॥ ਸਪ੍ਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥
॥ ਨਾਗਰਨਾਰਾਯਣਃ ॥
ਅਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਚ ਕੁਲਟਾਕੁਲਵਰ੍ਤ੍ਮਪਾਤ-ਸਞ੍ਜਾਤਪਾਤਕ ਇਵ ਸ੍ਫੁਟਲਾਞ੍ਛਨਸ਼੍ਰੀਃ ।
ਵृਨ੍ਦਾਵਨਾਨ੍ਤਰਮਦੀਪਯਦਂਸ਼ੁਜਾਲੈ-ਰ੍ਦਿਕ੍ਸੁਨ੍ਦਰੀਵਦਨਚਨ੍ਦਨਬਿਨ੍ਦੁਰਿਨ੍ਦੁਃ ॥ 40 ॥
ਪ੍ਰਸਰਤਿ ਸ਼ਸ਼ਧਰਬਿਮ੍ਬੇ ਵਿਹਿਤਵਿਲਮ੍ਬੇ ਚ ਮਾਧਵੇ ਵਿਧੁਰਾ ।
ਵਿਰਚਿਤਵਿਵਿਧਵਿਲਾਪਂ ਸਾ ਪਰਿਤਾਪਂ ਚਕਾਰੋਚ੍ਚੈਃ ॥ 41 ॥
॥ ਗੀਤਂ 13 ॥
ਕਥਿਤਸਮਯੇऽਪਿ ਹਰਿਰਹਹ ਨ ਯਯੌ ਵਨਮ੍ ।
ਮਮ ਵਿਫਲਮਿਦਮਮਲਰੂਪਮਪਿ ਯੌਵਨਮ੍ ॥
ਯਾਮਿ ਹੇ ਕਮਿਹ ਸ਼ਰਣਂ ਸਖੀਜਨਵਚਨਵਞ੍ਚਿਤਾ ॥ 1 ॥
ਯਦਨੁਗਮਨਾਯ ਨਿਸ਼ਿ ਗਹਨਮਪਿ ਸ਼ੀਲਿਤਮ੍ ।
ਤੇਨ ਮਮ ਹृਦਯਮਿਦਮਸਮਸ਼ਰਕੀਲਿਤਮ੍ ॥ 2 ॥
ਮਮ ਮਰਣਮੇਵ ਵਰਮਤਿਵਿਤਥਕੇਤਨਾ ।
ਕਿਮਿਹ ਵਿषਹਾਮਿ ਵਿਰਹਾਨਲਚੇਤਨਾ ॥ 3 ॥
ਮਾਮਹਹ ਵਿਧੁਰਯਤਿ ਮਧੁਰਮਧੁਯਾਮਿਨੀ ।
ਕਾਪਿ ਹਰਿਮਨੁਭਵਤਿ ਕृਤਸੁਕृਤਕਾਮਿਨੀ ॥ 4 ॥
ਅਹਹ ਕਲਯਾਮਿ ਵਲਯਾਦਿਮਣੀਭੂषਣਮ੍ ।
ਹਰਿਵਿਰਹਦਹਨਵਹਨੇਨ ਬਹੁਦੂषਣਮ੍ ॥ 5 ॥
ਕੁਸੁਮਸੁਕੁਮਾਰਤਨੁਮਤਨੁਸ਼ਰਲੀਲਯਾ ।
ਸ੍ਰਗਪਿ ਹृਦਿ ਹਨ੍ਤਿ ਮਾਮਤਿਵਿषਮਸ਼ੀਲਯਾ ॥ 6 ॥
ਅਹਮਿਹ ਨਿਵਸਾਮਿ ਨਗਣਿਤਵਨਵੇਤਸਾ ।
ਸ੍ਮਰਤਿ ਮਧੁਸੂਦਨੋ ਮਾਮਪਿ ਨ ਚੇਤਸਾ ॥ 7 ॥
ਹਰਿਚਰਣਸ਼ਰਣਜਯਦੇਵਕਵਿਭਾਰਤੀ ।
ਵਸਤੁ ਹृਦਿ ਯੁਵਤਿਰਿਵ ਕੋਮਲਕਲਾਵਤੀ ॥ 8 ॥
ਤਤ੍ਕਿਂ ਕਾਮਪਿ ਕਾਮਿਨੀਮਭਿਸृਤਃ ਕਿਂ ਵਾ ਕਲਾਕੇਲਿਭਿ-ਰ੍ਬਦ੍ਧੋ ਬਨ੍ਧੁਭਿਰਨ੍ਧਕਾਰਿਣਿ ਵਨੋਪਾਨ੍ਤੇ ਕਿਮੁ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤਿ ।
ਕਾਨ੍ਤਃ ਕ੍ਲਾਨ੍ਤਮਨਾ ਮਨਾਗਪਿ ਪਥਿ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਤੁਮੇਵਾਕ੍षਮਃ ਸਙ੍ਕੇਤੀਕृਤਮਞ੍ਜੁਵਞ੍ਜੁਲਲਤਾਕੁਞ੍ਜੇऽਪਿ ਯਨ੍ਨਾਗਤਃ ॥ 42 ॥
ਅਥਾਗਤਾਂ ਮਾਧਵਮਨ੍ਤਰੇਣ ਸਖੀਮਿਯਂ ਵੀਕ੍ष੍ਯ ਵਿषਾਦਮੂਕਾਮ੍ ।
ਵਿਸ਼ਙ੍ਕ੍ਮਾਨਾ ਰਮਿਤਂ ਕਯਾਪਿ ਜਨਾਰ੍ਦਨਂ ਦृष੍ਟਵਦੇਤਦਾਹ ॥ 43 ॥
॥ ਗੀਤਂ 14 ॥
ਸ੍ਮਰਸਮਰੋਚਿਤਵਿਰਚਿਤਵੇਸ਼ਾ ।
ਗਲਿਤਕੁਸੁਮਦਰਵਿਲੁਲਿਤਕੇਸ਼ਾ ॥
ਕਾਪਿ ਮਧੁਰਿਪੁਣਾ ਵਿਲਸਤਿ ਯੁਵਤਿਰਧਿਕਗੁਣਾ ॥ 1 ॥
ਹਰਿਪਰਿਰਮ੍ਭਣਵਲਿਤਵਿਕਾਰਾ ।
ਕੁਚਕਲਸ਼ੋਪਰਿ ਤਰਲਿਤਹਾਰਾ ॥ 2 ॥
ਵਿਚਲਦਲਕਲਲਿਤਾਨਨਚਨ੍ਦ੍ਰਾ ।
ਤਦਧਰਪਾਨਰਭਸਕृਤਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ॥ 3 ॥
ਚਞ੍ਚਲਕੁਣ੍ਡਲਦਲਿਤਕਪੋਲਾ ।
ਮੁਖਰਿਤਰਸਨਜਘਨਗਲਿਤਲੋਲਾ ॥ 4 ॥
ਦਯਿਤਵਿਲੋਕਿਤਲਜ੍ਜਿਤਹਸਿਤਾ ।
ਬਹੁਵਿਧਕੂਜਿਤਰਤਿਰਸਰਸਿਤਾ ॥ 5 ॥
ਵਿਪੁਲਪੁਲਕਪृਥੁਵੇਪਥੁਭਙ੍ਗਾ ।
ਸ਼੍ਵਸਿਤਨਿਮੀਲਿਤਵਿਕਸਦਨਙ੍ਗਾ ॥ 6 ॥
ਸ਼੍ਰਮਜਲਕਣਭਰਸੁਭਗਸ਼ਰੀਰਾ ।
ਪਰਿਪਤਿਤੋਰਸਿ ਰਤਿਰਣਧੀਰਾ ॥ 7 ॥
ਸ਼੍ਰੀਜਯਦੇਵਭਣਿਤਹਰਿਰਮਿਤਮ੍ ।
ਕਲਿਕਲੁषਂ ਜਨਯਤੁ ਪਰਿਸ਼ਮਿਤਮ੍ ॥ 8 ॥
ਵਿਰਹਪਾਣ੍ਡੁਮੁਰਾਰਿਮੁਖਾਮ੍ਬੁਜ-ਦ੍ਯੁਤਿਰਿਯਂ ਤਿਰਯਨ੍ਨਪਿ ਚੇਤਨਾਮ੍ ।
ਵਿਧੁਰਤੀਵ ਤਨੋਤਿ ਮਨੋਭੁਵਃ ਸਹृਦਯੇ ਹृਦਯੇ ਮਦਨਵ੍ਯਥਾਮ੍ ॥ 44 ॥
॥ ਗੀਤਂ 15 ॥
ਸਮੁਦਿਤਮਦਨੇ ਰਮਣੀਵਦਨੇ ਚੁਮ੍ਬਨਵਲਿਤਾਧਰੇ ।
ਮृਗਮਦਤਿਲਕਂ ਲਿਖਤਿ ਸਪੁਲਕਂ ਮृਗਮਿਵ ਰਜਨੀਕਰੇ ॥
ਰਮਤੇ ਯਮੁਨਾਪੁਲਿਨਵਨੇ ਵਿਜਯੀ ਮੁਰਾਰਿਰਧੁਨਾ ॥ 1 ॥
ਘਨਚਯਰੁਚਿਰੇ ਰਚਯਤਿ ਚਿਕੁਰੇ ਤਰਲਿਤਤਰੁਣਾਨਨੇ ।
ਕੁਰਬਕਕੁਸੁਮਂ ਚਪਲਾਸੁषਮਂ ਰਤਿਪਤਿਮृਗਕਾਨਨੇ ॥ 2 ॥
ਘਟਯਤਿ ਸੁਘਨੇ ਕੁਚਯੁਗਗਗਨੇ ਮृਗਮਦਰੁਚਿਰੂषਿਤੇ ।
ਮਣਿਸਰਮਮਲਂ ਤਾਰਕਪਟਲਂ ਨਖਪਦਸ਼ਸ਼ਿਭੂषਿਤੇ ॥ 3 ॥
ਜਿਤਬਿਸਸ਼ਕਲੇ ਮृਦੁਭੁਜਯੁਗਲੇ ਕਰਤਲਨਲਿਨੀਦਲੇ ।
ਮਰਕਤਵਲਯਂ ਮਧੁਕਰਨਿਚਯਂ ਵਿਤਰਤਿ ਹਿਮਸ਼ੀਤਲੇ ॥ 4 ॥
ਰਤਿਗृਹਜਘਨੇ ਵਿਪੁਲਾਪਘਨੇ ਮਨਸਿਜਕਨਕਾਸਨੇ ।
ਮਣਿਮਯਰਸਨਂ ਤੋਰਣਹਸਨਂ ਵਿਕਿਰਤਿ ਕृਤਵਾਸਨੇ ॥ 5 ॥
ਚਰਣਕਿਸਲਯੇ ਕਮਲਾਨਿਲਯੇ ਨਖਮਣਿਗਣਪੂਜਿਤੇ ।
ਬਹਿਰਪਵਰਣਂ ਯਾਵਕਭਰਣਂ ਜਨਯਤਿ ਹृਦਿ ਯੋਜਿਤੇ ॥ 6 ॥
ਰਮਯਤਿ ਸਦृਸ਼ਂ ਕਾਮਪਿ ਸੁਭृਸ਼ਂ ਖਲਹਲਧਰਸੋਦਰੇ ।
ਕਿਮਫਲਮਵਸਂ ਚਿਰਮਿਹ ਵਿਰਸਂ ਵਦ ਸਖਿ ਵਿਟਪੋਦਰੇ ॥ 7 ॥
ਇਹ ਰਸਭਣਨੇ ਕृਤਹਰਿਗੁਣਨੇ ਮਧੁਰਿਪੁਪਦਸੇਵਕੇ ।
ਕਲਿਯੁਗਚਰਿਤਂ ਨ ਵਸਤੁ ਦੁਰਿਤਂ ਕਵਿਨृਪਜਯਦੇਵਕੇ ॥ 8 ॥
ਨਾਯਾਤਃ ਸਖਿ ਨਿਰ੍ਦਯੋ ਯਦਿ ਸ਼ਠਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੂਤਿ ਕਿਂ ਦੂਯਸੇ ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਬਹੁਵਲ੍ਲਭਃ ਸ ਰਮਤੇ ਕਿਂ ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਦੂषਣਮ੍ ।
ਪਸ਼੍ਯਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਸਮ੍ਗਮਾਯ ਦਯਿਤਸ੍ਯਾਕृष੍ਯਮਾਣਂ ਗਣੈ-ਰੁਤ੍ਕਣ੍ਠਾਰ੍ਤਿਭਰਾਦਿਵ ਸ੍ਫੁਟਦਿਦਂ ਚੇਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ॥ 45 ॥
॥ ਗੀਤਂ 16 ॥
ਅਨਿਲਤਰਲਕੁਵਲਯਨਯਨੇਨ ।
ਤਪਤਿ ਨ ਸਾ ਕਿਸਲਯਸ਼ਯਨੇਨ ॥
ਸਖਿ ਯਾ ਰਮਿਤਾ ਵਨਮਾਲਿਨਾ ॥ 1 ॥
ਵਿਕਸਿਤਸਰਸਿਜਲਲਿਤਮੁਖੇਨ ।
ਸ੍ਫੁਟਤਿ ਨ ਸਾ ਮਨਸਿਜਵਿਸ਼ਿਖੇਨ ॥ 2 ॥
ਅਮृਤਮਧੁਰਮृਦੁਤਰਵਚਨੇਨ ।
ਜ੍ਵਲਤਿ ਨ ਸਾ ਮਲਯਜਪਵਨੇਨ ॥ 3 ॥
ਸ੍ਥਲਜਲਰੁਹਰੁਚਿਕਰਚਰਣੇਨ ।
ਲੁਠਤਿ ਨ ਸਾ ਹਿਮਕਰਕਿਰਣੇਨ ॥ 4 ॥
ਸਜਲਜਲਦਸਮੁਦਯਰੁਚਿਰੇਣ ।
ਦਲਤਿ ਨ ਸਾ ਹृਦਿ ਚਿਰਵਿਰਹੇਣ ॥ 5 ॥
ਕਨਕਨਿਕषਰੁਚਿਸ਼ੁਚਿਵਸਨੇਨ ।
ਸ਼੍ਵਸਤਿ ਨ ਸਾ ਪਰਿਜਨਹਸਨੇਨ ॥ 6 ॥
ਸਕਲਭੁਵਨਜਨਵਰਤਰੁਣੇਨ ।
ਵਹਤਿ ਨ ਸਾ ਰੁਜਮਤਿਕਰੁਣੇਨ ॥ 7 ॥
ਸ਼੍ਰੀਜਯਦੇਵਭਣਿਤਵਚਨੇਨ ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤੁ ਹਰਿਰਪਿ ਹृਦਯਮਨੇਨ ॥ 8 ॥
ਮਨੋਭਵਾਨਨ੍ਦਨ ਚਨ੍ਦਨਾਨਿਲ ਪ੍ਰਸੀਦ ਰੇ ਦਕ੍षਿਣ ਮੁਞ੍ਚ ਵਾਮਤਾਮ੍ ।
ਕ੍षਣਂ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਾਣ ਵਿਧਾਯ ਮਾਧਵਂ ਪੁਰੋ ਮਮ ਪ੍ਰਾਣਹਰੋ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ॥ 46 ॥
ਰਿਪੁਰਿਵ ਸਖੀਸਂਵਾਸੋऽਯਂ ਸ਼ਿਖੀਵ ਹਿਮਾਨਿਲੋ ਵਿषਮਿਵ ਸੁਧਾਰਸ਼੍ਮਿਰ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਦੁਨੋਤਿ ਮਨੋਗਤੇ ।
ਹृਦਯਮਦਯੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵਂ ਪੁਨਰ੍ਵਲਤੇ ਬਲਾਤ੍ ਕੁਵਲਯਦृਸ਼ਾਂ ਵਾਮਃ ਕਾਮੋ ਨਿਕਾਮਨਿਰਙ੍ਕੁਸ਼ਃ ॥ 47 ॥
ਬਾਧਾਂ ਵਿਧੇਹਿ ਮਲਯਾਨਿਲ ਪਞ੍ਚਬਾਣ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਗृਹਾਣ ਨ ਗृਹਂ ਪੁਨਰਾਸ਼੍ਰਯਿष੍ਯੇ ।
ਕਿਂ ਤੇ ਕृਤਾਨ੍ਤਭਗਿਨਿ ਕ੍षਮਯਾ ਤਰਙ੍ਗੈ-ਰਙ੍ਗਾਨਿ ਸਿਞ੍ਚ ਮਮ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤੁ ਦੇਹਦਾਹਃ ॥ 48 ॥
ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਨੀਲਨਿਚੋਲਮਚ੍ਯੁਤਮੁਰਸ੍ਸਂਵੀਤਪੀਤਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਰਧਾਯਾਸ਼੍ਕਿਤਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਹਸਤਿ ਸ੍ਵੈਰਂ ਸਖੀਮਣ੍ਡਲੇ ।
ਵ੍ਰੀਡਾਚਞ੍ਚਲਮਞ੍ਚਲਂ ਨਯਨਯੋਰਾਧਾਯ ਰਾਧਾਨਨੇ
ਸ੍ਵਾਦੁਸ੍ਮੇਰਮੁਖੋऽਯਮਸ੍ਤੁ ਜਗਦਾਨਨ੍ਦਾਯ ਨਨ੍ਦਾਤ੍ਮਜਃ॥ (ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਨ ਪਾਠਾਨ੍ਤਰੇ ਇਦਂ ਪਦ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ)
॥ ਇਤਿ ਗੀਤਗੋਵਿਨ੍ਦੇ ਵਿਪ੍ਰਲਬ੍ਧਾਵਰ੍ਣਨੇ ਨਾਗਨਾਰਾਯਣੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| saptamaḥ sargaḥ ||
|| nāgaranārāyaṇaḥ ||
atrāntare ca kulaṭākulavartmapāta-sañjātapātaka iva sphuṭalāñchanaśrīḥ |
vṛndāvanāntaramadīpayadaṃśujālai-rdiksundarīvadanacandanabindurinduḥ || 40 ||
prasarati śaśadharabimbe vihitavilambe ca mādhave vidhurā |
viracitavividhavilāpaṃ sā paritāpaṃ cakāroccaiḥ || 41 ||
|| gītaṃ 13 ||
kathitasamaye'pi harirahaha na yayau vanam |
mama viphalamidamamalarūpamapi yauvanam ||
yāmi he kamiha śaraṇaṃ sakhījanavacanavañcitā || 1 ||
yadanugamanāya niśi gahanamapi śīlitam |
tena mama hṛdayamidamasamaśarakīlitam || 2 ||
mama maraṇameva varamativitathaketanā |
kimiha viṣahāmi virahānalacetanā || 3 ||
māmahaha vidhurayati madhuramadhuyāminī |
kāpi harimanubhavati kṛtasukṛtakāminī || 4 ||
ahaha kalayāmi valayādimaṇībhūṣaṇam |
harivirahadahanavahanena bahudūṣaṇam || 5 ||
kusumasukumāratanumatanuśaralīlayā |
sragapi hṛdi hanti māmativiṣamaśīlayā || 6 ||
ahamiha nivasāmi nagaṇitavanavetasā |
smarati madhusūdano māmapi na cetasā || 7 ||
haricaraṇaśaraṇajayadevakavibhāratī |
vasatu hṛdi yuvatiriva komalakalāvatī || 8 ||
tatkiṃ kāmapi kāminīmabhisṛtaḥ kiṃ vā kalākelibhi-rbaddho bandhubhirandhakāriṇi vanopānte kimu bhrāmyati |
kāntaḥ klāntamanā manāgapi pathi prasthātumevākṣamaḥ saṅketīkṛtamañjuvañjulalatākuñje'pi yannāgataḥ || 42 ||
athāgatāṃ mādhavamantareṇa sakhīmiyaṃ vīkṣya viṣādamūkām |
viśaṅkmānā ramitaṃ kayāpi janārdanaṃ dṛṣṭavadetadāha || 43 ||
|| gītaṃ 14 ||
smarasamarocitaviracitaveśā |
galitakusumadaravilulitakeśā ||
kāpi madhuripuṇā vilasati yuvatiradhikaguṇā || 1 ||
hariparirambhaṇavalitavikārā |
kucakalaśopari taralitahārā || 2 ||
vicaladalakalalitānanacandrā |
tadadharapānarabhasakṛtatandrā || 3 ||
cañcalakuṇḍaladalitakapolā |
mukharitarasanajaghanagalitalolā || 4 ||
dayitavilokitalajjitahasitā |
bahuvidhakūjitaratirasarasitā || 5 ||
vipulapulakapṛthuvepathubhaṅgā |
śvasitanimīlitavikasadanaṅgā || 6 ||
śramajalakaṇabharasubhagaśarīrā |
paripatitorasi ratiraṇadhīrā || 7 ||
śrījayadevabhaṇitahariramitam |
kalikaluṣaṃ janayatu pariśamitam || 8 ||
virahapāṇḍumurārimukhāmbuja-dyutiriyaṃ tirayannapi cetanām |
vidhuratīva tanoti manobhuvaḥ sahṛdaye hṛdaye madanavyathām || 44 ||
|| gītaṃ 15 ||
samuditamadane ramaṇīvadane cumbanavalitādhare |
mṛgamadatilakaṃ likhati sapulakaṃ mṛgamiva rajanīkare ||
ramate yamunāpulinavane vijayī murāriradhunā || 1 ||
ghanacayarucire racayati cikure taralitataruṇānane |
kurabakakusumaṃ capalāsuṣamaṃ ratipatimṛgakānane || 2 ||
ghaṭayati sughane kucayugagagane mṛgamadarucirūṣite |
maṇisaramamalaṃ tārakapaṭalaṃ nakhapadaśaśibhūṣite || 3 ||
jitabisaśakale mṛdubhujayugale karatalanalinīdale |
marakatavalayaṃ madhukaranicayaṃ vitarati himaśītale || 4 ||
ratigṛhajaghane vipulāpaghane manasijakanakāsane |
maṇimayarasanaṃ toraṇahasanaṃ vikirati kṛtavāsane || 5 ||
caraṇakisalaye kamalānilaye nakhamaṇigaṇapūjite |
bahirapavaraṇaṃ yāvakabharaṇaṃ janayati hṛdi yojite || 6 ||
ramayati sadṛśaṃ kāmapi subhṛśaṃ khalahaladharasodare |
kimaphalamavasaṃ ciramiha virasaṃ vada sakhi viṭapodare || 7 ||
iha rasabhaṇane kṛtahariguṇane madhuripupadasevake |
kaliyugacaritaṃ na vasatu duritaṃ kavinṛpajayadevake || 8 ||
nāyātaḥ sakhi nirdayo yadi śaṭhastvaṃ dūti kiṃ dūyase svacchandaṃ bahuvallabhaḥ sa ramate kiṃ tatra te dūṣaṇam |
paśyādya priyasamgamāya dayitasyākṛṣyamāṇaṃ gaṇai-rutkaṇṭhārtibharādiva sphuṭadidaṃ cetaḥ svayaṃ yāsyati || 45 ||
|| gītaṃ 16 ||
anilataralakuvalayanayanena |
tapati na sā kisalayaśayanena ||
sakhi yā ramitā vanamālinā || 1 ||
vikasitasarasijalalitamukhena |
sphuṭati na sā manasijaviśikhena || 2 ||
amṛtamadhuramṛdutaravacanena |
jvalati na sā malayajapavanena || 3 ||
sthalajalaruharucikaracaraṇena |
luṭhati na sā himakarakiraṇena || 4 ||
sajalajaladasamudayarucireṇa |
dalati na sā hṛdi ciraviraheṇa || 5 ||
kanakanikaṣaruciśucivasanena |
śvasati na sā parijanahasanena || 6 ||
sakalabhuvanajanavarataruṇena |
vahati na sā rujamatikaruṇena || 7 ||
śrījayadevabhaṇitavacanena |
praviśatu harirapi hṛdayamanena || 8 ||
manobhavānandana candanānila prasīda re dakṣiṇa muñca vāmatām |
kṣaṇaṃ jagatprāṇa vidhāya mādhavaṃ puro mama prāṇaharo bhaviṣyasi || 46 ||
ripuriva sakhīsaṃvāso'yaṃ śikhīva himānilo viṣamiva sudhāraśmiryasmindunoti manogate |
hṛdayamadaye tasminnevaṃ punarvalate balāt kuvalayadṛśāṃ vāmaḥ kāmo nikāmaniraṅkuśaḥ || 47 ||
bādhāṃ vidhehi malayānila pañcabāṇa prāṇāngṛhāṇa na gṛhaṃ punarāśrayiṣye |
kiṃ te kṛtāntabhagini kṣamayā taraṅgai-raṅgāni siñca mama śāmyatu dehadāhaḥ || 48 ||
prātarnīlanicolamacyutamurassaṃvītapītāmbaram
radhāyāśkitaṃ vilokya hasati svairaṃ sakhīmaṇḍale |
vrīḍācañcalamañcalaṃ nayanayorādhāya rādhānane
svādusmeramukho'yamastu jagadānandāya nandātmajaḥ|| (kasmiṃścana pāṭhāntare idaṃ padyaṃ vidyate)
|| iti gītagovinde vipralabdhāvarṇane nāganārāyaṇo nāma saptamaḥ sargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ सप्तमः सर्गः ॥
॥ नागरनारायणः ॥
अत्रान्तरे च कुलटाकुलवर्त्मपात-सञ्जातपातक इव स्फुटलाञ्छनश्रीः ।
वृन्दावनान्तरमदीपयदंशुजालै-र्दिक्सुन्दरीवदनचन्दनबिन्दुरिन्दुः ॥ 40 ॥
प्रसरति शशधरबिम्बे विहितविलम्बे च माधवे विधुरा ।
विरचितविविधविलापं सा परितापं चकारोच्चैः ॥ 41 ॥
॥ गीतं 13 ॥
कथितसमयेऽपि हरिरहह न ययौ वनम् ।
मम विफलमिदममलरूपमपि यौवनम् ॥
यामि हे कमिह शरणं सखीजनवचनवञ्चिता ॥ 1 ॥
यदनुगमनाय निशि गहनमपि शीलितम् ।
तेन मम हृदयमिदमसमशरकीलितम् ॥ 2 ॥
मम मरणमेव वरमतिवितथकेतना ।
किमिह विषहामि विरहानलचेतना ॥ 3 ॥
मामहह विधुरयति मधुरमधुयामिनी ।
कापि हरिमनुभवति कृतसुकृतकामिनी ॥ 4 ॥
अहह कलयामि वलयादिमणीभूषणम् ।
हरिविरहदहनवहनेन बहुदूषणम् ॥ 5 ॥
कुसुमसुकुमारतनुमतनुशरलीलया ।
स्रगपि हृदि हन्ति मामतिविषमशीलया ॥ 6 ॥
अहमिह निवसामि नगणितवनवेतसा ।
स्मरति मधुसूदनो मामपि न चेतसा ॥ 7 ॥
हरिचरणशरणजयदेवकविभारती ।
वसतु हृदि युवतिरिव कोमलकलावती ॥ 8 ॥
तत्किं कामपि कामिनीमभिसृतः किं वा कलाकेलिभि-र्बद्धो बन्धुभिरन्धकारिणि वनोपान्ते किमु भ्राम्यति ।
कान्तः क्लान्तमना मनागपि पथि प्रस्थातुमेवाक्षमः सङ्केतीकृतमञ्जुवञ्जुललताकुञ्जेऽपि यन्नागतः ॥ 42 ॥
अथागतां माधवमन्तरेण सखीमियं वीक्ष्य विषादमूकाम् ।
विशङ्क्माना रमितं कयापि जनार्दनं दृष्टवदेतदाह ॥ 43 ॥
॥ गीतं 14 ॥
स्मरसमरोचितविरचितवेशा ।
गलितकुसुमदरविलुलितकेशा ॥
कापि मधुरिपुणा विलसति युवतिरधिकगुणा ॥ 1 ॥
हरिपरिरम्भणवलितविकारा ।
कुचकलशोपरि तरलितहारा ॥ 2 ॥
विचलदलकललिताननचन्द्रा ।
तदधरपानरभसकृततन्द्रा ॥ 3 ॥
चञ्चलकुण्डलदलितकपोला ।
मुखरितरसनजघनगलितलोला ॥ 4 ॥
दयितविलोकितलज्जितहसिता ।
बहुविधकूजितरतिरसरसिता ॥ 5 ॥
विपुलपुलकपृथुवेपथुभङ्गा ।
श्वसितनिमीलितविकसदनङ्गा ॥ 6 ॥
श्रमजलकणभरसुभगशरीरा ।
परिपतितोरसि रतिरणधीरा ॥ 7 ॥
श्रीजयदेवभणितहरिरमितम् ।
कलिकलुषं जनयतु परिशमितम् ॥ 8 ॥
विरहपाण्डुमुरारिमुखाम्बुज-द्युतिरियं तिरयन्नपि चेतनाम् ।
विधुरतीव तनोति मनोभुवः सहृदये हृदये मदनव्यथाम् ॥ 44 ॥
॥ गीतं 15 ॥
समुदितमदने रमणीवदने चुम्बनवलिताधरे ।
मृगमदतिलकं लिखति सपुलकं मृगमिव रजनीकरे ॥
रमते यमुनापुलिनवने विजयी मुरारिरधुना ॥ 1 ॥
घनचयरुचिरे रचयति चिकुरे तरलिततरुणानने ।
कुरबककुसुमं चपलासुषमं रतिपतिमृगकानने ॥ 2 ॥
घटयति सुघने कुचयुगगगने मृगमदरुचिरूषिते ।
मणिसरममलं तारकपटलं नखपदशशिभूषिते ॥ 3 ॥
जितबिसशकले मृदुभुजयुगले करतलनलिनीदले ।
मरकतवलयं मधुकरनिचयं वितरति हिमशीतले ॥ 4 ॥
रतिगृहजघने विपुलापघने मनसिजकनकासने ।
मणिमयरसनं तोरणहसनं विकिरति कृतवासने ॥ 5 ॥
चरणकिसलये कमलानिलये नखमणिगणपूजिते ।
बहिरपवरणं यावकभरणं जनयति हृदि योजिते ॥ 6 ॥
रमयति सदृशं कामपि सुभृशं खलहलधरसोदरे ।
किमफलमवसं चिरमिह विरसं वद सखि विटपोदरे ॥ 7 ॥
इह रसभणने कृतहरिगुणने मधुरिपुपदसेवके ।
कलियुगचरितं न वसतु दुरितं कविनृपजयदेवके ॥ 8 ॥
नायातः सखि निर्दयो यदि शठस्त्वं दूति किं दूयसे स्वच्छन्दं बहुवल्लभः स रमते किं तत्र ते दूषणम् ।
पश्याद्य प्रियसम्गमाय दयितस्याकृष्यमाणं गणै-रुत्कण्ठार्तिभरादिव स्फुटदिदं चेतः स्वयं यास्यति ॥ 45 ॥
॥ गीतं 16 ॥
अनिलतरलकुवलयनयनेन ।
तपति न सा किसलयशयनेन ॥
सखि या रमिता वनमालिना ॥ 1 ॥
विकसितसरसिजललितमुखेन ।
स्फुटति न सा मनसिजविशिखेन ॥ 2 ॥
अमृतमधुरमृदुतरवचनेन ।
ज्वलति न सा मलयजपवनेन ॥ 3 ॥
स्थलजलरुहरुचिकरचरणेन ।
लुठति न सा हिमकरकिरणेन ॥ 4 ॥
सजलजलदसमुदयरुचिरेण ।
दलति न सा हृदि चिरविरहेण ॥ 5 ॥
कनकनिकषरुचिशुचिवसनेन ।
श्वसति न सा परिजनहसनेन ॥ 6 ॥
सकलभुवनजनवरतरुणेन ।
वहति न सा रुजमतिकरुणेन ॥ 7 ॥
श्रीजयदेवभणितवचनेन ।
प्रविशतु हरिरपि हृदयमनेन ॥ 8 ॥
मनोभवानन्दन चन्दनानिल प्रसीद रे दक्षिण मुञ्च वामताम् ।
क्षणं जगत्प्राण विधाय माधवं पुरो मम प्राणहरो भविष्यसि ॥ 46 ॥
रिपुरिव सखीसंवासोऽयं शिखीव हिमानिलो विषमिव सुधारश्मिर्यस्मिन्दुनोति मनोगते ।
हृदयमदये तस्मिन्नेवं पुनर्वलते बलात् कुवलयदृशां वामः कामो निकामनिरङ्कुशः ॥ 47 ॥
बाधां विधेहि मलयानिल पञ्चबाण प्राणान्गृहाण न गृहं पुनराश्रयिष्ये ।
किं ते कृतान्तभगिनि क्षमया तरङ्गै-रङ्गानि सिञ्च मम शाम्यतु देहदाहः ॥ 48 ॥
प्रातर्नीलनिचोलमच्युतमुरस्संवीतपीताम्बरम्
रधायाश्कितं विलोक्य हसति स्वैरं सखीमण्डले ।
व्रीडाचञ्चलमञ्चलं नयनयोराधाय राधानने
स्वादुस्मेरमुखोऽयमस्तु जगदानन्दाय नन्दात्मजः॥ (कस्मिंश्चन पाठान्तरे इदं पद्यं विद्यते)
॥ इति गीतगोविन्दे विप्रलब्धावर्णने नागनारायणो नाम सप्तमः सर्गः ॥
|| saptamaḥ sargaḥ ||
|| nāgaranārāyaṇaḥ ||
atrāntare ca kulaṭākulavartmapāta-sañjātapātaka iva sphuṭalāñchanaśrīḥ |
vṛndāvanāntaramadīpayadaṃśujālai-rdiksundarīvadanacandanabindurinduḥ || 40 ||
prasarati śaśadharabimbe vihitavilambe ca mādhave vidhurā |
viracitavividhavilāpaṃ sā paritāpaṃ cakāroccaiḥ || 41 ||
|| gītaṃ 13 ||
kathitasamaye'pi harirahaha na yayau vanam |
mama viphalamidamamalarūpamapi yauvanam ||
yāmi he kamiha śaraṇaṃ sakhījanavacanavañcitā || 1 ||
yadanugamanāya niśi gahanamapi śīlitam |
tena mama hṛdayamidamasamaśarakīlitam || 2 ||
mama maraṇameva varamativitathaketanā |
kimiha viṣahāmi virahānalacetanā || 3 ||
māmahaha vidhurayati madhuramadhuyāminī |
kāpi harimanubhavati kṛtasukṛtakāminī || 4 ||
ahaha kalayāmi valayādimaṇībhūṣaṇam |
harivirahadahanavahanena bahudūṣaṇam || 5 ||
kusumasukumāratanumatanuśaralīlayā |
sragapi hṛdi hanti māmativiṣamaśīlayā || 6 ||
ahamiha nivasāmi nagaṇitavanavetasā |
smarati madhusūdano māmapi na cetasā || 7 ||
haricaraṇaśaraṇajayadevakavibhāratī |
vasatu hṛdi yuvatiriva komalakalāvatī || 8 ||
tatkiṃ kāmapi kāminīmabhisṛtaḥ kiṃ vā kalākelibhi-rbaddho bandhubhirandhakāriṇi vanopānte kimu bhrāmyati |
kāntaḥ klāntamanā manāgapi pathi prasthātumevākṣamaḥ saṅketīkṛtamañjuvañjulalatākuñje'pi yannāgataḥ || 42 ||
athāgatāṃ mādhavamantareṇa sakhīmiyaṃ vīkṣya viṣādamūkām |
viśaṅkmānā ramitaṃ kayāpi janārdanaṃ dṛṣṭavadetadāha || 43 ||
|| gītaṃ 14 ||
smarasamarocitaviracitaveśā |
galitakusumadaravilulitakeśā ||
kāpi madhuripuṇā vilasati yuvatiradhikaguṇā || 1 ||
hariparirambhaṇavalitavikārā |
kucakalaśopari taralitahārā || 2 ||
vicaladalakalalitānanacandrā |
tadadharapānarabhasakṛtatandrā || 3 ||
cañcalakuṇḍaladalitakapolā |
mukharitarasanajaghanagalitalolā || 4 ||
dayitavilokitalajjitahasitā |
bahuvidhakūjitaratirasarasitā || 5 ||
vipulapulakapṛthuvepathubhaṅgā |
śvasitanimīlitavikasadanaṅgā || 6 ||
śramajalakaṇabharasubhagaśarīrā |
paripatitorasi ratiraṇadhīrā || 7 ||
śrījayadevabhaṇitahariramitam |
kalikaluṣaṃ janayatu pariśamitam || 8 ||
virahapāṇḍumurārimukhāmbuja-dyutiriyaṃ tirayannapi cetanām |
vidhuratīva tanoti manobhuvaḥ sahṛdaye hṛdaye madanavyathām || 44 ||
|| gītaṃ 15 ||
samuditamadane ramaṇīvadane cumbanavalitādhare |
mṛgamadatilakaṃ likhati sapulakaṃ mṛgamiva rajanīkare ||
ramate yamunāpulinavane vijayī murāriradhunā || 1 ||
ghanacayarucire racayati cikure taralitataruṇānane |
kurabakakusumaṃ capalāsuṣamaṃ ratipatimṛgakānane || 2 ||
ghaṭayati sughane kucayugagagane mṛgamadarucirūṣite |
maṇisaramamalaṃ tārakapaṭalaṃ nakhapadaśaśibhūṣite || 3 ||
jitabisaśakale mṛdubhujayugale karatalanalinīdale |
marakatavalayaṃ madhukaranicayaṃ vitarati himaśītale || 4 ||
ratigṛhajaghane vipulāpaghane manasijakanakāsane |
maṇimayarasanaṃ toraṇahasanaṃ vikirati kṛtavāsane || 5 ||
caraṇakisalaye kamalānilaye nakhamaṇigaṇapūjite |
bahirapavaraṇaṃ yāvakabharaṇaṃ janayati hṛdi yojite || 6 ||
ramayati sadṛśaṃ kāmapi subhṛśaṃ khalahaladharasodare |
kimaphalamavasaṃ ciramiha virasaṃ vada sakhi viṭapodare || 7 ||
iha rasabhaṇane kṛtahariguṇane madhuripupadasevake |
kaliyugacaritaṃ na vasatu duritaṃ kavinṛpajayadevake || 8 ||
nāyātaḥ sakhi nirdayo yadi śaṭhastvaṃ dūti kiṃ dūyase svacchandaṃ bahuvallabhaḥ sa ramate kiṃ tatra te dūṣaṇam |
paśyādya priyasamgamāya dayitasyākṛṣyamāṇaṃ gaṇai-rutkaṇṭhārtibharādiva sphuṭadidaṃ cetaḥ svayaṃ yāsyati || 45 ||
|| gītaṃ 16 ||
anilataralakuvalayanayanena |
tapati na sā kisalayaśayanena ||
sakhi yā ramitā vanamālinā || 1 ||
vikasitasarasijalalitamukhena |
sphuṭati na sā manasijaviśikhena || 2 ||
amṛtamadhuramṛdutaravacanena |
jvalati na sā malayajapavanena || 3 ||
sthalajalaruharucikaracaraṇena |
luṭhati na sā himakarakiraṇena || 4 ||
sajalajaladasamudayarucireṇa |
dalati na sā hṛdi ciraviraheṇa || 5 ||
kanakanikaṣaruciśucivasanena |
śvasati na sā parijanahasanena || 6 ||
sakalabhuvanajanavarataruṇena |
vahati na sā rujamatikaruṇena || 7 ||
śrījayadevabhaṇitavacanena |
praviśatu harirapi hṛdayamanena || 8 ||
manobhavānandana candanānila prasīda re dakṣiṇa muñca vāmatām |
kṣaṇaṃ jagatprāṇa vidhāya mādhavaṃ puro mama prāṇaharo bhaviṣyasi || 46 ||
ripuriva sakhīsaṃvāso'yaṃ śikhīva himānilo viṣamiva sudhāraśmiryasmindunoti manogate |
hṛdayamadaye tasminnevaṃ punarvalate balāt kuvalayadṛśāṃ vāmaḥ kāmo nikāmaniraṅkuśaḥ || 47 ||
bādhāṃ vidhehi malayānila pañcabāṇa prāṇāngṛhāṇa na gṛhaṃ punarāśrayiṣye |
kiṃ te kṛtāntabhagini kṣamayā taraṅgai-raṅgāni siñca mama śāmyatu dehadāhaḥ || 48 ||
prātarnīlanicolamacyutamurassaṃvītapītāmbaram
radhāyāśkitaṃ vilokya hasati svairaṃ sakhīmaṇḍale |
vrīḍācañcalamañcalaṃ nayanayorādhāya rādhānane
svādusmeramukho'yamastu jagadānandāya nandātmajaḥ|| (kasmiṃścana pāṭhāntare idaṃ padyaṃ vidyate)
|| iti gītagovinde vipralabdhāvarṇane nāganārāyaṇo nāma saptamaḥ sargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.