॥ ശ്രീ ഗണേശായ നമഃ ॥
॥ ശ്രീപരമാത്മനേ നമഃ ॥
അഥ കഥാ പ്രാരമ്ഭഃ ।
അഥ പ്രഥമോ-ഽധ്യായഃ
ശ്രീവ്യാസ ഉവാച ।
ഏകദാ നൈമിഷാരണ്യേ ഋഷയ-ശ്ശൌനകാദയഃ ।
പപ്രച്ഛുര്മുനയ-സ്സര്വേ സൂത-മ്പൌരാണിക-ങ്ഖലു ॥ 1॥
ഋഷയ ഊചുഃ ।
വ്രതേന തപസാ കിം-വാഁ പ്രാപ്യതേ വാഞ്ഛിത-മ്ഫലമ് ।
തത്സര്വം ശ്രോതുമിച്ഛാമഃ കഥയസ്വ മഹാമുനേ ॥ 2॥
സൂത ഉവാച ।
നാരദേനൈവ സമ്പൃഷ്ടോ ഭഗവാന് കമലാപതിഃ ।
സുരര്ഷയേ യഥൈവാഹ തച്ഛൃണുധ്വം സമാഹിതാഃ ॥ 3॥
ഏകദാ നാരദോ യോഗീ പരാനുഗ്രഹകാങ്ക്ഷയാ ।
പര്യടന് വിവിധാ-ല്ലോഁകാ-ന്മര്ത്യലോകമുപാഗതഃ ॥ 4॥
തതോദൃഷ്ട്വാ ജനാന്സര്വാ-ന്നാനാക്ലേശസമന്വിതാന് ।
നാനായോനിസമുത്പന്നാന് ക്ലിശ്യമാനാന് സ്വകര്മഭിഃ ॥ 5॥
കേനോപായേന ചൈതേഷാ-ന്ദുഃഖനാശോ ഭവേദ് ധ്രുവമ് ।
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ വിഷ്ണുലോക-ങ്ഗതസ്തദാ ॥ 6॥
തത്ര നാരായണ-ന്ദേവം ശുക്ലവര്ണ-ഞ്ചതുര്ഭുജമ് ।
ശങ്ഖ-ചക്ര-ഗദാ-പദ്മ-വനമാലാ-വിഭൂഷിതമ് ॥ 7॥
ദൃഷ്ട്വാ ത-ന്ദേവദേവേശം സ്തോതും സമുപചക്രമേ ।
നാരദ ഉവാച ।
നമോ വാങ്ഗമനസാതീതരൂപായാനന്തശക്തയേ ।
ആദിമധ്യാന്തഹീനായ നിര്ഗുണായ ഗുണാത്മനേ ॥ 8॥
സര്വേഷാമാദിഭൂതായ ഭക്താനാമാര്തിനാശിനേ ।
ശ്രുത്വാ സ്തോത്ര-ന്തതോ വിഷ്ണുര്നാരദ-മ്പ്രത്യഭാഷത ॥ 9॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച ।
കിമര്ഥമാഗതോ-ഽസി ത്വ-ങ്കി-ന്തേ മനസി വര്തതേ ।
കഥയസ്വ മഹാഭാഗ തത്സര്വ-ങ്കഥായാമി തേ ॥ 10॥
നാരദ ഉവാച ।
മര്ത്യലോകേ ജനാ-സ്സര്വേ നാനാക്ലേശസമന്വിതാഃ ।
നനായോനിസമുത്പന്നാഃ പച്യന്തേ പാപകര്മഭിഃ ॥ 11॥
തത്കഥം ശമയേന്നാഥ ലഘൂപായേന തദ്വദ ।
ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത്സര്വ-ങ്കൃപാസ്തി യദി തേ മയി ॥ 12॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച ।
സാധു പൃഷ്ട-ന്ത്വയാ വത്സ ലോകാനുഗ്രഹകാങ്ക്ഷയാ ।
യത്കൃത്വാ മുച്യതേ മോഹ-ത്തച്ഛൃണുഷ്വ വദാമി തേ ॥ 13॥
വ്രതമസ്തി മഹത്പുണ്യം സ്വര്ഗേ മര്ത്യേ ച ദുര്ലഭമ് ।
തവ സ്നേഹാന്മയാ വത്സ പ്രകാശഃ ക്രിയതേ-ഽധുനാ ॥ 14॥
സത്യനാരായണസ്യൈവ വ്രതം സമ്യഗ്വിധാനതഃ । (സത്യനാരായണസ്യൈവം)
കൃത്വാ സദ്യ-സ്സുഖ-മ്ഭുക്ത്വാ പരത്ര മോക്ഷമാപ്നുയാത് ।
തച്ഛ്രുത്വാ ഭഗവദ്വാക്യ-ന്നാരദോ മുനിരബ്രവീത് ॥ 15॥
നാരദ ഉവാച ।
കി-മ്ഫല-ങ്കിം-വിഁധാന-ഞ്ച കൃത-ങ്കേനൈവ തദ് വ്രതമ് ।
തത്സര്വം-വിഁസ്തരാദ് ബ്രൂഹി കദാ കാര്യം-വ്രഁത-മ്പ്രഭോ ॥ 16॥ (കാര്യംഹിതദ്വ്രതമ്)
ശ്രീഭഗവാനുവാച ।
ദുഃഖശോകാദിശമന-ന്ധനധാന്യപ്രവര്ധനമ് ॥ 17॥
സൌഭാഗ്യസന്തതികരം സര്വത്ര വിജയപ്രദമ് ।
യസ്മിന് കസ്മി-ന്ദിനേ മര്ത്യോ ഭക്തിശ്രദ്ധാസമന്വിതഃ ॥ 18॥
സത്യനാരായണ-ന്ദേവം-യഁജേച്ചൈവ നിശാമുഖേ ।
ബ്രാഹ്മണൈര്ബാന്ധവൈശ്ചൈവ സഹിതോ ധര്മതത്പരഃ ॥ 19॥
നൈവേദ്യ-മ്ഭക്തിതോ ദദ്യാ-ഥ്സപാദ-മ്ഭക്ഷ്യമുത്തമമ് ।
രമ്ഭാഫല-ങ്ഘൃത-ങ്ക്ഷീര-ങ്ഗോധൂമസ്യ ച ചൂര്ണകമ് ॥ 20॥
അഭാവേ ശാലിചൂര്ണം-വാഁ ശര്കരാ വാ ഗുഡസ്തഥാ ।
സപാദം സര്വഭക്ഷ്യാണി ചൈകീകൃത്യ നിവേദയേത് ॥ 21॥
വിപ്രായ ദക്ഷിണാ-ന്ദദ്യാ-ത്കഥാം ശ്രുത്വാ ജനൈ-സ്സഹ ।
തതശ്ച ബന്ധുഭി-സ്സാര്ധം-വിഁപ്രാംശ്ച പ്രതിഭോജയേത് ॥ 22॥
പ്രസാദ-മ്ഭക്ഷയേദ് ഭക്ത്യാ നൃത്യഗീതാദിക-ഞ്ചരേത് ।
തതശ്ച സ്വഗൃഹ-ങ്ഗച്ഛേ-ഥ്സത്യനാരായണം സ്മരന്ന് ॥ 23॥
ഏവ-ങ്കൃതേ മനുഷ്യാണാം-വാഁഞ്ഛാസിദ്ധിര്ഭവേദ് ധ്രുവമ് ।
വിശേഷതഃ കലിയുഗേ ലഘൂപായോ-ഽസ്തി ഭൂതലേ ॥ 24॥ (ലഘൂപായോസ്തി)
॥ ഇതി ശ്രീസ്കാന്ദപുരാണേ രേവാഖണ്ഡേ ശ്രീസത്യനാരായണ വ്രതകഥായാ-മ്പ്രഥമോ-ഽധ്യായഃ ॥ 1 ॥
അഥ ദ്വിതീയോ-ഽധ്യായഃ
സൂത ഉവാച ।
അഥാന്യ-ഥ്സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി കൃതം-യേഁന പുരാ ദ്വിജാഃ ।
കശ്ചി-ത്കാശീപുരേ രമ്യേ ഹ്യാസീദ്വിപ്രോ-ഽതിനിര്ധനഃ ॥ 1॥ (ഹ്യാസീദ്വിപ്രോതിനിര്ധനഃ)
ക്ഷുത്തൃഡ്ഭ്യാം-വ്യാഁകുലോഭൂത്വാ നിത്യ-മ്ബഭ്രാമ ഭൂതലേ ।
ദുഃഖിത-മ്ബ്രാഹ്മണ-ന്ദൃഷ്ട്വാ ഭഗവാ-ന്ബ്രാഹ്മണപ്രിയഃ ॥ 2॥
വൃദ്ധബ്രാഹ്മണ രൂപസ്ത-മ്പപ്രച്ഛ ദ്വിജമാദരാത് ।
കിമര്ഥ-മ്ഭ്രമസേ വിപ്ര മഹീ-ന്നിത്യം സുദുഃഖിതഃ ।
തത്സര്വം ശ്രോതുമിച്ഛാമി കഥ്യതാ-ന്ദ്വിജ സത്തമ ॥ 3॥
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച ।
ബ്രാഹ്മണോ-ഽതി ദരിദ്രോ-ഽഹ-മ്ഭിക്ഷാര്ഥം-വൈഁ ഭ്രമേ മഹീമ് ॥ 4॥ (ബ്രാഹ്മണോതി)
ഉപായം-യഁദി ജാനാസി കൃപയാ കഥയ പ്രഭോ ।
വൃദ്ധബ്രാഹ്മണ ഉവാച ।
സത്യനാരായണോ വിഷ്ണുര്വാഞ്ഛിതാര്ഥഫലപ്രദഃ ॥ 5॥
തസ്യ ത്വ-മ്പൂജനം-വിഁപ്ര കുരുഷ്വ വ്രതമുത്തമമ । (വ്രതമുത്തമമ്)
യത്കൃത്വാ സര്വദുഃഖേഭ്യോ മുക്തോ ഭവതി മാനവഃ ॥ 6॥
വിധാന-ഞ്ച വ്രതസ്യാപി വിപ്രായാഭാഷ്യ യത്നതഃ ।
സത്യനാരായണോ വൃദ്ധസ്തത്രൈവാന്തരധീയത ॥ 7॥
തദ് വ്രതം സങ്കരിഷ്യാമി യദുക്ത-മ്ബ്രാഹ്മണേന വൈ ।
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ വിപ്രോ-ഽസൌ രാത്രൌ നിദ്രാ ന ലബ്ധവാന് ॥ 8॥ (നിദ്രാം)
തതഃ പ്രാത-സ്സമുത്ഥായ സത്യനാരായണവ്രതമ് ।
കരിഷ്യ ഇതി സങ്കല്പ്യ ഭിക്ഷാര്ഥമഗമദ്വിജഃ ॥ 9॥ (ഭിക്ഷാര്ഥമഗമദ്ദ്വിജഃ)
തസ്മിന്നേവ ദിനേ വിപ്രഃ പ്രചുര-ന്ദ്രവ്യമാപ്തവാന് ।
തേനൈവ ബന്ധുഭി-സ്സാര്ധം സത്യസ്യവ്രതമാചരത് ॥ 10॥
സര്വദുഃഖവിനിര്മുക്ത-സ്സര്വസമ്പത്സമന്വിതഃ ।
ബഭൂവ സ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠോ വ്രതസ്യാസ്യ പ്രഭാവതഃ ॥ 11॥
തതഃ പ്രഭൃതി കാല-ഞ്ച മാസി മാസി വ്രത-ങ്കൃതമ് ।
ഏവ-ന്നാരായണസ്യേദം-വ്രഁത-ങ്കൃത്വാ ദ്വിജോത്തമഃ ॥ 12॥
സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ ദുര്ലഭ-മ്മോക്ഷമാപ്തവാന് ।
വ്രതമസ്യ യദാ വിപ്ര പൃഥിവ്യാം സങ്കരിഷ്യതി ॥ 13॥ (വിപ്രാഃ)
തദൈവ സര്വദുഃഖ-ന്തു മനുജസ്യ വിനശ്യതി । (ച മനുജസ്യ)
ഏവ-ന്നാരായണേനോക്ത-ന്നാരദായ മഹാത്മനേ ॥ 14॥
മയാ തത്കഥിതം-വിഁപ്രാഃ കിമന്യ-ത്കഥയാമി വഃ ।
ഋഷയ ഊചുഃ ।
തസ്മാദ് വിപ്രാച്ഛ്രുത-ങ്കേന പൃഥിവ്യാ-ഞ്ചരിത-മ്മുനേ ।
തത്സര്വം ശ്രോതുമിച്ഛാമ-ശ്ശ്രദ്ധാ-ഽസ്മാക-മ്പ്രജായതേ ॥ 15॥ (ശ്രദ്ധാസ്മാകം)
സൂത ഉവാച ।
ശൃണുധ്വ-മ്മുനയ-സ്സര്വേ വ്രതം-യേഁന കൃത-മ്ഭുവി ।
ഏകദാ സ ദ്വിജവരോ യഥാവിഭവ വിസ്തരൈഃ ॥ 16॥
ബന്ധുഭി-സ്സ്വജനൈ-സ്സാര്ധം-വ്രഁത-ങ്കര്തും സമുദ്യതഃ ।
ഏതസ്മിന്നന്തരേ കാലേ കാഷ്ഠക്രേതാ സമാഗമത് ॥ 17॥
ബഹിഃ കാഷ്ഠ-ഞ്ച സംസ്ഥാപ്യ വിപ്രസ്യ ഗൃഹമായയൌ ।
തൃഷ്ണായാ പീഡിതാത്മാ ച ദൃഷ്ട്വാ വിപ്ര-ങ്കൃതം-വ്രഁതമ് ॥ 18॥ (കൃത)
പ്രണിപത്യ ദ്വിജ-മ്പ്രാഹ കിമിദ-ങ്ക്രിയതേ ത്വയാ ।
കൃതേ കി-മ്ഫലമാപ്നോതി വിസ്തരാദ് വദ മേ പ്രഭോ ॥ 19॥ (വിസ്താരാദ്)
വിപ്ര ഉവാച ।
സത്യനാരായണേസ്യേദം-വ്രഁതം സര്വേപ്സിതപ്രദമ് ।
തസ്യ പ്രസാദാന്മേ സര്വ-ന്ധനധാന്യാദിക-മ്മഹത് ॥ 20॥
തസ്മാദേതദ് വ്രത-ഞ്ജ്ഞാത്വാ കാഷ്ഠക്രേതാ-ഽതിഹര്ഷിതഃ ।
പപൌ ജല-മ്പ്രസാദ-ഞ്ച ഭുക്ത്വാ സ നഗരം-യഁയൌ ॥ 21॥
സത്യനാരായണ-ന്ദേവ-മ്മനസാ ഇത്യചിന്തയത് ।
കാഷ്ഠം-വിഁക്രയതോ ഗ്രാമേ പ്രാപ്യതേ ചാദ്യ യദ് ധനമ് ॥ 22॥ (പ്രാപ്യതേമേ-ഽദ്യ)
തേനൈവ സത്യദേവസ്യ കരിഷ്യേ വ്രതമുത്തമമ് ।
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ കാഷ്ഠ-ന്ധൃത്വാ തു മസ്തകേ ॥ 23॥
ജഗാമ നഗരേ രമ്യേ ധനിനാം-യഁത്ര സംസ്ഥിതിഃ ।
തദ്ദിനേ കാഷ്ഠമൂല്യ-ഞ്ച ദ്വിഗുണ-മ്പ്രാപ്തവാനസൌ ॥ 24॥
തതഃ പ്രസന്നഹൃദയ-സ്സുപക്വ-ങ്കദലീ ഫലമ് ।
ശര്കരാഘൃതദുഗ്ധ-ഞ്ച ഗോധൂമസ്യ ച ചൂര്ണകമ് ॥ 25॥
കൃത്വൈകത്ര സപാദ-ഞ്ച ഗൃഹീത്വാ സ്വഗൃഹം-യഁയൌ ।
തതോ ബന്ധൂന് സമാഹൂയ ചകാര വിധിനാ വ്രതമ് ॥ 26॥
തദ് വ്രതസ്യ പ്രഭാവേണ ധനപുത്രാന്വിതോ-ഽഭവത് । (ധനപുത്രാന്വിതോഭവത്)
ഇഹലോകേ സുഖ-മ്ഭുക്ത്വാ ചാന്തേ സത്യപുരം-യഁയൌ ॥ 27॥
॥ ഇതി ശ്രീസ്കാന്ദപുരാണേ രേവാഖണ്ഡേ ശ്രീസത്യനാരായണ വ്രതകഥായാ-ന്ദ്വിതീയോ-ഽധ്യായഃ ॥ 2 ॥
അഥ തൃതീയോ-ഽധ്യായഃ
സൂത ഉവാച ।
പുനരഗ്രേ പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണുധ്വ-മ്മുനി സത്തമാഃ ।
പുരാ ചോല്കാമുഖോ നാമ നൃപശ്ചാസീന്മഹാമതിഃ ॥ 1॥
ജിതേന്ദ്രിയ-സ്സത്യവാദീ യയൌ ദേവാലയ-മ്പ്രതി ।
ദിനേ ദിനേ ധന-ന്ദത്ത്വാ ദ്വിജാന് സന്തോഷയ-ഥ്സുധീഃ ॥ 2॥
ഭാര്യാ തസ്യ പ്രമുഗ്ധാ ച സരോജവദനാ സതീ ।
ഭദ്രശീലാനദീ തീരേ സത്യസ്യവ്രതമാചരത് ॥ 3॥
ഏതസ്മിന്നന്തരേ തത്ര സാധുരേക-സ്സമാഗതഃ ।
വാണിജ്യാര്ഥ-മ്ബഹുധനൈരനേകൈഃ പരിപൂരിതഃ ॥ 4॥
നാവം സംസ്ഥാപ്യ തത്തീരേ ജഗാമ നൃപതി-മ്പ്രതി ।
ദൃഷ്ട്വാ സ വ്രതിന-മ്ഭൂപ-മ്പ്രപച്ഛ വിനയാന്വിതഃ ॥ 5॥
സാധുരുവാച ।
കിമിദ-ങ്കുരുഷേ രാജ-ന്ഭക്തിയുക്തേന ചേതസാ ।
പ്രകാശ-ങ്കുരു തത്സര്വം ശ്രോതുമിച്ഛാമി സാമ്പ്രതമ് ॥ 6॥
രാജോവാച ।
പൂജന-ങ്ക്രിയതേ സാധോ വിഷ്ണോരതുലതേജസഃ ।
വ്രത-ഞ്ച സ്വജനൈ-സ്സാര്ധ-മ്പുത്രാദ്യാവാപ്തി കാമ്യയാ ॥ 7॥
ഭൂപസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ സാധുഃ പ്രോവാച സാദരമ് ।
സര്വ-ങ്കഥയ മേ രാജന് കരിഷ്യേ-ഽഹ-ന്തവോദിതമ് ॥ 8॥
മമാപി സന്തതിര്നാസ്തി ഹ്യേതസ്മാജ്ജായതേ ധ്രുവമ് ।
തതോ നിവൃത്ത്യ വാണിജ്യാ-ഥ്സാനന്ദോ ഗൃഹമാഗതഃ ॥ 9॥
ഭാര്യായൈ കഥിതം സര്വം-വ്രഁതം സന്തതി ദായകമ് ।
തദാ വ്രത-ങ്കരിഷ്യാമി യദാ മേ സന്തതിര്ഭവേത് ॥ 10॥
ഇതി ലീലാവതീ-മ്പ്രാഹ പത്നീം സാധു-സ്സ സത്തമഃ ।
ഏകസ്മി-ന്ദിവസേ തസ്യ ഭാര്യാ ലീലാവതീ സതീ ॥ 11॥ (ഭാര്യാം)
ഭര്തൃയുക്താനന്ദചിത്താ-ഽഭവദ് ധര്മപരായണാ ।
ര്ഗഭിണീ സാ-ഽഭവ-ത്തസ്യ ഭാര്യാ സത്യപ്രസാദതഃ ॥ 12॥ (സാഭവത്)
ദശമേ മാസി വൈ തസ്യാഃ കന്യാരത്നമജായത ।
ദിനേ ദിനേ സാ വവൃധേ ശുക്ലപക്ഷേ യഥാ ശശീ ॥ 13॥
നാമ്നാ കലാവതീ ചേതി തന്നാമകരണ-ങ്കൃതമ് ।
തതോ ലീലാവതീ പ്രാഹ സ്വാമിന-മ്മധുരം-വഁചഃ ॥ 14॥
ന കരോഷി കിമര്ഥം-വൈഁ പുരാ സങ്കല്പിതം-വ്രഁതമ് ।
സാധുരുവാച ।
വിവാഹ സമയേ ത്വസ്യാഃ കരിഷ്യാമി വ്രത-മ്പ്രിയേ ॥ 15॥
ഇതി ഭാര്യാം സമാശ്വാസ്യ ജഗാമ നഗര-മ്പ്രതി ।
തതഃ കലാവതീ കന്യാ വവൃധേ പിതൃവേശ്മനി ॥ 16॥
ദൃഷ്ട്വാ കന്യാ-ന്തത-സ്സാധുര്നഗരേ സഖിഭി-സ്സഹ ।
മന്ത്രയിത്വാ ദ്രുത-ന്ദൂത-മ്പ്രേഷയാമാസ ധര്മവിത് ॥ 17॥
വിവാഹാര്ഥ-ഞ്ച കന്യായാ വരം ശ്രേഷ്ഠം-വിഁചാരയ ।
തേനാജ്ഞപ്തശ്ച ദൂതോ-ഽസൌ കാഞ്ചന-ന്നഗരം-യഁയൌ ॥ 18॥
തസ്മാദേകം-വഁണിക്പുത്രം സമാദായാഗതോ ഹി സഃ ।
ദൃഷ്ട്വാ തു സുന്ദര-മ്ബാലം-വഁണിക്പുത്ര-ങ്ഗുണാന്വിതമ് ॥ 19॥
ജ്ഞാതിഭിര്ബന്ധുഭി-സ്സാര്ധ-മ്പരിതുഷ്ടേന ചേതസാ ।
ദത്താവാന് സാധുപുത്രായ കന്യാം-വിഁധിവിധാനതഃ ॥ 20॥ (സാധുഃപുത്രായ)
തതോ-ഽഭാഗ്യവശാ-ത്തേന വിസ്മൃതം-വ്രഁതമുത്തമമ് । (തതോഭാഗ്യവശാത്)
വിവാഹസമയേ തസ്യാസ്തേന രുഷ്ടോ ഭവ-ത്പ്രഭുഃ ॥ 21॥ (രുഷ്ടോ-ഽഭവത്)
തതഃ കാലേന നിയതോ നിജകര്മ വിശാരദഃ ।
വാണിജ്യാര്ഥ-ന്തത-ശ്ശീഘ്ര-ഞ്ജാമാതൃ സഹിതോ വണിക് ॥ 22॥
രത്നസാരപുരേ രമ്യേ ഗത്വാ സിന്ധു സമീപതഃ ।
വാണിജ്യമകരോ-ഥ്സാധുര്ജാമാത്രാ ശ്രീമതാ സഹ ॥ 23॥
തൌ ഗതൌ നഗരേ രമ്യേ ചന്ദ്രകേതോര്നൃപസ്യ ച । (നഗരേതസ്യ)
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു സത്യനാരായണഃ പ്രഭുഃ ॥ 24॥
ഭ്രഷ്ടപ്രതിജ്ഞമാലോക്യ ശാപ-ന്തസ്മൈ പ്രദത്തവാന് ।
ദാരുണ-ങ്കഠിന-ഞ്ചാസ്യ മഹദ് ദുഃഖ-മ്ഭവിഷ്യതി ॥ 25॥
ഏകസ്മിന്ദിവസേ രാജ്ഞോ ധനമാദായ തസ്കരഃ ।
തത്രൈവ ചാഗത ശ്ചൌരോ വണിജൌ യത്ര സംസ്ഥിതൌ ॥ 26॥
തത്പശ്ചാദ് ധാവകാ-ന്ദൂതാ-ന്ദൃഷ്ടവാ ഭീതേന ചേതസാ ।
ധനം സംസ്ഥാപ്യ തത്രൈവ സ തു ശീഘ്രമലക്ഷിതഃ ॥ 27॥
തതോ ദൂതാസ്സമായാതാ യത്രാസ്തേ സജ്ജനോ വണിക് ।
ദൃഷ്ട്വാ നൃപധന-ന്തത്ര ബദ്ധ്വാ-ഽഽനീതൌ വണിക്സുതൌ ॥ 28॥ (ബദ്ധ്വാനീതൌ)
ഹര്ഷേണ ധാവമാനാശ്ച പ്രോചുര്നൃപസമീപതഃ ।
തസ്കരൌ ദ്വൌ സമാനീതൌ വിലോക്യാജ്ഞാപയ പ്രഭോ ॥ 29॥
രാജ്ഞാ-ഽഽജ്ഞപ്താസ്തത-ശ്ശീഘ്ര-ന്ദൃഢ-മ്ബദ്ധ്വാ തു താ വുഭൌ ।
സ്ഥാപിതൌ ദ്വൌ മഹാദുര്ഗേ കാരാഗാരേ-ഽവിചാരതഃ ॥ 30॥
മായയാ സത്യദേവസ്യ ന ശ്രുത-ങ്കൈസ്തയോര്വചഃ ।
അതസ്തയോര്ധനം രാജ്ഞാ ഗൃഹീത-ഞ്ചന്ദ്രകേതുനാ ॥ 31॥
തച്ഛാപാച്ച തയോര്ഗേഹേ ഭാര്യാ ചൈവാതി ദുഃഖിതാ ।
ചൌരേണാപഹൃതം സര്വ-ങ്ഗൃഹേ യച്ച സ്ഥിത-ന്ധനമ് ॥ 32॥
ആധിവ്യാധിസമായുക്താ ക്ഷുത്പിപാശാതി ദുഃഖിതാ । (ക്ഷുത്പിപാസാതി)
അന്നചിന്താപരാ ഭൂത്വാ ബഭ്രാമ ച ഗൃഹേ ഗൃഹേ ।
കലാവതീ തു കന്യാപി ബഭ്രാമ പ്രതിവാസരമ് ॥ 33॥
ഏകസ്മി-ന്ദിവസേ യാതാ ക്ഷുധാര്താ ദ്വിജമന്ദിരമ് । (ദിവസേ ജാതാ)
ഗത്വാ-ഽപശ്യദ് വ്രത-ന്തത്ര സത്യനാരായണസ്യ ച ॥ 34॥ (ഗത്വാപശ്യദ്)
ഉപവിശ്യ കഥാം ശ്രുത്വാ വരം ര്പ്രാഥിതവത്യപി ।
പ്രസാദ ഭക്ഷണ-ങ്കൃത്വാ യയൌ രാത്രൌ ഗൃഹ-മ്പ്രതി ॥ 35॥
മാതാ കലാവതീ-ങ്കന്യാ-ങ്കഥയാമാസ പ്രേമതഃ ।
പുത്രി രാത്രൌ സ്ഥിതാ കുത്ര കി-ന്തേ മനസി വര്തതേ ॥ 36॥
കന്യാ കലാവതീ പ്രാഹ മാതര-മ്പ്രതി സത്വരമ് ।
ദ്വിജാലയേ വ്രത-മ്മാതര്ദൃഷ്ടം-വാഁഞ്ഛിതസിദ്ധിദമ് ॥ 37॥
തച്ഛ്രുത്വാ കന്യകാ വാക്യം-വ്രഁത-ങ്കര്തും സമുദ്യതാ ।
സാ മുദാ തു വണിഗ്ഭാര്യാ സത്യനാരായണസ്യ ച ॥ 38॥
വ്രത-ഞ്ചക്രേ സൈവ സാധ്വീ ബന്ധുഭി-സ്സ്വജനൈ-സ്സഹ ।
ഭര്തൃജാമാതരൌ ക്ഷിപ്രമാഗച്ഛേതാം സ്വമാശ്രമമ് ॥ 39॥
അപരാധ-ഞ്ച മേ ഭര്തുര്ജാമാതുഃ, ക്ഷന്തുമര്ഹസി ।
വ്രതേനാനേന തുഷ്ടോ-ഽസൌ സത്യനാരായണഃ പുനഃ ॥ 40॥ (തുഷ്ടോസൌ)
ദര്ശയാമാസ സ്വപ്നം ഹീ ചന്ദ്രകേതു-ന്നൃപോത്തമമ് ।
ബന്ദിനൌ മോചയ പ്രാതര്വണിജൌ നൃപസത്തമ ॥ 41॥
ദേയ-ന്ധന-ഞ്ച തത്സര്വ-ങ്ഗൃഹീതം-യഁ-ത്ത്വയാ-ഽധുനാ । (ത്വയാധുനാ)
നോ ചേ-ത്ത്വാ-ന്നാശയിഷ്യാമി സരാജ്യധനപുത്രകമ് ॥ 42॥
ഏവമാഭാഷ്യ രാജാന-ന്ധ്യാനഗമ്യോ-ഽഭവ-ത്പ്രഭുഃ । (ധ്യാനഗമ്യോഭവത്)
തതഃ പ്രഭാതസമയേ രാജാ ച സ്വജനൈ-സ്സഹ ॥ 43॥
ഉപവിശ്യ സഭാമധ്യേ പ്രാഹ സ്വപ്ന-ഞ്ജന-മ്പ്രതി ।
ബദ്ധൌ മഹാജനൌ ശീഘ്ര-മ്മോചയ ദ്വൌ വണിക്സുതൌ ॥ 44॥
ഇതി രാജ്ഞോ വച-ശ്ശ്രുത്വാ മോചയിത്വാ മഹാജനൌ ।
സമാനീയ നൃപസ്യാഗ്രേ പ്രാഹുസ്തേ വിനയാന്വിതാഃ ॥ 45॥
ആനീതൌ ദ്വൌ വണിക്പുത്രൌ മുക്തൌ നിഗഡബന്ധനാത് ।
തതോ മഹാജനൌ നത്വാ ചന്ദ്രകേതു-ന്നൃപോത്തമമ് ॥ 46॥
സ്മരന്തൌ പൂര്വ വൃത്താന്ത-ന്നോചതുര്ഭയവിഹ്വലൌ ।
രാജാ വണിക്സുതൌ വീക്ഷ്യ വചഃ പ്രോവാച സാദരമ് ॥ 47॥
ദേവാ-ത്പ്രാപ്ത-മ്മഹദ്ദുഃഖമിദാനീ-ന്നാസ്തി വൈ ഭയമ് ।
തദാ നിഗഡസന്ത്യാഗ-ങ്ക്ഷൌരകര്മാദ്യകാരയത് ॥ 48॥
വസ്ത്രാലങ്കാരക-ന്ദത്ത്വാ പരിതോഷ്യ നൃപശ്ച തൌ ।
പുരസ്കൃത്യ വണിക്പുത്രൌ വചസാ-ഽതോഷയദ് ഭൃശമ് ॥ 49॥ (വചസാതോഷയദ്ഭൃശമ്)
പുരാനീത-ന്തു യദ് ദ്രവ്യ-ന്ദ്വിഗുണീകൃത്യ ദത്തവാന് ।
പ്രോവാച ച തതോ രാജാ ഗച്ഛ സാധോ നിജാശ്രമമ് ॥ 50॥ (പ്രോവാചതൌ)
രാജാന-മ്പ്രണിപത്യാഹ ഗന്തവ്യ-ന്ത്വത്പ്രസാദതഃ ।
ഇത്യുക്ത്വാ തൌ മഹാവൈശ്യൌ ജഗ്മതു-സ്സ്വഗൃഹ-മ്പ്രതി ॥ 51॥ (മഹാവൈശ്യോ)
॥ ഇതി ശ്രീസ്കാന്ദ പുരാണേ രേവാഖണ്ഡേ ശ്രീസത്യനാരായണ വ്രതകഥായാ-ന്തൃതീയോ-ഽധ്യായഃ ॥ 3 ॥
അഥ ചതുര്ഥോ-ഽധ്യായഃ
സൂത ഉവാച ।
യാത്രാ-ന്തു കൃതവാന് സാധുര്മങ്ഗലായനപൂര്വികാമ് ।
ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ധന-ന്ദത്ത്വാ തദാ തു നഗരം-യഁയൌ ॥ 1॥
കിയദ് ദൂരേ ഗതേ സാധോ സത്യനാരായണഃ പ്രഭുഃ ।
ജിജ്ഞാസാ-ങ്കൃതവാന് സാധൌ കിമസ്തി തവ നൌസ്ഥിതമ് ॥ 2॥
തതോ മഹാജനൌ മത്തൌ ഹേലയാ ച പ്രഹസ്യ വൈ । (മതൌ)
കഥ-മ്പൃച്ഛസി ഭോ ദണ്ഡി-ന്മുദ്രാ-ന്നേതു-ങ്കിമിച്ഛസി ॥ 3॥
ലതാപത്രാദിക-ഞ്ചൈവ വര്തതേ തരണൌ മമ ।
നിഷ്ഠുര-ഞ്ച വച-ശ്ശ്രുത്വാ സത്യ-മ്ഭവതു തേ വചഃ ॥ 4॥
ഏവമുക്ത്വാ ഗത-ശ്ശീഘ്ര-ന്ദണ്ഡീ തസ്യ സമീപതഃ ।
കിയദ് ദൂരേ തതോ ഗത്വാ സ്ഥിത-സ്സിന്ധു സമീപതഃ ॥ 5॥
ഗതേ ദണ്ഡിനി സാധുശ്ച കൃതനിത്യക്രിയസ്തദാ ।
ഉത്ഥിതാ-ന്തരണീ-ന്ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മയ-മ്പരമം-യഁയൌ ॥ 6॥
ദൃഷ്ട്വാ ലതാദിക-ഞ്ചൈവ മൂര്ച്ഛിതോ ന്യപതദ് ഭുവി ।
ലബ്ധസഞ്ജ്ഞോ വണിക്പുത്രസ്തതശ്ചിന്താന്വിതോ-ഽഭവത് ॥ 7॥ (വണിക്പുത്രസ്തതശ്ചിന്താന്വിതോഭവത്)
തദാ തു ദുഹിതുഃ കാന്തോ വചന-ഞ്ചേദമബ്രവീത് ।
കിമര്ഥ-ങ്ക്രിയതേ ശോക-ശ്ശാപോ ദത്തശ്ച ദണ്ഡിനാ ॥ 8॥
ശക്യതേ തേന സര്വം ഹി കര്തു-ഞ്ചാത്ര ന സംശയഃ । (ശക്യതേനേ ന)
അതസ്തച്ഛരണം-യാഁമോ വാഞ്ഛതാര്ഥോ ഭവിഷ്യതി ॥ 9॥ (വാഞ്ഛിതാര്ഥോ)
ജാമാതുര്വചനം ശ്രുത്വാ തത്സകാശ-ങ്ഗതസ്തദാ ।
ദൃഷ്ട്വാ ച ദണ്ഡിന-മ്ഭക്ത്യാ നത്വാ പ്രോവാച സാദരമ് ॥ 10॥
ക്ഷമസ്വ ചാപരാധ-മ്മേ യദുക്ത-ന്തവ സന്നിധൌ ।
ഏവ-മ്പുനഃ പുനര്നത്വാ മഹാശോകാകുലോ-ഽഭവത് ॥ 11॥ (മഹാശോകാകുലോഭവത്)
പ്രോവാച വചന-ന്ദണ്ഡീ വിലപന്തം-വിഁലോക്യ ച ।
മാ രോദീ-ശ്ശൃണുമദ്വാക്യ-മ്മമ പൂജാബഹിര്മുഖഃ ॥ 12॥
മമാജ്ഞയാ ച ദുര്ബുദ്ധേ ലബ്ധ-ന്ദുഃഖ-മ്മുഹുര്മുഹുഃ ।
തച്ഛ്രുത്വാ ഭഗവദ്വാക്യം സ്തുതി-ങ്കര്തും സമുദ്യതഃ ॥ 13॥
സാധുരുവാച ।
ത്വന്മായാമോഹിതാ-സ്സര്വേ ബ്രഹ്മാദ്യാസ്ത്രിദിവൌകസഃ ।
ന ജാനന്തി ഗുണാ-ന്രൂപ-ന്തവാശ്ചര്യമിദ-മ്പ്രഭോ ॥ 14॥
മൂഢോ-ഽഹ-ന്ത്വാ-ങ്കഥ-ഞ്ജാനേ മോഹിതസ്തവമായയാ । (മൂഢോഹം)
പ്രസീദ പൂജയിഷ്യാമി യഥാവിഭവവിസ്തരൈഃ ॥ 15॥
പുരാ വിത്ത-ഞ്ച ത-ഥ്സര്വ-ന്ത്രാഹി മാം ശരണാഗതമ് ।
ശ്രുത്വാ ഭക്തിയുതം-വാഁക്യ-മ്പരിതുഷ്ടോ ജനാര്ദനഃ ॥ 16॥
വര-ഞ്ച വാഞ്ഛിത-ന്ദത്ത്വാ തത്രൈവാന്തര്ദധേ ഹരിഃ ।
തതോ നാവം സമാരൂഹ്യ ദൃഷ്ട്വാ വിത്തപ്രപൂരിതാമ് ॥ 17॥
കൃപയാ സത്യദേവസ്യ സഫലം-വാഁഞ്ഛിത-മ്മമ ।
ഇത്യുക്ത്വാ സ്വജനൈ-സ്സാര്ധ-മ്പൂജാ-ങ്കൃത്വാ യഥാവിധി ॥ 18॥
ഹര്ഷേണ ചാഭവ-ത്പൂര്ണസ്സത്യദേവപ്രസാദതഃ ।
നാവം സംയോഁജ്യ യത്നേന സ്വദേശഗമന-ങ്കൃതമ് ॥ 19॥
സാധുര്ജാമാതര-മ്പ്രാഹ പശ്യ രത്നപുരീ-മ്മമ ।
ദൂത-ഞ്ച പ്രേഷയാമാസ നിജവിത്തസ്യ രക്ഷകമ് ॥ 20॥
തതോ-ഽസൌ നഗര-ങ്ഗത്വാ സാധുഭാര്യാം-വിഁലോക്യ ച । (ദൂതോസൌ)
പ്രോവാച വാഞ്ഛിതം-വാഁക്യ-ന്നത്വാ ബദ്ധാഞ്ജലിസ്തദാ ॥ 21॥
നികടേ നഗരസ്യൈവ ജാമാത്രാ സഹിതോ വണിക് ।
ആഗതോ ബന്ധുവര്ഗൈശ്ച വിത്തൈശ്ച ബഹുഭിര്യുതഃ ॥ 22॥
ശ്രുത്വാ ദൂതമുഖാദ്വാക്യ-മ്മഹാഹര്ഷവതീ സതീ ।
സത്യപൂജാ-ന്തതഃ കൃത്വാ പ്രോവാച തനുജാ-മ്പ്രതി ॥ 23॥
വ്രജാമി ശീഘ്രമാഗച്ഛ സാധുസന്ദര്ശനായ ച ।
ഇതി മാതൃവച-ശ്ശ്രുത്വാ വ്രത-ങ്കൃത്വാ സമാപ്യ ച ॥ 24॥
പ്രസാദ-ഞ്ച പരിത്യജ്യ ഗതാ സാ-ഽപി പതി-മ്പ്രതി । (സാപി)
തേന രുഷ്ടാ-സ്സത്യദേവോ ഭര്താര-ന്തരണി-ന്തഥാ ॥ 25॥ (രുഷ്ടഃ, തരണീം)
സംഹൃത്യ ച ധനൈ-സ്സാര്ധ-ഞ്ജലേ തസ്യാവമജ്ജയത് ।
തതഃ കലാവതീ കന്യാ ന വിലോക്യ നിജ-മ്പതിമ് ॥ 26॥
ശോകേന മഹതാ തത്ര രുദന്തീ ചാപതദ് ഭുവി । (രുദതീ)
ദൃഷ്ട്വാ തഥാവിധാ-ന്നാവ-ങ്കന്യാ-ഞ്ച ബഹുദുഃഖിതാമ് ॥ 27॥
ഭീതേന മനസാ സാധുഃ കിമാശ്ചര്യമിദ-മ്ഭവേത് ।
ചിന്ത്യമാനാശ്ച തേ സര്വേ ബഭൂവുസ്തരിവാഹകാഃ ॥ 28॥
തതോ ലീലാവതീ കന്യാ-ന്ദൃഷ്ട്വാ സാ വിഹ്വലാ-ഽഭവത് ।
വിലലാപാതിദുഃഖേന ഭര്താര-ഞ്ചേദമബ്രവീത ॥ 29॥
ഇദാനീ-ന്നൌകയാ സാര്ധ-ങ്കഥം സോ-ഽഭൂദലക്ഷിതഃ ।
ന ജാനേ കസ്യ ദേവസ്യ ഹേലയാ ചൈവ സാ ഹൃതാ ॥ 30॥
സത്യദേവസ്യ മാഹാത്മ്യ-ഞ്ജ്ഞാതും-വാഁ കേന ശക്യതേ ।
ഇത്യുക്ത്വാ വിലലാപൈവ തതശ്ച സ്വജനൈ-സ്സഹ ॥ 31॥
തതോ ലീലാവതീ കന്യാ-ങ്ക്രൌഡേ കൃത്വാ രുരോദ ഹ ।
തതഃകലാവതീ കന്യാ നഷ്ടേ സ്വാമിനി ദുഃഖിതാ ॥ 32॥
ഗൃഹീത്വാ പാദുകേ തസ്യാനുഗതു-ഞ്ച മനോദധേ । (പാദുകാം)
കന്യായാശ്ചരിത-ന്ദൃഷ്ട്വാ സഭാര്യ-സ്സജ്ജനോ വണിക് ॥ 33॥
അതിശോകേന സന്തപ്തശ്ചിന്തയാമാസ ധര്മവിത് ।
ഹൃതം-വാഁ സത്യദേവേന ഭ്രാന്തോ-ഽഹം സത്യമായയാ ॥ 34॥
സത്യപൂജാ-ങ്കരിഷ്യാമി യഥാവിഭവവിസ്തരൈഃ ।
ഇതി സര്വാന് സമാഹൂയ കഥയിത്വാ മനോരഥമ് ॥ 35॥
നത്വാ ച ദണ്ഡവദ് ഭൂമൌ സത്യദേവ-മ്പുനഃ പുനഃ ।
തതസ്തുഷ്ട-സ്സത്യദേവോ ദീനാനാ-മ്പരിപാലകഃ ॥ 36॥
ജഗാദ വചന-ഞ്ചൈന-ങ്കൃപയാ ഭക്തവത്സലഃ ।
ത്യക്ത്വാ പ്രസാദ-ന്തേ കന്യാ പതി-ന്ദ്രഷ്ടും സമാഗതാ ॥ 37॥
അതോ-ഽദൃഷ്ടോ-ഽഭവത്തസ്യാഃ കന്യകായാഃ പതിര്ധ്രുവമ് ।
ഗൃഹ-ങ്ഗത്വാ പ്രസാദ-ഞ്ച ഭുക്ത്വാ സാ-ഽഽയാതി ചേത്പുനഃ ॥ 38॥ (സായാതി)
ലബ്ധഭര്ത്രീ സുതാ സാധോ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ ।
കന്യകാ താദൃശം-വാഁക്യം ശ്രുത്വാ ഗഗനമണ്ഡലാത് ॥ 39॥
ക്ഷിപ്ര-ന്തദാ ഗൃഹ-ങ്ഗത്വാ പ്രസാദ-ഞ്ച ബുഭോജ സാ ।
പശ്ചാ-ഥ്സാ പുനരാഗത്യ ദദര്ശ സ്വജന-മ്പതിമ് ॥ 40॥ (സാപശ്ചാത്പുനരാഗത്യ, സജനം)
തതഃ കലാവതീ കന്യാ ജഗാദ പിതര-മ്പ്രതി ।
ഇദാനീ-ഞ്ച ഗൃഹം-യാഁഹി വിലമ്ബ-ങ്കുരുഷേ കഥമ് ॥ 41॥
തച്ഛ്രുത്വാ കന്യകാവാക്യം സന്തുഷ്ടോ-ഽഭൂദ്വണിക്സുതഃ ।
പൂജനം സത്യദേവസ്യ കൃത്വാ വിധിവിധാനതഃ ॥ 42॥
ധനൈര്ബന്ധുഗണൈ-സ്സാര്ധ-ഞ്ജഗാമ നിജമന്ദിരമ് ।
പൌര്ണമാസ്യാ-ഞ്ച സങ്ക്രാന്തൌ കൃതവാന് സത്യസ്യ പൂജനമ് ॥ 43॥ (സത്യപൂജനമ്)
ഇഹലോകേ സുഖ-മ്ഭുക്ത്വാ ചാന്തേ സത്യപുരം-യഁയൌ ॥ 44॥
॥ ഇതി ശ്രീസ്കാന്ദ പുരാണേ രേവാഖണ്ഡേ ശ്രീസത്യനാരായണ വ്രതകഥായാ-ഞ്ചതുര്ഥോ-ഽധ്യായഃ ॥ 4 ॥
അഥ പഞ്ചമോ-ഽധ്യായഃ
സൂത ഉവാച ।
അഥാന്യച്ച പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രുണുധ്വ-മ്മുനിസത്തമാഃ ।
ആസീ-ത്തുങ്ഗധ്വജോ രാജാ പ്രജാപാലനതത്പരഃ ॥ 1॥
പ്രസാദം സത്യദേവസ്യ ത്യക്ത്വാ ദുഃഖമവാപ സഃ ।
ഏകദാ സ വന-ങ്ഗത്വാ ഹത്വാ ബഹുവിധാ-ന്പശൂന് ॥ 2॥
ആഗത്യ വടമൂല-ഞ്ച ദൃഷ്ട്വാ സത്യസ്യ പൂജനമ് । (ചാപശ്യത്)
ഗോപാഃ കുര്വന്തി സന്തുഷ്ടാ ഭക്തിയുക്താ-സ്സ ബാന്ധവാഃ ॥ 3॥
രാജാ ദൃഷ്ട്വാ തു ദര്പേണ ന ഗതോ ന നനാമ സഃ ।
തതോ ഗോപഗണാ-സ്സര്വേ പ്രസാദ-ന്നൃപസന്നിധൌ ॥ 4॥
സംസ്ഥാപ്യ പുനരാഗത്യ ഭുക്തത്വാ സര്വേ യഥേപ്സിതമ് ।
തതഃ പ്രസാദം സന്ത്യജ്യ രാജാ ദുഃഖമവാപ സഃ ॥ 5॥
തസ്യ പുത്രശത-ന്നഷ്ട-ന്ധനധാന്യാദിക-ഞ്ച യത് ।
സത്യദേവേന തത്സര്വ-ന്നാശിത-മ്മമ നിശ്ചിതമ് ॥ 6॥
അതസ്തത്രൈവ ഗച്ഛാമി യത്ര ദേവസ്യ പൂജനമ് ।
മനസാ തു വിനിശ്ചിത്യ യയൌ ഗോപാലസന്നിധൌ ॥ 7॥
തതോ-ഽസൌ സത്യദേവസ്യ പൂജാ-ങ്ഗോപഗണൈസ്സഹ ।
ഭക്തിശ്രദ്ധാന്വിതോ ഭൂത്വാ ചകാര വിധിനാ നൃപഃ ॥ 8॥
സത്യദേവപ്രസാദേന ധനപുത്രാന്വിതോ-ഽഭവത് ।
ഇഹലോകേ സുഖ-മ്ഭുക്തത്വാ ചാന്തേ സത്യപുരം-യഁയൌ ॥ 9॥
യ ഇദ-ങ്കുരുതേ സത്യവ്രത-മ്പരമദുര്ലഭമ് ।
ശൃണോതി ച കഥാ-മ്പുണ്യാ-മ്ഭക്തിയുക്തഃ ഫലപ്രദാമ് ॥ 10॥
ധനധാന്യാദിക-ന്തസ്യ ഭവേ-ഥ്സത്യപ്രസാദതഃ ।
ദരിദ്രോ ലഭതേ വിത്ത-മ്ബദ്ധോ മുച്യേത ബന്ധനാത് ॥ 11॥
ഭീതോ ഭയാ-ത്പ്രമുച്യേത സത്യമേവ ന സംശയഃ ।
ഈപ്സിത-ഞ്ച ഫല-മ്ഭുക്ത്വാ ചാന്തേ സത്യപുരംവ്രഁജേത് ॥ 12॥
ഇതി വഃ കഥിതം-വിഁപ്രാ-സ്സത്യനാരായണവ്രതമ് ।
യ-ത്കൃത്വാ സര്വദുഃഖേഭ്യോ മുക്തോ ഭവതി മാനവഃ ॥ 13॥
വിശേഷതഃ കലിയുഗേ സത്യപൂജാ ഫലപ്രദാ ।
കേചി-ത്കാലം-വഁദിഷ്യന്തി സത്യമീശ-ന്തമേവ ച ॥ 14॥
സത്യനാരായണ-ങ്കേചി-ഥ്സത്യദേവ-ന്തഥാപരേ ।
നാനാരൂപധരോ ഭൂത്വാ സര്വേഷാമീപ്സിതപ്രദമ് ॥ 15॥ (സര്വേഷാമീപ്സിതപ്രദഃ)
ഭവിഷ്യതി കലൌ സത്യവ്രതരൂപീ സനാതനഃ ।
ശ്രീവിഷ്ണുനാ ധൃതം രൂപം സര്വേഷാമീപ്സിതപ്രദമ് ॥ 16॥
യ ഇദ-മ്പഠതേ നിത്യം ശൃണോതി മുനിസത്തമാഃ ।
തസ്യ നശ്യന്തി പാപാനി സത്യദേവപ്രസാദതഃ ॥ 17॥
വ്രതം-യൈഁസ്തു കൃത-മ്പൂര്വം സത്യനാരായണസ്യ ച ।
തേഷാ-ന്ത്വപരജന്മാനി കഥയാമി മുനീശ്വരാഃ ॥ 18॥
ശതാനന്ദോമഹാപ്രാജ്ഞസ്സുദാമാബ്രാഹ്മണോ ഹ്യഭൂത് ।
തസ്മിഞ്ജന്മനി ശ്രീകൃഷ്ണ-ന്ധ്യാത്വാ മോക്ഷമവാപ ഹ ॥ 19॥
കാഷ്ഠഭാരവഹോ ഭില്ലോ ഗുഹരാജോ ബഭൂവ ഹ ।
തസ്മിഞ്ജന്മനി ശ്രീരാമം സേവ്യ മോക്ഷ-ഞ്ജഗാമ വൈ ॥ 20॥
ഉല്കാമുഖോ മഹാരാജോ നൃപോ ദശരഥോ-ഽഭവത് ।
ശ്രീരങ്ഗനാഥം സമ്പൂജ്യ ശ്രീവൈകുണ്ഠ-ന്തദാഗമത് ॥ 21॥ (ശ്രീരാമചന്ദ്രസമ്പ്രാപ്യ)
ര്ധാമിക-സ്സത്യസന്ധശ്ച സാധുര്മോരധ്വജോ-ഽഭവത് । (സാധുര്മോരധ്വജോഭവത്)
ദേഹാര്ധ-ങ്ക്രകചൈശ്ഛിത്ത്വാ ദത്വാ മോക്ഷമവാപ ഹ ॥ 22॥
തുങ്ഗധ്വജോ മഹാരാജ-സ്സ്വായമ്ഭുവോ-ഽഭവ-ത്കില । (സ്വായമ്ഭൂരഭവത്)
സര്വാ-ന്ഭാഗവതാന് കൃത്വാ ശ്രീവൈകുണ്ഠ-ന്തദാ-ഽഗമത് ॥ 23॥ (കൃത്ത്വാ, തദാഗമത്)
ഭൂത്വാ ഗോപാശ്ച തേ സര്വേ വ്രജമണ്ഡലവാസിനഃ ।
നിഹത്യ രാക്ഷസാന് സര്വാ-ന്ഗോലോക-ന്തു തദാ യയുഃ ॥ 24॥
॥ ഇതി ശ്രീസ്കാന്ദപുരാണേ രേവാഖണ്ഡേ ശ്രീസത്യനാരായണ വ്രതകഥായാ-മ്പഞ്ചമോ-ഽധ്യായഃ ॥ 5 ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| śrī gaṇeśāya namaḥ ||
|| śrīparamātmane namaḥ ||
atha kathā prārambhaḥ |
atha prathamo-'dhyāyaḥ
śrīvyāsa uvāca |
ekadā naimiṣāraṇye ṛṣaya-śśaunakādayaḥ |
papracchurmunaya-ssarve sūta-mpaurāṇika-ṅkhalu || 1||
ṛṣaya ūcuḥ |
vratena tapasā kiṃ-vā~ prāpyate vāñchita-mphalam |
tatsarvaṃ śrotumicchāmaḥ kathayasva mahāmune || 2||
sūta uvāca |
nāradenaiva sampṛṣṭo bhagavān kamalāpatiḥ |
surarṣaye yathaivāha tacchṛṇudhvaṃ samāhitāḥ || 3||
ekadā nārado yogī parānugrahakāṅkṣayā |
paryaṭan vividhā-llo~kā-nmartyalokamupāgataḥ || 4||
tatodṛṣṭvā janānsarvā-nnānākleśasamanvitān |
nānāyonisamutpannān kliśyamānān svakarmabhiḥ || 5||
kenopāyena caiteṣā-nduḥkhanāśo bhaved dhruvam |
iti sañcintya manasā viṣṇuloka-ṅgatastadā || 6||
tatra nārāyaṇa-ndevaṃ śuklavarṇa-ñcaturbhujam |
śaṅkha-cakra-gadā-padma-vanamālā-vibhūṣitam || 7||
dṛṣṭvā ta-ndevadeveśaṃ stotuṃ samupacakrame |
nārada uvāca |
namo vāṅgamanasātītarūpāyānantaśaktaye |
ādimadhyāntahīnāya nirguṇāya guṇātmane || 8||
sarveṣāmādibhūtāya bhaktānāmārtināśine |
śrutvā stotra-ntato viṣṇurnārada-mpratyabhāṣata || 9||
śrībhagavānuvāca |
kimarthamāgato-'si tva-ṅki-nte manasi vartate |
kathayasva mahābhāga tatsarva-ṅkathāyāmi te || 10||
nārada uvāca |
martyaloke janā-ssarve nānākleśasamanvitāḥ |
nanāyonisamutpannāḥ pacyante pāpakarmabhiḥ || 11||
tatkathaṃ śamayennātha laghūpāyena tadvada |
śrotumicchāmi tatsarva-ṅkṛpāsti yadi te mayi || 12||
śrībhagavānuvāca |
sādhu pṛṣṭa-ntvayā vatsa lokānugrahakāṅkṣayā |
yatkṛtvā mucyate moha-ttacchṛṇuṣva vadāmi te || 13||
vratamasti mahatpuṇyaṃ svarge martye ca durlabham |
tava snehānmayā vatsa prakāśaḥ kriyate-'dhunā || 14||
satyanārāyaṇasyaiva vrataṃ samyagvidhānataḥ | (satyanārāyaṇasyaivaṃ)
kṛtvā sadya-ssukha-mbhuktvā paratra mokṣamāpnuyāt |
tacchrutvā bhagavadvākya-nnārado munirabravīt || 15||
nārada uvāca |
ki-mphala-ṅkiṃ-vi~dhāna-ñca kṛta-ṅkenaiva tad vratam |
tatsarvaṃ-vi~starād brūhi kadā kāryaṃ-vra~ta-mprabho || 16|| (kāryaṃhitadvratam)
śrībhagavānuvāca |
duḥkhaśokādiśamana-ndhanadhānyapravardhanam || 17||
saubhāgyasantatikaraṃ sarvatra vijayapradam |
yasmin kasmi-ndine martyo bhaktiśraddhāsamanvitaḥ || 18||
satyanārāyaṇa-ndevaṃ-ya~jeccaiva niśāmukhe |
brāhmaṇairbāndhavaiścaiva sahito dharmatatparaḥ || 19||
naivedya-mbhaktito dadyā-thsapāda-mbhakṣyamuttamam |
rambhāphala-ṅghṛta-ṅkṣīra-ṅgodhūmasya ca cūrṇakam || 20||
abhāve śālicūrṇaṃ-vā~ śarkarā vā guḍastathā |
sapādaṃ sarvabhakṣyāṇi caikīkṛtya nivedayet || 21||
viprāya dakṣiṇā-ndadyā-tkathāṃ śrutvā janai-ssaha |
tataśca bandhubhi-ssārdhaṃ-vi~prāṃśca pratibhojayet || 22||
prasāda-mbhakṣayed bhaktyā nṛtyagītādika-ñcaret |
tataśca svagṛha-ṅgacche-thsatyanārāyaṇaṃ smarann || 23||
eva-ṅkṛte manuṣyāṇāṃ-vā~ñchāsiddhirbhaved dhruvam |
viśeṣataḥ kaliyuge laghūpāyo-'sti bhūtale || 24|| (laghūpāyosti)
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-mprathamo-'dhyāyaḥ || 1 ||
atha dvitīyo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
athānya-thsampravakṣyāmi kṛtaṃ-ye~na purā dvijāḥ |
kaści-tkāśīpure ramye hyāsīdvipro-'tinirdhanaḥ || 1|| (hyāsīdviprotinirdhanaḥ)
kṣuttṛḍbhyāṃ-vyā~kulobhūtvā nitya-mbabhrāma bhūtale |
duḥkhita-mbrāhmaṇa-ndṛṣṭvā bhagavā-nbrāhmaṇapriyaḥ || 2||
vṛddhabrāhmaṇa rūpasta-mpapraccha dvijamādarāt |
kimartha-mbhramase vipra mahī-nnityaṃ suduḥkhitaḥ |
tatsarvaṃ śrotumicchāmi kathyatā-ndvija sattama || 3||
brāhmaṇa uvāca |
brāhmaṇo-'ti daridro-'ha-mbhikṣārthaṃ-vai~ bhrame mahīm || 4|| (brāhmaṇoti)
upāyaṃ-ya~di jānāsi kṛpayā kathaya prabho |
vṛddhabrāhmaṇa uvāca |
satyanārāyaṇo viṣṇurvāñchitārthaphalapradaḥ || 5||
tasya tva-mpūjanaṃ-vi~pra kuruṣva vratamuttamama | (vratamuttamam)
yatkṛtvā sarvaduḥkhebhyo mukto bhavati mānavaḥ || 6||
vidhāna-ñca vratasyāpi viprāyābhāṣya yatnataḥ |
satyanārāyaṇo vṛddhastatraivāntaradhīyata || 7||
tad vrataṃ saṅkariṣyāmi yadukta-mbrāhmaṇena vai |
iti sañcintya vipro-'sau rātrau nidrā na labdhavān || 8|| (nidrāṃ)
tataḥ prāta-ssamutthāya satyanārāyaṇavratam |
kariṣya iti saṅkalpya bhikṣārthamagamadvijaḥ || 9|| (bhikṣārthamagamaddvijaḥ)
tasminneva dine vipraḥ pracura-ndravyamāptavān |
tenaiva bandhubhi-ssārdhaṃ satyasyavratamācarat || 10||
sarvaduḥkhavinirmukta-ssarvasampatsamanvitaḥ |
babhūva sa dvijaśreṣṭho vratasyāsya prabhāvataḥ || 11||
tataḥ prabhṛti kāla-ñca māsi māsi vrata-ṅkṛtam |
eva-nnārāyaṇasyedaṃ-vra~ta-ṅkṛtvā dvijottamaḥ || 12||
sarvapāpavinirmukto durlabha-mmokṣamāptavān |
vratamasya yadā vipra pṛthivyāṃ saṅkariṣyati || 13|| (viprāḥ)
tadaiva sarvaduḥkha-ntu manujasya vinaśyati | (ca manujasya)
eva-nnārāyaṇenokta-nnāradāya mahātmane || 14||
mayā tatkathitaṃ-vi~prāḥ kimanya-tkathayāmi vaḥ |
ṛṣaya ūcuḥ |
tasmād viprācchruta-ṅkena pṛthivyā-ñcarita-mmune |
tatsarvaṃ śrotumicchāma-śśraddhā-'smāka-mprajāyate || 15|| (śraddhāsmākaṃ)
sūta uvāca |
śṛṇudhva-mmunaya-ssarve vrataṃ-ye~na kṛta-mbhuvi |
ekadā sa dvijavaro yathāvibhava vistaraiḥ || 16||
bandhubhi-ssvajanai-ssārdhaṃ-vra~ta-ṅkartuṃ samudyataḥ |
etasminnantare kāle kāṣṭhakretā samāgamat || 17||
bahiḥ kāṣṭha-ñca saṃsthāpya viprasya gṛhamāyayau |
tṛṣṇāyā pīḍitātmā ca dṛṣṭvā vipra-ṅkṛtaṃ-vra~tam || 18|| (kṛta)
praṇipatya dvija-mprāha kimida-ṅkriyate tvayā |
kṛte ki-mphalamāpnoti vistarād vada me prabho || 19|| (vistārād)
vipra uvāca |
satyanārāyaṇesyedaṃ-vra~taṃ sarvepsitapradam |
tasya prasādānme sarva-ndhanadhānyādika-mmahat || 20||
tasmādetad vrata-ñjñātvā kāṣṭhakretā-'tiharṣitaḥ |
papau jala-mprasāda-ñca bhuktvā sa nagaraṃ-ya~yau || 21||
satyanārāyaṇa-ndeva-mmanasā ityacintayat |
kāṣṭhaṃ-vi~krayato grāme prāpyate cādya yad dhanam || 22|| (prāpyateme-'dya)
tenaiva satyadevasya kariṣye vratamuttamam |
iti sañcintya manasā kāṣṭha-ndhṛtvā tu mastake || 23||
jagāma nagare ramye dhanināṃ-ya~tra saṃsthitiḥ |
taddine kāṣṭhamūlya-ñca dviguṇa-mprāptavānasau || 24||
tataḥ prasannahṛdaya-ssupakva-ṅkadalī phalam |
śarkarāghṛtadugdha-ñca godhūmasya ca cūrṇakam || 25||
kṛtvaikatra sapāda-ñca gṛhītvā svagṛhaṃ-ya~yau |
tato bandhūn samāhūya cakāra vidhinā vratam || 26||
tad vratasya prabhāveṇa dhanaputrānvito-'bhavat | (dhanaputrānvitobhavat)
ihaloke sukha-mbhuktvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 27||
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ndvitīyo-'dhyāyaḥ || 2 ||
atha tṛtīyo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
punaragre pravakṣyāmi śṛṇudhva-mmuni sattamāḥ |
purā colkāmukho nāma nṛpaścāsīnmahāmatiḥ || 1||
jitendriya-ssatyavādī yayau devālaya-mprati |
dine dine dhana-ndattvā dvijān santoṣaya-thsudhīḥ || 2||
bhāryā tasya pramugdhā ca sarojavadanā satī |
bhadraśīlānadī tīre satyasyavratamācarat || 3||
etasminnantare tatra sādhureka-ssamāgataḥ |
vāṇijyārtha-mbahudhanairanekaiḥ paripūritaḥ || 4||
nāvaṃ saṃsthāpya tattīre jagāma nṛpati-mprati |
dṛṣṭvā sa vratina-mbhūpa-mprapaccha vinayānvitaḥ || 5||
sādhuruvāca |
kimida-ṅkuruṣe rāja-nbhaktiyuktena cetasā |
prakāśa-ṅkuru tatsarvaṃ śrotumicchāmi sāmpratam || 6||
rājovāca |
pūjana-ṅkriyate sādho viṣṇoratulatejasaḥ |
vrata-ñca svajanai-ssārdha-mputrādyāvāpti kāmyayā || 7||
bhūpasya vacanaṃ śrutvā sādhuḥ provāca sādaram |
sarva-ṅkathaya me rājan kariṣye-'ha-ntavoditam || 8||
mamāpi santatirnāsti hyetasmājjāyate dhruvam |
tato nivṛttya vāṇijyā-thsānando gṛhamāgataḥ || 9||
bhāryāyai kathitaṃ sarvaṃ-vra~taṃ santati dāyakam |
tadā vrata-ṅkariṣyāmi yadā me santatirbhavet || 10||
iti līlāvatī-mprāha patnīṃ sādhu-ssa sattamaḥ |
ekasmi-ndivase tasya bhāryā līlāvatī satī || 11|| (bhāryāṃ)
bhartṛyuktānandacittā-'bhavad dharmaparāyaṇā |
rgabhiṇī sā-'bhava-ttasya bhāryā satyaprasādataḥ || 12|| (sābhavat)
daśame māsi vai tasyāḥ kanyāratnamajāyata |
dine dine sā vavṛdhe śuklapakṣe yathā śaśī || 13||
nāmnā kalāvatī ceti tannāmakaraṇa-ṅkṛtam |
tato līlāvatī prāha svāmina-mmadhuraṃ-va~caḥ || 14||
na karoṣi kimarthaṃ-vai~ purā saṅkalpitaṃ-vra~tam |
sādhuruvāca |
vivāha samaye tvasyāḥ kariṣyāmi vrata-mpriye || 15||
iti bhāryāṃ samāśvāsya jagāma nagara-mprati |
tataḥ kalāvatī kanyā vavṛdhe pitṛveśmani || 16||
dṛṣṭvā kanyā-ntata-ssādhurnagare sakhibhi-ssaha |
mantrayitvā druta-ndūta-mpreṣayāmāsa dharmavit || 17||
vivāhārtha-ñca kanyāyā varaṃ śreṣṭhaṃ-vi~cāraya |
tenājñaptaśca dūto-'sau kāñcana-nnagaraṃ-ya~yau || 18||
tasmādekaṃ-va~ṇikputraṃ samādāyāgato hi saḥ |
dṛṣṭvā tu sundara-mbālaṃ-va~ṇikputra-ṅguṇānvitam || 19||
jñātibhirbandhubhi-ssārdha-mparituṣṭena cetasā |
dattāvān sādhuputrāya kanyāṃ-vi~dhividhānataḥ || 20|| (sādhuḥputrāya)
tato-'bhāgyavaśā-ttena vismṛtaṃ-vra~tamuttamam | (tatobhāgyavaśāt)
vivāhasamaye tasyāstena ruṣṭo bhava-tprabhuḥ || 21|| (ruṣṭo-'bhavat)
tataḥ kālena niyato nijakarma viśāradaḥ |
vāṇijyārtha-ntata-śśīghra-ñjāmātṛ sahito vaṇik || 22||
ratnasārapure ramye gatvā sindhu samīpataḥ |
vāṇijyamakaro-thsādhurjāmātrā śrīmatā saha || 23||
tau gatau nagare ramye candraketornṛpasya ca | (nagaretasya)
etasminneva kāle tu satyanārāyaṇaḥ prabhuḥ || 24||
bhraṣṭapratijñamālokya śāpa-ntasmai pradattavān |
dāruṇa-ṅkaṭhina-ñcāsya mahad duḥkha-mbhaviṣyati || 25||
ekasmindivase rājño dhanamādāya taskaraḥ |
tatraiva cāgata ścauro vaṇijau yatra saṃsthitau || 26||
tatpaścād dhāvakā-ndūtā-ndṛṣṭavā bhītena cetasā |
dhanaṃ saṃsthāpya tatraiva sa tu śīghramalakṣitaḥ || 27||
tato dūtāssamāyātā yatrāste sajjano vaṇik |
dṛṣṭvā nṛpadhana-ntatra baddhvā-''nītau vaṇiksutau || 28|| (baddhvānītau)
harṣeṇa dhāvamānāśca procurnṛpasamīpataḥ |
taskarau dvau samānītau vilokyājñāpaya prabho || 29||
rājñā-''jñaptāstata-śśīghra-ndṛḍha-mbaddhvā tu tā vubhau |
sthāpitau dvau mahādurge kārāgāre-'vicārataḥ || 30||
māyayā satyadevasya na śruta-ṅkaistayorvacaḥ |
atastayordhanaṃ rājñā gṛhīta-ñcandraketunā || 31||
tacchāpācca tayorgehe bhāryā caivāti duḥkhitā |
caureṇāpahṛtaṃ sarva-ṅgṛhe yacca sthita-ndhanam || 32||
ādhivyādhisamāyuktā kṣutpipāśāti duḥkhitā | (kṣutpipāsāti)
annacintāparā bhūtvā babhrāma ca gṛhe gṛhe |
kalāvatī tu kanyāpi babhrāma prativāsaram || 33||
ekasmi-ndivase yātā kṣudhārtā dvijamandiram | (divase jātā)
gatvā-'paśyad vrata-ntatra satyanārāyaṇasya ca || 34|| (gatvāpaśyad)
upaviśya kathāṃ śrutvā varaṃ rprāthitavatyapi |
prasāda bhakṣaṇa-ṅkṛtvā yayau rātrau gṛha-mprati || 35||
mātā kalāvatī-ṅkanyā-ṅkathayāmāsa premataḥ |
putri rātrau sthitā kutra ki-nte manasi vartate || 36||
kanyā kalāvatī prāha mātara-mprati satvaram |
dvijālaye vrata-mmātardṛṣṭaṃ-vā~ñchitasiddhidam || 37||
tacchrutvā kanyakā vākyaṃ-vra~ta-ṅkartuṃ samudyatā |
sā mudā tu vaṇigbhāryā satyanārāyaṇasya ca || 38||
vrata-ñcakre saiva sādhvī bandhubhi-ssvajanai-ssaha |
bhartṛjāmātarau kṣipramāgacchetāṃ svamāśramam || 39||
aparādha-ñca me bharturjāmātuḥ, kṣantumarhasi |
vratenānena tuṣṭo-'sau satyanārāyaṇaḥ punaḥ || 40|| (tuṣṭosau)
darśayāmāsa svapnaṃ hī candraketu-nnṛpottamam |
bandinau mocaya prātarvaṇijau nṛpasattama || 41||
deya-ndhana-ñca tatsarva-ṅgṛhītaṃ-ya~-ttvayā-'dhunā | (tvayādhunā)
no ce-ttvā-nnāśayiṣyāmi sarājyadhanaputrakam || 42||
evamābhāṣya rājāna-ndhyānagamyo-'bhava-tprabhuḥ | (dhyānagamyobhavat)
tataḥ prabhātasamaye rājā ca svajanai-ssaha || 43||
upaviśya sabhāmadhye prāha svapna-ñjana-mprati |
baddhau mahājanau śīghra-mmocaya dvau vaṇiksutau || 44||
iti rājño vaca-śśrutvā mocayitvā mahājanau |
samānīya nṛpasyāgre prāhuste vinayānvitāḥ || 45||
ānītau dvau vaṇikputrau muktau nigaḍabandhanāt |
tato mahājanau natvā candraketu-nnṛpottamam || 46||
smarantau pūrva vṛttānta-nnocaturbhayavihvalau |
rājā vaṇiksutau vīkṣya vacaḥ provāca sādaram || 47||
devā-tprāpta-mmahadduḥkhamidānī-nnāsti vai bhayam |
tadā nigaḍasantyāga-ṅkṣaurakarmādyakārayat || 48||
vastrālaṅkāraka-ndattvā paritoṣya nṛpaśca tau |
puraskṛtya vaṇikputrau vacasā-'toṣayad bhṛśam || 49|| (vacasātoṣayadbhṛśam)
purānīta-ntu yad dravya-ndviguṇīkṛtya dattavān |
provāca ca tato rājā gaccha sādho nijāśramam || 50|| (provācatau)
rājāna-mpraṇipatyāha gantavya-ntvatprasādataḥ |
ityuktvā tau mahāvaiśyau jagmatu-ssvagṛha-mprati || 51|| (mahāvaiśyo)
|| iti śrīskānda purāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ntṛtīyo-'dhyāyaḥ || 3 ||
atha caturtho-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
yātrā-ntu kṛtavān sādhurmaṅgalāyanapūrvikām |
brāhmaṇebhyo dhana-ndattvā tadā tu nagaraṃ-ya~yau || 1||
kiyad dūre gate sādho satyanārāyaṇaḥ prabhuḥ |
jijñāsā-ṅkṛtavān sādhau kimasti tava nausthitam || 2||
tato mahājanau mattau helayā ca prahasya vai | (matau)
katha-mpṛcchasi bho daṇḍi-nmudrā-nnetu-ṅkimicchasi || 3||
latāpatrādika-ñcaiva vartate taraṇau mama |
niṣṭhura-ñca vaca-śśrutvā satya-mbhavatu te vacaḥ || 4||
evamuktvā gata-śśīghra-ndaṇḍī tasya samīpataḥ |
kiyad dūre tato gatvā sthita-ssindhu samīpataḥ || 5||
gate daṇḍini sādhuśca kṛtanityakriyastadā |
utthitā-ntaraṇī-ndṛṣṭvā vismaya-mparamaṃ-ya~yau || 6||
dṛṣṭvā latādika-ñcaiva mūrcchito nyapatad bhuvi |
labdhasañjño vaṇikputrastataścintānvito-'bhavat || 7|| (vaṇikputrastataścintānvitobhavat)
tadā tu duhituḥ kānto vacana-ñcedamabravīt |
kimartha-ṅkriyate śoka-śśāpo dattaśca daṇḍinā || 8||
śakyate tena sarvaṃ hi kartu-ñcātra na saṃśayaḥ | (śakyatene na)
atastaccharaṇaṃ-yā~mo vāñchatārtho bhaviṣyati || 9|| (vāñchitārtho)
jāmāturvacanaṃ śrutvā tatsakāśa-ṅgatastadā |
dṛṣṭvā ca daṇḍina-mbhaktyā natvā provāca sādaram || 10||
kṣamasva cāparādha-mme yadukta-ntava sannidhau |
eva-mpunaḥ punarnatvā mahāśokākulo-'bhavat || 11|| (mahāśokākulobhavat)
provāca vacana-ndaṇḍī vilapantaṃ-vi~lokya ca |
mā rodī-śśṛṇumadvākya-mmama pūjābahirmukhaḥ || 12||
mamājñayā ca durbuddhe labdha-nduḥkha-mmuhurmuhuḥ |
tacchrutvā bhagavadvākyaṃ stuti-ṅkartuṃ samudyataḥ || 13||
sādhuruvāca |
tvanmāyāmohitā-ssarve brahmādyāstridivaukasaḥ |
na jānanti guṇā-nrūpa-ntavāścaryamida-mprabho || 14||
mūḍho-'ha-ntvā-ṅkatha-ñjāne mohitastavamāyayā | (mūḍhohaṃ)
prasīda pūjayiṣyāmi yathāvibhavavistaraiḥ || 15||
purā vitta-ñca ta-thsarva-ntrāhi māṃ śaraṇāgatam |
śrutvā bhaktiyutaṃ-vā~kya-mparituṣṭo janārdanaḥ || 16||
vara-ñca vāñchita-ndattvā tatraivāntardadhe hariḥ |
tato nāvaṃ samārūhya dṛṣṭvā vittaprapūritām || 17||
kṛpayā satyadevasya saphalaṃ-vā~ñchita-mmama |
ityuktvā svajanai-ssārdha-mpūjā-ṅkṛtvā yathāvidhi || 18||
harṣeṇa cābhava-tpūrṇassatyadevaprasādataḥ |
nāvaṃ saṃyo~jya yatnena svadeśagamana-ṅkṛtam || 19||
sādhurjāmātara-mprāha paśya ratnapurī-mmama |
dūta-ñca preṣayāmāsa nijavittasya rakṣakam || 20||
tato-'sau nagara-ṅgatvā sādhubhāryāṃ-vi~lokya ca | (dūtosau)
provāca vāñchitaṃ-vā~kya-nnatvā baddhāñjalistadā || 21||
nikaṭe nagarasyaiva jāmātrā sahito vaṇik |
āgato bandhuvargaiśca vittaiśca bahubhiryutaḥ || 22||
śrutvā dūtamukhādvākya-mmahāharṣavatī satī |
satyapūjā-ntataḥ kṛtvā provāca tanujā-mprati || 23||
vrajāmi śīghramāgaccha sādhusandarśanāya ca |
iti mātṛvaca-śśrutvā vrata-ṅkṛtvā samāpya ca || 24||
prasāda-ñca parityajya gatā sā-'pi pati-mprati | (sāpi)
tena ruṣṭā-ssatyadevo bhartāra-ntaraṇi-ntathā || 25|| (ruṣṭaḥ, taraṇīṃ)
saṃhṛtya ca dhanai-ssārdha-ñjale tasyāvamajjayat |
tataḥ kalāvatī kanyā na vilokya nija-mpatim || 26||
śokena mahatā tatra rudantī cāpatad bhuvi | (rudatī)
dṛṣṭvā tathāvidhā-nnāva-ṅkanyā-ñca bahuduḥkhitām || 27||
bhītena manasā sādhuḥ kimāścaryamida-mbhavet |
cintyamānāśca te sarve babhūvustarivāhakāḥ || 28||
tato līlāvatī kanyā-ndṛṣṭvā sā vihvalā-'bhavat |
vilalāpātiduḥkhena bhartāra-ñcedamabravīta || 29||
idānī-nnaukayā sārdha-ṅkathaṃ so-'bhūdalakṣitaḥ |
na jāne kasya devasya helayā caiva sā hṛtā || 30||
satyadevasya māhātmya-ñjñātuṃ-vā~ kena śakyate |
ityuktvā vilalāpaiva tataśca svajanai-ssaha || 31||
tato līlāvatī kanyā-ṅkrauḍe kṛtvā ruroda ha |
tataḥkalāvatī kanyā naṣṭe svāmini duḥkhitā || 32||
gṛhītvā pāduke tasyānugatu-ñca manodadhe | (pādukāṃ)
kanyāyāścarita-ndṛṣṭvā sabhārya-ssajjano vaṇik || 33||
atiśokena santaptaścintayāmāsa dharmavit |
hṛtaṃ-vā~ satyadevena bhrānto-'haṃ satyamāyayā || 34||
satyapūjā-ṅkariṣyāmi yathāvibhavavistaraiḥ |
iti sarvān samāhūya kathayitvā manoratham || 35||
natvā ca daṇḍavad bhūmau satyadeva-mpunaḥ punaḥ |
tatastuṣṭa-ssatyadevo dīnānā-mparipālakaḥ || 36||
jagāda vacana-ñcaina-ṅkṛpayā bhaktavatsalaḥ |
tyaktvā prasāda-nte kanyā pati-ndraṣṭuṃ samāgatā || 37||
ato-'dṛṣṭo-'bhavattasyāḥ kanyakāyāḥ patirdhruvam |
gṛha-ṅgatvā prasāda-ñca bhuktvā sā-''yāti cetpunaḥ || 38|| (sāyāti)
labdhabhartrī sutā sādho bhaviṣyati na saṃśayaḥ |
kanyakā tādṛśaṃ-vā~kyaṃ śrutvā gaganamaṇḍalāt || 39||
kṣipra-ntadā gṛha-ṅgatvā prasāda-ñca bubhoja sā |
paścā-thsā punarāgatya dadarśa svajana-mpatim || 40|| (sāpaścātpunarāgatya, sajanaṃ)
tataḥ kalāvatī kanyā jagāda pitara-mprati |
idānī-ñca gṛhaṃ-yā~hi vilamba-ṅkuruṣe katham || 41||
tacchrutvā kanyakāvākyaṃ santuṣṭo-'bhūdvaṇiksutaḥ |
pūjanaṃ satyadevasya kṛtvā vidhividhānataḥ || 42||
dhanairbandhugaṇai-ssārdha-ñjagāma nijamandiram |
paurṇamāsyā-ñca saṅkrāntau kṛtavān satyasya pūjanam || 43|| (satyapūjanam)
ihaloke sukha-mbhuktvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 44||
|| iti śrīskānda purāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ñcaturtho-'dhyāyaḥ || 4 ||
atha pañcamo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
athānyacca pravakṣyāmi śruṇudhva-mmunisattamāḥ |
āsī-ttuṅgadhvajo rājā prajāpālanatatparaḥ || 1||
prasādaṃ satyadevasya tyaktvā duḥkhamavāpa saḥ |
ekadā sa vana-ṅgatvā hatvā bahuvidhā-npaśūn || 2||
āgatya vaṭamūla-ñca dṛṣṭvā satyasya pūjanam | (cāpaśyat)
gopāḥ kurvanti santuṣṭā bhaktiyuktā-ssa bāndhavāḥ || 3||
rājā dṛṣṭvā tu darpeṇa na gato na nanāma saḥ |
tato gopagaṇā-ssarve prasāda-nnṛpasannidhau || 4||
saṃsthāpya punarāgatya bhuktatvā sarve yathepsitam |
tataḥ prasādaṃ santyajya rājā duḥkhamavāpa saḥ || 5||
tasya putraśata-nnaṣṭa-ndhanadhānyādika-ñca yat |
satyadevena tatsarva-nnāśita-mmama niścitam || 6||
atastatraiva gacchāmi yatra devasya pūjanam |
manasā tu viniścitya yayau gopālasannidhau || 7||
tato-'sau satyadevasya pūjā-ṅgopagaṇaissaha |
bhaktiśraddhānvito bhūtvā cakāra vidhinā nṛpaḥ || 8||
satyadevaprasādena dhanaputrānvito-'bhavat |
ihaloke sukha-mbhuktatvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 9||
ya ida-ṅkurute satyavrata-mparamadurlabham |
śṛṇoti ca kathā-mpuṇyā-mbhaktiyuktaḥ phalapradām || 10||
dhanadhānyādika-ntasya bhave-thsatyaprasādataḥ |
daridro labhate vitta-mbaddho mucyeta bandhanāt || 11||
bhīto bhayā-tpramucyeta satyameva na saṃśayaḥ |
īpsita-ñca phala-mbhuktvā cānte satyapuraṃvra~jet || 12||
iti vaḥ kathitaṃ-vi~prā-ssatyanārāyaṇavratam |
ya-tkṛtvā sarvaduḥkhebhyo mukto bhavati mānavaḥ || 13||
viśeṣataḥ kaliyuge satyapūjā phalapradā |
keci-tkālaṃ-va~diṣyanti satyamīśa-ntameva ca || 14||
satyanārāyaṇa-ṅkeci-thsatyadeva-ntathāpare |
nānārūpadharo bhūtvā sarveṣāmīpsitapradam || 15|| (sarveṣāmīpsitapradaḥ)
bhaviṣyati kalau satyavratarūpī sanātanaḥ |
śrīviṣṇunā dhṛtaṃ rūpaṃ sarveṣāmīpsitapradam || 16||
ya ida-mpaṭhate nityaṃ śṛṇoti munisattamāḥ |
tasya naśyanti pāpāni satyadevaprasādataḥ || 17||
vrataṃ-yai~stu kṛta-mpūrvaṃ satyanārāyaṇasya ca |
teṣā-ntvaparajanmāni kathayāmi munīśvarāḥ || 18||
śatānandomahāprājñassudāmābrāhmaṇo hyabhūt |
tasmiñjanmani śrīkṛṣṇa-ndhyātvā mokṣamavāpa ha || 19||
kāṣṭhabhāravaho bhillo guharājo babhūva ha |
tasmiñjanmani śrīrāmaṃ sevya mokṣa-ñjagāma vai || 20||
ulkāmukho mahārājo nṛpo daśaratho-'bhavat |
śrīraṅganāthaṃ sampūjya śrīvaikuṇṭha-ntadāgamat || 21|| (śrīrāmacandrasamprāpya)
rdhāmika-ssatyasandhaśca sādhurmoradhvajo-'bhavat | (sādhurmoradhvajobhavat)
dehārdha-ṅkrakacaiśchittvā datvā mokṣamavāpa ha || 22||
tuṅgadhvajo mahārāja-ssvāyambhuvo-'bhava-tkila | (svāyambhūrabhavat)
sarvā-nbhāgavatān kṛtvā śrīvaikuṇṭha-ntadā-'gamat || 23|| (kṛttvā, tadāgamat)
bhūtvā gopāśca te sarve vrajamaṇḍalavāsinaḥ |
nihatya rākṣasān sarvā-ngoloka-ntu tadā yayuḥ || 24||
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-mpañcamo-'dhyāyaḥ || 5 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ श्री गणेशाय नमः ॥
॥ श्रीपरमात्मने नमः ॥
अथ कथा प्रारम्भः ।
अथ प्रथमो-ऽध्यायः
श्रीव्यास उवाच ।
एकदा नैमिषारण्ये ऋषय-श्शौनकादयः ।
पप्रच्छुर्मुनय-स्सर्वे सूत-म्पौराणिक-ङ्खलु ॥ 1॥
ऋषय ऊचुः ।
व्रतेन तपसा किं-वाँ प्राप्यते वाञ्छित-म्फलम् ।
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामः कथयस्व महामुने ॥ 2॥
सूत उवाच ।
नारदेनैव सम्पृष्टो भगवान् कमलापतिः ।
सुरर्षये यथैवाह तच्छृणुध्वं समाहिताः ॥ 3॥
एकदा नारदो योगी परानुग्रहकाङ्क्षया ।
पर्यटन् विविधा-ल्लोँका-न्मर्त्यलोकमुपागतः ॥ 4॥
ततोदृष्ट्वा जनान्सर्वा-न्नानाक्लेशसमन्वितान् ।
नानायोनिसमुत्पन्नान् क्लिश्यमानान् स्वकर्मभिः ॥ 5॥
केनोपायेन चैतेषा-न्दुःखनाशो भवेद् ध्रुवम् ।
इति सञ्चिन्त्य मनसा विष्णुलोक-ङ्गतस्तदा ॥ 6॥
तत्र नारायण-न्देवं शुक्लवर्ण-ञ्चतुर्भुजम् ।
शङ्ख-चक्र-गदा-पद्म-वनमाला-विभूषितम् ॥ 7॥
दृष्ट्वा त-न्देवदेवेशं स्तोतुं समुपचक्रमे ।
नारद उवाच ।
नमो वाङ्गमनसातीतरूपायानन्तशक्तये ।
आदिमध्यान्तहीनाय निर्गुणाय गुणात्मने ॥ 8॥
सर्वेषामादिभूताय भक्तानामार्तिनाशिने ।
श्रुत्वा स्तोत्र-न्ततो विष्णुर्नारद-म्प्रत्यभाषत ॥ 9॥
श्रीभगवानुवाच ।
किमर्थमागतो-ऽसि त्व-ङ्कि-न्ते मनसि वर्तते ।
कथयस्व महाभाग तत्सर्व-ङ्कथायामि ते ॥ 10॥
नारद उवाच ।
मर्त्यलोके जना-स्सर्वे नानाक्लेशसमन्विताः ।
ननायोनिसमुत्पन्नाः पच्यन्ते पापकर्मभिः ॥ 11॥
तत्कथं शमयेन्नाथ लघूपायेन तद्वद ।
श्रोतुमिच्छामि तत्सर्व-ङ्कृपास्ति यदि ते मयि ॥ 12॥
श्रीभगवानुवाच ।
साधु पृष्ट-न्त्वया वत्स लोकानुग्रहकाङ्क्षया ।
यत्कृत्वा मुच्यते मोह-त्तच्छृणुष्व वदामि ते ॥ 13॥
व्रतमस्ति महत्पुण्यं स्वर्गे मर्त्ये च दुर्लभम् ।
तव स्नेहान्मया वत्स प्रकाशः क्रियते-ऽधुना ॥ 14॥
सत्यनारायणस्यैव व्रतं सम्यग्विधानतः । (सत्यनारायणस्यैवं)
कृत्वा सद्य-स्सुख-म्भुक्त्वा परत्र मोक्षमाप्नुयात् ।
तच्छ्रुत्वा भगवद्वाक्य-न्नारदो मुनिरब्रवीत् ॥ 15॥
नारद उवाच ।
कि-म्फल-ङ्किं-विँधान-ञ्च कृत-ङ्केनैव तद् व्रतम् ।
तत्सर्वं-विँस्तराद् ब्रूहि कदा कार्यं-व्रँत-म्प्रभो ॥ 16॥ (कार्यंहितद्व्रतम्)
श्रीभगवानुवाच ।
दुःखशोकादिशमन-न्धनधान्यप्रवर्धनम् ॥ 17॥
सौभाग्यसन्ततिकरं सर्वत्र विजयप्रदम् ।
यस्मिन् कस्मि-न्दिने मर्त्यो भक्तिश्रद्धासमन्वितः ॥ 18॥
सत्यनारायण-न्देवं-यँजेच्चैव निशामुखे ।
ब्राह्मणैर्बान्धवैश्चैव सहितो धर्मतत्परः ॥ 19॥
नैवेद्य-म्भक्तितो दद्या-थ्सपाद-म्भक्ष्यमुत्तमम् ।
रम्भाफल-ङ्घृत-ङ्क्षीर-ङ्गोधूमस्य च चूर्णकम् ॥ 20॥
अभावे शालिचूर्णं-वाँ शर्करा वा गुडस्तथा ।
सपादं सर्वभक्ष्याणि चैकीकृत्य निवेदयेत् ॥ 21॥
विप्राय दक्षिणा-न्दद्या-त्कथां श्रुत्वा जनै-स्सह ।
ततश्च बन्धुभि-स्सार्धं-विँप्रांश्च प्रतिभोजयेत् ॥ 22॥
प्रसाद-म्भक्षयेद् भक्त्या नृत्यगीतादिक-ञ्चरेत् ।
ततश्च स्वगृह-ङ्गच्छे-थ्सत्यनारायणं स्मरन्न् ॥ 23॥
एव-ङ्कृते मनुष्याणां-वाँञ्छासिद्धिर्भवेद् ध्रुवम् ।
विशेषतः कलियुगे लघूपायो-ऽस्ति भूतले ॥ 24॥ (लघूपायोस्ति)
॥ इति श्रीस्कान्दपुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-म्प्रथमो-ऽध्यायः ॥ 1 ॥
अथ द्वितीयो-ऽध्यायः
सूत उवाच ।
अथान्य-थ्सम्प्रवक्ष्यामि कृतं-येँन पुरा द्विजाः ।
कश्चि-त्काशीपुरे रम्ये ह्यासीद्विप्रो-ऽतिनिर्धनः ॥ 1॥ (ह्यासीद्विप्रोतिनिर्धनः)
क्षुत्तृड्भ्यां-व्याँकुलोभूत्वा नित्य-म्बभ्राम भूतले ।
दुःखित-म्ब्राह्मण-न्दृष्ट्वा भगवा-न्ब्राह्मणप्रियः ॥ 2॥
वृद्धब्राह्मण रूपस्त-म्पप्रच्छ द्विजमादरात् ।
किमर्थ-म्भ्रमसे विप्र मही-न्नित्यं सुदुःखितः ।
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथ्यता-न्द्विज सत्तम ॥ 3॥
ब्राह्मण उवाच ।
ब्राह्मणो-ऽति दरिद्रो-ऽह-म्भिक्षार्थं-वैँ भ्रमे महीम् ॥ 4॥ (ब्राह्मणोति)
उपायं-यँदि जानासि कृपया कथय प्रभो ।
वृद्धब्राह्मण उवाच ।
सत्यनारायणो विष्णुर्वाञ्छितार्थफलप्रदः ॥ 5॥
तस्य त्व-म्पूजनं-विँप्र कुरुष्व व्रतमुत्तमम । (व्रतमुत्तमम्)
यत्कृत्वा सर्वदुःखेभ्यो मुक्तो भवति मानवः ॥ 6॥
विधान-ञ्च व्रतस्यापि विप्रायाभाष्य यत्नतः ।
सत्यनारायणो वृद्धस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ 7॥
तद् व्रतं सङ्करिष्यामि यदुक्त-म्ब्राह्मणेन वै ।
इति सञ्चिन्त्य विप्रो-ऽसौ रात्रौ निद्रा न लब्धवान् ॥ 8॥ (निद्रां)
ततः प्रात-स्समुत्थाय सत्यनारायणव्रतम् ।
करिष्य इति सङ्कल्प्य भिक्षार्थमगमद्विजः ॥ 9॥ (भिक्षार्थमगमद्द्विजः)
तस्मिन्नेव दिने विप्रः प्रचुर-न्द्रव्यमाप्तवान् ।
तेनैव बन्धुभि-स्सार्धं सत्यस्यव्रतमाचरत् ॥ 10॥
सर्वदुःखविनिर्मुक्त-स्सर्वसम्पत्समन्वितः ।
बभूव स द्विजश्रेष्ठो व्रतस्यास्य प्रभावतः ॥ 11॥
ततः प्रभृति काल-ञ्च मासि मासि व्रत-ङ्कृतम् ।
एव-न्नारायणस्येदं-व्रँत-ङ्कृत्वा द्विजोत्तमः ॥ 12॥
सर्वपापविनिर्मुक्तो दुर्लभ-म्मोक्षमाप्तवान् ।
व्रतमस्य यदा विप्र पृथिव्यां सङ्करिष्यति ॥ 13॥ (विप्राः)
तदैव सर्वदुःख-न्तु मनुजस्य विनश्यति । (च मनुजस्य)
एव-न्नारायणेनोक्त-न्नारदाय महात्मने ॥ 14॥
मया तत्कथितं-विँप्राः किमन्य-त्कथयामि वः ।
ऋषय ऊचुः ।
तस्माद् विप्राच्छ्रुत-ङ्केन पृथिव्या-ञ्चरित-म्मुने ।
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छाम-श्श्रद्धा-ऽस्माक-म्प्रजायते ॥ 15॥ (श्रद्धास्माकं)
सूत उवाच ।
शृणुध्व-म्मुनय-स्सर्वे व्रतं-येँन कृत-म्भुवि ।
एकदा स द्विजवरो यथाविभव विस्तरैः ॥ 16॥
बन्धुभि-स्स्वजनै-स्सार्धं-व्रँत-ङ्कर्तुं समुद्यतः ।
एतस्मिन्नन्तरे काले काष्ठक्रेता समागमत् ॥ 17॥
बहिः काष्ठ-ञ्च संस्थाप्य विप्रस्य गृहमाययौ ।
तृष्णाया पीडितात्मा च दृष्ट्वा विप्र-ङ्कृतं-व्रँतम् ॥ 18॥ (कृत)
प्रणिपत्य द्विज-म्प्राह किमिद-ङ्क्रियते त्वया ।
कृते कि-म्फलमाप्नोति विस्तराद् वद मे प्रभो ॥ 19॥ (विस्ताराद्)
विप्र उवाच ।
सत्यनारायणेस्येदं-व्रँतं सर्वेप्सितप्रदम् ।
तस्य प्रसादान्मे सर्व-न्धनधान्यादिक-म्महत् ॥ 20॥
तस्मादेतद् व्रत-ञ्ज्ञात्वा काष्ठक्रेता-ऽतिहर्षितः ।
पपौ जल-म्प्रसाद-ञ्च भुक्त्वा स नगरं-यँयौ ॥ 21॥
सत्यनारायण-न्देव-म्मनसा इत्यचिन्तयत् ।
काष्ठं-विँक्रयतो ग्रामे प्राप्यते चाद्य यद् धनम् ॥ 22॥ (प्राप्यतेमे-ऽद्य)
तेनैव सत्यदेवस्य करिष्ये व्रतमुत्तमम् ।
इति सञ्चिन्त्य मनसा काष्ठ-न्धृत्वा तु मस्तके ॥ 23॥
जगाम नगरे रम्ये धनिनां-यँत्र संस्थितिः ।
तद्दिने काष्ठमूल्य-ञ्च द्विगुण-म्प्राप्तवानसौ ॥ 24॥
ततः प्रसन्नहृदय-स्सुपक्व-ङ्कदली फलम् ।
शर्कराघृतदुग्ध-ञ्च गोधूमस्य च चूर्णकम् ॥ 25॥
कृत्वैकत्र सपाद-ञ्च गृहीत्वा स्वगृहं-यँयौ ।
ततो बन्धून् समाहूय चकार विधिना व्रतम् ॥ 26॥
तद् व्रतस्य प्रभावेण धनपुत्रान्वितो-ऽभवत् । (धनपुत्रान्वितोभवत्)
इहलोके सुख-म्भुक्त्वा चान्ते सत्यपुरं-यँयौ ॥ 27॥
॥ इति श्रीस्कान्दपुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-न्द्वितीयो-ऽध्यायः ॥ 2 ॥
अथ तृतीयो-ऽध्यायः
सूत उवाच ।
पुनरग्रे प्रवक्ष्यामि शृणुध्व-म्मुनि सत्तमाः ।
पुरा चोल्कामुखो नाम नृपश्चासीन्महामतिः ॥ 1॥
जितेन्द्रिय-स्सत्यवादी ययौ देवालय-म्प्रति ।
दिने दिने धन-न्दत्त्वा द्विजान् सन्तोषय-थ्सुधीः ॥ 2॥
भार्या तस्य प्रमुग्धा च सरोजवदना सती ।
भद्रशीलानदी तीरे सत्यस्यव्रतमाचरत् ॥ 3॥
एतस्मिन्नन्तरे तत्र साधुरेक-स्समागतः ।
वाणिज्यार्थ-म्बहुधनैरनेकैः परिपूरितः ॥ 4॥
नावं संस्थाप्य तत्तीरे जगाम नृपति-म्प्रति ।
दृष्ट्वा स व्रतिन-म्भूप-म्प्रपच्छ विनयान्वितः ॥ 5॥
साधुरुवाच ।
किमिद-ङ्कुरुषे राज-न्भक्तियुक्तेन चेतसा ।
प्रकाश-ङ्कुरु तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि साम्प्रतम् ॥ 6॥
राजोवाच ।
पूजन-ङ्क्रियते साधो विष्णोरतुलतेजसः ।
व्रत-ञ्च स्वजनै-स्सार्ध-म्पुत्राद्यावाप्ति काम्यया ॥ 7॥
भूपस्य वचनं श्रुत्वा साधुः प्रोवाच सादरम् ।
सर्व-ङ्कथय मे राजन् करिष्ये-ऽह-न्तवोदितम् ॥ 8॥
ममापि सन्ततिर्नास्ति ह्येतस्माज्जायते ध्रुवम् ।
ततो निवृत्त्य वाणिज्या-थ्सानन्दो गृहमागतः ॥ 9॥
भार्यायै कथितं सर्वं-व्रँतं सन्तति दायकम् ।
तदा व्रत-ङ्करिष्यामि यदा मे सन्ततिर्भवेत् ॥ 10॥
इति लीलावती-म्प्राह पत्नीं साधु-स्स सत्तमः ।
एकस्मि-न्दिवसे तस्य भार्या लीलावती सती ॥ 11॥ (भार्यां)
भर्तृयुक्तानन्दचित्ता-ऽभवद् धर्मपरायणा ।
र्गभिणी सा-ऽभव-त्तस्य भार्या सत्यप्रसादतः ॥ 12॥ (साभवत्)
दशमे मासि वै तस्याः कन्यारत्नमजायत ।
दिने दिने सा ववृधे शुक्लपक्षे यथा शशी ॥ 13॥
नाम्ना कलावती चेति तन्नामकरण-ङ्कृतम् ।
ततो लीलावती प्राह स्वामिन-म्मधुरं-वँचः ॥ 14॥
न करोषि किमर्थं-वैँ पुरा सङ्कल्पितं-व्रँतम् ।
साधुरुवाच ।
विवाह समये त्वस्याः करिष्यामि व्रत-म्प्रिये ॥ 15॥
इति भार्यां समाश्वास्य जगाम नगर-म्प्रति ।
ततः कलावती कन्या ववृधे पितृवेश्मनि ॥ 16॥
दृष्ट्वा कन्या-न्तत-स्साधुर्नगरे सखिभि-स्सह ।
मन्त्रयित्वा द्रुत-न्दूत-म्प्रेषयामास धर्मवित् ॥ 17॥
विवाहार्थ-ञ्च कन्याया वरं श्रेष्ठं-विँचारय ।
तेनाज्ञप्तश्च दूतो-ऽसौ काञ्चन-न्नगरं-यँयौ ॥ 18॥
तस्मादेकं-वँणिक्पुत्रं समादायागतो हि सः ।
दृष्ट्वा तु सुन्दर-म्बालं-वँणिक्पुत्र-ङ्गुणान्वितम् ॥ 19॥
ज्ञातिभिर्बन्धुभि-स्सार्ध-म्परितुष्टेन चेतसा ।
दत्तावान् साधुपुत्राय कन्यां-विँधिविधानतः ॥ 20॥ (साधुःपुत्राय)
ततो-ऽभाग्यवशा-त्तेन विस्मृतं-व्रँतमुत्तमम् । (ततोभाग्यवशात्)
विवाहसमये तस्यास्तेन रुष्टो भव-त्प्रभुः ॥ 21॥ (रुष्टो-ऽभवत्)
ततः कालेन नियतो निजकर्म विशारदः ।
वाणिज्यार्थ-न्तत-श्शीघ्र-ञ्जामातृ सहितो वणिक् ॥ 22॥
रत्नसारपुरे रम्ये गत्वा सिन्धु समीपतः ।
वाणिज्यमकरो-थ्साधुर्जामात्रा श्रीमता सह ॥ 23॥
तौ गतौ नगरे रम्ये चन्द्रकेतोर्नृपस्य च । (नगरेतस्य)
एतस्मिन्नेव काले तु सत्यनारायणः प्रभुः ॥ 24॥
भ्रष्टप्रतिज्ञमालोक्य शाप-न्तस्मै प्रदत्तवान् ।
दारुण-ङ्कठिन-ञ्चास्य महद् दुःख-म्भविष्यति ॥ 25॥
एकस्मिन्दिवसे राज्ञो धनमादाय तस्करः ।
तत्रैव चागत श्चौरो वणिजौ यत्र संस्थितौ ॥ 26॥
तत्पश्चाद् धावका-न्दूता-न्दृष्टवा भीतेन चेतसा ।
धनं संस्थाप्य तत्रैव स तु शीघ्रमलक्षितः ॥ 27॥
ततो दूतास्समायाता यत्रास्ते सज्जनो वणिक् ।
दृष्ट्वा नृपधन-न्तत्र बद्ध्वा-ऽऽनीतौ वणिक्सुतौ ॥ 28॥ (बद्ध्वानीतौ)
हर्षेण धावमानाश्च प्रोचुर्नृपसमीपतः ।
तस्करौ द्वौ समानीतौ विलोक्याज्ञापय प्रभो ॥ 29॥
राज्ञा-ऽऽज्ञप्तास्तत-श्शीघ्र-न्दृढ-म्बद्ध्वा तु ता वुभौ ।
स्थापितौ द्वौ महादुर्गे कारागारे-ऽविचारतः ॥ 30॥
मायया सत्यदेवस्य न श्रुत-ङ्कैस्तयोर्वचः ।
अतस्तयोर्धनं राज्ञा गृहीत-ञ्चन्द्रकेतुना ॥ 31॥
तच्छापाच्च तयोर्गेहे भार्या चैवाति दुःखिता ।
चौरेणापहृतं सर्व-ङ्गृहे यच्च स्थित-न्धनम् ॥ 32॥
आधिव्याधिसमायुक्ता क्षुत्पिपाशाति दुःखिता । (क्षुत्पिपासाति)
अन्नचिन्तापरा भूत्वा बभ्राम च गृहे गृहे ।
कलावती तु कन्यापि बभ्राम प्रतिवासरम् ॥ 33॥
एकस्मि-न्दिवसे याता क्षुधार्ता द्विजमन्दिरम् । (दिवसे जाता)
गत्वा-ऽपश्यद् व्रत-न्तत्र सत्यनारायणस्य च ॥ 34॥ (गत्वापश्यद्)
उपविश्य कथां श्रुत्वा वरं र्प्राथितवत्यपि ।
प्रसाद भक्षण-ङ्कृत्वा ययौ रात्रौ गृह-म्प्रति ॥ 35॥
माता कलावती-ङ्कन्या-ङ्कथयामास प्रेमतः ।
पुत्रि रात्रौ स्थिता कुत्र कि-न्ते मनसि वर्तते ॥ 36॥
कन्या कलावती प्राह मातर-म्प्रति सत्वरम् ।
द्विजालये व्रत-म्मातर्दृष्टं-वाँञ्छितसिद्धिदम् ॥ 37॥
तच्छ्रुत्वा कन्यका वाक्यं-व्रँत-ङ्कर्तुं समुद्यता ।
सा मुदा तु वणिग्भार्या सत्यनारायणस्य च ॥ 38॥
व्रत-ञ्चक्रे सैव साध्वी बन्धुभि-स्स्वजनै-स्सह ।
भर्तृजामातरौ क्षिप्रमागच्छेतां स्वमाश्रमम् ॥ 39॥
अपराध-ञ्च मे भर्तुर्जामातुः, क्षन्तुमर्हसि ।
व्रतेनानेन तुष्टो-ऽसौ सत्यनारायणः पुनः ॥ 40॥ (तुष्टोसौ)
दर्शयामास स्वप्नं ही चन्द्रकेतु-न्नृपोत्तमम् ।
बन्दिनौ मोचय प्रातर्वणिजौ नृपसत्तम ॥ 41॥
देय-न्धन-ञ्च तत्सर्व-ङ्गृहीतं-यँ-त्त्वया-ऽधुना । (त्वयाधुना)
नो चे-त्त्वा-न्नाशयिष्यामि सराज्यधनपुत्रकम् ॥ 42॥
एवमाभाष्य राजान-न्ध्यानगम्यो-ऽभव-त्प्रभुः । (ध्यानगम्योभवत्)
ततः प्रभातसमये राजा च स्वजनै-स्सह ॥ 43॥
उपविश्य सभामध्ये प्राह स्वप्न-ञ्जन-म्प्रति ।
बद्धौ महाजनौ शीघ्र-म्मोचय द्वौ वणिक्सुतौ ॥ 44॥
इति राज्ञो वच-श्श्रुत्वा मोचयित्वा महाजनौ ।
समानीय नृपस्याग्रे प्राहुस्ते विनयान्विताः ॥ 45॥
आनीतौ द्वौ वणिक्पुत्रौ मुक्तौ निगडबन्धनात् ।
ततो महाजनौ नत्वा चन्द्रकेतु-न्नृपोत्तमम् ॥ 46॥
स्मरन्तौ पूर्व वृत्तान्त-न्नोचतुर्भयविह्वलौ ।
राजा वणिक्सुतौ वीक्ष्य वचः प्रोवाच सादरम् ॥ 47॥
देवा-त्प्राप्त-म्महद्दुःखमिदानी-न्नास्ति वै भयम् ।
तदा निगडसन्त्याग-ङ्क्षौरकर्माद्यकारयत् ॥ 48॥
वस्त्रालङ्कारक-न्दत्त्वा परितोष्य नृपश्च तौ ।
पुरस्कृत्य वणिक्पुत्रौ वचसा-ऽतोषयद् भृशम् ॥ 49॥ (वचसातोषयद्भृशम्)
पुरानीत-न्तु यद् द्रव्य-न्द्विगुणीकृत्य दत्तवान् ।
प्रोवाच च ततो राजा गच्छ साधो निजाश्रमम् ॥ 50॥ (प्रोवाचतौ)
राजान-म्प्रणिपत्याह गन्तव्य-न्त्वत्प्रसादतः ।
इत्युक्त्वा तौ महावैश्यौ जग्मतु-स्स्वगृह-म्प्रति ॥ 51॥ (महावैश्यो)
॥ इति श्रीस्कान्द पुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-न्तृतीयो-ऽध्यायः ॥ 3 ॥
अथ चतुर्थो-ऽध्यायः
सूत उवाच ।
यात्रा-न्तु कृतवान् साधुर्मङ्गलायनपूर्विकाम् ।
ब्राह्मणेभ्यो धन-न्दत्त्वा तदा तु नगरं-यँयौ ॥ 1॥
कियद् दूरे गते साधो सत्यनारायणः प्रभुः ।
जिज्ञासा-ङ्कृतवान् साधौ किमस्ति तव नौस्थितम् ॥ 2॥
ततो महाजनौ मत्तौ हेलया च प्रहस्य वै । (मतौ)
कथ-म्पृच्छसि भो दण्डि-न्मुद्रा-न्नेतु-ङ्किमिच्छसि ॥ 3॥
लतापत्रादिक-ञ्चैव वर्तते तरणौ मम ।
निष्ठुर-ञ्च वच-श्श्रुत्वा सत्य-म्भवतु ते वचः ॥ 4॥
एवमुक्त्वा गत-श्शीघ्र-न्दण्डी तस्य समीपतः ।
कियद् दूरे ततो गत्वा स्थित-स्सिन्धु समीपतः ॥ 5॥
गते दण्डिनि साधुश्च कृतनित्यक्रियस्तदा ।
उत्थिता-न्तरणी-न्दृष्ट्वा विस्मय-म्परमं-यँयौ ॥ 6॥
दृष्ट्वा लतादिक-ञ्चैव मूर्च्छितो न्यपतद् भुवि ।
लब्धसञ्ज्ञो वणिक्पुत्रस्ततश्चिन्तान्वितो-ऽभवत् ॥ 7॥ (वणिक्पुत्रस्ततश्चिन्तान्वितोभवत्)
तदा तु दुहितुः कान्तो वचन-ञ्चेदमब्रवीत् ।
किमर्थ-ङ्क्रियते शोक-श्शापो दत्तश्च दण्डिना ॥ 8॥
शक्यते तेन सर्वं हि कर्तु-ञ्चात्र न संशयः । (शक्यतेने न)
अतस्तच्छरणं-याँमो वाञ्छतार्थो भविष्यति ॥ 9॥ (वाञ्छितार्थो)
जामातुर्वचनं श्रुत्वा तत्सकाश-ङ्गतस्तदा ।
दृष्ट्वा च दण्डिन-म्भक्त्या नत्वा प्रोवाच सादरम् ॥ 10॥
क्षमस्व चापराध-म्मे यदुक्त-न्तव सन्निधौ ।
एव-म्पुनः पुनर्नत्वा महाशोकाकुलो-ऽभवत् ॥ 11॥ (महाशोकाकुलोभवत्)
प्रोवाच वचन-न्दण्डी विलपन्तं-विँलोक्य च ।
मा रोदी-श्शृणुमद्वाक्य-म्मम पूजाबहिर्मुखः ॥ 12॥
ममाज्ञया च दुर्बुद्धे लब्ध-न्दुःख-म्मुहुर्मुहुः ।
तच्छ्रुत्वा भगवद्वाक्यं स्तुति-ङ्कर्तुं समुद्यतः ॥ 13॥
साधुरुवाच ।
त्वन्मायामोहिता-स्सर्वे ब्रह्माद्यास्त्रिदिवौकसः ।
न जानन्ति गुणा-न्रूप-न्तवाश्चर्यमिद-म्प्रभो ॥ 14॥
मूढो-ऽह-न्त्वा-ङ्कथ-ञ्जाने मोहितस्तवमायया । (मूढोहं)
प्रसीद पूजयिष्यामि यथाविभवविस्तरैः ॥ 15॥
पुरा वित्त-ञ्च त-थ्सर्व-न्त्राहि मां शरणागतम् ।
श्रुत्वा भक्तियुतं-वाँक्य-म्परितुष्टो जनार्दनः ॥ 16॥
वर-ञ्च वाञ्छित-न्दत्त्वा तत्रैवान्तर्दधे हरिः ।
ततो नावं समारूह्य दृष्ट्वा वित्तप्रपूरिताम् ॥ 17॥
कृपया सत्यदेवस्य सफलं-वाँञ्छित-म्मम ।
इत्युक्त्वा स्वजनै-स्सार्ध-म्पूजा-ङ्कृत्वा यथाविधि ॥ 18॥
हर्षेण चाभव-त्पूर्णस्सत्यदेवप्रसादतः ।
नावं संयोँज्य यत्नेन स्वदेशगमन-ङ्कृतम् ॥ 19॥
साधुर्जामातर-म्प्राह पश्य रत्नपुरी-म्मम ।
दूत-ञ्च प्रेषयामास निजवित्तस्य रक्षकम् ॥ 20॥
ततो-ऽसौ नगर-ङ्गत्वा साधुभार्यां-विँलोक्य च । (दूतोसौ)
प्रोवाच वाञ्छितं-वाँक्य-न्नत्वा बद्धाञ्जलिस्तदा ॥ 21॥
निकटे नगरस्यैव जामात्रा सहितो वणिक् ।
आगतो बन्धुवर्गैश्च वित्तैश्च बहुभिर्युतः ॥ 22॥
श्रुत्वा दूतमुखाद्वाक्य-म्महाहर्षवती सती ।
सत्यपूजा-न्ततः कृत्वा प्रोवाच तनुजा-म्प्रति ॥ 23॥
व्रजामि शीघ्रमागच्छ साधुसन्दर्शनाय च ।
इति मातृवच-श्श्रुत्वा व्रत-ङ्कृत्वा समाप्य च ॥ 24॥
प्रसाद-ञ्च परित्यज्य गता सा-ऽपि पति-म्प्रति । (सापि)
तेन रुष्टा-स्सत्यदेवो भर्तार-न्तरणि-न्तथा ॥ 25॥ (रुष्टः, तरणीं)
संहृत्य च धनै-स्सार्ध-ञ्जले तस्यावमज्जयत् ।
ततः कलावती कन्या न विलोक्य निज-म्पतिम् ॥ 26॥
शोकेन महता तत्र रुदन्ती चापतद् भुवि । (रुदती)
दृष्ट्वा तथाविधा-न्नाव-ङ्कन्या-ञ्च बहुदुःखिताम् ॥ 27॥
भीतेन मनसा साधुः किमाश्चर्यमिद-म्भवेत् ।
चिन्त्यमानाश्च ते सर्वे बभूवुस्तरिवाहकाः ॥ 28॥
ततो लीलावती कन्या-न्दृष्ट्वा सा विह्वला-ऽभवत् ।
विललापातिदुःखेन भर्तार-ञ्चेदमब्रवीत ॥ 29॥
इदानी-न्नौकया सार्ध-ङ्कथं सो-ऽभूदलक्षितः ।
न जाने कस्य देवस्य हेलया चैव सा हृता ॥ 30॥
सत्यदेवस्य माहात्म्य-ञ्ज्ञातुं-वाँ केन शक्यते ।
इत्युक्त्वा विललापैव ततश्च स्वजनै-स्सह ॥ 31॥
ततो लीलावती कन्या-ङ्क्रौडे कृत्वा रुरोद ह ।
ततःकलावती कन्या नष्टे स्वामिनि दुःखिता ॥ 32॥
गृहीत्वा पादुके तस्यानुगतु-ञ्च मनोदधे । (पादुकां)
कन्यायाश्चरित-न्दृष्ट्वा सभार्य-स्सज्जनो वणिक् ॥ 33॥
अतिशोकेन सन्तप्तश्चिन्तयामास धर्मवित् ।
हृतं-वाँ सत्यदेवेन भ्रान्तो-ऽहं सत्यमायया ॥ 34॥
सत्यपूजा-ङ्करिष्यामि यथाविभवविस्तरैः ।
इति सर्वान् समाहूय कथयित्वा मनोरथम् ॥ 35॥
नत्वा च दण्डवद् भूमौ सत्यदेव-म्पुनः पुनः ।
ततस्तुष्ट-स्सत्यदेवो दीनाना-म्परिपालकः ॥ 36॥
जगाद वचन-ञ्चैन-ङ्कृपया भक्तवत्सलः ।
त्यक्त्वा प्रसाद-न्ते कन्या पति-न्द्रष्टुं समागता ॥ 37॥
अतो-ऽदृष्टो-ऽभवत्तस्याः कन्यकायाः पतिर्ध्रुवम् ।
गृह-ङ्गत्वा प्रसाद-ञ्च भुक्त्वा सा-ऽऽयाति चेत्पुनः ॥ 38॥ (सायाति)
लब्धभर्त्री सुता साधो भविष्यति न संशयः ।
कन्यका तादृशं-वाँक्यं श्रुत्वा गगनमण्डलात् ॥ 39॥
क्षिप्र-न्तदा गृह-ङ्गत्वा प्रसाद-ञ्च बुभोज सा ।
पश्चा-थ्सा पुनरागत्य ददर्श स्वजन-म्पतिम् ॥ 40॥ (सापश्चात्पुनरागत्य, सजनं)
ततः कलावती कन्या जगाद पितर-म्प्रति ।
इदानी-ञ्च गृहं-याँहि विलम्ब-ङ्कुरुषे कथम् ॥ 41॥
तच्छ्रुत्वा कन्यकावाक्यं सन्तुष्टो-ऽभूद्वणिक्सुतः ।
पूजनं सत्यदेवस्य कृत्वा विधिविधानतः ॥ 42॥
धनैर्बन्धुगणै-स्सार्ध-ञ्जगाम निजमन्दिरम् ।
पौर्णमास्या-ञ्च सङ्क्रान्तौ कृतवान् सत्यस्य पूजनम् ॥ 43॥ (सत्यपूजनम्)
इहलोके सुख-म्भुक्त्वा चान्ते सत्यपुरं-यँयौ ॥ 44॥
॥ इति श्रीस्कान्द पुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-ञ्चतुर्थो-ऽध्यायः ॥ 4 ॥
अथ पञ्चमो-ऽध्यायः
सूत उवाच ।
अथान्यच्च प्रवक्ष्यामि श्रुणुध्व-म्मुनिसत्तमाः ।
आसी-त्तुङ्गध्वजो राजा प्रजापालनतत्परः ॥ 1॥
प्रसादं सत्यदेवस्य त्यक्त्वा दुःखमवाप सः ।
एकदा स वन-ङ्गत्वा हत्वा बहुविधा-न्पशून् ॥ 2॥
आगत्य वटमूल-ञ्च दृष्ट्वा सत्यस्य पूजनम् । (चापश्यत्)
गोपाः कुर्वन्ति सन्तुष्टा भक्तियुक्ता-स्स बान्धवाः ॥ 3॥
राजा दृष्ट्वा तु दर्पेण न गतो न ननाम सः ।
ततो गोपगणा-स्सर्वे प्रसाद-न्नृपसन्निधौ ॥ 4॥
संस्थाप्य पुनरागत्य भुक्तत्वा सर्वे यथेप्सितम् ।
ततः प्रसादं सन्त्यज्य राजा दुःखमवाप सः ॥ 5॥
तस्य पुत्रशत-न्नष्ट-न्धनधान्यादिक-ञ्च यत् ।
सत्यदेवेन तत्सर्व-न्नाशित-म्मम निश्चितम् ॥ 6॥
अतस्तत्रैव गच्छामि यत्र देवस्य पूजनम् ।
मनसा तु विनिश्चित्य ययौ गोपालसन्निधौ ॥ 7॥
ततो-ऽसौ सत्यदेवस्य पूजा-ङ्गोपगणैस्सह ।
भक्तिश्रद्धान्वितो भूत्वा चकार विधिना नृपः ॥ 8॥
सत्यदेवप्रसादेन धनपुत्रान्वितो-ऽभवत् ।
इहलोके सुख-म्भुक्तत्वा चान्ते सत्यपुरं-यँयौ ॥ 9॥
य इद-ङ्कुरुते सत्यव्रत-म्परमदुर्लभम् ।
शृणोति च कथा-म्पुण्या-म्भक्तियुक्तः फलप्रदाम् ॥ 10॥
धनधान्यादिक-न्तस्य भवे-थ्सत्यप्रसादतः ।
दरिद्रो लभते वित्त-म्बद्धो मुच्येत बन्धनात् ॥ 11॥
भीतो भया-त्प्रमुच्येत सत्यमेव न संशयः ।
ईप्सित-ञ्च फल-म्भुक्त्वा चान्ते सत्यपुरंव्रँजेत् ॥ 12॥
इति वः कथितं-विँप्रा-स्सत्यनारायणव्रतम् ।
य-त्कृत्वा सर्वदुःखेभ्यो मुक्तो भवति मानवः ॥ 13॥
विशेषतः कलियुगे सत्यपूजा फलप्रदा ।
केचि-त्कालं-वँदिष्यन्ति सत्यमीश-न्तमेव च ॥ 14॥
सत्यनारायण-ङ्केचि-थ्सत्यदेव-न्तथापरे ।
नानारूपधरो भूत्वा सर्वेषामीप्सितप्रदम् ॥ 15॥ (सर्वेषामीप्सितप्रदः)
भविष्यति कलौ सत्यव्रतरूपी सनातनः ।
श्रीविष्णुना धृतं रूपं सर्वेषामीप्सितप्रदम् ॥ 16॥
य इद-म्पठते नित्यं शृणोति मुनिसत्तमाः ।
तस्य नश्यन्ति पापानि सत्यदेवप्रसादतः ॥ 17॥
व्रतं-यैँस्तु कृत-म्पूर्वं सत्यनारायणस्य च ।
तेषा-न्त्वपरजन्मानि कथयामि मुनीश्वराः ॥ 18॥
शतानन्दोमहाप्राज्ञस्सुदामाब्राह्मणो ह्यभूत् ।
तस्मिञ्जन्मनि श्रीकृष्ण-न्ध्यात्वा मोक्षमवाप ह ॥ 19॥
काष्ठभारवहो भिल्लो गुहराजो बभूव ह ।
तस्मिञ्जन्मनि श्रीरामं सेव्य मोक्ष-ञ्जगाम वै ॥ 20॥
उल्कामुखो महाराजो नृपो दशरथो-ऽभवत् ।
श्रीरङ्गनाथं सम्पूज्य श्रीवैकुण्ठ-न्तदागमत् ॥ 21॥ (श्रीरामचन्द्रसम्प्राप्य)
र्धामिक-स्सत्यसन्धश्च साधुर्मोरध्वजो-ऽभवत् । (साधुर्मोरध्वजोभवत्)
देहार्ध-ङ्क्रकचैश्छित्त्वा दत्वा मोक्षमवाप ह ॥ 22॥
तुङ्गध्वजो महाराज-स्स्वायम्भुवो-ऽभव-त्किल । (स्वायम्भूरभवत्)
सर्वा-न्भागवतान् कृत्वा श्रीवैकुण्ठ-न्तदा-ऽगमत् ॥ 23॥ (कृत्त्वा, तदागमत्)
भूत्वा गोपाश्च ते सर्वे व्रजमण्डलवासिनः ।
निहत्य राक्षसान् सर्वा-न्गोलोक-न्तु तदा ययुः ॥ 24॥
॥ इति श्रीस्कान्दपुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-म्पञ्चमो-ऽध्यायः ॥ 5 ॥
|| śrī gaṇeśāya namaḥ ||
|| śrīparamātmane namaḥ ||
atha kathā prārambhaḥ |
atha prathamo-'dhyāyaḥ
śrīvyāsa uvāca |
ekadā naimiṣāraṇye ṛṣaya-śśaunakādayaḥ |
papracchurmunaya-ssarve sūta-mpaurāṇika-ṅkhalu || 1||
ṛṣaya ūcuḥ |
vratena tapasā kiṃ-vā~ prāpyate vāñchita-mphalam |
tatsarvaṃ śrotumicchāmaḥ kathayasva mahāmune || 2||
sūta uvāca |
nāradenaiva sampṛṣṭo bhagavān kamalāpatiḥ |
surarṣaye yathaivāha tacchṛṇudhvaṃ samāhitāḥ || 3||
ekadā nārado yogī parānugrahakāṅkṣayā |
paryaṭan vividhā-llo~kā-nmartyalokamupāgataḥ || 4||
tatodṛṣṭvā janānsarvā-nnānākleśasamanvitān |
nānāyonisamutpannān kliśyamānān svakarmabhiḥ || 5||
kenopāyena caiteṣā-nduḥkhanāśo bhaved dhruvam |
iti sañcintya manasā viṣṇuloka-ṅgatastadā || 6||
tatra nārāyaṇa-ndevaṃ śuklavarṇa-ñcaturbhujam |
śaṅkha-cakra-gadā-padma-vanamālā-vibhūṣitam || 7||
dṛṣṭvā ta-ndevadeveśaṃ stotuṃ samupacakrame |
nārada uvāca |
namo vāṅgamanasātītarūpāyānantaśaktaye |
ādimadhyāntahīnāya nirguṇāya guṇātmane || 8||
sarveṣāmādibhūtāya bhaktānāmārtināśine |
śrutvā stotra-ntato viṣṇurnārada-mpratyabhāṣata || 9||
śrībhagavānuvāca |
kimarthamāgato-'si tva-ṅki-nte manasi vartate |
kathayasva mahābhāga tatsarva-ṅkathāyāmi te || 10||
nārada uvāca |
martyaloke janā-ssarve nānākleśasamanvitāḥ |
nanāyonisamutpannāḥ pacyante pāpakarmabhiḥ || 11||
tatkathaṃ śamayennātha laghūpāyena tadvada |
śrotumicchāmi tatsarva-ṅkṛpāsti yadi te mayi || 12||
śrībhagavānuvāca |
sādhu pṛṣṭa-ntvayā vatsa lokānugrahakāṅkṣayā |
yatkṛtvā mucyate moha-ttacchṛṇuṣva vadāmi te || 13||
vratamasti mahatpuṇyaṃ svarge martye ca durlabham |
tava snehānmayā vatsa prakāśaḥ kriyate-'dhunā || 14||
satyanārāyaṇasyaiva vrataṃ samyagvidhānataḥ | (satyanārāyaṇasyaivaṃ)
kṛtvā sadya-ssukha-mbhuktvā paratra mokṣamāpnuyāt |
tacchrutvā bhagavadvākya-nnārado munirabravīt || 15||
nārada uvāca |
ki-mphala-ṅkiṃ-vi~dhāna-ñca kṛta-ṅkenaiva tad vratam |
tatsarvaṃ-vi~starād brūhi kadā kāryaṃ-vra~ta-mprabho || 16|| (kāryaṃhitadvratam)
śrībhagavānuvāca |
duḥkhaśokādiśamana-ndhanadhānyapravardhanam || 17||
saubhāgyasantatikaraṃ sarvatra vijayapradam |
yasmin kasmi-ndine martyo bhaktiśraddhāsamanvitaḥ || 18||
satyanārāyaṇa-ndevaṃ-ya~jeccaiva niśāmukhe |
brāhmaṇairbāndhavaiścaiva sahito dharmatatparaḥ || 19||
naivedya-mbhaktito dadyā-thsapāda-mbhakṣyamuttamam |
rambhāphala-ṅghṛta-ṅkṣīra-ṅgodhūmasya ca cūrṇakam || 20||
abhāve śālicūrṇaṃ-vā~ śarkarā vā guḍastathā |
sapādaṃ sarvabhakṣyāṇi caikīkṛtya nivedayet || 21||
viprāya dakṣiṇā-ndadyā-tkathāṃ śrutvā janai-ssaha |
tataśca bandhubhi-ssārdhaṃ-vi~prāṃśca pratibhojayet || 22||
prasāda-mbhakṣayed bhaktyā nṛtyagītādika-ñcaret |
tataśca svagṛha-ṅgacche-thsatyanārāyaṇaṃ smarann || 23||
eva-ṅkṛte manuṣyāṇāṃ-vā~ñchāsiddhirbhaved dhruvam |
viśeṣataḥ kaliyuge laghūpāyo-'sti bhūtale || 24|| (laghūpāyosti)
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-mprathamo-'dhyāyaḥ || 1 ||
atha dvitīyo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
athānya-thsampravakṣyāmi kṛtaṃ-ye~na purā dvijāḥ |
kaści-tkāśīpure ramye hyāsīdvipro-'tinirdhanaḥ || 1|| (hyāsīdviprotinirdhanaḥ)
kṣuttṛḍbhyāṃ-vyā~kulobhūtvā nitya-mbabhrāma bhūtale |
duḥkhita-mbrāhmaṇa-ndṛṣṭvā bhagavā-nbrāhmaṇapriyaḥ || 2||
vṛddhabrāhmaṇa rūpasta-mpapraccha dvijamādarāt |
kimartha-mbhramase vipra mahī-nnityaṃ suduḥkhitaḥ |
tatsarvaṃ śrotumicchāmi kathyatā-ndvija sattama || 3||
brāhmaṇa uvāca |
brāhmaṇo-'ti daridro-'ha-mbhikṣārthaṃ-vai~ bhrame mahīm || 4|| (brāhmaṇoti)
upāyaṃ-ya~di jānāsi kṛpayā kathaya prabho |
vṛddhabrāhmaṇa uvāca |
satyanārāyaṇo viṣṇurvāñchitārthaphalapradaḥ || 5||
tasya tva-mpūjanaṃ-vi~pra kuruṣva vratamuttamama | (vratamuttamam)
yatkṛtvā sarvaduḥkhebhyo mukto bhavati mānavaḥ || 6||
vidhāna-ñca vratasyāpi viprāyābhāṣya yatnataḥ |
satyanārāyaṇo vṛddhastatraivāntaradhīyata || 7||
tad vrataṃ saṅkariṣyāmi yadukta-mbrāhmaṇena vai |
iti sañcintya vipro-'sau rātrau nidrā na labdhavān || 8|| (nidrāṃ)
tataḥ prāta-ssamutthāya satyanārāyaṇavratam |
kariṣya iti saṅkalpya bhikṣārthamagamadvijaḥ || 9|| (bhikṣārthamagamaddvijaḥ)
tasminneva dine vipraḥ pracura-ndravyamāptavān |
tenaiva bandhubhi-ssārdhaṃ satyasyavratamācarat || 10||
sarvaduḥkhavinirmukta-ssarvasampatsamanvitaḥ |
babhūva sa dvijaśreṣṭho vratasyāsya prabhāvataḥ || 11||
tataḥ prabhṛti kāla-ñca māsi māsi vrata-ṅkṛtam |
eva-nnārāyaṇasyedaṃ-vra~ta-ṅkṛtvā dvijottamaḥ || 12||
sarvapāpavinirmukto durlabha-mmokṣamāptavān |
vratamasya yadā vipra pṛthivyāṃ saṅkariṣyati || 13|| (viprāḥ)
tadaiva sarvaduḥkha-ntu manujasya vinaśyati | (ca manujasya)
eva-nnārāyaṇenokta-nnāradāya mahātmane || 14||
mayā tatkathitaṃ-vi~prāḥ kimanya-tkathayāmi vaḥ |
ṛṣaya ūcuḥ |
tasmād viprācchruta-ṅkena pṛthivyā-ñcarita-mmune |
tatsarvaṃ śrotumicchāma-śśraddhā-'smāka-mprajāyate || 15|| (śraddhāsmākaṃ)
sūta uvāca |
śṛṇudhva-mmunaya-ssarve vrataṃ-ye~na kṛta-mbhuvi |
ekadā sa dvijavaro yathāvibhava vistaraiḥ || 16||
bandhubhi-ssvajanai-ssārdhaṃ-vra~ta-ṅkartuṃ samudyataḥ |
etasminnantare kāle kāṣṭhakretā samāgamat || 17||
bahiḥ kāṣṭha-ñca saṃsthāpya viprasya gṛhamāyayau |
tṛṣṇāyā pīḍitātmā ca dṛṣṭvā vipra-ṅkṛtaṃ-vra~tam || 18|| (kṛta)
praṇipatya dvija-mprāha kimida-ṅkriyate tvayā |
kṛte ki-mphalamāpnoti vistarād vada me prabho || 19|| (vistārād)
vipra uvāca |
satyanārāyaṇesyedaṃ-vra~taṃ sarvepsitapradam |
tasya prasādānme sarva-ndhanadhānyādika-mmahat || 20||
tasmādetad vrata-ñjñātvā kāṣṭhakretā-'tiharṣitaḥ |
papau jala-mprasāda-ñca bhuktvā sa nagaraṃ-ya~yau || 21||
satyanārāyaṇa-ndeva-mmanasā ityacintayat |
kāṣṭhaṃ-vi~krayato grāme prāpyate cādya yad dhanam || 22|| (prāpyateme-'dya)
tenaiva satyadevasya kariṣye vratamuttamam |
iti sañcintya manasā kāṣṭha-ndhṛtvā tu mastake || 23||
jagāma nagare ramye dhanināṃ-ya~tra saṃsthitiḥ |
taddine kāṣṭhamūlya-ñca dviguṇa-mprāptavānasau || 24||
tataḥ prasannahṛdaya-ssupakva-ṅkadalī phalam |
śarkarāghṛtadugdha-ñca godhūmasya ca cūrṇakam || 25||
kṛtvaikatra sapāda-ñca gṛhītvā svagṛhaṃ-ya~yau |
tato bandhūn samāhūya cakāra vidhinā vratam || 26||
tad vratasya prabhāveṇa dhanaputrānvito-'bhavat | (dhanaputrānvitobhavat)
ihaloke sukha-mbhuktvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 27||
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ndvitīyo-'dhyāyaḥ || 2 ||
atha tṛtīyo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
punaragre pravakṣyāmi śṛṇudhva-mmuni sattamāḥ |
purā colkāmukho nāma nṛpaścāsīnmahāmatiḥ || 1||
jitendriya-ssatyavādī yayau devālaya-mprati |
dine dine dhana-ndattvā dvijān santoṣaya-thsudhīḥ || 2||
bhāryā tasya pramugdhā ca sarojavadanā satī |
bhadraśīlānadī tīre satyasyavratamācarat || 3||
etasminnantare tatra sādhureka-ssamāgataḥ |
vāṇijyārtha-mbahudhanairanekaiḥ paripūritaḥ || 4||
nāvaṃ saṃsthāpya tattīre jagāma nṛpati-mprati |
dṛṣṭvā sa vratina-mbhūpa-mprapaccha vinayānvitaḥ || 5||
sādhuruvāca |
kimida-ṅkuruṣe rāja-nbhaktiyuktena cetasā |
prakāśa-ṅkuru tatsarvaṃ śrotumicchāmi sāmpratam || 6||
rājovāca |
pūjana-ṅkriyate sādho viṣṇoratulatejasaḥ |
vrata-ñca svajanai-ssārdha-mputrādyāvāpti kāmyayā || 7||
bhūpasya vacanaṃ śrutvā sādhuḥ provāca sādaram |
sarva-ṅkathaya me rājan kariṣye-'ha-ntavoditam || 8||
mamāpi santatirnāsti hyetasmājjāyate dhruvam |
tato nivṛttya vāṇijyā-thsānando gṛhamāgataḥ || 9||
bhāryāyai kathitaṃ sarvaṃ-vra~taṃ santati dāyakam |
tadā vrata-ṅkariṣyāmi yadā me santatirbhavet || 10||
iti līlāvatī-mprāha patnīṃ sādhu-ssa sattamaḥ |
ekasmi-ndivase tasya bhāryā līlāvatī satī || 11|| (bhāryāṃ)
bhartṛyuktānandacittā-'bhavad dharmaparāyaṇā |
rgabhiṇī sā-'bhava-ttasya bhāryā satyaprasādataḥ || 12|| (sābhavat)
daśame māsi vai tasyāḥ kanyāratnamajāyata |
dine dine sā vavṛdhe śuklapakṣe yathā śaśī || 13||
nāmnā kalāvatī ceti tannāmakaraṇa-ṅkṛtam |
tato līlāvatī prāha svāmina-mmadhuraṃ-va~caḥ || 14||
na karoṣi kimarthaṃ-vai~ purā saṅkalpitaṃ-vra~tam |
sādhuruvāca |
vivāha samaye tvasyāḥ kariṣyāmi vrata-mpriye || 15||
iti bhāryāṃ samāśvāsya jagāma nagara-mprati |
tataḥ kalāvatī kanyā vavṛdhe pitṛveśmani || 16||
dṛṣṭvā kanyā-ntata-ssādhurnagare sakhibhi-ssaha |
mantrayitvā druta-ndūta-mpreṣayāmāsa dharmavit || 17||
vivāhārtha-ñca kanyāyā varaṃ śreṣṭhaṃ-vi~cāraya |
tenājñaptaśca dūto-'sau kāñcana-nnagaraṃ-ya~yau || 18||
tasmādekaṃ-va~ṇikputraṃ samādāyāgato hi saḥ |
dṛṣṭvā tu sundara-mbālaṃ-va~ṇikputra-ṅguṇānvitam || 19||
jñātibhirbandhubhi-ssārdha-mparituṣṭena cetasā |
dattāvān sādhuputrāya kanyāṃ-vi~dhividhānataḥ || 20|| (sādhuḥputrāya)
tato-'bhāgyavaśā-ttena vismṛtaṃ-vra~tamuttamam | (tatobhāgyavaśāt)
vivāhasamaye tasyāstena ruṣṭo bhava-tprabhuḥ || 21|| (ruṣṭo-'bhavat)
tataḥ kālena niyato nijakarma viśāradaḥ |
vāṇijyārtha-ntata-śśīghra-ñjāmātṛ sahito vaṇik || 22||
ratnasārapure ramye gatvā sindhu samīpataḥ |
vāṇijyamakaro-thsādhurjāmātrā śrīmatā saha || 23||
tau gatau nagare ramye candraketornṛpasya ca | (nagaretasya)
etasminneva kāle tu satyanārāyaṇaḥ prabhuḥ || 24||
bhraṣṭapratijñamālokya śāpa-ntasmai pradattavān |
dāruṇa-ṅkaṭhina-ñcāsya mahad duḥkha-mbhaviṣyati || 25||
ekasmindivase rājño dhanamādāya taskaraḥ |
tatraiva cāgata ścauro vaṇijau yatra saṃsthitau || 26||
tatpaścād dhāvakā-ndūtā-ndṛṣṭavā bhītena cetasā |
dhanaṃ saṃsthāpya tatraiva sa tu śīghramalakṣitaḥ || 27||
tato dūtāssamāyātā yatrāste sajjano vaṇik |
dṛṣṭvā nṛpadhana-ntatra baddhvā-''nītau vaṇiksutau || 28|| (baddhvānītau)
harṣeṇa dhāvamānāśca procurnṛpasamīpataḥ |
taskarau dvau samānītau vilokyājñāpaya prabho || 29||
rājñā-''jñaptāstata-śśīghra-ndṛḍha-mbaddhvā tu tā vubhau |
sthāpitau dvau mahādurge kārāgāre-'vicārataḥ || 30||
māyayā satyadevasya na śruta-ṅkaistayorvacaḥ |
atastayordhanaṃ rājñā gṛhīta-ñcandraketunā || 31||
tacchāpācca tayorgehe bhāryā caivāti duḥkhitā |
caureṇāpahṛtaṃ sarva-ṅgṛhe yacca sthita-ndhanam || 32||
ādhivyādhisamāyuktā kṣutpipāśāti duḥkhitā | (kṣutpipāsāti)
annacintāparā bhūtvā babhrāma ca gṛhe gṛhe |
kalāvatī tu kanyāpi babhrāma prativāsaram || 33||
ekasmi-ndivase yātā kṣudhārtā dvijamandiram | (divase jātā)
gatvā-'paśyad vrata-ntatra satyanārāyaṇasya ca || 34|| (gatvāpaśyad)
upaviśya kathāṃ śrutvā varaṃ rprāthitavatyapi |
prasāda bhakṣaṇa-ṅkṛtvā yayau rātrau gṛha-mprati || 35||
mātā kalāvatī-ṅkanyā-ṅkathayāmāsa premataḥ |
putri rātrau sthitā kutra ki-nte manasi vartate || 36||
kanyā kalāvatī prāha mātara-mprati satvaram |
dvijālaye vrata-mmātardṛṣṭaṃ-vā~ñchitasiddhidam || 37||
tacchrutvā kanyakā vākyaṃ-vra~ta-ṅkartuṃ samudyatā |
sā mudā tu vaṇigbhāryā satyanārāyaṇasya ca || 38||
vrata-ñcakre saiva sādhvī bandhubhi-ssvajanai-ssaha |
bhartṛjāmātarau kṣipramāgacchetāṃ svamāśramam || 39||
aparādha-ñca me bharturjāmātuḥ, kṣantumarhasi |
vratenānena tuṣṭo-'sau satyanārāyaṇaḥ punaḥ || 40|| (tuṣṭosau)
darśayāmāsa svapnaṃ hī candraketu-nnṛpottamam |
bandinau mocaya prātarvaṇijau nṛpasattama || 41||
deya-ndhana-ñca tatsarva-ṅgṛhītaṃ-ya~-ttvayā-'dhunā | (tvayādhunā)
no ce-ttvā-nnāśayiṣyāmi sarājyadhanaputrakam || 42||
evamābhāṣya rājāna-ndhyānagamyo-'bhava-tprabhuḥ | (dhyānagamyobhavat)
tataḥ prabhātasamaye rājā ca svajanai-ssaha || 43||
upaviśya sabhāmadhye prāha svapna-ñjana-mprati |
baddhau mahājanau śīghra-mmocaya dvau vaṇiksutau || 44||
iti rājño vaca-śśrutvā mocayitvā mahājanau |
samānīya nṛpasyāgre prāhuste vinayānvitāḥ || 45||
ānītau dvau vaṇikputrau muktau nigaḍabandhanāt |
tato mahājanau natvā candraketu-nnṛpottamam || 46||
smarantau pūrva vṛttānta-nnocaturbhayavihvalau |
rājā vaṇiksutau vīkṣya vacaḥ provāca sādaram || 47||
devā-tprāpta-mmahadduḥkhamidānī-nnāsti vai bhayam |
tadā nigaḍasantyāga-ṅkṣaurakarmādyakārayat || 48||
vastrālaṅkāraka-ndattvā paritoṣya nṛpaśca tau |
puraskṛtya vaṇikputrau vacasā-'toṣayad bhṛśam || 49|| (vacasātoṣayadbhṛśam)
purānīta-ntu yad dravya-ndviguṇīkṛtya dattavān |
provāca ca tato rājā gaccha sādho nijāśramam || 50|| (provācatau)
rājāna-mpraṇipatyāha gantavya-ntvatprasādataḥ |
ityuktvā tau mahāvaiśyau jagmatu-ssvagṛha-mprati || 51|| (mahāvaiśyo)
|| iti śrīskānda purāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ntṛtīyo-'dhyāyaḥ || 3 ||
atha caturtho-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
yātrā-ntu kṛtavān sādhurmaṅgalāyanapūrvikām |
brāhmaṇebhyo dhana-ndattvā tadā tu nagaraṃ-ya~yau || 1||
kiyad dūre gate sādho satyanārāyaṇaḥ prabhuḥ |
jijñāsā-ṅkṛtavān sādhau kimasti tava nausthitam || 2||
tato mahājanau mattau helayā ca prahasya vai | (matau)
katha-mpṛcchasi bho daṇḍi-nmudrā-nnetu-ṅkimicchasi || 3||
latāpatrādika-ñcaiva vartate taraṇau mama |
niṣṭhura-ñca vaca-śśrutvā satya-mbhavatu te vacaḥ || 4||
evamuktvā gata-śśīghra-ndaṇḍī tasya samīpataḥ |
kiyad dūre tato gatvā sthita-ssindhu samīpataḥ || 5||
gate daṇḍini sādhuśca kṛtanityakriyastadā |
utthitā-ntaraṇī-ndṛṣṭvā vismaya-mparamaṃ-ya~yau || 6||
dṛṣṭvā latādika-ñcaiva mūrcchito nyapatad bhuvi |
labdhasañjño vaṇikputrastataścintānvito-'bhavat || 7|| (vaṇikputrastataścintānvitobhavat)
tadā tu duhituḥ kānto vacana-ñcedamabravīt |
kimartha-ṅkriyate śoka-śśāpo dattaśca daṇḍinā || 8||
śakyate tena sarvaṃ hi kartu-ñcātra na saṃśayaḥ | (śakyatene na)
atastaccharaṇaṃ-yā~mo vāñchatārtho bhaviṣyati || 9|| (vāñchitārtho)
jāmāturvacanaṃ śrutvā tatsakāśa-ṅgatastadā |
dṛṣṭvā ca daṇḍina-mbhaktyā natvā provāca sādaram || 10||
kṣamasva cāparādha-mme yadukta-ntava sannidhau |
eva-mpunaḥ punarnatvā mahāśokākulo-'bhavat || 11|| (mahāśokākulobhavat)
provāca vacana-ndaṇḍī vilapantaṃ-vi~lokya ca |
mā rodī-śśṛṇumadvākya-mmama pūjābahirmukhaḥ || 12||
mamājñayā ca durbuddhe labdha-nduḥkha-mmuhurmuhuḥ |
tacchrutvā bhagavadvākyaṃ stuti-ṅkartuṃ samudyataḥ || 13||
sādhuruvāca |
tvanmāyāmohitā-ssarve brahmādyāstridivaukasaḥ |
na jānanti guṇā-nrūpa-ntavāścaryamida-mprabho || 14||
mūḍho-'ha-ntvā-ṅkatha-ñjāne mohitastavamāyayā | (mūḍhohaṃ)
prasīda pūjayiṣyāmi yathāvibhavavistaraiḥ || 15||
purā vitta-ñca ta-thsarva-ntrāhi māṃ śaraṇāgatam |
śrutvā bhaktiyutaṃ-vā~kya-mparituṣṭo janārdanaḥ || 16||
vara-ñca vāñchita-ndattvā tatraivāntardadhe hariḥ |
tato nāvaṃ samārūhya dṛṣṭvā vittaprapūritām || 17||
kṛpayā satyadevasya saphalaṃ-vā~ñchita-mmama |
ityuktvā svajanai-ssārdha-mpūjā-ṅkṛtvā yathāvidhi || 18||
harṣeṇa cābhava-tpūrṇassatyadevaprasādataḥ |
nāvaṃ saṃyo~jya yatnena svadeśagamana-ṅkṛtam || 19||
sādhurjāmātara-mprāha paśya ratnapurī-mmama |
dūta-ñca preṣayāmāsa nijavittasya rakṣakam || 20||
tato-'sau nagara-ṅgatvā sādhubhāryāṃ-vi~lokya ca | (dūtosau)
provāca vāñchitaṃ-vā~kya-nnatvā baddhāñjalistadā || 21||
nikaṭe nagarasyaiva jāmātrā sahito vaṇik |
āgato bandhuvargaiśca vittaiśca bahubhiryutaḥ || 22||
śrutvā dūtamukhādvākya-mmahāharṣavatī satī |
satyapūjā-ntataḥ kṛtvā provāca tanujā-mprati || 23||
vrajāmi śīghramāgaccha sādhusandarśanāya ca |
iti mātṛvaca-śśrutvā vrata-ṅkṛtvā samāpya ca || 24||
prasāda-ñca parityajya gatā sā-'pi pati-mprati | (sāpi)
tena ruṣṭā-ssatyadevo bhartāra-ntaraṇi-ntathā || 25|| (ruṣṭaḥ, taraṇīṃ)
saṃhṛtya ca dhanai-ssārdha-ñjale tasyāvamajjayat |
tataḥ kalāvatī kanyā na vilokya nija-mpatim || 26||
śokena mahatā tatra rudantī cāpatad bhuvi | (rudatī)
dṛṣṭvā tathāvidhā-nnāva-ṅkanyā-ñca bahuduḥkhitām || 27||
bhītena manasā sādhuḥ kimāścaryamida-mbhavet |
cintyamānāśca te sarve babhūvustarivāhakāḥ || 28||
tato līlāvatī kanyā-ndṛṣṭvā sā vihvalā-'bhavat |
vilalāpātiduḥkhena bhartāra-ñcedamabravīta || 29||
idānī-nnaukayā sārdha-ṅkathaṃ so-'bhūdalakṣitaḥ |
na jāne kasya devasya helayā caiva sā hṛtā || 30||
satyadevasya māhātmya-ñjñātuṃ-vā~ kena śakyate |
ityuktvā vilalāpaiva tataśca svajanai-ssaha || 31||
tato līlāvatī kanyā-ṅkrauḍe kṛtvā ruroda ha |
tataḥkalāvatī kanyā naṣṭe svāmini duḥkhitā || 32||
gṛhītvā pāduke tasyānugatu-ñca manodadhe | (pādukāṃ)
kanyāyāścarita-ndṛṣṭvā sabhārya-ssajjano vaṇik || 33||
atiśokena santaptaścintayāmāsa dharmavit |
hṛtaṃ-vā~ satyadevena bhrānto-'haṃ satyamāyayā || 34||
satyapūjā-ṅkariṣyāmi yathāvibhavavistaraiḥ |
iti sarvān samāhūya kathayitvā manoratham || 35||
natvā ca daṇḍavad bhūmau satyadeva-mpunaḥ punaḥ |
tatastuṣṭa-ssatyadevo dīnānā-mparipālakaḥ || 36||
jagāda vacana-ñcaina-ṅkṛpayā bhaktavatsalaḥ |
tyaktvā prasāda-nte kanyā pati-ndraṣṭuṃ samāgatā || 37||
ato-'dṛṣṭo-'bhavattasyāḥ kanyakāyāḥ patirdhruvam |
gṛha-ṅgatvā prasāda-ñca bhuktvā sā-''yāti cetpunaḥ || 38|| (sāyāti)
labdhabhartrī sutā sādho bhaviṣyati na saṃśayaḥ |
kanyakā tādṛśaṃ-vā~kyaṃ śrutvā gaganamaṇḍalāt || 39||
kṣipra-ntadā gṛha-ṅgatvā prasāda-ñca bubhoja sā |
paścā-thsā punarāgatya dadarśa svajana-mpatim || 40|| (sāpaścātpunarāgatya, sajanaṃ)
tataḥ kalāvatī kanyā jagāda pitara-mprati |
idānī-ñca gṛhaṃ-yā~hi vilamba-ṅkuruṣe katham || 41||
tacchrutvā kanyakāvākyaṃ santuṣṭo-'bhūdvaṇiksutaḥ |
pūjanaṃ satyadevasya kṛtvā vidhividhānataḥ || 42||
dhanairbandhugaṇai-ssārdha-ñjagāma nijamandiram |
paurṇamāsyā-ñca saṅkrāntau kṛtavān satyasya pūjanam || 43|| (satyapūjanam)
ihaloke sukha-mbhuktvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 44||
|| iti śrīskānda purāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ñcaturtho-'dhyāyaḥ || 4 ||
atha pañcamo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
athānyacca pravakṣyāmi śruṇudhva-mmunisattamāḥ |
āsī-ttuṅgadhvajo rājā prajāpālanatatparaḥ || 1||
prasādaṃ satyadevasya tyaktvā duḥkhamavāpa saḥ |
ekadā sa vana-ṅgatvā hatvā bahuvidhā-npaśūn || 2||
āgatya vaṭamūla-ñca dṛṣṭvā satyasya pūjanam | (cāpaśyat)
gopāḥ kurvanti santuṣṭā bhaktiyuktā-ssa bāndhavāḥ || 3||
rājā dṛṣṭvā tu darpeṇa na gato na nanāma saḥ |
tato gopagaṇā-ssarve prasāda-nnṛpasannidhau || 4||
saṃsthāpya punarāgatya bhuktatvā sarve yathepsitam |
tataḥ prasādaṃ santyajya rājā duḥkhamavāpa saḥ || 5||
tasya putraśata-nnaṣṭa-ndhanadhānyādika-ñca yat |
satyadevena tatsarva-nnāśita-mmama niścitam || 6||
atastatraiva gacchāmi yatra devasya pūjanam |
manasā tu viniścitya yayau gopālasannidhau || 7||
tato-'sau satyadevasya pūjā-ṅgopagaṇaissaha |
bhaktiśraddhānvito bhūtvā cakāra vidhinā nṛpaḥ || 8||
satyadevaprasādena dhanaputrānvito-'bhavat |
ihaloke sukha-mbhuktatvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 9||
ya ida-ṅkurute satyavrata-mparamadurlabham |
śṛṇoti ca kathā-mpuṇyā-mbhaktiyuktaḥ phalapradām || 10||
dhanadhānyādika-ntasya bhave-thsatyaprasādataḥ |
daridro labhate vitta-mbaddho mucyeta bandhanāt || 11||
bhīto bhayā-tpramucyeta satyameva na saṃśayaḥ |
īpsita-ñca phala-mbhuktvā cānte satyapuraṃvra~jet || 12||
iti vaḥ kathitaṃ-vi~prā-ssatyanārāyaṇavratam |
ya-tkṛtvā sarvaduḥkhebhyo mukto bhavati mānavaḥ || 13||
viśeṣataḥ kaliyuge satyapūjā phalapradā |
keci-tkālaṃ-va~diṣyanti satyamīśa-ntameva ca || 14||
satyanārāyaṇa-ṅkeci-thsatyadeva-ntathāpare |
nānārūpadharo bhūtvā sarveṣāmīpsitapradam || 15|| (sarveṣāmīpsitapradaḥ)
bhaviṣyati kalau satyavratarūpī sanātanaḥ |
śrīviṣṇunā dhṛtaṃ rūpaṃ sarveṣāmīpsitapradam || 16||
ya ida-mpaṭhate nityaṃ śṛṇoti munisattamāḥ |
tasya naśyanti pāpāni satyadevaprasādataḥ || 17||
vrataṃ-yai~stu kṛta-mpūrvaṃ satyanārāyaṇasya ca |
teṣā-ntvaparajanmāni kathayāmi munīśvarāḥ || 18||
śatānandomahāprājñassudāmābrāhmaṇo hyabhūt |
tasmiñjanmani śrīkṛṣṇa-ndhyātvā mokṣamavāpa ha || 19||
kāṣṭhabhāravaho bhillo guharājo babhūva ha |
tasmiñjanmani śrīrāmaṃ sevya mokṣa-ñjagāma vai || 20||
ulkāmukho mahārājo nṛpo daśaratho-'bhavat |
śrīraṅganāthaṃ sampūjya śrīvaikuṇṭha-ntadāgamat || 21|| (śrīrāmacandrasamprāpya)
rdhāmika-ssatyasandhaśca sādhurmoradhvajo-'bhavat | (sādhurmoradhvajobhavat)
dehārdha-ṅkrakacaiśchittvā datvā mokṣamavāpa ha || 22||
tuṅgadhvajo mahārāja-ssvāyambhuvo-'bhava-tkila | (svāyambhūrabhavat)
sarvā-nbhāgavatān kṛtvā śrīvaikuṇṭha-ntadā-'gamat || 23|| (kṛttvā, tadāgamat)
bhūtvā gopāśca te sarve vrajamaṇḍalavāsinaḥ |
nihatya rākṣasān sarvā-ngoloka-ntu tadā yayuḥ || 24||
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-mpañcamo-'dhyāyaḥ || 5 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.