ப்ரஹ்லாதநாரதபராஶரபுண்டரீக-
வ்யாஸாம்பரீஷஶுகஶௌநகபீஷ்மகாவ்யாஃ ।
ருக்மாங்கதார்ஜுநவஸிஷ்டவிபீஷணாத்யா
ஏதாநஹம் பரமபாகவதாந் நமாமி ॥ 1॥
லோமஹர்ஷண உவாச ।
தர்மோ விவர்ததி யுதிஷ்டிரகீர்தநேந
பாபம் ப்ரணஶ்யதி வ்ரு'கோதரகீர்தநேந ।
ஶத்ருர்விநஶ்யதி தநஞ்ஜயகீர்தநேந
மாத்ரீஸுதௌ கதயதாம் ந பவந்தி ரோகாஃ ॥ 2॥
ப்ரஹ்மோவாச ।
யே மாநவா விகதராகபரா¶ஜ்ஞா
நாராயணம் ஸுரகுரும் ஸததம் ஸ்மரந்தி ।
த்யாநேந தேந ஹதகில்பிஷ சேதநாஸ்தே
மாதுஃ பயோதரரஸம் ந புநஃ பிபந்தி ॥ 3॥
இந்த்ர உவாச ।
நாராயணோ நாம நரோ நராணாம்
ப்ரஸித்தசௌரஃ கதிதஃ ப்ரு'திவ்யாம் ।
அநேகஜந்மார்ஜிதபாபஸஞ்சயம்
ஹரத்யஶேஷம் ஸ்ம்ரு'தமாத்ர ஏவ யஃ ॥ 4॥
யுதிஷ்டிர உவாச ।
மேகஶ்யாமம் பீதகௌஶேயவாஸம்
ஶ்ரீவத்ஸாங்கம் கௌஸ்துபோத்பாஸிதாங்கம் ।
புண்யோபேதம் புண்டரீகாயதாக்ஷம்
விஷ்ணும் வந்தே ஸர்வலோகைகநாதம் ॥ 5॥
பீம உவாச ।
ஜலௌகமக்நா ஸசராऽசரா தரா
விஷாணகோட்யாऽகிலவிஶ்வமூர்திநா ।
ஸமுத்த்ரு'தா யேந வராஹரூபிணா
ஸ மே ஸ்வயம்பூர்பகவாந் ப்ரஸீதரு ॥ 6॥
அர்ஜுந உவாச ।
அசிந்த்யமவ்யக்தமநந்தமவ்யயம்
விபும் ப்ரபும் பாவிதவிஶ்வபாவநம் ।
த்ரைலோக்யவிஸ்தாரவிசாரகாரகம்
ஹரிம் ப்ரபந்நோऽஸ்மி கதிம் மஹாத்மநாம் ॥ 7॥
நகுல உவாச ।
யதி கமநமதஸ்தாத் காலபாஶாநுபந்தாத்
யதி ச குலவிஹீநே ஜாயதே பக்ஷிகீடே ।
க்ரு'மிஶதமபி கத்வா த்யாயதே சாந்தராத்மா
மம பவது ஹ்ரு'திஸ்தா கேஶவே பக்திரேகா ॥ 8॥
ஸஹதேவ உவாச ।
தஸ்ய யஜ்ஞவராஹஸ்ய விஷ்ணோரதுலதேஜஸஃ ।
ப்ரணாமம் யே ப்ரகுர்வந்தி தேஷாமபி நமோ நமஃ ॥ 9॥
குந்தீ உவாச ।
ஸ்வகர்மபலநிர்திஷ்டாம் யாம் யாம் யோநிம் வ்ரஜாம்யஹம் ।
தஸ்யாம் தஸ்யாம் ஹ்ரு'ஷீகேஶ த்வயி பக்திர்த்ரு'டாऽஸ்து மே ॥ 10॥
மாத்ரீ உவாச ।
க்ரு'ஷ்ணே ரதாஃ க்ரு'ஷ்ணமநுஸ்மரந்தி
ராத்ரௌ ச க்ரு'ஷ்ணம் புநருத்திதா யே ।
தே பிந்நதேஹாஃ ப்ரவிஶந்தி க்ரு'ஷ்ணே
ஹவிர்யதா மந்த்ரஹுதம் ஹுதாஶே ॥ 11॥
த்ரௌபதீ உவாச ।
கீடேஷு பக்ஷிஷு ம்ரு'கேஷு ஸரீஸ்ரு'பேஷு
ரக்ஷஃபிஶாசமநுஜேஷ்வபி யத்ர யத்ர ।
ஜாதஸ்ய மே பவது கேஶவ த்வத்ப்ரஸாதாத்
த்வய்யேவ பக்திரசலாऽவ்யபிசாரிணீ ச ॥ 12॥
ஸுபத்ரா உவாச ।
ஏகோऽபி க்ரு'ஷ்ணஸ்ய க்ரு'தஃ ப்ரணாமோ
தஶாஶ்வமேதாவப்ரு'தேந துல்யஃ ।
தஶாஶ்வமேதீ புநரேதி ஜந்ம
க்ரு'ஷ்ணப்ரணாமீ ந புநர்பவாய ॥ 13॥
அபிமந்யுருவாச ।
கோவிந்த கோவிந்த ஹரே முராரே
கோவிந்த கோவிந்த முகுந்த க்ரு'ஷ்ண
கோவிந்த கோவிந்த ரதாங்கபாணே ।
கோவிந்த கோவிந்த நமாமி நித்யம் ॥ 14॥
த்ரு'ஷ்டத்யும்ந உவாச ।
ஶ்ரீராம நாராயண வாஸுதேவ
கோவிந்த வைகுண்ட முகுந்த க்ரு'ஷ்ண ।
ஶ்ரீகேஶவாநந்த ந்ரு'ஸிம்ஹ விஷ்ணோ
மாம் த்ராஹி ஸம்ஸாரபுஜங்கதஷ்டம் ॥ 15॥
ஸாத்யகிருவாச ।
அப்ரமேய ஹரே விஷ்ணோ க்ரு'ஷ்ண தாமோதராऽச்யுத ।
கோவிந்தாநந்த ஸர்வேஶ வாஸுதேவ நமோऽஸ்து தே ॥ 16॥
உத்தவ உவாச ।
வாஸுதேவம் பரித்யஜ்ய யோऽந்யம் தேவமுபாஸதே ।
த்ரு'ஷிதோ ஜாஹ்நவீதீரே கூபம் கநதி துர்மதிஃ ॥ 17॥
தௌம்ய உவாச ।
அபாம் ஸமீபே ஶயநாஸநஸ்திதே
திவா ச ராத்ரௌ ச யதாதிகச்சதா ।
யத்யஸ்தி கிஞ்சித் ஸுக்ரு'தம் க்ரு'தம் மயா
ஜநார்தநஸ்தேந க்ரு'தேந துஷ்யது ॥ 18॥
ஸஞ்ஜய உவாச ।
ஆர்தா விஷண்ணாஃ ஶிதிலாஶ்ச பீதா
கோரேஷு வ்யாக்ராதிஷு வர்தமாநாஃ ।
ஸங்கீர்த்ய நாராயணஶப்தமாத்ரம்
விமுக்ததுஃகாஃ ஸுகிநோ பவந்தி ॥ 19॥
அக்ரூர உவாச ।
அஹம் து நாராயணதாஸதாஸ-
தாஸஸ்ய தாஸஸ்ய ச தாஸதாஸஃ ।
அந்யோ ந ஹீஶோ ஜகதோ நராணாம்
தஸ்மாதஹம் தந்யதரோऽஸ்மி லோகே ॥ 20॥
விராட உவாச ।
வாஸுதேவஸ்ய யே பக்தாஃ ஶாந்தாஸ்தத்கதசேதஸஃ ।
தேஷாம் தாஸஸ்ய தாஸோऽஹம் பவேயம் ஜந்மஜந்மநி ॥ 21॥
பீஷ்ம உவாச ।
விபரீதேஷு காலேஷு பரிக்ஷீணேஷு பந்துஷு ।
த்ராஹி மாம் க்ரு'பயா க்ரு'ஷ்ண ஶரணாகதவத்ஸல ॥ 22॥
த்ரோண உவாச ।
யே யே ஹதாஶ்சக்ரதரேண தைத்யாம்-
ஸ்த்ரைலோக்யநாதேந ஜநார்தநேந ।
தே தே கதா விஷ்ணுபுரீம் ப்ரயாதாஃ
க்ரோதோऽபி தேவஸ்ய வரேண துல்யஃ ॥ 23॥
க்ரு'பாசார்ய உவாச ।
மஜ்ஜந்மநஃ பலமிதம் மதுகைடபாரே
மத்ப்ரார்தநீய மதநுக்ரஹ ஏஷ ஏவ ।
த்வத்ப்ரு'த்யப்ரு'த்யபரிசாரகப்ரு'த்யப்ரு'த்ய-
ப்ரு'த்யஸ்ய ப்ரு'த்ய இதி மாம் ஸ்மர லோகநாத ॥ 24॥
அஶ்வத்தாம உவாச ।
கோவிந்த கேஶவ ஜநார்தந வாஸுதேவ
விஶ்வேஶ விஶ்வ மதுஸூதந விஶ்வரூப ।
ஶ்ரீபத்மநாப புருஷோத்தம தேஹி தாஸ்யம்
நாராயணாச்யுத ந்ரு'ஸிம்ஹ நமோ நமஸ்தே ॥ 25॥
கர்ண உவாச ।
நாந்யம் வதாமி ந ஶரு'ணோமி ந சிந்தயாமி
நாந்யம் ஸ்மராமி ந பஜாமி ந சாஶ்ரயாமி ।
பக்த்யா த்வதீயசரணாம்புஜமாதரேண
ஶ்ரீஶ்ரீநிவாஸ புருஷோத்தம தேஹி தாஸ்யம் ॥ 26॥
த்ரு'தராஷ்ட்ர உவாச ।
நமோ நமஃ காரணவாமநாய
நாராயணாயாமிதவிக்ரமாய ।
ஶ்ரீஶார்ங்கசக்ராஸிகதாதராய
நமோऽஸ்து தஸ்மை புருஷோத்தமாய ॥ 27॥
காந்தாரீ உவாச ।
த்வமேவ மாதா ச பிதா த்வமேவ
த்வமேவ பந்துஶ்ச ஸகா த்வமேவ ।
த்வமேவ வித்யா த்ரவிணம் த்வமேவ
த்வமேவ ஸர்வம் மம தேவ தேவ ॥ 28॥
த்ருபத உவாச ।
யஜ்ஞேஶாச்யுத கோவிந்த மாதவாநந்த கேஶவ ।
க்ரு'ஷ்ண விஷ்ணோ ஹ்ரு'ஷீகேஶ வாஸுதேவ நமோऽஸ்து தே ॥ 29॥
ஜயத்ரத உவாச ।
நமஃ க்ரு'ஷ்ணாய தேவாய ப்ரஹ்மணேऽநந்தஶக்தயே ।
யோகேஶ்வராய யோகாய த்வாமஹம் ஶரணம் கதஃ ॥ 30॥
விகர்ண உவாச ।
க்ரு'ஷ்ணாய வாஸுதேவாய தேவகீநந்தநாய ச ।
நந்தகோபகுமாராய கோவிந்தாய நமோ நமஃ ॥ 31॥
விராட உவாச ।
நமோ ப்ரஹ்மண்யதேவாய கோப்ராஹ்மணஹிதாய ச ।
ஜகத்திதாய க்ரு'ஷ்ணாய கோவிந்தாய நமோ நமஃ ॥ 32॥
ஶல்ய உவாச ।
அதஸீபுஷ்பஸங்காஶம் பீதவாஸஸமச்யுதம் ।
யே நமஸ்யந்தி கோவிந்தம் தேஷாம் ந வித்யதே பயம் ॥ 33॥
பலபத்ர உவாச ।
க்ரு'ஷ்ண க்ரு'ஷ்ண க்ரு'பாலோ த்வமகதீநாம் கதிர்பவ ।
ஸம்ஸாரார்ணவமக்நாநாம் ப்ரஸீத புருஷோத்தம ॥ 34॥
ஶ்ரீக்ரு'ஷ்ண உவாச ।
க்ரு'ஷ்ண க்ரு'ஷ்ணேதி க்ரு'ஷ்ணேதி யோ மாம் ஸ்மரதி நித்யஶஃ ।
ஜலம் பித்வா யதா பத்மம் நரகாதுத்தராம்யஹம் ॥ 35॥
ஶ்ரீக்ரு'ஷ்ண உவாச ।
நித்யம் வதாமி மநுஜாஃ ஸ்வயமூர்த்வபாஹு-
ர்யோ மாம் முகுந்த நரஸிம்ஹ ஜநார்தநேதி ।
ஜீவோ ஜபத்யநுதிநம் மரணே ரணே வா
பாஷாணகாஷ்டஸத்ரு'ஶாய ததாம்யபீஷ்டம் ॥ 36॥
ஈஶ்வர உவாச ।
ஸக்ரு'ந்நாராயணேத்யுக்த்வா புமாந் கல்பஶதத்ரயம் ।
கங்காதிஸர்வதீர்தேஷு ஸ்நாதோ பவதி புத்ரக ॥ 37॥
ஸூத உவாச ।
தத்ரைவ கங்கா யமுநா ச தத்ர
கோதாவரீ ஸிந்து ஸரஸ்வதீ ச ।
ஸர்வாணி தீர்தாநி வஸந்தி தத்ர
யத்ராச்யுதோதார கதாப்ரஸங்கஃ ॥ 38॥
யம உவாச ।
நரகே பச்யமாநம் து யமேநம் பரிபாஷிதம் ।
கிம் த்வயா நார்சிதோ தேவஃ கேஶவஃ க்லேஶநாஶநஃ ॥ 35॥
நாரத உவாச ।
ஜந்மாந்தரஸஹஸ்ரேண தபோத்யாநஸமாதிநா ।
நராணாம் க்ஷீணபாபாநாம் க்ரு'ஷ்ணே பக்திஃ ப்ரஜாயதே ॥ 40॥
ப்ரஹ்லாத உவாச ।
நாத யோநிஸஹஸ்ரேஷு யேஷு யேஷு வ்ரஜாம்யஹம் ।
தேஷு தேஷ்வசலா பக்திரச்யுதாऽஸ்து ஸதா த்வயி ॥ 41॥
யா ப்ரீதிரவிவேகநாம் விஷயேஷ்வநபாயிநி ।
த்வாமநுஸ்மரதஃ ஸா மே ஹ்ரு'தயாந்மாऽபஸர்பது ॥ 42॥
விஶ்வாமித்ர உவாச ।
கிம் தஸ்ய தாநைஃ கிம் தீர்தைஃ கிம் தபோபிஃ கிமத்வரைஃ ।
யோ நித்யம் த்யாயதே தேவம் நாராயணமநந்யதீஃ ॥ 43॥
ஜமதக்நிருவாச ।
நித்யோத்ஸவோ பவேத்தேஷாம் நித்யம் நித்யம் ச மங்கலம் ।
யேஷாம் ஹ்ரு'திஸ்தோ பகவாந்மங்கலாயதநம் ஹரிஃ ॥ 44॥
பரத்வாஜ உவாச ।
லாபஸ்தேஷாம் ஜயஸ்தேஷாம் குதஸ்தேஷாம் பராஜயஃ ।
யேஷாமிந்தீஶ்வரஶ்யாமோ ஹ்ரு'தயஸ்தோ ஜநார்தநஃ ॥ 45॥
கௌதம உவாச ।
கோகோடிதாநம் க்ரஹணேஷு காஶீ-
ப்ரயாககங்காயுதகல்பவாஸஃ ।
யஜ்ஞாயுதம் மேருஸுவர்ணதாநம்
கோவிந்தநாமஸ்மரணேந துல்யம் ॥ 46॥
அக்நிருவாச ।
கோவிந்தேதி ஸதா ஸ்நாநம் கோவிந்தேதி ஸதா ஜபஃ ।
கோவிந்தேதி ஸதா த்யாநம் ஸதா கோவிந்தகீர்தநம் ॥ 47॥
த்ர்யக்ஷரம் பரமம் ப்ரஹ்ம கோவிந்த த்ர்யக்ஷரம் பரம் ।
தஸ்மாதுச்சாரிதம் யேந ப்ரஹ்மபூயாய கல்பதே ॥ 48॥
வேதவ்யாஸ உவாச ।
அச்யுதஃ கல்பவ்ரு'க்ஷோऽஸாவநந்தஃ காமதேநு வை ।
சிந்தாமணிஸ்து கோவிந்தோ ஹரேர்நாம விசிந்தயேத் ॥ 49॥
இந்த்ர உவாச ।
ஜயது ஜயது தேவோ தேவகீநந்தநோऽயம்
ஜயது ஜயது க்ரு'ஷ்ணோ வ்ரு'ஷ்ணிவம்ஶப்ரதீபஃ ।
ஜயது ஜயது மேகஶ்யாமலஃ கோமலாங்கோ
ஜயது ஜயது ப்ரு'த்வீபாரநாஶோ முகுந்தஃ ॥ 50॥
பிப்பலாயந உவாச ।
ஶ்ரீமந்ந்ரு'ஸிம்ஹவிபவே கருடத்வஜாய
தாபத்ரயோபஶமநாய பவௌஷதாய ।
க்ரு'ஷ்ணாய வ்ரு'ஶ்சிகஜலாக்நிபுஜங்கரோக-
க்லேஶவ்யயாய ஹரயே குரவே நமஸ்தே ॥ 51॥
ஆவிர்ஹோத்ர உவாச ।
க்ரு'ஷ்ண த்வதீயபதபங்கஜபஞ்ஜராந்தே
அத்யைவ மே விஶது மாநஸராஜஹம்ஸஃ ।
ப்ராணப்ரயாணஸமயே கபவாதபித்தைஃ
கண்டாவரோதநவிதௌ ஸ்மரணம் குதஸ்தே ॥ 52॥
விதுர உவாச ।
ஹரேர்நாமைவ நாமைவ நாமைவ மம ஜீவநம் ।
கலௌ நாஸ்த்யேவ நாஸ்த்யேவ நாஸ்த்யேவ கதிரந்யதா ॥ 53॥
வஸிஷ்ட உவாச ।
க்ரு'ஷ்ணேதி மங்கலம் நாம யஸ்ய வாசி ப்ரவர்ததே ।
பஸ்மீபவந்தி தஸ்யாஶு மஹாபாதககோடயஃ ॥ 54॥
அருந்தத்யுவாச ।
க்ரு'ஷ்ணாய வாஸுதேவாய ஹரயே பரமாத்மநே ।
ப்ரணதக்லேஶநாஶாய கோவிந்தாய நமோ நமஃ ॥ 55॥
கஶ்யப உவாச ।
க்ரு'ஷ்ணாநுஸ்மரணாதேவ பாபஸங்கட்டபஞ்ஜரம் ।
ஶததா பேதமாப்நோதி கிரிர்வஜ்ரஹதோ யதா ॥ 56॥
துர்யோதந உவாச ।
ஜாநாமி தர்மம் ந ச மே ப்ரவ்ரு'த்தி-
ர்ஜாநாமி பாபம் ந ச மே நிவ்ரு'த்திஃ ।
கேநாபி தேவேந ஹ்ரு'தி ஸ்திதேந
யதா நியுக்தோऽஸ்மி ததா கரோமி ॥ 57॥
யந்த்ரஸ்ய மம தோஷேண க்ஷம்யதாம் மதுஸூதந ।
அஹம் யந்த்ரம் பவாந் யந்த்ரீ மம தோஷோ ந தீயதாம் ॥ 58॥
ப்ரு'குருவாச ।
நாமைவ தவ கோவிந்த நாம த்வத்தஃ ஶதாதிகம் ।
ததாத்த்யுச்சாரணாந்முக்திஃ பவாநஷ்டாங்கயோகதஃ ॥ 59॥
லோமஶ உவாச ।
நமாமி நாராயண பாதபங்கஜம்
கரோமி நாராயணபூஜநம் ஸதா ।
வதாமி நாராயணநாம நிர்மலம்
ஸ்மராமி நாராயணதத்த்வமவ்யயம் ॥ 60॥
ஶௌநக உவாச ।
ஸ்ம்ரு'தேஃ ஸகலகல்யாணம் பஜநம் யஸ்ய ஜாயதே ।
புருஷம் தமஜம் நித்யம் வ்ரஜாமி ஶரணம் ஹரிம் ॥ 61॥
கர்க உவாச ।
நாராயணேதி மந்த்ரோऽஸ்தி வாகஸ்தி வஶவர்திநீ ।
ததாபி நரகே கோரே பதந்தீத்யத்புதம் மஹத் ॥ 62॥
தால்ப்ய உவாச ।
கிம் தஸ்ய பஹுபிர்மந்த்ரைர்பக்திர்யஸ்ய ஜநார்தநே ।
நமோ நாராயணாயேதி மந்த்ரஃ ஸர்வார்தஸாதாகே ॥ 63॥
வைஶம்பாயந உவாச ।
யத்ர யோகேஶ்வரஃ க்ரு'ஷ்ணோ யத்ர பார்தோ தநுர்தரஃ ।
தத்ர ஶ்ரீர்விஜயோ பூதிர்த்ருவா நீதிர்மதிர்மம ॥ 64॥
அக்நிருவாச ।
ஹரிர்ஹரதி பாபாநி துஷ்டசித்தைரபி ஸ்ம்ரு'தஃ ।
அநிச்சயாபி ஸம்ஸ்ப்ரு'ஷ்டோ தஹத்யேவ ஹி பாவகஃ ॥ 65॥
பரமேஶ்வர உவாச ।
ஸக்ரு'துச்சரிதம் யேந ஹரிரித்யக்ஷரத்வயம் ।
லப்தஃ பரிகரஸ்தேந மோக்ஷாய கமநம் ப்ரதி ॥ 66॥
புலஸ்த்ய உவாச ।
ஹே ஜிஹ்வே ரஸஸாரஜ்ஞே ஸர்வதா மதுரப்ரியே ।
நாராயணாக்யபீயூஷம் பிப ஜிஹ்வே நிரந்தரம் ॥ 67॥
வ்யாஸ உவாச ।
ஸத்யம் ஸத்யம் புநஃ ஸத்யம் ஸத்யம் ஸத்யம் வதாம்யஹம் ।
நாஸ்தி வேதாத்பரம் ஶாஸ்த்ரம் ந தேவஃ கேஶவாத்பரஃ ॥ 68॥
தந்வந்தரிருவாச ।
அச்யுதாநந்த கோவிந்த நாமோச்சாரணபேஷஜாத் ।
நஶ்யந்தி ஸகலா ரோகாஃ ஸத்யம் ஸத்யம் வதாம்யஹம் ॥ 69॥
மார்கண்டேய உவாச ।
ஸ்வர்கதம் மோக்ஷதம் தேவம் ஸுகதம் ஜகதோ குரும் ।
கதம் முஹுர்தமபி தம் வாஸுதேவம் ந சிந்தயேத் ॥ 70॥
அகஸ்த்ய உவாச ।
நிமிஷம் நிமிஷார்தம் வா ப்ராணிநாம் விஷ்ணுசிந்தநம் ।
தத்ர தத்ர குருக்ஷேத்ரம் ப்ரயாகோ நைமிஷம் வரம் ॥ 71॥
வாமதேவ உவாச ।
நிமிஷம் நிமிஷார்தம் வா ப்ராணிநாம் விஷ்ணுசிந்தநம் ।
கல்பகோடிஸஹஸ்ராணி லபதே வாஞ்சிதம் பலம் ॥ 72॥
ஶுக உவாச ।
ஆலோட்ய ஸர்வஶாஸ்த்ராணி விசார்ய ச புநஃ புநஃ ।
இதமேகம் ஸுநிஷ்பந்நம் த்யேயோ நாராயணஃ ஸதா ॥ 73॥
ஶ்ரீமஹாதேவ உவாச ।
ஶரீரே ஜர்ஜரீபூதே வ்யாதிக்ரஸ்தே கலேவரே ।
ஔஷதம் ஜாஹ்நவீதோயம் வைத்யோ நாராயணோ ஹரிஃ ॥ 74॥
ஶௌநக உவாச ।
போஜநாச்சாதநே சிந்தாம் வ்ரு'தா குர்வந்தி வைஷ்ணவாஃ ।
யோऽஸௌ விஶ்வம்பரோ தேவஃ ஸ கிம் பக்தாநுபேக்ஷதே ॥ 75॥
ஸநத்குமார உவாச ।
யஸ்ய ஹஸ்தே கதா சக்ரம் கருடோ யஸ்ய வாஹநம் ।
ஶங்கசக்ரகதாபத்மீ ஸ மே விஷ்ணுஃ ப்ரஸீதது ॥ 76॥
ஏவம் ப்ரஹ்மாதயோ தேவா ரு'ஷயஶ்ச தபோதநாஃ ।
கீர்தயந்தி ஸுரஶ்ரேஷ்டமேவம் நாராயணம் விபும் ॥ 77॥
இதம் பவித்ரமாயுஷ்யம் புண்யம் பாபப்ரணாஶநம் ।
துஃஸ்வப்நநாஶநம் ஸ்தோத்ரம் பாண்டவைஃ பரிகீர்திதம் ॥ 78॥
யஃ படேத்ப்ராதருத்தாய ஶுசிஸ்தத்கதமாநஸஃ ।
கவாம் ஶதஸஹஸ்ரஸ்ய ஸம்யக்தத்தஸ்ய யத்பலம் ॥ 79॥
தத்பலம் ஸமவாப்நோதி யஃ படேதிதி ஸம்ஸ்தவம் ।
ஸர்வபாபவிநிர்முக்தோ விஷ்ணுலோகம் ஸ கச்சதி ॥ 80॥
கங்கா கீதா ச காயத்ரீ கோவிந்தோ கருடத்வஜஃ ।
ககாரைஃ பஞ்சபிர்யுக்தஃ புநர்ஜந்ம ந வித்யதே ॥ 81॥
கீதாம் யஃ படதே நித்யம் ஶ்லோகார்தம் ஶ்லோகமேவ வா ।
முச்யதே ஸர்வபாபேப்யோ விஷ்ணுலோகம் ஸ கச்சதி ॥ 82॥
இதி பாண்டவகீதா அதவா ப்ரபந்நகீதா ஸமாப்தா ।
ௐ தத்ஸத் ।
Roman (IAST) Transliteration
prahlādanāradaparāśarapuṇḍarīka-
vyāsāmbarīṣaśukaśaunakabhīṣmakāvyāḥ |
rukmāṅgadārjunavasiṣṭhavibhīṣaṇādyā
etānahaṃ paramabhāgavatān namāmi || 1||
lomaharṣaṇa uvāca |
dharmo vivardhati yudhiṣṭhirakīrtanena
pāpaṃ praṇaśyati vṛkodarakīrtanena |
śatrurvinaśyati dhanañjayakīrtanena
mādrīsutau kathayatāṃ na bhavanti rogāḥ || 2||
brahmovāca |
ye mānavā vigatarāgaparā¶jñā
nārāyaṇaṃ suraguruṃ satataṃ smaranti |
dhyānena tena hatakilbiṣa cetanāste
mātuḥ payodhararasaṃ na punaḥ pibanti || 3||
indra uvāca |
nārāyaṇo nāma naro narāṇāṃ
prasiddhacauraḥ kathitaḥ pṛthivyām |
anekajanmārjitapāpasañcayaṃ
haratyaśeṣaṃ smṛtamātra eva yaḥ || 4||
yudhiṣṭhira uvāca |
meghaśyāmaṃ pītakauśeyavāsaṃ
śrīvatsāṅkaṃ kaustubhodbhāsitāṅgam |
puṇyopetaṃ puṇḍarīkāyatākṣaṃ
viṣṇuṃ vande sarvalokaikanātham || 5||
bhīma uvāca |
jalaughamagnā sacarā'carā dharā
viṣāṇakoṭyā'khilaviśvamūrtinā |
samuddhṛtā yena varāharūpiṇā
sa me svayambhūrbhagavān prasīdaru || 6||
arjuna uvāca |
acintyamavyaktamanantamavyayaṃ
vibhuṃ prabhuṃ bhāvitaviśvabhāvanam |
trailokyavistāravicārakārakaṃ
hariṃ prapanno'smi gatiṃ mahātmanām || 7||
nakula uvāca |
yadi gamanamadhastāt kālapāśānubandhād
yadi ca kulavihīne jāyate pakṣikīṭe |
kṛmiśatamapi gatvā dhyāyate cāntarātmā
mama bhavatu hṛdisthā keśave bhaktirekā || 8||
sahadeva uvāca |
tasya yajñavarāhasya viṣṇoratulatejasaḥ |
praṇāmaṃ ye prakurvanti teṣāmapi namo namaḥ || 9||
kuntī uvāca |
svakarmaphalanirdiṣṭāṃ yāṃ yāṃ yoniṃ vrajāmyaham |
tasyāṃ tasyāṃ hṛṣīkeśa tvayi bhaktirdṛḍhā'stu me || 10||
mādrī uvāca |
kṛṣṇe ratāḥ kṛṣṇamanusmaranti
rātrau ca kṛṣṇaṃ punarutthitā ye |
te bhinnadehāḥ praviśanti kṛṣṇe
haviryathā mantrahutaṃ hutāśe || 11||
draupadī uvāca |
kīṭeṣu pakṣiṣu mṛgeṣu sarīsṛpeṣu
rakṣaḥpiśācamanujeṣvapi yatra yatra |
jātasya me bhavatu keśava tvatprasādāt
tvayyeva bhaktiracalā'vyabhicāriṇī ca || 12||
subhadrā uvāca |
eko'pi kṛṣṇasya kṛtaḥ praṇāmo
daśāśvamedhāvabhṛthena tulyaḥ |
daśāśvamedhī punareti janma
kṛṣṇapraṇāmī na punarbhavāya || 13||
abhimanyuruvāca |
govinda govinda hare murāre
govinda govinda mukunda kṛṣṇa
govinda govinda rathāṅgapāṇe |
govinda govinda namāmi nityam || 14||
dhṛṣṭadyumna uvāca |
śrīrāma nārāyaṇa vāsudeva
govinda vaikuṇṭha mukunda kṛṣṇa |
śrīkeśavānanta nṛsiṃha viṣṇo
māṃ trāhi saṃsārabhujaṅgadaṣṭam || 15||
sātyakiruvāca |
aprameya hare viṣṇo kṛṣṇa dāmodarā'cyuta |
govindānanta sarveśa vāsudeva namo'stu te || 16||
uddhava uvāca |
vāsudevaṃ parityajya yo'nyaṃ devamupāsate |
tṛṣito jāhnavītīre kūpaṃ khanati durmatiḥ || 17||
dhaumya uvāca |
apāṃ samīpe śayanāsanasthite
divā ca rātrau ca yathādhigacchatā |
yadyasti kiñcit sukṛtaṃ kṛtaṃ mayā
janārdanastena kṛtena tuṣyatu || 18||
sañjaya uvāca |
ārtā viṣaṇṇāḥ śithilāśca bhītā
ghoreṣu vyāghrādiṣu vartamānāḥ |
saṅkīrtya nārāyaṇaśabdamātraṃ
vimuktaduḥkhāḥ sukhino bhavanti || 19||
akrūra uvāca |
ahaṃ tu nārāyaṇadāsadāsa-
dāsasya dāsasya ca dāsadāsaḥ |
anyo na hīśo jagato narāṇāṃ
tasmādahaṃ dhanyataro'smi loke || 20||
virāṭa uvāca |
vāsudevasya ye bhaktāḥ śāntāstadgatacetasaḥ |
teṣāṃ dāsasya dāso'haṃ bhaveyaṃ janmajanmani || 21||
bhīṣma uvāca |
viparīteṣu kāleṣu parikṣīṇeṣu bandhuṣu |
trāhi māṃ kṛpayā kṛṣṇa śaraṇāgatavatsala || 22||
droṇa uvāca |
ye ye hatāścakradhareṇa daityāṃ-
strailokyanāthena janārdanena |
te te gatā viṣṇupurīṃ prayātāḥ
krodho'pi devasya vareṇa tulyaḥ || 23||
kṛpācārya uvāca |
majjanmanaḥ phalamidaṃ madhukaiṭabhāre
matprārthanīya madanugraha eṣa eva |
tvadbhṛtyabhṛtyaparicārakabhṛtyabhṛtya-
bhṛtyasya bhṛtya iti māṃ smara lokanātha || 24||
aśvatthāma uvāca |
govinda keśava janārdana vāsudeva
viśveśa viśva madhusūdana viśvarūpa |
śrīpadmanābha puruṣottama dehi dāsyaṃ
nārāyaṇācyuta nṛsiṃha namo namaste || 25||
karṇa uvāca |
nānyaṃ vadāmi na śaṛṇomi na cintayāmi
nānyaṃ smarāmi na bhajāmi na cāśrayāmi |
bhaktyā tvadīyacaraṇāmbujamādareṇa
śrīśrīnivāsa puruṣottama dehi dāsyam || 26||
dhṛtarāṣṭra uvāca |
namo namaḥ kāraṇavāmanāya
nārāyaṇāyāmitavikramāya |
śrīśārṅgacakrāsigadādharāya
namo'stu tasmai puruṣottamāya || 27||
gāndhārī uvāca |
tvameva mātā ca pitā tvameva
tvameva bandhuśca sakhā tvameva |
tvameva vidyā draviṇaṃ tvameva
tvameva sarvaṃ mama deva deva || 28||
drupada uvāca |
yajñeśācyuta govinda mādhavānanta keśava |
kṛṣṇa viṣṇo hṛṣīkeśa vāsudeva namo'stu te || 29||
jayadratha uvāca |
namaḥ kṛṣṇāya devāya brahmaṇe'nantaśaktaye |
yogeśvarāya yogāya tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 30||
vikarṇa uvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya devakīnandanāya ca |
nandagopakumārāya govindāya namo namaḥ || 31||
virāṭa uvāca |
namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca |
jagaddhitāya kṛṣṇāya govindāya namo namaḥ || 32||
śalya uvāca |
atasīpuṣpasaṅkāśaṃ pītavāsasamacyutam |
ye namasyanti govindaṃ teṣāṃ na vidyate bhayam || 33||
balabhadra uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇa kṛpālo tvamagatīnāṃ gatirbhava |
saṃsārārṇavamagnānāṃ prasīda puruṣottama || 34||
śrīkṛṣṇa uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇeti kṛṣṇeti yo māṃ smarati nityaśaḥ |
jalaṃ bhitvā yathā padmaṃ narakāduddharāmyaham || 35||
śrīkṛṣṇa uvāca |
nityaṃ vadāmi manujāḥ svayamūrdhvabāhu-
ryo māṃ mukunda narasiṃha janārdaneti |
jīvo japatyanudinaṃ maraṇe raṇe vā
pāṣāṇakāṣṭhasadṛśāya dadāmyabhīṣṭam || 36||
īśvara uvāca |
sakṛnnārāyaṇetyuktvā pumān kalpaśatatrayam |
gaṅgādisarvatīrtheṣu snāto bhavati putraka || 37||
sūta uvāca |
tatraiva gaṅgā yamunā ca tatra
godāvarī sindhu sarasvatī ca |
sarvāṇi tīrthāni vasanti tatra
yatrācyutodāra kathāprasaṅgaḥ || 38||
yama uvāca |
narake pacyamānaṃ tu yamenaṃ paribhāṣitam |
kiṃ tvayā nārcito devaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ || 35||
nārada uvāca |
janmāntarasahasreṇa tapodhyānasamādhinā |
narāṇāṃ kṣīṇapāpānāṃ kṛṣṇe bhaktiḥ prajāyate || 40||
prahlāda uvāca |
nātha yonisahasreṣu yeṣu yeṣu vrajāmyaham |
teṣu teṣvacalā bhaktiracyutā'stu sadā tvayi || 41||
yā prītiravivekanāṃ viṣayeṣvanapāyini |
tvāmanusmarataḥ sā me hṛdayānmā'pasarpatu || 42||
viśvāmitra uvāca |
kiṃ tasya dānaiḥ kiṃ tīrthaiḥ kiṃ tapobhiḥ kimadhvaraiḥ |
yo nityaṃ dhyāyate devaṃ nārāyaṇamananyadhīḥ || 43||
jamadagniruvāca |
nityotsavo bhavetteṣāṃ nityaṃ nityaṃ ca maṅgalam |
yeṣāṃ hṛdistho bhagavānmaṅgalāyatanaṃ hariḥ || 44||
bharadvāja uvāca |
lābhasteṣāṃ jayasteṣāṃ kutasteṣāṃ parājayaḥ |
yeṣāmindīśvaraśyāmo hṛdayastho janārdanaḥ || 45||
gautama uvāca |
gokoṭidānaṃ grahaṇeṣu kāśī-
prayāgagaṅgāyutakalpavāsaḥ |
yajñāyutaṃ merusuvarṇadānaṃ
govindanāmasmaraṇena tulyam || 46||
agniruvāca |
govindeti sadā snānaṃ govindeti sadā japaḥ |
govindeti sadā dhyānaṃ sadā govindakīrtanam || 47||
tryakṣaraṃ paramaṃ brahma govinda tryakṣaraṃ param |
tasmāduccāritaṃ yena brahmabhūyāya kalpate || 48||
vedavyāsa uvāca |
acyutaḥ kalpavṛkṣo'sāvanantaḥ kāmadhenu vai |
cintāmaṇistu govindo harernāma vicintayet || 49||
indra uvāca |
jayatu jayatu devo devakīnandano'yaṃ
jayatu jayatu kṛṣṇo vṛṣṇivaṃśapradīpaḥ |
jayatu jayatu meghaśyāmalaḥ komalāṅgo
jayatu jayatu pṛthvībhāranāśo mukundaḥ || 50||
pippalāyana uvāca |
śrīmannṛsiṃhavibhave garuḍadhvajāya
tāpatrayopaśamanāya bhavauṣadhāya |
kṛṣṇāya vṛścikajalāgnibhujaṅgaroga-
kleśavyayāya haraye gurave namaste || 51||
āvirhotra uvāca |
kṛṣṇa tvadīyapadapaṅkajapañjarānte
adyaiva me viśatu mānasarājahaṃsaḥ |
prāṇaprayāṇasamaye kaphavātapittaiḥ
kaṇṭhāvarodhanavidhau smaraṇaṃ kutaste || 52||
vidura uvāca |
harernāmaiva nāmaiva nāmaiva mama jīvanam |
kalau nāstyeva nāstyeva nāstyeva gatiranyathā || 53||
vasiṣṭha uvāca |
kṛṣṇeti maṅgalaṃ nāma yasya vāci pravartate |
bhasmībhavanti tasyāśu mahāpātakakoṭayaḥ || 54||
arundhatyuvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya haraye paramātmane |
praṇatakleśanāśāya govindāya namo namaḥ || 55||
kaśyapa uvāca |
kṛṣṇānusmaraṇādeva pāpasaṅghaṭṭapañjaram |
śatadhā bhedamāpnoti girirvajrahato yathā || 56||
duryodhana uvāca |
jānāmi dharmaṃ na ca me pravṛtti-
rjānāmi pāpaṃ na ca me nivṛttiḥ |
kenāpi devena hṛdi sthitena
yathā niyukto'smi tathā karomi || 57||
yantrasya mama doṣeṇa kṣamyatāṃ madhusūdana |
ahaṃ yantraṃ bhavān yantrī mama doṣo na dīyatām || 58||
bhṛguruvāca |
nāmaiva tava govinda nāma tvattaḥ śatādhikam |
dadāttyuccāraṇānmuktiḥ bhavānaṣṭāṅgayogataḥ || 59||
lomaśa uvāca |
namāmi nārāyaṇa pādapaṅkajaṃ
karomi nārāyaṇapūjanaṃ sadā |
vadāmi nārāyaṇanāma nirmalaṃ
smarāmi nārāyaṇatattvamavyayam || 60||
śaunaka uvāca |
smṛteḥ sakalakalyāṇaṃ bhajanaṃ yasya jāyate |
puruṣaṃ tamajaṃ nityaṃ vrajāmi śaraṇaṃ harim || 61||
garga uvāca |
nārāyaṇeti mantro'sti vāgasti vaśavartinī |
tathāpi narake ghore patantītyadbhutaṃ mahat || 62||
dālbhya uvāca |
kiṃ tasya bahubhirmantrairbhaktiryasya janārdane |
namo nārāyaṇāyeti mantraḥ sarvārthasādhāke || 63||
vaiśampāyana uvāca |
yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ |
tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama || 64||
agniruvāca |
harirharati pāpāni duṣṭacittairapi smṛtaḥ |
anicchayāpi saṃspṛṣṭo dahatyeva hi pāvakaḥ || 65||
parameśvara uvāca |
sakṛduccaritaṃ yena harirityakṣaradvayam |
labdhaḥ parikarastena mokṣāya gamanaṃ prati || 66||
pulastya uvāca |
he jihve rasasārajñe sarvadā madhurapriye |
nārāyaṇākhyapīyūṣaṃ piba jihve nirantaram || 67||
vyāsa uvāca |
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham |
nāsti vedātparaṃ śāstraṃ na devaḥ keśavātparaḥ || 68||
dhanvantariruvāca |
acyutānanta govinda nāmoccāraṇabheṣajāt |
naśyanti sakalā rogāḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham || 69||
mārkaṇḍeya uvāca |
svargadaṃ mokṣadaṃ devaṃ sukhadaṃ jagato gurum |
kathaṃ muhurtamapi taṃ vāsudevaṃ na cintayet || 70||
agastya uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
tatra tatra kurukṣetraṃ prayāgo naimiṣaṃ varam || 71||
vāmadeva uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
kalpakoṭisahasrāṇi labhate vāñchitaṃ phalam || 72||
śuka uvāca |
āloḍya sarvaśāstrāṇi vicārya ca punaḥ punaḥ |
idamekaṃ suniṣpannaṃ dhyeyo nārāyaṇaḥ sadā || 73||
śrīmahādeva uvāca |
śarīre jarjarībhūte vyādhigraste kalevare |
auṣadhaṃ jāhnavītoyaṃ vaidyo nārāyaṇo hariḥ || 74||
śaunaka uvāca |
bhojanācchādane cintāṃ vṛthā kurvanti vaiṣṇavāḥ |
yo'sau viśvambharo devaḥ sa kiṃ bhaktānupekṣate || 75||
sanatkumāra uvāca |
yasya haste gadā cakraṃ garuḍo yasya vāhanam |
śaṅkhacakragadāpadmī sa me viṣṇuḥ prasīdatu || 76||
evaṃ brahmādayo devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ |
kīrtayanti suraśreṣṭhamevaṃ nārāyaṇaṃ vibhum || 77||
idaṃ pavitramāyuṣyaṃ puṇyaṃ pāpapraṇāśanam |
duḥsvapnanāśanaṃ stotraṃ pāṇḍavaiḥ parikīrtitam || 78||
yaḥ paṭhetprātarutthāya śucistadgatamānasaḥ |
gavāṃ śatasahasrasya samyagdattasya yatphalam || 79||
tatphalaṃ samavāpnoti yaḥ paṭhediti saṃstavam |
sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati || 80||
gaṅgā gītā ca gāyatrī govindo garuḍadhvajaḥ |
gakāraiḥ pañcabhiryuktaḥ punarjanma na vidyate || 81||
gītāṃ yaḥ paṭhate nityaṃ ślokārdhaṃ ślokameva vā |
mucyate sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ sa gacchati || 82||
iti pāṇḍavagītā athavā prapannagītā samāptā |
oṃ tatsat |
Sanskrit — Devanagari (original)
प्रह्लादनारदपराशरपुण्डरीक-
व्यासाम्बरीषशुकशौनकभीष्मकाव्याः ।
रुक्माङ्गदार्जुनवसिष्ठविभीषणाद्या
एतानहं परमभागवतान् नमामि ॥ 1॥
लोमहर्षण उवाच ।
धर्मो विवर्धति युधिष्ठिरकीर्तनेन
पापं प्रणश्यति वृकोदरकीर्तनेन ।
शत्रुर्विनश्यति धनञ्जयकीर्तनेन
माद्रीसुतौ कथयतां न भवन्ति रोगाः ॥ 2॥
ब्रह्मोवाच ।
ये मानवा विगतरागपरा¶ज्ञा
नारायणं सुरगुरुं सततं स्मरन्ति ।
ध्यानेन तेन हतकिल्बिष चेतनास्ते
मातुः पयोधररसं न पुनः पिबन्ति ॥ 3॥
इन्द्र उवाच ।
नारायणो नाम नरो नराणां
प्रसिद्धचौरः कथितः पृथिव्याम् ।
अनेकजन्मार्जितपापसञ्चयं
हरत्यशेषं स्मृतमात्र एव यः ॥ 4॥
युधिष्ठिर उवाच ।
मेघश्यामं पीतकौशेयवासं
श्रीवत्साङ्कं कौस्तुभोद्भासिताङ्गम् ।
पुण्योपेतं पुण्डरीकायताक्षं
विष्णुं वन्दे सर्वलोकैकनाथम् ॥ 5॥
भीम उवाच ।
जलौघमग्ना सचराऽचरा धरा
विषाणकोट्याऽखिलविश्वमूर्तिना ।
समुद्धृता येन वराहरूपिणा
स मे स्वयम्भूर्भगवान् प्रसीदरु ॥ 6॥
अर्जुन उवाच ।
अचिन्त्यमव्यक्तमनन्तमव्ययं
विभुं प्रभुं भावितविश्वभावनम् ।
त्रैलोक्यविस्तारविचारकारकं
हरिं प्रपन्नोऽस्मि गतिं महात्मनाम् ॥ 7॥
नकुल उवाच ।
यदि गमनमधस्तात् कालपाशानुबन्धाद्
यदि च कुलविहीने जायते पक्षिकीटे ।
कृमिशतमपि गत्वा ध्यायते चान्तरात्मा
मम भवतु हृदिस्था केशवे भक्तिरेका ॥ 8॥
सहदेव उवाच ।
तस्य यज्ञवराहस्य विष्णोरतुलतेजसः ।
प्रणामं ये प्रकुर्वन्ति तेषामपि नमो नमः ॥ 9॥
कुन्ती उवाच ।
स्वकर्मफलनिर्दिष्टां यां यां योनिं व्रजाम्यहम् ।
तस्यां तस्यां हृषीकेश त्वयि भक्तिर्दृढाऽस्तु मे ॥ 10॥
माद्री उवाच ।
कृष्णे रताः कृष्णमनुस्मरन्ति
रात्रौ च कृष्णं पुनरुत्थिता ये ।
ते भिन्नदेहाः प्रविशन्ति कृष्णे
हविर्यथा मन्त्रहुतं हुताशे ॥ 11॥
द्रौपदी उवाच ।
कीटेषु पक्षिषु मृगेषु सरीसृपेषु
रक्षःपिशाचमनुजेष्वपि यत्र यत्र ।
जातस्य मे भवतु केशव त्वत्प्रसादात्
त्वय्येव भक्तिरचलाऽव्यभिचारिणी च ॥ 12॥
सुभद्रा उवाच ।
एकोऽपि कृष्णस्य कृतः प्रणामो
दशाश्वमेधावभृथेन तुल्यः ।
दशाश्वमेधी पुनरेति जन्म
कृष्णप्रणामी न पुनर्भवाय ॥ 13॥
अभिमन्युरुवाच ।
गोविन्द गोविन्द हरे मुरारे
गोविन्द गोविन्द मुकुन्द कृष्ण
गोविन्द गोविन्द रथाङ्गपाणे ।
गोविन्द गोविन्द नमामि नित्यम् ॥ 14॥
धृष्टद्युम्न उवाच ।
श्रीराम नारायण वासुदेव
गोविन्द वैकुण्ठ मुकुन्द कृष्ण ।
श्रीकेशवानन्त नृसिंह विष्णो
मां त्राहि संसारभुजङ्गदष्टम् ॥ 15॥
सात्यकिरुवाच ।
अप्रमेय हरे विष्णो कृष्ण दामोदराऽच्युत ।
गोविन्दानन्त सर्वेश वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ 16॥
उद्धव उवाच ।
वासुदेवं परित्यज्य योऽन्यं देवमुपासते ।
तृषितो जाह्नवीतीरे कूपं खनति दुर्मतिः ॥ 17॥
धौम्य उवाच ।
अपां समीपे शयनासनस्थिते
दिवा च रात्रौ च यथाधिगच्छता ।
यद्यस्ति किञ्चित् सुकृतं कृतं मया
जनार्दनस्तेन कृतेन तुष्यतु ॥ 18॥
सञ्जय उवाच ।
आर्ता विषण्णाः शिथिलाश्च भीता
घोरेषु व्याघ्रादिषु वर्तमानाः ।
सङ्कीर्त्य नारायणशब्दमात्रं
विमुक्तदुःखाः सुखिनो भवन्ति ॥ 19॥
अक्रूर उवाच ।
अहं तु नारायणदासदास-
दासस्य दासस्य च दासदासः ।
अन्यो न हीशो जगतो नराणां
तस्मादहं धन्यतरोऽस्मि लोके ॥ 20॥
विराट उवाच ।
वासुदेवस्य ये भक्ताः शान्तास्तद्गतचेतसः ।
तेषां दासस्य दासोऽहं भवेयं जन्मजन्मनि ॥ 21॥
भीष्म उवाच ।
विपरीतेषु कालेषु परिक्षीणेषु बन्धुषु ।
त्राहि मां कृपया कृष्ण शरणागतवत्सल ॥ 22॥
द्रोण उवाच ।
ये ये हताश्चक्रधरेण दैत्यां-
स्त्रैलोक्यनाथेन जनार्दनेन ।
ते ते गता विष्णुपुरीं प्रयाताः
क्रोधोऽपि देवस्य वरेण तुल्यः ॥ 23॥
कृपाचार्य उवाच ।
मज्जन्मनः फलमिदं मधुकैटभारे
मत्प्रार्थनीय मदनुग्रह एष एव ।
त्वद्भृत्यभृत्यपरिचारकभृत्यभृत्य-
भृत्यस्य भृत्य इति मां स्मर लोकनाथ ॥ 24॥
अश्वत्थाम उवाच ।
गोविन्द केशव जनार्दन वासुदेव
विश्वेश विश्व मधुसूदन विश्वरूप ।
श्रीपद्मनाभ पुरुषोत्तम देहि दास्यं
नारायणाच्युत नृसिंह नमो नमस्ते ॥ 25॥
कर्ण उवाच ।
नान्यं वदामि न शऋणोमि न चिन्तयामि
नान्यं स्मरामि न भजामि न चाश्रयामि ।
भक्त्या त्वदीयचरणाम्बुजमादरेण
श्रीश्रीनिवास पुरुषोत्तम देहि दास्यम् ॥ 26॥
धृतराष्ट्र उवाच ।
नमो नमः कारणवामनाय
नारायणायामितविक्रमाय ।
श्रीशार्ङ्गचक्रासिगदाधराय
नमोऽस्तु तस्मै पुरुषोत्तमाय ॥ 27॥
गान्धारी उवाच ।
त्वमेव माता च पिता त्वमेव
त्वमेव बन्धुश्च सखा त्वमेव ।
त्वमेव विद्या द्रविणं त्वमेव
त्वमेव सर्वं मम देव देव ॥ 28॥
द्रुपद उवाच ।
यज्ञेशाच्युत गोविन्द माधवानन्त केशव ।
कृष्ण विष्णो हृषीकेश वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ 29॥
जयद्रथ उवाच ।
नमः कृष्णाय देवाय ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये ।
योगेश्वराय योगाय त्वामहं शरणं गतः ॥ 30॥
विकर्ण उवाच ।
कृष्णाय वासुदेवाय देवकीनन्दनाय च ।
नन्दगोपकुमाराय गोविन्दाय नमो नमः ॥ 31॥
विराट उवाच ।
नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च ।
जगद्धिताय कृष्णाय गोविन्दाय नमो नमः ॥ 32॥
शल्य उवाच ।
अतसीपुष्पसङ्काशं पीतवाससमच्युतम् ।
ये नमस्यन्ति गोविन्दं तेषां न विद्यते भयम् ॥ 33॥
बलभद्र उवाच ।
कृष्ण कृष्ण कृपालो त्वमगतीनां गतिर्भव ।
संसारार्णवमग्नानां प्रसीद पुरुषोत्तम ॥ 34॥
श्रीकृष्ण उवाच ।
कृष्ण कृष्णेति कृष्णेति यो मां स्मरति नित्यशः ।
जलं भित्वा यथा पद्मं नरकादुद्धराम्यहम् ॥ 35॥
श्रीकृष्ण उवाच ।
नित्यं वदामि मनुजाः स्वयमूर्ध्वबाहु-
र्यो मां मुकुन्द नरसिंह जनार्दनेति ।
जीवो जपत्यनुदिनं मरणे रणे वा
पाषाणकाष्ठसदृशाय ददाम्यभीष्टम् ॥ 36॥
ईश्वर उवाच ।
सकृन्नारायणेत्युक्त्वा पुमान् कल्पशतत्रयम् ।
गङ्गादिसर्वतीर्थेषु स्नातो भवति पुत्रक ॥ 37॥
सूत उवाच ।
तत्रैव गङ्गा यमुना च तत्र
गोदावरी सिन्धु सरस्वती च ।
सर्वाणि तीर्थानि वसन्ति तत्र
यत्राच्युतोदार कथाप्रसङ्गः ॥ 38॥
यम उवाच ।
नरके पच्यमानं तु यमेनं परिभाषितम् ।
किं त्वया नार्चितो देवः केशवः क्लेशनाशनः ॥ 35॥
नारद उवाच ।
जन्मान्तरसहस्रेण तपोध्यानसमाधिना ।
नराणां क्षीणपापानां कृष्णे भक्तिः प्रजायते ॥ 40॥
प्रह्लाद उवाच ।
नाथ योनिसहस्रेषु येषु येषु व्रजाम्यहम् ।
तेषु तेष्वचला भक्तिरच्युताऽस्तु सदा त्वयि ॥ 41॥
या प्रीतिरविवेकनां विषयेष्वनपायिनि ।
त्वामनुस्मरतः सा मे हृदयान्माऽपसर्पतु ॥ 42॥
विश्वामित्र उवाच ।
किं तस्य दानैः किं तीर्थैः किं तपोभिः किमध्वरैः ।
यो नित्यं ध्यायते देवं नारायणमनन्यधीः ॥ 43॥
जमदग्निरुवाच ।
नित्योत्सवो भवेत्तेषां नित्यं नित्यं च मङ्गलम् ।
येषां हृदिस्थो भगवान्मङ्गलायतनं हरिः ॥ 44॥
भरद्वाज उवाच ।
लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराजयः ।
येषामिन्दीश्वरश्यामो हृदयस्थो जनार्दनः ॥ 45॥
गौतम उवाच ।
गोकोटिदानं ग्रहणेषु काशी-
प्रयागगङ्गायुतकल्पवासः ।
यज्ञायुतं मेरुसुवर्णदानं
गोविन्दनामस्मरणेन तुल्यम् ॥ 46॥
अग्निरुवाच ।
गोविन्देति सदा स्नानं गोविन्देति सदा जपः ।
गोविन्देति सदा ध्यानं सदा गोविन्दकीर्तनम् ॥ 47॥
त्र्यक्षरं परमं ब्रह्म गोविन्द त्र्यक्षरं परम् ।
तस्मादुच्चारितं येन ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ 48॥
वेदव्यास उवाच ।
अच्युतः कल्पवृक्षोऽसावनन्तः कामधेनु वै ।
चिन्तामणिस्तु गोविन्दो हरेर्नाम विचिन्तयेत् ॥ 49॥
इन्द्र उवाच ।
जयतु जयतु देवो देवकीनन्दनोऽयं
जयतु जयतु कृष्णो वृष्णिवंशप्रदीपः ।
जयतु जयतु मेघश्यामलः कोमलाङ्गो
जयतु जयतु पृथ्वीभारनाशो मुकुन्दः ॥ 50॥
पिप्पलायन उवाच ।
श्रीमन्नृसिंहविभवे गरुडध्वजाय
तापत्रयोपशमनाय भवौषधाय ।
कृष्णाय वृश्चिकजलाग्निभुजङ्गरोग-
क्लेशव्ययाय हरये गुरवे नमस्ते ॥ 51॥
आविर्होत्र उवाच ।
कृष्ण त्वदीयपदपङ्कजपञ्जरान्ते
अद्यैव मे विशतु मानसराजहंसः ।
प्राणप्रयाणसमये कफवातपित्तैः
कण्ठावरोधनविधौ स्मरणं कुतस्ते ॥ 52॥
विदुर उवाच ।
हरेर्नामैव नामैव नामैव मम जीवनम् ।
कलौ नास्त्येव नास्त्येव नास्त्येव गतिरन्यथा ॥ 53॥
वसिष्ठ उवाच ।
कृष्णेति मङ्गलं नाम यस्य वाचि प्रवर्तते ।
भस्मीभवन्ति तस्याशु महापातककोटयः ॥ 54॥
अरुन्धत्युवाच ।
कृष्णाय वासुदेवाय हरये परमात्मने ।
प्रणतक्लेशनाशाय गोविन्दाय नमो नमः ॥ 55॥
कश्यप उवाच ।
कृष्णानुस्मरणादेव पापसङ्घट्टपञ्जरम् ।
शतधा भेदमाप्नोति गिरिर्वज्रहतो यथा ॥ 56॥
दुर्योधन उवाच ।
जानामि धर्मं न च मे प्रवृत्ति-
र्जानामि पापं न च मे निवृत्तिः ।
केनापि देवेन हृदि स्थितेन
यथा नियुक्तोऽस्मि तथा करोमि ॥ 57॥
यन्त्रस्य मम दोषेण क्षम्यतां मधुसूदन ।
अहं यन्त्रं भवान् यन्त्री मम दोषो न दीयताम् ॥ 58॥
भृगुरुवाच ।
नामैव तव गोविन्द नाम त्वत्तः शताधिकम् ।
ददात्त्युच्चारणान्मुक्तिः भवानष्टाङ्गयोगतः ॥ 59॥
लोमश उवाच ।
नमामि नारायण पादपङ्कजं
करोमि नारायणपूजनं सदा ।
वदामि नारायणनाम निर्मलं
स्मरामि नारायणतत्त्वमव्ययम् ॥ 60॥
शौनक उवाच ।
स्मृतेः सकलकल्याणं भजनं यस्य जायते ।
पुरुषं तमजं नित्यं व्रजामि शरणं हरिम् ॥ 61॥
गर्ग उवाच ।
नारायणेति मन्त्रोऽस्ति वागस्ति वशवर्तिनी ।
तथापि नरके घोरे पतन्तीत्यद्भुतं महत् ॥ 62॥
दाल्भ्य उवाच ।
किं तस्य बहुभिर्मन्त्रैर्भक्तिर्यस्य जनार्दने ।
नमो नारायणायेति मन्त्रः सर्वार्थसाधाके ॥ 63॥
वैशम्पायन उवाच ।
यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।
तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥ 64॥
अग्निरुवाच ।
हरिर्हरति पापानि दुष्टचित्तैरपि स्मृतः ।
अनिच्छयापि संस्पृष्टो दहत्येव हि पावकः ॥ 65॥
परमेश्वर उवाच ।
सकृदुच्चरितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम् ।
लब्धः परिकरस्तेन मोक्षाय गमनं प्रति ॥ 66॥
पुलस्त्य उवाच ।
हे जिह्वे रससारज्ञे सर्वदा मधुरप्रिये ।
नारायणाख्यपीयूषं पिब जिह्वे निरन्तरम् ॥ 67॥
व्यास उवाच ।
सत्यं सत्यं पुनः सत्यं सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ।
नास्ति वेदात्परं शास्त्रं न देवः केशवात्परः ॥ 68॥
धन्वन्तरिरुवाच ।
अच्युतानन्त गोविन्द नामोच्चारणभेषजात् ।
नश्यन्ति सकला रोगाः सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ॥ 69॥
मार्कण्डेय उवाच ।
स्वर्गदं मोक्षदं देवं सुखदं जगतो गुरुम् ।
कथं मुहुर्तमपि तं वासुदेवं न चिन्तयेत् ॥ 70॥
अगस्त्य उवाच ।
निमिषं निमिषार्धं वा प्राणिनां विष्णुचिन्तनम् ।
तत्र तत्र कुरुक्षेत्रं प्रयागो नैमिषं वरम् ॥ 71॥
वामदेव उवाच ।
निमिषं निमिषार्धं वा प्राणिनां विष्णुचिन्तनम् ।
कल्पकोटिसहस्राणि लभते वाञ्छितं फलम् ॥ 72॥
शुक उवाच ।
आलोड्य सर्वशास्त्राणि विचार्य च पुनः पुनः ।
इदमेकं सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा ॥ 73॥
श्रीमहादेव उवाच ।
शरीरे जर्जरीभूते व्याधिग्रस्ते कलेवरे ।
औषधं जाह्नवीतोयं वैद्यो नारायणो हरिः ॥ 74॥
शौनक उवाच ।
भोजनाच्छादने चिन्तां वृथा कुर्वन्ति वैष्णवाः ।
योऽसौ विश्वम्भरो देवः स किं भक्तानुपेक्षते ॥ 75॥
सनत्कुमार उवाच ।
यस्य हस्ते गदा चक्रं गरुडो यस्य वाहनम् ।
शङ्खचक्रगदापद्मी स मे विष्णुः प्रसीदतु ॥ 76॥
एवं ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः ।
कीर्तयन्ति सुरश्रेष्ठमेवं नारायणं विभुम् ॥ 77॥
इदं पवित्रमायुष्यं पुण्यं पापप्रणाशनम् ।
दुःस्वप्ननाशनं स्तोत्रं पाण्डवैः परिकीर्तितम् ॥ 78॥
यः पठेत्प्रातरुत्थाय शुचिस्तद्गतमानसः ।
गवां शतसहस्रस्य सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् ॥ 79॥
तत्फलं समवाप्नोति यः पठेदिति संस्तवम् ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति ॥ 80॥
गङ्गा गीता च गायत्री गोविन्दो गरुडध्वजः ।
गकारैः पञ्चभिर्युक्तः पुनर्जन्म न विद्यते ॥ 81॥
गीतां यः पठते नित्यं श्लोकार्धं श्लोकमेव वा ।
मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति ॥ 82॥
इति पाण्डवगीता अथवा प्रपन्नगीता समाप्ता ।
ॐ तत्सत् ।
prahlādanāradaparāśarapuṇḍarīka-
vyāsāmbarīṣaśukaśaunakabhīṣmakāvyāḥ |
rukmāṅgadārjunavasiṣṭhavibhīṣaṇādyā
etānahaṃ paramabhāgavatān namāmi || 1||
lomaharṣaṇa uvāca |
dharmo vivardhati yudhiṣṭhirakīrtanena
pāpaṃ praṇaśyati vṛkodarakīrtanena |
śatrurvinaśyati dhanañjayakīrtanena
mādrīsutau kathayatāṃ na bhavanti rogāḥ || 2||
brahmovāca |
ye mānavā vigatarāgaparā¶jñā
nārāyaṇaṃ suraguruṃ satataṃ smaranti |
dhyānena tena hatakilbiṣa cetanāste
mātuḥ payodhararasaṃ na punaḥ pibanti || 3||
indra uvāca |
nārāyaṇo nāma naro narāṇāṃ
prasiddhacauraḥ kathitaḥ pṛthivyām |
anekajanmārjitapāpasañcayaṃ
haratyaśeṣaṃ smṛtamātra eva yaḥ || 4||
yudhiṣṭhira uvāca |
meghaśyāmaṃ pītakauśeyavāsaṃ
śrīvatsāṅkaṃ kaustubhodbhāsitāṅgam |
puṇyopetaṃ puṇḍarīkāyatākṣaṃ
viṣṇuṃ vande sarvalokaikanātham || 5||
bhīma uvāca |
jalaughamagnā sacarā'carā dharā
viṣāṇakoṭyā'khilaviśvamūrtinā |
samuddhṛtā yena varāharūpiṇā
sa me svayambhūrbhagavān prasīdaru || 6||
arjuna uvāca |
acintyamavyaktamanantamavyayaṃ
vibhuṃ prabhuṃ bhāvitaviśvabhāvanam |
trailokyavistāravicārakārakaṃ
hariṃ prapanno'smi gatiṃ mahātmanām || 7||
nakula uvāca |
yadi gamanamadhastāt kālapāśānubandhād
yadi ca kulavihīne jāyate pakṣikīṭe |
kṛmiśatamapi gatvā dhyāyate cāntarātmā
mama bhavatu hṛdisthā keśave bhaktirekā || 8||
sahadeva uvāca |
tasya yajñavarāhasya viṣṇoratulatejasaḥ |
praṇāmaṃ ye prakurvanti teṣāmapi namo namaḥ || 9||
kuntī uvāca |
svakarmaphalanirdiṣṭāṃ yāṃ yāṃ yoniṃ vrajāmyaham |
tasyāṃ tasyāṃ hṛṣīkeśa tvayi bhaktirdṛḍhā'stu me || 10||
mādrī uvāca |
kṛṣṇe ratāḥ kṛṣṇamanusmaranti
rātrau ca kṛṣṇaṃ punarutthitā ye |
te bhinnadehāḥ praviśanti kṛṣṇe
haviryathā mantrahutaṃ hutāśe || 11||
draupadī uvāca |
kīṭeṣu pakṣiṣu mṛgeṣu sarīsṛpeṣu
rakṣaḥpiśācamanujeṣvapi yatra yatra |
jātasya me bhavatu keśava tvatprasādāt
tvayyeva bhaktiracalā'vyabhicāriṇī ca || 12||
subhadrā uvāca |
eko'pi kṛṣṇasya kṛtaḥ praṇāmo
daśāśvamedhāvabhṛthena tulyaḥ |
daśāśvamedhī punareti janma
kṛṣṇapraṇāmī na punarbhavāya || 13||
abhimanyuruvāca |
govinda govinda hare murāre
govinda govinda mukunda kṛṣṇa
govinda govinda rathāṅgapāṇe |
govinda govinda namāmi nityam || 14||
dhṛṣṭadyumna uvāca |
śrīrāma nārāyaṇa vāsudeva
govinda vaikuṇṭha mukunda kṛṣṇa |
śrīkeśavānanta nṛsiṃha viṣṇo
māṃ trāhi saṃsārabhujaṅgadaṣṭam || 15||
sātyakiruvāca |
aprameya hare viṣṇo kṛṣṇa dāmodarā'cyuta |
govindānanta sarveśa vāsudeva namo'stu te || 16||
uddhava uvāca |
vāsudevaṃ parityajya yo'nyaṃ devamupāsate |
tṛṣito jāhnavītīre kūpaṃ khanati durmatiḥ || 17||
dhaumya uvāca |
apāṃ samīpe śayanāsanasthite
divā ca rātrau ca yathādhigacchatā |
yadyasti kiñcit sukṛtaṃ kṛtaṃ mayā
janārdanastena kṛtena tuṣyatu || 18||
sañjaya uvāca |
ārtā viṣaṇṇāḥ śithilāśca bhītā
ghoreṣu vyāghrādiṣu vartamānāḥ |
saṅkīrtya nārāyaṇaśabdamātraṃ
vimuktaduḥkhāḥ sukhino bhavanti || 19||
akrūra uvāca |
ahaṃ tu nārāyaṇadāsadāsa-
dāsasya dāsasya ca dāsadāsaḥ |
anyo na hīśo jagato narāṇāṃ
tasmādahaṃ dhanyataro'smi loke || 20||
virāṭa uvāca |
vāsudevasya ye bhaktāḥ śāntāstadgatacetasaḥ |
teṣāṃ dāsasya dāso'haṃ bhaveyaṃ janmajanmani || 21||
bhīṣma uvāca |
viparīteṣu kāleṣu parikṣīṇeṣu bandhuṣu |
trāhi māṃ kṛpayā kṛṣṇa śaraṇāgatavatsala || 22||
droṇa uvāca |
ye ye hatāścakradhareṇa daityāṃ-
strailokyanāthena janārdanena |
te te gatā viṣṇupurīṃ prayātāḥ
krodho'pi devasya vareṇa tulyaḥ || 23||
kṛpācārya uvāca |
majjanmanaḥ phalamidaṃ madhukaiṭabhāre
matprārthanīya madanugraha eṣa eva |
tvadbhṛtyabhṛtyaparicārakabhṛtyabhṛtya-
bhṛtyasya bhṛtya iti māṃ smara lokanātha || 24||
aśvatthāma uvāca |
govinda keśava janārdana vāsudeva
viśveśa viśva madhusūdana viśvarūpa |
śrīpadmanābha puruṣottama dehi dāsyaṃ
nārāyaṇācyuta nṛsiṃha namo namaste || 25||
karṇa uvāca |
nānyaṃ vadāmi na śaṛṇomi na cintayāmi
nānyaṃ smarāmi na bhajāmi na cāśrayāmi |
bhaktyā tvadīyacaraṇāmbujamādareṇa
śrīśrīnivāsa puruṣottama dehi dāsyam || 26||
dhṛtarāṣṭra uvāca |
namo namaḥ kāraṇavāmanāya
nārāyaṇāyāmitavikramāya |
śrīśārṅgacakrāsigadādharāya
namo'stu tasmai puruṣottamāya || 27||
gāndhārī uvāca |
tvameva mātā ca pitā tvameva
tvameva bandhuśca sakhā tvameva |
tvameva vidyā draviṇaṃ tvameva
tvameva sarvaṃ mama deva deva || 28||
drupada uvāca |
yajñeśācyuta govinda mādhavānanta keśava |
kṛṣṇa viṣṇo hṛṣīkeśa vāsudeva namo'stu te || 29||
jayadratha uvāca |
namaḥ kṛṣṇāya devāya brahmaṇe'nantaśaktaye |
yogeśvarāya yogāya tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 30||
vikarṇa uvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya devakīnandanāya ca |
nandagopakumārāya govindāya namo namaḥ || 31||
virāṭa uvāca |
namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca |
jagaddhitāya kṛṣṇāya govindāya namo namaḥ || 32||
śalya uvāca |
atasīpuṣpasaṅkāśaṃ pītavāsasamacyutam |
ye namasyanti govindaṃ teṣāṃ na vidyate bhayam || 33||
balabhadra uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇa kṛpālo tvamagatīnāṃ gatirbhava |
saṃsārārṇavamagnānāṃ prasīda puruṣottama || 34||
śrīkṛṣṇa uvāca |
kṛṣṇa kṛṣṇeti kṛṣṇeti yo māṃ smarati nityaśaḥ |
jalaṃ bhitvā yathā padmaṃ narakāduddharāmyaham || 35||
śrīkṛṣṇa uvāca |
nityaṃ vadāmi manujāḥ svayamūrdhvabāhu-
ryo māṃ mukunda narasiṃha janārdaneti |
jīvo japatyanudinaṃ maraṇe raṇe vā
pāṣāṇakāṣṭhasadṛśāya dadāmyabhīṣṭam || 36||
īśvara uvāca |
sakṛnnārāyaṇetyuktvā pumān kalpaśatatrayam |
gaṅgādisarvatīrtheṣu snāto bhavati putraka || 37||
sūta uvāca |
tatraiva gaṅgā yamunā ca tatra
godāvarī sindhu sarasvatī ca |
sarvāṇi tīrthāni vasanti tatra
yatrācyutodāra kathāprasaṅgaḥ || 38||
yama uvāca |
narake pacyamānaṃ tu yamenaṃ paribhāṣitam |
kiṃ tvayā nārcito devaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ || 35||
nārada uvāca |
janmāntarasahasreṇa tapodhyānasamādhinā |
narāṇāṃ kṣīṇapāpānāṃ kṛṣṇe bhaktiḥ prajāyate || 40||
prahlāda uvāca |
nātha yonisahasreṣu yeṣu yeṣu vrajāmyaham |
teṣu teṣvacalā bhaktiracyutā'stu sadā tvayi || 41||
yā prītiravivekanāṃ viṣayeṣvanapāyini |
tvāmanusmarataḥ sā me hṛdayānmā'pasarpatu || 42||
viśvāmitra uvāca |
kiṃ tasya dānaiḥ kiṃ tīrthaiḥ kiṃ tapobhiḥ kimadhvaraiḥ |
yo nityaṃ dhyāyate devaṃ nārāyaṇamananyadhīḥ || 43||
jamadagniruvāca |
nityotsavo bhavetteṣāṃ nityaṃ nityaṃ ca maṅgalam |
yeṣāṃ hṛdistho bhagavānmaṅgalāyatanaṃ hariḥ || 44||
bharadvāja uvāca |
lābhasteṣāṃ jayasteṣāṃ kutasteṣāṃ parājayaḥ |
yeṣāmindīśvaraśyāmo hṛdayastho janārdanaḥ || 45||
gautama uvāca |
gokoṭidānaṃ grahaṇeṣu kāśī-
prayāgagaṅgāyutakalpavāsaḥ |
yajñāyutaṃ merusuvarṇadānaṃ
govindanāmasmaraṇena tulyam || 46||
agniruvāca |
govindeti sadā snānaṃ govindeti sadā japaḥ |
govindeti sadā dhyānaṃ sadā govindakīrtanam || 47||
tryakṣaraṃ paramaṃ brahma govinda tryakṣaraṃ param |
tasmāduccāritaṃ yena brahmabhūyāya kalpate || 48||
vedavyāsa uvāca |
acyutaḥ kalpavṛkṣo'sāvanantaḥ kāmadhenu vai |
cintāmaṇistu govindo harernāma vicintayet || 49||
indra uvāca |
jayatu jayatu devo devakīnandano'yaṃ
jayatu jayatu kṛṣṇo vṛṣṇivaṃśapradīpaḥ |
jayatu jayatu meghaśyāmalaḥ komalāṅgo
jayatu jayatu pṛthvībhāranāśo mukundaḥ || 50||
pippalāyana uvāca |
śrīmannṛsiṃhavibhave garuḍadhvajāya
tāpatrayopaśamanāya bhavauṣadhāya |
kṛṣṇāya vṛścikajalāgnibhujaṅgaroga-
kleśavyayāya haraye gurave namaste || 51||
āvirhotra uvāca |
kṛṣṇa tvadīyapadapaṅkajapañjarānte
adyaiva me viśatu mānasarājahaṃsaḥ |
prāṇaprayāṇasamaye kaphavātapittaiḥ
kaṇṭhāvarodhanavidhau smaraṇaṃ kutaste || 52||
vidura uvāca |
harernāmaiva nāmaiva nāmaiva mama jīvanam |
kalau nāstyeva nāstyeva nāstyeva gatiranyathā || 53||
vasiṣṭha uvāca |
kṛṣṇeti maṅgalaṃ nāma yasya vāci pravartate |
bhasmībhavanti tasyāśu mahāpātakakoṭayaḥ || 54||
arundhatyuvāca |
kṛṣṇāya vāsudevāya haraye paramātmane |
praṇatakleśanāśāya govindāya namo namaḥ || 55||
kaśyapa uvāca |
kṛṣṇānusmaraṇādeva pāpasaṅghaṭṭapañjaram |
śatadhā bhedamāpnoti girirvajrahato yathā || 56||
duryodhana uvāca |
jānāmi dharmaṃ na ca me pravṛtti-
rjānāmi pāpaṃ na ca me nivṛttiḥ |
kenāpi devena hṛdi sthitena
yathā niyukto'smi tathā karomi || 57||
yantrasya mama doṣeṇa kṣamyatāṃ madhusūdana |
ahaṃ yantraṃ bhavān yantrī mama doṣo na dīyatām || 58||
bhṛguruvāca |
nāmaiva tava govinda nāma tvattaḥ śatādhikam |
dadāttyuccāraṇānmuktiḥ bhavānaṣṭāṅgayogataḥ || 59||
lomaśa uvāca |
namāmi nārāyaṇa pādapaṅkajaṃ
karomi nārāyaṇapūjanaṃ sadā |
vadāmi nārāyaṇanāma nirmalaṃ
smarāmi nārāyaṇatattvamavyayam || 60||
śaunaka uvāca |
smṛteḥ sakalakalyāṇaṃ bhajanaṃ yasya jāyate |
puruṣaṃ tamajaṃ nityaṃ vrajāmi śaraṇaṃ harim || 61||
garga uvāca |
nārāyaṇeti mantro'sti vāgasti vaśavartinī |
tathāpi narake ghore patantītyadbhutaṃ mahat || 62||
dālbhya uvāca |
kiṃ tasya bahubhirmantrairbhaktiryasya janārdane |
namo nārāyaṇāyeti mantraḥ sarvārthasādhāke || 63||
vaiśampāyana uvāca |
yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ |
tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama || 64||
agniruvāca |
harirharati pāpāni duṣṭacittairapi smṛtaḥ |
anicchayāpi saṃspṛṣṭo dahatyeva hi pāvakaḥ || 65||
parameśvara uvāca |
sakṛduccaritaṃ yena harirityakṣaradvayam |
labdhaḥ parikarastena mokṣāya gamanaṃ prati || 66||
pulastya uvāca |
he jihve rasasārajñe sarvadā madhurapriye |
nārāyaṇākhyapīyūṣaṃ piba jihve nirantaram || 67||
vyāsa uvāca |
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham |
nāsti vedātparaṃ śāstraṃ na devaḥ keśavātparaḥ || 68||
dhanvantariruvāca |
acyutānanta govinda nāmoccāraṇabheṣajāt |
naśyanti sakalā rogāḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham || 69||
mārkaṇḍeya uvāca |
svargadaṃ mokṣadaṃ devaṃ sukhadaṃ jagato gurum |
kathaṃ muhurtamapi taṃ vāsudevaṃ na cintayet || 70||
agastya uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
tatra tatra kurukṣetraṃ prayāgo naimiṣaṃ varam || 71||
vāmadeva uvāca |
nimiṣaṃ nimiṣārdhaṃ vā prāṇināṃ viṣṇucintanam |
kalpakoṭisahasrāṇi labhate vāñchitaṃ phalam || 72||
śuka uvāca |
āloḍya sarvaśāstrāṇi vicārya ca punaḥ punaḥ |
idamekaṃ suniṣpannaṃ dhyeyo nārāyaṇaḥ sadā || 73||
śrīmahādeva uvāca |
śarīre jarjarībhūte vyādhigraste kalevare |
auṣadhaṃ jāhnavītoyaṃ vaidyo nārāyaṇo hariḥ || 74||
śaunaka uvāca |
bhojanācchādane cintāṃ vṛthā kurvanti vaiṣṇavāḥ |
yo'sau viśvambharo devaḥ sa kiṃ bhaktānupekṣate || 75||
sanatkumāra uvāca |
yasya haste gadā cakraṃ garuḍo yasya vāhanam |
śaṅkhacakragadāpadmī sa me viṣṇuḥ prasīdatu || 76||
evaṃ brahmādayo devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ |
kīrtayanti suraśreṣṭhamevaṃ nārāyaṇaṃ vibhum || 77||
idaṃ pavitramāyuṣyaṃ puṇyaṃ pāpapraṇāśanam |
duḥsvapnanāśanaṃ stotraṃ pāṇḍavaiḥ parikīrtitam || 78||
yaḥ paṭhetprātarutthāya śucistadgatamānasaḥ |
gavāṃ śatasahasrasya samyagdattasya yatphalam || 79||
tatphalaṃ samavāpnoti yaḥ paṭhediti saṃstavam |
sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati || 80||
gaṅgā gītā ca gāyatrī govindo garuḍadhvajaḥ |
gakāraiḥ pañcabhiryuktaḥ punarjanma na vidyate || 81||
gītāṃ yaḥ paṭhate nityaṃ ślokārdhaṃ ślokameva vā |
mucyate sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ sa gacchati || 82||
iti pāṇḍavagītā athavā prapannagītā samāptā |
oṃ tatsat |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.