॥ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ସର୍ଗଃ ॥
॥ ଅକ୍ଲେଶକେଶଵଃ ॥
ଵିହରତି ଵନେ ରାଧା ସାଧାରଣପ୍ରଣଯେ ହରୌ ଵିଗଲିତନିଜୋତ୍କର୍ଷାଦୀର୍ଷ୍ଯାଵଶେନ ଗତାନ୍ଯତଃ ।
କ୍ଵଚିଦପି ଲତାକୁଞ୍ଜେ ଗୁଞ୍ଜନ୍ମଧୁଵ୍ରତମଣ୍ଡଲୀ-ମୁଖରଶିଖରେ ଲୀନା ଦୀନାପ୍ଯୁଵାଚ ରହଃ ସଖୀମ୍ ॥ 14 ॥
॥ ଗୀତଂ 5 ॥
ସଞ୍ଚରଦଧରସୁଧାମଧୁରଧ୍ଵନିମୁଖରିତମୋହନଵଂଶମ୍ ।
ଚଲିତଦୃଗଞ୍ଚଲଚଞ୍ଚଲମୌଲିକପୋଲଵିଲୋଲଵତଂସମ୍ ॥
ରାସେ ହରିମିହ ଵିହିତଵିଲାସଂ ସ୍ମରତି ମନୋ ମମ କୃତପରିହାସମ୍ ॥ 1 ॥
ଚନ୍ଦ୍ରକଚାରୁମଯୂରଶିଖଣ୍ଡକମଣ୍ଡଲଵଲଯିତକେଶମ୍ ।
ପ୍ରଚୁରପୁରନ୍ଦରଧନୁରନୁରଞ୍ଜିତମେଦୁରମୁଦିରସୁଵେଶମ୍ ॥ 2 ॥
ଗୋପକଦମ୍ବନିତମ୍ବଵତୀମୁଖଚୁମ୍ବନଲମ୍ଭିତଲୋଭମ୍ ।
ବନ୍ଧୁଜୀଵମଧୁରାଧରପଲ୍ଲଵମୁଲ୍ଲସିତସ୍ମିତଶୋଭମ୍ ॥ 3 ॥
ଵିପୁଲପୁଲକଭୁଜପଲ୍ଲଵଵଲଯିତଵଲ୍ଲଵଯୁଵତିସହସ୍ରମ୍ ।
କରଚରଣୋରସି ମଣିଗଣଭୂଷଣକିରଣଵିଭିନ୍ନତମିସ୍ରମ୍ ॥ 4 ॥
ଜଲଦପଟଲଵଲଦିନ୍ଦୁଵିନନ୍ଦକଚନ୍ଦନତିଲକଲଲାଟମ୍ ।
ପୀନପଯୋଧରପରିସରମର୍ଦନନିର୍ଦଯହୃଦଯକଵାଟମ୍ ॥ 5 ॥
ମଣିମଯମକରମନୋହରକୁଣ୍ଡଲମଣ୍ଡିତଗଣ୍ଡମୁଦାରମ୍ ।
ପୀତଵସନମନୁଗତମୁନିମନୁଜସୁରାସୁରଵରପରିଵାରମ୍ ॥ 6 ॥
ଵିଶଦକଦମ୍ବତଲେ ମିଲିତଂ କଲିକଲୁଷଭଯଂ ଶମଯନ୍ତମ୍ ।
ମାମପି କିମପି ତରଙ୍ଗଦନଙ୍ଗଦୃଶା ମନସା ରମଯନ୍ତମ୍ ॥ 7 ॥
ଶ୍ରୀଜଯଦେଵଭଣିତମତିସୁନ୍ଦରମୋହନମଧୁରିପୁରୂପମ୍ ।
ହରିଚରଣସ୍ମରଣଂ ପ୍ରତି ସମ୍ପ୍ରତି ପୁଣ୍ଯଵତାମନୁରୂପମ୍ ॥ 8 ॥
ଗଣଯତି ଗୁଣଗ୍ରାମଂ ଭାମଂ ଭ୍ରମାଦପି ନେହତେ ଵହତି ଚ ପରିତୋଷଂ ଦୋଷଂ ଵିମୁଞ୍ଚତି ଦୂରତଃ ।
ଯୁଵତିଷୁ ଵଲସ୍ତୃଷ୍ଣେ କୃଷ୍ଣେ ଵିହାରିଣି ମାଂ ଵିନା ପୁନରପି ମନୋ ଵାମଂ କାମଂ କରୋତି କରୋମି କିମ୍ ॥ 15 ॥
॥ ଗୀତଂ 6 ॥
ନିଭୃତନିକୁଞ୍ଜଗୃହଂ ଗତଯା ନିଶି ରହସି ନିଲୀଯ ଵସନ୍ତମ୍ ।
ଚକିତଵିଲୋକିତସକଲଦିଶା ରତିରଭସରସେନ ହସନ୍ତମ୍ ॥
ସଖି ହେ କେଶିମଥନମୁଦାରଂ ରମଯ ମଯା ସହ ମଦନମନୋରଥଭାଵିତଯା ସଵିକାରମ୍ ॥ 1 ॥
ପ୍ରଥମସମାଗମଲଜ୍ଜିତଯା ପଟୁଚାଟୁଶତୈରନୁକୂଲମ୍ ।
ମୃଦୁମଧୁରସ୍ମିତଭାଷିତଯା ଶିଥିଲୀକୃତଜଘନଦୁକୂଲମ୍ ॥ 2 ॥
କିସଲଯଶଯନନିଵେଶିତଯା ଚିରମୁରସି ମମୈଵ ଶଯାନମ୍ ।
କୃତପରିରମ୍ଭଣଚୁମ୍ବନଯା ପରିରଭ୍ଯ କୃତାଧରପାନମ୍ ॥ 3 ॥
ଅଲସନିମୀଲିତଲୋଚନଯା ପୁଲକାଵଲିଲଲିତକପୋଲମ୍ ।
ଶ୍ରମଜଲସକଲକଲେଵରଯା ଵରମଦନମଦାଦତିଲୋଲମ୍ ॥ 4 ॥
କୋକିଲକଲରଵକୂଜିତଯା ଜିତମନସିଜତନ୍ତ୍ରଵିଚାରମ୍ ।
ଶ୍ଲଥକୁସୁମାକୁଲକୁନ୍ତଲଯା ନଖଲିଖିତଘନସ୍ତନଭାରମ୍ ॥ 5 ॥
ଚରଣରଣିତମନିନୂପୁରଯା ପରିପୂରିତସୁରତଵିତାନମ୍ ।
ମୁଖରଵିଶୃଙ୍ଖଲମେଖଲଯା ସକଚଗ୍ରହଚୁମ୍ବନଦାନମ୍ ॥ 6 ॥
ରତିସୁଖସମଯରସାଲସଯା ଦରମୁକୁଲିତନଯନସରୋଜମ୍ ।
ନିଃସହନିପତିତତନୁଲତଯା ମଧୁସୂଦନମୁଦିତମନୋଜମ୍ ॥ 7 ॥
ଶ୍ରୀଜଯଦେଵଭଣିତମିଦମତିଶଯମଧୁରିପୁନିଧୁଵନଶୀଲମ୍ ।
ସୁଖମୁତ୍କଣ୍ଠିତଗୋପଵଧୂକଥିତଂ ଵିତନୋତୁ ସଲୀଲମ୍ ॥ 8 ॥
ହସ୍ତସ୍ରସ୍ତଵିଲାସଵଂଶମନୃଜୁଭ୍ରୂଵଲ୍ଲିମଦ୍ବଲ୍ଲଵୀ-ଵୃନ୍ଦୋତ୍ସାରିଦୃଗନ୍ତଵୀକ୍ଷିତମତିସ୍ଵେଦାର୍ଦ୍ରଗଣ୍ଡସ୍ଥଲମ୍ ।
ମାମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିଲକ୍ଷିତଂ ସ୍ମିତସୁଧାମୁଗ୍ଧାନନଂ କାନନେ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଵ୍ରଜସୁନ୍ଦରୀଗଣଵୃତଂ ପଶ୍ଯାମି ହୃଷ୍ଯାମି ଚ ॥ 16 ॥
ଦୁରାଲୋକସ୍ତୋକସ୍ତବକନଵକାଶୋକଲତିକା-ଵିକାସଃ କାସାରୋପଵନପଵନୋଽପି ଵ୍ଯଥଯତି ।
ଅପି ଭ୍ରାମ୍ଯଦ୍ଭୃଙ୍ଗୀରଣିତରମଣୀଯା ନ ମୁକୁଲ-ପ୍ରସୂତିଶ୍ଚୂତାନାଂ ସଖି ଶିଖରିଣୀଯଂ ସୁଖଯତି ॥ 17 ॥
॥ ଇତି ଗୀତଗୋଵିନ୍ଦେ ଅକ୍ଲେଶକେଶଵୋ ନାମ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| dvitīyaḥ sargaḥ ||
|| akleśakeśavaḥ ||
viharati vane rādhā sādhāraṇapraṇaye harau vigalitanijotkarṣādīrṣyāvaśena gatānyataḥ |
kvacidapi latākuñje guñjanmadhuvratamaṇḍalī-mukharaśikhare līnā dīnāpyuvāca rahaḥ sakhīm || 14 ||
|| gītaṃ 5 ||
sañcaradadharasudhāmadhuradhvanimukharitamohanavaṃśam |
calitadṛgañcalacañcalamaulikapolavilolavataṃsam ||
rāse harimiha vihitavilāsaṃ smarati mano mama kṛtaparihāsam || 1 ||
candrakacārumayūraśikhaṇḍakamaṇḍalavalayitakeśam |
pracurapurandaradhanuranurañjitameduramudirasuveśam || 2 ||
gopakadambanitambavatīmukhacumbanalambhitalobham |
bandhujīvamadhurādharapallavamullasitasmitaśobham || 3 ||
vipulapulakabhujapallavavalayitavallavayuvatisahasram |
karacaraṇorasi maṇigaṇabhūṣaṇakiraṇavibhinnatamisram || 4 ||
jaladapaṭalavaladinduvinandakacandanatilakalalāṭam |
pīnapayodharaparisaramardananirdayahṛdayakavāṭam || 5 ||
maṇimayamakaramanoharakuṇḍalamaṇḍitagaṇḍamudāram |
pītavasanamanugatamunimanujasurāsuravaraparivāram || 6 ||
viśadakadambatale militaṃ kalikaluṣabhayaṃ śamayantam |
māmapi kimapi taraṅgadanaṅgadṛśā manasā ramayantam || 7 ||
śrījayadevabhaṇitamatisundaramohanamadhuripurūpam |
haricaraṇasmaraṇaṃ prati samprati puṇyavatāmanurūpam || 8 ||
gaṇayati guṇagrāmaṃ bhāmaṃ bhramādapi nehate vahati ca paritoṣaṃ doṣaṃ vimuñcati dūrataḥ |
yuvatiṣu valastṛṣṇe kṛṣṇe vihāriṇi māṃ vinā punarapi mano vāmaṃ kāmaṃ karoti karomi kim || 15 ||
|| gītaṃ 6 ||
nibhṛtanikuñjagṛhaṃ gatayā niśi rahasi nilīya vasantam |
cakitavilokitasakaladiśā ratirabhasarasena hasantam ||
sakhi he keśimathanamudāraṃ ramaya mayā saha madanamanorathabhāvitayā savikāram || 1 ||
prathamasamāgamalajjitayā paṭucāṭuśatairanukūlam |
mṛdumadhurasmitabhāṣitayā śithilīkṛtajaghanadukūlam || 2 ||
kisalayaśayananiveśitayā ciramurasi mamaiva śayānam |
kṛtaparirambhaṇacumbanayā parirabhya kṛtādharapānam || 3 ||
alasanimīlitalocanayā pulakāvalilalitakapolam |
śramajalasakalakalevarayā varamadanamadādatilolam || 4 ||
kokilakalaravakūjitayā jitamanasijatantravicāram |
ślathakusumākulakuntalayā nakhalikhitaghanastanabhāram || 5 ||
caraṇaraṇitamaninūpurayā paripūritasuratavitānam |
mukharaviśṛṅkhalamekhalayā sakacagrahacumbanadānam || 6 ||
ratisukhasamayarasālasayā daramukulitanayanasarojam |
niḥsahanipatitatanulatayā madhusūdanamuditamanojam || 7 ||
śrījayadevabhaṇitamidamatiśayamadhuripunidhuvanaśīlam |
sukhamutkaṇṭhitagopavadhūkathitaṃ vitanotu salīlam || 8 ||
hastasrastavilāsavaṃśamanṛjubhrūvallimadballavī-vṛndotsāridṛgantavīkṣitamatisvedārdragaṇḍasthalam |
māmudvīkṣya vilakṣitaṃ smitasudhāmugdhānanaṃ kānane govindaṃ vrajasundarīgaṇavṛtaṃ paśyāmi hṛṣyāmi ca || 16 ||
durālokastokastabakanavakāśokalatikā-vikāsaḥ kāsāropavanapavano'pi vyathayati |
api bhrāmyadbhṛṅgīraṇitaramaṇīyā na mukula-prasūtiścūtānāṃ sakhi śikhariṇīyaṃ sukhayati || 17 ||
|| iti gītagovinde akleśakeśavo nāma dvitīyaḥ sargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ द्वितीयः सर्गः ॥
॥ अक्लेशकेशवः ॥
विहरति वने राधा साधारणप्रणये हरौ विगलितनिजोत्कर्षादीर्ष्यावशेन गतान्यतः ।
क्वचिदपि लताकुञ्जे गुञ्जन्मधुव्रतमण्डली-मुखरशिखरे लीना दीनाप्युवाच रहः सखीम् ॥ 14 ॥
॥ गीतं 5 ॥
सञ्चरदधरसुधामधुरध्वनिमुखरितमोहनवंशम् ।
चलितदृगञ्चलचञ्चलमौलिकपोलविलोलवतंसम् ॥
रासे हरिमिह विहितविलासं स्मरति मनो मम कृतपरिहासम् ॥ 1 ॥
चन्द्रकचारुमयूरशिखण्डकमण्डलवलयितकेशम् ।
प्रचुरपुरन्दरधनुरनुरञ्जितमेदुरमुदिरसुवेशम् ॥ 2 ॥
गोपकदम्बनितम्बवतीमुखचुम्बनलम्भितलोभम् ।
बन्धुजीवमधुराधरपल्लवमुल्लसितस्मितशोभम् ॥ 3 ॥
विपुलपुलकभुजपल्लववलयितवल्लवयुवतिसहस्रम् ।
करचरणोरसि मणिगणभूषणकिरणविभिन्नतमिस्रम् ॥ 4 ॥
जलदपटलवलदिन्दुविनन्दकचन्दनतिलकललाटम् ।
पीनपयोधरपरिसरमर्दननिर्दयहृदयकवाटम् ॥ 5 ॥
मणिमयमकरमनोहरकुण्डलमण्डितगण्डमुदारम् ।
पीतवसनमनुगतमुनिमनुजसुरासुरवरपरिवारम् ॥ 6 ॥
विशदकदम्बतले मिलितं कलिकलुषभयं शमयन्तम् ।
मामपि किमपि तरङ्गदनङ्गदृशा मनसा रमयन्तम् ॥ 7 ॥
श्रीजयदेवभणितमतिसुन्दरमोहनमधुरिपुरूपम् ।
हरिचरणस्मरणं प्रति सम्प्रति पुण्यवतामनुरूपम् ॥ 8 ॥
गणयति गुणग्रामं भामं भ्रमादपि नेहते वहति च परितोषं दोषं विमुञ्चति दूरतः ।
युवतिषु वलस्तृष्णे कृष्णे विहारिणि मां विना पुनरपि मनो वामं कामं करोति करोमि किम् ॥ 15 ॥
॥ गीतं 6 ॥
निभृतनिकुञ्जगृहं गतया निशि रहसि निलीय वसन्तम् ।
चकितविलोकितसकलदिशा रतिरभसरसेन हसन्तम् ॥
सखि हे केशिमथनमुदारं रमय मया सह मदनमनोरथभावितया सविकारम् ॥ 1 ॥
प्रथमसमागमलज्जितया पटुचाटुशतैरनुकूलम् ।
मृदुमधुरस्मितभाषितया शिथिलीकृतजघनदुकूलम् ॥ 2 ॥
किसलयशयननिवेशितया चिरमुरसि ममैव शयानम् ।
कृतपरिरम्भणचुम्बनया परिरभ्य कृताधरपानम् ॥ 3 ॥
अलसनिमीलितलोचनया पुलकावलिललितकपोलम् ।
श्रमजलसकलकलेवरया वरमदनमदादतिलोलम् ॥ 4 ॥
कोकिलकलरवकूजितया जितमनसिजतन्त्रविचारम् ।
श्लथकुसुमाकुलकुन्तलया नखलिखितघनस्तनभारम् ॥ 5 ॥
चरणरणितमनिनूपुरया परिपूरितसुरतवितानम् ।
मुखरविशृङ्खलमेखलया सकचग्रहचुम्बनदानम् ॥ 6 ॥
रतिसुखसमयरसालसया दरमुकुलितनयनसरोजम् ।
निःसहनिपतिततनुलतया मधुसूदनमुदितमनोजम् ॥ 7 ॥
श्रीजयदेवभणितमिदमतिशयमधुरिपुनिधुवनशीलम् ।
सुखमुत्कण्ठितगोपवधूकथितं वितनोतु सलीलम् ॥ 8 ॥
हस्तस्रस्तविलासवंशमनृजुभ्रूवल्लिमद्बल्लवी-वृन्दोत्सारिदृगन्तवीक्षितमतिस्वेदार्द्रगण्डस्थलम् ।
मामुद्वीक्ष्य विलक्षितं स्मितसुधामुग्धाननं कानने गोविन्दं व्रजसुन्दरीगणवृतं पश्यामि हृष्यामि च ॥ 16 ॥
दुरालोकस्तोकस्तबकनवकाशोकलतिका-विकासः कासारोपवनपवनोऽपि व्यथयति ।
अपि भ्राम्यद्भृङ्गीरणितरमणीया न मुकुल-प्रसूतिश्चूतानां सखि शिखरिणीयं सुखयति ॥ 17 ॥
॥ इति गीतगोविन्दे अक्लेशकेशवो नाम द्वितीयः सर्गः ॥
|| dvitīyaḥ sargaḥ ||
|| akleśakeśavaḥ ||
viharati vane rādhā sādhāraṇapraṇaye harau vigalitanijotkarṣādīrṣyāvaśena gatānyataḥ |
kvacidapi latākuñje guñjanmadhuvratamaṇḍalī-mukharaśikhare līnā dīnāpyuvāca rahaḥ sakhīm || 14 ||
|| gītaṃ 5 ||
sañcaradadharasudhāmadhuradhvanimukharitamohanavaṃśam |
calitadṛgañcalacañcalamaulikapolavilolavataṃsam ||
rāse harimiha vihitavilāsaṃ smarati mano mama kṛtaparihāsam || 1 ||
candrakacārumayūraśikhaṇḍakamaṇḍalavalayitakeśam |
pracurapurandaradhanuranurañjitameduramudirasuveśam || 2 ||
gopakadambanitambavatīmukhacumbanalambhitalobham |
bandhujīvamadhurādharapallavamullasitasmitaśobham || 3 ||
vipulapulakabhujapallavavalayitavallavayuvatisahasram |
karacaraṇorasi maṇigaṇabhūṣaṇakiraṇavibhinnatamisram || 4 ||
jaladapaṭalavaladinduvinandakacandanatilakalalāṭam |
pīnapayodharaparisaramardananirdayahṛdayakavāṭam || 5 ||
maṇimayamakaramanoharakuṇḍalamaṇḍitagaṇḍamudāram |
pītavasanamanugatamunimanujasurāsuravaraparivāram || 6 ||
viśadakadambatale militaṃ kalikaluṣabhayaṃ śamayantam |
māmapi kimapi taraṅgadanaṅgadṛśā manasā ramayantam || 7 ||
śrījayadevabhaṇitamatisundaramohanamadhuripurūpam |
haricaraṇasmaraṇaṃ prati samprati puṇyavatāmanurūpam || 8 ||
gaṇayati guṇagrāmaṃ bhāmaṃ bhramādapi nehate vahati ca paritoṣaṃ doṣaṃ vimuñcati dūrataḥ |
yuvatiṣu valastṛṣṇe kṛṣṇe vihāriṇi māṃ vinā punarapi mano vāmaṃ kāmaṃ karoti karomi kim || 15 ||
|| gītaṃ 6 ||
nibhṛtanikuñjagṛhaṃ gatayā niśi rahasi nilīya vasantam |
cakitavilokitasakaladiśā ratirabhasarasena hasantam ||
sakhi he keśimathanamudāraṃ ramaya mayā saha madanamanorathabhāvitayā savikāram || 1 ||
prathamasamāgamalajjitayā paṭucāṭuśatairanukūlam |
mṛdumadhurasmitabhāṣitayā śithilīkṛtajaghanadukūlam || 2 ||
kisalayaśayananiveśitayā ciramurasi mamaiva śayānam |
kṛtaparirambhaṇacumbanayā parirabhya kṛtādharapānam || 3 ||
alasanimīlitalocanayā pulakāvalilalitakapolam |
śramajalasakalakalevarayā varamadanamadādatilolam || 4 ||
kokilakalaravakūjitayā jitamanasijatantravicāram |
ślathakusumākulakuntalayā nakhalikhitaghanastanabhāram || 5 ||
caraṇaraṇitamaninūpurayā paripūritasuratavitānam |
mukharaviśṛṅkhalamekhalayā sakacagrahacumbanadānam || 6 ||
ratisukhasamayarasālasayā daramukulitanayanasarojam |
niḥsahanipatitatanulatayā madhusūdanamuditamanojam || 7 ||
śrījayadevabhaṇitamidamatiśayamadhuripunidhuvanaśīlam |
sukhamutkaṇṭhitagopavadhūkathitaṃ vitanotu salīlam || 8 ||
hastasrastavilāsavaṃśamanṛjubhrūvallimadballavī-vṛndotsāridṛgantavīkṣitamatisvedārdragaṇḍasthalam |
māmudvīkṣya vilakṣitaṃ smitasudhāmugdhānanaṃ kānane govindaṃ vrajasundarīgaṇavṛtaṃ paśyāmi hṛṣyāmi ca || 16 ||
durālokastokastabakanavakāśokalatikā-vikāsaḥ kāsāropavanapavano'pi vyathayati |
api bhrāmyadbhṛṅgīraṇitaramaṇīyā na mukula-prasūtiścūtānāṃ sakhi śikhariṇīyaṃ sukhayati || 17 ||
|| iti gītagovinde akleśakeśavo nāma dvitīyaḥ sargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.