavyaḥ svacchando yadi vā bhavet || 131 ||
huṅkāreṇa na vaktavyaṃ prājñaśiṣyaiḥ kadācana |
guroragra na vaktavyamasatyaṃ tu kadācana || 132 ||
guruṃ tvaṅkṛtya huṅkṛtya gurusānnidhyabhāṣaṇaḥ |
araṇye nirjale deśe sambhaved brahmarākṣasaḥ || 133 ||
advaitaṃ bhāvayennityaṃ sarvāvasthāsu sarvadā |
kadācidapi no kuryādadvaitaṃ gurusannidhau || 134 ||
dṛśyavismṛtiparyantaṃ kuryād gurupadārcanam |
tādṛśasyaiva kaivalyaṃ na ca tadvyatirekiṇaḥ || 135 ||
api sampūrṇatattvajño gurutyāgī bhavedyadā |
bhavatyeva hi tasyāntakāle vikṣepamutkaṭam || 136 ||
gurukāryaṃ na laṅgheta nāpṛṣṭvā kāryamācaret |
na hyuttiṣṭheddiśe'natvā gurusadbhāvaśobhitaḥ || 137 ||
gurau sati svayaṃ devi pareṣāṃ tu kadācana |
upadeśaṃ na vai kuryāt tathā cedrākṣaso bhavet || 138 ||
na gurorāśrame kuryāt duṣpānaṃ parisarpaṇam |
dīkṣā vyākhyā prabhutvādi gurorājñāṃ na kārayet || 139 ||
nopāśrayaṃ ca paryakaṃ na ca pādaprasāraṇam |
nāṅgabhogādikaṃ kuryānna līlāmaparāmapi || 140 ||
gurūṇāṃ sadasadvā'pi yaduktaṃ tanna laṅghayet |
kurvannājñāṃ divā rātrau dāsavannivasedguro || 141 ||
adattaṃ na gurordravyamupabhuñjīta karhicit |
datte ca raṅkavadgrāhyaṃ prāṇo'pyetena labhyate || 142 ||
pādukāsanaśayyādi guruṇā yadabhīṣṭitam |
namaskurvīta tatsarvaṃ pādābhyāṃ na spṛśet kvacit || 143 ||
gacchataḥ pṛṣṭhato gacchet gurucchāyāṃ na laṅghayet |
nolbaṇaṃ dhārayedveṣaṃ nālaṅkārāṃstatolbaṇān || 144 ||
gurunindākaraṃ dṛṣṭvā dhāvayedatha vāsayet |
sthānaṃ vā tatparityājyaṃ jihvācchedākṣamo yadi || 145 ||
nocchiṣṭaṃ kasyaciddeyaṃ gurorājñāṃ na ca tyajet |
kṛtsnamucchiṣṭamādāya haviriva bhakṣayetsvayam || 146 ||
nā'nṛtaṃ nā'priyaṃ caiva na garvaṃ nā'pi vā bahu |
na niyogaparaṃ brūyāt gurorājñāṃ vibhāvayet || 147 ||
prabho devakuleśānāṃ svāmin rājan kuleśvara |
iti sambodhanairbhīto gurubhāvena sarvadā || 148 ||
munibhiḥ pannagairvāpi surairvā śāpito yadi |
kālamṛtyubhayādvāpi guruḥ santrāti pārvati || 149 ||
aśaktā hi surādyāśca hyaśaktāḥ munayastathā |
guruśāpopapannasya rakṣaṇāya ca kutracit || 150 ||
mantrarājamidaṃ devi gururityakṣaradvayam |
smṛtivedapurāṇānāṃ sārameva na saṃśayaḥ || 151 ||
satkāramānapūjārthaṃ daṇḍakāṣayadhāraṇaḥ |
sa sannyāsī na vaktavyaḥ sannyāsī jñānatatparaḥ || 152 ||
vijānanti mahāvākyaṃ guroścaraṇa sevayā |
te vai sannyāsinaḥ proktā itare veṣadhāriṇaḥ || 153 ||
[pāṭhabhedaḥ –
nityaṃ brahma nirākāraṃ nirguṇaṃ bodhayetparam |
bhāsayan brahmabhāvaṃ ca dīpo dīpāntaraṃ yathā ||
]
nityaṃ brahma nirākāraṃ nirguṇaṃ satyaciddhanam |
yaḥ sākṣātkurute loke gurutvaṃ tasya śobhate || 154 ||
guruprasādataḥ svātmanyātmārāmanirīkṣaṇāt |
samatā muktimārgeṇa svātmajñānaṃ pravartate || 155 ||
ābrahmastambaparyantaṃ paramātmasvarūpakam |
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva praṇamāmi jaganmayam || 156 ||
vande'haṃ saccidānandaṃ bhāvātītaṃ jagadgurum |
nityaṃ pūrṇaṃ nirākāraṃ nirguṇaṃ svātmasaṃsthitam || 157 ||
parātparataraṃ dhyāyennityamānandakārakam |
hṛdayākāśamadhyasthaṃ śuddhasphaṭikasannibham || 158 ||
sphāṭike sphāṭikaṃ rūpaṃ darpaṇe darpaṇo yathā |
tathā''tmani cidākāramānandaṃ so'hamityuta || 159 ||
aṅguṣṭhamātraṃ puruṣaṃ dhyāyecca cinmayaṃ hṛdi |
tatra sphurati yo bhāvaḥ śṛṇu tatkathayāmi te || 160 ||
ajo'hamamaro'haṃ ca anādinidhano hyaham |
avikāraścidānando hyaṇīyānmahato mahān || 161 ||
apūrvamaparaṃ nityaṃ svayañjyotirnirāmayam |
virajaṃ paramākāśaṃ dhruvamānandamavyayam || 162 ||
agocaraṃ tathā'gamyaṃ nāmarūpavivarjitam |
niśśabdaṃ tu vijānīyātsvabhāvādbrahma pārvati || 163 ||
yathā gandhasvabhāvatvaṃ karpūrakusumādiṣu |
śītoṣṇatvasvabhāvatvaṃ tathā brahmaṇi śāśvatam || 164 ||
yathā nijasvabhāvena kuṇḍale kaṭakādayaḥ |
suvarṇatvena tiṣṭhanti tathā'haṃ brahma śāśvatam || 165 ||
svayaṃ tathāvidho bhūtvā sthātavyaṃ yatra kutra cit |
kīṭo bhṛṅga iva dhyānādyathā bhavati tādṛśaḥ || 166 ||
gurudhyānaṃ tathā kṛtvā svayaṃ brahmamayo bhavet |
piṇḍe pade tathā rūpe muktāste nātra saṃśayaḥ || 167 ||
śrīpārvatī uvāca |
piṇḍaṃ kiṃ tu mahādeva padaṃ kiṃ samudāhṛtam |
rūpātītaṃ ca rūpaṃ kiṃ etadākhyāhi śaṅkara || 168 ||
śrīmahādeva uvāca |
piṇḍaṃ kuṇḍalinī śaktiḥ padaṃ haṃsamudāhṛtam |
rūpaṃ binduriti jñeyaṃ rūpātītaṃ nirañjanam || 169 ||
piṇḍe muktāḥ pade muktā rūpe muktā varānane |
rūpātīte tu ye muktāste muktā nā'tra saṃśayaḥ || 170 ||
gururdhyānenaiva nityaṃ dehī brahmamayo bhavet |
sthitaśca yatra kutrā'pi mukto'sau nā'tra saṃśayaḥ || 171 ||
jñānaṃ vairāgyamaiśvaryaṃ yaśaśrīḥ svamudāhṛtam |
ṣaḍguṇaiśvaryayukto hi bhagavān śrīguruḥ priye || 172 ||
guruśśivo gururdevo gururbandhuḥ śarīriṇām |
gururātmā gururjīvo guroranyanna vidyate || 173 ||
ekākī nisspṛhaḥ śāntaścintā'sūyādivarjitaḥ |
bālyabhāvena yo bhāti brahmajñānī sa ucyate || 174 ||
na sukhaṃ vedaśāstreṣu na sukhaṃ mantrayantrake |
guroḥ prasādādanyatra sukhaṃ nāsti mahītale || 175 ||
cārvākavaiṣṇavamate sukhaṃ prābhākare na hi |
guroḥ pādāntike yadvatsukhaṃ vedāntasammatam || 176 ||
na tatsukhaṃ surendrasya na sukhaṃ cakravartinām |
yatsukhaṃ vītarāgasya munerekāntavāsinaḥ || 177 ||
nityaṃ brahmarasaṃ pītvā tṛpto yaḥ paramātmani |
indraṃ ca manyate tucchaṃ nṛpāṇāṃ tatra kā kathā || 178 ||
yataḥ paramakaivalyaṃ gurumārgeṇa vai bhavet |
gurubhaktirataḥ kāryā sarvadā mokṣakāṅkṣibhiḥ || 179 ||
eka evā'dvitīyo'haṃ guruvākyena niścitaḥ |
evamabhyasyatā nityaṃ na sevyaṃ vai vanāntaram || 180 ||
abhyāsānnimiṣeṇaiva samādhimadhigacchati |
ājanmajanitaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati || 181 ||
kimāvāhanamavyakte vyāpake kiṃ visarjanam |
amūrte ca kathaṃ pūjā kathaṃ dhyānaṃ nirāmaye || 182 ||
gururviṣṇuḥ sattvamayo rājasaścaturānanaḥ |
tāmaso rudrarūpeṇa sṛjatyavati hanti ca || 183 ||
svayaṃ brahmamayo bhūtvā tatparaṃ cāvalokayet |
parātparataraṃ nānyat sarvagaṃ tannirāmayam || 184 ||
tasyāvalokanaṃ prāpya sarvasaṅgavivarjitaḥ |
ekākī nisspṛhaḥ śāntaḥ sthātavyaṃ tatprasādataḥ || 185 ||
labdhaṃ vā'tha na labdhaṃ vā svalpaṃ vā bahulaṃ tathā |
niṣkāmenaiva bhoktavyaṃ sadā santuṣṭamānasaḥ || 186 ||
sarvajñapadamityāhurdehī sarvamayo bhuvi |
sadā''nandaḥ sadā śānto ramate yatra kutra cit || 187 ||
yatraiva tiṣṭhate so'pi sa deśaḥ puṇyabhājanaḥ |
muktasya lakṣaṇaṃ devi tavā'gre kathitaṃ mayā || 188 ||
upadeśastvayaṃ devi gurumārgeṇa muktidaḥ |
gurubhaktiḥ tathā'tyantā kartavyā vai manīṣibhiḥ || 189 ||
nityayuktāśrayaḥ sarvavedakṛtsarvavedakṛt |
svaparajñānadātā ca taṃ vande gurumīśvaram || 190 ||
yadyapyadhītā nigamāḥ ṣaḍaṅgā āgamāḥ priye |
adhyātmādīni śāstrāṇi jñānaṃ nāsti guruṃ vinā || 191 ||
śivapūjārato vā'pi viṣṇupūjārato'thavā |
gurutattvavihīnaścettatsarvaṃ vyarthameva hi || 192 ||
śivasvarūpamajñātvā śivapūjā kṛtā yadi |
sā pūjā nāmamātraṃ syāccitradīpa iva priye || 193 ||
sarvaṃ syātsaphalaṃ karma gurudīkṣāprabhāvataḥ |
gurulābhātsarvalābho guruhīnastu bāliśaḥ || 194 ||
guruhīnaḥ paśuḥ kīṭaḥ pataṅgo vaktumarhati |
śivarūpaṃ svarūpaṃ ca na jānāti yatassvayam || 195 ||
tasmātsarvaprayatnena sarvasaṅgavivarjitaḥ |
vihāya śāstrajālāni gurumeva samāśrayet || 196 ||
nirastasarvasandeho ekīkṛtya sudarśanam |
rahasyaṃ yo darśayati bhajāmi gurumīśvaram || 197 ||
jñānahīno gurustyājyo mithyāvādī viḍambakaḥ |
svaviśrāntiṃ na jānāti paraśāntiṃ karoti kim || 198 ||
śilāyāḥ kiṃ paraṃ jñānaṃ śilāsaṅghapratāraṇe |
svayaṃ tartuṃ na jānāti paraṃ nistārayet katham || 199 ||
na vandanīyāste kaṣṭaṃ darśanādbhrāntikārakāḥ |
varjayettān gurūn dūre dhīrasya tu samāśrayet || 200 ||
pāṣaṇḍinaḥ pāparatāḥ nāstikā bhedabuddhayaḥ |
strīlampaṭā durācārāḥ kṛtaghnā bakavṛttayaḥ || 201 ||
karmabhraṣṭāḥ kṣamānaṣṭā nindyatarkaiśca vādinaḥ |
kāminaḥ krodhinaścaiva hiṃsrāścaṇḍāḥ śaṭhāstathā || 202 ||
jñānaluptā na kartavyā mahāpāpāstathā priye |
ebhyo bhinno guruḥ sevyaḥ ekabhaktyā vicārya ca || 203 ||
śiṣyādanyatra deveśi na vadedyasya kasyacit |
narāṇāṃ ca phalaprāptau bhaktireva hi kāraṇam || 204 ||
gūḍho dṛḍhaśca prītaśca maunena susamāhitaḥ |
sakṛtkāmagato vā'pi pañcadhā gururīritaḥ || 205 ||
sarvaṃ gurumukhāllabdhaṃ saphalaṃ pāpanāśanam |
yadyadātmahitaṃ vastu tattaddravyaṃ na vañcayet || 206 ||
gurudevārpaṇaṃ vastu tena tuṣṭo'smi suvrate |
śrīguroḥ pādukāṃ mudrāṃ mūlamantraṃ ca gopayet || 207 ||
natā'smi te nātha padāravindaṃ
buddhīndriyaprāṇamanovacobhiḥ |
yaccintyate bhāvita ātmayuktau
mumukṣibhiḥ karmamayopaśāntaye || 208 ||
anena yadbhavetkāryaṃ tadvadāmi tava priye |
lokopakārakaṃ devi laukikaṃ tu vivarjayet || 209 ||
laukikāddharmato yāti jñānahīno bhavārṇave |
jñānabhāve ca yatsarvaṃ karma niṣkarma śāmyati || 210 ||
imāṃ tu bhaktibhāvena paṭhedvai śṛṇuyādapi |
likhitvā yatpradānena tatsarvaṃ phalamaśnute || 211 ||
gurugītāmimāṃ devi hṛdi nityaṃ vibhāvaya |
mahāvyādhigatairduḥkhaiḥ sarvadā prajapenmudā || 212 ||
gurugītākṣaraikaikaṃ mantrarājamidaṃ priye |
anye ca vividhāḥ mantrāḥ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || 213 ||
ananta phalamāpnoti gurugītā japena tu |
sarvapāpaharā devi sarvadāridryanāśinī || 214 ||
akālamṛtyuharā caiva sarvasaṅkaṭanāśinī |
yakṣarākṣasabhūtādicoravyāghravighātinī || 215 ||
sarvopadravakuṣṭhādiduṣṭadoṣanivāriṇī |
yatphalaṃ gurusānnidhyāttatphalaṃ paṭhanādbhavet || 216 ||
mahāvyādhiharā sarvavibhūteḥ siddhidā bhavet |
athavā mohane vaśye svayameva japetsadā || 217 ||
kuśadūrvāsane devi hyāsane śubhrakambale |
upaviśya tato devi japedekāgramānasaḥ || 218 ||
śuklaṃ sarvatra vai proktaṃ vaśye raktāsanaṃ priye |
padmāsane japennityaṃ śāntivaśyakaraṃ param || 219 ||
vastrāsane ca dāridryaṃ pāṣāṇe rogasambhavaḥ |
medinyāṃ duḥkhamāpnoti kāṣṭhe bhavati niṣphalam || 220 ||
kṛṣṇājine jñānasiddhiḥ mokṣaśrīrvyāghracarmaṇi |
kuśāsane jñānasiddhiḥ sarvasiddhistu kambale || 221 ||
āgneyyāṃ karṣaṇaṃ caiva vāyavyāṃ śatrunāśanam |
nairṛtyāṃ darśanaṃ caiva īśānyāṃ jñānameva ca || 222 ||
udaṅmukhaḥ śāntijāpye vaśye pūrvamukhastathā |
yāmye tu māraṇaṃ proktaṃ paścime ca dhanāgamaḥ || 223 ||
mohanaṃ sarvabhūtānāṃ bandhamokṣakaraṃ param |
devarājapriyakaraṃ rājānaṃ vaśamānayet || 224 ||
mukhastambhakaraṃ caiva guṇānāṃ ca vivardhanam |
duṣkarmanāśanaṃ caiva tathā satkarmasiddhidam || 225 ||
asiddhaṃ sādhayetkāryaṃ navagrahabhayāpaham |
duḥsvapnanāśanaṃ caiva susvapnaphaladāyakam || 226 ||
mohaśāntikaraṃ caiva bandhamokṣakaraṃ param |
svarūpajñānanilayaṃ gītāśāstramidaṃ śive || 227 ||
yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścayam |
nityaṃ saubhāgyadaṃ puṇyaṃ tāpatrayakulāpaham || 228 ||
sarvaśāntikaraṃ nityaṃ tathā vandhyā suputradam |
avaidhavyakaraṃ strīṇāṃ saubhāgyasya vivardhanam || 229 ||
āyurārogyamaiśvaryaṃ putrapautravivardhanam |
niṣkāmajāpī vidhavā paṭhenmokṣamavāpnuyāt || 230 ||
avaidhavyaṃ sakāmā tu labhate cānyajanmani |
sarvaduḥkhamayaṃ vighnaṃ nāśayettāpahārakam || 231 ||
sarvapāpapraśamanaṃ dharmakāmārthamokṣadam |
yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścitam || 232 ||
kāmyānāṃ kāmadhenurvai kalpate kalpapādapaḥ |
cintāmaṇiścintitasya sarvamaṅgalakārakam || 233 ||
likhitvā pūjayedyastu mokṣaśriyamavāpnuyāt |
gurūbhaktirviśeṣeṇa jāyate hṛdi sarvadā || 234 ||
japanti śāktāḥ saurāśca gāṇapatyāśca vaiṣṇavāḥ |
śaivāḥ pāśupatāḥ sarve satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || 235 ||
iti śrīskandapurāṇe uttarakhaṇḍe umāmaheśvara saṃvāde
śrī gurugītāyāṃ dvitīyo'dhyāyaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.