॥ ସପ୍ତମଃ ସର୍ଗଃ ॥
॥ ନାଗରନାରାଯଣଃ ॥
ଅତ୍ରାନ୍ତରେ ଚ କୁଲଟାକୁଲଵର୍ତ୍ମପାତ-ସଞ୍ଜାତପାତକ ଇଵ ସ୍ଫୁଟଲାଞ୍ଛନଶ୍ରୀଃ ।
ଵୃନ୍ଦାଵନାନ୍ତରମଦୀପଯଦଂଶୁଜାଲୈ-ର୍ଦିକ୍ସୁନ୍ଦରୀଵଦନଚନ୍ଦନବିନ୍ଦୁରିନ୍ଦୁଃ ॥ 40 ॥
ପ୍ରସରତି ଶଶଧରବିମ୍ବେ ଵିହିତଵିଲମ୍ବେ ଚ ମାଧଵେ ଵିଧୁରା ।
ଵିରଚିତଵିଵିଧଵିଲାପଂ ସା ପରିତାପଂ ଚକାରୋଚ୍ଚୈଃ ॥ 41 ॥
॥ ଗୀତଂ 13 ॥
କଥିତସମଯେଽପି ହରିରହହ ନ ଯଯୌ ଵନମ୍ ।
ମମ ଵିଫଲମିଦମମଲରୂପମପି ଯୌଵନମ୍ ॥
ଯାମି ହେ କମିହ ଶରଣଂ ସଖୀଜନଵଚନଵଞ୍ଚିତା ॥ 1 ॥
ଯଦନୁଗମନାଯ ନିଶି ଗହନମପି ଶୀଲିତମ୍ ।
ତେନ ମମ ହୃଦଯମିଦମସମଶରକୀଲିତମ୍ ॥ 2 ॥
ମମ ମରଣମେଵ ଵରମତିଵିତଥକେତନା ।
କିମିହ ଵିଷହାମି ଵିରହାନଲଚେତନା ॥ 3 ॥
ମାମହହ ଵିଧୁରଯତି ମଧୁରମଧୁଯାମିନୀ ।
କାପି ହରିମନୁଭଵତି କୃତସୁକୃତକାମିନୀ ॥ 4 ॥
ଅହହ କଲଯାମି ଵଲଯାଦିମଣୀଭୂଷଣମ୍ ।
ହରିଵିରହଦହନଵହନେନ ବହୁଦୂଷଣମ୍ ॥ 5 ॥
କୁସୁମସୁକୁମାରତନୁମତନୁଶରଲୀଲଯା ।
ସ୍ରଗପି ହୃଦି ହନ୍ତି ମାମତିଵିଷମଶୀଲଯା ॥ 6 ॥
ଅହମିହ ନିଵସାମି ନଗଣିତଵନଵେତସା ।
ସ୍ମରତି ମଧୁସୂଦନୋ ମାମପି ନ ଚେତସା ॥ 7 ॥
ହରିଚରଣଶରଣଜଯଦେଵକଵିଭାରତୀ ।
ଵସତୁ ହୃଦି ଯୁଵତିରିଵ କୋମଲକଲାଵତୀ ॥ 8 ॥
ତତ୍କିଂ କାମପି କାମିନୀମଭିସୃତଃ କିଂ ଵା କଲାକେଲିଭି-ର୍ବଦ୍ଧୋ ବନ୍ଧୁଭିରନ୍ଧକାରିଣି ଵନୋପାନ୍ତେ କିମୁ ଭ୍ରାମ୍ଯତି ।
କାନ୍ତଃ କ୍ଲାନ୍ତମନା ମନାଗପି ପଥି ପ୍ରସ୍ଥାତୁମେଵାକ୍ଷମଃ ସଙ୍କେତୀକୃତମଞ୍ଜୁଵଞ୍ଜୁଲଲତାକୁଞ୍ଜେଽପି ଯନ୍ନାଗତଃ ॥ 42 ॥
ଅଥାଗତାଂ ମାଧଵମନ୍ତରେଣ ସଖୀମିଯଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିଷାଦମୂକାମ୍ ।
ଵିଶଙ୍କ୍ମାନା ରମିତଂ କଯାପି ଜନାର୍ଦନଂ ଦୃଷ୍ଟଵଦେତଦାହ ॥ 43 ॥
॥ ଗୀତଂ 14 ॥
ସ୍ମରସମରୋଚିତଵିରଚିତଵେଶା ।
ଗଲିତକୁସୁମଦରଵିଲୁଲିତକେଶା ॥
କାପି ମଧୁରିପୁଣା ଵିଲସତି ଯୁଵତିରଧିକଗୁଣା ॥ 1 ॥
ହରିପରିରମ୍ଭଣଵଲିତଵିକାରା ।
କୁଚକଲଶୋପରି ତରଲିତହାରା ॥ 2 ॥
ଵିଚଲଦଲକଲଲିତାନନଚନ୍ଦ୍ରା ।
ତଦଧରପାନରଭସକୃତତନ୍ଦ୍ରା ॥ 3 ॥
ଚଞ୍ଚଲକୁଣ୍ଡଲଦଲିତକପୋଲା ।
ମୁଖରିତରସନଜଘନଗଲିତଲୋଲା ॥ 4 ॥
ଦଯିତଵିଲୋକିତଲଜ୍ଜିତହସିତା ।
ବହୁଵିଧକୂଜିତରତିରସରସିତା ॥ 5 ॥
ଵିପୁଲପୁଲକପୃଥୁଵେପଥୁଭଙ୍ଗା ।
ଶ୍ଵସିତନିମୀଲିତଵିକସଦନଙ୍ଗା ॥ 6 ॥
ଶ୍ରମଜଲକଣଭରସୁଭଗଶରୀରା ।
ପରିପତିତୋରସି ରତିରଣଧୀରା ॥ 7 ॥
ଶ୍ରୀଜଯଦେଵଭଣିତହରିରମିତମ୍ ।
କଲିକଲୁଷଂ ଜନଯତୁ ପରିଶମିତମ୍ ॥ 8 ॥
ଵିରହପାଣ୍ଡୁମୁରାରିମୁଖାମ୍ବୁଜ-ଦ୍ଯୁତିରିଯଂ ତିରଯନ୍ନପି ଚେତନାମ୍ ।
ଵିଧୁରତୀଵ ତନୋତି ମନୋଭୁଵଃ ସହୃଦଯେ ହୃଦଯେ ମଦନଵ୍ଯଥାମ୍ ॥ 44 ॥
॥ ଗୀତଂ 15 ॥
ସମୁଦିତମଦନେ ରମଣୀଵଦନେ ଚୁମ୍ବନଵଲିତାଧରେ ।
ମୃଗମଦତିଲକଂ ଲିଖତି ସପୁଲକଂ ମୃଗମିଵ ରଜନୀକରେ ॥
ରମତେ ଯମୁନାପୁଲିନଵନେ ଵିଜଯୀ ମୁରାରିରଧୁନା ॥ 1 ॥
ଘନଚଯରୁଚିରେ ରଚଯତି ଚିକୁରେ ତରଲିତତରୁଣାନନେ ।
କୁରବକକୁସୁମଂ ଚପଲାସୁଷମଂ ରତିପତିମୃଗକାନନେ ॥ 2 ॥
ଘଟଯତି ସୁଘନେ କୁଚଯୁଗଗଗନେ ମୃଗମଦରୁଚିରୂଷିତେ ।
ମଣିସରମମଲଂ ତାରକପଟଲଂ ନଖପଦଶଶିଭୂଷିତେ ॥ 3 ॥
ଜିତବିସଶକଲେ ମୃଦୁଭୁଜଯୁଗଲେ କରତଲନଲିନୀଦଲେ ।
ମରକତଵଲଯଂ ମଧୁକରନିଚଯଂ ଵିତରତି ହିମଶୀତଲେ ॥ 4 ॥
ରତିଗୃହଜଘନେ ଵିପୁଲାପଘନେ ମନସିଜକନକାସନେ ।
ମଣିମଯରସନଂ ତୋରଣହସନଂ ଵିକିରତି କୃତଵାସନେ ॥ 5 ॥
ଚରଣକିସଲଯେ କମଲାନିଲଯେ ନଖମଣିଗଣପୂଜିତେ ।
ବହିରପଵରଣଂ ଯାଵକଭରଣଂ ଜନଯତି ହୃଦି ଯୋଜିତେ ॥ 6 ॥
ରମଯତି ସଦୃଶଂ କାମପି ସୁଭୃଶଂ ଖଲହଲଧରସୋଦରେ ।
କିମଫଲମଵସଂ ଚିରମିହ ଵିରସଂ ଵଦ ସଖି ଵିଟପୋଦରେ ॥ 7 ॥
ଇହ ରସଭଣନେ କୃତହରିଗୁଣନେ ମଧୁରିପୁପଦସେଵକେ ।
କଲିଯୁଗଚରିତଂ ନ ଵସତୁ ଦୁରିତଂ କଵିନୃପଜଯଦେଵକେ ॥ 8 ॥
ନାଯାତଃ ସଖି ନିର୍ଦଯୋ ଯଦି ଶଠସ୍ତ୍ଵଂ ଦୂତି କିଂ ଦୂଯସେ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଂ ବହୁଵଲ୍ଲଭଃ ସ ରମତେ କିଂ ତତ୍ର ତେ ଦୂଷଣମ୍ ।
ପଶ୍ଯାଦ୍ଯ ପ୍ରିଯସମ୍ଗମାଯ ଦଯିତସ୍ଯାକୃଷ୍ଯମାଣଂ ଗଣୈ-ରୁତ୍କଣ୍ଠାର୍ତିଭରାଦିଵ ସ୍ଫୁଟଦିଦଂ ଚେତଃ ସ୍ଵଯଂ ଯାସ୍ଯତି ॥ 45 ॥
॥ ଗୀତଂ 16 ॥
ଅନିଲତରଲକୁଵଲଯନଯନେନ ।
ତପତି ନ ସା କିସଲଯଶଯନେନ ॥
ସଖି ଯା ରମିତା ଵନମାଲିନା ॥ 1 ॥
ଵିକସିତସରସିଜଲଲିତମୁଖେନ ।
ସ୍ଫୁଟତି ନ ସା ମନସିଜଵିଶିଖେନ ॥ 2 ॥
ଅମୃତମଧୁରମୃଦୁତରଵଚନେନ ।
ଜ୍ଵଲତି ନ ସା ମଲଯଜପଵନେନ ॥ 3 ॥
ସ୍ଥଲଜଲରୁହରୁଚିକରଚରଣେନ ।
ଲୁଠତି ନ ସା ହିମକରକିରଣେନ ॥ 4 ॥
ସଜଲଜଲଦସମୁଦଯରୁଚିରେଣ ।
ଦଲତି ନ ସା ହୃଦି ଚିରଵିରହେଣ ॥ 5 ॥
କନକନିକଷରୁଚିଶୁଚିଵସନେନ ।
ଶ୍ଵସତି ନ ସା ପରିଜନହସନେନ ॥ 6 ॥
ସକଲଭୁଵନଜନଵରତରୁଣେନ ।
ଵହତି ନ ସା ରୁଜମତିକରୁଣେନ ॥ 7 ॥
ଶ୍ରୀଜଯଦେଵଭଣିତଵଚନେନ ।
ପ୍ରଵିଶତୁ ହରିରପି ହୃଦଯମନେନ ॥ 8 ॥
ମନୋଭଵାନନ୍ଦନ ଚନ୍ଦନାନିଲ ପ୍ରସୀଦ ରେ ଦକ୍ଷିଣ ମୁଞ୍ଚ ଵାମତାମ୍ ।
କ୍ଷଣଂ ଜଗତ୍ପ୍ରାଣ ଵିଧାଯ ମାଧଵଂ ପୁରୋ ମମ ପ୍ରାଣହରୋ ଭଵିଷ୍ଯସି ॥ 46 ॥
ରିପୁରିଵ ସଖୀସଂଵାସୋଽଯଂ ଶିଖୀଵ ହିମାନିଲୋ ଵିଷମିଵ ସୁଧାରଶ୍ମିର୍ଯସ୍ମିନ୍ଦୁନୋତି ମନୋଗତେ ।
ହୃଦଯମଦଯେ ତସ୍ମିନ୍ନେଵଂ ପୁନର୍ଵଲତେ ବଲାତ୍ କୁଵଲଯଦୃଶାଂ ଵାମଃ କାମୋ ନିକାମନିରଙ୍କୁଶଃ ॥ 47 ॥
ବାଧାଂ ଵିଧେହି ମଲଯାନିଲ ପଞ୍ଚବାଣ ପ୍ରାଣାନ୍ଗୃହାଣ ନ ଗୃହଂ ପୁନରାଶ୍ରଯିଷ୍ଯେ ।
କିଂ ତେ କୃତାନ୍ତଭଗିନି କ୍ଷମଯା ତରଙ୍ଗୈ-ରଙ୍ଗାନି ସିଞ୍ଚ ମମ ଶାମ୍ଯତୁ ଦେହଦାହଃ ॥ 48 ॥
ପ୍ରାତର୍ନୀଲନିଚୋଲମଚ୍ଯୁତମୁରସ୍ସଂଵୀତପୀତାମ୍ବରମ୍
ରଧାଯାଶ୍କିତଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ହସତି ସ୍ଵୈରଂ ସଖୀମଣ୍ଡଲେ ।
ଵ୍ରୀଡାଚଞ୍ଚଲମଞ୍ଚଲଂ ନଯନଯୋରାଧାଯ ରାଧାନନେ
ସ୍ଵାଦୁସ୍ମେରମୁଖୋଽଯମସ୍ତୁ ଜଗଦାନନ୍ଦାଯ ନନ୍ଦାତ୍ମଜଃ॥ (କସ୍ମିଂଶ୍ଚନ ପାଠାନ୍ତରେ ଇଦଂ ପଦ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ)
॥ ଇତି ଗୀତଗୋଵିନ୍ଦେ ଵିପ୍ରଲବ୍ଧାଵର୍ଣନେ ନାଗନାରାଯଣୋ ନାମ ସପ୍ତମଃ ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| saptamaḥ sargaḥ ||
|| nāgaranārāyaṇaḥ ||
atrāntare ca kulaṭākulavartmapāta-sañjātapātaka iva sphuṭalāñchanaśrīḥ |
vṛndāvanāntaramadīpayadaṃśujālai-rdiksundarīvadanacandanabindurinduḥ || 40 ||
prasarati śaśadharabimbe vihitavilambe ca mādhave vidhurā |
viracitavividhavilāpaṃ sā paritāpaṃ cakāroccaiḥ || 41 ||
|| gītaṃ 13 ||
kathitasamaye'pi harirahaha na yayau vanam |
mama viphalamidamamalarūpamapi yauvanam ||
yāmi he kamiha śaraṇaṃ sakhījanavacanavañcitā || 1 ||
yadanugamanāya niśi gahanamapi śīlitam |
tena mama hṛdayamidamasamaśarakīlitam || 2 ||
mama maraṇameva varamativitathaketanā |
kimiha viṣahāmi virahānalacetanā || 3 ||
māmahaha vidhurayati madhuramadhuyāminī |
kāpi harimanubhavati kṛtasukṛtakāminī || 4 ||
ahaha kalayāmi valayādimaṇībhūṣaṇam |
harivirahadahanavahanena bahudūṣaṇam || 5 ||
kusumasukumāratanumatanuśaralīlayā |
sragapi hṛdi hanti māmativiṣamaśīlayā || 6 ||
ahamiha nivasāmi nagaṇitavanavetasā |
smarati madhusūdano māmapi na cetasā || 7 ||
haricaraṇaśaraṇajayadevakavibhāratī |
vasatu hṛdi yuvatiriva komalakalāvatī || 8 ||
tatkiṃ kāmapi kāminīmabhisṛtaḥ kiṃ vā kalākelibhi-rbaddho bandhubhirandhakāriṇi vanopānte kimu bhrāmyati |
kāntaḥ klāntamanā manāgapi pathi prasthātumevākṣamaḥ saṅketīkṛtamañjuvañjulalatākuñje'pi yannāgataḥ || 42 ||
athāgatāṃ mādhavamantareṇa sakhīmiyaṃ vīkṣya viṣādamūkām |
viśaṅkmānā ramitaṃ kayāpi janārdanaṃ dṛṣṭavadetadāha || 43 ||
|| gītaṃ 14 ||
smarasamarocitaviracitaveśā |
galitakusumadaravilulitakeśā ||
kāpi madhuripuṇā vilasati yuvatiradhikaguṇā || 1 ||
hariparirambhaṇavalitavikārā |
kucakalaśopari taralitahārā || 2 ||
vicaladalakalalitānanacandrā |
tadadharapānarabhasakṛtatandrā || 3 ||
cañcalakuṇḍaladalitakapolā |
mukharitarasanajaghanagalitalolā || 4 ||
dayitavilokitalajjitahasitā |
bahuvidhakūjitaratirasarasitā || 5 ||
vipulapulakapṛthuvepathubhaṅgā |
śvasitanimīlitavikasadanaṅgā || 6 ||
śramajalakaṇabharasubhagaśarīrā |
paripatitorasi ratiraṇadhīrā || 7 ||
śrījayadevabhaṇitahariramitam |
kalikaluṣaṃ janayatu pariśamitam || 8 ||
virahapāṇḍumurārimukhāmbuja-dyutiriyaṃ tirayannapi cetanām |
vidhuratīva tanoti manobhuvaḥ sahṛdaye hṛdaye madanavyathām || 44 ||
|| gītaṃ 15 ||
samuditamadane ramaṇīvadane cumbanavalitādhare |
mṛgamadatilakaṃ likhati sapulakaṃ mṛgamiva rajanīkare ||
ramate yamunāpulinavane vijayī murāriradhunā || 1 ||
ghanacayarucire racayati cikure taralitataruṇānane |
kurabakakusumaṃ capalāsuṣamaṃ ratipatimṛgakānane || 2 ||
ghaṭayati sughane kucayugagagane mṛgamadarucirūṣite |
maṇisaramamalaṃ tārakapaṭalaṃ nakhapadaśaśibhūṣite || 3 ||
jitabisaśakale mṛdubhujayugale karatalanalinīdale |
marakatavalayaṃ madhukaranicayaṃ vitarati himaśītale || 4 ||
ratigṛhajaghane vipulāpaghane manasijakanakāsane |
maṇimayarasanaṃ toraṇahasanaṃ vikirati kṛtavāsane || 5 ||
caraṇakisalaye kamalānilaye nakhamaṇigaṇapūjite |
bahirapavaraṇaṃ yāvakabharaṇaṃ janayati hṛdi yojite || 6 ||
ramayati sadṛśaṃ kāmapi subhṛśaṃ khalahaladharasodare |
kimaphalamavasaṃ ciramiha virasaṃ vada sakhi viṭapodare || 7 ||
iha rasabhaṇane kṛtahariguṇane madhuripupadasevake |
kaliyugacaritaṃ na vasatu duritaṃ kavinṛpajayadevake || 8 ||
nāyātaḥ sakhi nirdayo yadi śaṭhastvaṃ dūti kiṃ dūyase svacchandaṃ bahuvallabhaḥ sa ramate kiṃ tatra te dūṣaṇam |
paśyādya priyasamgamāya dayitasyākṛṣyamāṇaṃ gaṇai-rutkaṇṭhārtibharādiva sphuṭadidaṃ cetaḥ svayaṃ yāsyati || 45 ||
|| gītaṃ 16 ||
anilataralakuvalayanayanena |
tapati na sā kisalayaśayanena ||
sakhi yā ramitā vanamālinā || 1 ||
vikasitasarasijalalitamukhena |
sphuṭati na sā manasijaviśikhena || 2 ||
amṛtamadhuramṛdutaravacanena |
jvalati na sā malayajapavanena || 3 ||
sthalajalaruharucikaracaraṇena |
luṭhati na sā himakarakiraṇena || 4 ||
sajalajaladasamudayarucireṇa |
dalati na sā hṛdi ciraviraheṇa || 5 ||
kanakanikaṣaruciśucivasanena |
śvasati na sā parijanahasanena || 6 ||
sakalabhuvanajanavarataruṇena |
vahati na sā rujamatikaruṇena || 7 ||
śrījayadevabhaṇitavacanena |
praviśatu harirapi hṛdayamanena || 8 ||
manobhavānandana candanānila prasīda re dakṣiṇa muñca vāmatām |
kṣaṇaṃ jagatprāṇa vidhāya mādhavaṃ puro mama prāṇaharo bhaviṣyasi || 46 ||
ripuriva sakhīsaṃvāso'yaṃ śikhīva himānilo viṣamiva sudhāraśmiryasmindunoti manogate |
hṛdayamadaye tasminnevaṃ punarvalate balāt kuvalayadṛśāṃ vāmaḥ kāmo nikāmaniraṅkuśaḥ || 47 ||
bādhāṃ vidhehi malayānila pañcabāṇa prāṇāngṛhāṇa na gṛhaṃ punarāśrayiṣye |
kiṃ te kṛtāntabhagini kṣamayā taraṅgai-raṅgāni siñca mama śāmyatu dehadāhaḥ || 48 ||
prātarnīlanicolamacyutamurassaṃvītapītāmbaram
radhāyāśkitaṃ vilokya hasati svairaṃ sakhīmaṇḍale |
vrīḍācañcalamañcalaṃ nayanayorādhāya rādhānane
svādusmeramukho'yamastu jagadānandāya nandātmajaḥ|| (kasmiṃścana pāṭhāntare idaṃ padyaṃ vidyate)
|| iti gītagovinde vipralabdhāvarṇane nāganārāyaṇo nāma saptamaḥ sargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ सप्तमः सर्गः ॥
॥ नागरनारायणः ॥
अत्रान्तरे च कुलटाकुलवर्त्मपात-सञ्जातपातक इव स्फुटलाञ्छनश्रीः ।
वृन्दावनान्तरमदीपयदंशुजालै-र्दिक्सुन्दरीवदनचन्दनबिन्दुरिन्दुः ॥ 40 ॥
प्रसरति शशधरबिम्बे विहितविलम्बे च माधवे विधुरा ।
विरचितविविधविलापं सा परितापं चकारोच्चैः ॥ 41 ॥
॥ गीतं 13 ॥
कथितसमयेऽपि हरिरहह न ययौ वनम् ।
मम विफलमिदममलरूपमपि यौवनम् ॥
यामि हे कमिह शरणं सखीजनवचनवञ्चिता ॥ 1 ॥
यदनुगमनाय निशि गहनमपि शीलितम् ।
तेन मम हृदयमिदमसमशरकीलितम् ॥ 2 ॥
मम मरणमेव वरमतिवितथकेतना ।
किमिह विषहामि विरहानलचेतना ॥ 3 ॥
मामहह विधुरयति मधुरमधुयामिनी ।
कापि हरिमनुभवति कृतसुकृतकामिनी ॥ 4 ॥
अहह कलयामि वलयादिमणीभूषणम् ।
हरिविरहदहनवहनेन बहुदूषणम् ॥ 5 ॥
कुसुमसुकुमारतनुमतनुशरलीलया ।
स्रगपि हृदि हन्ति मामतिविषमशीलया ॥ 6 ॥
अहमिह निवसामि नगणितवनवेतसा ।
स्मरति मधुसूदनो मामपि न चेतसा ॥ 7 ॥
हरिचरणशरणजयदेवकविभारती ।
वसतु हृदि युवतिरिव कोमलकलावती ॥ 8 ॥
तत्किं कामपि कामिनीमभिसृतः किं वा कलाकेलिभि-र्बद्धो बन्धुभिरन्धकारिणि वनोपान्ते किमु भ्राम्यति ।
कान्तः क्लान्तमना मनागपि पथि प्रस्थातुमेवाक्षमः सङ्केतीकृतमञ्जुवञ्जुललताकुञ्जेऽपि यन्नागतः ॥ 42 ॥
अथागतां माधवमन्तरेण सखीमियं वीक्ष्य विषादमूकाम् ।
विशङ्क्माना रमितं कयापि जनार्दनं दृष्टवदेतदाह ॥ 43 ॥
॥ गीतं 14 ॥
स्मरसमरोचितविरचितवेशा ।
गलितकुसुमदरविलुलितकेशा ॥
कापि मधुरिपुणा विलसति युवतिरधिकगुणा ॥ 1 ॥
हरिपरिरम्भणवलितविकारा ।
कुचकलशोपरि तरलितहारा ॥ 2 ॥
विचलदलकललिताननचन्द्रा ।
तदधरपानरभसकृततन्द्रा ॥ 3 ॥
चञ्चलकुण्डलदलितकपोला ।
मुखरितरसनजघनगलितलोला ॥ 4 ॥
दयितविलोकितलज्जितहसिता ।
बहुविधकूजितरतिरसरसिता ॥ 5 ॥
विपुलपुलकपृथुवेपथुभङ्गा ।
श्वसितनिमीलितविकसदनङ्गा ॥ 6 ॥
श्रमजलकणभरसुभगशरीरा ।
परिपतितोरसि रतिरणधीरा ॥ 7 ॥
श्रीजयदेवभणितहरिरमितम् ।
कलिकलुषं जनयतु परिशमितम् ॥ 8 ॥
विरहपाण्डुमुरारिमुखाम्बुज-द्युतिरियं तिरयन्नपि चेतनाम् ।
विधुरतीव तनोति मनोभुवः सहृदये हृदये मदनव्यथाम् ॥ 44 ॥
॥ गीतं 15 ॥
समुदितमदने रमणीवदने चुम्बनवलिताधरे ।
मृगमदतिलकं लिखति सपुलकं मृगमिव रजनीकरे ॥
रमते यमुनापुलिनवने विजयी मुरारिरधुना ॥ 1 ॥
घनचयरुचिरे रचयति चिकुरे तरलिततरुणानने ।
कुरबककुसुमं चपलासुषमं रतिपतिमृगकानने ॥ 2 ॥
घटयति सुघने कुचयुगगगने मृगमदरुचिरूषिते ।
मणिसरममलं तारकपटलं नखपदशशिभूषिते ॥ 3 ॥
जितबिसशकले मृदुभुजयुगले करतलनलिनीदले ।
मरकतवलयं मधुकरनिचयं वितरति हिमशीतले ॥ 4 ॥
रतिगृहजघने विपुलापघने मनसिजकनकासने ।
मणिमयरसनं तोरणहसनं विकिरति कृतवासने ॥ 5 ॥
चरणकिसलये कमलानिलये नखमणिगणपूजिते ।
बहिरपवरणं यावकभरणं जनयति हृदि योजिते ॥ 6 ॥
रमयति सदृशं कामपि सुभृशं खलहलधरसोदरे ।
किमफलमवसं चिरमिह विरसं वद सखि विटपोदरे ॥ 7 ॥
इह रसभणने कृतहरिगुणने मधुरिपुपदसेवके ।
कलियुगचरितं न वसतु दुरितं कविनृपजयदेवके ॥ 8 ॥
नायातः सखि निर्दयो यदि शठस्त्वं दूति किं दूयसे स्वच्छन्दं बहुवल्लभः स रमते किं तत्र ते दूषणम् ।
पश्याद्य प्रियसम्गमाय दयितस्याकृष्यमाणं गणै-रुत्कण्ठार्तिभरादिव स्फुटदिदं चेतः स्वयं यास्यति ॥ 45 ॥
॥ गीतं 16 ॥
अनिलतरलकुवलयनयनेन ।
तपति न सा किसलयशयनेन ॥
सखि या रमिता वनमालिना ॥ 1 ॥
विकसितसरसिजललितमुखेन ।
स्फुटति न सा मनसिजविशिखेन ॥ 2 ॥
अमृतमधुरमृदुतरवचनेन ।
ज्वलति न सा मलयजपवनेन ॥ 3 ॥
स्थलजलरुहरुचिकरचरणेन ।
लुठति न सा हिमकरकिरणेन ॥ 4 ॥
सजलजलदसमुदयरुचिरेण ।
दलति न सा हृदि चिरविरहेण ॥ 5 ॥
कनकनिकषरुचिशुचिवसनेन ।
श्वसति न सा परिजनहसनेन ॥ 6 ॥
सकलभुवनजनवरतरुणेन ।
वहति न सा रुजमतिकरुणेन ॥ 7 ॥
श्रीजयदेवभणितवचनेन ।
प्रविशतु हरिरपि हृदयमनेन ॥ 8 ॥
मनोभवानन्दन चन्दनानिल प्रसीद रे दक्षिण मुञ्च वामताम् ।
क्षणं जगत्प्राण विधाय माधवं पुरो मम प्राणहरो भविष्यसि ॥ 46 ॥
रिपुरिव सखीसंवासोऽयं शिखीव हिमानिलो विषमिव सुधारश्मिर्यस्मिन्दुनोति मनोगते ।
हृदयमदये तस्मिन्नेवं पुनर्वलते बलात् कुवलयदृशां वामः कामो निकामनिरङ्कुशः ॥ 47 ॥
बाधां विधेहि मलयानिल पञ्चबाण प्राणान्गृहाण न गृहं पुनराश्रयिष्ये ।
किं ते कृतान्तभगिनि क्षमया तरङ्गै-रङ्गानि सिञ्च मम शाम्यतु देहदाहः ॥ 48 ॥
प्रातर्नीलनिचोलमच्युतमुरस्संवीतपीताम्बरम्
रधायाश्कितं विलोक्य हसति स्वैरं सखीमण्डले ।
व्रीडाचञ्चलमञ्चलं नयनयोराधाय राधानने
स्वादुस्मेरमुखोऽयमस्तु जगदानन्दाय नन्दात्मजः॥ (कस्मिंश्चन पाठान्तरे इदं पद्यं विद्यते)
॥ इति गीतगोविन्दे विप्रलब्धावर्णने नागनारायणो नाम सप्तमः सर्गः ॥
|| saptamaḥ sargaḥ ||
|| nāgaranārāyaṇaḥ ||
atrāntare ca kulaṭākulavartmapāta-sañjātapātaka iva sphuṭalāñchanaśrīḥ |
vṛndāvanāntaramadīpayadaṃśujālai-rdiksundarīvadanacandanabindurinduḥ || 40 ||
prasarati śaśadharabimbe vihitavilambe ca mādhave vidhurā |
viracitavividhavilāpaṃ sā paritāpaṃ cakāroccaiḥ || 41 ||
|| gītaṃ 13 ||
kathitasamaye'pi harirahaha na yayau vanam |
mama viphalamidamamalarūpamapi yauvanam ||
yāmi he kamiha śaraṇaṃ sakhījanavacanavañcitā || 1 ||
yadanugamanāya niśi gahanamapi śīlitam |
tena mama hṛdayamidamasamaśarakīlitam || 2 ||
mama maraṇameva varamativitathaketanā |
kimiha viṣahāmi virahānalacetanā || 3 ||
māmahaha vidhurayati madhuramadhuyāminī |
kāpi harimanubhavati kṛtasukṛtakāminī || 4 ||
ahaha kalayāmi valayādimaṇībhūṣaṇam |
harivirahadahanavahanena bahudūṣaṇam || 5 ||
kusumasukumāratanumatanuśaralīlayā |
sragapi hṛdi hanti māmativiṣamaśīlayā || 6 ||
ahamiha nivasāmi nagaṇitavanavetasā |
smarati madhusūdano māmapi na cetasā || 7 ||
haricaraṇaśaraṇajayadevakavibhāratī |
vasatu hṛdi yuvatiriva komalakalāvatī || 8 ||
tatkiṃ kāmapi kāminīmabhisṛtaḥ kiṃ vā kalākelibhi-rbaddho bandhubhirandhakāriṇi vanopānte kimu bhrāmyati |
kāntaḥ klāntamanā manāgapi pathi prasthātumevākṣamaḥ saṅketīkṛtamañjuvañjulalatākuñje'pi yannāgataḥ || 42 ||
athāgatāṃ mādhavamantareṇa sakhīmiyaṃ vīkṣya viṣādamūkām |
viśaṅkmānā ramitaṃ kayāpi janārdanaṃ dṛṣṭavadetadāha || 43 ||
|| gītaṃ 14 ||
smarasamarocitaviracitaveśā |
galitakusumadaravilulitakeśā ||
kāpi madhuripuṇā vilasati yuvatiradhikaguṇā || 1 ||
hariparirambhaṇavalitavikārā |
kucakalaśopari taralitahārā || 2 ||
vicaladalakalalitānanacandrā |
tadadharapānarabhasakṛtatandrā || 3 ||
cañcalakuṇḍaladalitakapolā |
mukharitarasanajaghanagalitalolā || 4 ||
dayitavilokitalajjitahasitā |
bahuvidhakūjitaratirasarasitā || 5 ||
vipulapulakapṛthuvepathubhaṅgā |
śvasitanimīlitavikasadanaṅgā || 6 ||
śramajalakaṇabharasubhagaśarīrā |
paripatitorasi ratiraṇadhīrā || 7 ||
śrījayadevabhaṇitahariramitam |
kalikaluṣaṃ janayatu pariśamitam || 8 ||
virahapāṇḍumurārimukhāmbuja-dyutiriyaṃ tirayannapi cetanām |
vidhuratīva tanoti manobhuvaḥ sahṛdaye hṛdaye madanavyathām || 44 ||
|| gītaṃ 15 ||
samuditamadane ramaṇīvadane cumbanavalitādhare |
mṛgamadatilakaṃ likhati sapulakaṃ mṛgamiva rajanīkare ||
ramate yamunāpulinavane vijayī murāriradhunā || 1 ||
ghanacayarucire racayati cikure taralitataruṇānane |
kurabakakusumaṃ capalāsuṣamaṃ ratipatimṛgakānane || 2 ||
ghaṭayati sughane kucayugagagane mṛgamadarucirūṣite |
maṇisaramamalaṃ tārakapaṭalaṃ nakhapadaśaśibhūṣite || 3 ||
jitabisaśakale mṛdubhujayugale karatalanalinīdale |
marakatavalayaṃ madhukaranicayaṃ vitarati himaśītale || 4 ||
ratigṛhajaghane vipulāpaghane manasijakanakāsane |
maṇimayarasanaṃ toraṇahasanaṃ vikirati kṛtavāsane || 5 ||
caraṇakisalaye kamalānilaye nakhamaṇigaṇapūjite |
bahirapavaraṇaṃ yāvakabharaṇaṃ janayati hṛdi yojite || 6 ||
ramayati sadṛśaṃ kāmapi subhṛśaṃ khalahaladharasodare |
kimaphalamavasaṃ ciramiha virasaṃ vada sakhi viṭapodare || 7 ||
iha rasabhaṇane kṛtahariguṇane madhuripupadasevake |
kaliyugacaritaṃ na vasatu duritaṃ kavinṛpajayadevake || 8 ||
nāyātaḥ sakhi nirdayo yadi śaṭhastvaṃ dūti kiṃ dūyase svacchandaṃ bahuvallabhaḥ sa ramate kiṃ tatra te dūṣaṇam |
paśyādya priyasamgamāya dayitasyākṛṣyamāṇaṃ gaṇai-rutkaṇṭhārtibharādiva sphuṭadidaṃ cetaḥ svayaṃ yāsyati || 45 ||
|| gītaṃ 16 ||
anilataralakuvalayanayanena |
tapati na sā kisalayaśayanena ||
sakhi yā ramitā vanamālinā || 1 ||
vikasitasarasijalalitamukhena |
sphuṭati na sā manasijaviśikhena || 2 ||
amṛtamadhuramṛdutaravacanena |
jvalati na sā malayajapavanena || 3 ||
sthalajalaruharucikaracaraṇena |
luṭhati na sā himakarakiraṇena || 4 ||
sajalajaladasamudayarucireṇa |
dalati na sā hṛdi ciraviraheṇa || 5 ||
kanakanikaṣaruciśucivasanena |
śvasati na sā parijanahasanena || 6 ||
sakalabhuvanajanavarataruṇena |
vahati na sā rujamatikaruṇena || 7 ||
śrījayadevabhaṇitavacanena |
praviśatu harirapi hṛdayamanena || 8 ||
manobhavānandana candanānila prasīda re dakṣiṇa muñca vāmatām |
kṣaṇaṃ jagatprāṇa vidhāya mādhavaṃ puro mama prāṇaharo bhaviṣyasi || 46 ||
ripuriva sakhīsaṃvāso'yaṃ śikhīva himānilo viṣamiva sudhāraśmiryasmindunoti manogate |
hṛdayamadaye tasminnevaṃ punarvalate balāt kuvalayadṛśāṃ vāmaḥ kāmo nikāmaniraṅkuśaḥ || 47 ||
bādhāṃ vidhehi malayānila pañcabāṇa prāṇāngṛhāṇa na gṛhaṃ punarāśrayiṣye |
kiṃ te kṛtāntabhagini kṣamayā taraṅgai-raṅgāni siñca mama śāmyatu dehadāhaḥ || 48 ||
prātarnīlanicolamacyutamurassaṃvītapītāmbaram
radhāyāśkitaṃ vilokya hasati svairaṃ sakhīmaṇḍale |
vrīḍācañcalamañcalaṃ nayanayorādhāya rādhānane
svādusmeramukho'yamastu jagadānandāya nandātmajaḥ|| (kasmiṃścana pāṭhāntare idaṃ padyaṃ vidyate)
|| iti gītagovinde vipralabdhāvarṇane nāganārāyaṇo nāma saptamaḥ sargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.