ପ୍ରହ୍ଲାଦନାରଦପରାଶରପୁଣ୍ଡରୀକ-
ଵ୍ଯାସାମ୍ବରୀଷଶୁକଶୌନକଭୀଷ୍ମକାଵ୍ଯାଃ ।
ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦାର୍ଜୁନଵସିଷ୍ଠଵିଭୀଷଣାଦ୍ଯା
ଏତାନହଂ ପରମଭାଗଵତାନ୍ ନମାମି ॥ 1॥
ଲୋମହର୍ଷଣ ଉଵାଚ ।
ଧର୍ମୋ ଵିଵର୍ଧତି ଯୁଧିଷ୍ଠିରକୀର୍ତନେନ
ପାପଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି ଵୃକୋଦରକୀର୍ତନେନ ।
ଶତ୍ରୁର୍ଵିନଶ୍ଯତି ଧନଞ୍ଜଯକୀର୍ତନେନ
ମାଦ୍ରୀସୁତୌ କଥଯତାଂ ନ ଭଵନ୍ତି ରୋଗାଃ ॥ 2॥
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ।
ଯେ ମାନଵା ଵିଗତରାଗପରା¶ଜ୍ଞା
ନାରାଯଣଂ ସୁରଗୁରୁଂ ସତତଂ ସ୍ମରନ୍ତି ।
ଧ୍ଯାନେନ ତେନ ହତକିଲ୍ବିଷ ଚେତନାସ୍ତେ
ମାତୁଃ ପଯୋଧରରସଂ ନ ପୁନଃ ପିବନ୍ତି ॥ 3॥
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ।
ନାରାଯଣୋ ନାମ ନରୋ ନରାଣାଂ
ପ୍ରସିଦ୍ଧଚୌରଃ କଥିତଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ ।
ଅନେକଜନ୍ମାର୍ଜିତପାପସଞ୍ଚଯଂ
ହରତ୍ଯଶେଷଂ ସ୍ମୃତମାତ୍ର ଏଵ ଯଃ ॥ 4॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ ।
ମେଘଶ୍ଯାମଂ ପୀତକୌଶେଯଵାସଂ
ଶ୍ରୀଵତ୍ସାଙ୍କଂ କୌସ୍ତୁଭୋଦ୍ଭାସିତାଙ୍ଗମ୍ ।
ପୁଣ୍ଯୋପେତଂ ପୁଣ୍ଡରୀକାଯତାକ୍ଷଂ
ଵିଷ୍ଣୁଂ ଵନ୍ଦେ ସର୍ଵଲୋକୈକନାଥମ୍ ॥ 5॥
ଭୀମ ଉଵାଚ ।
ଜଲୌଘମଗ୍ନା ସଚରାଽଚରା ଧରା
ଵିଷାଣକୋଟ୍ଯାଽଖିଲଵିଶ୍ଵମୂର୍ତିନା ।
ସମୁଦ୍ଧୃତା ଯେନ ଵରାହରୂପିଣା
ସ ମେ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂର୍ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରସୀଦରୁ ॥ 6॥
ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ।
ଅଚିନ୍ତ୍ଯମଵ୍ଯକ୍ତମନନ୍ତମଵ୍ଯଯଂ
ଵିଭୁଂ ପ୍ରଭୁଂ ଭାଵିତଵିଶ୍ଵଭାଵନମ୍ ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିସ୍ତାରଵିଚାରକାରକଂ
ହରିଂ ପ୍ରପନ୍ନୋଽସ୍ମି ଗତିଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ॥ 7॥
ନକୁଲ ଉଵାଚ ।
ଯଦି ଗମନମଧସ୍ତାତ୍ କାଲପାଶାନୁବନ୍ଧାଦ୍
ଯଦି ଚ କୁଲଵିହୀନେ ଜାଯତେ ପକ୍ଷିକୀଟେ ।
କୃମିଶତମପି ଗତ୍ଵା ଧ୍ଯାଯତେ ଚାନ୍ତରାତ୍ମା
ମମ ଭଵତୁ ହୃଦିସ୍ଥା କେଶଵେ ଭକ୍ତିରେକା ॥ 8॥
ସହଦେଵ ଉଵାଚ ।
ତସ୍ଯ ଯଜ୍ଞଵରାହସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋରତୁଲତେଜସଃ ।
ପ୍ରଣାମଂ ଯେ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତି ତେଷାମପି ନମୋ ନମଃ ॥ 9॥
କୁନ୍ତୀ ଉଵାଚ ।
ସ୍ଵକର୍ମଫଲନିର୍ଦିଷ୍ଟାଂ ଯାଂ ଯାଂ ଯୋନିଂ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍ ।
ତସ୍ଯାଂ ତସ୍ଯାଂ ହୃଷୀକେଶ ତ୍ଵଯି ଭକ୍ତିର୍ଦୃଢାଽସ୍ତୁ ମେ ॥ 10॥
ମାଦ୍ରୀ ଉଵାଚ ।
କୃଷ୍ଣେ ରତାଃ କୃଷ୍ଣମନୁସ୍ମରନ୍ତି
ରାତ୍ରୌ ଚ କୃଷ୍ଣଂ ପୁନରୁତ୍ଥିତା ଯେ ।
ତେ ଭିନ୍ନଦେହାଃ ପ୍ରଵିଶନ୍ତି କୃଷ୍ଣେ
ହଵିର୍ଯଥା ମନ୍ତ୍ରହୁତଂ ହୁତାଶେ ॥ 11॥
ଦ୍ରୌପଦୀ ଉଵାଚ ।
କୀଟେଷୁ ପକ୍ଷିଷୁ ମୃଗେଷୁ ସରୀସୃପେଷୁ
ରକ୍ଷଃପିଶାଚମନୁଜେଷ୍ଵପି ଯତ୍ର ଯତ୍ର ।
ଜାତସ୍ଯ ମେ ଭଵତୁ କେଶଵ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍
ତ୍ଵଯ୍ଯେଵ ଭକ୍ତିରଚଲାଽଵ୍ଯଭିଚାରିଣୀ ଚ ॥ 12॥
ସୁଭଦ୍ରା ଉଵାଚ ।
ଏକୋଽପି କୃଷ୍ଣସ୍ଯ କୃତଃ ପ୍ରଣାମୋ
ଦଶାଶ୍ଵମେଧାଵଭୃଥେନ ତୁଲ୍ଯଃ ।
ଦଶାଶ୍ଵମେଧୀ ପୁନରେତି ଜନ୍ମ
କୃଷ୍ଣପ୍ରଣାମୀ ନ ପୁନର୍ଭଵାଯ ॥ 13॥
ଅଭିମନ୍ଯୁରୁଵାଚ ।
ଗୋଵିନ୍ଦ ଗୋଵିନ୍ଦ ହରେ ମୁରାରେ
ଗୋଵିନ୍ଦ ଗୋଵିନ୍ଦ ମୁକୁନ୍ଦ କୃଷ୍ଣ
ଗୋଵିନ୍ଦ ଗୋଵିନ୍ଦ ରଥାଙ୍ଗପାଣେ ।
ଗୋଵିନ୍ଦ ଗୋଵିନ୍ଦ ନମାମି ନିତ୍ଯମ୍ ॥ 14॥
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନ ଉଵାଚ ।
ଶ୍ରୀରାମ ନାରାଯଣ ଵାସୁଦେଵ
ଗୋଵିନ୍ଦ ଵୈକୁଣ୍ଠ ମୁକୁନ୍ଦ କୃଷ୍ଣ ।
ଶ୍ରୀକେଶଵାନନ୍ତ ନୃସିଂହ ଵିଷ୍ଣୋ
ମାଂ ତ୍ରାହି ସଂସାରଭୁଜଙ୍ଗଦଷ୍ଟମ୍ ॥ 15॥
ସାତ୍ଯକିରୁଵାଚ ।
ଅପ୍ରମେଯ ହରେ ଵିଷ୍ଣୋ କୃଷ୍ଣ ଦାମୋଦରାଽଚ୍ଯୁତ ।
ଗୋଵିନ୍ଦାନନ୍ତ ସର୍ଵେଶ ଵାସୁଦେଵ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ॥ 16॥
ଉଦ୍ଧଵ ଉଵାଚ ।
ଵାସୁଦେଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯୋଽନ୍ଯଂ ଦେଵମୁପାସତେ ।
ତୃଷିତୋ ଜାହ୍ନଵୀତୀରେ କୂପଂ ଖନତି ଦୁର୍ମତିଃ ॥ 17॥
ଧୌମ୍ଯ ଉଵାଚ ।
ଅପାଂ ସମୀପେ ଶଯନାସନସ୍ଥିତେ
ଦିଵା ଚ ରାତ୍ରୌ ଚ ଯଥାଧିଗଚ୍ଛତା ।
ଯଦ୍ଯସ୍ତି କିଞ୍ଚିତ୍ ସୁକୃତଂ କୃତଂ ମଯା
ଜନାର୍ଦନସ୍ତେନ କୃତେନ ତୁଷ୍ଯତୁ ॥ 18॥
ସଞ୍ଜଯ ଉଵାଚ ।
ଆର୍ତା ଵିଷଣ୍ଣାଃ ଶିଥିଲାଶ୍ଚ ଭୀତା
ଘୋରେଷୁ ଵ୍ଯାଘ୍ରାଦିଷୁ ଵର୍ତମାନାଃ ।
ସଙ୍କୀର୍ତ୍ଯ ନାରାଯଣଶବ୍ଦମାତ୍ରଂ
ଵିମୁକ୍ତଦୁଃଖାଃ ସୁଖିନୋ ଭଵନ୍ତି ॥ 19॥
ଅକ୍ରୂର ଉଵାଚ ।
ଅହଂ ତୁ ନାରାଯଣଦାସଦାସ-
ଦାସସ୍ଯ ଦାସସ୍ଯ ଚ ଦାସଦାସଃ ।
ଅନ୍ଯୋ ନ ହୀଶୋ ଜଗତୋ ନରାଣାଂ
ତସ୍ମାଦହଂ ଧନ୍ଯତରୋଽସ୍ମି ଲୋକେ ॥ 20॥
ଵିରାଟ ଉଵାଚ ।
ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଯେ ଭକ୍ତାଃ ଶାନ୍ତାସ୍ତଦ୍ଗତଚେତସଃ ।
ତେଷାଂ ଦାସସ୍ଯ ଦାସୋଽହଂ ଭଵେଯଂ ଜନ୍ମଜନ୍ମନି ॥ 21॥
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ ।
ଵିପରୀତେଷୁ କାଲେଷୁ ପରିକ୍ଷୀଣେଷୁ ବନ୍ଧୁଷୁ ।
ତ୍ରାହି ମାଂ କୃପଯା କୃଷ୍ଣ ଶରଣାଗତଵତ୍ସଲ ॥ 22॥
ଦ୍ରୋଣ ଉଵାଚ ।
ଯେ ଯେ ହତାଶ୍ଚକ୍ରଧରେଣ ଦୈତ୍ଯାଂ-
ସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯନାଥେନ ଜନାର୍ଦନେନ ।
ତେ ତେ ଗତା ଵିଷ୍ଣୁପୁରୀଂ ପ୍ରଯାତାଃ
କ୍ରୋଧୋଽପି ଦେଵସ୍ଯ ଵରେଣ ତୁଲ୍ଯଃ ॥ 23॥
କୃପାଚାର୍ଯ ଉଵାଚ ।
ମଜ୍ଜନ୍ମନଃ ଫଲମିଦଂ ମଧୁକୈଟଭାରେ
ମତ୍ପ୍ରାର୍ଥନୀଯ ମଦନୁଗ୍ରହ ଏଷ ଏଵ ।
ତ୍ଵଦ୍ଭୃତ୍ଯଭୃତ୍ଯପରିଚାରକଭୃତ୍ଯଭୃତ୍ଯ-
ଭୃତ୍ଯସ୍ଯ ଭୃତ୍ଯ ଇତି ମାଂ ସ୍ମର ଲୋକନାଥ ॥ 24॥
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମ ଉଵାଚ ।
ଗୋଵିନ୍ଦ କେଶଵ ଜନାର୍ଦନ ଵାସୁଦେଵ
ଵିଶ୍ଵେଶ ଵିଶ୍ଵ ମଧୁସୂଦନ ଵିଶ୍ଵରୂପ ।
ଶ୍ରୀପଦ୍ମନାଭ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେହି ଦାସ୍ଯଂ
ନାରାଯଣାଚ୍ଯୁତ ନୃସିଂହ ନମୋ ନମସ୍ତେ ॥ 25॥
କର୍ଣ ଉଵାଚ ।
ନାନ୍ଯଂ ଵଦାମି ନ ଶଋଣୋମି ନ ଚିନ୍ତଯାମି
ନାନ୍ଯଂ ସ୍ମରାମି ନ ଭଜାମି ନ ଚାଶ୍ରଯାମି ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ତ୍ଵଦୀଯଚରଣାମ୍ବୁଜମାଦରେଣ
ଶ୍ରୀଶ୍ରୀନିଵାସ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେହି ଦାସ୍ଯମ୍ ॥ 26॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଉଵାଚ ।
ନମୋ ନମଃ କାରଣଵାମନାଯ
ନାରାଯଣାଯାମିତଵିକ୍ରମାଯ ।
ଶ୍ରୀଶାର୍ଙ୍ଗଚକ୍ରାସିଗଦାଧରାଯ
ନମୋଽସ୍ତୁ ତସ୍ମୈ ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଯ ॥ 27॥
ଗାନ୍ଧାରୀ ଉଵାଚ ।
ତ୍ଵମେଵ ମାତା ଚ ପିତା ତ୍ଵମେଵ
ତ୍ଵମେଵ ବନ୍ଧୁଶ୍ଚ ସଖା ତ୍ଵମେଵ ।
ତ୍ଵମେଵ ଵିଦ୍ଯା ଦ୍ରଵିଣଂ ତ୍ଵମେଵ
ତ୍ଵମେଵ ସର୍ଵଂ ମମ ଦେଵ ଦେଵ ॥ 28॥
ଦ୍ରୁପଦ ଉଵାଚ ।
ଯଜ୍ଞେଶାଚ୍ଯୁତ ଗୋଵିନ୍ଦ ମାଧଵାନନ୍ତ କେଶଵ ।
କୃଷ୍ଣ ଵିଷ୍ଣୋ ହୃଷୀକେଶ ଵାସୁଦେଵ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ॥ 29॥
ଜଯଦ୍ରଥ ଉଵାଚ ।
ନମଃ କୃଷ୍ଣାଯ ଦେଵାଯ ବ୍ରହ୍ମଣେଽନନ୍ତଶକ୍ତଯେ ।
ଯୋଗେଶ୍ଵରାଯ ଯୋଗାଯ ତ୍ଵାମହଂ ଶରଣଂ ଗତଃ ॥ 30॥
ଵିକର୍ଣ ଉଵାଚ ।
କୃଷ୍ଣାଯ ଵାସୁଦେଵାଯ ଦେଵକୀନନ୍ଦନାଯ ଚ ।
ନନ୍ଦଗୋପକୁମାରାଯ ଗୋଵିନ୍ଦାଯ ନମୋ ନମଃ ॥ 31॥
ଵିରାଟ ଉଵାଚ ।
ନମୋ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଦେଵାଯ ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣହିତାଯ ଚ ।
ଜଗଦ୍ଧିତାଯ କୃଷ୍ଣାଯ ଗୋଵିନ୍ଦାଯ ନମୋ ନମଃ ॥ 32॥
ଶଲ୍ଯ ଉଵାଚ ।
ଅତସୀପୁଷ୍ପସଙ୍କାଶଂ ପୀତଵାସସମଚ୍ଯୁତମ୍ ।
ଯେ ନମସ୍ଯନ୍ତି ଗୋଵିନ୍ଦଂ ତେଷାଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ଭଯମ୍ ॥ 33॥
ବଲଭଦ୍ର ଉଵାଚ ।
କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣ କୃପାଲୋ ତ୍ଵମଗତୀନାଂ ଗତିର୍ଭଵ ।
ସଂସାରାର୍ଣଵମଗ୍ନାନାଂ ପ୍ରସୀଦ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ॥ 34॥
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ।
କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣେତି କୃଷ୍ଣେତି ଯୋ ମାଂ ସ୍ମରତି ନିତ୍ଯଶଃ ।
ଜଲଂ ଭିତ୍ଵା ଯଥା ପଦ୍ମଂ ନରକାଦୁଦ୍ଧରାମ୍ଯହମ୍ ॥ 35॥
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ।
ନିତ୍ଯଂ ଵଦାମି ମନୁଜାଃ ସ୍ଵଯମୂର୍ଧ୍ଵବାହୁ-
ର୍ଯୋ ମାଂ ମୁକୁନ୍ଦ ନରସିଂହ ଜନାର୍ଦନେତି ।
ଜୀଵୋ ଜପତ୍ଯନୁଦିନଂ ମରଣେ ରଣେ ଵା
ପାଷାଣକାଷ୍ଠସଦୃଶାଯ ଦଦାମ୍ଯଭୀଷ୍ଟମ୍ ॥ 36॥
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ।
ସକୃନ୍ନାରାଯଣେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପୁମାନ୍ କଲ୍ପଶତତ୍ରଯମ୍ ।
ଗଙ୍ଗାଦିସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ସ୍ନାତୋ ଭଵତି ପୁତ୍ରକ ॥ 37॥
ସୂତ ଉଵାଚ ।
ତତ୍ରୈଵ ଗଙ୍ଗା ଯମୁନା ଚ ତତ୍ର
ଗୋଦାଵରୀ ସିନ୍ଧୁ ସରସ୍ଵତୀ ଚ ।
ସର୍ଵାଣି ତୀର୍ଥାନି ଵସନ୍ତି ତତ୍ର
ଯତ୍ରାଚ୍ଯୁତୋଦାର କଥାପ୍ରସଙ୍ଗଃ ॥ 38॥
ଯମ ଉଵାଚ ।
ନରକେ ପଚ୍ଯମାନଂ ତୁ ଯମେନଂ ପରିଭାଷିତମ୍ ।
କିଂ ତ୍ଵଯା ନାର୍ଚିତୋ ଦେଵଃ କେଶଵଃ କ୍ଲେଶନାଶନଃ ॥ 35॥
ନାରଦ ଉଵାଚ ।
ଜନ୍ମାନ୍ତରସହସ୍ରେଣ ତପୋଧ୍ଯାନସମାଧିନା ।
ନରାଣାଂ କ୍ଷୀଣପାପାନାଂ କୃଷ୍ଣେ ଭକ୍ତିଃ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ 40॥
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଉଵାଚ ।
ନାଥ ଯୋନିସହସ୍ରେଷୁ ଯେଷୁ ଯେଷୁ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍ ।
ତେଷୁ ତେଷ୍ଵଚଲା ଭକ୍ତିରଚ୍ଯୁତାଽସ୍ତୁ ସଦା ତ୍ଵଯି ॥ 41॥
ଯା ପ୍ରୀତିରଵିଵେକନାଂ ଵିଷଯେଷ୍ଵନପାଯିନି ।
ତ୍ଵାମନୁସ୍ମରତଃ ସା ମେ ହୃଦଯାନ୍ମାଽପସର୍ପତୁ ॥ 42॥
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଉଵାଚ ।
କିଂ ତସ୍ଯ ଦାନୈଃ କିଂ ତୀର୍ଥୈଃ କିଂ ତପୋଭିଃ କିମଧ୍ଵରୈଃ ।
ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଧ୍ଯାଯତେ ଦେଵଂ ନାରାଯଣମନନ୍ଯଧୀଃ ॥ 43॥
ଜମଦଗ୍ନିରୁଵାଚ ।
ନିତ୍ଯୋତ୍ସଵୋ ଭଵେତ୍ତେଷାଂ ନିତ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ ଚ ମଙ୍ଗଲମ୍ ।
ଯେଷାଂ ହୃଦିସ୍ଥୋ ଭଗଵାନ୍ମଙ୍ଗଲାଯତନଂ ହରିଃ ॥ 44॥
ଭରଦ୍ଵାଜ ଉଵାଚ ।
ଲାଭସ୍ତେଷାଂ ଜଯସ୍ତେଷାଂ କୁତସ୍ତେଷାଂ ପରାଜଯଃ ।
ଯେଷାମିନ୍ଦୀଶ୍ଵରଶ୍ଯାମୋ ହୃଦଯସ୍ଥୋ ଜନାର୍ଦନଃ ॥ 45॥
ଗୌତମ ଉଵାଚ ।
ଗୋକୋଟିଦାନଂ ଗ୍ରହଣେଷୁ କାଶୀ-
ପ୍ରଯାଗଗଙ୍ଗାଯୁତକଲ୍ପଵାସଃ ।
ଯଜ୍ଞାଯୁତଂ ମେରୁସୁଵର୍ଣଦାନଂ
ଗୋଵିନ୍ଦନାମସ୍ମରଣେନ ତୁଲ୍ଯମ୍ ॥ 46॥
ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ।
ଗୋଵିନ୍ଦେତି ସଦା ସ୍ନାନଂ ଗୋଵିନ୍ଦେତି ସଦା ଜପଃ ।
ଗୋଵିନ୍ଦେତି ସଦା ଧ୍ଯାନଂ ସଦା ଗୋଵିନ୍ଦକୀର୍ତନମ୍ ॥ 47॥
ତ୍ର୍ଯକ୍ଷରଂ ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ଗୋଵିନ୍ଦ ତ୍ର୍ଯକ୍ଷରଂ ପରମ୍ ।
ତସ୍ମାଦୁଚ୍ଚାରିତଂ ଯେନ ବ୍ରହ୍ମଭୂଯାଯ କଲ୍ପତେ ॥ 48॥
ଵେଦଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ।
ଅଚ୍ଯୁତଃ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷୋଽସାଵନନ୍ତଃ କାମଧେନୁ ଵୈ ।
ଚିନ୍ତାମଣିସ୍ତୁ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ହରେର୍ନାମ ଵିଚିନ୍ତଯେତ୍ ॥ 49॥
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ।
ଜଯତୁ ଜଯତୁ ଦେଵୋ ଦେଵକୀନନ୍ଦନୋଽଯଂ
ଜଯତୁ ଜଯତୁ କୃଷ୍ଣୋ ଵୃଷ୍ଣିଵଂଶପ୍ରଦୀପଃ ।
ଜଯତୁ ଜଯତୁ ମେଘଶ୍ଯାମଲଃ କୋମଲାଙ୍ଗୋ
ଜଯତୁ ଜଯତୁ ପୃଥ୍ଵୀଭାରନାଶୋ ମୁକୁନ୍ଦଃ ॥ 50॥
ପିପ୍ପଲାଯନ ଉଵାଚ ।
ଶ୍ରୀମନ୍ନୃସିଂହଵିଭଵେ ଗରୁଡଧ୍ଵଜାଯ
ତାପତ୍ରଯୋପଶମନାଯ ଭଵୌଷଧାଯ ।
କୃଷ୍ଣାଯ ଵୃଶ୍ଚିକଜଲାଗ୍ନିଭୁଜଙ୍ଗରୋଗ-
କ୍ଲେଶଵ୍ଯଯାଯ ହରଯେ ଗୁରଵେ ନମସ୍ତେ ॥ 51॥
ଆଵିର୍ହୋତ୍ର ଉଵାଚ ।
କୃଷ୍ଣ ତ୍ଵଦୀଯପଦପଙ୍କଜପଞ୍ଜରାନ୍ତେ
ଅଦ୍ଯୈଵ ମେ ଵିଶତୁ ମାନସରାଜହଂସଃ ।
ପ୍ରାଣପ୍ରଯାଣସମଯେ କଫଵାତପିତ୍ତୈଃ
କଣ୍ଠାଵରୋଧନଵିଧୌ ସ୍ମରଣଂ କୁତସ୍ତେ ॥ 52॥
ଵିଦୁର ଉଵାଚ ।
ହରେର୍ନାମୈଵ ନାମୈଵ ନାମୈଵ ମମ ଜୀଵନମ୍ ।
କଲୌ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଗତିରନ୍ଯଥା ॥ 53॥
ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ ।
କୃଷ୍ଣେତି ମଙ୍ଗଲଂ ନାମ ଯସ୍ଯ ଵାଚି ପ୍ରଵର୍ତତେ ।
ଭସ୍ମୀଭଵନ୍ତି ତସ୍ଯାଶୁ ମହାପାତକକୋଟଯଃ ॥ 54॥
ଅରୁନ୍ଧତ୍ଯୁଵାଚ ।
କୃଷ୍ଣାଯ ଵାସୁଦେଵାଯ ହରଯେ ପରମାତ୍ମନେ ।
ପ୍ରଣତକ୍ଲେଶନାଶାଯ ଗୋଵିନ୍ଦାଯ ନମୋ ନମଃ ॥ 55॥
କଶ୍ଯପ ଉଵାଚ ।
କୃଷ୍ଣାନୁସ୍ମରଣାଦେଵ ପାପସଙ୍ଘଟ୍ଟପଞ୍ଜରମ୍ ।
ଶତଧା ଭେଦମାପ୍ନୋତି ଗିରିର୍ଵଜ୍ରହତୋ ଯଥା ॥ 56॥
ଦୁର୍ଯୋଧନ ଉଵାଚ ।
ଜାନାମି ଧର୍ମଂ ନ ଚ ମେ ପ୍ରଵୃତ୍ତି-
ର୍ଜାନାମି ପାପଂ ନ ଚ ମେ ନିଵୃତ୍ତିଃ ।
କେନାପି ଦେଵେନ ହୃଦି ସ୍ଥିତେନ
ଯଥା ନିଯୁକ୍ତୋଽସ୍ମି ତଥା କରୋମି ॥ 57॥
ଯନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ମମ ଦୋଷେଣ କ୍ଷମ୍ଯତାଂ ମଧୁସୂଦନ ।
ଅହଂ ଯନ୍ତ୍ରଂ ଭଵାନ୍ ଯନ୍ତ୍ରୀ ମମ ଦୋଷୋ ନ ଦୀଯତାମ୍ ॥ 58॥
ଭୃଗୁରୁଵାଚ ।
ନାମୈଵ ତଵ ଗୋଵିନ୍ଦ ନାମ ତ୍ଵତ୍ତଃ ଶତାଧିକମ୍ ।
ଦଦାତ୍ତ୍ଯୁଚ୍ଚାରଣାନ୍ମୁକ୍ତିଃ ଭଵାନଷ୍ଟାଙ୍ଗଯୋଗତଃ ॥ 59॥
ଲୋମଶ ଉଵାଚ ।
ନମାମି ନାରାଯଣ ପାଦପଙ୍କଜଂ
କରୋମି ନାରାଯଣପୂଜନଂ ସଦା ।
ଵଦାମି ନାରାଯଣନାମ ନିର୍ମଲଂ
ସ୍ମରାମି ନାରାଯଣତତ୍ତ୍ଵମଵ୍ଯଯମ୍ ॥ 60॥
ଶୌନକ ଉଵାଚ ।
ସ୍ମୃତେଃ ସକଲକଲ୍ଯାଣଂ ଭଜନଂ ଯସ୍ଯ ଜାଯତେ ।
ପୁରୁଷଂ ତମଜଂ ନିତ୍ଯଂ ଵ୍ରଜାମି ଶରଣଂ ହରିମ୍ ॥ 61॥
ଗର୍ଗ ଉଵାଚ ।
ନାରାଯଣେତି ମନ୍ତ୍ରୋଽସ୍ତି ଵାଗସ୍ତି ଵଶଵର୍ତିନୀ ।
ତଥାପି ନରକେ ଘୋରେ ପତନ୍ତୀତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ମହତ୍ ॥ 62॥
ଦାଲ୍ଭ୍ଯ ଉଵାଚ ।
କିଂ ତସ୍ଯ ବହୁଭିର୍ମନ୍ତ୍ରୈର୍ଭକ୍ତିର୍ଯସ୍ଯ ଜନାର୍ଦନେ ।
ନମୋ ନାରାଯଣାଯେତି ମନ୍ତ୍ରଃ ସର୍ଵାର୍ଥସାଧାକେ ॥ 63॥
ଵୈଶମ୍ପାଯନ ଉଵାଚ ।
ଯତ୍ର ଯୋଗେଶ୍ଵରଃ କୃଷ୍ଣୋ ଯତ୍ର ପାର୍ଥୋ ଧନୁର୍ଧରଃ ।
ତତ୍ର ଶ୍ରୀର୍ଵିଜଯୋ ଭୂତିର୍ଧ୍ରୁଵା ନୀତିର୍ମତିର୍ମମ ॥ 64॥
ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ।
ହରିର୍ହରତି ପାପାନି ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତୈରପି ସ୍ମୃତଃ ।
ଅନିଚ୍ଛଯାପି ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟୋ ଦହତ୍ଯେଵ ହି ପାଵକଃ ॥ 65॥
ପରମେଶ୍ଵର ଉଵାଚ ।
ସକୃଦୁଚ୍ଚରିତଂ ଯେନ ହରିରିତ୍ଯକ୍ଷରଦ୍ଵଯମ୍ ।
ଲବ୍ଧଃ ପରିକରସ୍ତେନ ମୋକ୍ଷାଯ ଗମନଂ ପ୍ରତି ॥ 66॥
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ।
ହେ ଜିହ୍ଵେ ରସସାରଜ୍ଞେ ସର୍ଵଦା ମଧୁରପ୍ରିଯେ ।
ନାରାଯଣାଖ୍ଯପୀଯୂଷଂ ପିବ ଜିହ୍ଵେ ନିରନ୍ତରମ୍ ॥ 67॥
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ।
ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ ।
ନାସ୍ତି ଵେଦାତ୍ପରଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ନ ଦେଵଃ କେଶଵାତ୍ପରଃ ॥ 68॥
ଧନ୍ଵନ୍ତରିରୁଵାଚ ।
ଅଚ୍ଯୁତାନନ୍ତ ଗୋଵିନ୍ଦ ନାମୋଚ୍ଚାରଣଭେଷଜାତ୍ ।
ନଶ୍ଯନ୍ତି ସକଲା ରୋଗାଃ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ ॥ 69॥
ମାର୍କଣ୍ଡେଯ ଉଵାଚ ।
ସ୍ଵର୍ଗଦଂ ମୋକ୍ଷଦଂ ଦେଵଂ ସୁଖଦଂ ଜଗତୋ ଗୁରୁମ୍ ।
କଥଂ ମୁହୁର୍ତମପି ତଂ ଵାସୁଦେଵଂ ନ ଚିନ୍ତଯେତ୍ ॥ 70॥
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ।
ନିମିଷଂ ନିମିଷାର୍ଧଂ ଵା ପ୍ରାଣିନାଂ ଵିଷ୍ଣୁଚିନ୍ତନମ୍ ।
ତତ୍ର ତତ୍ର କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ପ୍ରଯାଗୋ ନୈମିଷଂ ଵରମ୍ ॥ 71॥
ଵାମଦେଵ ଉଵାଚ ।
ନିମିଷଂ ନିମିଷାର୍ଧଂ ଵା ପ୍ରାଣିନାଂ ଵିଷ୍ଣୁଚିନ୍ତନମ୍ ।
କଲ୍ପକୋଟିସହସ୍ରାଣି ଲଭତେ ଵାଞ୍ଛିତଂ ଫଲମ୍ ॥ 72॥
ଶୁକ ଉଵାଚ ।
ଆଲୋଡ୍ଯ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଚାର୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ ।
ଇଦମେକଂ ସୁନିଷ୍ପନ୍ନଂ ଧ୍ଯେଯୋ ନାରାଯଣଃ ସଦା ॥ 73॥
ଶ୍ରୀମହାଦେଵ ଉଵାଚ ।
ଶରୀରେ ଜର୍ଜରୀଭୂତେ ଵ୍ଯାଧିଗ୍ରସ୍ତେ କଲେଵରେ ।
ଔଷଧଂ ଜାହ୍ନଵୀତୋଯଂ ଵୈଦ୍ଯୋ ନାରାଯଣୋ ହରିଃ ॥ 74॥
ଶୌନକ ଉଵାଚ ।
ଭୋଜନାଚ୍ଛାଦନେ ଚିନ୍ତାଂ ଵୃଥା କୁର୍ଵନ୍ତି ଵୈଷ୍ଣଵାଃ ।
ଯୋଽସୌ ଵିଶ୍ଵମ୍ଭରୋ ଦେଵଃ ସ କିଂ ଭକ୍ତାନୁପେକ୍ଷତେ ॥ 75॥
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ ।
ଯସ୍ଯ ହସ୍ତେ ଗଦା ଚକ୍ରଂ ଗରୁଡୋ ଯସ୍ଯ ଵାହନମ୍ ।
ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମୀ ସ ମେ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରସୀଦତୁ ॥ 76॥
ଏଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ଋଷଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ ।
କୀର୍ତଯନ୍ତି ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠମେଵଂ ନାରାଯଣଂ ଵିଭୁମ୍ ॥ 77॥
ଇଦଂ ପଵିତ୍ରମାଯୁଷ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ।
ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନନାଶନଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ॥ 78॥
ଯଃ ପଠେତ୍ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ଶୁଚିସ୍ତଦ୍ଗତମାନସଃ ।
ଗଵାଂ ଶତସହସ୍ରସ୍ଯ ସମ୍ଯଗ୍ଦତ୍ତସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲମ୍ ॥ 79॥
ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଯଃ ପଠେଦିତି ସଂସ୍ତଵମ୍ ।
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି ॥ 80॥
ଗଙ୍ଗା ଗୀତା ଚ ଗାଯତ୍ରୀ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଗରୁଡଧ୍ଵଜଃ ।
ଗକାରୈଃ ପଞ୍ଚଭିର୍ଯୁକ୍ତଃ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ॥ 81॥
ଗୀତାଂ ଯଃ ପଠତେ ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ଲୋକାର୍ଧଂ ଶ୍ଲୋକମେଵ ଵା ।
ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି ॥ 82॥
ଇତି ପାଣ୍ଡଵଗୀତା ଅଥଵା ପ୍ରପନ୍ନଗୀତା ସମାପ୍ତା ।
ଓଁ ତତ୍ସତ୍ ।
Roman (IAST) Transliteration
prahlādanāradaparāśarapuṇḍarīka-
vyāsāmbarīṣaśukaśaunakabhīṣmakāvyāḥ |
rukmāṅgadārjunavasiṣṭhavibhīṣaṇādyā
etānahaṃ paramabhāgavatān namāmi || 1||
lomaharṣaṇa uvāca |
dharmo vivardhati yudhiṣṭhirakīrtanena
pāpaṃ praṇaśyati vṛkodarakīrtanena |
śatrurvinaśyati dhanañjayakīrtanena
mādrīsutau kathayatāṃ na bhavanti rogāḥ || 2||
brahmovāca |
ye mānavā vigatarāgaparā¶jñā
nārāyaṇaṃ suraguruṃ satataṃ smaranti |
dhyānena tena hatakilbiṣa cetanāste
mātuḥ payodhararasaṃ na punaḥ pibanti || 3||
indra uvāca |
nārāyaṇo nāma naro narāṇāṃ
prasiddhacauraḥ kathitaḥ pṛthivyām |
anekajanmārjitapāpasañcayaṃ
haratyaśeṣaṃ smṛtamātra eva yaḥ || 4||
yudhiṣṭhira uvāca |
meghaśyāmaṃ pītakauśeyavāsaṃ
śrīvatsāṅkaṃ kaustubhodbhāsitāṅgam |
puṇyopetaṃ puṇḍarīkāyatākṣaṃ
viṣṇuṃ vande sarvalokaikanātham || 5||
bhīma uvāca |
jalaughamagnā sacarā'carā dharā
viṣāṇakoṭyā'khilaviśvamūrtinā |
samuddhṛtā yena varāharūpiṇā
sa me svayambhūrbhagavān prasīdaru || 6||
arjuna uvāca |
acintyamavyaktamanantamavyayaṃ
vibhuṃ prabhuṃ bhāvitaviśvabhāvanam |
trailokyavistāravicārakārakaṃ
hariṃ prapanno'smi gatiṃ mahātmanām || 7||
nakula uvāca |
yadi gamanamadhastāt kālapāśānubandhād
yadi ca kulavihīne jāyate pakṣikīṭe |
kṛmiśatamapi gatvā dhyāyate cāntarātmā
mama bhavatu hṛdisthā keśave bhaktirekā || 8||
sahadeva uvāca |
tasya yajñavarāhasya viṣṇoratulatejasaḥ |
praṇāmaṃ ye prakurvanti teṣāmapi namo namaḥ || 9||
kuntī uvāca |
svakarmaphalanirdiṣṭāṃ yāṃ yāṃ yoniṃ vrajāmyaham |
tasyāṃ tasyāṃ hṛṣīkeśa tvayi bhaktirdṛḍhā'stu me || 10||
mādrī uvāca |
kṛṣṇe ratāḥ kṛṣṇamanusmaranti
rātrau ca kṛṣṇaṃ punarutthitā ye |
te bhinnadehāḥ praviśanti kṛṣṇe
haviryathā mantrahutaṃ hutāśe || 11||
draupadī uvāca |
kīṭeṣu pakṣiṣu mṛgeṣu sarīsṛpeṣu
rakṣaḥpiśācamanujeṣvapi yatra yatra |
jātasya me bhavatu keśava tvatprasādāt
tvayyeva bhaktiracalā'vyabhicāriṇī ca || 12||
subhadrā uvāca |
eko'pi kṛṣṇasya kṛtaḥ praṇāmo
daśāśvamedhāvabhṛthena tulyaḥ |
daśāśvamedhī punareti janma
kṛṣṇapraṇāmī na punarbhavāya || 13||
abhimanyuruvāca |
govinda govinda hare murāre
govinda govinda mukunda kṛṣṇa
govinda govinda rathāṅgapāṇe |
govinda govinda namāmi nityam || 14||
dhṛṣṭadyumna uvāca |
śrīrāma nārāyaṇa vāsudeva
govinda vaikuṇṭha mukunda kṛṣṇa |
śrīkeśavānanta nṛsiṃha viṣṇo
māṃ trāhi saṃsārabhujaṅgadaṣṭam || 15||
sātyakiruvāca |
aprameya hare viṣṇo kṛṣṇa dāmodarā'cyuta |
govindānanta sarveśa vāsudeva namo'stu te || 16||
uddhava uvāca |
vāsudevaṃ parityajya yo'nyaṃ devamupāsate |
tṛṣito jāhnavītīre kūpaṃ khanati durmatiḥ || 17||
dhaumya uvāca |
apāṃ samīpe śayanāsanasthite
divā ca rātrau ca yathādhigacchatā |
yadyasti kiñcit sukṛtaṃ kṛtaṃ mayā
janārdanastena kṛtena tuṣyatu || 18||
sañjaya uvāca |
ārtā viṣaṇṇāḥ śithilāśca bhītā
ghoreṣu vyāghrādiṣu vartamānāḥ |
saṅkīrtya nārāyaṇaśabdamātraṃ
vimuktaduḥkhāḥ sukhino bhavanti || 19||
akrūra uvāca |
ahaṃ tu nārāyaṇadāsadāsa-
dāsasya dāsasya ca dāsadāsaḥ |
anyo na hīśo jagato narāṇāṃ
tasmādahaṃ dhanyataro'smi loke || 20||
virāṭa uvāca |
vāsudevasya ye bhaktāḥ śāntāstadgatacetasaḥ |
teṣāṃ dāsasya dāso'haṃ bhaveyaṃ janmajanmani || 21||
bhīṣma uvāca |
viparīteṣu kāleṣu parikṣīṇeṣu bandhuṣu |
trāhi māṃ kṛpayā kṛṣṇa śaraṇāgatavatsala || 22||
droṇa uvāca |
ye ye hatāścakradhareṇa daityāṃ-
strailokyanāthena janārdanena |
te te gatā viṣṇupurīṃ prayātāḥ
krodho'pi devasya vareṇa tulyaḥ || 23||
kṛpācārya uvāca |
majjanmanaḥ phalamidaṃ madhukaiṭabhāre
matprārthanīya madanugraha eṣa eva |
tvadbhṛtyabhṛtyaparicārakabhṛtyabhṛtya-
bhṛtyasya bhṛtya iti māṃ smara lokanātha || 24||
aśvatthāma uvāca |
govinda keśava janārdana vāsudeva
viśveśa viśva madhusūdana viśvarūpa |
śrīpadmanābha puruṣottama dehi dāsyaṃ
nārāyaṇācyuta nṛsiṃha namo namaste || 25||
karṇa uvāca |
nānyaṃ vadāmi na śaṛṇomi na cintayāmi
nānyaṃ smarāmi na bhajāmi na cāśrayāmi |
bhaktyā tvadīyacaraṇāmbujamādareṇa
śrīśrīnivāsa puruṣottama dehi dāsyam || 26||
dhṛtarāṣṭra uvāca |
namo namaḥ kāraṇavāmanāya
nārāyaṇāyāmitavikramāya |
śrīśārṅgacakrāsigadādharāya
namo'stu tasmai puruṣottamāya || 27||
gāndhārī uvāca |
tvameva mātā ca pitā tvameva
tvameva bandhuśca sakhā tvameva |
tvameva vidyā draviṇaṃ tvameva
tvameva sarvaṃ mama deva deva || 28||
drupada uvāca |
yajñeśācyuta govinda mādhavānanta keśava |
kṛṣṇa viṣṇo hṛṣīkeśa vāsudeva namo'stu te || 29||
jayadratha uvāca |
namaḥ kṛṣṇāya devāya brahmaṇe'nantaśaktaye |
yogeśvarāya yogāya tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 30||
vikarṇa uvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya devakīnandanāya ca |
nandagopakumārāya govindāya namo namaḥ || 31||
virāṭa uvāca |
namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca |
jagaddhitāya kṛṣṇāya govindāya namo namaḥ || 32||
śalya uvāca |
atasīpuṣpasaṅkāśaṃ pītavāsasamacyutam |
ye namasyanti govindaṃ teṣāṃ na vidyate bhayam || 33||
balabhadra uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇa kṛpālo tvamagatīnāṃ gatirbhava |
saṃsārārṇavamagnānāṃ prasīda puruṣottama || 34||
śrīkṛṣṇa uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇeti kṛṣṇeti yo māṃ smarati nityaśaḥ |
jalaṃ bhitvā yathā padmaṃ narakāduddharāmyaham || 35||
śrīkṛṣṇa uvāca |
nityaṃ vadāmi manujāḥ svayamūrdhvabāhu-
ryo māṃ mukunda narasiṃha janārdaneti |
jīvo japatyanudinaṃ maraṇe raṇe vā
pāṣāṇakāṣṭhasadṛśāya dadāmyabhīṣṭam || 36||
īśvara uvāca |
sakṛnnārāyaṇetyuktvā pumān kalpaśatatrayam |
gaṅgādisarvatīrtheṣu snāto bhavati putraka || 37||
sūta uvāca |
tatraiva gaṅgā yamunā ca tatra
godāvarī sindhu sarasvatī ca |
sarvāṇi tīrthāni vasanti tatra
yatrācyutodāra kathāprasaṅgaḥ || 38||
yama uvāca |
narake pacyamānaṃ tu yamenaṃ paribhāṣitam |
kiṃ tvayā nārcito devaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ || 35||
nārada uvāca |
janmāntarasahasreṇa tapodhyānasamādhinā |
narāṇāṃ kṣīṇapāpānāṃ kṛṣṇe bhaktiḥ prajāyate || 40||
prahlāda uvāca |
nātha yonisahasreṣu yeṣu yeṣu vrajāmyaham |
teṣu teṣvacalā bhaktiracyutā'stu sadā tvayi || 41||
yā prītiravivekanāṃ viṣayeṣvanapāyini |
tvāmanusmarataḥ sā me hṛdayānmā'pasarpatu || 42||
viśvāmitra uvāca |
kiṃ tasya dānaiḥ kiṃ tīrthaiḥ kiṃ tapobhiḥ kimadhvaraiḥ |
yo nityaṃ dhyāyate devaṃ nārāyaṇamananyadhīḥ || 43||
jamadagniruvāca |
nityotsavo bhavetteṣāṃ nityaṃ nityaṃ ca maṅgalam |
yeṣāṃ hṛdistho bhagavānmaṅgalāyatanaṃ hariḥ || 44||
bharadvāja uvāca |
lābhasteṣāṃ jayasteṣāṃ kutasteṣāṃ parājayaḥ |
yeṣāmindīśvaraśyāmo hṛdayastho janārdanaḥ || 45||
gautama uvāca |
gokoṭidānaṃ grahaṇeṣu kāśī-
prayāgagaṅgāyutakalpavāsaḥ |
yajñāyutaṃ merusuvarṇadānaṃ
govindanāmasmaraṇena tulyam || 46||
agniruvāca |
govindeti sadā snānaṃ govindeti sadā japaḥ |
govindeti sadā dhyānaṃ sadā govindakīrtanam || 47||
tryakṣaraṃ paramaṃ brahma govinda tryakṣaraṃ param |
tasmāduccāritaṃ yena brahmabhūyāya kalpate || 48||
vedavyāsa uvāca |
acyutaḥ kalpavṛkṣo'sāvanantaḥ kāmadhenu vai |
cintāmaṇistu govindo harernāma vicintayet || 49||
indra uvāca |
jayatu jayatu devo devakīnandano'yaṃ
jayatu jayatu kṛṣṇo vṛṣṇivaṃśapradīpaḥ |
jayatu jayatu meghaśyāmalaḥ komalāṅgo
jayatu jayatu pṛthvībhāranāśo mukundaḥ || 50||
pippalāyana uvāca |
śrīmannṛsiṃhavibhave garuḍadhvajāya
tāpatrayopaśamanāya bhavauṣadhāya |
kṛṣṇāya vṛścikajalāgnibhujaṅgaroga-
kleśavyayāya haraye gurave namaste || 51||
āvirhotra uvāca |
kṛṣṇa tvadīyapadapaṅkajapañjarānte
adyaiva me viśatu mānasarājahaṃsaḥ |
prāṇaprayāṇasamaye kaphavātapittaiḥ
kaṇṭhāvarodhanavidhau smaraṇaṃ kutaste || 52||
vidura uvāca |
harernāmaiva nāmaiva nāmaiva mama jīvanam |
kalau nāstyeva nāstyeva nāstyeva gatiranyathā || 53||
vasiṣṭha uvāca |
kṛṣṇeti maṅgalaṃ nāma yasya vāci pravartate |
bhasmībhavanti tasyāśu mahāpātakakoṭayaḥ || 54||
arundhatyuvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya haraye paramātmane |
praṇatakleśanāśāya govindāya namo namaḥ || 55||
kaśyapa uvāca |
kṛṣṇānusmaraṇādeva pāpasaṅghaṭṭapañjaram |
śatadhā bhedamāpnoti girirvajrahato yathā || 56||
duryodhana uvāca |
jānāmi dharmaṃ na ca me pravṛtti-
rjānāmi pāpaṃ na ca me nivṛttiḥ |
kenāpi devena hṛdi sthitena
yathā niyukto'smi tathā karomi || 57||
yantrasya mama doṣeṇa kṣamyatāṃ madhusūdana |
ahaṃ yantraṃ bhavān yantrī mama doṣo na dīyatām || 58||
bhṛguruvāca |
nāmaiva tava govinda nāma tvattaḥ śatādhikam |
dadāttyuccāraṇānmuktiḥ bhavānaṣṭāṅgayogataḥ || 59||
lomaśa uvāca |
namāmi nārāyaṇa pādapaṅkajaṃ
karomi nārāyaṇapūjanaṃ sadā |
vadāmi nārāyaṇanāma nirmalaṃ
smarāmi nārāyaṇatattvamavyayam || 60||
śaunaka uvāca |
smṛteḥ sakalakalyāṇaṃ bhajanaṃ yasya jāyate |
puruṣaṃ tamajaṃ nityaṃ vrajāmi śaraṇaṃ harim || 61||
garga uvāca |
nārāyaṇeti mantro'sti vāgasti vaśavartinī |
tathāpi narake ghore patantītyadbhutaṃ mahat || 62||
dālbhya uvāca |
kiṃ tasya bahubhirmantrairbhaktiryasya janārdane |
namo nārāyaṇāyeti mantraḥ sarvārthasādhāke || 63||
vaiśampāyana uvāca |
yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ |
tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama || 64||
agniruvāca |
harirharati pāpāni duṣṭacittairapi smṛtaḥ |
anicchayāpi saṃspṛṣṭo dahatyeva hi pāvakaḥ || 65||
parameśvara uvāca |
sakṛduccaritaṃ yena harirityakṣaradvayam |
labdhaḥ parikarastena mokṣāya gamanaṃ prati || 66||
pulastya uvāca |
he jihve rasasārajñe sarvadā madhurapriye |
nārāyaṇākhyapīyūṣaṃ piba jihve nirantaram || 67||
vyāsa uvāca |
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham |
nāsti vedātparaṃ śāstraṃ na devaḥ keśavātparaḥ || 68||
dhanvantariruvāca |
acyutānanta govinda nāmoccāraṇabheṣajāt |
naśyanti sakalā rogāḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham || 69||
mārkaṇḍeya uvāca |
svargadaṃ mokṣadaṃ devaṃ sukhadaṃ jagato gurum |
kathaṃ muhurtamapi taṃ vāsudevaṃ na cintayet || 70||
agastya uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
tatra tatra kurukṣetraṃ prayāgo naimiṣaṃ varam || 71||
vāmadeva uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
kalpakoṭisahasrāṇi labhate vāñchitaṃ phalam || 72||
śuka uvāca |
āloḍya sarvaśāstrāṇi vicārya ca punaḥ punaḥ |
idamekaṃ suniṣpannaṃ dhyeyo nārāyaṇaḥ sadā || 73||
śrīmahādeva uvāca |
śarīre jarjarībhūte vyādhigraste kalevare |
auṣadhaṃ jāhnavītoyaṃ vaidyo nārāyaṇo hariḥ || 74||
śaunaka uvāca |
bhojanācchādane cintāṃ vṛthā kurvanti vaiṣṇavāḥ |
yo'sau viśvambharo devaḥ sa kiṃ bhaktānupekṣate || 75||
sanatkumāra uvāca |
yasya haste gadā cakraṃ garuḍo yasya vāhanam |
śaṅkhacakragadāpadmī sa me viṣṇuḥ prasīdatu || 76||
evaṃ brahmādayo devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ |
kīrtayanti suraśreṣṭhamevaṃ nārāyaṇaṃ vibhum || 77||
idaṃ pavitramāyuṣyaṃ puṇyaṃ pāpapraṇāśanam |
duḥsvapnanāśanaṃ stotraṃ pāṇḍavaiḥ parikīrtitam || 78||
yaḥ paṭhetprātarutthāya śucistadgatamānasaḥ |
gavāṃ śatasahasrasya samyagdattasya yatphalam || 79||
tatphalaṃ samavāpnoti yaḥ paṭhediti saṃstavam |
sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati || 80||
gaṅgā gītā ca gāyatrī govindo garuḍadhvajaḥ |
gakāraiḥ pañcabhiryuktaḥ punarjanma na vidyate || 81||
gītāṃ yaḥ paṭhate nityaṃ ślokārdhaṃ ślokameva vā |
mucyate sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ sa gacchati || 82||
iti pāṇḍavagītā athavā prapannagītā samāptā |
oṃ tatsat |
Sanskrit — Devanagari (original)
प्रह्लादनारदपराशरपुण्डरीक-
व्यासाम्बरीषशुकशौनकभीष्मकाव्याः ।
रुक्माङ्गदार्जुनवसिष्ठविभीषणाद्या
एतानहं परमभागवतान् नमामि ॥ 1॥
लोमहर्षण उवाच ।
धर्मो विवर्धति युधिष्ठिरकीर्तनेन
पापं प्रणश्यति वृकोदरकीर्तनेन ।
शत्रुर्विनश्यति धनञ्जयकीर्तनेन
माद्रीसुतौ कथयतां न भवन्ति रोगाः ॥ 2॥
ब्रह्मोवाच ।
ये मानवा विगतरागपरा¶ज्ञा
नारायणं सुरगुरुं सततं स्मरन्ति ।
ध्यानेन तेन हतकिल्बिष चेतनास्ते
मातुः पयोधररसं न पुनः पिबन्ति ॥ 3॥
इन्द्र उवाच ।
नारायणो नाम नरो नराणां
प्रसिद्धचौरः कथितः पृथिव्याम् ।
अनेकजन्मार्जितपापसञ्चयं
हरत्यशेषं स्मृतमात्र एव यः ॥ 4॥
युधिष्ठिर उवाच ।
मेघश्यामं पीतकौशेयवासं
श्रीवत्साङ्कं कौस्तुभोद्भासिताङ्गम् ।
पुण्योपेतं पुण्डरीकायताक्षं
विष्णुं वन्दे सर्वलोकैकनाथम् ॥ 5॥
भीम उवाच ।
जलौघमग्ना सचराऽचरा धरा
विषाणकोट्याऽखिलविश्वमूर्तिना ।
समुद्धृता येन वराहरूपिणा
स मे स्वयम्भूर्भगवान् प्रसीदरु ॥ 6॥
अर्जुन उवाच ।
अचिन्त्यमव्यक्तमनन्तमव्ययं
विभुं प्रभुं भावितविश्वभावनम् ।
त्रैलोक्यविस्तारविचारकारकं
हरिं प्रपन्नोऽस्मि गतिं महात्मनाम् ॥ 7॥
नकुल उवाच ।
यदि गमनमधस्तात् कालपाशानुबन्धाद्
यदि च कुलविहीने जायते पक्षिकीटे ।
कृमिशतमपि गत्वा ध्यायते चान्तरात्मा
मम भवतु हृदिस्था केशवे भक्तिरेका ॥ 8॥
सहदेव उवाच ।
तस्य यज्ञवराहस्य विष्णोरतुलतेजसः ।
प्रणामं ये प्रकुर्वन्ति तेषामपि नमो नमः ॥ 9॥
कुन्ती उवाच ।
स्वकर्मफलनिर्दिष्टां यां यां योनिं व्रजाम्यहम् ।
तस्यां तस्यां हृषीकेश त्वयि भक्तिर्दृढाऽस्तु मे ॥ 10॥
माद्री उवाच ।
कृष्णे रताः कृष्णमनुस्मरन्ति
रात्रौ च कृष्णं पुनरुत्थिता ये ।
ते भिन्नदेहाः प्रविशन्ति कृष्णे
हविर्यथा मन्त्रहुतं हुताशे ॥ 11॥
द्रौपदी उवाच ।
कीटेषु पक्षिषु मृगेषु सरीसृपेषु
रक्षःपिशाचमनुजेष्वपि यत्र यत्र ।
जातस्य मे भवतु केशव त्वत्प्रसादात्
त्वय्येव भक्तिरचलाऽव्यभिचारिणी च ॥ 12॥
सुभद्रा उवाच ।
एकोऽपि कृष्णस्य कृतः प्रणामो
दशाश्वमेधावभृथेन तुल्यः ।
दशाश्वमेधी पुनरेति जन्म
कृष्णप्रणामी न पुनर्भवाय ॥ 13॥
अभिमन्युरुवाच ।
गोविन्द गोविन्द हरे मुरारे
गोविन्द गोविन्द मुकुन्द कृष्ण
गोविन्द गोविन्द रथाङ्गपाणे ।
गोविन्द गोविन्द नमामि नित्यम् ॥ 14॥
धृष्टद्युम्न उवाच ।
श्रीराम नारायण वासुदेव
गोविन्द वैकुण्ठ मुकुन्द कृष्ण ।
श्रीकेशवानन्त नृसिंह विष्णो
मां त्राहि संसारभुजङ्गदष्टम् ॥ 15॥
सात्यकिरुवाच ।
अप्रमेय हरे विष्णो कृष्ण दामोदराऽच्युत ।
गोविन्दानन्त सर्वेश वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ 16॥
उद्धव उवाच ।
वासुदेवं परित्यज्य योऽन्यं देवमुपासते ।
तृषितो जाह्नवीतीरे कूपं खनति दुर्मतिः ॥ 17॥
धौम्य उवाच ।
अपां समीपे शयनासनस्थिते
दिवा च रात्रौ च यथाधिगच्छता ।
यद्यस्ति किञ्चित् सुकृतं कृतं मया
जनार्दनस्तेन कृतेन तुष्यतु ॥ 18॥
सञ्जय उवाच ।
आर्ता विषण्णाः शिथिलाश्च भीता
घोरेषु व्याघ्रादिषु वर्तमानाः ।
सङ्कीर्त्य नारायणशब्दमात्रं
विमुक्तदुःखाः सुखिनो भवन्ति ॥ 19॥
अक्रूर उवाच ।
अहं तु नारायणदासदास-
दासस्य दासस्य च दासदासः ।
अन्यो न हीशो जगतो नराणां
तस्मादहं धन्यतरोऽस्मि लोके ॥ 20॥
विराट उवाच ।
वासुदेवस्य ये भक्ताः शान्तास्तद्गतचेतसः ।
तेषां दासस्य दासोऽहं भवेयं जन्मजन्मनि ॥ 21॥
भीष्म उवाच ।
विपरीतेषु कालेषु परिक्षीणेषु बन्धुषु ।
त्राहि मां कृपया कृष्ण शरणागतवत्सल ॥ 22॥
द्रोण उवाच ।
ये ये हताश्चक्रधरेण दैत्यां-
स्त्रैलोक्यनाथेन जनार्दनेन ।
ते ते गता विष्णुपुरीं प्रयाताः
क्रोधोऽपि देवस्य वरेण तुल्यः ॥ 23॥
कृपाचार्य उवाच ।
मज्जन्मनः फलमिदं मधुकैटभारे
मत्प्रार्थनीय मदनुग्रह एष एव ।
त्वद्भृत्यभृत्यपरिचारकभृत्यभृत्य-
भृत्यस्य भृत्य इति मां स्मर लोकनाथ ॥ 24॥
अश्वत्थाम उवाच ।
गोविन्द केशव जनार्दन वासुदेव
विश्वेश विश्व मधुसूदन विश्वरूप ।
श्रीपद्मनाभ पुरुषोत्तम देहि दास्यं
नारायणाच्युत नृसिंह नमो नमस्ते ॥ 25॥
कर्ण उवाच ।
नान्यं वदामि न शऋणोमि न चिन्तयामि
नान्यं स्मरामि न भजामि न चाश्रयामि ।
भक्त्या त्वदीयचरणाम्बुजमादरेण
श्रीश्रीनिवास पुरुषोत्तम देहि दास्यम् ॥ 26॥
धृतराष्ट्र उवाच ।
नमो नमः कारणवामनाय
नारायणायामितविक्रमाय ।
श्रीशार्ङ्गचक्रासिगदाधराय
नमोऽस्तु तस्मै पुरुषोत्तमाय ॥ 27॥
गान्धारी उवाच ।
त्वमेव माता च पिता त्वमेव
त्वमेव बन्धुश्च सखा त्वमेव ।
त्वमेव विद्या द्रविणं त्वमेव
त्वमेव सर्वं मम देव देव ॥ 28॥
द्रुपद उवाच ।
यज्ञेशाच्युत गोविन्द माधवानन्त केशव ।
कृष्ण विष्णो हृषीकेश वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ 29॥
जयद्रथ उवाच ।
नमः कृष्णाय देवाय ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये ।
योगेश्वराय योगाय त्वामहं शरणं गतः ॥ 30॥
विकर्ण उवाच ।
कृष्णाय वासुदेवाय देवकीनन्दनाय च ।
नन्दगोपकुमाराय गोविन्दाय नमो नमः ॥ 31॥
विराट उवाच ।
नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च ।
जगद्धिताय कृष्णाय गोविन्दाय नमो नमः ॥ 32॥
शल्य उवाच ।
अतसीपुष्पसङ्काशं पीतवाससमच्युतम् ।
ये नमस्यन्ति गोविन्दं तेषां न विद्यते भयम् ॥ 33॥
बलभद्र उवाच ।
कृष्ण कृष्ण कृपालो त्वमगतीनां गतिर्भव ।
संसारार्णवमग्नानां प्रसीद पुरुषोत्तम ॥ 34॥
श्रीकृष्ण उवाच ।
कृष्ण कृष्णेति कृष्णेति यो मां स्मरति नित्यशः ।
जलं भित्वा यथा पद्मं नरकादुद्धराम्यहम् ॥ 35॥
श्रीकृष्ण उवाच ।
नित्यं वदामि मनुजाः स्वयमूर्ध्वबाहु-
र्यो मां मुकुन्द नरसिंह जनार्दनेति ।
जीवो जपत्यनुदिनं मरणे रणे वा
पाषाणकाष्ठसदृशाय ददाम्यभीष्टम् ॥ 36॥
ईश्वर उवाच ।
सकृन्नारायणेत्युक्त्वा पुमान् कल्पशतत्रयम् ।
गङ्गादिसर्वतीर्थेषु स्नातो भवति पुत्रक ॥ 37॥
सूत उवाच ।
तत्रैव गङ्गा यमुना च तत्र
गोदावरी सिन्धु सरस्वती च ।
सर्वाणि तीर्थानि वसन्ति तत्र
यत्राच्युतोदार कथाप्रसङ्गः ॥ 38॥
यम उवाच ।
नरके पच्यमानं तु यमेनं परिभाषितम् ।
किं त्वया नार्चितो देवः केशवः क्लेशनाशनः ॥ 35॥
नारद उवाच ।
जन्मान्तरसहस्रेण तपोध्यानसमाधिना ।
नराणां क्षीणपापानां कृष्णे भक्तिः प्रजायते ॥ 40॥
प्रह्लाद उवाच ।
नाथ योनिसहस्रेषु येषु येषु व्रजाम्यहम् ।
तेषु तेष्वचला भक्तिरच्युताऽस्तु सदा त्वयि ॥ 41॥
या प्रीतिरविवेकनां विषयेष्वनपायिनि ।
त्वामनुस्मरतः सा मे हृदयान्माऽपसर्पतु ॥ 42॥
विश्वामित्र उवाच ।
किं तस्य दानैः किं तीर्थैः किं तपोभिः किमध्वरैः ।
यो नित्यं ध्यायते देवं नारायणमनन्यधीः ॥ 43॥
जमदग्निरुवाच ।
नित्योत्सवो भवेत्तेषां नित्यं नित्यं च मङ्गलम् ।
येषां हृदिस्थो भगवान्मङ्गलायतनं हरिः ॥ 44॥
भरद्वाज उवाच ।
लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराजयः ।
येषामिन्दीश्वरश्यामो हृदयस्थो जनार्दनः ॥ 45॥
गौतम उवाच ।
गोकोटिदानं ग्रहणेषु काशी-
प्रयागगङ्गायुतकल्पवासः ।
यज्ञायुतं मेरुसुवर्णदानं
गोविन्दनामस्मरणेन तुल्यम् ॥ 46॥
अग्निरुवाच ।
गोविन्देति सदा स्नानं गोविन्देति सदा जपः ।
गोविन्देति सदा ध्यानं सदा गोविन्दकीर्तनम् ॥ 47॥
त्र्यक्षरं परमं ब्रह्म गोविन्द त्र्यक्षरं परम् ।
तस्मादुच्चारितं येन ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ 48॥
वेदव्यास उवाच ।
अच्युतः कल्पवृक्षोऽसावनन्तः कामधेनु वै ।
चिन्तामणिस्तु गोविन्दो हरेर्नाम विचिन्तयेत् ॥ 49॥
इन्द्र उवाच ।
जयतु जयतु देवो देवकीनन्दनोऽयं
जयतु जयतु कृष्णो वृष्णिवंशप्रदीपः ।
जयतु जयतु मेघश्यामलः कोमलाङ्गो
जयतु जयतु पृथ्वीभारनाशो मुकुन्दः ॥ 50॥
पिप्पलायन उवाच ।
श्रीमन्नृसिंहविभवे गरुडध्वजाय
तापत्रयोपशमनाय भवौषधाय ।
कृष्णाय वृश्चिकजलाग्निभुजङ्गरोग-
क्लेशव्ययाय हरये गुरवे नमस्ते ॥ 51॥
आविर्होत्र उवाच ।
कृष्ण त्वदीयपदपङ्कजपञ्जरान्ते
अद्यैव मे विशतु मानसराजहंसः ।
प्राणप्रयाणसमये कफवातपित्तैः
कण्ठावरोधनविधौ स्मरणं कुतस्ते ॥ 52॥
विदुर उवाच ।
हरेर्नामैव नामैव नामैव मम जीवनम् ।
कलौ नास्त्येव नास्त्येव नास्त्येव गतिरन्यथा ॥ 53॥
वसिष्ठ उवाच ।
कृष्णेति मङ्गलं नाम यस्य वाचि प्रवर्तते ।
भस्मीभवन्ति तस्याशु महापातककोटयः ॥ 54॥
अरुन्धत्युवाच ।
कृष्णाय वासुदेवाय हरये परमात्मने ।
प्रणतक्लेशनाशाय गोविन्दाय नमो नमः ॥ 55॥
कश्यप उवाच ।
कृष्णानुस्मरणादेव पापसङ्घट्टपञ्जरम् ।
शतधा भेदमाप्नोति गिरिर्वज्रहतो यथा ॥ 56॥
दुर्योधन उवाच ।
जानामि धर्मं न च मे प्रवृत्ति-
र्जानामि पापं न च मे निवृत्तिः ।
केनापि देवेन हृदि स्थितेन
यथा नियुक्तोऽस्मि तथा करोमि ॥ 57॥
यन्त्रस्य मम दोषेण क्षम्यतां मधुसूदन ।
अहं यन्त्रं भवान् यन्त्री मम दोषो न दीयताम् ॥ 58॥
भृगुरुवाच ।
नामैव तव गोविन्द नाम त्वत्तः शताधिकम् ।
ददात्त्युच्चारणान्मुक्तिः भवानष्टाङ्गयोगतः ॥ 59॥
लोमश उवाच ।
नमामि नारायण पादपङ्कजं
करोमि नारायणपूजनं सदा ।
वदामि नारायणनाम निर्मलं
स्मरामि नारायणतत्त्वमव्ययम् ॥ 60॥
शौनक उवाच ।
स्मृतेः सकलकल्याणं भजनं यस्य जायते ।
पुरुषं तमजं नित्यं व्रजामि शरणं हरिम् ॥ 61॥
गर्ग उवाच ।
नारायणेति मन्त्रोऽस्ति वागस्ति वशवर्तिनी ।
तथापि नरके घोरे पतन्तीत्यद्भुतं महत् ॥ 62॥
दाल्भ्य उवाच ।
किं तस्य बहुभिर्मन्त्रैर्भक्तिर्यस्य जनार्दने ।
नमो नारायणायेति मन्त्रः सर्वार्थसाधाके ॥ 63॥
वैशम्पायन उवाच ।
यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।
तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥ 64॥
अग्निरुवाच ।
हरिर्हरति पापानि दुष्टचित्तैरपि स्मृतः ।
अनिच्छयापि संस्पृष्टो दहत्येव हि पावकः ॥ 65॥
परमेश्वर उवाच ।
सकृदुच्चरितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम् ।
लब्धः परिकरस्तेन मोक्षाय गमनं प्रति ॥ 66॥
पुलस्त्य उवाच ।
हे जिह्वे रससारज्ञे सर्वदा मधुरप्रिये ।
नारायणाख्यपीयूषं पिब जिह्वे निरन्तरम् ॥ 67॥
व्यास उवाच ।
सत्यं सत्यं पुनः सत्यं सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ।
नास्ति वेदात्परं शास्त्रं न देवः केशवात्परः ॥ 68॥
धन्वन्तरिरुवाच ।
अच्युतानन्त गोविन्द नामोच्चारणभेषजात् ।
नश्यन्ति सकला रोगाः सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ॥ 69॥
मार्कण्डेय उवाच ।
स्वर्गदं मोक्षदं देवं सुखदं जगतो गुरुम् ।
कथं मुहुर्तमपि तं वासुदेवं न चिन्तयेत् ॥ 70॥
अगस्त्य उवाच ।
निमिषं निमिषार्धं वा प्राणिनां विष्णुचिन्तनम् ।
तत्र तत्र कुरुक्षेत्रं प्रयागो नैमिषं वरम् ॥ 71॥
वामदेव उवाच ।
निमिषं निमिषार्धं वा प्राणिनां विष्णुचिन्तनम् ।
कल्पकोटिसहस्राणि लभते वाञ्छितं फलम् ॥ 72॥
शुक उवाच ।
आलोड्य सर्वशास्त्राणि विचार्य च पुनः पुनः ।
इदमेकं सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा ॥ 73॥
श्रीमहादेव उवाच ।
शरीरे जर्जरीभूते व्याधिग्रस्ते कलेवरे ।
औषधं जाह्नवीतोयं वैद्यो नारायणो हरिः ॥ 74॥
शौनक उवाच ।
भोजनाच्छादने चिन्तां वृथा कुर्वन्ति वैष्णवाः ।
योऽसौ विश्वम्भरो देवः स किं भक्तानुपेक्षते ॥ 75॥
सनत्कुमार उवाच ।
यस्य हस्ते गदा चक्रं गरुडो यस्य वाहनम् ।
शङ्खचक्रगदापद्मी स मे विष्णुः प्रसीदतु ॥ 76॥
एवं ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः ।
कीर्तयन्ति सुरश्रेष्ठमेवं नारायणं विभुम् ॥ 77॥
इदं पवित्रमायुष्यं पुण्यं पापप्रणाशनम् ।
दुःस्वप्ननाशनं स्तोत्रं पाण्डवैः परिकीर्तितम् ॥ 78॥
यः पठेत्प्रातरुत्थाय शुचिस्तद्गतमानसः ।
गवां शतसहस्रस्य सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् ॥ 79॥
तत्फलं समवाप्नोति यः पठेदिति संस्तवम् ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति ॥ 80॥
गङ्गा गीता च गायत्री गोविन्दो गरुडध्वजः ।
गकारैः पञ्चभिर्युक्तः पुनर्जन्म न विद्यते ॥ 81॥
गीतां यः पठते नित्यं श्लोकार्धं श्लोकमेव वा ।
मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति ॥ 82॥
इति पाण्डवगीता अथवा प्रपन्नगीता समाप्ता ।
ॐ तत्सत् ।
prahlādanāradaparāśarapuṇḍarīka-
vyāsāmbarīṣaśukaśaunakabhīṣmakāvyāḥ |
rukmāṅgadārjunavasiṣṭhavibhīṣaṇādyā
etānahaṃ paramabhāgavatān namāmi || 1||
lomaharṣaṇa uvāca |
dharmo vivardhati yudhiṣṭhirakīrtanena
pāpaṃ praṇaśyati vṛkodarakīrtanena |
śatrurvinaśyati dhanañjayakīrtanena
mādrīsutau kathayatāṃ na bhavanti rogāḥ || 2||
brahmovāca |
ye mānavā vigatarāgaparā¶jñā
nārāyaṇaṃ suraguruṃ satataṃ smaranti |
dhyānena tena hatakilbiṣa cetanāste
mātuḥ payodhararasaṃ na punaḥ pibanti || 3||
indra uvāca |
nārāyaṇo nāma naro narāṇāṃ
prasiddhacauraḥ kathitaḥ pṛthivyām |
anekajanmārjitapāpasañcayaṃ
haratyaśeṣaṃ smṛtamātra eva yaḥ || 4||
yudhiṣṭhira uvāca |
meghaśyāmaṃ pītakauśeyavāsaṃ
śrīvatsāṅkaṃ kaustubhodbhāsitāṅgam |
puṇyopetaṃ puṇḍarīkāyatākṣaṃ
viṣṇuṃ vande sarvalokaikanātham || 5||
bhīma uvāca |
jalaughamagnā sacarā'carā dharā
viṣāṇakoṭyā'khilaviśvamūrtinā |
samuddhṛtā yena varāharūpiṇā
sa me svayambhūrbhagavān prasīdaru || 6||
arjuna uvāca |
acintyamavyaktamanantamavyayaṃ
vibhuṃ prabhuṃ bhāvitaviśvabhāvanam |
trailokyavistāravicārakārakaṃ
hariṃ prapanno'smi gatiṃ mahātmanām || 7||
nakula uvāca |
yadi gamanamadhastāt kālapāśānubandhād
yadi ca kulavihīne jāyate pakṣikīṭe |
kṛmiśatamapi gatvā dhyāyate cāntarātmā
mama bhavatu hṛdisthā keśave bhaktirekā || 8||
sahadeva uvāca |
tasya yajñavarāhasya viṣṇoratulatejasaḥ |
praṇāmaṃ ye prakurvanti teṣāmapi namo namaḥ || 9||
kuntī uvāca |
svakarmaphalanirdiṣṭāṃ yāṃ yāṃ yoniṃ vrajāmyaham |
tasyāṃ tasyāṃ hṛṣīkeśa tvayi bhaktirdṛḍhā'stu me || 10||
mādrī uvāca |
kṛṣṇe ratāḥ kṛṣṇamanusmaranti
rātrau ca kṛṣṇaṃ punarutthitā ye |
te bhinnadehāḥ praviśanti kṛṣṇe
haviryathā mantrahutaṃ hutāśe || 11||
draupadī uvāca |
kīṭeṣu pakṣiṣu mṛgeṣu sarīsṛpeṣu
rakṣaḥpiśācamanujeṣvapi yatra yatra |
jātasya me bhavatu keśava tvatprasādāt
tvayyeva bhaktiracalā'vyabhicāriṇī ca || 12||
subhadrā uvāca |
eko'pi kṛṣṇasya kṛtaḥ praṇāmo
daśāśvamedhāvabhṛthena tulyaḥ |
daśāśvamedhī punareti janma
kṛṣṇapraṇāmī na punarbhavāya || 13||
abhimanyuruvāca |
govinda govinda hare murāre
govinda govinda mukunda kṛṣṇa
govinda govinda rathāṅgapāṇe |
govinda govinda namāmi nityam || 14||
dhṛṣṭadyumna uvāca |
śrīrāma nārāyaṇa vāsudeva
govinda vaikuṇṭha mukunda kṛṣṇa |
śrīkeśavānanta nṛsiṃha viṣṇo
māṃ trāhi saṃsārabhujaṅgadaṣṭam || 15||
sātyakiruvāca |
aprameya hare viṣṇo kṛṣṇa dāmodarā'cyuta |
govindānanta sarveśa vāsudeva namo'stu te || 16||
uddhava uvāca |
vāsudevaṃ parityajya yo'nyaṃ devamupāsate |
tṛṣito jāhnavītīre kūpaṃ khanati durmatiḥ || 17||
dhaumya uvāca |
apāṃ samīpe śayanāsanasthite
divā ca rātrau ca yathādhigacchatā |
yadyasti kiñcit sukṛtaṃ kṛtaṃ mayā
janārdanastena kṛtena tuṣyatu || 18||
sañjaya uvāca |
ārtā viṣaṇṇāḥ śithilāśca bhītā
ghoreṣu vyāghrādiṣu vartamānāḥ |
saṅkīrtya nārāyaṇaśabdamātraṃ
vimuktaduḥkhāḥ sukhino bhavanti || 19||
akrūra uvāca |
ahaṃ tu nārāyaṇadāsadāsa-
dāsasya dāsasya ca dāsadāsaḥ |
anyo na hīśo jagato narāṇāṃ
tasmādahaṃ dhanyataro'smi loke || 20||
virāṭa uvāca |
vāsudevasya ye bhaktāḥ śāntāstadgatacetasaḥ |
teṣāṃ dāsasya dāso'haṃ bhaveyaṃ janmajanmani || 21||
bhīṣma uvāca |
viparīteṣu kāleṣu parikṣīṇeṣu bandhuṣu |
trāhi māṃ kṛpayā kṛṣṇa śaraṇāgatavatsala || 22||
droṇa uvāca |
ye ye hatāścakradhareṇa daityāṃ-
strailokyanāthena janārdanena |
te te gatā viṣṇupurīṃ prayātāḥ
krodho'pi devasya vareṇa tulyaḥ || 23||
kṛpācārya uvāca |
majjanmanaḥ phalamidaṃ madhukaiṭabhāre
matprārthanīya madanugraha eṣa eva |
tvadbhṛtyabhṛtyaparicārakabhṛtyabhṛtya-
bhṛtyasya bhṛtya iti māṃ smara lokanātha || 24||
aśvatthāma uvāca |
govinda keśava janārdana vāsudeva
viśveśa viśva madhusūdana viśvarūpa |
śrīpadmanābha puruṣottama dehi dāsyaṃ
nārāyaṇācyuta nṛsiṃha namo namaste || 25||
karṇa uvāca |
nānyaṃ vadāmi na śaṛṇomi na cintayāmi
nānyaṃ smarāmi na bhajāmi na cāśrayāmi |
bhaktyā tvadīyacaraṇāmbujamādareṇa
śrīśrīnivāsa puruṣottama dehi dāsyam || 26||
dhṛtarāṣṭra uvāca |
namo namaḥ kāraṇavāmanāya
nārāyaṇāyāmitavikramāya |
śrīśārṅgacakrāsigadādharāya
namo'stu tasmai puruṣottamāya || 27||
gāndhārī uvāca |
tvameva mātā ca pitā tvameva
tvameva bandhuśca sakhā tvameva |
tvameva vidyā draviṇaṃ tvameva
tvameva sarvaṃ mama deva deva || 28||
drupada uvāca |
yajñeśācyuta govinda mādhavānanta keśava |
kṛṣṇa viṣṇo hṛṣīkeśa vāsudeva namo'stu te || 29||
jayadratha uvāca |
namaḥ kṛṣṇāya devāya brahmaṇe'nantaśaktaye |
yogeśvarāya yogāya tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 30||
vikarṇa uvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya devakīnandanāya ca |
nandagopakumārāya govindāya namo namaḥ || 31||
virāṭa uvāca |
namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca |
jagaddhitāya kṛṣṇāya govindāya namo namaḥ || 32||
śalya uvāca |
atasīpuṣpasaṅkāśaṃ pītavāsasamacyutam |
ye namasyanti govindaṃ teṣāṃ na vidyate bhayam || 33||
balabhadra uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇa kṛpālo tvamagatīnāṃ gatirbhava |
saṃsārārṇavamagnānāṃ prasīda puruṣottama || 34||
śrīkṛṣṇa uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇeti kṛṣṇeti yo māṃ smarati nityaśaḥ |
jalaṃ bhitvā yathā padmaṃ narakāduddharāmyaham || 35||
śrīkṛṣṇa uvāca |
nityaṃ vadāmi manujāḥ svayamūrdhvabāhu-
ryo māṃ mukunda narasiṃha janārdaneti |
jīvo japatyanudinaṃ maraṇe raṇe vā
pāṣāṇakāṣṭhasadṛśāya dadāmyabhīṣṭam || 36||
īśvara uvāca |
sakṛnnārāyaṇetyuktvā pumān kalpaśatatrayam |
gaṅgādisarvatīrtheṣu snāto bhavati putraka || 37||
sūta uvāca |
tatraiva gaṅgā yamunā ca tatra
godāvarī sindhu sarasvatī ca |
sarvāṇi tīrthāni vasanti tatra
yatrācyutodāra kathāprasaṅgaḥ || 38||
yama uvāca |
narake pacyamānaṃ tu yamenaṃ paribhāṣitam |
kiṃ tvayā nārcito devaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ || 35||
nārada uvāca |
janmāntarasahasreṇa tapodhyānasamādhinā |
narāṇāṃ kṣīṇapāpānāṃ kṛṣṇe bhaktiḥ prajāyate || 40||
prahlāda uvāca |
nātha yonisahasreṣu yeṣu yeṣu vrajāmyaham |
teṣu teṣvacalā bhaktiracyutā'stu sadā tvayi || 41||
yā prītiravivekanāṃ viṣayeṣvanapāyini |
tvāmanusmarataḥ sā me hṛdayānmā'pasarpatu || 42||
viśvāmitra uvāca |
kiṃ tasya dānaiḥ kiṃ tīrthaiḥ kiṃ tapobhiḥ kimadhvaraiḥ |
yo nityaṃ dhyāyate devaṃ nārāyaṇamananyadhīḥ || 43||
jamadagniruvāca |
nityotsavo bhavetteṣāṃ nityaṃ nityaṃ ca maṅgalam |
yeṣāṃ hṛdistho bhagavānmaṅgalāyatanaṃ hariḥ || 44||
bharadvāja uvāca |
lābhasteṣāṃ jayasteṣāṃ kutasteṣāṃ parājayaḥ |
yeṣāmindīśvaraśyāmo hṛdayastho janārdanaḥ || 45||
gautama uvāca |
gokoṭidānaṃ grahaṇeṣu kāśī-
prayāgagaṅgāyutakalpavāsaḥ |
yajñāyutaṃ merusuvarṇadānaṃ
govindanāmasmaraṇena tulyam || 46||
agniruvāca |
govindeti sadā snānaṃ govindeti sadā japaḥ |
govindeti sadā dhyānaṃ sadā govindakīrtanam || 47||
tryakṣaraṃ paramaṃ brahma govinda tryakṣaraṃ param |
tasmāduccāritaṃ yena brahmabhūyāya kalpate || 48||
vedavyāsa uvāca |
acyutaḥ kalpavṛkṣo'sāvanantaḥ kāmadhenu vai |
cintāmaṇistu govindo harernāma vicintayet || 49||
indra uvāca |
jayatu jayatu devo devakīnandano'yaṃ
jayatu jayatu kṛṣṇo vṛṣṇivaṃśapradīpaḥ |
jayatu jayatu meghaśyāmalaḥ komalāṅgo
jayatu jayatu pṛthvībhāranāśo mukundaḥ || 50||
pippalāyana uvāca |
śrīmannṛsiṃhavibhave garuḍadhvajāya
tāpatrayopaśamanāya bhavauṣadhāya |
kṛṣṇāya vṛścikajalāgnibhujaṅgaroga-
kleśavyayāya haraye gurave namaste || 51||
āvirhotra uvāca |
kṛṣṇa tvadīyapadapaṅkajapañjarānte
adyaiva me viśatu mānasarājahaṃsaḥ |
prāṇaprayāṇasamaye kaphavātapittaiḥ
kaṇṭhāvarodhanavidhau smaraṇaṃ kutaste || 52||
vidura uvāca |
harernāmaiva nāmaiva nāmaiva mama jīvanam |
kalau nāstyeva nāstyeva nāstyeva gatiranyathā || 53||
vasiṣṭha uvāca |
kṛṣṇeti maṅgalaṃ nāma yasya vāci pravartate |
bhasmībhavanti tasyāśu mahāpātakakoṭayaḥ || 54||
arundhatyuvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya haraye paramātmane |
praṇatakleśanāśāya govindāya namo namaḥ || 55||
kaśyapa uvāca |
kṛṣṇānusmaraṇādeva pāpasaṅghaṭṭapañjaram |
śatadhā bhedamāpnoti girirvajrahato yathā || 56||
duryodhana uvāca |
jānāmi dharmaṃ na ca me pravṛtti-
rjānāmi pāpaṃ na ca me nivṛttiḥ |
kenāpi devena hṛdi sthitena
yathā niyukto'smi tathā karomi || 57||
yantrasya mama doṣeṇa kṣamyatāṃ madhusūdana |
ahaṃ yantraṃ bhavān yantrī mama doṣo na dīyatām || 58||
bhṛguruvāca |
nāmaiva tava govinda nāma tvattaḥ śatādhikam |
dadāttyuccāraṇānmuktiḥ bhavānaṣṭāṅgayogataḥ || 59||
lomaśa uvāca |
namāmi nārāyaṇa pādapaṅkajaṃ
karomi nārāyaṇapūjanaṃ sadā |
vadāmi nārāyaṇanāma nirmalaṃ
smarāmi nārāyaṇatattvamavyayam || 60||
śaunaka uvāca |
smṛteḥ sakalakalyāṇaṃ bhajanaṃ yasya jāyate |
puruṣaṃ tamajaṃ nityaṃ vrajāmi śaraṇaṃ harim || 61||
garga uvāca |
nārāyaṇeti mantro'sti vāgasti vaśavartinī |
tathāpi narake ghore patantītyadbhutaṃ mahat || 62||
dālbhya uvāca |
kiṃ tasya bahubhirmantrairbhaktiryasya janārdane |
namo nārāyaṇāyeti mantraḥ sarvārthasādhāke || 63||
vaiśampāyana uvāca |
yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ |
tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama || 64||
agniruvāca |
harirharati pāpāni duṣṭacittairapi smṛtaḥ |
anicchayāpi saṃspṛṣṭo dahatyeva hi pāvakaḥ || 65||
parameśvara uvāca |
sakṛduccaritaṃ yena harirityakṣaradvayam |
labdhaḥ parikarastena mokṣāya gamanaṃ prati || 66||
pulastya uvāca |
he jihve rasasārajñe sarvadā madhurapriye |
nārāyaṇākhyapīyūṣaṃ piba jihve nirantaram || 67||
vyāsa uvāca |
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham |
nāsti vedātparaṃ śāstraṃ na devaḥ keśavātparaḥ || 68||
dhanvantariruvāca |
acyutānanta govinda nāmoccāraṇabheṣajāt |
naśyanti sakalā rogāḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham || 69||
mārkaṇḍeya uvāca |
svargadaṃ mokṣadaṃ devaṃ sukhadaṃ jagato gurum |
kathaṃ muhurtamapi taṃ vāsudevaṃ na cintayet || 70||
agastya uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
tatra tatra kurukṣetraṃ prayāgo naimiṣaṃ varam || 71||
vāmadeva uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
kalpakoṭisahasrāṇi labhate vāñchitaṃ phalam || 72||
śuka uvāca |
āloḍya sarvaśāstrāṇi vicārya ca punaḥ punaḥ |
idamekaṃ suniṣpannaṃ dhyeyo nārāyaṇaḥ sadā || 73||
śrīmahādeva uvāca |
śarīre jarjarībhūte vyādhigraste kalevare |
auṣadhaṃ jāhnavītoyaṃ vaidyo nārāyaṇo hariḥ || 74||
śaunaka uvāca |
bhojanācchādane cintāṃ vṛthā kurvanti vaiṣṇavāḥ |
yo'sau viśvambharo devaḥ sa kiṃ bhaktānupekṣate || 75||
sanatkumāra uvāca |
yasya haste gadā cakraṃ garuḍo yasya vāhanam |
śaṅkhacakragadāpadmī sa me viṣṇuḥ prasīdatu || 76||
evaṃ brahmādayo devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ |
kīrtayanti suraśreṣṭhamevaṃ nārāyaṇaṃ vibhum || 77||
idaṃ pavitramāyuṣyaṃ puṇyaṃ pāpapraṇāśanam |
duḥsvapnanāśanaṃ stotraṃ pāṇḍavaiḥ parikīrtitam || 78||
yaḥ paṭhetprātarutthāya śucistadgatamānasaḥ |
gavāṃ śatasahasrasya samyagdattasya yatphalam || 79||
tatphalaṃ samavāpnoti yaḥ paṭhediti saṃstavam |
sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati || 80||
gaṅgā gītā ca gāyatrī govindo garuḍadhvajaḥ |
gakāraiḥ pañcabhiryuktaḥ punarjanma na vidyate || 81||
gītāṃ yaḥ paṭhate nityaṃ ślokārdhaṃ ślokameva vā |
mucyate sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ sa gacchati || 82||
iti pāṇḍavagītā athavā prapannagītā samāptā |
oṃ tatsat |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.