പ്രഹ്ലാദനാരദപരാശരപുണ്ഡരീക-
വ്യാസാമ്ബരീഷശുകശൌനകഭീഷ്മകാവ്യാഃ ।
രുക്മാങ്ഗദാര്ജുനവസിഷ്ഠവിഭീഷണാദ്യാ
ഏതാനഹം പരമഭാഗവതാന് നമാമി ॥ 1॥
ലോമഹര്ഷണ ഉവാച ।
ധര്മോ വിവര്ധതി യുധിഷ്ഠിരകീര്തനേന
പാപം പ്രണശ്യതി വൃകോദരകീര്തനേന ।
ശത്രുര്വിനശ്യതി ധനഞ്ജയകീര്തനേന
മാദ്രീസുതൌ കഥയതാം ന ഭവന്തി രോഗാഃ ॥ 2॥
ബ്രഹ്മോവാച ।
യേ മാനവാ വിഗതരാഗപരാ¶ജ്ഞാ
നാരായണം സുരഗുരും സതതം സ്മരന്തി ।
ധ്യാനേന തേന ഹതകില്ബിഷ ചേതനാസ്തേ
മാതുഃ പയോധരരസം ന പുനഃ പിബന്തി ॥ 3॥
ഇന്ദ്ര ഉവാച ।
നാരായണോ നാമ നരോ നരാണാം
പ്രസിദ്ധചൌരഃ കഥിതഃ പൃഥിവ്യാമ് ।
അനേകജന്മാര്ജിതപാപസഞ്ചയം
ഹരത്യശേഷം സ്മൃതമാത്ര ഏവ യഃ ॥ 4॥
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച ।
മേഘശ്യാമം പീതകൌശേയവാസം
ശ്രീവത്സാങ്കം കൌസ്തുഭോദ്ഭാസിതാങ്ഗമ് ।
പുണ്യോപേതം പുണ്ഡരീകായതാക്ഷം
വിഷ്ണും വന്ദേ സര്വലോകൈകനാഥമ് ॥ 5॥
ഭീമ ഉവാച ।
ജലൌഘമഗ്നാ സചരാഽചരാ ധരാ
വിഷാണകോട്യാഽഖിലവിശ്വമൂര്തിനാ ।
സമുദ്ധൃതാ യേന വരാഹരൂപിണാ
സ മേ സ്വയമ്ഭൂര്ഭഗവാന് പ്രസീദരു ॥ 6॥
അര്ജുന ഉവാച ।
അചിന്ത്യമവ്യക്തമനന്തമവ്യയം
വിഭും പ്രഭും ഭാവിതവിശ്വഭാവനമ് ।
ത്രൈലോക്യവിസ്താരവിചാരകാരകം
ഹരിം പ്രപന്നോഽസ്മി ഗതിം മഹാത്മനാമ് ॥ 7॥
നകുല ഉവാച ।
യദി ഗമനമധസ്താത് കാലപാശാനുബന്ധാദ്
യദി ച കുലവിഹീനേ ജായതേ പക്ഷികീടേ ।
കൃമിശതമപി ഗത്വാ ധ്യായതേ ചാന്തരാത്മാ
മമ ഭവതു ഹൃദിസ്ഥാ കേശവേ ഭക്തിരേകാ ॥ 8॥
സഹദേവ ഉവാച ।
തസ്യ യജ്ഞവരാഹസ്യ വിഷ്ണോരതുലതേജസഃ ।
പ്രണാമം യേ പ്രകുര്വന്തി തേഷാമപി നമോ നമഃ ॥ 9॥
കുന്തീ ഉവാച ।
സ്വകര്മഫലനിര്ദിഷ്ടാം യാം യാം യോനിം വ്രജാമ്യഹമ് ।
തസ്യാം തസ്യാം ഹൃഷീകേശ ത്വയി ഭക്തിര്ദൃഢാഽസ്തു മേ ॥ 10॥
മാദ്രീ ഉവാച ।
കൃഷ്ണേ രതാഃ കൃഷ്ണമനുസ്മരന്തി
രാത്രൌ ച കൃഷ്ണം പുനരുത്ഥിതാ യേ ।
തേ ഭിന്നദേഹാഃ പ്രവിശന്തി കൃഷ്ണേ
ഹവിര്യഥാ മന്ത്രഹുതം ഹുതാശേ ॥ 11॥
ദ്രൌപദീ ഉവാച ।
കീടേഷു പക്ഷിഷു മൃഗേഷു സരീസൃപേഷു
രക്ഷഃപിശാചമനുജേഷ്വപി യത്ര യത്ര ।
ജാതസ്യ മേ ഭവതു കേശവ ത്വത്പ്രസാദാത്
ത്വയ്യേവ ഭക്തിരചലാഽവ്യഭിചാരിണീ ച ॥ 12॥
സുഭദ്രാ ഉവാച ।
ഏകോഽപി കൃഷ്ണസ്യ കൃതഃ പ്രണാമോ
ദശാശ്വമേധാവഭൃഥേന തുല്യഃ ।
ദശാശ്വമേധീ പുനരേതി ജന്മ
കൃഷ്ണപ്രണാമീ ന പുനര്ഭവായ ॥ 13॥
അഭിമന്യുരുവാച ।
ഗോവിന്ദ ഗോവിന്ദ ഹരേ മുരാരേ
ഗോവിന്ദ ഗോവിന്ദ മുകുന്ദ കൃഷ്ണ
ഗോവിന്ദ ഗോവിന്ദ രഥാങ്ഗപാണേ ।
ഗോവിന്ദ ഗോവിന്ദ നമാമി നിത്യമ് ॥ 14॥
ധൃഷ്ടദ്യുമ്ന ഉവാച ।
ശ്രീരാമ നാരായണ വാസുദേവ
ഗോവിന്ദ വൈകുണ്ഠ മുകുന്ദ കൃഷ്ണ ।
ശ്രീകേശവാനന്ത നൃസിംഹ വിഷ്ണോ
മാം ത്രാഹി സംസാരഭുജങ്ഗദഷ്ടമ് ॥ 15॥
സാത്യകിരുവാച ।
അപ്രമേയ ഹരേ വിഷ്ണോ കൃഷ്ണ ദാമോദരാഽച്യുത ।
ഗോവിന്ദാനന്ത സര്വേശ വാസുദേവ നമോഽസ്തു തേ ॥ 16॥
ഉദ്ധവ ഉവാച ।
വാസുദേവം പരിത്യജ്യ യോഽന്യം ദേവമുപാസതേ ।
തൃഷിതോ ജാഹ്നവീതീരേ കൂപം ഖനതി ദുര്മതിഃ ॥ 17॥
ധൌമ്യ ഉവാച ।
അപാം സമീപേ ശയനാസനസ്ഥിതേ
ദിവാ ച രാത്രൌ ച യഥാധിഗച്ഛതാ ।
യദ്യസ്തി കിഞ്ചിത് സുകൃതം കൃതം മയാ
ജനാര്ദനസ്തേന കൃതേന തുഷ്യതു ॥ 18॥
സഞ്ജയ ഉവാച ।
ആര്താ വിഷണ്ണാഃ ശിഥിലാശ്ച ഭീതാ
ഘോരേഷു വ്യാഘ്രാദിഷു വര്തമാനാഃ ।
സങ്കീര്ത്യ നാരായണശബ്ദമാത്രം
വിമുക്തദുഃഖാഃ സുഖിനോ ഭവന്തി ॥ 19॥
അക്രൂര ഉവാച ।
അഹം തു നാരായണദാസദാസ-
ദാസസ്യ ദാസസ്യ ച ദാസദാസഃ ।
അന്യോ ന ഹീശോ ജഗതോ നരാണാം
തസ്മാദഹം ധന്യതരോഽസ്മി ലോകേ ॥ 20॥
വിരാട ഉവാച ।
വാസുദേവസ്യ യേ ഭക്താഃ ശാന്താസ്തദ്ഗതചേതസഃ ।
തേഷാം ദാസസ്യ ദാസോഽഹം ഭവേയം ജന്മജന്മനി ॥ 21॥
ഭീഷ്മ ഉവാച ।
വിപരീതേഷു കാലേഷു പരിക്ഷീണേഷു ബന്ധുഷു ।
ത്രാഹി മാം കൃപയാ കൃഷ്ണ ശരണാഗതവത്സല ॥ 22॥
ദ്രോണ ഉവാച ।
യേ യേ ഹതാശ്ചക്രധരേണ ദൈത്യാം-
സ്ത്രൈലോക്യനാഥേന ജനാര്ദനേന ।
തേ തേ ഗതാ വിഷ്ണുപുരീം പ്രയാതാഃ
ക്രോധോഽപി ദേവസ്യ വരേണ തുല്യഃ ॥ 23॥
കൃപാചാര്യ ഉവാച ।
മജ്ജന്മനഃ ഫലമിദം മധുകൈടഭാരേ
മത്പ്രാര്ഥനീയ മദനുഗ്രഹ ഏഷ ഏവ ।
ത്വദ്ഭൃത്യഭൃത്യപരിചാരകഭൃത്യഭൃത്യ-
ഭൃത്യസ്യ ഭൃത്യ ഇതി മാം സ്മര ലോകനാഥ ॥ 24॥
അശ്വത്ഥാമ ഉവാച ।
ഗോവിന്ദ കേശവ ജനാര്ദന വാസുദേവ
വിശ്വേശ വിശ്വ മധുസൂദന വിശ്വരൂപ ।
ശ്രീപദ്മനാഭ പുരുഷോത്തമ ദേഹി ദാസ്യം
നാരായണാച്യുത നൃസിംഹ നമോ നമസ്തേ ॥ 25॥
കര്ണ ഉവാച ।
നാന്യം വദാമി ന ശഋണോമി ന ചിന്തയാമി
നാന്യം സ്മരാമി ന ഭജാമി ന ചാശ്രയാമി ।
ഭക്ത്യാ ത്വദീയചരണാമ്ബുജമാദരേണ
ശ്രീശ്രീനിവാസ പുരുഷോത്തമ ദേഹി ദാസ്യമ് ॥ 26॥
ധൃതരാഷ്ട്ര ഉവാച ।
നമോ നമഃ കാരണവാമനായ
നാരായണായാമിതവിക്രമായ ।
ശ്രീശാര്ങ്ഗചക്രാസിഗദാധരായ
നമോഽസ്തു തസ്മൈ പുരുഷോത്തമായ ॥ 27॥
ഗാന്ധാരീ ഉവാച ।
ത്വമേവ മാതാ ച പിതാ ത്വമേവ
ത്വമേവ ബന്ധുശ്ച സഖാ ത്വമേവ ।
ത്വമേവ വിദ്യാ ദ്രവിണം ത്വമേവ
ത്വമേവ സര്വം മമ ദേവ ദേവ ॥ 28॥
ദ്രുപദ ഉവാച ।
യജ്ഞേശാച്യുത ഗോവിന്ദ മാധവാനന്ത കേശവ ।
കൃഷ്ണ വിഷ്ണോ ഹൃഷീകേശ വാസുദേവ നമോഽസ്തു തേ ॥ 29॥
ജയദ്രഥ ഉവാച ।
നമഃ കൃഷ്ണായ ദേവായ ബ്രഹ്മണേഽനന്തശക്തയേ ।
യോഗേശ്വരായ യോഗായ ത്വാമഹം ശരണം ഗതഃ ॥ 30॥
വികര്ണ ഉവാച ।
കൃഷ്ണായ വാസുദേവായ ദേവകീനന്ദനായ ച ।
നന്ദഗോപകുമാരായ ഗോവിന്ദായ നമോ നമഃ ॥ 31॥
വിരാട ഉവാച ।
നമോ ബ്രഹ്മണ്യദേവായ ഗോബ്രാഹ്മണഹിതായ ച ।
ജഗദ്ധിതായ കൃഷ്ണായ ഗോവിന്ദായ നമോ നമഃ ॥ 32॥
ശല്യ ഉവാച ।
അതസീപുഷ്പസങ്കാശം പീതവാസസമച്യുതമ് ।
യേ നമസ്യന്തി ഗോവിന്ദം തേഷാം ന വിദ്യതേ ഭയമ് ॥ 33॥
ബലഭദ്ര ഉവാച ।
കൃഷ്ണ കൃഷ്ണ കൃപാലോ ത്വമഗതീനാം ഗതിര്ഭവ ।
സംസാരാര്ണവമഗ്നാനാം പ്രസീദ പുരുഷോത്തമ ॥ 34॥
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച ।
കൃഷ്ണ കൃഷ്ണേതി കൃഷ്ണേതി യോ മാം സ്മരതി നിത്യശഃ ।
ജലം ഭിത്വാ യഥാ പദ്മം നരകാദുദ്ധരാമ്യഹമ് ॥ 35॥
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച ।
നിത്യം വദാമി മനുജാഃ സ്വയമൂര്ധ്വബാഹു-
ര്യോ മാം മുകുന്ദ നരസിംഹ ജനാര്ദനേതി ।
ജീവോ ജപത്യനുദിനം മരണേ രണേ വാ
പാഷാണകാഷ്ഠസദൃശായ ദദാമ്യഭീഷ്ടമ് ॥ 36॥
ഈശ്വര ഉവാച ।
സകൃന്നാരായണേത്യുക്ത്വാ പുമാന് കല്പശതത്രയമ് ।
ഗങ്ഗാദിസര്വതീര്ഥേഷു സ്നാതോ ഭവതി പുത്രക ॥ 37॥
സൂത ഉവാച ।
തത്രൈവ ഗങ്ഗാ യമുനാ ച തത്ര
ഗോദാവരീ സിന്ധു സരസ്വതീ ച ।
സര്വാണി തീര്ഥാനി വസന്തി തത്ര
യത്രാച്യുതോദാര കഥാപ്രസങ്ഗഃ ॥ 38॥
യമ ഉവാച ।
നരകേ പച്യമാനം തു യമേനം പരിഭാഷിതമ് ।
കിം ത്വയാ നാര്ചിതോ ദേവഃ കേശവഃ ക്ലേശനാശനഃ ॥ 35॥
നാരദ ഉവാച ।
ജന്മാന്തരസഹസ്രേണ തപോധ്യാനസമാധിനാ ।
നരാണാം ക്ഷീണപാപാനാം കൃഷ്ണേ ഭക്തിഃ പ്രജായതേ ॥ 40॥
പ്രഹ്ലാദ ഉവാച ।
നാഥ യോനിസഹസ്രേഷു യേഷു യേഷു വ്രജാമ്യഹമ് ।
തേഷു തേഷ്വചലാ ഭക്തിരച്യുതാഽസ്തു സദാ ത്വയി ॥ 41॥
യാ പ്രീതിരവിവേകനാം വിഷയേഷ്വനപായിനി ।
ത്വാമനുസ്മരതഃ സാ മേ ഹൃദയാന്മാഽപസര്പതു ॥ 42॥
വിശ്വാമിത്ര ഉവാച ।
കിം തസ്യ ദാനൈഃ കിം തീര്ഥൈഃ കിം തപോഭിഃ കിമധ്വരൈഃ ।
യോ നിത്യം ധ്യായതേ ദേവം നാരായണമനന്യധീഃ ॥ 43॥
ജമദഗ്നിരുവാച ।
നിത്യോത്സവോ ഭവേത്തേഷാം നിത്യം നിത്യം ച മങ്ഗലമ് ।
യേഷാം ഹൃദിസ്ഥോ ഭഗവാന്മങ്ഗലായതനം ഹരിഃ ॥ 44॥
ഭരദ്വാജ ഉവാച ।
ലാഭസ്തേഷാം ജയസ്തേഷാം കുതസ്തേഷാം പരാജയഃ ।
യേഷാമിന്ദീശ്വരശ്യാമോ ഹൃദയസ്ഥോ ജനാര്ദനഃ ॥ 45॥
ഗൌതമ ഉവാച ।
ഗോകോടിദാനം ഗ്രഹണേഷു കാശീ-
പ്രയാഗഗങ്ഗായുതകല്പവാസഃ ।
യജ്ഞായുതം മേരുസുവര്ണദാനം
ഗോവിന്ദനാമസ്മരണേന തുല്യമ് ॥ 46॥
അഗ്നിരുവാച ।
ഗോവിന്ദേതി സദാ സ്നാനം ഗോവിന്ദേതി സദാ ജപഃ ।
ഗോവിന്ദേതി സദാ ധ്യാനം സദാ ഗോവിന്ദകീര്തനമ് ॥ 47॥
ത്ര്യക്ഷരം പരമം ബ്രഹ്മ ഗോവിന്ദ ത്ര്യക്ഷരം പരമ് ।
തസ്മാദുച്ചാരിതം യേന ബ്രഹ്മഭൂയായ കല്പതേ ॥ 48॥
വേദവ്യാസ ഉവാച ।
അച്യുതഃ കല്പവൃക്ഷോഽസാവനന്തഃ കാമധേനു വൈ ।
ചിന്താമണിസ്തു ഗോവിന്ദോ ഹരേര്നാമ വിചിന്തയേത് ॥ 49॥
ഇന്ദ്ര ഉവാച ।
ജയതു ജയതു ദേവോ ദേവകീനന്ദനോഽയം
ജയതു ജയതു കൃഷ്ണോ വൃഷ്ണിവംശപ്രദീപഃ ।
ജയതു ജയതു മേഘശ്യാമലഃ കോമലാങ്ഗോ
ജയതു ജയതു പൃഥ്വീഭാരനാശോ മുകുന്ദഃ ॥ 50॥
പിപ്പലായന ഉവാച ।
ശ്രീമന്നൃസിംഹവിഭവേ ഗരുഡധ്വജായ
താപത്രയോപശമനായ ഭവൌഷധായ ।
കൃഷ്ണായ വൃശ്ചികജലാഗ്നിഭുജങ്ഗരോഗ-
ക്ലേശവ്യയായ ഹരയേ ഗുരവേ നമസ്തേ ॥ 51॥
ആവിര്ഹോത്ര ഉവാച ।
കൃഷ്ണ ത്വദീയപദപങ്കജപഞ്ജരാന്തേ
അദ്യൈവ മേ വിശതു മാനസരാജഹംസഃ ।
പ്രാണപ്രയാണസമയേ കഫവാതപിത്തൈഃ
കണ്ഠാവരോധനവിധൌ സ്മരണം കുതസ്തേ ॥ 52॥
വിദുര ഉവാച ।
ഹരേര്നാമൈവ നാമൈവ നാമൈവ മമ ജീവനമ് ।
കലൌ നാസ്ത്യേവ നാസ്ത്യേവ നാസ്ത്യേവ ഗതിരന്യഥാ ॥ 53॥
വസിഷ്ഠ ഉവാച ।
കൃഷ്ണേതി മങ്ഗലം നാമ യസ്യ വാചി പ്രവര്തതേ ।
ഭസ്മീഭവന്തി തസ്യാശു മഹാപാതകകോടയഃ ॥ 54॥
അരുന്ധത്യുവാച ।
കൃഷ്ണായ വാസുദേവായ ഹരയേ പരമാത്മനേ ।
പ്രണതക്ലേശനാശായ ഗോവിന്ദായ നമോ നമഃ ॥ 55॥
കശ്യപ ഉവാച ।
കൃഷ്ണാനുസ്മരണാദേവ പാപസങ്ഘട്ടപഞ്ജരമ് ।
ശതധാ ഭേദമാപ്നോതി ഗിരിര്വജ്രഹതോ യഥാ ॥ 56॥
ദുര്യോധന ഉവാച ।
ജാനാമി ധര്മം ന ച മേ പ്രവൃത്തി-
ര്ജാനാമി പാപം ന ച മേ നിവൃത്തിഃ ।
കേനാപി ദേവേന ഹൃദി സ്ഥിതേന
യഥാ നിയുക്തോഽസ്മി തഥാ കരോമി ॥ 57॥
യന്ത്രസ്യ മമ ദോഷേണ ക്ഷമ്യതാം മധുസൂദന ।
അഹം യന്ത്രം ഭവാന് യന്ത്രീ മമ ദോഷോ ന ദീയതാമ് ॥ 58॥
ഭൃഗുരുവാച ।
നാമൈവ തവ ഗോവിന്ദ നാമ ത്വത്തഃ ശതാധികമ് ।
ദദാത്ത്യുച്ചാരണാന്മുക്തിഃ ഭവാനഷ്ടാങ്ഗയോഗതഃ ॥ 59॥
ലോമശ ഉവാച ।
നമാമി നാരായണ പാദപങ്കജം
കരോമി നാരായണപൂജനം സദാ ।
വദാമി നാരായണനാമ നിര്മലം
സ്മരാമി നാരായണതത്ത്വമവ്യയമ് ॥ 60॥
ശൌനക ഉവാച ।
സ്മൃതേഃ സകലകല്യാണം ഭജനം യസ്യ ജായതേ ।
പുരുഷം തമജം നിത്യം വ്രജാമി ശരണം ഹരിമ് ॥ 61॥
ഗര്ഗ ഉവാച ।
നാരായണേതി മന്ത്രോഽസ്തി വാഗസ്തി വശവര്തിനീ ।
തഥാപി നരകേ ഘോരേ പതന്തീത്യദ്ഭുതം മഹത് ॥ 62॥
ദാല്ഭ്യ ഉവാച ।
കിം തസ്യ ബഹുഭിര്മന്ത്രൈര്ഭക്തിര്യസ്യ ജനാര്ദനേ ।
നമോ നാരായണായേതി മന്ത്രഃ സര്വാര്ഥസാധാകേ ॥ 63॥
വൈശമ്പായന ഉവാച ।
യത്ര യോഗേശ്വരഃ കൃഷ്ണോ യത്ര പാര്ഥോ ധനുര്ധരഃ ।
തത്ര ശ്രീര്വിജയോ ഭൂതിര്ധ്രുവാ നീതിര്മതിര്മമ ॥ 64॥
അഗ്നിരുവാച ।
ഹരിര്ഹരതി പാപാനി ദുഷ്ടചിത്തൈരപി സ്മൃതഃ ।
അനിച്ഛയാപി സംസ്പൃഷ്ടോ ദഹത്യേവ ഹി പാവകഃ ॥ 65॥
പരമേശ്വര ഉവാച ।
സകൃദുച്ചരിതം യേന ഹരിരിത്യക്ഷരദ്വയമ് ।
ലബ്ധഃ പരികരസ്തേന മോക്ഷായ ഗമനം പ്രതി ॥ 66॥
പുലസ്ത്യ ഉവാച ।
ഹേ ജിഹ്വേ രസസാരജ്ഞേ സര്വദാ മധുരപ്രിയേ ।
നാരായണാഖ്യപീയൂഷം പിബ ജിഹ്വേ നിരന്തരമ് ॥ 67॥
വ്യാസ ഉവാച ।
സത്യം സത്യം പുനഃ സത്യം സത്യം സത്യം വദാമ്യഹമ് ।
നാസ്തി വേദാത്പരം ശാസ്ത്രം ന ദേവഃ കേശവാത്പരഃ ॥ 68॥
ധന്വന്തരിരുവാച ।
അച്യുതാനന്ത ഗോവിന്ദ നാമോച്ചാരണഭേഷജാത് ।
നശ്യന്തി സകലാ രോഗാഃ സത്യം സത്യം വദാമ്യഹമ് ॥ 69॥
മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച ।
സ്വര്ഗദം മോക്ഷദം ദേവം സുഖദം ജഗതോ ഗുരുമ് ।
കഥം മുഹുര്തമപി തം വാസുദേവം ന ചിന്തയേത് ॥ 70॥
അഗസ്ത്യ ഉവാച ।
നിമിഷം നിമിഷാര്ധം വാ പ്രാണിനാം വിഷ്ണുചിന്തനമ് ।
തത്ര തത്ര കുരുക്ഷേത്രം പ്രയാഗോ നൈമിഷം വരമ് ॥ 71॥
വാമദേവ ഉവാച ।
നിമിഷം നിമിഷാര്ധം വാ പ്രാണിനാം വിഷ്ണുചിന്തനമ് ।
കല്പകോടിസഹസ്രാണി ലഭതേ വാഞ്ഛിതം ഫലമ് ॥ 72॥
ശുക ഉവാച ।
ആലോഡ്യ സര്വശാസ്ത്രാണി വിചാര്യ ച പുനഃ പുനഃ ।
ഇദമേകം സുനിഷ്പന്നം ധ്യേയോ നാരായണഃ സദാ ॥ 73॥
ശ്രീമഹാദേവ ഉവാച ।
ശരീരേ ജര്ജരീഭൂതേ വ്യാധിഗ്രസ്തേ കലേവരേ ।
ഔഷധം ജാഹ്നവീതോയം വൈദ്യോ നാരായണോ ഹരിഃ ॥ 74॥
ശൌനക ഉവാച ।
ഭോജനാച്ഛാദനേ ചിന്താം വൃഥാ കുര്വന്തി വൈഷ്ണവാഃ ।
യോഽസൌ വിശ്വമ്ഭരോ ദേവഃ സ കിം ഭക്താനുപേക്ഷതേ ॥ 75॥
സനത്കുമാര ഉവാച ।
യസ്യ ഹസ്തേ ഗദാ ചക്രം ഗരുഡോ യസ്യ വാഹനമ് ।
ശങ്ഖചക്രഗദാപദ്മീ സ മേ വിഷ്ണുഃ പ്രസീദതു ॥ 76॥
ഏവം ബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ ഋഷയശ്ച തപോധനാഃ ।
കീര്തയന്തി സുരശ്രേഷ്ഠമേവം നാരായണം വിഭുമ് ॥ 77॥
ഇദം പവിത്രമായുഷ്യം പുണ്യം പാപപ്രണാശനമ് ।
ദുഃസ്വപ്നനാശനം സ്തോത്രം പാണ്ഡവൈഃ പരികീര്തിതമ് ॥ 78॥
യഃ പഠേത്പ്രാതരുത്ഥായ ശുചിസ്തദ്ഗതമാനസഃ ।
ഗവാം ശതസഹസ്രസ്യ സമ്യഗ്ദത്തസ്യ യത്ഫലമ് ॥ 79॥
തത്ഫലം സമവാപ്നോതി യഃ പഠേദിതി സംസ്തവമ് ।
സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ വിഷ്ണുലോകം സ ഗച്ഛതി ॥ 80॥
ഗങ്ഗാ ഗീതാ ച ഗായത്രീ ഗോവിന്ദോ ഗരുഡധ്വജഃ ।
ഗകാരൈഃ പഞ്ചഭിര്യുക്തഃ പുനര്ജന്മ ന വിദ്യതേ ॥ 81॥
ഗീതാം യഃ പഠതേ നിത്യം ശ്ലോകാര്ധം ശ്ലോകമേവ വാ ।
മുച്യതേ സര്വപാപേഭ്യോ വിഷ്ണുലോകം സ ഗച്ഛതി ॥ 82॥
ഇതി പാണ്ഡവഗീതാ അഥവാ പ്രപന്നഗീതാ സമാപ്താ ।
ഓം തത്സത് ।
Roman (IAST) Transliteration
prahlādanāradaparāśarapuṇḍarīka-
vyāsāmbarīṣaśukaśaunakabhīṣmakāvyāḥ |
rukmāṅgadārjunavasiṣṭhavibhīṣaṇādyā
etānahaṃ paramabhāgavatān namāmi || 1||
lomaharṣaṇa uvāca |
dharmo vivardhati yudhiṣṭhirakīrtanena
pāpaṃ praṇaśyati vṛkodarakīrtanena |
śatrurvinaśyati dhanañjayakīrtanena
mādrīsutau kathayatāṃ na bhavanti rogāḥ || 2||
brahmovāca |
ye mānavā vigatarāgaparā¶jñā
nārāyaṇaṃ suraguruṃ satataṃ smaranti |
dhyānena tena hatakilbiṣa cetanāste
mātuḥ payodhararasaṃ na punaḥ pibanti || 3||
indra uvāca |
nārāyaṇo nāma naro narāṇāṃ
prasiddhacauraḥ kathitaḥ pṛthivyām |
anekajanmārjitapāpasañcayaṃ
haratyaśeṣaṃ smṛtamātra eva yaḥ || 4||
yudhiṣṭhira uvāca |
meghaśyāmaṃ pītakauśeyavāsaṃ
śrīvatsāṅkaṃ kaustubhodbhāsitāṅgam |
puṇyopetaṃ puṇḍarīkāyatākṣaṃ
viṣṇuṃ vande sarvalokaikanātham || 5||
bhīma uvāca |
jalaughamagnā sacarā'carā dharā
viṣāṇakoṭyā'khilaviśvamūrtinā |
samuddhṛtā yena varāharūpiṇā
sa me svayambhūrbhagavān prasīdaru || 6||
arjuna uvāca |
acintyamavyaktamanantamavyayaṃ
vibhuṃ prabhuṃ bhāvitaviśvabhāvanam |
trailokyavistāravicārakārakaṃ
hariṃ prapanno'smi gatiṃ mahātmanām || 7||
nakula uvāca |
yadi gamanamadhastāt kālapāśānubandhād
yadi ca kulavihīne jāyate pakṣikīṭe |
kṛmiśatamapi gatvā dhyāyate cāntarātmā
mama bhavatu hṛdisthā keśave bhaktirekā || 8||
sahadeva uvāca |
tasya yajñavarāhasya viṣṇoratulatejasaḥ |
praṇāmaṃ ye prakurvanti teṣāmapi namo namaḥ || 9||
kuntī uvāca |
svakarmaphalanirdiṣṭāṃ yāṃ yāṃ yoniṃ vrajāmyaham |
tasyāṃ tasyāṃ hṛṣīkeśa tvayi bhaktirdṛḍhā'stu me || 10||
mādrī uvāca |
kṛṣṇe ratāḥ kṛṣṇamanusmaranti
rātrau ca kṛṣṇaṃ punarutthitā ye |
te bhinnadehāḥ praviśanti kṛṣṇe
haviryathā mantrahutaṃ hutāśe || 11||
draupadī uvāca |
kīṭeṣu pakṣiṣu mṛgeṣu sarīsṛpeṣu
rakṣaḥpiśācamanujeṣvapi yatra yatra |
jātasya me bhavatu keśava tvatprasādāt
tvayyeva bhaktiracalā'vyabhicāriṇī ca || 12||
subhadrā uvāca |
eko'pi kṛṣṇasya kṛtaḥ praṇāmo
daśāśvamedhāvabhṛthena tulyaḥ |
daśāśvamedhī punareti janma
kṛṣṇapraṇāmī na punarbhavāya || 13||
abhimanyuruvāca |
govinda govinda hare murāre
govinda govinda mukunda kṛṣṇa
govinda govinda rathāṅgapāṇe |
govinda govinda namāmi nityam || 14||
dhṛṣṭadyumna uvāca |
śrīrāma nārāyaṇa vāsudeva
govinda vaikuṇṭha mukunda kṛṣṇa |
śrīkeśavānanta nṛsiṃha viṣṇo
māṃ trāhi saṃsārabhujaṅgadaṣṭam || 15||
sātyakiruvāca |
aprameya hare viṣṇo kṛṣṇa dāmodarā'cyuta |
govindānanta sarveśa vāsudeva namo'stu te || 16||
uddhava uvāca |
vāsudevaṃ parityajya yo'nyaṃ devamupāsate |
tṛṣito jāhnavītīre kūpaṃ khanati durmatiḥ || 17||
dhaumya uvāca |
apāṃ samīpe śayanāsanasthite
divā ca rātrau ca yathādhigacchatā |
yadyasti kiñcit sukṛtaṃ kṛtaṃ mayā
janārdanastena kṛtena tuṣyatu || 18||
sañjaya uvāca |
ārtā viṣaṇṇāḥ śithilāśca bhītā
ghoreṣu vyāghrādiṣu vartamānāḥ |
saṅkīrtya nārāyaṇaśabdamātraṃ
vimuktaduḥkhāḥ sukhino bhavanti || 19||
akrūra uvāca |
ahaṃ tu nārāyaṇadāsadāsa-
dāsasya dāsasya ca dāsadāsaḥ |
anyo na hīśo jagato narāṇāṃ
tasmādahaṃ dhanyataro'smi loke || 20||
virāṭa uvāca |
vāsudevasya ye bhaktāḥ śāntāstadgatacetasaḥ |
teṣāṃ dāsasya dāso'haṃ bhaveyaṃ janmajanmani || 21||
bhīṣma uvāca |
viparīteṣu kāleṣu parikṣīṇeṣu bandhuṣu |
trāhi māṃ kṛpayā kṛṣṇa śaraṇāgatavatsala || 22||
droṇa uvāca |
ye ye hatāścakradhareṇa daityāṃ-
strailokyanāthena janārdanena |
te te gatā viṣṇupurīṃ prayātāḥ
krodho'pi devasya vareṇa tulyaḥ || 23||
kṛpācārya uvāca |
majjanmanaḥ phalamidaṃ madhukaiṭabhāre
matprārthanīya madanugraha eṣa eva |
tvadbhṛtyabhṛtyaparicārakabhṛtyabhṛtya-
bhṛtyasya bhṛtya iti māṃ smara lokanātha || 24||
aśvatthāma uvāca |
govinda keśava janārdana vāsudeva
viśveśa viśva madhusūdana viśvarūpa |
śrīpadmanābha puruṣottama dehi dāsyaṃ
nārāyaṇācyuta nṛsiṃha namo namaste || 25||
karṇa uvāca |
nānyaṃ vadāmi na śaṛṇomi na cintayāmi
nānyaṃ smarāmi na bhajāmi na cāśrayāmi |
bhaktyā tvadīyacaraṇāmbujamādareṇa
śrīśrīnivāsa puruṣottama dehi dāsyam || 26||
dhṛtarāṣṭra uvāca |
namo namaḥ kāraṇavāmanāya
nārāyaṇāyāmitavikramāya |
śrīśārṅgacakrāsigadādharāya
namo'stu tasmai puruṣottamāya || 27||
gāndhārī uvāca |
tvameva mātā ca pitā tvameva
tvameva bandhuśca sakhā tvameva |
tvameva vidyā draviṇaṃ tvameva
tvameva sarvaṃ mama deva deva || 28||
drupada uvāca |
yajñeśācyuta govinda mādhavānanta keśava |
kṛṣṇa viṣṇo hṛṣīkeśa vāsudeva namo'stu te || 29||
jayadratha uvāca |
namaḥ kṛṣṇāya devāya brahmaṇe'nantaśaktaye |
yogeśvarāya yogāya tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 30||
vikarṇa uvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya devakīnandanāya ca |
nandagopakumārāya govindāya namo namaḥ || 31||
virāṭa uvāca |
namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca |
jagaddhitāya kṛṣṇāya govindāya namo namaḥ || 32||
śalya uvāca |
atasīpuṣpasaṅkāśaṃ pītavāsasamacyutam |
ye namasyanti govindaṃ teṣāṃ na vidyate bhayam || 33||
balabhadra uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇa kṛpālo tvamagatīnāṃ gatirbhava |
saṃsārārṇavamagnānāṃ prasīda puruṣottama || 34||
śrīkṛṣṇa uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇeti kṛṣṇeti yo māṃ smarati nityaśaḥ |
jalaṃ bhitvā yathā padmaṃ narakāduddharāmyaham || 35||
śrīkṛṣṇa uvāca |
nityaṃ vadāmi manujāḥ svayamūrdhvabāhu-
ryo māṃ mukunda narasiṃha janārdaneti |
jīvo japatyanudinaṃ maraṇe raṇe vā
pāṣāṇakāṣṭhasadṛśāya dadāmyabhīṣṭam || 36||
īśvara uvāca |
sakṛnnārāyaṇetyuktvā pumān kalpaśatatrayam |
gaṅgādisarvatīrtheṣu snāto bhavati putraka || 37||
sūta uvāca |
tatraiva gaṅgā yamunā ca tatra
godāvarī sindhu sarasvatī ca |
sarvāṇi tīrthāni vasanti tatra
yatrācyutodāra kathāprasaṅgaḥ || 38||
yama uvāca |
narake pacyamānaṃ tu yamenaṃ paribhāṣitam |
kiṃ tvayā nārcito devaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ || 35||
nārada uvāca |
janmāntarasahasreṇa tapodhyānasamādhinā |
narāṇāṃ kṣīṇapāpānāṃ kṛṣṇe bhaktiḥ prajāyate || 40||
prahlāda uvāca |
nātha yonisahasreṣu yeṣu yeṣu vrajāmyaham |
teṣu teṣvacalā bhaktiracyutā'stu sadā tvayi || 41||
yā prītiravivekanāṃ viṣayeṣvanapāyini |
tvāmanusmarataḥ sā me hṛdayānmā'pasarpatu || 42||
viśvāmitra uvāca |
kiṃ tasya dānaiḥ kiṃ tīrthaiḥ kiṃ tapobhiḥ kimadhvaraiḥ |
yo nityaṃ dhyāyate devaṃ nārāyaṇamananyadhīḥ || 43||
jamadagniruvāca |
nityotsavo bhavetteṣāṃ nityaṃ nityaṃ ca maṅgalam |
yeṣāṃ hṛdistho bhagavānmaṅgalāyatanaṃ hariḥ || 44||
bharadvāja uvāca |
lābhasteṣāṃ jayasteṣāṃ kutasteṣāṃ parājayaḥ |
yeṣāmindīśvaraśyāmo hṛdayastho janārdanaḥ || 45||
gautama uvāca |
gokoṭidānaṃ grahaṇeṣu kāśī-
prayāgagaṅgāyutakalpavāsaḥ |
yajñāyutaṃ merusuvarṇadānaṃ
govindanāmasmaraṇena tulyam || 46||
agniruvāca |
govindeti sadā snānaṃ govindeti sadā japaḥ |
govindeti sadā dhyānaṃ sadā govindakīrtanam || 47||
tryakṣaraṃ paramaṃ brahma govinda tryakṣaraṃ param |
tasmāduccāritaṃ yena brahmabhūyāya kalpate || 48||
vedavyāsa uvāca |
acyutaḥ kalpavṛkṣo'sāvanantaḥ kāmadhenu vai |
cintāmaṇistu govindo harernāma vicintayet || 49||
indra uvāca |
jayatu jayatu devo devakīnandano'yaṃ
jayatu jayatu kṛṣṇo vṛṣṇivaṃśapradīpaḥ |
jayatu jayatu meghaśyāmalaḥ komalāṅgo
jayatu jayatu pṛthvībhāranāśo mukundaḥ || 50||
pippalāyana uvāca |
śrīmannṛsiṃhavibhave garuḍadhvajāya
tāpatrayopaśamanāya bhavauṣadhāya |
kṛṣṇāya vṛścikajalāgnibhujaṅgaroga-
kleśavyayāya haraye gurave namaste || 51||
āvirhotra uvāca |
kṛṣṇa tvadīyapadapaṅkajapañjarānte
adyaiva me viśatu mānasarājahaṃsaḥ |
prāṇaprayāṇasamaye kaphavātapittaiḥ
kaṇṭhāvarodhanavidhau smaraṇaṃ kutaste || 52||
vidura uvāca |
harernāmaiva nāmaiva nāmaiva mama jīvanam |
kalau nāstyeva nāstyeva nāstyeva gatiranyathā || 53||
vasiṣṭha uvāca |
kṛṣṇeti maṅgalaṃ nāma yasya vāci pravartate |
bhasmībhavanti tasyāśu mahāpātakakoṭayaḥ || 54||
arundhatyuvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya haraye paramātmane |
praṇatakleśanāśāya govindāya namo namaḥ || 55||
kaśyapa uvāca |
kṛṣṇānusmaraṇādeva pāpasaṅghaṭṭapañjaram |
śatadhā bhedamāpnoti girirvajrahato yathā || 56||
duryodhana uvāca |
jānāmi dharmaṃ na ca me pravṛtti-
rjānāmi pāpaṃ na ca me nivṛttiḥ |
kenāpi devena hṛdi sthitena
yathā niyukto'smi tathā karomi || 57||
yantrasya mama doṣeṇa kṣamyatāṃ madhusūdana |
ahaṃ yantraṃ bhavān yantrī mama doṣo na dīyatām || 58||
bhṛguruvāca |
nāmaiva tava govinda nāma tvattaḥ śatādhikam |
dadāttyuccāraṇānmuktiḥ bhavānaṣṭāṅgayogataḥ || 59||
lomaśa uvāca |
namāmi nārāyaṇa pādapaṅkajaṃ
karomi nārāyaṇapūjanaṃ sadā |
vadāmi nārāyaṇanāma nirmalaṃ
smarāmi nārāyaṇatattvamavyayam || 60||
śaunaka uvāca |
smṛteḥ sakalakalyāṇaṃ bhajanaṃ yasya jāyate |
puruṣaṃ tamajaṃ nityaṃ vrajāmi śaraṇaṃ harim || 61||
garga uvāca |
nārāyaṇeti mantro'sti vāgasti vaśavartinī |
tathāpi narake ghore patantītyadbhutaṃ mahat || 62||
dālbhya uvāca |
kiṃ tasya bahubhirmantrairbhaktiryasya janārdane |
namo nārāyaṇāyeti mantraḥ sarvārthasādhāke || 63||
vaiśampāyana uvāca |
yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ |
tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama || 64||
agniruvāca |
harirharati pāpāni duṣṭacittairapi smṛtaḥ |
anicchayāpi saṃspṛṣṭo dahatyeva hi pāvakaḥ || 65||
parameśvara uvāca |
sakṛduccaritaṃ yena harirityakṣaradvayam |
labdhaḥ parikarastena mokṣāya gamanaṃ prati || 66||
pulastya uvāca |
he jihve rasasārajñe sarvadā madhurapriye |
nārāyaṇākhyapīyūṣaṃ piba jihve nirantaram || 67||
vyāsa uvāca |
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham |
nāsti vedātparaṃ śāstraṃ na devaḥ keśavātparaḥ || 68||
dhanvantariruvāca |
acyutānanta govinda nāmoccāraṇabheṣajāt |
naśyanti sakalā rogāḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham || 69||
mārkaṇḍeya uvāca |
svargadaṃ mokṣadaṃ devaṃ sukhadaṃ jagato gurum |
kathaṃ muhurtamapi taṃ vāsudevaṃ na cintayet || 70||
agastya uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
tatra tatra kurukṣetraṃ prayāgo naimiṣaṃ varam || 71||
vāmadeva uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
kalpakoṭisahasrāṇi labhate vāñchitaṃ phalam || 72||
śuka uvāca |
āloḍya sarvaśāstrāṇi vicārya ca punaḥ punaḥ |
idamekaṃ suniṣpannaṃ dhyeyo nārāyaṇaḥ sadā || 73||
śrīmahādeva uvāca |
śarīre jarjarībhūte vyādhigraste kalevare |
auṣadhaṃ jāhnavītoyaṃ vaidyo nārāyaṇo hariḥ || 74||
śaunaka uvāca |
bhojanācchādane cintāṃ vṛthā kurvanti vaiṣṇavāḥ |
yo'sau viśvambharo devaḥ sa kiṃ bhaktānupekṣate || 75||
sanatkumāra uvāca |
yasya haste gadā cakraṃ garuḍo yasya vāhanam |
śaṅkhacakragadāpadmī sa me viṣṇuḥ prasīdatu || 76||
evaṃ brahmādayo devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ |
kīrtayanti suraśreṣṭhamevaṃ nārāyaṇaṃ vibhum || 77||
idaṃ pavitramāyuṣyaṃ puṇyaṃ pāpapraṇāśanam |
duḥsvapnanāśanaṃ stotraṃ pāṇḍavaiḥ parikīrtitam || 78||
yaḥ paṭhetprātarutthāya śucistadgatamānasaḥ |
gavāṃ śatasahasrasya samyagdattasya yatphalam || 79||
tatphalaṃ samavāpnoti yaḥ paṭhediti saṃstavam |
sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati || 80||
gaṅgā gītā ca gāyatrī govindo garuḍadhvajaḥ |
gakāraiḥ pañcabhiryuktaḥ punarjanma na vidyate || 81||
gītāṃ yaḥ paṭhate nityaṃ ślokārdhaṃ ślokameva vā |
mucyate sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ sa gacchati || 82||
iti pāṇḍavagītā athavā prapannagītā samāptā |
oṃ tatsat |
Sanskrit — Devanagari (original)
प्रह्लादनारदपराशरपुण्डरीक-
व्यासाम्बरीषशुकशौनकभीष्मकाव्याः ।
रुक्माङ्गदार्जुनवसिष्ठविभीषणाद्या
एतानहं परमभागवतान् नमामि ॥ 1॥
लोमहर्षण उवाच ।
धर्मो विवर्धति युधिष्ठिरकीर्तनेन
पापं प्रणश्यति वृकोदरकीर्तनेन ।
शत्रुर्विनश्यति धनञ्जयकीर्तनेन
माद्रीसुतौ कथयतां न भवन्ति रोगाः ॥ 2॥
ब्रह्मोवाच ।
ये मानवा विगतरागपरा¶ज्ञा
नारायणं सुरगुरुं सततं स्मरन्ति ।
ध्यानेन तेन हतकिल्बिष चेतनास्ते
मातुः पयोधररसं न पुनः पिबन्ति ॥ 3॥
इन्द्र उवाच ।
नारायणो नाम नरो नराणां
प्रसिद्धचौरः कथितः पृथिव्याम् ।
अनेकजन्मार्जितपापसञ्चयं
हरत्यशेषं स्मृतमात्र एव यः ॥ 4॥
युधिष्ठिर उवाच ।
मेघश्यामं पीतकौशेयवासं
श्रीवत्साङ्कं कौस्तुभोद्भासिताङ्गम् ।
पुण्योपेतं पुण्डरीकायताक्षं
विष्णुं वन्दे सर्वलोकैकनाथम् ॥ 5॥
भीम उवाच ।
जलौघमग्ना सचराऽचरा धरा
विषाणकोट्याऽखिलविश्वमूर्तिना ।
समुद्धृता येन वराहरूपिणा
स मे स्वयम्भूर्भगवान् प्रसीदरु ॥ 6॥
अर्जुन उवाच ।
अचिन्त्यमव्यक्तमनन्तमव्ययं
विभुं प्रभुं भावितविश्वभावनम् ।
त्रैलोक्यविस्तारविचारकारकं
हरिं प्रपन्नोऽस्मि गतिं महात्मनाम् ॥ 7॥
नकुल उवाच ।
यदि गमनमधस्तात् कालपाशानुबन्धाद्
यदि च कुलविहीने जायते पक्षिकीटे ।
कृमिशतमपि गत्वा ध्यायते चान्तरात्मा
मम भवतु हृदिस्था केशवे भक्तिरेका ॥ 8॥
सहदेव उवाच ।
तस्य यज्ञवराहस्य विष्णोरतुलतेजसः ।
प्रणामं ये प्रकुर्वन्ति तेषामपि नमो नमः ॥ 9॥
कुन्ती उवाच ।
स्वकर्मफलनिर्दिष्टां यां यां योनिं व्रजाम्यहम् ।
तस्यां तस्यां हृषीकेश त्वयि भक्तिर्दृढाऽस्तु मे ॥ 10॥
माद्री उवाच ।
कृष्णे रताः कृष्णमनुस्मरन्ति
रात्रौ च कृष्णं पुनरुत्थिता ये ।
ते भिन्नदेहाः प्रविशन्ति कृष्णे
हविर्यथा मन्त्रहुतं हुताशे ॥ 11॥
द्रौपदी उवाच ।
कीटेषु पक्षिषु मृगेषु सरीसृपेषु
रक्षःपिशाचमनुजेष्वपि यत्र यत्र ।
जातस्य मे भवतु केशव त्वत्प्रसादात्
त्वय्येव भक्तिरचलाऽव्यभिचारिणी च ॥ 12॥
सुभद्रा उवाच ।
एकोऽपि कृष्णस्य कृतः प्रणामो
दशाश्वमेधावभृथेन तुल्यः ।
दशाश्वमेधी पुनरेति जन्म
कृष्णप्रणामी न पुनर्भवाय ॥ 13॥
अभिमन्युरुवाच ।
गोविन्द गोविन्द हरे मुरारे
गोविन्द गोविन्द मुकुन्द कृष्ण
गोविन्द गोविन्द रथाङ्गपाणे ।
गोविन्द गोविन्द नमामि नित्यम् ॥ 14॥
धृष्टद्युम्न उवाच ।
श्रीराम नारायण वासुदेव
गोविन्द वैकुण्ठ मुकुन्द कृष्ण ।
श्रीकेशवानन्त नृसिंह विष्णो
मां त्राहि संसारभुजङ्गदष्टम् ॥ 15॥
सात्यकिरुवाच ।
अप्रमेय हरे विष्णो कृष्ण दामोदराऽच्युत ।
गोविन्दानन्त सर्वेश वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ 16॥
उद्धव उवाच ।
वासुदेवं परित्यज्य योऽन्यं देवमुपासते ।
तृषितो जाह्नवीतीरे कूपं खनति दुर्मतिः ॥ 17॥
धौम्य उवाच ।
अपां समीपे शयनासनस्थिते
दिवा च रात्रौ च यथाधिगच्छता ।
यद्यस्ति किञ्चित् सुकृतं कृतं मया
जनार्दनस्तेन कृतेन तुष्यतु ॥ 18॥
सञ्जय उवाच ।
आर्ता विषण्णाः शिथिलाश्च भीता
घोरेषु व्याघ्रादिषु वर्तमानाः ।
सङ्कीर्त्य नारायणशब्दमात्रं
विमुक्तदुःखाः सुखिनो भवन्ति ॥ 19॥
अक्रूर उवाच ।
अहं तु नारायणदासदास-
दासस्य दासस्य च दासदासः ।
अन्यो न हीशो जगतो नराणां
तस्मादहं धन्यतरोऽस्मि लोके ॥ 20॥
विराट उवाच ।
वासुदेवस्य ये भक्ताः शान्तास्तद्गतचेतसः ।
तेषां दासस्य दासोऽहं भवेयं जन्मजन्मनि ॥ 21॥
भीष्म उवाच ।
विपरीतेषु कालेषु परिक्षीणेषु बन्धुषु ।
त्राहि मां कृपया कृष्ण शरणागतवत्सल ॥ 22॥
द्रोण उवाच ।
ये ये हताश्चक्रधरेण दैत्यां-
स्त्रैलोक्यनाथेन जनार्दनेन ।
ते ते गता विष्णुपुरीं प्रयाताः
क्रोधोऽपि देवस्य वरेण तुल्यः ॥ 23॥
कृपाचार्य उवाच ।
मज्जन्मनः फलमिदं मधुकैटभारे
मत्प्रार्थनीय मदनुग्रह एष एव ।
त्वद्भृत्यभृत्यपरिचारकभृत्यभृत्य-
भृत्यस्य भृत्य इति मां स्मर लोकनाथ ॥ 24॥
अश्वत्थाम उवाच ।
गोविन्द केशव जनार्दन वासुदेव
विश्वेश विश्व मधुसूदन विश्वरूप ।
श्रीपद्मनाभ पुरुषोत्तम देहि दास्यं
नारायणाच्युत नृसिंह नमो नमस्ते ॥ 25॥
कर्ण उवाच ।
नान्यं वदामि न शऋणोमि न चिन्तयामि
नान्यं स्मरामि न भजामि न चाश्रयामि ।
भक्त्या त्वदीयचरणाम्बुजमादरेण
श्रीश्रीनिवास पुरुषोत्तम देहि दास्यम् ॥ 26॥
धृतराष्ट्र उवाच ।
नमो नमः कारणवामनाय
नारायणायामितविक्रमाय ।
श्रीशार्ङ्गचक्रासिगदाधराय
नमोऽस्तु तस्मै पुरुषोत्तमाय ॥ 27॥
गान्धारी उवाच ।
त्वमेव माता च पिता त्वमेव
त्वमेव बन्धुश्च सखा त्वमेव ।
त्वमेव विद्या द्रविणं त्वमेव
त्वमेव सर्वं मम देव देव ॥ 28॥
द्रुपद उवाच ।
यज्ञेशाच्युत गोविन्द माधवानन्त केशव ।
कृष्ण विष्णो हृषीकेश वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ 29॥
जयद्रथ उवाच ।
नमः कृष्णाय देवाय ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये ।
योगेश्वराय योगाय त्वामहं शरणं गतः ॥ 30॥
विकर्ण उवाच ।
कृष्णाय वासुदेवाय देवकीनन्दनाय च ।
नन्दगोपकुमाराय गोविन्दाय नमो नमः ॥ 31॥
विराट उवाच ।
नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च ।
जगद्धिताय कृष्णाय गोविन्दाय नमो नमः ॥ 32॥
शल्य उवाच ।
अतसीपुष्पसङ्काशं पीतवाससमच्युतम् ।
ये नमस्यन्ति गोविन्दं तेषां न विद्यते भयम् ॥ 33॥
बलभद्र उवाच ।
कृष्ण कृष्ण कृपालो त्वमगतीनां गतिर्भव ।
संसारार्णवमग्नानां प्रसीद पुरुषोत्तम ॥ 34॥
श्रीकृष्ण उवाच ।
कृष्ण कृष्णेति कृष्णेति यो मां स्मरति नित्यशः ।
जलं भित्वा यथा पद्मं नरकादुद्धराम्यहम् ॥ 35॥
श्रीकृष्ण उवाच ।
नित्यं वदामि मनुजाः स्वयमूर्ध्वबाहु-
र्यो मां मुकुन्द नरसिंह जनार्दनेति ।
जीवो जपत्यनुदिनं मरणे रणे वा
पाषाणकाष्ठसदृशाय ददाम्यभीष्टम् ॥ 36॥
ईश्वर उवाच ।
सकृन्नारायणेत्युक्त्वा पुमान् कल्पशतत्रयम् ।
गङ्गादिसर्वतीर्थेषु स्नातो भवति पुत्रक ॥ 37॥
सूत उवाच ।
तत्रैव गङ्गा यमुना च तत्र
गोदावरी सिन्धु सरस्वती च ।
सर्वाणि तीर्थानि वसन्ति तत्र
यत्राच्युतोदार कथाप्रसङ्गः ॥ 38॥
यम उवाच ।
नरके पच्यमानं तु यमेनं परिभाषितम् ।
किं त्वया नार्चितो देवः केशवः क्लेशनाशनः ॥ 35॥
नारद उवाच ।
जन्मान्तरसहस्रेण तपोध्यानसमाधिना ।
नराणां क्षीणपापानां कृष्णे भक्तिः प्रजायते ॥ 40॥
प्रह्लाद उवाच ।
नाथ योनिसहस्रेषु येषु येषु व्रजाम्यहम् ।
तेषु तेष्वचला भक्तिरच्युताऽस्तु सदा त्वयि ॥ 41॥
या प्रीतिरविवेकनां विषयेष्वनपायिनि ।
त्वामनुस्मरतः सा मे हृदयान्माऽपसर्पतु ॥ 42॥
विश्वामित्र उवाच ।
किं तस्य दानैः किं तीर्थैः किं तपोभिः किमध्वरैः ।
यो नित्यं ध्यायते देवं नारायणमनन्यधीः ॥ 43॥
जमदग्निरुवाच ।
नित्योत्सवो भवेत्तेषां नित्यं नित्यं च मङ्गलम् ।
येषां हृदिस्थो भगवान्मङ्गलायतनं हरिः ॥ 44॥
भरद्वाज उवाच ।
लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराजयः ।
येषामिन्दीश्वरश्यामो हृदयस्थो जनार्दनः ॥ 45॥
गौतम उवाच ।
गोकोटिदानं ग्रहणेषु काशी-
प्रयागगङ्गायुतकल्पवासः ।
यज्ञायुतं मेरुसुवर्णदानं
गोविन्दनामस्मरणेन तुल्यम् ॥ 46॥
अग्निरुवाच ।
गोविन्देति सदा स्नानं गोविन्देति सदा जपः ।
गोविन्देति सदा ध्यानं सदा गोविन्दकीर्तनम् ॥ 47॥
त्र्यक्षरं परमं ब्रह्म गोविन्द त्र्यक्षरं परम् ।
तस्मादुच्चारितं येन ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ 48॥
वेदव्यास उवाच ।
अच्युतः कल्पवृक्षोऽसावनन्तः कामधेनु वै ।
चिन्तामणिस्तु गोविन्दो हरेर्नाम विचिन्तयेत् ॥ 49॥
इन्द्र उवाच ।
जयतु जयतु देवो देवकीनन्दनोऽयं
जयतु जयतु कृष्णो वृष्णिवंशप्रदीपः ।
जयतु जयतु मेघश्यामलः कोमलाङ्गो
जयतु जयतु पृथ्वीभारनाशो मुकुन्दः ॥ 50॥
पिप्पलायन उवाच ।
श्रीमन्नृसिंहविभवे गरुडध्वजाय
तापत्रयोपशमनाय भवौषधाय ।
कृष्णाय वृश्चिकजलाग्निभुजङ्गरोग-
क्लेशव्ययाय हरये गुरवे नमस्ते ॥ 51॥
आविर्होत्र उवाच ।
कृष्ण त्वदीयपदपङ्कजपञ्जरान्ते
अद्यैव मे विशतु मानसराजहंसः ।
प्राणप्रयाणसमये कफवातपित्तैः
कण्ठावरोधनविधौ स्मरणं कुतस्ते ॥ 52॥
विदुर उवाच ।
हरेर्नामैव नामैव नामैव मम जीवनम् ।
कलौ नास्त्येव नास्त्येव नास्त्येव गतिरन्यथा ॥ 53॥
वसिष्ठ उवाच ।
कृष्णेति मङ्गलं नाम यस्य वाचि प्रवर्तते ।
भस्मीभवन्ति तस्याशु महापातककोटयः ॥ 54॥
अरुन्धत्युवाच ।
कृष्णाय वासुदेवाय हरये परमात्मने ।
प्रणतक्लेशनाशाय गोविन्दाय नमो नमः ॥ 55॥
कश्यप उवाच ।
कृष्णानुस्मरणादेव पापसङ्घट्टपञ्जरम् ।
शतधा भेदमाप्नोति गिरिर्वज्रहतो यथा ॥ 56॥
दुर्योधन उवाच ।
जानामि धर्मं न च मे प्रवृत्ति-
र्जानामि पापं न च मे निवृत्तिः ।
केनापि देवेन हृदि स्थितेन
यथा नियुक्तोऽस्मि तथा करोमि ॥ 57॥
यन्त्रस्य मम दोषेण क्षम्यतां मधुसूदन ।
अहं यन्त्रं भवान् यन्त्री मम दोषो न दीयताम् ॥ 58॥
भृगुरुवाच ।
नामैव तव गोविन्द नाम त्वत्तः शताधिकम् ।
ददात्त्युच्चारणान्मुक्तिः भवानष्टाङ्गयोगतः ॥ 59॥
लोमश उवाच ।
नमामि नारायण पादपङ्कजं
करोमि नारायणपूजनं सदा ।
वदामि नारायणनाम निर्मलं
स्मरामि नारायणतत्त्वमव्ययम् ॥ 60॥
शौनक उवाच ।
स्मृतेः सकलकल्याणं भजनं यस्य जायते ।
पुरुषं तमजं नित्यं व्रजामि शरणं हरिम् ॥ 61॥
गर्ग उवाच ।
नारायणेति मन्त्रोऽस्ति वागस्ति वशवर्तिनी ।
तथापि नरके घोरे पतन्तीत्यद्भुतं महत् ॥ 62॥
दाल्भ्य उवाच ।
किं तस्य बहुभिर्मन्त्रैर्भक्तिर्यस्य जनार्दने ।
नमो नारायणायेति मन्त्रः सर्वार्थसाधाके ॥ 63॥
वैशम्पायन उवाच ।
यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।
तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥ 64॥
अग्निरुवाच ।
हरिर्हरति पापानि दुष्टचित्तैरपि स्मृतः ।
अनिच्छयापि संस्पृष्टो दहत्येव हि पावकः ॥ 65॥
परमेश्वर उवाच ।
सकृदुच्चरितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम् ।
लब्धः परिकरस्तेन मोक्षाय गमनं प्रति ॥ 66॥
पुलस्त्य उवाच ।
हे जिह्वे रससारज्ञे सर्वदा मधुरप्रिये ।
नारायणाख्यपीयूषं पिब जिह्वे निरन्तरम् ॥ 67॥
व्यास उवाच ।
सत्यं सत्यं पुनः सत्यं सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ।
नास्ति वेदात्परं शास्त्रं न देवः केशवात्परः ॥ 68॥
धन्वन्तरिरुवाच ।
अच्युतानन्त गोविन्द नामोच्चारणभेषजात् ।
नश्यन्ति सकला रोगाः सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ॥ 69॥
मार्कण्डेय उवाच ।
स्वर्गदं मोक्षदं देवं सुखदं जगतो गुरुम् ।
कथं मुहुर्तमपि तं वासुदेवं न चिन्तयेत् ॥ 70॥
अगस्त्य उवाच ।
निमिषं निमिषार्धं वा प्राणिनां विष्णुचिन्तनम् ।
तत्र तत्र कुरुक्षेत्रं प्रयागो नैमिषं वरम् ॥ 71॥
वामदेव उवाच ।
निमिषं निमिषार्धं वा प्राणिनां विष्णुचिन्तनम् ।
कल्पकोटिसहस्राणि लभते वाञ्छितं फलम् ॥ 72॥
शुक उवाच ।
आलोड्य सर्वशास्त्राणि विचार्य च पुनः पुनः ।
इदमेकं सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा ॥ 73॥
श्रीमहादेव उवाच ।
शरीरे जर्जरीभूते व्याधिग्रस्ते कलेवरे ।
औषधं जाह्नवीतोयं वैद्यो नारायणो हरिः ॥ 74॥
शौनक उवाच ।
भोजनाच्छादने चिन्तां वृथा कुर्वन्ति वैष्णवाः ।
योऽसौ विश्वम्भरो देवः स किं भक्तानुपेक्षते ॥ 75॥
सनत्कुमार उवाच ।
यस्य हस्ते गदा चक्रं गरुडो यस्य वाहनम् ।
शङ्खचक्रगदापद्मी स मे विष्णुः प्रसीदतु ॥ 76॥
एवं ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः ।
कीर्तयन्ति सुरश्रेष्ठमेवं नारायणं विभुम् ॥ 77॥
इदं पवित्रमायुष्यं पुण्यं पापप्रणाशनम् ।
दुःस्वप्ननाशनं स्तोत्रं पाण्डवैः परिकीर्तितम् ॥ 78॥
यः पठेत्प्रातरुत्थाय शुचिस्तद्गतमानसः ।
गवां शतसहस्रस्य सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् ॥ 79॥
तत्फलं समवाप्नोति यः पठेदिति संस्तवम् ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति ॥ 80॥
गङ्गा गीता च गायत्री गोविन्दो गरुडध्वजः ।
गकारैः पञ्चभिर्युक्तः पुनर्जन्म न विद्यते ॥ 81॥
गीतां यः पठते नित्यं श्लोकार्धं श्लोकमेव वा ।
मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति ॥ 82॥
इति पाण्डवगीता अथवा प्रपन्नगीता समाप्ता ।
ॐ तत्सत् ।
prahlādanāradaparāśarapuṇḍarīka-
vyāsāmbarīṣaśukaśaunakabhīṣmakāvyāḥ |
rukmāṅgadārjunavasiṣṭhavibhīṣaṇādyā
etānahaṃ paramabhāgavatān namāmi || 1||
lomaharṣaṇa uvāca |
dharmo vivardhati yudhiṣṭhirakīrtanena
pāpaṃ praṇaśyati vṛkodarakīrtanena |
śatrurvinaśyati dhanañjayakīrtanena
mādrīsutau kathayatāṃ na bhavanti rogāḥ || 2||
brahmovāca |
ye mānavā vigatarāgaparā¶jñā
nārāyaṇaṃ suraguruṃ satataṃ smaranti |
dhyānena tena hatakilbiṣa cetanāste
mātuḥ payodhararasaṃ na punaḥ pibanti || 3||
indra uvāca |
nārāyaṇo nāma naro narāṇāṃ
prasiddhacauraḥ kathitaḥ pṛthivyām |
anekajanmārjitapāpasañcayaṃ
haratyaśeṣaṃ smṛtamātra eva yaḥ || 4||
yudhiṣṭhira uvāca |
meghaśyāmaṃ pītakauśeyavāsaṃ
śrīvatsāṅkaṃ kaustubhodbhāsitāṅgam |
puṇyopetaṃ puṇḍarīkāyatākṣaṃ
viṣṇuṃ vande sarvalokaikanātham || 5||
bhīma uvāca |
jalaughamagnā sacarā'carā dharā
viṣāṇakoṭyā'khilaviśvamūrtinā |
samuddhṛtā yena varāharūpiṇā
sa me svayambhūrbhagavān prasīdaru || 6||
arjuna uvāca |
acintyamavyaktamanantamavyayaṃ
vibhuṃ prabhuṃ bhāvitaviśvabhāvanam |
trailokyavistāravicārakārakaṃ
hariṃ prapanno'smi gatiṃ mahātmanām || 7||
nakula uvāca |
yadi gamanamadhastāt kālapāśānubandhād
yadi ca kulavihīne jāyate pakṣikīṭe |
kṛmiśatamapi gatvā dhyāyate cāntarātmā
mama bhavatu hṛdisthā keśave bhaktirekā || 8||
sahadeva uvāca |
tasya yajñavarāhasya viṣṇoratulatejasaḥ |
praṇāmaṃ ye prakurvanti teṣāmapi namo namaḥ || 9||
kuntī uvāca |
svakarmaphalanirdiṣṭāṃ yāṃ yāṃ yoniṃ vrajāmyaham |
tasyāṃ tasyāṃ hṛṣīkeśa tvayi bhaktirdṛḍhā'stu me || 10||
mādrī uvāca |
kṛṣṇe ratāḥ kṛṣṇamanusmaranti
rātrau ca kṛṣṇaṃ punarutthitā ye |
te bhinnadehāḥ praviśanti kṛṣṇe
haviryathā mantrahutaṃ hutāśe || 11||
draupadī uvāca |
kīṭeṣu pakṣiṣu mṛgeṣu sarīsṛpeṣu
rakṣaḥpiśācamanujeṣvapi yatra yatra |
jātasya me bhavatu keśava tvatprasādāt
tvayyeva bhaktiracalā'vyabhicāriṇī ca || 12||
subhadrā uvāca |
eko'pi kṛṣṇasya kṛtaḥ praṇāmo
daśāśvamedhāvabhṛthena tulyaḥ |
daśāśvamedhī punareti janma
kṛṣṇapraṇāmī na punarbhavāya || 13||
abhimanyuruvāca |
govinda govinda hare murāre
govinda govinda mukunda kṛṣṇa
govinda govinda rathāṅgapāṇe |
govinda govinda namāmi nityam || 14||
dhṛṣṭadyumna uvāca |
śrīrāma nārāyaṇa vāsudeva
govinda vaikuṇṭha mukunda kṛṣṇa |
śrīkeśavānanta nṛsiṃha viṣṇo
māṃ trāhi saṃsārabhujaṅgadaṣṭam || 15||
sātyakiruvāca |
aprameya hare viṣṇo kṛṣṇa dāmodarā'cyuta |
govindānanta sarveśa vāsudeva namo'stu te || 16||
uddhava uvāca |
vāsudevaṃ parityajya yo'nyaṃ devamupāsate |
tṛṣito jāhnavītīre kūpaṃ khanati durmatiḥ || 17||
dhaumya uvāca |
apāṃ samīpe śayanāsanasthite
divā ca rātrau ca yathādhigacchatā |
yadyasti kiñcit sukṛtaṃ kṛtaṃ mayā
janārdanastena kṛtena tuṣyatu || 18||
sañjaya uvāca |
ārtā viṣaṇṇāḥ śithilāśca bhītā
ghoreṣu vyāghrādiṣu vartamānāḥ |
saṅkīrtya nārāyaṇaśabdamātraṃ
vimuktaduḥkhāḥ sukhino bhavanti || 19||
akrūra uvāca |
ahaṃ tu nārāyaṇadāsadāsa-
dāsasya dāsasya ca dāsadāsaḥ |
anyo na hīśo jagato narāṇāṃ
tasmādahaṃ dhanyataro'smi loke || 20||
virāṭa uvāca |
vāsudevasya ye bhaktāḥ śāntāstadgatacetasaḥ |
teṣāṃ dāsasya dāso'haṃ bhaveyaṃ janmajanmani || 21||
bhīṣma uvāca |
viparīteṣu kāleṣu parikṣīṇeṣu bandhuṣu |
trāhi māṃ kṛpayā kṛṣṇa śaraṇāgatavatsala || 22||
droṇa uvāca |
ye ye hatāścakradhareṇa daityāṃ-
strailokyanāthena janārdanena |
te te gatā viṣṇupurīṃ prayātāḥ
krodho'pi devasya vareṇa tulyaḥ || 23||
kṛpācārya uvāca |
majjanmanaḥ phalamidaṃ madhukaiṭabhāre
matprārthanīya madanugraha eṣa eva |
tvadbhṛtyabhṛtyaparicārakabhṛtyabhṛtya-
bhṛtyasya bhṛtya iti māṃ smara lokanātha || 24||
aśvatthāma uvāca |
govinda keśava janārdana vāsudeva
viśveśa viśva madhusūdana viśvarūpa |
śrīpadmanābha puruṣottama dehi dāsyaṃ
nārāyaṇācyuta nṛsiṃha namo namaste || 25||
karṇa uvāca |
nānyaṃ vadāmi na śaṛṇomi na cintayāmi
nānyaṃ smarāmi na bhajāmi na cāśrayāmi |
bhaktyā tvadīyacaraṇāmbujamādareṇa
śrīśrīnivāsa puruṣottama dehi dāsyam || 26||
dhṛtarāṣṭra uvāca |
namo namaḥ kāraṇavāmanāya
nārāyaṇāyāmitavikramāya |
śrīśārṅgacakrāsigadādharāya
namo'stu tasmai puruṣottamāya || 27||
gāndhārī uvāca |
tvameva mātā ca pitā tvameva
tvameva bandhuśca sakhā tvameva |
tvameva vidyā draviṇaṃ tvameva
tvameva sarvaṃ mama deva deva || 28||
drupada uvāca |
yajñeśācyuta govinda mādhavānanta keśava |
kṛṣṇa viṣṇo hṛṣīkeśa vāsudeva namo'stu te || 29||
jayadratha uvāca |
namaḥ kṛṣṇāya devāya brahmaṇe'nantaśaktaye |
yogeśvarāya yogāya tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 30||
vikarṇa uvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya devakīnandanāya ca |
nandagopakumārāya govindāya namo namaḥ || 31||
virāṭa uvāca |
namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca |
jagaddhitāya kṛṣṇāya govindāya namo namaḥ || 32||
śalya uvāca |
atasīpuṣpasaṅkāśaṃ pītavāsasamacyutam |
ye namasyanti govindaṃ teṣāṃ na vidyate bhayam || 33||
balabhadra uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇa kṛpālo tvamagatīnāṃ gatirbhava |
saṃsārārṇavamagnānāṃ prasīda puruṣottama || 34||
śrīkṛṣṇa uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇeti kṛṣṇeti yo māṃ smarati nityaśaḥ |
jalaṃ bhitvā yathā padmaṃ narakāduddharāmyaham || 35||
śrīkṛṣṇa uvāca |
nityaṃ vadāmi manujāḥ svayamūrdhvabāhu-
ryo māṃ mukunda narasiṃha janārdaneti |
jīvo japatyanudinaṃ maraṇe raṇe vā
pāṣāṇakāṣṭhasadṛśāya dadāmyabhīṣṭam || 36||
īśvara uvāca |
sakṛnnārāyaṇetyuktvā pumān kalpaśatatrayam |
gaṅgādisarvatīrtheṣu snāto bhavati putraka || 37||
sūta uvāca |
tatraiva gaṅgā yamunā ca tatra
godāvarī sindhu sarasvatī ca |
sarvāṇi tīrthāni vasanti tatra
yatrācyutodāra kathāprasaṅgaḥ || 38||
yama uvāca |
narake pacyamānaṃ tu yamenaṃ paribhāṣitam |
kiṃ tvayā nārcito devaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ || 35||
nārada uvāca |
janmāntarasahasreṇa tapodhyānasamādhinā |
narāṇāṃ kṣīṇapāpānāṃ kṛṣṇe bhaktiḥ prajāyate || 40||
prahlāda uvāca |
nātha yonisahasreṣu yeṣu yeṣu vrajāmyaham |
teṣu teṣvacalā bhaktiracyutā'stu sadā tvayi || 41||
yā prītiravivekanāṃ viṣayeṣvanapāyini |
tvāmanusmarataḥ sā me hṛdayānmā'pasarpatu || 42||
viśvāmitra uvāca |
kiṃ tasya dānaiḥ kiṃ tīrthaiḥ kiṃ tapobhiḥ kimadhvaraiḥ |
yo nityaṃ dhyāyate devaṃ nārāyaṇamananyadhīḥ || 43||
jamadagniruvāca |
nityotsavo bhavetteṣāṃ nityaṃ nityaṃ ca maṅgalam |
yeṣāṃ hṛdistho bhagavānmaṅgalāyatanaṃ hariḥ || 44||
bharadvāja uvāca |
lābhasteṣāṃ jayasteṣāṃ kutasteṣāṃ parājayaḥ |
yeṣāmindīśvaraśyāmo hṛdayastho janārdanaḥ || 45||
gautama uvāca |
gokoṭidānaṃ grahaṇeṣu kāśī-
prayāgagaṅgāyutakalpavāsaḥ |
yajñāyutaṃ merusuvarṇadānaṃ
govindanāmasmaraṇena tulyam || 46||
agniruvāca |
govindeti sadā snānaṃ govindeti sadā japaḥ |
govindeti sadā dhyānaṃ sadā govindakīrtanam || 47||
tryakṣaraṃ paramaṃ brahma govinda tryakṣaraṃ param |
tasmāduccāritaṃ yena brahmabhūyāya kalpate || 48||
vedavyāsa uvāca |
acyutaḥ kalpavṛkṣo'sāvanantaḥ kāmadhenu vai |
cintāmaṇistu govindo harernāma vicintayet || 49||
indra uvāca |
jayatu jayatu devo devakīnandano'yaṃ
jayatu jayatu kṛṣṇo vṛṣṇivaṃśapradīpaḥ |
jayatu jayatu meghaśyāmalaḥ komalāṅgo
jayatu jayatu pṛthvībhāranāśo mukundaḥ || 50||
pippalāyana uvāca |
śrīmannṛsiṃhavibhave garuḍadhvajāya
tāpatrayopaśamanāya bhavauṣadhāya |
kṛṣṇāya vṛścikajalāgnibhujaṅgaroga-
kleśavyayāya haraye gurave namaste || 51||
āvirhotra uvāca |
kṛṣṇa tvadīyapadapaṅkajapañjarānte
adyaiva me viśatu mānasarājahaṃsaḥ |
prāṇaprayāṇasamaye kaphavātapittaiḥ
kaṇṭhāvarodhanavidhau smaraṇaṃ kutaste || 52||
vidura uvāca |
harernāmaiva nāmaiva nāmaiva mama jīvanam |
kalau nāstyeva nāstyeva nāstyeva gatiranyathā || 53||
vasiṣṭha uvāca |
kṛṣṇeti maṅgalaṃ nāma yasya vāci pravartate |
bhasmībhavanti tasyāśu mahāpātakakoṭayaḥ || 54||
arundhatyuvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya haraye paramātmane |
praṇatakleśanāśāya govindāya namo namaḥ || 55||
kaśyapa uvāca |
kṛṣṇānusmaraṇādeva pāpasaṅghaṭṭapañjaram |
śatadhā bhedamāpnoti girirvajrahato yathā || 56||
duryodhana uvāca |
jānāmi dharmaṃ na ca me pravṛtti-
rjānāmi pāpaṃ na ca me nivṛttiḥ |
kenāpi devena hṛdi sthitena
yathā niyukto'smi tathā karomi || 57||
yantrasya mama doṣeṇa kṣamyatāṃ madhusūdana |
ahaṃ yantraṃ bhavān yantrī mama doṣo na dīyatām || 58||
bhṛguruvāca |
nāmaiva tava govinda nāma tvattaḥ śatādhikam |
dadāttyuccāraṇānmuktiḥ bhavānaṣṭāṅgayogataḥ || 59||
lomaśa uvāca |
namāmi nārāyaṇa pādapaṅkajaṃ
karomi nārāyaṇapūjanaṃ sadā |
vadāmi nārāyaṇanāma nirmalaṃ
smarāmi nārāyaṇatattvamavyayam || 60||
śaunaka uvāca |
smṛteḥ sakalakalyāṇaṃ bhajanaṃ yasya jāyate |
puruṣaṃ tamajaṃ nityaṃ vrajāmi śaraṇaṃ harim || 61||
garga uvāca |
nārāyaṇeti mantro'sti vāgasti vaśavartinī |
tathāpi narake ghore patantītyadbhutaṃ mahat || 62||
dālbhya uvāca |
kiṃ tasya bahubhirmantrairbhaktiryasya janārdane |
namo nārāyaṇāyeti mantraḥ sarvārthasādhāke || 63||
vaiśampāyana uvāca |
yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ |
tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama || 64||
agniruvāca |
harirharati pāpāni duṣṭacittairapi smṛtaḥ |
anicchayāpi saṃspṛṣṭo dahatyeva hi pāvakaḥ || 65||
parameśvara uvāca |
sakṛduccaritaṃ yena harirityakṣaradvayam |
labdhaḥ parikarastena mokṣāya gamanaṃ prati || 66||
pulastya uvāca |
he jihve rasasārajñe sarvadā madhurapriye |
nārāyaṇākhyapīyūṣaṃ piba jihve nirantaram || 67||
vyāsa uvāca |
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham |
nāsti vedātparaṃ śāstraṃ na devaḥ keśavātparaḥ || 68||
dhanvantariruvāca |
acyutānanta govinda nāmoccāraṇabheṣajāt |
naśyanti sakalā rogāḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham || 69||
mārkaṇḍeya uvāca |
svargadaṃ mokṣadaṃ devaṃ sukhadaṃ jagato gurum |
kathaṃ muhurtamapi taṃ vāsudevaṃ na cintayet || 70||
agastya uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
tatra tatra kurukṣetraṃ prayāgo naimiṣaṃ varam || 71||
vāmadeva uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
kalpakoṭisahasrāṇi labhate vāñchitaṃ phalam || 72||
śuka uvāca |
āloḍya sarvaśāstrāṇi vicārya ca punaḥ punaḥ |
idamekaṃ suniṣpannaṃ dhyeyo nārāyaṇaḥ sadā || 73||
śrīmahādeva uvāca |
śarīre jarjarībhūte vyādhigraste kalevare |
auṣadhaṃ jāhnavītoyaṃ vaidyo nārāyaṇo hariḥ || 74||
śaunaka uvāca |
bhojanācchādane cintāṃ vṛthā kurvanti vaiṣṇavāḥ |
yo'sau viśvambharo devaḥ sa kiṃ bhaktānupekṣate || 75||
sanatkumāra uvāca |
yasya haste gadā cakraṃ garuḍo yasya vāhanam |
śaṅkhacakragadāpadmī sa me viṣṇuḥ prasīdatu || 76||
evaṃ brahmādayo devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ |
kīrtayanti suraśreṣṭhamevaṃ nārāyaṇaṃ vibhum || 77||
idaṃ pavitramāyuṣyaṃ puṇyaṃ pāpapraṇāśanam |
duḥsvapnanāśanaṃ stotraṃ pāṇḍavaiḥ parikīrtitam || 78||
yaḥ paṭhetprātarutthāya śucistadgatamānasaḥ |
gavāṃ śatasahasrasya samyagdattasya yatphalam || 79||
tatphalaṃ samavāpnoti yaḥ paṭhediti saṃstavam |
sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati || 80||
gaṅgā gītā ca gāyatrī govindo garuḍadhvajaḥ |
gakāraiḥ pañcabhiryuktaḥ punarjanma na vidyate || 81||
gītāṃ yaḥ paṭhate nityaṃ ślokārdhaṃ ślokameva vā |
mucyate sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ sa gacchati || 82||
iti pāṇḍavagītā athavā prapannagītā samāptā |
oṃ tatsat |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.