ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਨਾਰਦਪਰਾਸ਼ਰਪੁਣ੍ਡਰੀਕ-
ਵ੍ਯਾਸਾਮ੍ਬਰੀषਸ਼ੁਕਸ਼ੌਨਕਭੀष੍ਮਕਾਵ੍ਯਾਃ ।
ਰੁਕ੍ਮਾਙ੍ਗਦਾਰ੍ਜੁਨਵਸਿष੍ਠਵਿਭੀषਣਾਦ੍ਯਾ
ਏਤਾਨਹਂ ਪਰਮਭਾਗਵਤਾਨ੍ ਨਮਾਮਿ ॥ 1॥
ਲੋਮਹਰ੍षਣ ਉਵਾਚ ।
ਧਰ੍ਮੋ ਵਿਵਰ੍ਧਤਿ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਕੀਰ੍ਤਨੇਨ
ਪਾਪਂ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ਵृਕੋਦਰਕੀਰ੍ਤਨੇਨ ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ਧਨਞ੍ਜਯਕੀਰ੍ਤਨੇਨ
ਮਾਦ੍ਰੀਸੁਤੌ ਕਥਯਤਾਂ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਰੋਗਾਃ ॥ 2॥
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ।
ਯੇ ਮਾਨਵਾ ਵਿਗਤਰਾਗਪਰਾ¶ਜ੍ਞਾ
ਨਾਰਾਯਣਂ ਸੁਰਗੁਰੁਂ ਸਤਤਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ਤਿ ।
ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਤੇਨ ਹਤਕਿਲ੍ਬਿष ਚੇਤਨਾਸ੍ਤੇ
ਮਾਤੁਃ ਪਯੋਧਰਰਸਂ ਨ ਪੁਨਃ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ॥ 3॥
ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ।
ਨਾਰਾਯਣੋ ਨਾਮ ਨਰੋ ਨਰਾਣਾਂ
ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਚੌਰਃ ਕਥਿਤਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮ੍ ।
ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਪਾਪਸਞ੍ਚਯਂ
ਹਰਤ੍ਯਸ਼ੇषਂ ਸ੍ਮृਤਮਾਤ੍ਰ ਏਵ ਯਃ ॥ 4॥
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ ।
ਮੇਘਸ਼੍ਯਾਮਂ ਪੀਤਕੌਸ਼ੇਯਵਾਸਂ
ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਾਙ੍ਕਂ ਕੌਸ੍ਤੁਭੋਦ੍ਭਾਸਿਤਾਙ੍ਗਮ੍ ।
ਪੁਣ੍ਯੋਪੇਤਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਯਤਾਕ੍षਂ
ਵਿष੍ਣੁਂ ਵਨ੍ਦੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕੈਕਨਾਥਮ੍ ॥ 5॥
ਭੀਮ ਉਵਾਚ ।
ਜਲੌਘਮਗ੍ਨਾ ਸਚਰਾऽਚਰਾ ਧਰਾ
ਵਿषਾਣਕੋਟ੍ਯਾऽਖਿਲਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤਿਨਾ ।
ਸਮੁਦ੍ਧृਤਾ ਯੇਨ ਵਰਾਹਰੂਪਿਣਾ
ਸ ਮੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਸੀਦਰੁ ॥ 6॥
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ।
ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਵ੍ਯਕ੍ਤਮਨਨ੍ਤਮਵ੍ਯਯਂ
ਵਿਭੁਂ ਪ੍ਰਭੁਂ ਭਾਵਿਤਵਿਸ਼੍ਵਭਾਵਨਮ੍ ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਸ੍ਤਾਰਵਿਚਾਰਕਾਰਕਂ
ਹਰਿਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨੋऽਸ੍ਮਿ ਗਤਿਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ॥ 7॥
ਨਕੁਲ ਉਵਾਚ ।
ਯਦਿ ਗਮਨਮਧਸ੍ਤਾਤ੍ ਕਾਲਪਾਸ਼ਾਨੁਬਨ੍ਧਾਦ੍
ਯਦਿ ਚ ਕੁਲਵਿਹੀਨੇ ਜਾਯਤੇ ਪਕ੍षਿਕੀਟੇ ।
ਕृਮਿਸ਼ਤਮਪਿ ਗਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਯਤੇ ਚਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ
ਮਮ ਭਵਤੁ ਹृਦਿਸ੍ਥਾ ਕੇਸ਼ਵੇ ਭਕ੍ਤਿਰੇਕਾ ॥ 8॥
ਸਹਦੇਵ ਉਵਾਚ ।
ਤਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞਵਰਾਹਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਰਤੁਲਤੇਜਸਃ ।
ਪ੍ਰਣਾਮਂ ਯੇ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤੇषਾਮਪਿ ਨਮੋ ਨਮਃ ॥ 9॥
ਕੁਨ੍ਤੀ ਉਵਾਚ ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਾਂ ਯਾਂ ਯਾਂ ਯੋਨਿਂ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਹਮ੍ ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਹृषੀਕੇਸ਼ ਤ੍ਵਯਿ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਦृਢਾऽਸ੍ਤੁ ਮੇ ॥ 10॥
ਮਾਦ੍ਰੀ ਉਵਾਚ ।
ਕृष੍ਣੇ ਰਤਾਃ ਕृष੍ਣਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ਤਿ
ਰਾਤ੍ਰੌ ਚ ਕृष੍ਣਂ ਪੁਨਰੁਤ੍ਥਿਤਾ ਯੇ ।
ਤੇ ਭਿਨ੍ਨਦੇਹਾਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਕृष੍ਣੇ
ਹਵਿਰ੍ਯਥਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਹੁਤਂ ਹੁਤਾਸ਼ੇ ॥ 11॥
ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਉਵਾਚ ।
ਕੀਟੇषੁ ਪਕ੍षਿषੁ ਮृਗੇषੁ ਸਰੀਸृਪੇषੁ
ਰਕ੍षਃਪਿਸ਼ਾਚਮਨੁਜੇष੍ਵਪਿ ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ।
ਜਾਤਸ੍ਯ ਮੇ ਭਵਤੁ ਕੇਸ਼ਵ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍
ਤ੍ਵਯ੍ਯੇਵ ਭਕ੍ਤਿਰਚਲਾऽਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣੀ ਚ ॥ 12॥
ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਉਵਾਚ ।
ਏਕੋऽਪਿ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਕृਤਃ ਪ੍ਰਣਾਮੋ
ਦਸ਼ਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਵਭृਥੇਨ ਤੁਲ੍ਯਃ ।
ਦਸ਼ਾਸ਼੍ਵਮੇਧੀ ਪੁਨਰੇਤਿ ਜਨ੍ਮ
ਕृष੍ਣਪ੍ਰਣਾਮੀ ਨ ਪੁਨਰ੍ਭਵਾਯ ॥ 13॥
ਅਭਿਮਨ੍ਯੁਰੁਵਾਚ ।
ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਹਰੇ ਮੁਰਾਰੇ
ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ਕृष੍ਣ
ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਰਥਾਙ੍ਗਪਾਣੇ ।
ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਨਮਾਮਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ॥ 14॥
ਧृष੍ਟਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਉਵਾਚ ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਨਾਰਾਯਣ ਵਾਸੁਦੇਵ
ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਵੈਕੁਣ੍ਠ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ਕृष੍ਣ ।
ਸ਼੍ਰੀਕੇਸ਼ਵਾਨਨ੍ਤ ਨृਸਿਂਹ ਵਿष੍ਣੋ
ਮਾਂ ਤ੍ਰਾਹਿ ਸਂਸਾਰਭੁਜਙ੍ਗਦष੍ਟਮ੍ ॥ 15॥
ਸਾਤ੍ਯਕਿਰੁਵਾਚ ।
ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਹਰੇ ਵਿष੍ਣੋ ਕृष੍ਣ ਦਾਮੋਦਰਾऽਚ੍ਯੁਤ ।
ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਨਨ੍ਤ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ॥ 16॥
ਉਦ੍ਧਵ ਉਵਾਚ ।
ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਯੋऽਨ੍ਯਂ ਦੇਵਮੁਪਾਸਤੇ ।
ਤृषਿਤੋ ਜਾਹ੍ਨਵੀਤੀਰੇ ਕੂਪਂ ਖਨਤਿ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ ॥ 17॥
ਧੌਮ੍ਯ ਉਵਾਚ ।
ਅਪਾਂ ਸਮੀਪੇ ਸ਼ਯਨਾਸਨਸ੍ਥਿਤੇ
ਦਿਵਾ ਚ ਰਾਤ੍ਰੌ ਚ ਯਥਾਧਿਗਚ੍ਛਤਾ ।
ਯਦ੍ਯਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸੁਕृਤਂ ਕृਤਂ ਮਯਾ
ਜਨਾਰ੍ਦਨਸ੍ਤੇਨ ਕृਤੇਨ ਤੁष੍ਯਤੁ ॥ 18॥
ਸਞ੍ਜਯ ਉਵਾਚ ।
ਆਰ੍ਤਾ ਵਿषਣ੍ਣਾਃ ਸ਼ਿਥਿਲਾਸ਼੍ਚ ਭੀਤਾ
ਘੋਰੇषੁ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਦਿषੁ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਃ ।
ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਯ ਨਾਰਾਯਣਸ਼ਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰਂ
ਵਿਮੁਕ੍ਤਦੁਃਖਾਃ ਸੁਖਿਨੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ॥ 19॥
ਅਕ੍ਰੂਰ ਉਵਾਚ ।
ਅਹਂ ਤੁ ਨਾਰਾਯਣਦਾਸਦਾਸ-
ਦਾਸਸ੍ਯ ਦਾਸਸ੍ਯ ਚ ਦਾਸਦਾਸਃ ।
ਅਨ੍ਯੋ ਨ ਹੀਸ਼ੋ ਜਗਤੋ ਨਰਾਣਾਂ
ਤਸ੍ਮਾਦਹਂ ਧਨ੍ਯਤਰੋऽਸ੍ਮਿ ਲੋਕੇ ॥ 20॥
ਵਿਰਾਟ ਉਵਾਚ ।
ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਯੇ ਭਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਸ੍ਤਦ੍ਗਤਚੇਤਸਃ ।
ਤੇषਾਂ ਦਾਸਸ੍ਯ ਦਾਸੋऽਹਂ ਭਵੇਯਂ ਜਨ੍ਮਜਨ੍ਮਨਿ ॥ 21॥
ਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ ।
ਵਿਪਰੀਤੇषੁ ਕਾਲੇषੁ ਪਰਿਕ੍षੀਣੇषੁ ਬਨ੍ਧੁषੁ ।
ਤ੍ਰਾਹਿ ਮਾਂ ਕृਪਯਾ ਕृष੍ਣ ਸ਼ਰਣਾਗਤਵਤ੍ਸਲ ॥ 22॥
ਦ੍ਰੋਣ ਉਵਾਚ ।
ਯੇ ਯੇ ਹਤਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰਧਰੇਣ ਦੈਤ੍ਯਾਂ-
ਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਨਾਥੇਨ ਜਨਾਰ੍ਦਨੇਨ ।
ਤੇ ਤੇ ਗਤਾ ਵਿष੍ਣੁਪੁਰੀਂ ਪ੍ਰਯਾਤਾਃ
ਕ੍ਰੋਧੋऽਪਿ ਦੇਵਸ੍ਯ ਵਰੇਣ ਤੁਲ੍ਯਃ ॥ 23॥
ਕृਪਾਚਾਰ੍ਯ ਉਵਾਚ ।
ਮਜ੍ਜਨ੍ਮਨਃ ਫਲਮਿਦਂ ਮਧੁਕੈਟਭਾਰੇ
ਮਤ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨੀਯ ਮਦਨੁਗ੍ਰਹ ਏष ਏਵ ।
ਤ੍ਵਦ੍ਭृਤ੍ਯਭृਤ੍ਯਪਰਿਚਾਰਕਭृਤ੍ਯਭृਤ੍ਯ-
ਭृਤ੍ਯਸ੍ਯ ਭृਤ੍ਯ ਇਤਿ ਮਾਂ ਸ੍ਮਰ ਲੋਕਨਾਥ ॥ 24॥
ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਾਮ ਉਵਾਚ ।
ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਕੇਸ਼ਵ ਜਨਾਰ੍ਦਨ ਵਾਸੁਦੇਵ
ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ ਵਿਸ਼੍ਵ ਮਧੁਸੂਦਨ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ।
ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਨਾਭ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ ਦੇਹਿ ਦਾਸ੍ਯਂ
ਨਾਰਾਯਣਾਚ੍ਯੁਤ ਨृਸਿਂਹ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤੇ ॥ 25॥
ਕਰ੍ਣ ਉਵਾਚ ।
ਨਾਨ੍ਯਂ ਵਦਾਮਿ ਨ ਸ਼ऋਣੋਮਿ ਨ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਿ
ਨਾਨ੍ਯਂ ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਨ ਭਜਾਮਿ ਨ ਚਾਸ਼੍ਰਯਾਮਿ ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤ੍ਵਦੀਯਚਰਣਾਮ੍ਬੁਜਮਾਦਰੇਣ
ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ ਦੇਹਿ ਦਾਸ੍ਯਮ੍ ॥ 26॥
ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰ ਉਵਾਚ ।
ਨਮੋ ਨਮਃ ਕਾਰਣਵਾਮਨਾਯ
ਨਾਰਾਯਣਾਯਾਮਿਤਵਿਕ੍ਰਮਾਯ ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਚਕ੍ਰਾਸਿਗਦਾਧਰਾਯ
ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਮੈ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਾਯ ॥ 27॥
ਗਾਨ੍ਧਾਰੀ ਉਵਾਚ ।
ਤ੍ਵਮੇਵ ਮਾਤਾ ਚ ਪਿਤਾ ਤ੍ਵਮੇਵ
ਤ੍ਵਮੇਵ ਬਨ੍ਧੁਸ਼੍ਚ ਸਖਾ ਤ੍ਵਮੇਵ ।
ਤ੍ਵਮੇਵ ਵਿਦ੍ਯਾ ਦ੍ਰਵਿਣਂ ਤ੍ਵਮੇਵ
ਤ੍ਵਮੇਵ ਸਰ੍ਵਂ ਮਮ ਦੇਵ ਦੇਵ ॥ 28॥
ਦ੍ਰੁਪਦ ਉਵਾਚ ।
ਯਜ੍ਞੇਸ਼ਾਚ੍ਯੁਤ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਮਾਧਵਾਨਨ੍ਤ ਕੇਸ਼ਵ ।
ਕृष੍ਣ ਵਿष੍ਣੋ ਹृषੀਕੇਸ਼ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ॥ 29॥
ਜਯਦ੍ਰਥ ਉਵਾਚ ।
ਨਮਃ ਕृष੍ਣਾਯ ਦੇਵਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇऽਨਨ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤਯੇ ।
ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰਾਯ ਯੋਗਾਯ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ ॥ 30॥
ਵਿਕਰ੍ਣ ਉਵਾਚ ।
ਕृष੍ਣਾਯ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ ਦੇਵਕੀਨਨ੍ਦਨਾਯ ਚ ।
ਨਨ੍ਦਗੋਪਕੁਮਾਰਾਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਯ ਨਮੋ ਨਮਃ ॥ 31॥
ਵਿਰਾਟ ਉਵਾਚ ।
ਨਮੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਦੇਵਾਯ ਗੋਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਿਤਾਯ ਚ ।
ਜਗਦ੍ਧਿਤਾਯ ਕृष੍ਣਾਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਯ ਨਮੋ ਨਮਃ ॥ 32॥
ਸ਼ਲ੍ਯ ਉਵਾਚ ।
ਅਤਸੀਪੁष੍ਪਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਪੀਤਵਾਸਸਮਚ੍ਯੁਤਮ੍ ।
ਯੇ ਨਮਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਤੇषਾਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਯਮ੍ ॥ 33॥
ਬਲਭਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ।
ਕृष੍ਣ ਕृष੍ਣ ਕृਪਾਲੋ ਤ੍ਵਮਗਤੀਨਾਂ ਗਤਿਰ੍ਭਵ ।
ਸਂਸਾਰਾਰ੍ਣਵਮਗ੍ਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸੀਦ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ ॥ 34॥
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ।
ਕृष੍ਣ ਕृष੍ਣੇਤਿ ਕृष੍ਣੇਤਿ ਯੋ ਮਾਂ ਸ੍ਮਰਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।
ਜਲਂ ਭਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਪਦ੍ਮਂ ਨਰਕਾਦੁਦ੍ਧਰਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ 35॥
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਦਾਮਿ ਮਨੁਜਾਃ ਸ੍ਵਯਮੂਰ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁ-
ਰ੍ਯੋ ਮਾਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ਨਰਸਿਂਹ ਜਨਾਰ੍ਦਨੇਤਿ ।
ਜੀਵੋ ਜਪਤ੍ਯਨੁਦਿਨਂ ਮਰਣੇ ਰਣੇ ਵਾ
ਪਾषਾਣਕਾष੍ਠਸਦृਸ਼ਾਯ ਦਦਾਮ੍ਯਭੀष੍ਟਮ੍ ॥ 36॥
ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ।
ਸਕृਨ੍ਨਾਰਾਯਣੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਮਾਨ੍ ਕਲ੍ਪਸ਼ਤਤ੍ਰਯਮ੍ ।
ਗਙ੍ਗਾਦਿਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਸ੍ਨਾਤੋ ਭਵਤਿ ਪੁਤ੍ਰਕ ॥ 37॥
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਗਙ੍ਗਾ ਯਮੁਨਾ ਚ ਤਤ੍ਰ
ਗੋਦਾਵਰੀ ਸਿਨ੍ਧੁ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਚ ।
ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਵਸਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ
ਯਤ੍ਰਾਚ੍ਯੁਤੋਦਾਰ ਕਥਾਪ੍ਰਸਙ੍ਗਃ ॥ 38॥
ਯਮ ਉਵਾਚ ।
ਨਰਕੇ ਪਚ੍ਯਮਾਨਂ ਤੁ ਯਮੇਨਂ ਪਰਿਭਾषਿਤਮ੍ ।
ਕਿਂ ਤ੍ਵਯਾ ਨਾਰ੍ਚਿਤੋ ਦੇਵਃ ਕੇਸ਼ਵਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਨਾਸ਼ਨਃ ॥ 35॥
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ।
ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰਸਹਸ੍ਰੇਣ ਤਪੋਧ੍ਯਾਨਸਮਾਧਿਨਾ ।
ਨਰਾਣਾਂ ਕ੍षੀਣਪਾਪਾਨਾਂ ਕृष੍ਣੇ ਭਕ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ॥ 40॥
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦ ਉਵਾਚ ।
ਨਾਥ ਯੋਨਿਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਯੇषੁ ਯੇषੁ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਹਮ੍ ।
ਤੇषੁ ਤੇष੍ਵਚਲਾ ਭਕ੍ਤਿਰਚ੍ਯੁਤਾऽਸ੍ਤੁ ਸਦਾ ਤ੍ਵਯਿ ॥ 41॥
ਯਾ ਪ੍ਰੀਤਿਰਵਿਵੇਕਨਾਂ ਵਿषਯੇष੍ਵਨਪਾਯਿਨਿ ।
ਤ੍ਵਾਮਨੁਸ੍ਮਰਤਃ ਸਾ ਮੇ ਹृਦਯਾਨ੍ਮਾऽਪਸਰ੍ਪਤੁ ॥ 42॥
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ।
ਕਿਂ ਤਸ੍ਯ ਦਾਨੈਃ ਕਿਂ ਤੀਰ੍ਥੈਃ ਕਿਂ ਤਪੋਭਿਃ ਕਿਮਧ੍ਵਰੈਃ ।
ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧ੍ਯਾਯਤੇ ਦੇਵਂ ਨਾਰਾਯਣਮਨਨ੍ਯਧੀਃ ॥ 43॥
ਜਮਦਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ।
ਨਿਤ੍ਯੋਤ੍ਸਵੋ ਭਵੇਤ੍ਤੇषਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚ ਮਙ੍ਗਲਮ੍ ।
ਯੇषਾਂ ਹृਦਿਸ੍ਥੋ ਭਗਵਾਨ੍ਮਙ੍ਗਲਾਯਤਨਂ ਹਰਿਃ ॥ 44॥
ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਉਵਾਚ ।
ਲਾਭਸ੍ਤੇषਾਂ ਜਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਕੁਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਰਾਜਯਃ ।
ਯੇषਾਮਿਨ੍ਦੀਸ਼੍ਵਰਸ਼੍ਯਾਮੋ ਹृਦਯਸ੍ਥੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ॥ 45॥
ਗੌਤਮ ਉਵਾਚ ।
ਗੋਕੋਟਿਦਾਨਂ ਗ੍ਰਹਣੇषੁ ਕਾਸ਼ੀ-
ਪ੍ਰਯਾਗਗਙ੍ਗਾਯੁਤਕਲ੍ਪਵਾਸਃ ।
ਯਜ੍ਞਾਯੁਤਂ ਮੇਰੁਸੁਵਰ੍ਣਦਾਨਂ
ਗੋਵਿਨ੍ਦਨਾਮਸ੍ਮਰਣੇਨ ਤੁਲ੍ਯਮ੍ ॥ 46॥
ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ।
ਗੋਵਿਨ੍ਦੇਤਿ ਸਦਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਗੋਵਿਨ੍ਦੇਤਿ ਸਦਾ ਜਪਃ ।
ਗੋਵਿਨ੍ਦੇਤਿ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਦਾ ਗੋਵਿਨ੍ਦਕੀਰ੍ਤਨਮ੍ ॥ 47॥
ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍षਰਂ ਪਰਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍षਰਂ ਪਰਮ੍ ।
ਤਸ੍ਮਾਦੁਚ੍ਚਾਰਿਤਂ ਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਯਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ ॥ 48॥
ਵੇਦਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ।
ਅਚ੍ਯੁਤਃ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍षੋऽਸਾਵਨਨ੍ਤਃ ਕਾਮਧੇਨੁ ਵੈ ।
ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਸ੍ਤੁ ਗੋਵਿਨ੍ਦੋ ਹਰੇਰ੍ਨਾਮ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ ॥ 49॥
ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ।
ਜਯਤੁ ਜਯਤੁ ਦੇਵੋ ਦੇਵਕੀਨਨ੍ਦਨੋऽਯਂ
ਜਯਤੁ ਜਯਤੁ ਕृष੍ਣੋ ਵृष੍ਣਿਵਂਸ਼ਪ੍ਰਦੀਪਃ ।
ਜਯਤੁ ਜਯਤੁ ਮੇਘਸ਼੍ਯਾਮਲਃ ਕੋਮਲਾਙ੍ਗੋ
ਜਯਤੁ ਜਯਤੁ ਪृਥ੍ਵੀਭਾਰਨਾਸ਼ੋ ਮੁਕੁਨ੍ਦਃ ॥ 50॥
ਪਿਪ੍ਪਲਾਯਨ ਉਵਾਚ ।
ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਨृਸਿਂਹਵਿਭਵੇ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਾਯ
ਤਾਪਤ੍ਰਯੋਪਸ਼ਮਨਾਯ ਭਵੌषਧਾਯ ।
ਕृष੍ਣਾਯ ਵृਸ਼੍ਚਿਕਜਲਾਗ੍ਨਿਭੁਜਙ੍ਗਰੋਗ-
ਕ੍ਲੇਸ਼ਵ੍ਯਯਾਯ ਹਰਯੇ ਗੁਰਵੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ॥ 51॥
ਆਵਿਰ੍ਹੋਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ।
ਕृष੍ਣ ਤ੍ਵਦੀਯਪਦਪਙ੍ਕਜਪਞ੍ਜਰਾਨ੍ਤੇ
ਅਦ੍ਯੈਵ ਮੇ ਵਿਸ਼ਤੁ ਮਾਨਸਰਾਜਹਂਸਃ ।
ਪ੍ਰਾਣਪ੍ਰਯਾਣਸਮਯੇ ਕਫਵਾਤਪਿਤ੍ਤੈਃ
ਕਣ੍ਠਾਵਰੋਧਨਵਿਧੌ ਸ੍ਮਰਣਂ ਕੁਤਸ੍ਤੇ ॥ 52॥
ਵਿਦੁਰ ਉਵਾਚ ।
ਹਰੇਰ੍ਨਾਮੈਵ ਨਾਮੈਵ ਨਾਮੈਵ ਮਮ ਜੀਵਨਮ੍ ।
ਕਲੌ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਗਤਿਰਨ੍ਯਥਾ ॥ 53॥
ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ ।
ਕृष੍ਣੇਤਿ ਮਙ੍ਗਲਂ ਨਾਮ ਯਸ੍ਯ ਵਾਚਿ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ।
ਭਸ੍ਮੀਭਵਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਮਹਾਪਾਤਕਕੋਟਯਃ ॥ 54॥
ਅਰੁਨ੍ਧਤ੍ਯੁਵਾਚ ।
ਕृष੍ਣਾਯ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ ਹਰਯੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ ।
ਪ੍ਰਣਤਕ੍ਲੇਸ਼ਨਾਸ਼ਾਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਯ ਨਮੋ ਨਮਃ ॥ 55॥
ਕਸ਼੍ਯਪ ਉਵਾਚ ।
ਕृष੍ਣਾਨੁਸ੍ਮਰਣਾਦੇਵ ਪਾਪਸਙ੍ਘਟ੍ਟਪਞ੍ਜਰਮ੍ ।
ਸ਼ਤਧਾ ਭੇਦਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਗਿਰਿਰ੍ਵਜ੍ਰਹਤੋ ਯਥਾ ॥ 56॥
ਦੁਰ੍ਯੋਧਨ ਉਵਾਚ ।
ਜਾਨਾਮਿ ਧਰ੍ਮਂ ਨ ਚ ਮੇ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿ-
ਰ੍ਜਾਨਾਮਿ ਪਾਪਂ ਨ ਚ ਮੇ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਃ ।
ਕੇਨਾਪਿ ਦੇਵੇਨ ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਤੇਨ
ਯਥਾ ਨਿਯੁਕ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿ ਤਥਾ ਕਰੋਮਿ ॥ 57॥
ਯਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਮਮ ਦੋषੇਣ ਕ੍षਮ੍ਯਤਾਂ ਮਧੁਸੂਦਨ ।
ਅਹਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਭਵਾਨ੍ ਯਨ੍ਤ੍ਰੀ ਮਮ ਦੋषੋ ਨ ਦੀਯਤਾਮ੍ ॥ 58॥
ਭृਗੁਰੁਵਾਚ ।
ਨਾਮੈਵ ਤਵ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਨਾਮ ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਸ਼ਤਾਧਿਕਮ੍ ।
ਦਦਾਤ੍ਤ੍ਯੁਚ੍ਚਾਰਣਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਭਵਾਨष੍ਟਾਙ੍ਗਯੋਗਤਃ ॥ 59॥
ਲੋਮਸ਼ ਉਵਾਚ ।
ਨਮਾਮਿ ਨਾਰਾਯਣ ਪਾਦਪਙ੍ਕਜਂ
ਕਰੋਮਿ ਨਾਰਾਯਣਪੂਜਨਂ ਸਦਾ ।
ਵਦਾਮਿ ਨਾਰਾਯਣਨਾਮ ਨਿਰ੍ਮਲਂ
ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਨਾਰਾਯਣਤਤ੍ਤ੍ਵਮਵ੍ਯਯਮ੍ ॥ 60॥
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ ।
ਸ੍ਮृਤੇਃ ਸਕਲਕਲ੍ਯਾਣਂ ਭਜਨਂ ਯਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇ ।
ਪੁਰੁषਂ ਤਮਜਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ ਸ਼ਰਣਂ ਹਰਿਮ੍ ॥ 61॥
ਗਰ੍ਗ ਉਵਾਚ ।
ਨਾਰਾਯਣੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਸ੍ਤਿ ਵਾਗਸ੍ਤਿ ਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨੀ ।
ਤਥਾਪਿ ਨਰਕੇ ਘੋਰੇ ਪਤਨ੍ਤੀਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਂ ਮਹਤ੍ ॥ 62॥
ਦਾਲ੍ਭ੍ਯ ਉਵਾਚ ।
ਕਿਂ ਤਸ੍ਯ ਬਹੁਭਿਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਜਨਾਰ੍ਦਨੇ ।
ਨਮੋ ਨਾਰਾਯਣਾਯੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਾਧਾਕੇ ॥ 63॥
ਵੈਸ਼ਮ੍ਪਾਯਨ ਉਵਾਚ ।
ਯਤ੍ਰ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰਃ ਕृष੍ਣੋ ਯਤ੍ਰ ਪਾਰ੍ਥੋ ਧਨੁਰ੍ਧਰਃ ।
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਵਿਜਯੋ ਭੂਤਿਰ੍ਧ੍ਰੁਵਾ ਨੀਤਿਰ੍ਮਤਿਰ੍ਮਮ ॥ 64॥
ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ।
ਹਰਿਰ੍ਹਰਤਿ ਪਾਪਾਨਿ ਦੁष੍ਟਚਿਤ੍ਤੈਰਪਿ ਸ੍ਮृਤਃ ।
ਅਨਿਚ੍ਛਯਾਪਿ ਸਂਸ੍ਪृष੍ਟੋ ਦਹਤ੍ਯੇਵ ਹਿ ਪਾਵਕਃ ॥ 65॥
ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ।
ਸਕृਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਯੇਨ ਹਰਿਰਿਤ੍ਯਕ੍षਰਦ੍ਵਯਮ੍ ।
ਲਬ੍ਧਃ ਪਰਿਕਰਸ੍ਤੇਨ ਮੋਕ੍षਾਯ ਗਮਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥ 66॥
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ।
ਹੇ ਜਿਹ੍ਵੇ ਰਸਸਾਰਜ੍ਞੇ ਸਰ੍ਵਦਾ ਮਧੁਰਪ੍ਰਿਯੇ ।
ਨਾਰਾਯਣਾਖ੍ਯਪੀਯੂषਂ ਪਿਬ ਜਿਹ੍ਵੇ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ ॥ 67॥
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ।
ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਵੇਦਾਤ੍ਪਰਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨ ਦੇਵਃ ਕੇਸ਼ਵਾਤ੍ਪਰਃ ॥ 68॥
ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਰੁਵਾਚ ।
ਅਚ੍ਯੁਤਾਨਨ੍ਤ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਨਾਮੋਚ੍ਚਾਰਣਭੇषਜਾਤ੍ ।
ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਕਲਾ ਰੋਗਾਃ ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ 69॥
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਦਂ ਮੋਕ੍षਦਂ ਦੇਵਂ ਸੁਖਦਂ ਜਗਤੋ ਗੁਰੁਮ੍ ।
ਕਥਂ ਮੁਹੁਰ੍ਤਮਪਿ ਤਂ ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਨ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ ॥ 70॥
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ।
ਨਿਮਿषਂ ਨਿਮਿषਾਰ੍ਧਂ ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਵਿष੍ਣੁਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ ।
ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਕੁਰੁਕ੍षੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਯਾਗੋ ਨੈਮਿषਂ ਵਰਮ੍ ॥ 71॥
ਵਾਮਦੇਵ ਉਵਾਚ ।
ਨਿਮਿषਂ ਨਿਮਿषਾਰ੍ਧਂ ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਵਿष੍ਣੁਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ ।
ਕਲ੍ਪਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਲਭਤੇ ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਫਲਮ੍ ॥ 72॥
ਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ ।
ਆਲੋਡ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।
ਇਦਮੇਕਂ ਸੁਨਿष੍ਪਨ੍ਨਂ ਧ੍ਯੇਯੋ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸਦਾ ॥ 73॥
ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ ।
ਸ਼ਰੀਰੇ ਜਰ੍ਜਰੀਭੂਤੇ ਵ੍ਯਾਧਿਗ੍ਰਸ੍ਤੇ ਕਲੇਵਰੇ ।
ਔषਧਂ ਜਾਹ੍ਨਵੀਤੋਯਂ ਵੈਦ੍ਯੋ ਨਾਰਾਯਣੋ ਹਰਿਃ ॥ 74॥
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ ।
ਭੋਜਨਾਚ੍ਛਾਦਨੇ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਵृਥਾ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵੈष੍ਣਵਾਃ ।
ਯੋऽਸੌ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ਭਰੋ ਦੇਵਃ ਸ ਕਿਂ ਭਕ੍ਤਾਨੁਪੇਕ੍षਤੇ ॥ 75॥
ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ ।
ਯਸ੍ਯ ਹਸ੍ਤੇ ਗਦਾ ਚਕ੍ਰਂ ਗਰੁਡੋ ਯਸ੍ਯ ਵਾਹਨਮ੍ ।
ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਪਦ੍ਮੀ ਸ ਮੇ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤੁ ॥ 76॥
ਏਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋ ਦੇਵਾ ऋषਯਸ਼੍ਚ ਤਪੋਧਨਾਃ ।
ਕੀਰ੍ਤਯਨ੍ਤਿ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮੇਵਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਵਿਭੁਮ੍ ॥ 77॥
ਇਦਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਾਯੁष੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍ ।
ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਨਾਸ਼ਨਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਪਾਣ੍ਡਵੈਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ॥ 78॥
ਯਃ ਪਠੇਤ੍ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਤਦ੍ਗਤਮਾਨਸਃ ।
ਗਵਾਂ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ਫਲਮ੍ ॥ 79॥
ਤਤ੍ਫਲਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਃ ਪਠੇਦਿਤਿ ਸਂਸ੍ਤਵਮ੍ ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ ॥ 80॥
ਗਙ੍ਗਾ ਗੀਤਾ ਚ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਗੋਵਿਨ੍ਦੋ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਃ ।
ਗਕਾਰੈਃ ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ॥ 81॥
ਗੀਤਾਂ ਯਃ ਪਠਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧਂ ਸ਼੍ਲੋਕਮੇਵ ਵਾ ।
ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ ॥ 82॥
ਇਤਿ ਪਾਣ੍ਡਵਗੀਤਾ ਅਥਵਾ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਗੀਤਾ ਸਮਾਪ੍ਤਾ ।
ੴ ਤਤ੍ਸਤ੍ ।
Roman (IAST) Transliteration
prahlādanāradaparāśarapuṇḍarīka-
vyāsāmbarīṣaśukaśaunakabhīṣmakāvyāḥ |
rukmāṅgadārjunavasiṣṭhavibhīṣaṇādyā
etānahaṃ paramabhāgavatān namāmi || 1||
lomaharṣaṇa uvāca |
dharmo vivardhati yudhiṣṭhirakīrtanena
pāpaṃ praṇaśyati vṛkodarakīrtanena |
śatrurvinaśyati dhanañjayakīrtanena
mādrīsutau kathayatāṃ na bhavanti rogāḥ || 2||
brahmovāca |
ye mānavā vigatarāgaparā¶jñā
nārāyaṇaṃ suraguruṃ satataṃ smaranti |
dhyānena tena hatakilbiṣa cetanāste
mātuḥ payodhararasaṃ na punaḥ pibanti || 3||
indra uvāca |
nārāyaṇo nāma naro narāṇāṃ
prasiddhacauraḥ kathitaḥ pṛthivyām |
anekajanmārjitapāpasañcayaṃ
haratyaśeṣaṃ smṛtamātra eva yaḥ || 4||
yudhiṣṭhira uvāca |
meghaśyāmaṃ pītakauśeyavāsaṃ
śrīvatsāṅkaṃ kaustubhodbhāsitāṅgam |
puṇyopetaṃ puṇḍarīkāyatākṣaṃ
viṣṇuṃ vande sarvalokaikanātham || 5||
bhīma uvāca |
jalaughamagnā sacarā'carā dharā
viṣāṇakoṭyā'khilaviśvamūrtinā |
samuddhṛtā yena varāharūpiṇā
sa me svayambhūrbhagavān prasīdaru || 6||
arjuna uvāca |
acintyamavyaktamanantamavyayaṃ
vibhuṃ prabhuṃ bhāvitaviśvabhāvanam |
trailokyavistāravicārakārakaṃ
hariṃ prapanno'smi gatiṃ mahātmanām || 7||
nakula uvāca |
yadi gamanamadhastāt kālapāśānubandhād
yadi ca kulavihīne jāyate pakṣikīṭe |
kṛmiśatamapi gatvā dhyāyate cāntarātmā
mama bhavatu hṛdisthā keśave bhaktirekā || 8||
sahadeva uvāca |
tasya yajñavarāhasya viṣṇoratulatejasaḥ |
praṇāmaṃ ye prakurvanti teṣāmapi namo namaḥ || 9||
kuntī uvāca |
svakarmaphalanirdiṣṭāṃ yāṃ yāṃ yoniṃ vrajāmyaham |
tasyāṃ tasyāṃ hṛṣīkeśa tvayi bhaktirdṛḍhā'stu me || 10||
mādrī uvāca |
kṛṣṇe ratāḥ kṛṣṇamanusmaranti
rātrau ca kṛṣṇaṃ punarutthitā ye |
te bhinnadehāḥ praviśanti kṛṣṇe
haviryathā mantrahutaṃ hutāśe || 11||
draupadī uvāca |
kīṭeṣu pakṣiṣu mṛgeṣu sarīsṛpeṣu
rakṣaḥpiśācamanujeṣvapi yatra yatra |
jātasya me bhavatu keśava tvatprasādāt
tvayyeva bhaktiracalā'vyabhicāriṇī ca || 12||
subhadrā uvāca |
eko'pi kṛṣṇasya kṛtaḥ praṇāmo
daśāśvamedhāvabhṛthena tulyaḥ |
daśāśvamedhī punareti janma
kṛṣṇapraṇāmī na punarbhavāya || 13||
abhimanyuruvāca |
govinda govinda hare murāre
govinda govinda mukunda kṛṣṇa
govinda govinda rathāṅgapāṇe |
govinda govinda namāmi nityam || 14||
dhṛṣṭadyumna uvāca |
śrīrāma nārāyaṇa vāsudeva
govinda vaikuṇṭha mukunda kṛṣṇa |
śrīkeśavānanta nṛsiṃha viṣṇo
māṃ trāhi saṃsārabhujaṅgadaṣṭam || 15||
sātyakiruvāca |
aprameya hare viṣṇo kṛṣṇa dāmodarā'cyuta |
govindānanta sarveśa vāsudeva namo'stu te || 16||
uddhava uvāca |
vāsudevaṃ parityajya yo'nyaṃ devamupāsate |
tṛṣito jāhnavītīre kūpaṃ khanati durmatiḥ || 17||
dhaumya uvāca |
apāṃ samīpe śayanāsanasthite
divā ca rātrau ca yathādhigacchatā |
yadyasti kiñcit sukṛtaṃ kṛtaṃ mayā
janārdanastena kṛtena tuṣyatu || 18||
sañjaya uvāca |
ārtā viṣaṇṇāḥ śithilāśca bhītā
ghoreṣu vyāghrādiṣu vartamānāḥ |
saṅkīrtya nārāyaṇaśabdamātraṃ
vimuktaduḥkhāḥ sukhino bhavanti || 19||
akrūra uvāca |
ahaṃ tu nārāyaṇadāsadāsa-
dāsasya dāsasya ca dāsadāsaḥ |
anyo na hīśo jagato narāṇāṃ
tasmādahaṃ dhanyataro'smi loke || 20||
virāṭa uvāca |
vāsudevasya ye bhaktāḥ śāntāstadgatacetasaḥ |
teṣāṃ dāsasya dāso'haṃ bhaveyaṃ janmajanmani || 21||
bhīṣma uvāca |
viparīteṣu kāleṣu parikṣīṇeṣu bandhuṣu |
trāhi māṃ kṛpayā kṛṣṇa śaraṇāgatavatsala || 22||
droṇa uvāca |
ye ye hatāścakradhareṇa daityāṃ-
strailokyanāthena janārdanena |
te te gatā viṣṇupurīṃ prayātāḥ
krodho'pi devasya vareṇa tulyaḥ || 23||
kṛpācārya uvāca |
majjanmanaḥ phalamidaṃ madhukaiṭabhāre
matprārthanīya madanugraha eṣa eva |
tvadbhṛtyabhṛtyaparicārakabhṛtyabhṛtya-
bhṛtyasya bhṛtya iti māṃ smara lokanātha || 24||
aśvatthāma uvāca |
govinda keśava janārdana vāsudeva
viśveśa viśva madhusūdana viśvarūpa |
śrīpadmanābha puruṣottama dehi dāsyaṃ
nārāyaṇācyuta nṛsiṃha namo namaste || 25||
karṇa uvāca |
nānyaṃ vadāmi na śaṛṇomi na cintayāmi
nānyaṃ smarāmi na bhajāmi na cāśrayāmi |
bhaktyā tvadīyacaraṇāmbujamādareṇa
śrīśrīnivāsa puruṣottama dehi dāsyam || 26||
dhṛtarāṣṭra uvāca |
namo namaḥ kāraṇavāmanāya
nārāyaṇāyāmitavikramāya |
śrīśārṅgacakrāsigadādharāya
namo'stu tasmai puruṣottamāya || 27||
gāndhārī uvāca |
tvameva mātā ca pitā tvameva
tvameva bandhuśca sakhā tvameva |
tvameva vidyā draviṇaṃ tvameva
tvameva sarvaṃ mama deva deva || 28||
drupada uvāca |
yajñeśācyuta govinda mādhavānanta keśava |
kṛṣṇa viṣṇo hṛṣīkeśa vāsudeva namo'stu te || 29||
jayadratha uvāca |
namaḥ kṛṣṇāya devāya brahmaṇe'nantaśaktaye |
yogeśvarāya yogāya tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 30||
vikarṇa uvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya devakīnandanāya ca |
nandagopakumārāya govindāya namo namaḥ || 31||
virāṭa uvāca |
namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca |
jagaddhitāya kṛṣṇāya govindāya namo namaḥ || 32||
śalya uvāca |
atasīpuṣpasaṅkāśaṃ pītavāsasamacyutam |
ye namasyanti govindaṃ teṣāṃ na vidyate bhayam || 33||
balabhadra uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇa kṛpālo tvamagatīnāṃ gatirbhava |
saṃsārārṇavamagnānāṃ prasīda puruṣottama || 34||
śrīkṛṣṇa uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇeti kṛṣṇeti yo māṃ smarati nityaśaḥ |
jalaṃ bhitvā yathā padmaṃ narakāduddharāmyaham || 35||
śrīkṛṣṇa uvāca |
nityaṃ vadāmi manujāḥ svayamūrdhvabāhu-
ryo māṃ mukunda narasiṃha janārdaneti |
jīvo japatyanudinaṃ maraṇe raṇe vā
pāṣāṇakāṣṭhasadṛśāya dadāmyabhīṣṭam || 36||
īśvara uvāca |
sakṛnnārāyaṇetyuktvā pumān kalpaśatatrayam |
gaṅgādisarvatīrtheṣu snāto bhavati putraka || 37||
sūta uvāca |
tatraiva gaṅgā yamunā ca tatra
godāvarī sindhu sarasvatī ca |
sarvāṇi tīrthāni vasanti tatra
yatrācyutodāra kathāprasaṅgaḥ || 38||
yama uvāca |
narake pacyamānaṃ tu yamenaṃ paribhāṣitam |
kiṃ tvayā nārcito devaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ || 35||
nārada uvāca |
janmāntarasahasreṇa tapodhyānasamādhinā |
narāṇāṃ kṣīṇapāpānāṃ kṛṣṇe bhaktiḥ prajāyate || 40||
prahlāda uvāca |
nātha yonisahasreṣu yeṣu yeṣu vrajāmyaham |
teṣu teṣvacalā bhaktiracyutā'stu sadā tvayi || 41||
yā prītiravivekanāṃ viṣayeṣvanapāyini |
tvāmanusmarataḥ sā me hṛdayānmā'pasarpatu || 42||
viśvāmitra uvāca |
kiṃ tasya dānaiḥ kiṃ tīrthaiḥ kiṃ tapobhiḥ kimadhvaraiḥ |
yo nityaṃ dhyāyate devaṃ nārāyaṇamananyadhīḥ || 43||
jamadagniruvāca |
nityotsavo bhavetteṣāṃ nityaṃ nityaṃ ca maṅgalam |
yeṣāṃ hṛdistho bhagavānmaṅgalāyatanaṃ hariḥ || 44||
bharadvāja uvāca |
lābhasteṣāṃ jayasteṣāṃ kutasteṣāṃ parājayaḥ |
yeṣāmindīśvaraśyāmo hṛdayastho janārdanaḥ || 45||
gautama uvāca |
gokoṭidānaṃ grahaṇeṣu kāśī-
prayāgagaṅgāyutakalpavāsaḥ |
yajñāyutaṃ merusuvarṇadānaṃ
govindanāmasmaraṇena tulyam || 46||
agniruvāca |
govindeti sadā snānaṃ govindeti sadā japaḥ |
govindeti sadā dhyānaṃ sadā govindakīrtanam || 47||
tryakṣaraṃ paramaṃ brahma govinda tryakṣaraṃ param |
tasmāduccāritaṃ yena brahmabhūyāya kalpate || 48||
vedavyāsa uvāca |
acyutaḥ kalpavṛkṣo'sāvanantaḥ kāmadhenu vai |
cintāmaṇistu govindo harernāma vicintayet || 49||
indra uvāca |
jayatu jayatu devo devakīnandano'yaṃ
jayatu jayatu kṛṣṇo vṛṣṇivaṃśapradīpaḥ |
jayatu jayatu meghaśyāmalaḥ komalāṅgo
jayatu jayatu pṛthvībhāranāśo mukundaḥ || 50||
pippalāyana uvāca |
śrīmannṛsiṃhavibhave garuḍadhvajāya
tāpatrayopaśamanāya bhavauṣadhāya |
kṛṣṇāya vṛścikajalāgnibhujaṅgaroga-
kleśavyayāya haraye gurave namaste || 51||
āvirhotra uvāca |
kṛṣṇa tvadīyapadapaṅkajapañjarānte
adyaiva me viśatu mānasarājahaṃsaḥ |
prāṇaprayāṇasamaye kaphavātapittaiḥ
kaṇṭhāvarodhanavidhau smaraṇaṃ kutaste || 52||
vidura uvāca |
harernāmaiva nāmaiva nāmaiva mama jīvanam |
kalau nāstyeva nāstyeva nāstyeva gatiranyathā || 53||
vasiṣṭha uvāca |
kṛṣṇeti maṅgalaṃ nāma yasya vāci pravartate |
bhasmībhavanti tasyāśu mahāpātakakoṭayaḥ || 54||
arundhatyuvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya haraye paramātmane |
praṇatakleśanāśāya govindāya namo namaḥ || 55||
kaśyapa uvāca |
kṛṣṇānusmaraṇādeva pāpasaṅghaṭṭapañjaram |
śatadhā bhedamāpnoti girirvajrahato yathā || 56||
duryodhana uvāca |
jānāmi dharmaṃ na ca me pravṛtti-
rjānāmi pāpaṃ na ca me nivṛttiḥ |
kenāpi devena hṛdi sthitena
yathā niyukto'smi tathā karomi || 57||
yantrasya mama doṣeṇa kṣamyatāṃ madhusūdana |
ahaṃ yantraṃ bhavān yantrī mama doṣo na dīyatām || 58||
bhṛguruvāca |
nāmaiva tava govinda nāma tvattaḥ śatādhikam |
dadāttyuccāraṇānmuktiḥ bhavānaṣṭāṅgayogataḥ || 59||
lomaśa uvāca |
namāmi nārāyaṇa pādapaṅkajaṃ
karomi nārāyaṇapūjanaṃ sadā |
vadāmi nārāyaṇanāma nirmalaṃ
smarāmi nārāyaṇatattvamavyayam || 60||
śaunaka uvāca |
smṛteḥ sakalakalyāṇaṃ bhajanaṃ yasya jāyate |
puruṣaṃ tamajaṃ nityaṃ vrajāmi śaraṇaṃ harim || 61||
garga uvāca |
nārāyaṇeti mantro'sti vāgasti vaśavartinī |
tathāpi narake ghore patantītyadbhutaṃ mahat || 62||
dālbhya uvāca |
kiṃ tasya bahubhirmantrairbhaktiryasya janārdane |
namo nārāyaṇāyeti mantraḥ sarvārthasādhāke || 63||
vaiśampāyana uvāca |
yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ |
tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama || 64||
agniruvāca |
harirharati pāpāni duṣṭacittairapi smṛtaḥ |
anicchayāpi saṃspṛṣṭo dahatyeva hi pāvakaḥ || 65||
parameśvara uvāca |
sakṛduccaritaṃ yena harirityakṣaradvayam |
labdhaḥ parikarastena mokṣāya gamanaṃ prati || 66||
pulastya uvāca |
he jihve rasasārajñe sarvadā madhurapriye |
nārāyaṇākhyapīyūṣaṃ piba jihve nirantaram || 67||
vyāsa uvāca |
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham |
nāsti vedātparaṃ śāstraṃ na devaḥ keśavātparaḥ || 68||
dhanvantariruvāca |
acyutānanta govinda nāmoccāraṇabheṣajāt |
naśyanti sakalā rogāḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham || 69||
mārkaṇḍeya uvāca |
svargadaṃ mokṣadaṃ devaṃ sukhadaṃ jagato gurum |
kathaṃ muhurtamapi taṃ vāsudevaṃ na cintayet || 70||
agastya uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
tatra tatra kurukṣetraṃ prayāgo naimiṣaṃ varam || 71||
vāmadeva uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
kalpakoṭisahasrāṇi labhate vāñchitaṃ phalam || 72||
śuka uvāca |
āloḍya sarvaśāstrāṇi vicārya ca punaḥ punaḥ |
idamekaṃ suniṣpannaṃ dhyeyo nārāyaṇaḥ sadā || 73||
śrīmahādeva uvāca |
śarīre jarjarībhūte vyādhigraste kalevare |
auṣadhaṃ jāhnavītoyaṃ vaidyo nārāyaṇo hariḥ || 74||
śaunaka uvāca |
bhojanācchādane cintāṃ vṛthā kurvanti vaiṣṇavāḥ |
yo'sau viśvambharo devaḥ sa kiṃ bhaktānupekṣate || 75||
sanatkumāra uvāca |
yasya haste gadā cakraṃ garuḍo yasya vāhanam |
śaṅkhacakragadāpadmī sa me viṣṇuḥ prasīdatu || 76||
evaṃ brahmādayo devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ |
kīrtayanti suraśreṣṭhamevaṃ nārāyaṇaṃ vibhum || 77||
idaṃ pavitramāyuṣyaṃ puṇyaṃ pāpapraṇāśanam |
duḥsvapnanāśanaṃ stotraṃ pāṇḍavaiḥ parikīrtitam || 78||
yaḥ paṭhetprātarutthāya śucistadgatamānasaḥ |
gavāṃ śatasahasrasya samyagdattasya yatphalam || 79||
tatphalaṃ samavāpnoti yaḥ paṭhediti saṃstavam |
sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati || 80||
gaṅgā gītā ca gāyatrī govindo garuḍadhvajaḥ |
gakāraiḥ pañcabhiryuktaḥ punarjanma na vidyate || 81||
gītāṃ yaḥ paṭhate nityaṃ ślokārdhaṃ ślokameva vā |
mucyate sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ sa gacchati || 82||
iti pāṇḍavagītā athavā prapannagītā samāptā |
oṃ tatsat |
Sanskrit — Devanagari (original)
प्रह्लादनारदपराशरपुण्डरीक-
व्यासाम्बरीषशुकशौनकभीष्मकाव्याः ।
रुक्माङ्गदार्जुनवसिष्ठविभीषणाद्या
एतानहं परमभागवतान् नमामि ॥ 1॥
लोमहर्षण उवाच ।
धर्मो विवर्धति युधिष्ठिरकीर्तनेन
पापं प्रणश्यति वृकोदरकीर्तनेन ।
शत्रुर्विनश्यति धनञ्जयकीर्तनेन
माद्रीसुतौ कथयतां न भवन्ति रोगाः ॥ 2॥
ब्रह्मोवाच ।
ये मानवा विगतरागपरा¶ज्ञा
नारायणं सुरगुरुं सततं स्मरन्ति ।
ध्यानेन तेन हतकिल्बिष चेतनास्ते
मातुः पयोधररसं न पुनः पिबन्ति ॥ 3॥
इन्द्र उवाच ।
नारायणो नाम नरो नराणां
प्रसिद्धचौरः कथितः पृथिव्याम् ।
अनेकजन्मार्जितपापसञ्चयं
हरत्यशेषं स्मृतमात्र एव यः ॥ 4॥
युधिष्ठिर उवाच ।
मेघश्यामं पीतकौशेयवासं
श्रीवत्साङ्कं कौस्तुभोद्भासिताङ्गम् ।
पुण्योपेतं पुण्डरीकायताक्षं
विष्णुं वन्दे सर्वलोकैकनाथम् ॥ 5॥
भीम उवाच ।
जलौघमग्ना सचराऽचरा धरा
विषाणकोट्याऽखिलविश्वमूर्तिना ।
समुद्धृता येन वराहरूपिणा
स मे स्वयम्भूर्भगवान् प्रसीदरु ॥ 6॥
अर्जुन उवाच ।
अचिन्त्यमव्यक्तमनन्तमव्ययं
विभुं प्रभुं भावितविश्वभावनम् ।
त्रैलोक्यविस्तारविचारकारकं
हरिं प्रपन्नोऽस्मि गतिं महात्मनाम् ॥ 7॥
नकुल उवाच ।
यदि गमनमधस्तात् कालपाशानुबन्धाद्
यदि च कुलविहीने जायते पक्षिकीटे ।
कृमिशतमपि गत्वा ध्यायते चान्तरात्मा
मम भवतु हृदिस्था केशवे भक्तिरेका ॥ 8॥
सहदेव उवाच ।
तस्य यज्ञवराहस्य विष्णोरतुलतेजसः ।
प्रणामं ये प्रकुर्वन्ति तेषामपि नमो नमः ॥ 9॥
कुन्ती उवाच ।
स्वकर्मफलनिर्दिष्टां यां यां योनिं व्रजाम्यहम् ।
तस्यां तस्यां हृषीकेश त्वयि भक्तिर्दृढाऽस्तु मे ॥ 10॥
माद्री उवाच ।
कृष्णे रताः कृष्णमनुस्मरन्ति
रात्रौ च कृष्णं पुनरुत्थिता ये ।
ते भिन्नदेहाः प्रविशन्ति कृष्णे
हविर्यथा मन्त्रहुतं हुताशे ॥ 11॥
द्रौपदी उवाच ।
कीटेषु पक्षिषु मृगेषु सरीसृपेषु
रक्षःपिशाचमनुजेष्वपि यत्र यत्र ।
जातस्य मे भवतु केशव त्वत्प्रसादात्
त्वय्येव भक्तिरचलाऽव्यभिचारिणी च ॥ 12॥
सुभद्रा उवाच ।
एकोऽपि कृष्णस्य कृतः प्रणामो
दशाश्वमेधावभृथेन तुल्यः ।
दशाश्वमेधी पुनरेति जन्म
कृष्णप्रणामी न पुनर्भवाय ॥ 13॥
अभिमन्युरुवाच ।
गोविन्द गोविन्द हरे मुरारे
गोविन्द गोविन्द मुकुन्द कृष्ण
गोविन्द गोविन्द रथाङ्गपाणे ।
गोविन्द गोविन्द नमामि नित्यम् ॥ 14॥
धृष्टद्युम्न उवाच ।
श्रीराम नारायण वासुदेव
गोविन्द वैकुण्ठ मुकुन्द कृष्ण ।
श्रीकेशवानन्त नृसिंह विष्णो
मां त्राहि संसारभुजङ्गदष्टम् ॥ 15॥
सात्यकिरुवाच ।
अप्रमेय हरे विष्णो कृष्ण दामोदराऽच्युत ।
गोविन्दानन्त सर्वेश वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ 16॥
उद्धव उवाच ।
वासुदेवं परित्यज्य योऽन्यं देवमुपासते ।
तृषितो जाह्नवीतीरे कूपं खनति दुर्मतिः ॥ 17॥
धौम्य उवाच ।
अपां समीपे शयनासनस्थिते
दिवा च रात्रौ च यथाधिगच्छता ।
यद्यस्ति किञ्चित् सुकृतं कृतं मया
जनार्दनस्तेन कृतेन तुष्यतु ॥ 18॥
सञ्जय उवाच ।
आर्ता विषण्णाः शिथिलाश्च भीता
घोरेषु व्याघ्रादिषु वर्तमानाः ।
सङ्कीर्त्य नारायणशब्दमात्रं
विमुक्तदुःखाः सुखिनो भवन्ति ॥ 19॥
अक्रूर उवाच ।
अहं तु नारायणदासदास-
दासस्य दासस्य च दासदासः ।
अन्यो न हीशो जगतो नराणां
तस्मादहं धन्यतरोऽस्मि लोके ॥ 20॥
विराट उवाच ।
वासुदेवस्य ये भक्ताः शान्तास्तद्गतचेतसः ।
तेषां दासस्य दासोऽहं भवेयं जन्मजन्मनि ॥ 21॥
भीष्म उवाच ।
विपरीतेषु कालेषु परिक्षीणेषु बन्धुषु ।
त्राहि मां कृपया कृष्ण शरणागतवत्सल ॥ 22॥
द्रोण उवाच ।
ये ये हताश्चक्रधरेण दैत्यां-
स्त्रैलोक्यनाथेन जनार्दनेन ।
ते ते गता विष्णुपुरीं प्रयाताः
क्रोधोऽपि देवस्य वरेण तुल्यः ॥ 23॥
कृपाचार्य उवाच ।
मज्जन्मनः फलमिदं मधुकैटभारे
मत्प्रार्थनीय मदनुग्रह एष एव ।
त्वद्भृत्यभृत्यपरिचारकभृत्यभृत्य-
भृत्यस्य भृत्य इति मां स्मर लोकनाथ ॥ 24॥
अश्वत्थाम उवाच ।
गोविन्द केशव जनार्दन वासुदेव
विश्वेश विश्व मधुसूदन विश्वरूप ।
श्रीपद्मनाभ पुरुषोत्तम देहि दास्यं
नारायणाच्युत नृसिंह नमो नमस्ते ॥ 25॥
कर्ण उवाच ।
नान्यं वदामि न शऋणोमि न चिन्तयामि
नान्यं स्मरामि न भजामि न चाश्रयामि ।
भक्त्या त्वदीयचरणाम्बुजमादरेण
श्रीश्रीनिवास पुरुषोत्तम देहि दास्यम् ॥ 26॥
धृतराष्ट्र उवाच ।
नमो नमः कारणवामनाय
नारायणायामितविक्रमाय ।
श्रीशार्ङ्गचक्रासिगदाधराय
नमोऽस्तु तस्मै पुरुषोत्तमाय ॥ 27॥
गान्धारी उवाच ।
त्वमेव माता च पिता त्वमेव
त्वमेव बन्धुश्च सखा त्वमेव ।
त्वमेव विद्या द्रविणं त्वमेव
त्वमेव सर्वं मम देव देव ॥ 28॥
द्रुपद उवाच ।
यज्ञेशाच्युत गोविन्द माधवानन्त केशव ।
कृष्ण विष्णो हृषीकेश वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ 29॥
जयद्रथ उवाच ।
नमः कृष्णाय देवाय ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये ।
योगेश्वराय योगाय त्वामहं शरणं गतः ॥ 30॥
विकर्ण उवाच ।
कृष्णाय वासुदेवाय देवकीनन्दनाय च ।
नन्दगोपकुमाराय गोविन्दाय नमो नमः ॥ 31॥
विराट उवाच ।
नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च ।
जगद्धिताय कृष्णाय गोविन्दाय नमो नमः ॥ 32॥
शल्य उवाच ।
अतसीपुष्पसङ्काशं पीतवाससमच्युतम् ।
ये नमस्यन्ति गोविन्दं तेषां न विद्यते भयम् ॥ 33॥
बलभद्र उवाच ।
कृष्ण कृष्ण कृपालो त्वमगतीनां गतिर्भव ।
संसारार्णवमग्नानां प्रसीद पुरुषोत्तम ॥ 34॥
श्रीकृष्ण उवाच ।
कृष्ण कृष्णेति कृष्णेति यो मां स्मरति नित्यशः ।
जलं भित्वा यथा पद्मं नरकादुद्धराम्यहम् ॥ 35॥
श्रीकृष्ण उवाच ।
नित्यं वदामि मनुजाः स्वयमूर्ध्वबाहु-
र्यो मां मुकुन्द नरसिंह जनार्दनेति ।
जीवो जपत्यनुदिनं मरणे रणे वा
पाषाणकाष्ठसदृशाय ददाम्यभीष्टम् ॥ 36॥
ईश्वर उवाच ।
सकृन्नारायणेत्युक्त्वा पुमान् कल्पशतत्रयम् ।
गङ्गादिसर्वतीर्थेषु स्नातो भवति पुत्रक ॥ 37॥
सूत उवाच ।
तत्रैव गङ्गा यमुना च तत्र
गोदावरी सिन्धु सरस्वती च ।
सर्वाणि तीर्थानि वसन्ति तत्र
यत्राच्युतोदार कथाप्रसङ्गः ॥ 38॥
यम उवाच ।
नरके पच्यमानं तु यमेनं परिभाषितम् ।
किं त्वया नार्चितो देवः केशवः क्लेशनाशनः ॥ 35॥
नारद उवाच ।
जन्मान्तरसहस्रेण तपोध्यानसमाधिना ।
नराणां क्षीणपापानां कृष्णे भक्तिः प्रजायते ॥ 40॥
प्रह्लाद उवाच ।
नाथ योनिसहस्रेषु येषु येषु व्रजाम्यहम् ।
तेषु तेष्वचला भक्तिरच्युताऽस्तु सदा त्वयि ॥ 41॥
या प्रीतिरविवेकनां विषयेष्वनपायिनि ।
त्वामनुस्मरतः सा मे हृदयान्माऽपसर्पतु ॥ 42॥
विश्वामित्र उवाच ।
किं तस्य दानैः किं तीर्थैः किं तपोभिः किमध्वरैः ।
यो नित्यं ध्यायते देवं नारायणमनन्यधीः ॥ 43॥
जमदग्निरुवाच ।
नित्योत्सवो भवेत्तेषां नित्यं नित्यं च मङ्गलम् ।
येषां हृदिस्थो भगवान्मङ्गलायतनं हरिः ॥ 44॥
भरद्वाज उवाच ।
लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराजयः ।
येषामिन्दीश्वरश्यामो हृदयस्थो जनार्दनः ॥ 45॥
गौतम उवाच ।
गोकोटिदानं ग्रहणेषु काशी-
प्रयागगङ्गायुतकल्पवासः ।
यज्ञायुतं मेरुसुवर्णदानं
गोविन्दनामस्मरणेन तुल्यम् ॥ 46॥
अग्निरुवाच ।
गोविन्देति सदा स्नानं गोविन्देति सदा जपः ।
गोविन्देति सदा ध्यानं सदा गोविन्दकीर्तनम् ॥ 47॥
त्र्यक्षरं परमं ब्रह्म गोविन्द त्र्यक्षरं परम् ।
तस्मादुच्चारितं येन ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ 48॥
वेदव्यास उवाच ।
अच्युतः कल्पवृक्षोऽसावनन्तः कामधेनु वै ।
चिन्तामणिस्तु गोविन्दो हरेर्नाम विचिन्तयेत् ॥ 49॥
इन्द्र उवाच ।
जयतु जयतु देवो देवकीनन्दनोऽयं
जयतु जयतु कृष्णो वृष्णिवंशप्रदीपः ।
जयतु जयतु मेघश्यामलः कोमलाङ्गो
जयतु जयतु पृथ्वीभारनाशो मुकुन्दः ॥ 50॥
पिप्पलायन उवाच ।
श्रीमन्नृसिंहविभवे गरुडध्वजाय
तापत्रयोपशमनाय भवौषधाय ।
कृष्णाय वृश्चिकजलाग्निभुजङ्गरोग-
क्लेशव्ययाय हरये गुरवे नमस्ते ॥ 51॥
आविर्होत्र उवाच ।
कृष्ण त्वदीयपदपङ्कजपञ्जरान्ते
अद्यैव मे विशतु मानसराजहंसः ।
प्राणप्रयाणसमये कफवातपित्तैः
कण्ठावरोधनविधौ स्मरणं कुतस्ते ॥ 52॥
विदुर उवाच ।
हरेर्नामैव नामैव नामैव मम जीवनम् ।
कलौ नास्त्येव नास्त्येव नास्त्येव गतिरन्यथा ॥ 53॥
वसिष्ठ उवाच ।
कृष्णेति मङ्गलं नाम यस्य वाचि प्रवर्तते ।
भस्मीभवन्ति तस्याशु महापातककोटयः ॥ 54॥
अरुन्धत्युवाच ।
कृष्णाय वासुदेवाय हरये परमात्मने ।
प्रणतक्लेशनाशाय गोविन्दाय नमो नमः ॥ 55॥
कश्यप उवाच ।
कृष्णानुस्मरणादेव पापसङ्घट्टपञ्जरम् ।
शतधा भेदमाप्नोति गिरिर्वज्रहतो यथा ॥ 56॥
दुर्योधन उवाच ।
जानामि धर्मं न च मे प्रवृत्ति-
र्जानामि पापं न च मे निवृत्तिः ।
केनापि देवेन हृदि स्थितेन
यथा नियुक्तोऽस्मि तथा करोमि ॥ 57॥
यन्त्रस्य मम दोषेण क्षम्यतां मधुसूदन ।
अहं यन्त्रं भवान् यन्त्री मम दोषो न दीयताम् ॥ 58॥
भृगुरुवाच ।
नामैव तव गोविन्द नाम त्वत्तः शताधिकम् ।
ददात्त्युच्चारणान्मुक्तिः भवानष्टाङ्गयोगतः ॥ 59॥
लोमश उवाच ।
नमामि नारायण पादपङ्कजं
करोमि नारायणपूजनं सदा ।
वदामि नारायणनाम निर्मलं
स्मरामि नारायणतत्त्वमव्ययम् ॥ 60॥
शौनक उवाच ।
स्मृतेः सकलकल्याणं भजनं यस्य जायते ।
पुरुषं तमजं नित्यं व्रजामि शरणं हरिम् ॥ 61॥
गर्ग उवाच ।
नारायणेति मन्त्रोऽस्ति वागस्ति वशवर्तिनी ।
तथापि नरके घोरे पतन्तीत्यद्भुतं महत् ॥ 62॥
दाल्भ्य उवाच ।
किं तस्य बहुभिर्मन्त्रैर्भक्तिर्यस्य जनार्दने ।
नमो नारायणायेति मन्त्रः सर्वार्थसाधाके ॥ 63॥
वैशम्पायन उवाच ।
यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।
तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥ 64॥
अग्निरुवाच ।
हरिर्हरति पापानि दुष्टचित्तैरपि स्मृतः ।
अनिच्छयापि संस्पृष्टो दहत्येव हि पावकः ॥ 65॥
परमेश्वर उवाच ।
सकृदुच्चरितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम् ।
लब्धः परिकरस्तेन मोक्षाय गमनं प्रति ॥ 66॥
पुलस्त्य उवाच ।
हे जिह्वे रससारज्ञे सर्वदा मधुरप्रिये ।
नारायणाख्यपीयूषं पिब जिह्वे निरन्तरम् ॥ 67॥
व्यास उवाच ।
सत्यं सत्यं पुनः सत्यं सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ।
नास्ति वेदात्परं शास्त्रं न देवः केशवात्परः ॥ 68॥
धन्वन्तरिरुवाच ।
अच्युतानन्त गोविन्द नामोच्चारणभेषजात् ।
नश्यन्ति सकला रोगाः सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ॥ 69॥
मार्कण्डेय उवाच ।
स्वर्गदं मोक्षदं देवं सुखदं जगतो गुरुम् ।
कथं मुहुर्तमपि तं वासुदेवं न चिन्तयेत् ॥ 70॥
अगस्त्य उवाच ।
निमिषं निमिषार्धं वा प्राणिनां विष्णुचिन्तनम् ।
तत्र तत्र कुरुक्षेत्रं प्रयागो नैमिषं वरम् ॥ 71॥
वामदेव उवाच ।
निमिषं निमिषार्धं वा प्राणिनां विष्णुचिन्तनम् ।
कल्पकोटिसहस्राणि लभते वाञ्छितं फलम् ॥ 72॥
शुक उवाच ।
आलोड्य सर्वशास्त्राणि विचार्य च पुनः पुनः ।
इदमेकं सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा ॥ 73॥
श्रीमहादेव उवाच ।
शरीरे जर्जरीभूते व्याधिग्रस्ते कलेवरे ।
औषधं जाह्नवीतोयं वैद्यो नारायणो हरिः ॥ 74॥
शौनक उवाच ।
भोजनाच्छादने चिन्तां वृथा कुर्वन्ति वैष्णवाः ।
योऽसौ विश्वम्भरो देवः स किं भक्तानुपेक्षते ॥ 75॥
सनत्कुमार उवाच ।
यस्य हस्ते गदा चक्रं गरुडो यस्य वाहनम् ।
शङ्खचक्रगदापद्मी स मे विष्णुः प्रसीदतु ॥ 76॥
एवं ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः ।
कीर्तयन्ति सुरश्रेष्ठमेवं नारायणं विभुम् ॥ 77॥
इदं पवित्रमायुष्यं पुण्यं पापप्रणाशनम् ।
दुःस्वप्ननाशनं स्तोत्रं पाण्डवैः परिकीर्तितम् ॥ 78॥
यः पठेत्प्रातरुत्थाय शुचिस्तद्गतमानसः ।
गवां शतसहस्रस्य सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् ॥ 79॥
तत्फलं समवाप्नोति यः पठेदिति संस्तवम् ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति ॥ 80॥
गङ्गा गीता च गायत्री गोविन्दो गरुडध्वजः ।
गकारैः पञ्चभिर्युक्तः पुनर्जन्म न विद्यते ॥ 81॥
गीतां यः पठते नित्यं श्लोकार्धं श्लोकमेव वा ।
मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति ॥ 82॥
इति पाण्डवगीता अथवा प्रपन्नगीता समाप्ता ।
ॐ तत्सत् ।
prahlādanāradaparāśarapuṇḍarīka-
vyāsāmbarīṣaśukaśaunakabhīṣmakāvyāḥ |
rukmāṅgadārjunavasiṣṭhavibhīṣaṇādyā
etānahaṃ paramabhāgavatān namāmi || 1||
lomaharṣaṇa uvāca |
dharmo vivardhati yudhiṣṭhirakīrtanena
pāpaṃ praṇaśyati vṛkodarakīrtanena |
śatrurvinaśyati dhanañjayakīrtanena
mādrīsutau kathayatāṃ na bhavanti rogāḥ || 2||
brahmovāca |
ye mānavā vigatarāgaparā¶jñā
nārāyaṇaṃ suraguruṃ satataṃ smaranti |
dhyānena tena hatakilbiṣa cetanāste
mātuḥ payodhararasaṃ na punaḥ pibanti || 3||
indra uvāca |
nārāyaṇo nāma naro narāṇāṃ
prasiddhacauraḥ kathitaḥ pṛthivyām |
anekajanmārjitapāpasañcayaṃ
haratyaśeṣaṃ smṛtamātra eva yaḥ || 4||
yudhiṣṭhira uvāca |
meghaśyāmaṃ pītakauśeyavāsaṃ
śrīvatsāṅkaṃ kaustubhodbhāsitāṅgam |
puṇyopetaṃ puṇḍarīkāyatākṣaṃ
viṣṇuṃ vande sarvalokaikanātham || 5||
bhīma uvāca |
jalaughamagnā sacarā'carā dharā
viṣāṇakoṭyā'khilaviśvamūrtinā |
samuddhṛtā yena varāharūpiṇā
sa me svayambhūrbhagavān prasīdaru || 6||
arjuna uvāca |
acintyamavyaktamanantamavyayaṃ
vibhuṃ prabhuṃ bhāvitaviśvabhāvanam |
trailokyavistāravicārakārakaṃ
hariṃ prapanno'smi gatiṃ mahātmanām || 7||
nakula uvāca |
yadi gamanamadhastāt kālapāśānubandhād
yadi ca kulavihīne jāyate pakṣikīṭe |
kṛmiśatamapi gatvā dhyāyate cāntarātmā
mama bhavatu hṛdisthā keśave bhaktirekā || 8||
sahadeva uvāca |
tasya yajñavarāhasya viṣṇoratulatejasaḥ |
praṇāmaṃ ye prakurvanti teṣāmapi namo namaḥ || 9||
kuntī uvāca |
svakarmaphalanirdiṣṭāṃ yāṃ yāṃ yoniṃ vrajāmyaham |
tasyāṃ tasyāṃ hṛṣīkeśa tvayi bhaktirdṛḍhā'stu me || 10||
mādrī uvāca |
kṛṣṇe ratāḥ kṛṣṇamanusmaranti
rātrau ca kṛṣṇaṃ punarutthitā ye |
te bhinnadehāḥ praviśanti kṛṣṇe
haviryathā mantrahutaṃ hutāśe || 11||
draupadī uvāca |
kīṭeṣu pakṣiṣu mṛgeṣu sarīsṛpeṣu
rakṣaḥpiśācamanujeṣvapi yatra yatra |
jātasya me bhavatu keśava tvatprasādāt
tvayyeva bhaktiracalā'vyabhicāriṇī ca || 12||
subhadrā uvāca |
eko'pi kṛṣṇasya kṛtaḥ praṇāmo
daśāśvamedhāvabhṛthena tulyaḥ |
daśāśvamedhī punareti janma
kṛṣṇapraṇāmī na punarbhavāya || 13||
abhimanyuruvāca |
govinda govinda hare murāre
govinda govinda mukunda kṛṣṇa
govinda govinda rathāṅgapāṇe |
govinda govinda namāmi nityam || 14||
dhṛṣṭadyumna uvāca |
śrīrāma nārāyaṇa vāsudeva
govinda vaikuṇṭha mukunda kṛṣṇa |
śrīkeśavānanta nṛsiṃha viṣṇo
māṃ trāhi saṃsārabhujaṅgadaṣṭam || 15||
sātyakiruvāca |
aprameya hare viṣṇo kṛṣṇa dāmodarā'cyuta |
govindānanta sarveśa vāsudeva namo'stu te || 16||
uddhava uvāca |
vāsudevaṃ parityajya yo'nyaṃ devamupāsate |
tṛṣito jāhnavītīre kūpaṃ khanati durmatiḥ || 17||
dhaumya uvāca |
apāṃ samīpe śayanāsanasthite
divā ca rātrau ca yathādhigacchatā |
yadyasti kiñcit sukṛtaṃ kṛtaṃ mayā
janārdanastena kṛtena tuṣyatu || 18||
sañjaya uvāca |
ārtā viṣaṇṇāḥ śithilāśca bhītā
ghoreṣu vyāghrādiṣu vartamānāḥ |
saṅkīrtya nārāyaṇaśabdamātraṃ
vimuktaduḥkhāḥ sukhino bhavanti || 19||
akrūra uvāca |
ahaṃ tu nārāyaṇadāsadāsa-
dāsasya dāsasya ca dāsadāsaḥ |
anyo na hīśo jagato narāṇāṃ
tasmādahaṃ dhanyataro'smi loke || 20||
virāṭa uvāca |
vāsudevasya ye bhaktāḥ śāntāstadgatacetasaḥ |
teṣāṃ dāsasya dāso'haṃ bhaveyaṃ janmajanmani || 21||
bhīṣma uvāca |
viparīteṣu kāleṣu parikṣīṇeṣu bandhuṣu |
trāhi māṃ kṛpayā kṛṣṇa śaraṇāgatavatsala || 22||
droṇa uvāca |
ye ye hatāścakradhareṇa daityāṃ-
strailokyanāthena janārdanena |
te te gatā viṣṇupurīṃ prayātāḥ
krodho'pi devasya vareṇa tulyaḥ || 23||
kṛpācārya uvāca |
majjanmanaḥ phalamidaṃ madhukaiṭabhāre
matprārthanīya madanugraha eṣa eva |
tvadbhṛtyabhṛtyaparicārakabhṛtyabhṛtya-
bhṛtyasya bhṛtya iti māṃ smara lokanātha || 24||
aśvatthāma uvāca |
govinda keśava janārdana vāsudeva
viśveśa viśva madhusūdana viśvarūpa |
śrīpadmanābha puruṣottama dehi dāsyaṃ
nārāyaṇācyuta nṛsiṃha namo namaste || 25||
karṇa uvāca |
nānyaṃ vadāmi na śaṛṇomi na cintayāmi
nānyaṃ smarāmi na bhajāmi na cāśrayāmi |
bhaktyā tvadīyacaraṇāmbujamādareṇa
śrīśrīnivāsa puruṣottama dehi dāsyam || 26||
dhṛtarāṣṭra uvāca |
namo namaḥ kāraṇavāmanāya
nārāyaṇāyāmitavikramāya |
śrīśārṅgacakrāsigadādharāya
namo'stu tasmai puruṣottamāya || 27||
gāndhārī uvāca |
tvameva mātā ca pitā tvameva
tvameva bandhuśca sakhā tvameva |
tvameva vidyā draviṇaṃ tvameva
tvameva sarvaṃ mama deva deva || 28||
drupada uvāca |
yajñeśācyuta govinda mādhavānanta keśava |
kṛṣṇa viṣṇo hṛṣīkeśa vāsudeva namo'stu te || 29||
jayadratha uvāca |
namaḥ kṛṣṇāya devāya brahmaṇe'nantaśaktaye |
yogeśvarāya yogāya tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 30||
vikarṇa uvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya devakīnandanāya ca |
nandagopakumārāya govindāya namo namaḥ || 31||
virāṭa uvāca |
namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca |
jagaddhitāya kṛṣṇāya govindāya namo namaḥ || 32||
śalya uvāca |
atasīpuṣpasaṅkāśaṃ pītavāsasamacyutam |
ye namasyanti govindaṃ teṣāṃ na vidyate bhayam || 33||
balabhadra uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇa kṛpālo tvamagatīnāṃ gatirbhava |
saṃsārārṇavamagnānāṃ prasīda puruṣottama || 34||
śrīkṛṣṇa uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇeti kṛṣṇeti yo māṃ smarati nityaśaḥ |
jalaṃ bhitvā yathā padmaṃ narakāduddharāmyaham || 35||
śrīkṛṣṇa uvāca |
nityaṃ vadāmi manujāḥ svayamūrdhvabāhu-
ryo māṃ mukunda narasiṃha janārdaneti |
jīvo japatyanudinaṃ maraṇe raṇe vā
pāṣāṇakāṣṭhasadṛśāya dadāmyabhīṣṭam || 36||
īśvara uvāca |
sakṛnnārāyaṇetyuktvā pumān kalpaśatatrayam |
gaṅgādisarvatīrtheṣu snāto bhavati putraka || 37||
sūta uvāca |
tatraiva gaṅgā yamunā ca tatra
godāvarī sindhu sarasvatī ca |
sarvāṇi tīrthāni vasanti tatra
yatrācyutodāra kathāprasaṅgaḥ || 38||
yama uvāca |
narake pacyamānaṃ tu yamenaṃ paribhāṣitam |
kiṃ tvayā nārcito devaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ || 35||
nārada uvāca |
janmāntarasahasreṇa tapodhyānasamādhinā |
narāṇāṃ kṣīṇapāpānāṃ kṛṣṇe bhaktiḥ prajāyate || 40||
prahlāda uvāca |
nātha yonisahasreṣu yeṣu yeṣu vrajāmyaham |
teṣu teṣvacalā bhaktiracyutā'stu sadā tvayi || 41||
yā prītiravivekanāṃ viṣayeṣvanapāyini |
tvāmanusmarataḥ sā me hṛdayānmā'pasarpatu || 42||
viśvāmitra uvāca |
kiṃ tasya dānaiḥ kiṃ tīrthaiḥ kiṃ tapobhiḥ kimadhvaraiḥ |
yo nityaṃ dhyāyate devaṃ nārāyaṇamananyadhīḥ || 43||
jamadagniruvāca |
nityotsavo bhavetteṣāṃ nityaṃ nityaṃ ca maṅgalam |
yeṣāṃ hṛdistho bhagavānmaṅgalāyatanaṃ hariḥ || 44||
bharadvāja uvāca |
lābhasteṣāṃ jayasteṣāṃ kutasteṣāṃ parājayaḥ |
yeṣāmindīśvaraśyāmo hṛdayastho janārdanaḥ || 45||
gautama uvāca |
gokoṭidānaṃ grahaṇeṣu kāśī-
prayāgagaṅgāyutakalpavāsaḥ |
yajñāyutaṃ merusuvarṇadānaṃ
govindanāmasmaraṇena tulyam || 46||
agniruvāca |
govindeti sadā snānaṃ govindeti sadā japaḥ |
govindeti sadā dhyānaṃ sadā govindakīrtanam || 47||
tryakṣaraṃ paramaṃ brahma govinda tryakṣaraṃ param |
tasmāduccāritaṃ yena brahmabhūyāya kalpate || 48||
vedavyāsa uvāca |
acyutaḥ kalpavṛkṣo'sāvanantaḥ kāmadhenu vai |
cintāmaṇistu govindo harernāma vicintayet || 49||
indra uvāca |
jayatu jayatu devo devakīnandano'yaṃ
jayatu jayatu kṛṣṇo vṛṣṇivaṃśapradīpaḥ |
jayatu jayatu meghaśyāmalaḥ komalāṅgo
jayatu jayatu pṛthvībhāranāśo mukundaḥ || 50||
pippalāyana uvāca |
śrīmannṛsiṃhavibhave garuḍadhvajāya
tāpatrayopaśamanāya bhavauṣadhāya |
kṛṣṇāya vṛścikajalāgnibhujaṅgaroga-
kleśavyayāya haraye gurave namaste || 51||
āvirhotra uvāca |
kṛṣṇa tvadīyapadapaṅkajapañjarānte
adyaiva me viśatu mānasarājahaṃsaḥ |
prāṇaprayāṇasamaye kaphavātapittaiḥ
kaṇṭhāvarodhanavidhau smaraṇaṃ kutaste || 52||
vidura uvāca |
harernāmaiva nāmaiva nāmaiva mama jīvanam |
kalau nāstyeva nāstyeva nāstyeva gatiranyathā || 53||
vasiṣṭha uvāca |
kṛṣṇeti maṅgalaṃ nāma yasya vāci pravartate |
bhasmībhavanti tasyāśu mahāpātakakoṭayaḥ || 54||
arundhatyuvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya haraye paramātmane |
praṇatakleśanāśāya govindāya namo namaḥ || 55||
kaśyapa uvāca |
kṛṣṇānusmaraṇādeva pāpasaṅghaṭṭapañjaram |
śatadhā bhedamāpnoti girirvajrahato yathā || 56||
duryodhana uvāca |
jānāmi dharmaṃ na ca me pravṛtti-
rjānāmi pāpaṃ na ca me nivṛttiḥ |
kenāpi devena hṛdi sthitena
yathā niyukto'smi tathā karomi || 57||
yantrasya mama doṣeṇa kṣamyatāṃ madhusūdana |
ahaṃ yantraṃ bhavān yantrī mama doṣo na dīyatām || 58||
bhṛguruvāca |
nāmaiva tava govinda nāma tvattaḥ śatādhikam |
dadāttyuccāraṇānmuktiḥ bhavānaṣṭāṅgayogataḥ || 59||
lomaśa uvāca |
namāmi nārāyaṇa pādapaṅkajaṃ
karomi nārāyaṇapūjanaṃ sadā |
vadāmi nārāyaṇanāma nirmalaṃ
smarāmi nārāyaṇatattvamavyayam || 60||
śaunaka uvāca |
smṛteḥ sakalakalyāṇaṃ bhajanaṃ yasya jāyate |
puruṣaṃ tamajaṃ nityaṃ vrajāmi śaraṇaṃ harim || 61||
garga uvāca |
nārāyaṇeti mantro'sti vāgasti vaśavartinī |
tathāpi narake ghore patantītyadbhutaṃ mahat || 62||
dālbhya uvāca |
kiṃ tasya bahubhirmantrairbhaktiryasya janārdane |
namo nārāyaṇāyeti mantraḥ sarvārthasādhāke || 63||
vaiśampāyana uvāca |
yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ |
tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama || 64||
agniruvāca |
harirharati pāpāni duṣṭacittairapi smṛtaḥ |
anicchayāpi saṃspṛṣṭo dahatyeva hi pāvakaḥ || 65||
parameśvara uvāca |
sakṛduccaritaṃ yena harirityakṣaradvayam |
labdhaḥ parikarastena mokṣāya gamanaṃ prati || 66||
pulastya uvāca |
he jihve rasasārajñe sarvadā madhurapriye |
nārāyaṇākhyapīyūṣaṃ piba jihve nirantaram || 67||
vyāsa uvāca |
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham |
nāsti vedātparaṃ śāstraṃ na devaḥ keśavātparaḥ || 68||
dhanvantariruvāca |
acyutānanta govinda nāmoccāraṇabheṣajāt |
naśyanti sakalā rogāḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham || 69||
mārkaṇḍeya uvāca |
svargadaṃ mokṣadaṃ devaṃ sukhadaṃ jagato gurum |
kathaṃ muhurtamapi taṃ vāsudevaṃ na cintayet || 70||
agastya uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
tatra tatra kurukṣetraṃ prayāgo naimiṣaṃ varam || 71||
vāmadeva uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
kalpakoṭisahasrāṇi labhate vāñchitaṃ phalam || 72||
śuka uvāca |
āloḍya sarvaśāstrāṇi vicārya ca punaḥ punaḥ |
idamekaṃ suniṣpannaṃ dhyeyo nārāyaṇaḥ sadā || 73||
śrīmahādeva uvāca |
śarīre jarjarībhūte vyādhigraste kalevare |
auṣadhaṃ jāhnavītoyaṃ vaidyo nārāyaṇo hariḥ || 74||
śaunaka uvāca |
bhojanācchādane cintāṃ vṛthā kurvanti vaiṣṇavāḥ |
yo'sau viśvambharo devaḥ sa kiṃ bhaktānupekṣate || 75||
sanatkumāra uvāca |
yasya haste gadā cakraṃ garuḍo yasya vāhanam |
śaṅkhacakragadāpadmī sa me viṣṇuḥ prasīdatu || 76||
evaṃ brahmādayo devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ |
kīrtayanti suraśreṣṭhamevaṃ nārāyaṇaṃ vibhum || 77||
idaṃ pavitramāyuṣyaṃ puṇyaṃ pāpapraṇāśanam |
duḥsvapnanāśanaṃ stotraṃ pāṇḍavaiḥ parikīrtitam || 78||
yaḥ paṭhetprātarutthāya śucistadgatamānasaḥ |
gavāṃ śatasahasrasya samyagdattasya yatphalam || 79||
tatphalaṃ samavāpnoti yaḥ paṭhediti saṃstavam |
sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati || 80||
gaṅgā gītā ca gāyatrī govindo garuḍadhvajaḥ |
gakāraiḥ pañcabhiryuktaḥ punarjanma na vidyate || 81||
gītāṃ yaḥ paṭhate nityaṃ ślokārdhaṃ ślokameva vā |
mucyate sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ sa gacchati || 82||
iti pāṇḍavagītā athavā prapannagītā samāptā |
oṃ tatsat |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.