Vishnu

শ্রী সত্যনারাযণ স্বামি ব্রত কথা

Shri Satyanarayana Svami Vrata Katha

🖋️ Bengali script
📄 Download PDF
॥ শ্রী গণেশায নমঃ ॥
॥ শ্রীপরমাত্মনে নমঃ ॥
অথ কথা প্রারম্ভঃ ।
অথ প্রথমো-ঽধ্যাযঃ
শ্রীব্যাস উবাচ ।
একদা নৈমিষারণ্যে ঋষয-শ্শৌনকাদযঃ ।
পপ্রচ্ছুর্মুনয-স্সর্বে সূত-ম্পৌরাণিক-ঙ্খলু ॥ 1॥
ঋষয ঊচুঃ ।
ব্রতেন তপসা কিং-বাঁ প্রাপ্যতে বাঞ্ছিত-ম্ফলম্ ।
তত্সর্বং শ্রোতুমিচ্ছামঃ কথযস্ব মহামুনে ॥ 2॥
সূত উবাচ ।
নারদেনৈব সম্পৃষ্টো ভগবান্ কমলাপতিঃ ।
সুরর্​ষযে যথৈবাহ তচ্ছৃণুধ্বং সমাহিতাঃ ॥ 3॥
একদা নারদো যোগী পরানুগ্রহকাঙ্ক্ষযা ।
পর্যটন্ বিবিধা-​ল্লোঁকা-ন্মর্ত্যলোকমুপাগতঃ ॥ 4॥
ততোদৃষ্ট্বা জনান্সর্বা-ন্নানাক্লেশসমন্বিতান্ ।
নানাযোনিসমুত্পন্নান্ ক্লিশ্যমানান্ স্বকর্মভিঃ ॥ 5॥
কেনোপাযেন চৈতেষা-ন্দুঃখনাশো ভবেদ্ ধ্রুবম্ ।
ইতি সঞ্চিন্ত্য মনসা বিষ্ণুলোক-ঙ্গতস্তদা ॥ 6॥
তত্র নারাযণ-ন্দেবং শুক্লবর্ণ-ঞ্চতুর্ভুজম্ ।
শঙ্খ-চক্র-গদা-পদ্ম-বনমালা-বিভূষিতম্ ॥ 7॥
দৃষ্ট্বা ত-ন্দেবদেবেশং স্তোতুং সমুপচক্রমে ।
নারদ উবাচ ।
নমো বাঙ্গমনসাতীতরূপাযানন্তশক্তযে ।
আদিমধ্যান্তহীনায নির্গুণায গুণাত্মনে ॥ 8॥
সর্বেষামাদিভূতায ভক্তানামার্তিনাশিনে ।
শ্রুত্বা স্তোত্র-ন্ততো বিষ্ণুর্নারদ-ম্প্রত্যভাষত ॥ 9॥
শ্রীভগবানুবাচ ।
কিমর্থমাগতো-ঽসি ত্ব-ঙ্কি-ন্তে মনসি বর্ততে ।
কথযস্ব মহাভাগ তত্সর্ব-ঙ্কথাযামি তে ॥ 10॥
নারদ উবাচ ।
মর্ত্যলোকে জনা-স্সর্বে নানাক্লেশসমন্বিতাঃ ।
ননাযোনিসমুত্পন্নাঃ পচ্যন্তে পাপকর্মভিঃ ॥ 11॥
তত্কথং শমযেন্নাথ লঘূপাযেন তদ্বদ ।
শ্রোতুমিচ্ছামি তত্সর্ব-ঙ্কৃপাস্তি যদি তে মযি ॥ 12॥
শ্রীভগবানুবাচ ।
সাধু পৃষ্ট-ন্ত্বযা বত্স লোকানুগ্রহকাঙ্ক্ষযা ।
যত্কৃত্বা মুচ্যতে মোহ-ত্তচ্ছৃণুষ্ব বদামি তে ॥ 13॥
ব্রতমস্তি মহত্পুণ্যং স্বর্গে মর্ত্যে চ দুর্লভম্ ।
তব স্নেহান্মযা বত্স প্রকাশঃ ক্রিযতে-ঽধুনা ॥ 14॥
সত্যনারাযণস্যৈব ব্রতং সম্যগ্বিধানতঃ । (সত্যনারাযণস্যৈবং)
কৃত্বা সদ্য-স্সুখ-ম্ভুক্ত্বা পরত্র মোক্ষমাপ্নুযাত্ ।
তচ্ছ্রুত্বা ভগবদ্বাক্য-ন্নারদো মুনিরব্রবীত্ ॥ 15॥
নারদ উবাচ ।
কি-ম্ফল-ঙ্কিং-বিঁধান-ঞ্চ কৃত-ঙ্কেনৈব তদ্ ব্রতম্ ।
তত্সর্বং-বিঁস্তরাদ্ ব্রূহি কদা কার্যং-ব্রঁত-ম্প্রভো ॥ 16॥ (কার্যংহিতদ্ব্রতম্)
শ্রীভগবানুবাচ ।
দুঃখশোকাদিশমন-ন্ধনধান্যপ্রবর্ধনম্ ॥ 17॥
সৌভাগ্যসন্ততিকরং সর্বত্র বিজযপ্রদম্ ।
যস্মিন্ কস্মি-ন্দিনে মর্ত্যো ভক্তিশ্রদ্ধাসমন্বিতঃ ॥ 18॥
সত্যনারাযণ-ন্দেবং-যঁজেচ্চৈব নিশামুখে ।
ব্রাহ্মণৈর্বান্ধবৈশ্চৈব সহিতো ধর্মতত্পরঃ ॥ 19॥
নৈবেদ্য-ম্ভক্তিতো দদ্যা-থ্সপাদ-ম্ভক্ষ্যমুত্তমম্ ।
রম্ভাফল-ঙ্ঘৃত-ঙ্ক্ষীর-ঙ্গোধূমস্য চ চূর্ণকম্ ॥ 20॥
অভাবে শালিচূর্ণং-বাঁ শর্করা বা গুডস্তথা ।
সপাদং সর্বভক্ষ্যাণি চৈকীকৃত্য নিবেদযেত্ ॥ 21॥
বিপ্রায দক্ষিণা-ন্দদ্যা-ত্কথাং শ্রুত্বা জনৈ-স্সহ ।
ততশ্চ বন্ধুভি-স্সার্ধং-বিঁপ্রাংশ্চ প্রতিভোজযেত্ ॥ 22॥
প্রসাদ-ম্ভক্ষযেদ্ ভক্ত্যা নৃত্যগীতাদিক-ঞ্চরেত্ ।
ততশ্চ স্বগৃহ-ঙ্গচ্ছে-থ্সত্যনারাযণং স্মরন্ন্ ॥ 23॥
এব-ঙ্কৃতে মনুষ্যাণাং-বাঁঞ্ছাসিদ্ধির্ভবেদ্ ধ্রুবম্ ।
বিশেষতঃ কলিযুগে লঘূপাযো-ঽস্তি ভূতলে ॥ 24॥ (লঘূপাযোস্তি)
॥ ইতি শ্রীস্কান্দপুরাণে রেবাখণ্ডে শ্রীসত্যনারাযণ ব্রতকথাযা-ম্প্রথমো-ঽধ্যাযঃ ॥ 1 ॥
অথ দ্বিতীযো-ঽধ্যাযঃ
সূত উবাচ ।
অথান্য-থ্সম্প্রবক্ষ্যামি কৃতং-যেঁন পুরা দ্বিজাঃ ।
কশ্চি-ত্কাশীপুরে রম্যে হ্যাসীদ্বিপ্রো-ঽতিনির্ধনঃ ॥ 1॥ (হ্যাসীদ্বিপ্রোতিনির্ধনঃ)
ক্ষুত্তৃড্ভ্যাং-ব্যাঁকুলোভূত্বা নিত্য-ম্বভ্রাম ভূতলে ।
দুঃখিত-ম্ব্রাহ্মণ-ন্দৃষ্ট্বা ভগবা-ন্ব্রাহ্মণপ্রিযঃ ॥ 2॥
বৃদ্ধব্রাহ্মণ রূপস্ত-ম্পপ্রচ্ছ দ্বিজমাদরাত্ ।
কিমর্থ-ম্ভ্রমসে বিপ্র মহী-ন্নিত্যং সুদুঃখিতঃ ।
তত্সর্বং শ্রোতুমিচ্ছামি কথ্যতা-ন্দ্বিজ সত্তম ॥ 3॥
ব্রাহ্মণ উবাচ ।
ব্রাহ্মণো-ঽতি দরিদ্রো-ঽহ-ম্ভিক্ষার্থং-বৈঁ ভ্রমে মহীম্ ॥ 4॥ (ব্রাহ্মণোতি)
উপাযং-যঁদি জানাসি কৃপযা কথয প্রভো ।
বৃদ্ধব্রাহ্মণ উবাচ ।
সত্যনারাযণো বিষ্ণুর্বাঞ্ছিতার্থফলপ্রদঃ ॥ 5॥
তস্য ত্ব-ম্পূজনং-বিঁপ্র কুরুষ্ব ব্রতমুত্তমম । (ব্রতমুত্তমম্)
যত্কৃত্বা সর্বদুঃখেভ্যো মুক্তো ভবতি মানবঃ ॥ 6॥
বিধান-ঞ্চ ব্রতস্যাপি বিপ্রাযাভাষ্য যত্নতঃ ।
সত্যনারাযণো বৃদ্ধস্তত্রৈবান্তরধীযত ॥ 7॥
তদ্ ব্রতং সঙ্করিষ্যামি যদুক্ত-ম্ব্রাহ্মণেন বৈ ।
ইতি সঞ্চিন্ত্য বিপ্রো-ঽসৌ রাত্রৌ নিদ্রা ন লব্ধবান্ ॥ 8॥ (নিদ্রাং)
ততঃ প্রাত-স্সমুত্থায সত্যনারাযণব্রতম্ ।
করিষ্য ইতি সঙ্কল্প্য ভিক্ষার্থমগমদ্বিজঃ ॥ 9॥ (ভিক্ষার্থমগমদ্দ্বিজঃ)
তস্মিন্নেব দিনে বিপ্রঃ প্রচুর-ন্দ্রব্যমাপ্তবান্ ।
তেনৈব বন্ধুভি-স্সার্ধং সত্যস্যব্রতমাচরত্ ॥ 10॥
সর্বদুঃখবিনির্মুক্ত-স্সর্বসম্পত্সমন্বিতঃ ।
বভূব স দ্বিজশ্রেষ্ঠো ব্রতস্যাস্য প্রভাবতঃ ॥ 11॥
ততঃ প্রভৃতি কাল-ঞ্চ মাসি মাসি ব্রত-ঙ্কৃতম্ ।
এব-ন্নারাযণস্যেদং-ব্রঁত-ঙ্কৃত্বা দ্বিজোত্তমঃ ॥ 12॥
সর্বপাপবিনির্মুক্তো দুর্লভ-ম্মোক্ষমাপ্তবান্ ।
ব্রতমস্য যদা বিপ্র পৃথিব্যাং সঙ্করিষ্যতি ॥ 13॥ (বিপ্রাঃ)
তদৈব সর্বদুঃখ-ন্তু মনুজস্য বিনশ্যতি । (চ মনুজস্য)
এব-ন্নারাযণেনোক্ত-ন্নারদায মহাত্মনে ॥ 14॥
মযা তত্কথিতং-বিঁপ্রাঃ কিমন্য-ত্কথযামি বঃ ।
ঋষয ঊচুঃ ।
তস্মাদ্ বিপ্রাচ্ছ্রুত-ঙ্কেন পৃথিব্যা-ঞ্চরিত-ম্মুনে ।
তত্সর্বং শ্রোতুমিচ্ছাম-শ্শ্রদ্ধা-ঽস্মাক-ম্প্রজাযতে ॥ 15॥ (শ্রদ্ধাস্মাকং)
সূত উবাচ ।
শৃণুধ্ব-ম্মুনয-স্সর্বে ব্রতং-যেঁন কৃত-ম্ভুবি ।
একদা স দ্বিজবরো যথাবিভব বিস্তরৈঃ ॥ 16॥
বন্ধুভি-স্স্বজনৈ-স্সার্ধং-ব্রঁত-ঙ্কর্তুং সমুদ্যতঃ ।
এতস্মিন্নন্তরে কালে কাষ্ঠক্রেতা সমাগমত্ ॥ 17॥
বহিঃ কাষ্ঠ-ঞ্চ সংস্থাপ্য বিপ্রস্য গৃহমাযযৌ ।
তৃষ্ণাযা পীডিতাত্মা চ দৃষ্ট্বা বিপ্র-ঙ্কৃতং-ব্রঁতম্ ॥ 18॥ (কৃত)
প্রণিপত্য দ্বিজ-ম্প্রাহ কিমিদ-ঙ্ক্রিযতে ত্বযা ।
কৃতে কি-ম্ফলমাপ্নোতি বিস্তরাদ্ বদ মে প্রভো ॥ 19॥ (বিস্তারাদ্)
বিপ্র উবাচ ।
সত্যনারাযণেস্যেদং-ব্রঁতং সর্বেপ্সিতপ্রদম্ ।
তস্য প্রসাদান্মে সর্ব-ন্ধনধান্যাদিক-ম্মহত্ ॥ 20॥
তস্মাদেতদ্ ব্রত-ঞ্জ্ঞাত্বা কাষ্ঠক্রেতা-ঽতিহর্​ষিতঃ ।
পপৌ জল-ম্প্রসাদ-ঞ্চ ভুক্ত্বা স নগরং-যঁযৌ ॥ 21॥
সত্যনারাযণ-ন্দেব-ম্মনসা ইত্যচিন্তযত্ ।
কাষ্ঠং-বিঁক্রযতো গ্রামে প্রাপ্যতে চাদ্য যদ্ ধনম্ ॥ 22॥ (প্রাপ্যতেমে-ঽদ্য)
তেনৈব সত্যদেবস্য করিষ্যে ব্রতমুত্তমম্ ।
ইতি সঞ্চিন্ত্য মনসা কাষ্ঠ-ন্ধৃত্বা তু মস্তকে ॥ 23॥
জগাম নগরে রম্যে ধনিনাং-যঁত্র সংস্থিতিঃ ।
তদ্দিনে কাষ্ঠমূল্য-ঞ্চ দ্বিগুণ-ম্প্রাপ্তবানসৌ ॥ 24॥
ততঃ প্রসন্নহৃদয-স্সুপক্ব-ঙ্কদলী ফলম্ ।
শর্করাঘৃতদুগ্ধ-ঞ্চ গোধূমস্য চ চূর্ণকম্ ॥ 25॥
কৃত্বৈকত্র সপাদ-ঞ্চ গৃহীত্বা স্বগৃহং-যঁযৌ ।
ততো বন্ধূন্ সমাহূয চকার বিধিনা ব্রতম্ ॥ 26॥
তদ্ ব্রতস্য প্রভাবেণ ধনপুত্রান্বিতো-ঽভবত্ । (ধনপুত্রান্বিতোভবত্)
ইহলোকে সুখ-ম্ভুক্ত্বা চান্তে সত্যপুরং-যঁযৌ ॥ 27॥
॥ ইতি শ্রীস্কান্দপুরাণে রেবাখণ্ডে শ্রীসত্যনারাযণ ব্রতকথাযা-ন্দ্বিতীযো-ঽধ্যাযঃ ॥ 2 ॥
অথ তৃতীযো-ঽধ্যাযঃ
সূত উবাচ ।
পুনরগ্রে প্রবক্ষ্যামি শৃণুধ্ব-ম্মুনি সত্তমাঃ ।
পুরা চোল্কামুখো নাম নৃপশ্চাসীন্মহামতিঃ ॥ 1॥
জিতেন্দ্রিয-স্সত্যবাদী যযৌ দেবালয-ম্প্রতি ।
দিনে দিনে ধন-ন্দত্ত্বা দ্বিজান্ সন্তোষয-থ্সুধীঃ ॥ 2॥
ভার্যা তস্য প্রমুগ্ধা চ সরোজবদনা সতী ।
ভদ্রশীলানদী তীরে সত্যস্যব্রতমাচরত্ ॥ 3॥
এতস্মিন্নন্তরে তত্র সাধুরেক-স্সমাগতঃ ।
বাণিজ্যার্থ-ম্বহুধনৈরনেকৈঃ পরিপূরিতঃ ॥ 4॥
নাবং সংস্থাপ্য তত্তীরে জগাম নৃপতি-ম্প্রতি ।
দৃষ্ট্বা স ব্রতিন-ম্ভূপ-ম্প্রপচ্ছ বিনযান্বিতঃ ॥ 5॥
সাধুরুবাচ ।
কিমিদ-ঙ্কুরুষে রাজ-ন্ভক্তিযুক্তেন চেতসা ।
প্রকাশ-ঙ্কুরু তত্সর্বং শ্রোতুমিচ্ছামি সাম্প্রতম্ ॥ 6॥
রাজোবাচ ।
পূজন-ঙ্ক্রিযতে সাধো বিষ্ণোরতুলতেজসঃ ।
ব্রত-ঞ্চ স্বজনৈ-স্সার্ধ-ম্পুত্রাদ্যাবাপ্তি কাম্যযা ॥ 7॥
ভূপস্য বচনং শ্রুত্বা সাধুঃ প্রোবাচ সাদরম্ ।
সর্ব-ঙ্কথয মে রাজন্ করিষ্যে-ঽহ-ন্তবোদিতম্ ॥ 8॥
মমাপি সন্ততির্নাস্তি হ্যেতস্মাজ্জাযতে ধ্রুবম্ ।
ততো নিবৃত্ত্য বাণিজ্যা-থ্সানন্দো গৃহমাগতঃ ॥ 9॥
ভার্যাযৈ কথিতং সর্বং-ব্রঁতং সন্ততি দাযকম্ ।
তদা ব্রত-ঙ্করিষ্যামি যদা মে সন্ততির্ভবেত্ ॥ 10॥
ইতি লীলাবতী-ম্প্রাহ পত্নীং সাধু-স্স সত্তমঃ ।
একস্মি-ন্দিবসে তস্য ভার্যা লীলাবতী সতী ॥ 11॥ (ভার্যাং)
ভর্তৃযুক্তানন্দচিত্তা-ঽভবদ্ ধর্মপরাযণা ।
র্গভিণী সা-ঽভব-ত্তস্য ভার্যা সত্যপ্রসাদতঃ ॥ 12॥ (সাভবত্)
দশমে মাসি বৈ তস্যাঃ কন্যারত্নমজাযত ।
দিনে দিনে সা ববৃধে শুক্লপক্ষে যথা শশী ॥ 13॥
নাম্না কলাবতী চেতি তন্নামকরণ-ঙ্কৃতম্ ।
ততো লীলাবতী প্রাহ স্বামিন-ম্মধুরং-বঁচঃ ॥ 14॥
ন করোষি কিমর্থং-বৈঁ পুরা সঙ্কল্পিতং-ব্রঁতম্ ।
সাধুরুবাচ ।
বিবাহ সমযে ত্বস্যাঃ করিষ্যামি ব্রত-ম্প্রিযে ॥ 15॥
ইতি ভার্যাং সমাশ্বাস্য জগাম নগর-ম্প্রতি ।
ততঃ কলাবতী কন্যা ববৃধে পিতৃবেশ্মনি ॥ 16॥
দৃষ্ট্বা কন্যা-ন্তত-স্সাধুর্নগরে সখিভি-স্সহ ।
মন্ত্রযিত্বা দ্রুত-ন্দূত-ম্প্রেষযামাস ধর্মবিত্ ॥ 17॥
বিবাহার্থ-ঞ্চ কন্যাযা বরং শ্রেষ্ঠং-বিঁচারয ।
তেনাজ্ঞপ্তশ্চ দূতো-ঽসৌ কাঞ্চন-ন্নগরং-যঁযৌ ॥ 18॥
তস্মাদেকং-বঁণিক্পুত্রং সমাদাযাগতো হি সঃ ।
দৃষ্ট্বা তু সুন্দর-ম্বালং-বঁণিক্পুত্র-ঙ্গুণান্বিতম্ ॥ 19॥
জ্ঞাতিভির্বন্ধুভি-স্সার্ধ-ম্পরিতুষ্টেন চেতসা ।
দত্তাবান্ সাধুপুত্রায কন্যাং-বিঁধিবিধানতঃ ॥ 20॥ (সাধুঃপুত্রায)
ততো-ঽভাগ্যবশা-ত্তেন বিস্মৃতং-ব্রঁতমুত্তমম্ । (ততোভাগ্যবশাত্)
বিবাহসমযে তস্যাস্তেন রুষ্টো ভব-ত্প্রভুঃ ॥ 21॥ (রুষ্টো-ঽভবত্)
ততঃ কালেন নিযতো নিজকর্ম বিশারদঃ ।
বাণিজ্যার্থ-ন্তত-শ্শীঘ্র-ঞ্জামাতৃ সহিতো বণিক্ ॥ 22॥
রত্নসারপুরে রম্যে গত্বা সিন্ধু সমীপতঃ ।
বাণিজ্যমকরো-থ্সাধুর্জামাত্রা শ্রীমতা সহ ॥ 23॥
তৌ গতৌ নগরে রম্যে চন্দ্রকেতোর্নৃপস্য চ । (নগরেতস্য)
এতস্মিন্নেব কালে তু সত্যনারাযণঃ প্রভুঃ ॥ 24॥
ভ্রষ্টপ্রতিজ্ঞমালোক্য শাপ-ন্তস্মৈ প্রদত্তবান্ ।
দারুণ-ঙ্কঠিন-ঞ্চাস্য মহদ্ দুঃখ-ম্ভবিষ্যতি ॥ 25॥
একস্মিন্দিবসে রাজ্ঞো ধনমাদায তস্করঃ ।
তত্রৈব চাগত শ্চৌরো বণিজৌ যত্র সংস্থিতৌ ॥ 26॥
তত্পশ্চাদ্ ধাবকা-ন্দূতা-ন্দৃষ্টবা ভীতেন চেতসা ।
ধনং সংস্থাপ্য তত্রৈব স তু শীঘ্রমলক্ষিতঃ ॥ 27॥
ততো দূতাস্সমাযাতা যত্রাস্তে সজ্জনো বণিক্ ।
দৃষ্ট্বা নৃপধন-ন্তত্র বদ্ধ্বা-ঽঽনীতৌ বণিক্সুতৌ ॥ 28॥ (বদ্ধ্বানীতৌ)
হর্​ষেণ ধাবমানাশ্চ প্রোচুর্নৃপসমীপতঃ ।
তস্করৌ দ্বৌ সমানীতৌ বিলোক্যাজ্ঞাপয প্রভো ॥ 29॥
রাজ্ঞা-ঽঽজ্ঞপ্তাস্তত-শ্শীঘ্র-ন্দৃঢ-ম্বদ্ধ্বা তু তা বুভৌ ।
স্থাপিতৌ দ্বৌ মহাদুর্গে কারাগারে-ঽবিচারতঃ ॥ 30॥
মাযযা সত্যদেবস্য ন শ্রুত-ঙ্কৈস্তযোর্বচঃ ।
অতস্তযোর্ধনং রাজ্ঞা গৃহীত-ঞ্চন্দ্রকেতুনা ॥ 31॥
তচ্ছাপাচ্চ তযোর্গেহে ভার্যা চৈবাতি দুঃখিতা ।
চৌরেণাপহৃতং সর্ব-ঙ্গৃহে যচ্চ স্থিত-ন্ধনম্ ॥ 32॥
আধিব্যাধিসমাযুক্তা ক্ষুত্পিপাশাতি দুঃখিতা । (ক্ষুত্পিপাসাতি)
অন্নচিন্তাপরা ভূত্বা বভ্রাম চ গৃহে গৃহে ।
কলাবতী তু কন্যাপি বভ্রাম প্রতিবাসরম্ ॥ 33॥
একস্মি-ন্দিবসে যাতা ক্ষুধার্তা দ্বিজমন্দিরম্ । (দিবসে জাতা)
গত্বা-ঽপশ্যদ্ ব্রত-ন্তত্র সত্যনারাযণস্য চ ॥ 34॥ (গত্বাপশ্যদ্)
উপবিশ্য কথাং শ্রুত্বা বরং র্প্রাথিতবত্যপি ।
প্রসাদ ভক্ষণ-ঙ্কৃত্বা যযৌ রাত্রৌ গৃহ-ম্প্রতি ॥ 35॥
মাতা কলাবতী-ঙ্কন্যা-ঙ্কথযামাস প্রেমতঃ ।
পুত্রি রাত্রৌ স্থিতা কুত্র কি-ন্তে মনসি বর্ততে ॥ 36॥
কন্যা কলাবতী প্রাহ মাতর-ম্প্রতি সত্বরম্ ।
দ্বিজালযে ব্রত-ম্মাতর্দৃষ্টং-বাঁঞ্ছিতসিদ্ধিদম্ ॥ 37॥
তচ্ছ্রুত্বা কন্যকা বাক্যং-ব্রঁত-ঙ্কর্তুং সমুদ্যতা ।
সা মুদা তু বণিগ্ভার্যা সত্যনারাযণস্য চ ॥ 38॥
ব্রত-ঞ্চক্রে সৈব সাধ্বী বন্ধুভি-স্স্বজনৈ-স্সহ ।
ভর্তৃজামাতরৌ ক্ষিপ্রমাগচ্ছেতাং স্বমাশ্রমম্ ॥ 39॥
অপরাধ-ঞ্চ মে ভর্তুর্জামাতুঃ, ক্ষন্তুমর্​হসি ।
ব্রতেনানেন তুষ্টো-ঽসৌ সত্যনারাযণঃ পুনঃ ॥ 40॥ (তুষ্টোসৌ)
দর্​শযামাস স্বপ্নং হী চন্দ্রকেতু-ন্নৃপোত্তমম্ ।
বন্দিনৌ মোচয প্রাতর্বণিজৌ নৃপসত্তম ॥ 41॥
দেয-ন্ধন-ঞ্চ তত্সর্ব-ঙ্গৃহীতং-যঁ-ত্ত্বযা-ঽধুনা । (ত্বযাধুনা)
নো চে-ত্ত্বা-ন্নাশযিষ্যামি সরাজ্যধনপুত্রকম্ ॥ 42॥
এবমাভাষ্য রাজান-ন্ধ্যানগম্যো-ঽভব-ত্প্রভুঃ । (ধ্যানগম্যোভবত্)
ততঃ প্রভাতসমযে রাজা চ স্বজনৈ-স্সহ ॥ 43॥
উপবিশ্য সভামধ্যে প্রাহ স্বপ্ন-ঞ্জন-ম্প্রতি ।
বদ্ধৌ মহাজনৌ শীঘ্র-ম্মোচয দ্বৌ বণিক্সুতৌ ॥ 44॥
ইতি রাজ্ঞো বচ-শ্শ্রুত্বা মোচযিত্বা মহাজনৌ ।
সমানীয নৃপস্যাগ্রে প্রাহুস্তে বিনযান্বিতাঃ ॥ 45॥
আনীতৌ দ্বৌ বণিক্পুত্রৌ মুক্তৌ নিগডবন্ধনাত্ ।
ততো মহাজনৌ নত্বা চন্দ্রকেতু-ন্নৃপোত্তমম্ ॥ 46॥
স্মরন্তৌ পূর্ব বৃত্তান্ত-ন্নোচতুর্ভযবিহ্বলৌ ।
রাজা বণিক্সুতৌ বীক্ষ্য বচঃ প্রোবাচ সাদরম্ ॥ 47॥
দেবা-ত্প্রাপ্ত-ম্মহদ্দুঃখমিদানী-ন্নাস্তি বৈ ভযম্ ।
তদা নিগডসন্ত্যাগ-ঙ্ক্ষৌরকর্মাদ্যকারযত্ ॥ 48॥
বস্ত্রালঙ্কারক-ন্দত্ত্বা পরিতোষ্য নৃপশ্চ তৌ ।
পুরস্কৃত্য বণিক্পুত্রৌ বচসা-ঽতোষযদ্ ভৃশম্ ॥ 49॥ (বচসাতোষযদ্ভৃশম্)
পুরানীত-ন্তু যদ্ দ্রব্য-ন্দ্বিগুণীকৃত্য দত্তবান্ ।
প্রোবাচ চ ততো রাজা গচ্ছ সাধো নিজাশ্রমম্ ॥ 50॥ (প্রোবাচতৌ)
রাজান-ম্প্রণিপত্যাহ গন্তব্য-ন্ত্বত্প্রসাদতঃ ।
ইত্যুক্ত্বা তৌ মহাবৈশ্যৌ জগ্মতু-স্স্বগৃহ-ম্প্রতি ॥ 51॥ (মহাবৈশ্যো)
॥ ইতি শ্রীস্কান্দ পুরাণে রেবাখণ্ডে শ্রীসত্যনারাযণ ব্রতকথাযা-ন্তৃতীযো-ঽধ্যাযঃ ॥ 3 ॥
অথ চতুর্থো-ঽধ্যাযঃ
সূত উবাচ ।
যাত্রা-ন্তু কৃতবান্ সাধুর্মঙ্গলাযনপূর্বিকাম্ ।
ব্রাহ্মণেভ্যো ধন-ন্দত্ত্বা তদা তু নগরং-যঁযৌ ॥ 1॥
কিযদ্ দূরে গতে সাধো সত্যনারাযণঃ প্রভুঃ ।
জিজ্ঞাসা-ঙ্কৃতবান্ সাধৌ কিমস্তি তব নৌস্থিতম্ ॥ 2॥
ততো মহাজনৌ মত্তৌ হেলযা চ প্রহস্য বৈ । (মতৌ)
কথ-ম্পৃচ্ছসি ভো দণ্ডি-ন্মুদ্রা-ন্নেতু-ঙ্কিমিচ্ছসি ॥ 3॥
লতাপত্রাদিক-ঞ্চৈব বর্ততে তরণৌ মম ।
নিষ্ঠুর-ঞ্চ বচ-শ্শ্রুত্বা সত্য-ম্ভবতু তে বচঃ ॥ 4॥
এবমুক্ত্বা গত-শ্শীঘ্র-ন্দণ্ডী তস্য সমীপতঃ ।
কিযদ্ দূরে ততো গত্বা স্থিত-স্সিন্ধু সমীপতঃ ॥ 5॥
গতে দণ্ডিনি সাধুশ্চ কৃতনিত্যক্রিযস্তদা ।
উত্থিতা-ন্তরণী-ন্দৃষ্ট্বা বিস্ময-ম্পরমং-যঁযৌ ॥ 6॥
দৃষ্ট্বা লতাদিক-ঞ্চৈব মূর্চ্ছিতো ন্যপতদ্ ভুবি ।
লব্ধসঞ্জ্ঞো বণিক্পুত্রস্ততশ্চিন্তান্বিতো-ঽভবত্ ॥ 7॥ (বণিক্পুত্রস্ততশ্চিন্তান্বিতোভবত্)
তদা তু দুহিতুঃ কান্তো বচন-ঞ্চেদমব্রবীত্ ।
কিমর্থ-ঙ্ক্রিযতে শোক-শ্শাপো দত্তশ্চ দণ্ডিনা ॥ 8॥
শক্যতে তেন সর্বং হি কর্তু-ঞ্চাত্র ন সংশযঃ । (শক্যতেনে ন)
অতস্তচ্ছরণং-যাঁমো বাঞ্ছতার্থো ভবিষ্যতি ॥ 9॥ (বাঞ্ছিতার্থো)
জামাতুর্বচনং শ্রুত্বা তত্সকাশ-ঙ্গতস্তদা ।
দৃষ্ট্বা চ দণ্ডিন-ম্ভক্ত্যা নত্বা প্রোবাচ সাদরম্ ॥ 10॥
ক্ষমস্ব চাপরাধ-ম্মে যদুক্ত-ন্তব সন্নিধৌ ।
এব-ম্পুনঃ পুনর্নত্বা মহাশোকাকুলো-ঽভবত্ ॥ 11॥ (মহাশোকাকুলোভবত্)
প্রোবাচ বচন-ন্দণ্ডী বিলপন্তং-বিঁলোক্য চ ।
মা রোদী-শ্শৃণুমদ্বাক্য-ম্মম পূজাবহির্মুখঃ ॥ 12॥
মমাজ্ঞযা চ দুর্বুদ্ধে লব্ধ-ন্দুঃখ-ম্মুহুর্মুহুঃ ।
তচ্ছ্রুত্বা ভগবদ্বাক্যং স্তুতি-ঙ্কর্তুং সমুদ্যতঃ ॥ 13॥
সাধুরুবাচ ।
ত্বন্মাযামোহিতা-স্সর্বে ব্রহ্মাদ্যাস্ত্রিদিবৌকসঃ ।
ন জানন্তি গুণা-ন্রূপ-ন্তবাশ্চর্যমিদ-ম্প্রভো ॥ 14॥
মূঢো-ঽহ-ন্ত্বা-ঙ্কথ-ঞ্জানে মোহিতস্তবমাযযা । (মূঢোহং)
প্রসীদ পূজযিষ্যামি যথাবিভববিস্তরৈঃ ॥ 15॥
পুরা বিত্ত-ঞ্চ ত-থ্সর্ব-ন্ত্রাহি মাং শরণাগতম্ ।
শ্রুত্বা ভক্তিযুতং-বাঁক্য-ম্পরিতুষ্টো জনার্দনঃ ॥ 16॥
বর-ঞ্চ বাঞ্ছিত-ন্দত্ত্বা তত্রৈবান্তর্দধে হরিঃ ।
ততো নাবং সমারূহ্য দৃষ্ট্বা বিত্তপ্রপূরিতাম্ ॥ 17॥
কৃপযা সত্যদেবস্য সফলং-বাঁঞ্ছিত-ম্মম ।
ইত্যুক্ত্বা স্বজনৈ-স্সার্ধ-ম্পূজা-ঙ্কৃত্বা যথাবিধি ॥ 18॥
হর্​ষেণ চাভব-ত্পূর্ণস্সত্যদেবপ্রসাদতঃ ।
নাবং সং​যোঁজ্য যত্নেন স্বদেশগমন-ঙ্কৃতম্ ॥ 19॥
সাধুর্জামাতর-ম্প্রাহ পশ্য রত্নপুরী-ম্মম ।
দূত-ঞ্চ প্রেষযামাস নিজবিত্তস্য রক্ষকম্ ॥ 20॥
ততো-ঽসৌ নগর-ঙ্গত্বা সাধুভার্যাং-বিঁলোক্য চ । (দূতোসৌ)
প্রোবাচ বাঞ্ছিতং-বাঁক্য-ন্নত্বা বদ্ধাঞ্জলিস্তদা ॥ 21॥
নিকটে নগরস্যৈব জামাত্রা সহিতো বণিক্ ।
আগতো বন্ধুবর্গৈশ্চ বিত্তৈশ্চ বহুভির্যুতঃ ॥ 22॥
শ্রুত্বা দূতমুখাদ্বাক্য-ম্মহাহর্​ষবতী সতী ।
সত্যপূজা-ন্ততঃ কৃত্বা প্রোবাচ তনুজা-ম্প্রতি ॥ 23॥
ব্রজামি শীঘ্রমাগচ্ছ সাধুসন্দর্​শনায চ ।
ইতি মাতৃবচ-শ্শ্রুত্বা ব্রত-ঙ্কৃত্বা সমাপ্য চ ॥ 24॥
প্রসাদ-ঞ্চ পরিত্যজ্য গতা সা-ঽপি পতি-ম্প্রতি । (সাপি)
তেন রুষ্টা-স্সত্যদেবো ভর্তার-ন্তরণি-ন্তথা ॥ 25॥ (রুষ্টঃ, তরণীং)
সংহৃত্য চ ধনৈ-স্সার্ধ-ঞ্জলে তস্যাবমজ্জযত্ ।
ততঃ কলাবতী কন্যা ন বিলোক্য নিজ-ম্পতিম্ ॥ 26॥
শোকেন মহতা তত্র রুদন্তী চাপতদ্ ভুবি । (রুদতী)
দৃষ্ট্বা তথাবিধা-ন্নাব-ঙ্কন্যা-ঞ্চ বহুদুঃখিতাম্ ॥ 27॥
ভীতেন মনসা সাধুঃ কিমাশ্চর্যমিদ-ম্ভবেত্ ।
চিন্ত্যমানাশ্চ তে সর্বে বভূবুস্তরিবাহকাঃ ॥ 28॥
ততো লীলাবতী কন্যা-ন্দৃষ্ট্বা সা বিহ্বলা-ঽভবত্ ।
বিললাপাতিদুঃখেন ভর্তার-ঞ্চেদমব্রবীত ॥ 29॥
ইদানী-ন্নৌকযা সার্ধ-ঙ্কথং সো-ঽভূদলক্ষিতঃ ।
ন জানে কস্য দেবস্য হেলযা চৈব সা হৃতা ॥ 30॥
সত্যদেবস্য মাহাত্ম্য-ঞ্জ্ঞাতুং-বাঁ কেন শক্যতে ।
ইত্যুক্ত্বা বিললাপৈব ততশ্চ স্বজনৈ-স্সহ ॥ 31॥
ততো লীলাবতী কন্যা-ঙ্ক্রৌডে কৃত্বা রুরোদ হ ।
ততঃকলাবতী কন্যা নষ্টে স্বামিনি দুঃখিতা ॥ 32॥
গৃহীত্বা পাদুকে তস্যানুগতু-ঞ্চ মনোদধে । (পাদুকাং)
কন্যাযাশ্চরিত-ন্দৃষ্ট্বা সভার্য-স্সজ্জনো বণিক্ ॥ 33॥
অতিশোকেন সন্তপ্তশ্চিন্তযামাস ধর্মবিত্ ।
হৃতং-বাঁ সত্যদেবেন ভ্রান্তো-ঽহং সত্যমাযযা ॥ 34॥
সত্যপূজা-ঙ্করিষ্যামি যথাবিভববিস্তরৈঃ ।
ইতি সর্বান্ সমাহূয কথযিত্বা মনোরথম্ ॥ 35॥
নত্বা চ দণ্ডবদ্ ভূমৌ সত্যদেব-ম্পুনঃ পুনঃ ।
ততস্তুষ্ট-স্সত্যদেবো দীনানা-ম্পরিপালকঃ ॥ 36॥
জগাদ বচন-ঞ্চৈন-ঙ্কৃপযা ভক্তবত্সলঃ ।
ত্যক্ত্বা প্রসাদ-ন্তে কন্যা পতি-ন্দ্রষ্টুং সমাগতা ॥ 37॥
অতো-ঽদৃষ্টো-ঽভবত্তস্যাঃ কন্যকাযাঃ পতির্ধ্রুবম্ ।
গৃহ-ঙ্গত্বা প্রসাদ-ঞ্চ ভুক্ত্বা সা-ঽঽযাতি চেত্পুনঃ ॥ 38॥ (সাযাতি)
লব্ধভর্ত্রী সুতা সাধো ভবিষ্যতি ন সংশযঃ ।
কন্যকা তাদৃশং-বাঁক্যং শ্রুত্বা গগনমণ্ডলাত্ ॥ 39॥
ক্ষিপ্র-ন্তদা গৃহ-ঙ্গত্বা প্রসাদ-ঞ্চ বুভোজ সা ।
পশ্চা-থ্সা পুনরাগত্য দদর্​শ স্বজন-ম্পতিম্ ॥ 40॥ (সাপশ্চাত্পুনরাগত্য, সজনং)
ততঃ কলাবতী কন্যা জগাদ পিতর-ম্প্রতি ।
ইদানী-ঞ্চ গৃহং-যাঁহি বিলম্ব-ঙ্কুরুষে কথম্ ॥ 41॥
তচ্ছ্রুত্বা কন্যকাবাক্যং সন্তুষ্টো-ঽভূদ্বণিক্সুতঃ ।
পূজনং সত্যদেবস্য কৃত্বা বিধিবিধানতঃ ॥ 42॥
ধনৈর্বন্ধুগণৈ-স্সার্ধ-ঞ্জগাম নিজমন্দিরম্ ।
পৌর্ণমাস্যা-ঞ্চ সঙ্ক্রান্তৌ কৃতবান্ সত্যস্য পূজনম্ ॥ 43॥ (সত্যপূজনম্)
ইহলোকে সুখ-ম্ভুক্ত্বা চান্তে সত্যপুরং-যঁযৌ ॥ 44॥
॥ ইতি শ্রীস্কান্দ পুরাণে রেবাখণ্ডে শ্রীসত্যনারাযণ ব্রতকথাযা-ঞ্চতুর্থো-ঽধ্যাযঃ ॥ 4 ॥
অথ পঞ্চমো-ঽধ্যাযঃ
সূত উবাচ ।
অথান্যচ্চ প্রবক্ষ্যামি শ্রুণুধ্ব-ম্মুনিসত্তমাঃ ।
আসী-ত্তুঙ্গধ্বজো রাজা প্রজাপালনতত্পরঃ ॥ 1॥
প্রসাদং সত্যদেবস্য ত্যক্ত্বা দুঃখমবাপ সঃ ।
একদা স বন-ঙ্গত্বা হত্বা বহুবিধা-ন্পশূন্ ॥ 2॥
আগত্য বটমূল-ঞ্চ দৃষ্ট্বা সত্যস্য পূজনম্ । (চাপশ্যত্)
গোপাঃ কুর্বন্তি সন্তুষ্টা ভক্তিযুক্তা-স্স বান্ধবাঃ ॥ 3॥
রাজা দৃষ্ট্বা তু দর্পেণ ন গতো ন ননাম সঃ ।
ততো গোপগণা-স্সর্বে প্রসাদ-ন্নৃপসন্নিধৌ ॥ 4॥
সংস্থাপ্য পুনরাগত্য ভুক্তত্বা সর্বে যথেপ্সিতম্ ।
ততঃ প্রসাদং সন্ত্যজ্য রাজা দুঃখমবাপ সঃ ॥ 5॥
তস্য পুত্রশত-ন্নষ্ট-ন্ধনধান্যাদিক-ঞ্চ যত্ ।
সত্যদেবেন তত্সর্ব-ন্নাশিত-ম্মম নিশ্চিতম্ ॥ 6॥
অতস্তত্রৈব গচ্ছামি যত্র দেবস্য পূজনম্ ।
মনসা তু বিনিশ্চিত্য যযৌ গোপালসন্নিধৌ ॥ 7॥
ততো-ঽসৌ সত্যদেবস্য পূজা-ঙ্গোপগণৈস্সহ ।
ভক্তিশ্রদ্ধান্বিতো ভূত্বা চকার বিধিনা নৃপঃ ॥ 8॥
সত্যদেবপ্রসাদেন ধনপুত্রান্বিতো-ঽভবত্ ।
ইহলোকে সুখ-ম্ভুক্তত্বা চান্তে সত্যপুরং-যঁযৌ ॥ 9॥
য ইদ-ঙ্কুরুতে সত্যব্রত-ম্পরমদুর্লভম্ ।
শৃণোতি চ কথা-ম্পুণ্যা-ম্ভক্তিযুক্তঃ ফলপ্রদাম্ ॥ 10॥
ধনধান্যাদিক-ন্তস্য ভবে-থ্সত্যপ্রসাদতঃ ।
দরিদ্রো লভতে বিত্ত-ম্বদ্ধো মুচ্যেত বন্ধনাত্ ॥ 11॥
ভীতো ভযা-ত্প্রমুচ্যেত সত্যমেব ন সংশযঃ ।
ঈপ্সিত-ঞ্চ ফল-ম্ভুক্ত্বা চান্তে সত্যপুরং​ব্রঁজেত্ ॥ 12॥
ইতি বঃ কথিতং-বিঁপ্রা-স্সত্যনারাযণব্রতম্ ।
য-ত্কৃত্বা সর্বদুঃখেভ্যো মুক্তো ভবতি মানবঃ ॥ 13॥
বিশেষতঃ কলিযুগে সত্যপূজা ফলপ্রদা ।
কেচি-ত্কালং-বঁদিষ্যন্তি সত্যমীশ-ন্তমেব চ ॥ 14॥
সত্যনারাযণ-ঙ্কেচি-থ্সত্যদেব-ন্তথাপরে ।
নানারূপধরো ভূত্বা সর্বেষামীপ্সিতপ্রদম্ ॥ 15॥ (সর্বেষামীপ্সিতপ্রদঃ)
ভবিষ্যতি কলৌ সত্যব্রতরূপী সনাতনঃ ।
শ্রীবিষ্ণুনা ধৃতং রূপং সর্বেষামীপ্সিতপ্রদম্ ॥ 16॥
য ইদ-ম্পঠতে নিত্যং শৃণোতি মুনিসত্তমাঃ ।
তস্য নশ্যন্তি পাপানি সত্যদেবপ্রসাদতঃ ॥ 17॥
ব্রতং-যৈঁস্তু কৃত-ম্পূর্বং সত্যনারাযণস্য চ ।
তেষা-ন্ত্বপরজন্মানি কথযামি মুনীশ্বরাঃ ॥ 18॥
শতানন্দোমহাপ্রাজ্ঞস্সুদামাব্রাহ্মণো হ্যভূত্ ।
তস্মিঞ্জন্মনি শ্রীকৃষ্ণ-ন্ধ্যাত্বা মোক্ষমবাপ হ ॥ 19॥
কাষ্ঠভারবহো ভিল্লো গুহরাজো বভূব হ ।
তস্মিঞ্জন্মনি শ্রীরামং সেব্য মোক্ষ-ঞ্জগাম বৈ ॥ 20॥
উল্কামুখো মহারাজো নৃপো দশরথো-ঽভবত্ ।
শ্রীরঙ্গনাথং সম্পূজ্য শ্রীবৈকুণ্ঠ-ন্তদাগমত্ ॥ 21॥ (শ্রীরামচন্দ্রসম্প্রাপ্য)
র্ধামিক-স্সত্যসন্ধশ্চ সাধুর্মোরধ্বজো-ঽভবত্ । (সাধুর্মোরধ্বজোভবত্)
দেহার্ধ-ঙ্ক্রকচৈশ্ছিত্ত্বা দত্বা মোক্ষমবাপ হ ॥ 22॥
তুঙ্গধ্বজো মহারাজ-স্স্বাযম্ভুবো-ঽভব-ত্কিল । (স্বাযম্ভূরভবত্)
সর্বা-ন্ভাগবতান্ কৃত্বা শ্রীবৈকুণ্ঠ-ন্তদা-ঽগমত্ ॥ 23॥ (কৃত্ত্বা, তদাগমত্)
ভূত্বা গোপাশ্চ তে সর্বে ব্রজমণ্ডলবাসিনঃ ।
নিহত্য রাক্ষসান্ সর্বা-ন্গোলোক-ন্তু তদা যযুঃ ॥ 24॥
॥ ইতি শ্রীস্কান্দপুরাণে রেবাখণ্ডে শ্রীসত্যনারাযণ ব্রতকথাযা-ম্পঞ্চমো-ঽধ্যাযঃ ॥ 5 ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| śrī gaṇeśāya namaḥ ||
|| śrīparamātmane namaḥ ||
atha kathā prārambhaḥ |
atha prathamo-'dhyāyaḥ
śrīvyāsa uvāca |
ekadā naimiṣāraṇye ṛṣaya-śśaunakādayaḥ |
papracchurmunaya-ssarve sūta-mpaurāṇika-ṅkhalu || 1||
ṛṣaya ūcuḥ |
vratena tapasā kiṃ-vā~ prāpyate vāñchita-mphalam |
tatsarvaṃ śrotumicchāmaḥ kathayasva mahāmune || 2||
sūta uvāca |
nāradenaiva sampṛṣṭo bhagavān kamalāpatiḥ |
surar​ṣaye yathaivāha tacchṛṇudhvaṃ samāhitāḥ || 3||
ekadā nārado yogī parānugrahakāṅkṣayā |
paryaṭan vividhā-​llo~kā-nmartyalokamupāgataḥ || 4||
tatodṛṣṭvā janānsarvā-nnānākleśasamanvitān |
nānāyonisamutpannān kliśyamānān svakarmabhiḥ || 5||
kenopāyena caiteṣā-nduḥkhanāśo bhaved dhruvam |
iti sañcintya manasā viṣṇuloka-ṅgatastadā || 6||
tatra nārāyaṇa-ndevaṃ śuklavarṇa-ñcaturbhujam |
śaṅkha-cakra-gadā-padma-vanamālā-vibhūṣitam || 7||
dṛṣṭvā ta-ndevadeveśaṃ stotuṃ samupacakrame |
nārada uvāca |
namo vāṅgamanasātītarūpāyānantaśaktaye |
ādimadhyāntahīnāya nirguṇāya guṇātmane || 8||
sarveṣāmādibhūtāya bhaktānāmārtināśine |
śrutvā stotra-ntato viṣṇurnārada-mpratyabhāṣata || 9||
śrībhagavānuvāca |
kimarthamāgato-'si tva-ṅki-nte manasi vartate |
kathayasva mahābhāga tatsarva-ṅkathāyāmi te || 10||
nārada uvāca |
martyaloke janā-ssarve nānākleśasamanvitāḥ |
nanāyonisamutpannāḥ pacyante pāpakarmabhiḥ || 11||
tatkathaṃ śamayennātha laghūpāyena tadvada |
śrotumicchāmi tatsarva-ṅkṛpāsti yadi te mayi || 12||
śrībhagavānuvāca |
sādhu pṛṣṭa-ntvayā vatsa lokānugrahakāṅkṣayā |
yatkṛtvā mucyate moha-ttacchṛṇuṣva vadāmi te || 13||
vratamasti mahatpuṇyaṃ svarge martye ca durlabham |
tava snehānmayā vatsa prakāśaḥ kriyate-'dhunā || 14||
satyanārāyaṇasyaiva vrataṃ samyagvidhānataḥ | (satyanārāyaṇasyaivaṃ)
kṛtvā sadya-ssukha-mbhuktvā paratra mokṣamāpnuyāt |
tacchrutvā bhagavadvākya-nnārado munirabravīt || 15||
nārada uvāca |
ki-mphala-ṅkiṃ-vi~dhāna-ñca kṛta-ṅkenaiva tad vratam |
tatsarvaṃ-vi~starād brūhi kadā kāryaṃ-vra~ta-mprabho || 16|| (kāryaṃhitadvratam)
śrībhagavānuvāca |
duḥkhaśokādiśamana-ndhanadhānyapravardhanam || 17||
saubhāgyasantatikaraṃ sarvatra vijayapradam |
yasmin kasmi-ndine martyo bhaktiśraddhāsamanvitaḥ || 18||
satyanārāyaṇa-ndevaṃ-ya~jeccaiva niśāmukhe |
brāhmaṇairbāndhavaiścaiva sahito dharmatatparaḥ || 19||
naivedya-mbhaktito dadyā-thsapāda-mbhakṣyamuttamam |
rambhāphala-ṅghṛta-ṅkṣīra-ṅgodhūmasya ca cūrṇakam || 20||
abhāve śālicūrṇaṃ-vā~ śarkarā vā guḍastathā |
sapādaṃ sarvabhakṣyāṇi caikīkṛtya nivedayet || 21||
viprāya dakṣiṇā-ndadyā-tkathāṃ śrutvā janai-ssaha |
tataśca bandhubhi-ssārdhaṃ-vi~prāṃśca pratibhojayet || 22||
prasāda-mbhakṣayed bhaktyā nṛtyagītādika-ñcaret |
tataśca svagṛha-ṅgacche-thsatyanārāyaṇaṃ smarann || 23||
eva-ṅkṛte manuṣyāṇāṃ-vā~ñchāsiddhirbhaved dhruvam |
viśeṣataḥ kaliyuge laghūpāyo-'sti bhūtale || 24|| (laghūpāyosti)
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-mprathamo-'dhyāyaḥ || 1 ||
atha dvitīyo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
athānya-thsampravakṣyāmi kṛtaṃ-ye~na purā dvijāḥ |
kaści-tkāśīpure ramye hyāsīdvipro-'tinirdhanaḥ || 1|| (hyāsīdviprotinirdhanaḥ)
kṣuttṛḍbhyāṃ-vyā~kulobhūtvā nitya-mbabhrāma bhūtale |
duḥkhita-mbrāhmaṇa-ndṛṣṭvā bhagavā-nbrāhmaṇapriyaḥ || 2||
vṛddhabrāhmaṇa rūpasta-mpapraccha dvijamādarāt |
kimartha-mbhramase vipra mahī-nnityaṃ suduḥkhitaḥ |
tatsarvaṃ śrotumicchāmi kathyatā-ndvija sattama || 3||
brāhmaṇa uvāca |
brāhmaṇo-'ti daridro-'ha-mbhikṣārthaṃ-vai~ bhrame mahīm || 4|| (brāhmaṇoti)
upāyaṃ-ya~di jānāsi kṛpayā kathaya prabho |
vṛddhabrāhmaṇa uvāca |
satyanārāyaṇo viṣṇurvāñchitārthaphalapradaḥ || 5||
tasya tva-mpūjanaṃ-vi~pra kuruṣva vratamuttamama | (vratamuttamam)
yatkṛtvā sarvaduḥkhebhyo mukto bhavati mānavaḥ || 6||
vidhāna-ñca vratasyāpi viprāyābhāṣya yatnataḥ |
satyanārāyaṇo vṛddhastatraivāntaradhīyata || 7||
tad vrataṃ saṅkariṣyāmi yadukta-mbrāhmaṇena vai |
iti sañcintya vipro-'sau rātrau nidrā na labdhavān || 8|| (nidrāṃ)
tataḥ prāta-ssamutthāya satyanārāyaṇavratam |
kariṣya iti saṅkalpya bhikṣārthamagamadvijaḥ || 9|| (bhikṣārthamagamaddvijaḥ)
tasminneva dine vipraḥ pracura-ndravyamāptavān |
tenaiva bandhubhi-ssārdhaṃ satyasyavratamācarat || 10||
sarvaduḥkhavinirmukta-ssarvasampatsamanvitaḥ |
babhūva sa dvijaśreṣṭho vratasyāsya prabhāvataḥ || 11||
tataḥ prabhṛti kāla-ñca māsi māsi vrata-ṅkṛtam |
eva-nnārāyaṇasyedaṃ-vra~ta-ṅkṛtvā dvijottamaḥ || 12||
sarvapāpavinirmukto durlabha-mmokṣamāptavān |
vratamasya yadā vipra pṛthivyāṃ saṅkariṣyati || 13|| (viprāḥ)
tadaiva sarvaduḥkha-ntu manujasya vinaśyati | (ca manujasya)
eva-nnārāyaṇenokta-nnāradāya mahātmane || 14||
mayā tatkathitaṃ-vi~prāḥ kimanya-tkathayāmi vaḥ |
ṛṣaya ūcuḥ |
tasmād viprācchruta-ṅkena pṛthivyā-ñcarita-mmune |
tatsarvaṃ śrotumicchāma-śśraddhā-'smāka-mprajāyate || 15|| (śraddhāsmākaṃ)
sūta uvāca |
śṛṇudhva-mmunaya-ssarve vrataṃ-ye~na kṛta-mbhuvi |
ekadā sa dvijavaro yathāvibhava vistaraiḥ || 16||
bandhubhi-ssvajanai-ssārdhaṃ-vra~ta-ṅkartuṃ samudyataḥ |
etasminnantare kāle kāṣṭhakretā samāgamat || 17||
bahiḥ kāṣṭha-ñca saṃsthāpya viprasya gṛhamāyayau |
tṛṣṇāyā pīḍitātmā ca dṛṣṭvā vipra-ṅkṛtaṃ-vra~tam || 18|| (kṛta)
praṇipatya dvija-mprāha kimida-ṅkriyate tvayā |
kṛte ki-mphalamāpnoti vistarād vada me prabho || 19|| (vistārād)
vipra uvāca |
satyanārāyaṇesyedaṃ-vra~taṃ sarvepsitapradam |
tasya prasādānme sarva-ndhanadhānyādika-mmahat || 20||
tasmādetad vrata-ñjñātvā kāṣṭhakretā-'tihar​ṣitaḥ |
papau jala-mprasāda-ñca bhuktvā sa nagaraṃ-ya~yau || 21||
satyanārāyaṇa-ndeva-mmanasā ityacintayat |
kāṣṭhaṃ-vi~krayato grāme prāpyate cādya yad dhanam || 22|| (prāpyateme-'dya)
tenaiva satyadevasya kariṣye vratamuttamam |
iti sañcintya manasā kāṣṭha-ndhṛtvā tu mastake || 23||
jagāma nagare ramye dhanināṃ-ya~tra saṃsthitiḥ |
taddine kāṣṭhamūlya-ñca dviguṇa-mprāptavānasau || 24||
tataḥ prasannahṛdaya-ssupakva-ṅkadalī phalam |
śarkarāghṛtadugdha-ñca godhūmasya ca cūrṇakam || 25||
kṛtvaikatra sapāda-ñca gṛhītvā svagṛhaṃ-ya~yau |
tato bandhūn samāhūya cakāra vidhinā vratam || 26||
tad vratasya prabhāveṇa dhanaputrānvito-'bhavat | (dhanaputrānvitobhavat)
ihaloke sukha-mbhuktvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 27||
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ndvitīyo-'dhyāyaḥ || 2 ||
atha tṛtīyo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
punaragre pravakṣyāmi śṛṇudhva-mmuni sattamāḥ |
purā colkāmukho nāma nṛpaścāsīnmahāmatiḥ || 1||
jitendriya-ssatyavādī yayau devālaya-mprati |
dine dine dhana-ndattvā dvijān santoṣaya-thsudhīḥ || 2||
bhāryā tasya pramugdhā ca sarojavadanā satī |
bhadraśīlānadī tīre satyasyavratamācarat || 3||
etasminnantare tatra sādhureka-ssamāgataḥ |
vāṇijyārtha-mbahudhanairanekaiḥ paripūritaḥ || 4||
nāvaṃ saṃsthāpya tattīre jagāma nṛpati-mprati |
dṛṣṭvā sa vratina-mbhūpa-mprapaccha vinayānvitaḥ || 5||
sādhuruvāca |
kimida-ṅkuruṣe rāja-nbhaktiyuktena cetasā |
prakāśa-ṅkuru tatsarvaṃ śrotumicchāmi sāmpratam || 6||
rājovāca |
pūjana-ṅkriyate sādho viṣṇoratulatejasaḥ |
vrata-ñca svajanai-ssārdha-mputrādyāvāpti kāmyayā || 7||
bhūpasya vacanaṃ śrutvā sādhuḥ provāca sādaram |
sarva-ṅkathaya me rājan kariṣye-'ha-ntavoditam || 8||
mamāpi santatirnāsti hyetasmājjāyate dhruvam |
tato nivṛttya vāṇijyā-thsānando gṛhamāgataḥ || 9||
bhāryāyai kathitaṃ sarvaṃ-vra~taṃ santati dāyakam |
tadā vrata-ṅkariṣyāmi yadā me santatirbhavet || 10||
iti līlāvatī-mprāha patnīṃ sādhu-ssa sattamaḥ |
ekasmi-ndivase tasya bhāryā līlāvatī satī || 11|| (bhāryāṃ)
bhartṛyuktānandacittā-'bhavad dharmaparāyaṇā |
rgabhiṇī sā-'bhava-ttasya bhāryā satyaprasādataḥ || 12|| (sābhavat)
daśame māsi vai tasyāḥ kanyāratnamajāyata |
dine dine sā vavṛdhe śuklapakṣe yathā śaśī || 13||
nāmnā kalāvatī ceti tannāmakaraṇa-ṅkṛtam |
tato līlāvatī prāha svāmina-mmadhuraṃ-va~caḥ || 14||
na karoṣi kimarthaṃ-vai~ purā saṅkalpitaṃ-vra~tam |
sādhuruvāca |
vivāha samaye tvasyāḥ kariṣyāmi vrata-mpriye || 15||
iti bhāryāṃ samāśvāsya jagāma nagara-mprati |
tataḥ kalāvatī kanyā vavṛdhe pitṛveśmani || 16||
dṛṣṭvā kanyā-ntata-ssādhurnagare sakhibhi-ssaha |
mantrayitvā druta-ndūta-mpreṣayāmāsa dharmavit || 17||
vivāhārtha-ñca kanyāyā varaṃ śreṣṭhaṃ-vi~cāraya |
tenājñaptaśca dūto-'sau kāñcana-nnagaraṃ-ya~yau || 18||
tasmādekaṃ-va~ṇikputraṃ samādāyāgato hi saḥ |
dṛṣṭvā tu sundara-mbālaṃ-va~ṇikputra-ṅguṇānvitam || 19||
jñātibhirbandhubhi-ssārdha-mparituṣṭena cetasā |
dattāvān sādhuputrāya kanyāṃ-vi~dhividhānataḥ || 20|| (sādhuḥputrāya)
tato-'bhāgyavaśā-ttena vismṛtaṃ-vra~tamuttamam | (tatobhāgyavaśāt)
vivāhasamaye tasyāstena ruṣṭo bhava-tprabhuḥ || 21|| (ruṣṭo-'bhavat)
tataḥ kālena niyato nijakarma viśāradaḥ |
vāṇijyārtha-ntata-śśīghra-ñjāmātṛ sahito vaṇik || 22||
ratnasārapure ramye gatvā sindhu samīpataḥ |
vāṇijyamakaro-thsādhurjāmātrā śrīmatā saha || 23||
tau gatau nagare ramye candraketornṛpasya ca | (nagaretasya)
etasminneva kāle tu satyanārāyaṇaḥ prabhuḥ || 24||
bhraṣṭapratijñamālokya śāpa-ntasmai pradattavān |
dāruṇa-ṅkaṭhina-ñcāsya mahad duḥkha-mbhaviṣyati || 25||
ekasmindivase rājño dhanamādāya taskaraḥ |
tatraiva cāgata ścauro vaṇijau yatra saṃsthitau || 26||
tatpaścād dhāvakā-ndūtā-ndṛṣṭavā bhītena cetasā |
dhanaṃ saṃsthāpya tatraiva sa tu śīghramalakṣitaḥ || 27||
tato dūtāssamāyātā yatrāste sajjano vaṇik |
dṛṣṭvā nṛpadhana-ntatra baddhvā-''nītau vaṇiksutau || 28|| (baddhvānītau)
har​ṣeṇa dhāvamānāśca procurnṛpasamīpataḥ |
taskarau dvau samānītau vilokyājñāpaya prabho || 29||
rājñā-''jñaptāstata-śśīghra-ndṛḍha-mbaddhvā tu tā vubhau |
sthāpitau dvau mahādurge kārāgāre-'vicārataḥ || 30||
māyayā satyadevasya na śruta-ṅkaistayorvacaḥ |
atastayordhanaṃ rājñā gṛhīta-ñcandraketunā || 31||
tacchāpācca tayorgehe bhāryā caivāti duḥkhitā |
caureṇāpahṛtaṃ sarva-ṅgṛhe yacca sthita-ndhanam || 32||
ādhivyādhisamāyuktā kṣutpipāśāti duḥkhitā | (kṣutpipāsāti)
annacintāparā bhūtvā babhrāma ca gṛhe gṛhe |
kalāvatī tu kanyāpi babhrāma prativāsaram || 33||
ekasmi-ndivase yātā kṣudhārtā dvijamandiram | (divase jātā)
gatvā-'paśyad vrata-ntatra satyanārāyaṇasya ca || 34|| (gatvāpaśyad)
upaviśya kathāṃ śrutvā varaṃ rprāthitavatyapi |
prasāda bhakṣaṇa-ṅkṛtvā yayau rātrau gṛha-mprati || 35||
mātā kalāvatī-ṅkanyā-ṅkathayāmāsa premataḥ |
putri rātrau sthitā kutra ki-nte manasi vartate || 36||
kanyā kalāvatī prāha mātara-mprati satvaram |
dvijālaye vrata-mmātardṛṣṭaṃ-vā~ñchitasiddhidam || 37||
tacchrutvā kanyakā vākyaṃ-vra~ta-ṅkartuṃ samudyatā |
sā mudā tu vaṇigbhāryā satyanārāyaṇasya ca || 38||
vrata-ñcakre saiva sādhvī bandhubhi-ssvajanai-ssaha |
bhartṛjāmātarau kṣipramāgacchetāṃ svamāśramam || 39||
aparādha-ñca me bharturjāmātuḥ, kṣantumar​hasi |
vratenānena tuṣṭo-'sau satyanārāyaṇaḥ punaḥ || 40|| (tuṣṭosau)
dar​śayāmāsa svapnaṃ hī candraketu-nnṛpottamam |
bandinau mocaya prātarvaṇijau nṛpasattama || 41||
deya-ndhana-ñca tatsarva-ṅgṛhītaṃ-ya~-ttvayā-'dhunā | (tvayādhunā)
no ce-ttvā-nnāśayiṣyāmi sarājyadhanaputrakam || 42||
evamābhāṣya rājāna-ndhyānagamyo-'bhava-tprabhuḥ | (dhyānagamyobhavat)
tataḥ prabhātasamaye rājā ca svajanai-ssaha || 43||
upaviśya sabhāmadhye prāha svapna-ñjana-mprati |
baddhau mahājanau śīghra-mmocaya dvau vaṇiksutau || 44||
iti rājño vaca-śśrutvā mocayitvā mahājanau |
samānīya nṛpasyāgre prāhuste vinayānvitāḥ || 45||
ānītau dvau vaṇikputrau muktau nigaḍabandhanāt |
tato mahājanau natvā candraketu-nnṛpottamam || 46||
smarantau pūrva vṛttānta-nnocaturbhayavihvalau |
rājā vaṇiksutau vīkṣya vacaḥ provāca sādaram || 47||
devā-tprāpta-mmahadduḥkhamidānī-nnāsti vai bhayam |
tadā nigaḍasantyāga-ṅkṣaurakarmādyakārayat || 48||
vastrālaṅkāraka-ndattvā paritoṣya nṛpaśca tau |
puraskṛtya vaṇikputrau vacasā-'toṣayad bhṛśam || 49|| (vacasātoṣayadbhṛśam)
purānīta-ntu yad dravya-ndviguṇīkṛtya dattavān |
provāca ca tato rājā gaccha sādho nijāśramam || 50|| (provācatau)
rājāna-mpraṇipatyāha gantavya-ntvatprasādataḥ |
ityuktvā tau mahāvaiśyau jagmatu-ssvagṛha-mprati || 51|| (mahāvaiśyo)
|| iti śrīskānda purāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ntṛtīyo-'dhyāyaḥ || 3 ||
atha caturtho-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
yātrā-ntu kṛtavān sādhurmaṅgalāyanapūrvikām |
brāhmaṇebhyo dhana-ndattvā tadā tu nagaraṃ-ya~yau || 1||
kiyad dūre gate sādho satyanārāyaṇaḥ prabhuḥ |
jijñāsā-ṅkṛtavān sādhau kimasti tava nausthitam || 2||
tato mahājanau mattau helayā ca prahasya vai | (matau)
katha-mpṛcchasi bho daṇḍi-nmudrā-nnetu-ṅkimicchasi || 3||
latāpatrādika-ñcaiva vartate taraṇau mama |
niṣṭhura-ñca vaca-śśrutvā satya-mbhavatu te vacaḥ || 4||
evamuktvā gata-śśīghra-ndaṇḍī tasya samīpataḥ |
kiyad dūre tato gatvā sthita-ssindhu samīpataḥ || 5||
gate daṇḍini sādhuśca kṛtanityakriyastadā |
utthitā-ntaraṇī-ndṛṣṭvā vismaya-mparamaṃ-ya~yau || 6||
dṛṣṭvā latādika-ñcaiva mūrcchito nyapatad bhuvi |
labdhasañjño vaṇikputrastataścintānvito-'bhavat || 7|| (vaṇikputrastataścintānvitobhavat)
tadā tu duhituḥ kānto vacana-ñcedamabravīt |
kimartha-ṅkriyate śoka-śśāpo dattaśca daṇḍinā || 8||
śakyate tena sarvaṃ hi kartu-ñcātra na saṃśayaḥ | (śakyatene na)
atastaccharaṇaṃ-yā~mo vāñchatārtho bhaviṣyati || 9|| (vāñchitārtho)
jāmāturvacanaṃ śrutvā tatsakāśa-ṅgatastadā |
dṛṣṭvā ca daṇḍina-mbhaktyā natvā provāca sādaram || 10||
kṣamasva cāparādha-mme yadukta-ntava sannidhau |
eva-mpunaḥ punarnatvā mahāśokākulo-'bhavat || 11|| (mahāśokākulobhavat)
provāca vacana-ndaṇḍī vilapantaṃ-vi~lokya ca |
mā rodī-śśṛṇumadvākya-mmama pūjābahirmukhaḥ || 12||
mamājñayā ca durbuddhe labdha-nduḥkha-mmuhurmuhuḥ |
tacchrutvā bhagavadvākyaṃ stuti-ṅkartuṃ samudyataḥ || 13||
sādhuruvāca |
tvanmāyāmohitā-ssarve brahmādyāstridivaukasaḥ |
na jānanti guṇā-nrūpa-ntavāścaryamida-mprabho || 14||
mūḍho-'ha-ntvā-ṅkatha-ñjāne mohitastavamāyayā | (mūḍhohaṃ)
prasīda pūjayiṣyāmi yathāvibhavavistaraiḥ || 15||
purā vitta-ñca ta-thsarva-ntrāhi māṃ śaraṇāgatam |
śrutvā bhaktiyutaṃ-vā~kya-mparituṣṭo janārdanaḥ || 16||
vara-ñca vāñchita-ndattvā tatraivāntardadhe hariḥ |
tato nāvaṃ samārūhya dṛṣṭvā vittaprapūritām || 17||
kṛpayā satyadevasya saphalaṃ-vā~ñchita-mmama |
ityuktvā svajanai-ssārdha-mpūjā-ṅkṛtvā yathāvidhi || 18||
har​ṣeṇa cābhava-tpūrṇassatyadevaprasādataḥ |
nāvaṃ saṃ​yo~jya yatnena svadeśagamana-ṅkṛtam || 19||
sādhurjāmātara-mprāha paśya ratnapurī-mmama |
dūta-ñca preṣayāmāsa nijavittasya rakṣakam || 20||
tato-'sau nagara-ṅgatvā sādhubhāryāṃ-vi~lokya ca | (dūtosau)
provāca vāñchitaṃ-vā~kya-nnatvā baddhāñjalistadā || 21||
nikaṭe nagarasyaiva jāmātrā sahito vaṇik |
āgato bandhuvargaiśca vittaiśca bahubhiryutaḥ || 22||
śrutvā dūtamukhādvākya-mmahāhar​ṣavatī satī |
satyapūjā-ntataḥ kṛtvā provāca tanujā-mprati || 23||
vrajāmi śīghramāgaccha sādhusandar​śanāya ca |
iti mātṛvaca-śśrutvā vrata-ṅkṛtvā samāpya ca || 24||
prasāda-ñca parityajya gatā sā-'pi pati-mprati | (sāpi)
tena ruṣṭā-ssatyadevo bhartāra-ntaraṇi-ntathā || 25|| (ruṣṭaḥ, taraṇīṃ)
saṃhṛtya ca dhanai-ssārdha-ñjale tasyāvamajjayat |
tataḥ kalāvatī kanyā na vilokya nija-mpatim || 26||
śokena mahatā tatra rudantī cāpatad bhuvi | (rudatī)
dṛṣṭvā tathāvidhā-nnāva-ṅkanyā-ñca bahuduḥkhitām || 27||
bhītena manasā sādhuḥ kimāścaryamida-mbhavet |
cintyamānāśca te sarve babhūvustarivāhakāḥ || 28||
tato līlāvatī kanyā-ndṛṣṭvā sā vihvalā-'bhavat |
vilalāpātiduḥkhena bhartāra-ñcedamabravīta || 29||
idānī-nnaukayā sārdha-ṅkathaṃ so-'bhūdalakṣitaḥ |
na jāne kasya devasya helayā caiva sā hṛtā || 30||
satyadevasya māhātmya-ñjñātuṃ-vā~ kena śakyate |
ityuktvā vilalāpaiva tataśca svajanai-ssaha || 31||
tato līlāvatī kanyā-ṅkrauḍe kṛtvā ruroda ha |
tataḥkalāvatī kanyā naṣṭe svāmini duḥkhitā || 32||
gṛhītvā pāduke tasyānugatu-ñca manodadhe | (pādukāṃ)
kanyāyāścarita-ndṛṣṭvā sabhārya-ssajjano vaṇik || 33||
atiśokena santaptaścintayāmāsa dharmavit |
hṛtaṃ-vā~ satyadevena bhrānto-'haṃ satyamāyayā || 34||
satyapūjā-ṅkariṣyāmi yathāvibhavavistaraiḥ |
iti sarvān samāhūya kathayitvā manoratham || 35||
natvā ca daṇḍavad bhūmau satyadeva-mpunaḥ punaḥ |
tatastuṣṭa-ssatyadevo dīnānā-mparipālakaḥ || 36||
jagāda vacana-ñcaina-ṅkṛpayā bhaktavatsalaḥ |
tyaktvā prasāda-nte kanyā pati-ndraṣṭuṃ samāgatā || 37||
ato-'dṛṣṭo-'bhavattasyāḥ kanyakāyāḥ patirdhruvam |
gṛha-ṅgatvā prasāda-ñca bhuktvā sā-''yāti cetpunaḥ || 38|| (sāyāti)
labdhabhartrī sutā sādho bhaviṣyati na saṃśayaḥ |
kanyakā tādṛśaṃ-vā~kyaṃ śrutvā gaganamaṇḍalāt || 39||
kṣipra-ntadā gṛha-ṅgatvā prasāda-ñca bubhoja sā |
paścā-thsā punarāgatya dadar​śa svajana-mpatim || 40|| (sāpaścātpunarāgatya, sajanaṃ)
tataḥ kalāvatī kanyā jagāda pitara-mprati |
idānī-ñca gṛhaṃ-yā~hi vilamba-ṅkuruṣe katham || 41||
tacchrutvā kanyakāvākyaṃ santuṣṭo-'bhūdvaṇiksutaḥ |
pūjanaṃ satyadevasya kṛtvā vidhividhānataḥ || 42||
dhanairbandhugaṇai-ssārdha-ñjagāma nijamandiram |
paurṇamāsyā-ñca saṅkrāntau kṛtavān satyasya pūjanam || 43|| (satyapūjanam)
ihaloke sukha-mbhuktvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 44||
|| iti śrīskānda purāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ñcaturtho-'dhyāyaḥ || 4 ||
atha pañcamo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
athānyacca pravakṣyāmi śruṇudhva-mmunisattamāḥ |
āsī-ttuṅgadhvajo rājā prajāpālanatatparaḥ || 1||
prasādaṃ satyadevasya tyaktvā duḥkhamavāpa saḥ |
ekadā sa vana-ṅgatvā hatvā bahuvidhā-npaśūn || 2||
āgatya vaṭamūla-ñca dṛṣṭvā satyasya pūjanam | (cāpaśyat)
gopāḥ kurvanti santuṣṭā bhaktiyuktā-ssa bāndhavāḥ || 3||
rājā dṛṣṭvā tu darpeṇa na gato na nanāma saḥ |
tato gopagaṇā-ssarve prasāda-nnṛpasannidhau || 4||
saṃsthāpya punarāgatya bhuktatvā sarve yathepsitam |
tataḥ prasādaṃ santyajya rājā duḥkhamavāpa saḥ || 5||
tasya putraśata-nnaṣṭa-ndhanadhānyādika-ñca yat |
satyadevena tatsarva-nnāśita-mmama niścitam || 6||
atastatraiva gacchāmi yatra devasya pūjanam |
manasā tu viniścitya yayau gopālasannidhau || 7||
tato-'sau satyadevasya pūjā-ṅgopagaṇaissaha |
bhaktiśraddhānvito bhūtvā cakāra vidhinā nṛpaḥ || 8||
satyadevaprasādena dhanaputrānvito-'bhavat |
ihaloke sukha-mbhuktatvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 9||
ya ida-ṅkurute satyavrata-mparamadurlabham |
śṛṇoti ca kathā-mpuṇyā-mbhaktiyuktaḥ phalapradām || 10||
dhanadhānyādika-ntasya bhave-thsatyaprasādataḥ |
daridro labhate vitta-mbaddho mucyeta bandhanāt || 11||
bhīto bhayā-tpramucyeta satyameva na saṃśayaḥ |
īpsita-ñca phala-mbhuktvā cānte satyapuraṃ​vra~jet || 12||
iti vaḥ kathitaṃ-vi~prā-ssatyanārāyaṇavratam |
ya-tkṛtvā sarvaduḥkhebhyo mukto bhavati mānavaḥ || 13||
viśeṣataḥ kaliyuge satyapūjā phalapradā |
keci-tkālaṃ-va~diṣyanti satyamīśa-ntameva ca || 14||
satyanārāyaṇa-ṅkeci-thsatyadeva-ntathāpare |
nānārūpadharo bhūtvā sarveṣāmīpsitapradam || 15|| (sarveṣāmīpsitapradaḥ)
bhaviṣyati kalau satyavratarūpī sanātanaḥ |
śrīviṣṇunā dhṛtaṃ rūpaṃ sarveṣāmīpsitapradam || 16||
ya ida-mpaṭhate nityaṃ śṛṇoti munisattamāḥ |
tasya naśyanti pāpāni satyadevaprasādataḥ || 17||
vrataṃ-yai~stu kṛta-mpūrvaṃ satyanārāyaṇasya ca |
teṣā-ntvaparajanmāni kathayāmi munīśvarāḥ || 18||
śatānandomahāprājñassudāmābrāhmaṇo hyabhūt |
tasmiñjanmani śrīkṛṣṇa-ndhyātvā mokṣamavāpa ha || 19||
kāṣṭhabhāravaho bhillo guharājo babhūva ha |
tasmiñjanmani śrīrāmaṃ sevya mokṣa-ñjagāma vai || 20||
ulkāmukho mahārājo nṛpo daśaratho-'bhavat |
śrīraṅganāthaṃ sampūjya śrīvaikuṇṭha-ntadāgamat || 21|| (śrīrāmacandrasamprāpya)
rdhāmika-ssatyasandhaśca sādhurmoradhvajo-'bhavat | (sādhurmoradhvajobhavat)
dehārdha-ṅkrakacaiśchittvā datvā mokṣamavāpa ha || 22||
tuṅgadhvajo mahārāja-ssvāyambhuvo-'bhava-tkila | (svāyambhūrabhavat)
sarvā-nbhāgavatān kṛtvā śrīvaikuṇṭha-ntadā-'gamat || 23|| (kṛttvā, tadāgamat)
bhūtvā gopāśca te sarve vrajamaṇḍalavāsinaḥ |
nihatya rākṣasān sarvā-ngoloka-ntu tadā yayuḥ || 24||
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-mpañcamo-'dhyāyaḥ || 5 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ श्री गणेशाय नमः ॥
॥ श्रीपरमात्मने नमः ॥
अथ कथा प्रारम्भः ।
अथ प्रथमो-ऽध्यायः
श्रीव्यास उवाच ।
एकदा नैमिषारण्ये ऋषय-श्शौनकादयः ।
पप्रच्छुर्मुनय-स्सर्वे सूत-म्पौराणिक-ङ्खलु ॥ 1॥
ऋषय ऊचुः ।
व्रतेन तपसा किं-वाँ प्राप्यते वाञ्छित-म्फलम् ।
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामः कथयस्व महामुने ॥ 2॥
सूत उवाच ।
नारदेनैव सम्पृष्टो भगवान् कमलापतिः ।
सुरर्​षये यथैवाह तच्छृणुध्वं समाहिताः ॥ 3॥
एकदा नारदो योगी परानुग्रहकाङ्क्षया ।
पर्यटन् विविधा-​ल्लोँका-न्मर्त्यलोकमुपागतः ॥ 4॥
ततोदृष्ट्वा जनान्सर्वा-न्नानाक्लेशसमन्वितान् ।
नानायोनिसमुत्पन्नान् क्लिश्यमानान् स्वकर्मभिः ॥ 5॥
केनोपायेन चैतेषा-न्दुःखनाशो भवेद् ध्रुवम् ।
इति सञ्चिन्त्य मनसा विष्णुलोक-ङ्गतस्तदा ॥ 6॥
तत्र नारायण-न्देवं शुक्लवर्ण-ञ्चतुर्भुजम् ।
शङ्ख-चक्र-गदा-पद्म-वनमाला-विभूषितम् ॥ 7॥
दृष्ट्वा त-न्देवदेवेशं स्तोतुं समुपचक्रमे ।
नारद उवाच ।
नमो वाङ्गमनसातीतरूपायानन्तशक्तये ।
आदिमध्यान्तहीनाय निर्गुणाय गुणात्मने ॥ 8॥
सर्वेषामादिभूताय भक्तानामार्तिनाशिने ।
श्रुत्वा स्तोत्र-न्ततो विष्णुर्नारद-म्प्रत्यभाषत ॥ 9॥
श्रीभगवानुवाच ।
किमर्थमागतो-ऽसि त्व-ङ्कि-न्ते मनसि वर्तते ।
कथयस्व महाभाग तत्सर्व-ङ्कथायामि ते ॥ 10॥
नारद उवाच ।
मर्त्यलोके जना-स्सर्वे नानाक्लेशसमन्विताः ।
ननायोनिसमुत्पन्नाः पच्यन्ते पापकर्मभिः ॥ 11॥
तत्कथं शमयेन्नाथ लघूपायेन तद्वद ।
श्रोतुमिच्छामि तत्सर्व-ङ्कृपास्ति यदि ते मयि ॥ 12॥
श्रीभगवानुवाच ।
साधु पृष्ट-न्त्वया वत्स लोकानुग्रहकाङ्क्षया ।
यत्कृत्वा मुच्यते मोह-त्तच्छृणुष्व वदामि ते ॥ 13॥
व्रतमस्ति महत्पुण्यं स्वर्गे मर्त्ये च दुर्लभम् ।
तव स्नेहान्मया वत्स प्रकाशः क्रियते-ऽधुना ॥ 14॥
सत्यनारायणस्यैव व्रतं सम्यग्विधानतः । (सत्यनारायणस्यैवं)
कृत्वा सद्य-स्सुख-म्भुक्त्वा परत्र मोक्षमाप्नुयात् ।
तच्छ्रुत्वा भगवद्वाक्य-न्नारदो मुनिरब्रवीत् ॥ 15॥
नारद उवाच ।
कि-म्फल-ङ्किं-विँधान-ञ्च कृत-ङ्केनैव तद् व्रतम् ।
तत्सर्वं-विँस्तराद् ब्रूहि कदा कार्यं-व्रँत-म्प्रभो ॥ 16॥ (कार्यंहितद्व्रतम्)
श्रीभगवानुवाच ।
दुःखशोकादिशमन-न्धनधान्यप्रवर्धनम् ॥ 17॥
सौभाग्यसन्ततिकरं सर्वत्र विजयप्रदम् ।
यस्मिन् कस्मि-न्दिने मर्त्यो भक्तिश्रद्धासमन्वितः ॥ 18॥
सत्यनारायण-न्देवं-यँजेच्चैव निशामुखे ।
ब्राह्मणैर्बान्धवैश्चैव सहितो धर्मतत्परः ॥ 19॥
नैवेद्य-म्भक्तितो दद्या-थ्सपाद-म्भक्ष्यमुत्तमम् ।
रम्भाफल-ङ्घृत-ङ्क्षीर-ङ्गोधूमस्य च चूर्णकम् ॥ 20॥
अभावे शालिचूर्णं-वाँ शर्करा वा गुडस्तथा ।
सपादं सर्वभक्ष्याणि चैकीकृत्य निवेदयेत् ॥ 21॥
विप्राय दक्षिणा-न्दद्या-त्कथां श्रुत्वा जनै-स्सह ।
ततश्च बन्धुभि-स्सार्धं-विँप्रांश्च प्रतिभोजयेत् ॥ 22॥
प्रसाद-म्भक्षयेद् भक्त्या नृत्यगीतादिक-ञ्चरेत् ।
ततश्च स्वगृह-ङ्गच्छे-थ्सत्यनारायणं स्मरन्न् ॥ 23॥
एव-ङ्कृते मनुष्याणां-वाँञ्छासिद्धिर्भवेद् ध्रुवम् ।
विशेषतः कलियुगे लघूपायो-ऽस्ति भूतले ॥ 24॥ (लघूपायोस्ति)
॥ इति श्रीस्कान्दपुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-म्प्रथमो-ऽध्यायः ॥ 1 ॥
अथ द्वितीयो-ऽध्यायः
सूत उवाच ।
अथान्य-थ्सम्प्रवक्ष्यामि कृतं-येँन पुरा द्विजाः ।
कश्चि-त्काशीपुरे रम्ये ह्यासीद्विप्रो-ऽतिनिर्धनः ॥ 1॥ (ह्यासीद्विप्रोतिनिर्धनः)
क्षुत्तृड्भ्यां-व्याँकुलोभूत्वा नित्य-म्बभ्राम भूतले ।
दुःखित-म्ब्राह्मण-न्दृष्ट्वा भगवा-न्ब्राह्मणप्रियः ॥ 2॥
वृद्धब्राह्मण रूपस्त-म्पप्रच्छ द्विजमादरात् ।
किमर्थ-म्भ्रमसे विप्र मही-न्नित्यं सुदुःखितः ।
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथ्यता-न्द्विज सत्तम ॥ 3॥
ब्राह्मण उवाच ।
ब्राह्मणो-ऽति दरिद्रो-ऽह-म्भिक्षार्थं-वैँ भ्रमे महीम् ॥ 4॥ (ब्राह्मणोति)
उपायं-यँदि जानासि कृपया कथय प्रभो ।
वृद्धब्राह्मण उवाच ।
सत्यनारायणो विष्णुर्वाञ्छितार्थफलप्रदः ॥ 5॥
तस्य त्व-म्पूजनं-विँप्र कुरुष्व व्रतमुत्तमम । (व्रतमुत्तमम्)
यत्कृत्वा सर्वदुःखेभ्यो मुक्तो भवति मानवः ॥ 6॥
विधान-ञ्च व्रतस्यापि विप्रायाभाष्य यत्नतः ।
सत्यनारायणो वृद्धस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ 7॥
तद् व्रतं सङ्करिष्यामि यदुक्त-म्ब्राह्मणेन वै ।
इति सञ्चिन्त्य विप्रो-ऽसौ रात्रौ निद्रा न लब्धवान् ॥ 8॥ (निद्रां)
ततः प्रात-स्समुत्थाय सत्यनारायणव्रतम् ।
करिष्य इति सङ्कल्प्य भिक्षार्थमगमद्विजः ॥ 9॥ (भिक्षार्थमगमद्द्विजः)
तस्मिन्नेव दिने विप्रः प्रचुर-न्द्रव्यमाप्तवान् ।
तेनैव बन्धुभि-स्सार्धं सत्यस्यव्रतमाचरत् ॥ 10॥
सर्वदुःखविनिर्मुक्त-स्सर्वसम्पत्समन्वितः ।
बभूव स द्विजश्रेष्ठो व्रतस्यास्य प्रभावतः ॥ 11॥
ततः प्रभृति काल-ञ्च मासि मासि व्रत-ङ्कृतम् ।
एव-न्नारायणस्येदं-व्रँत-ङ्कृत्वा द्विजोत्तमः ॥ 12॥
सर्वपापविनिर्मुक्तो दुर्लभ-म्मोक्षमाप्तवान् ।
व्रतमस्य यदा विप्र पृथिव्यां सङ्करिष्यति ॥ 13॥ (विप्राः)
तदैव सर्वदुःख-न्तु मनुजस्य विनश्यति । (च मनुजस्य)
एव-न्नारायणेनोक्त-न्नारदाय महात्मने ॥ 14॥
मया तत्कथितं-विँप्राः किमन्य-त्कथयामि वः ।
ऋषय ऊचुः ।
तस्माद् विप्राच्छ्रुत-ङ्केन पृथिव्या-ञ्चरित-म्मुने ।
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छाम-श्श्रद्धा-ऽस्माक-म्प्रजायते ॥ 15॥ (श्रद्धास्माकं)
सूत उवाच ।
शृणुध्व-म्मुनय-स्सर्वे व्रतं-येँन कृत-म्भुवि ।
एकदा स द्विजवरो यथाविभव विस्तरैः ॥ 16॥
बन्धुभि-स्स्वजनै-स्सार्धं-व्रँत-ङ्कर्तुं समुद्यतः ।
एतस्मिन्नन्तरे काले काष्ठक्रेता समागमत् ॥ 17॥
बहिः काष्ठ-ञ्च संस्थाप्य विप्रस्य गृहमाययौ ।
तृष्णाया पीडितात्मा च दृष्ट्वा विप्र-ङ्कृतं-व्रँतम् ॥ 18॥ (कृत)
प्रणिपत्य द्विज-म्प्राह किमिद-ङ्क्रियते त्वया ।
कृते कि-म्फलमाप्नोति विस्तराद् वद मे प्रभो ॥ 19॥ (विस्ताराद्)
विप्र उवाच ।
सत्यनारायणेस्येदं-व्रँतं सर्वेप्सितप्रदम् ।
तस्य प्रसादान्मे सर्व-न्धनधान्यादिक-म्महत् ॥ 20॥
तस्मादेतद् व्रत-ञ्ज्ञात्वा काष्ठक्रेता-ऽतिहर्​षितः ।
पपौ जल-म्प्रसाद-ञ्च भुक्त्वा स नगरं-यँयौ ॥ 21॥
सत्यनारायण-न्देव-म्मनसा इत्यचिन्तयत् ।
काष्ठं-विँक्रयतो ग्रामे प्राप्यते चाद्य यद् धनम् ॥ 22॥ (प्राप्यतेमे-ऽद्य)
तेनैव सत्यदेवस्य करिष्ये व्रतमुत्तमम् ।
इति सञ्चिन्त्य मनसा काष्ठ-न्धृत्वा तु मस्तके ॥ 23॥
जगाम नगरे रम्ये धनिनां-यँत्र संस्थितिः ।
तद्दिने काष्ठमूल्य-ञ्च द्विगुण-म्प्राप्तवानसौ ॥ 24॥
ततः प्रसन्नहृदय-स्सुपक्व-ङ्कदली फलम् ।
शर्कराघृतदुग्ध-ञ्च गोधूमस्य च चूर्णकम् ॥ 25॥
कृत्वैकत्र सपाद-ञ्च गृहीत्वा स्वगृहं-यँयौ ।
ततो बन्धून् समाहूय चकार विधिना व्रतम् ॥ 26॥
तद् व्रतस्य प्रभावेण धनपुत्रान्वितो-ऽभवत् । (धनपुत्रान्वितोभवत्)
इहलोके सुख-म्भुक्त्वा चान्ते सत्यपुरं-यँयौ ॥ 27॥
॥ इति श्रीस्कान्दपुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-न्द्वितीयो-ऽध्यायः ॥ 2 ॥
अथ तृतीयो-ऽध्यायः
सूत उवाच ।
पुनरग्रे प्रवक्ष्यामि शृणुध्व-म्मुनि सत्तमाः ।
पुरा चोल्कामुखो नाम नृपश्चासीन्महामतिः ॥ 1॥
जितेन्द्रिय-स्सत्यवादी ययौ देवालय-म्प्रति ।
दिने दिने धन-न्दत्त्वा द्विजान् सन्तोषय-थ्सुधीः ॥ 2॥
भार्या तस्य प्रमुग्धा च सरोजवदना सती ।
भद्रशीलानदी तीरे सत्यस्यव्रतमाचरत् ॥ 3॥
एतस्मिन्नन्तरे तत्र साधुरेक-स्समागतः ।
वाणिज्यार्थ-म्बहुधनैरनेकैः परिपूरितः ॥ 4॥
नावं संस्थाप्य तत्तीरे जगाम नृपति-म्प्रति ।
दृष्ट्वा स व्रतिन-म्भूप-म्प्रपच्छ विनयान्वितः ॥ 5॥
साधुरुवाच ।
किमिद-ङ्कुरुषे राज-न्भक्तियुक्तेन चेतसा ।
प्रकाश-ङ्कुरु तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि साम्प्रतम् ॥ 6॥
राजोवाच ।
पूजन-ङ्क्रियते साधो विष्णोरतुलतेजसः ।
व्रत-ञ्च स्वजनै-स्सार्ध-म्पुत्राद्यावाप्ति काम्यया ॥ 7॥
भूपस्य वचनं श्रुत्वा साधुः प्रोवाच सादरम् ।
सर्व-ङ्कथय मे राजन् करिष्ये-ऽह-न्तवोदितम् ॥ 8॥
ममापि सन्ततिर्नास्ति ह्येतस्माज्जायते ध्रुवम् ।
ततो निवृत्त्य वाणिज्या-थ्सानन्दो गृहमागतः ॥ 9॥
भार्यायै कथितं सर्वं-व्रँतं सन्तति दायकम् ।
तदा व्रत-ङ्करिष्यामि यदा मे सन्ततिर्भवेत् ॥ 10॥
इति लीलावती-म्प्राह पत्नीं साधु-स्स सत्तमः ।
एकस्मि-न्दिवसे तस्य भार्या लीलावती सती ॥ 11॥ (भार्यां)
भर्तृयुक्तानन्दचित्ता-ऽभवद् धर्मपरायणा ।
र्गभिणी सा-ऽभव-त्तस्य भार्या सत्यप्रसादतः ॥ 12॥ (साभवत्)
दशमे मासि वै तस्याः कन्यारत्नमजायत ।
दिने दिने सा ववृधे शुक्लपक्षे यथा शशी ॥ 13॥
नाम्ना कलावती चेति तन्नामकरण-ङ्कृतम् ।
ततो लीलावती प्राह स्वामिन-म्मधुरं-वँचः ॥ 14॥
न करोषि किमर्थं-वैँ पुरा सङ्कल्पितं-व्रँतम् ।
साधुरुवाच ।
विवाह समये त्वस्याः करिष्यामि व्रत-म्प्रिये ॥ 15॥
इति भार्यां समाश्वास्य जगाम नगर-म्प्रति ।
ततः कलावती कन्या ववृधे पितृवेश्मनि ॥ 16॥
दृष्ट्वा कन्या-न्तत-स्साधुर्नगरे सखिभि-स्सह ।
मन्त्रयित्वा द्रुत-न्दूत-म्प्रेषयामास धर्मवित् ॥ 17॥
विवाहार्थ-ञ्च कन्याया वरं श्रेष्ठं-विँचारय ।
तेनाज्ञप्तश्च दूतो-ऽसौ काञ्चन-न्नगरं-यँयौ ॥ 18॥
तस्मादेकं-वँणिक्पुत्रं समादायागतो हि सः ।
दृष्ट्वा तु सुन्दर-म्बालं-वँणिक्पुत्र-ङ्गुणान्वितम् ॥ 19॥
ज्ञातिभिर्बन्धुभि-स्सार्ध-म्परितुष्टेन चेतसा ।
दत्तावान् साधुपुत्राय कन्यां-विँधिविधानतः ॥ 20॥ (साधुःपुत्राय)
ततो-ऽभाग्यवशा-त्तेन विस्मृतं-व्रँतमुत्तमम् । (ततोभाग्यवशात्)
विवाहसमये तस्यास्तेन रुष्टो भव-त्प्रभुः ॥ 21॥ (रुष्टो-ऽभवत्)
ततः कालेन नियतो निजकर्म विशारदः ।
वाणिज्यार्थ-न्तत-श्शीघ्र-ञ्जामातृ सहितो वणिक् ॥ 22॥
रत्नसारपुरे रम्ये गत्वा सिन्धु समीपतः ।
वाणिज्यमकरो-थ्साधुर्जामात्रा श्रीमता सह ॥ 23॥
तौ गतौ नगरे रम्ये चन्द्रकेतोर्नृपस्य च । (नगरेतस्य)
एतस्मिन्नेव काले तु सत्यनारायणः प्रभुः ॥ 24॥
भ्रष्टप्रतिज्ञमालोक्य शाप-न्तस्मै प्रदत्तवान् ।
दारुण-ङ्कठिन-ञ्चास्य महद् दुःख-म्भविष्यति ॥ 25॥
एकस्मिन्दिवसे राज्ञो धनमादाय तस्करः ।
तत्रैव चागत श्चौरो वणिजौ यत्र संस्थितौ ॥ 26॥
तत्पश्चाद् धावका-न्दूता-न्दृष्टवा भीतेन चेतसा ।
धनं संस्थाप्य तत्रैव स तु शीघ्रमलक्षितः ॥ 27॥
ततो दूतास्समायाता यत्रास्ते सज्जनो वणिक् ।
दृष्ट्वा नृपधन-न्तत्र बद्ध्वा-ऽऽनीतौ वणिक्सुतौ ॥ 28॥ (बद्ध्वानीतौ)
हर्​षेण धावमानाश्च प्रोचुर्नृपसमीपतः ।
तस्करौ द्वौ समानीतौ विलोक्याज्ञापय प्रभो ॥ 29॥
राज्ञा-ऽऽज्ञप्तास्तत-श्शीघ्र-न्दृढ-म्बद्ध्वा तु ता वुभौ ।
स्थापितौ द्वौ महादुर्गे कारागारे-ऽविचारतः ॥ 30॥
मायया सत्यदेवस्य न श्रुत-ङ्कैस्तयोर्वचः ।
अतस्तयोर्धनं राज्ञा गृहीत-ञ्चन्द्रकेतुना ॥ 31॥
तच्छापाच्च तयोर्गेहे भार्या चैवाति दुःखिता ।
चौरेणापहृतं सर्व-ङ्गृहे यच्च स्थित-न्धनम् ॥ 32॥
आधिव्याधिसमायुक्ता क्षुत्पिपाशाति दुःखिता । (क्षुत्पिपासाति)
अन्नचिन्तापरा भूत्वा बभ्राम च गृहे गृहे ।
कलावती तु कन्यापि बभ्राम प्रतिवासरम् ॥ 33॥
एकस्मि-न्दिवसे याता क्षुधार्ता द्विजमन्दिरम् । (दिवसे जाता)
गत्वा-ऽपश्यद् व्रत-न्तत्र सत्यनारायणस्य च ॥ 34॥ (गत्वापश्यद्)
उपविश्य कथां श्रुत्वा वरं र्प्राथितवत्यपि ।
प्रसाद भक्षण-ङ्कृत्वा ययौ रात्रौ गृह-म्प्रति ॥ 35॥
माता कलावती-ङ्कन्या-ङ्कथयामास प्रेमतः ।
पुत्रि रात्रौ स्थिता कुत्र कि-न्ते मनसि वर्तते ॥ 36॥
कन्या कलावती प्राह मातर-म्प्रति सत्वरम् ।
द्विजालये व्रत-म्मातर्दृष्टं-वाँञ्छितसिद्धिदम् ॥ 37॥
तच्छ्रुत्वा कन्यका वाक्यं-व्रँत-ङ्कर्तुं समुद्यता ।
सा मुदा तु वणिग्भार्या सत्यनारायणस्य च ॥ 38॥
व्रत-ञ्चक्रे सैव साध्वी बन्धुभि-स्स्वजनै-स्सह ।
भर्तृजामातरौ क्षिप्रमागच्छेतां स्वमाश्रमम् ॥ 39॥
अपराध-ञ्च मे भर्तुर्जामातुः, क्षन्तुमर्​हसि ।
व्रतेनानेन तुष्टो-ऽसौ सत्यनारायणः पुनः ॥ 40॥ (तुष्टोसौ)
दर्​शयामास स्वप्नं ही चन्द्रकेतु-न्नृपोत्तमम् ।
बन्दिनौ मोचय प्रातर्वणिजौ नृपसत्तम ॥ 41॥
देय-न्धन-ञ्च तत्सर्व-ङ्गृहीतं-यँ-त्त्वया-ऽधुना । (त्वयाधुना)
नो चे-त्त्वा-न्नाशयिष्यामि सराज्यधनपुत्रकम् ॥ 42॥
एवमाभाष्य राजान-न्ध्यानगम्यो-ऽभव-त्प्रभुः । (ध्यानगम्योभवत्)
ततः प्रभातसमये राजा च स्वजनै-स्सह ॥ 43॥
उपविश्य सभामध्ये प्राह स्वप्न-ञ्जन-म्प्रति ।
बद्धौ महाजनौ शीघ्र-म्मोचय द्वौ वणिक्सुतौ ॥ 44॥
इति राज्ञो वच-श्श्रुत्वा मोचयित्वा महाजनौ ।
समानीय नृपस्याग्रे प्राहुस्ते विनयान्विताः ॥ 45॥
आनीतौ द्वौ वणिक्पुत्रौ मुक्तौ निगडबन्धनात् ।
ततो महाजनौ नत्वा चन्द्रकेतु-न्नृपोत्तमम् ॥ 46॥
स्मरन्तौ पूर्व वृत्तान्त-न्नोचतुर्भयविह्वलौ ।
राजा वणिक्सुतौ वीक्ष्य वचः प्रोवाच सादरम् ॥ 47॥
देवा-त्प्राप्त-म्महद्दुःखमिदानी-न्नास्ति वै भयम् ।
तदा निगडसन्त्याग-ङ्क्षौरकर्माद्यकारयत् ॥ 48॥
वस्त्रालङ्कारक-न्दत्त्वा परितोष्य नृपश्च तौ ।
पुरस्कृत्य वणिक्पुत्रौ वचसा-ऽतोषयद् भृशम् ॥ 49॥ (वचसातोषयद्भृशम्)
पुरानीत-न्तु यद् द्रव्य-न्द्विगुणीकृत्य दत्तवान् ।
प्रोवाच च ततो राजा गच्छ साधो निजाश्रमम् ॥ 50॥ (प्रोवाचतौ)
राजान-म्प्रणिपत्याह गन्तव्य-न्त्वत्प्रसादतः ।
इत्युक्त्वा तौ महावैश्यौ जग्मतु-स्स्वगृह-म्प्रति ॥ 51॥ (महावैश्यो)
॥ इति श्रीस्कान्द पुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-न्तृतीयो-ऽध्यायः ॥ 3 ॥
अथ चतुर्थो-ऽध्यायः
सूत उवाच ।
यात्रा-न्तु कृतवान् साधुर्मङ्गलायनपूर्विकाम् ।
ब्राह्मणेभ्यो धन-न्दत्त्वा तदा तु नगरं-यँयौ ॥ 1॥
कियद् दूरे गते साधो सत्यनारायणः प्रभुः ।
जिज्ञासा-ङ्कृतवान् साधौ किमस्ति तव नौस्थितम् ॥ 2॥
ततो महाजनौ मत्तौ हेलया च प्रहस्य वै । (मतौ)
कथ-म्पृच्छसि भो दण्डि-न्मुद्रा-न्नेतु-ङ्किमिच्छसि ॥ 3॥
लतापत्रादिक-ञ्चैव वर्तते तरणौ मम ।
निष्ठुर-ञ्च वच-श्श्रुत्वा सत्य-म्भवतु ते वचः ॥ 4॥
एवमुक्त्वा गत-श्शीघ्र-न्दण्डी तस्य समीपतः ।
कियद् दूरे ततो गत्वा स्थित-स्सिन्धु समीपतः ॥ 5॥
गते दण्डिनि साधुश्च कृतनित्यक्रियस्तदा ।
उत्थिता-न्तरणी-न्दृष्ट्वा विस्मय-म्परमं-यँयौ ॥ 6॥
दृष्ट्वा लतादिक-ञ्चैव मूर्च्छितो न्यपतद् भुवि ।
लब्धसञ्ज्ञो वणिक्पुत्रस्ततश्चिन्तान्वितो-ऽभवत् ॥ 7॥ (वणिक्पुत्रस्ततश्चिन्तान्वितोभवत्)
तदा तु दुहितुः कान्तो वचन-ञ्चेदमब्रवीत् ।
किमर्थ-ङ्क्रियते शोक-श्शापो दत्तश्च दण्डिना ॥ 8॥
शक्यते तेन सर्वं हि कर्तु-ञ्चात्र न संशयः । (शक्यतेने न)
अतस्तच्छरणं-याँमो वाञ्छतार्थो भविष्यति ॥ 9॥ (वाञ्छितार्थो)
जामातुर्वचनं श्रुत्वा तत्सकाश-ङ्गतस्तदा ।
दृष्ट्वा च दण्डिन-म्भक्त्या नत्वा प्रोवाच सादरम् ॥ 10॥
क्षमस्व चापराध-म्मे यदुक्त-न्तव सन्निधौ ।
एव-म्पुनः पुनर्नत्वा महाशोकाकुलो-ऽभवत् ॥ 11॥ (महाशोकाकुलोभवत्)
प्रोवाच वचन-न्दण्डी विलपन्तं-विँलोक्य च ।
मा रोदी-श्शृणुमद्वाक्य-म्मम पूजाबहिर्मुखः ॥ 12॥
ममाज्ञया च दुर्बुद्धे लब्ध-न्दुःख-म्मुहुर्मुहुः ।
तच्छ्रुत्वा भगवद्वाक्यं स्तुति-ङ्कर्तुं समुद्यतः ॥ 13॥
साधुरुवाच ।
त्वन्मायामोहिता-स्सर्वे ब्रह्माद्यास्त्रिदिवौकसः ।
न जानन्ति गुणा-न्रूप-न्तवाश्चर्यमिद-म्प्रभो ॥ 14॥
मूढो-ऽह-न्त्वा-ङ्कथ-ञ्जाने मोहितस्तवमायया । (मूढोहं)
प्रसीद पूजयिष्यामि यथाविभवविस्तरैः ॥ 15॥
पुरा वित्त-ञ्च त-थ्सर्व-न्त्राहि मां शरणागतम् ।
श्रुत्वा भक्तियुतं-वाँक्य-म्परितुष्टो जनार्दनः ॥ 16॥
वर-ञ्च वाञ्छित-न्दत्त्वा तत्रैवान्तर्दधे हरिः ।
ततो नावं समारूह्य दृष्ट्वा वित्तप्रपूरिताम् ॥ 17॥
कृपया सत्यदेवस्य सफलं-वाँञ्छित-म्मम ।
इत्युक्त्वा स्वजनै-स्सार्ध-म्पूजा-ङ्कृत्वा यथाविधि ॥ 18॥
हर्​षेण चाभव-त्पूर्णस्सत्यदेवप्रसादतः ।
नावं सं​योँज्य यत्नेन स्वदेशगमन-ङ्कृतम् ॥ 19॥
साधुर्जामातर-म्प्राह पश्य रत्नपुरी-म्मम ।
दूत-ञ्च प्रेषयामास निजवित्तस्य रक्षकम् ॥ 20॥
ततो-ऽसौ नगर-ङ्गत्वा साधुभार्यां-विँलोक्य च । (दूतोसौ)
प्रोवाच वाञ्छितं-वाँक्य-न्नत्वा बद्धाञ्जलिस्तदा ॥ 21॥
निकटे नगरस्यैव जामात्रा सहितो वणिक् ।
आगतो बन्धुवर्गैश्च वित्तैश्च बहुभिर्युतः ॥ 22॥
श्रुत्वा दूतमुखाद्वाक्य-म्महाहर्​षवती सती ।
सत्यपूजा-न्ततः कृत्वा प्रोवाच तनुजा-म्प्रति ॥ 23॥
व्रजामि शीघ्रमागच्छ साधुसन्दर्​शनाय च ।
इति मातृवच-श्श्रुत्वा व्रत-ङ्कृत्वा समाप्य च ॥ 24॥
प्रसाद-ञ्च परित्यज्य गता सा-ऽपि पति-म्प्रति । (सापि)
तेन रुष्टा-स्सत्यदेवो भर्तार-न्तरणि-न्तथा ॥ 25॥ (रुष्टः, तरणीं)
संहृत्य च धनै-स्सार्ध-ञ्जले तस्यावमज्जयत् ।
ततः कलावती कन्या न विलोक्य निज-म्पतिम् ॥ 26॥
शोकेन महता तत्र रुदन्ती चापतद् भुवि । (रुदती)
दृष्ट्वा तथाविधा-न्नाव-ङ्कन्या-ञ्च बहुदुःखिताम् ॥ 27॥
भीतेन मनसा साधुः किमाश्चर्यमिद-म्भवेत् ।
चिन्त्यमानाश्च ते सर्वे बभूवुस्तरिवाहकाः ॥ 28॥
ततो लीलावती कन्या-न्दृष्ट्वा सा विह्वला-ऽभवत् ।
विललापातिदुःखेन भर्तार-ञ्चेदमब्रवीत ॥ 29॥
इदानी-न्नौकया सार्ध-ङ्कथं सो-ऽभूदलक्षितः ।
न जाने कस्य देवस्य हेलया चैव सा हृता ॥ 30॥
सत्यदेवस्य माहात्म्य-ञ्ज्ञातुं-वाँ केन शक्यते ।
इत्युक्त्वा विललापैव ततश्च स्वजनै-स्सह ॥ 31॥
ततो लीलावती कन्या-ङ्क्रौडे कृत्वा रुरोद ह ।
ततःकलावती कन्या नष्टे स्वामिनि दुःखिता ॥ 32॥
गृहीत्वा पादुके तस्यानुगतु-ञ्च मनोदधे । (पादुकां)
कन्यायाश्चरित-न्दृष्ट्वा सभार्य-स्सज्जनो वणिक् ॥ 33॥
अतिशोकेन सन्तप्तश्चिन्तयामास धर्मवित् ।
हृतं-वाँ सत्यदेवेन भ्रान्तो-ऽहं सत्यमायया ॥ 34॥
सत्यपूजा-ङ्करिष्यामि यथाविभवविस्तरैः ।
इति सर्वान् समाहूय कथयित्वा मनोरथम् ॥ 35॥
नत्वा च दण्डवद् भूमौ सत्यदेव-म्पुनः पुनः ।
ततस्तुष्ट-स्सत्यदेवो दीनाना-म्परिपालकः ॥ 36॥
जगाद वचन-ञ्चैन-ङ्कृपया भक्तवत्सलः ।
त्यक्त्वा प्रसाद-न्ते कन्या पति-न्द्रष्टुं समागता ॥ 37॥
अतो-ऽदृष्टो-ऽभवत्तस्याः कन्यकायाः पतिर्ध्रुवम् ।
गृह-ङ्गत्वा प्रसाद-ञ्च भुक्त्वा सा-ऽऽयाति चेत्पुनः ॥ 38॥ (सायाति)
लब्धभर्त्री सुता साधो भविष्यति न संशयः ।
कन्यका तादृशं-वाँक्यं श्रुत्वा गगनमण्डलात् ॥ 39॥
क्षिप्र-न्तदा गृह-ङ्गत्वा प्रसाद-ञ्च बुभोज सा ।
पश्चा-थ्सा पुनरागत्य ददर्​श स्वजन-म्पतिम् ॥ 40॥ (सापश्चात्पुनरागत्य, सजनं)
ततः कलावती कन्या जगाद पितर-म्प्रति ।
इदानी-ञ्च गृहं-याँहि विलम्ब-ङ्कुरुषे कथम् ॥ 41॥
तच्छ्रुत्वा कन्यकावाक्यं सन्तुष्टो-ऽभूद्वणिक्सुतः ।
पूजनं सत्यदेवस्य कृत्वा विधिविधानतः ॥ 42॥
धनैर्बन्धुगणै-स्सार्ध-ञ्जगाम निजमन्दिरम् ।
पौर्णमास्या-ञ्च सङ्क्रान्तौ कृतवान् सत्यस्य पूजनम् ॥ 43॥ (सत्यपूजनम्)
इहलोके सुख-म्भुक्त्वा चान्ते सत्यपुरं-यँयौ ॥ 44॥
॥ इति श्रीस्कान्द पुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-ञ्चतुर्थो-ऽध्यायः ॥ 4 ॥
अथ पञ्चमो-ऽध्यायः
सूत उवाच ।
अथान्यच्च प्रवक्ष्यामि श्रुणुध्व-म्मुनिसत्तमाः ।
आसी-त्तुङ्गध्वजो राजा प्रजापालनतत्परः ॥ 1॥
प्रसादं सत्यदेवस्य त्यक्त्वा दुःखमवाप सः ।
एकदा स वन-ङ्गत्वा हत्वा बहुविधा-न्पशून् ॥ 2॥
आगत्य वटमूल-ञ्च दृष्ट्वा सत्यस्य पूजनम् । (चापश्यत्)
गोपाः कुर्वन्ति सन्तुष्टा भक्तियुक्ता-स्स बान्धवाः ॥ 3॥
राजा दृष्ट्वा तु दर्पेण न गतो न ननाम सः ।
ततो गोपगणा-स्सर्वे प्रसाद-न्नृपसन्निधौ ॥ 4॥
संस्थाप्य पुनरागत्य भुक्तत्वा सर्वे यथेप्सितम् ।
ततः प्रसादं सन्त्यज्य राजा दुःखमवाप सः ॥ 5॥
तस्य पुत्रशत-न्नष्ट-न्धनधान्यादिक-ञ्च यत् ।
सत्यदेवेन तत्सर्व-न्नाशित-म्मम निश्चितम् ॥ 6॥
अतस्तत्रैव गच्छामि यत्र देवस्य पूजनम् ।
मनसा तु विनिश्चित्य ययौ गोपालसन्निधौ ॥ 7॥
ततो-ऽसौ सत्यदेवस्य पूजा-ङ्गोपगणैस्सह ।
भक्तिश्रद्धान्वितो भूत्वा चकार विधिना नृपः ॥ 8॥
सत्यदेवप्रसादेन धनपुत्रान्वितो-ऽभवत् ।
इहलोके सुख-म्भुक्तत्वा चान्ते सत्यपुरं-यँयौ ॥ 9॥
य इद-ङ्कुरुते सत्यव्रत-म्परमदुर्लभम् ।
शृणोति च कथा-म्पुण्या-म्भक्तियुक्तः फलप्रदाम् ॥ 10॥
धनधान्यादिक-न्तस्य भवे-थ्सत्यप्रसादतः ।
दरिद्रो लभते वित्त-म्बद्धो मुच्येत बन्धनात् ॥ 11॥
भीतो भया-त्प्रमुच्येत सत्यमेव न संशयः ।
ईप्सित-ञ्च फल-म्भुक्त्वा चान्ते सत्यपुरं​व्रँजेत् ॥ 12॥
इति वः कथितं-विँप्रा-स्सत्यनारायणव्रतम् ।
य-त्कृत्वा सर्वदुःखेभ्यो मुक्तो भवति मानवः ॥ 13॥
विशेषतः कलियुगे सत्यपूजा फलप्रदा ।
केचि-त्कालं-वँदिष्यन्ति सत्यमीश-न्तमेव च ॥ 14॥
सत्यनारायण-ङ्केचि-थ्सत्यदेव-न्तथापरे ।
नानारूपधरो भूत्वा सर्वेषामीप्सितप्रदम् ॥ 15॥ (सर्वेषामीप्सितप्रदः)
भविष्यति कलौ सत्यव्रतरूपी सनातनः ।
श्रीविष्णुना धृतं रूपं सर्वेषामीप्सितप्रदम् ॥ 16॥
य इद-म्पठते नित्यं शृणोति मुनिसत्तमाः ।
तस्य नश्यन्ति पापानि सत्यदेवप्रसादतः ॥ 17॥
व्रतं-यैँस्तु कृत-म्पूर्वं सत्यनारायणस्य च ।
तेषा-न्त्वपरजन्मानि कथयामि मुनीश्वराः ॥ 18॥
शतानन्दोमहाप्राज्ञस्सुदामाब्राह्मणो ह्यभूत् ।
तस्मिञ्जन्मनि श्रीकृष्ण-न्ध्यात्वा मोक्षमवाप ह ॥ 19॥
काष्ठभारवहो भिल्लो गुहराजो बभूव ह ।
तस्मिञ्जन्मनि श्रीरामं सेव्य मोक्ष-ञ्जगाम वै ॥ 20॥
उल्कामुखो महाराजो नृपो दशरथो-ऽभवत् ।
श्रीरङ्गनाथं सम्पूज्य श्रीवैकुण्ठ-न्तदागमत् ॥ 21॥ (श्रीरामचन्द्रसम्प्राप्य)
र्धामिक-स्सत्यसन्धश्च साधुर्मोरध्वजो-ऽभवत् । (साधुर्मोरध्वजोभवत्)
देहार्ध-ङ्क्रकचैश्छित्त्वा दत्वा मोक्षमवाप ह ॥ 22॥
तुङ्गध्वजो महाराज-स्स्वायम्भुवो-ऽभव-त्किल । (स्वायम्भूरभवत्)
सर्वा-न्भागवतान् कृत्वा श्रीवैकुण्ठ-न्तदा-ऽगमत् ॥ 23॥ (कृत्त्वा, तदागमत्)
भूत्वा गोपाश्च ते सर्वे व्रजमण्डलवासिनः ।
निहत्य राक्षसान् सर्वा-न्गोलोक-न्तु तदा ययुः ॥ 24॥
॥ इति श्रीस्कान्दपुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-म्पञ्चमो-ऽध्यायः ॥ 5 ॥
|| śrī gaṇeśāya namaḥ ||
|| śrīparamātmane namaḥ ||
atha kathā prārambhaḥ |
atha prathamo-'dhyāyaḥ
śrīvyāsa uvāca |
ekadā naimiṣāraṇye ṛṣaya-śśaunakādayaḥ |
papracchurmunaya-ssarve sūta-mpaurāṇika-ṅkhalu || 1||
ṛṣaya ūcuḥ |
vratena tapasā kiṃ-vā~ prāpyate vāñchita-mphalam |
tatsarvaṃ śrotumicchāmaḥ kathayasva mahāmune || 2||
sūta uvāca |
nāradenaiva sampṛṣṭo bhagavān kamalāpatiḥ |
surar​ṣaye yathaivāha tacchṛṇudhvaṃ samāhitāḥ || 3||
ekadā nārado yogī parānugrahakāṅkṣayā |
paryaṭan vividhā-​llo~kā-nmartyalokamupāgataḥ || 4||
tatodṛṣṭvā janānsarvā-nnānākleśasamanvitān |
nānāyonisamutpannān kliśyamānān svakarmabhiḥ || 5||
kenopāyena caiteṣā-nduḥkhanāśo bhaved dhruvam |
iti sañcintya manasā viṣṇuloka-ṅgatastadā || 6||
tatra nārāyaṇa-ndevaṃ śuklavarṇa-ñcaturbhujam |
śaṅkha-cakra-gadā-padma-vanamālā-vibhūṣitam || 7||
dṛṣṭvā ta-ndevadeveśaṃ stotuṃ samupacakrame |
nārada uvāca |
namo vāṅgamanasātītarūpāyānantaśaktaye |
ādimadhyāntahīnāya nirguṇāya guṇātmane || 8||
sarveṣāmādibhūtāya bhaktānāmārtināśine |
śrutvā stotra-ntato viṣṇurnārada-mpratyabhāṣata || 9||
śrībhagavānuvāca |
kimarthamāgato-'si tva-ṅki-nte manasi vartate |
kathayasva mahābhāga tatsarva-ṅkathāyāmi te || 10||
nārada uvāca |
martyaloke janā-ssarve nānākleśasamanvitāḥ |
nanāyonisamutpannāḥ pacyante pāpakarmabhiḥ || 11||
tatkathaṃ śamayennātha laghūpāyena tadvada |
śrotumicchāmi tatsarva-ṅkṛpāsti yadi te mayi || 12||
śrībhagavānuvāca |
sādhu pṛṣṭa-ntvayā vatsa lokānugrahakāṅkṣayā |
yatkṛtvā mucyate moha-ttacchṛṇuṣva vadāmi te || 13||
vratamasti mahatpuṇyaṃ svarge martye ca durlabham |
tava snehānmayā vatsa prakāśaḥ kriyate-'dhunā || 14||
satyanārāyaṇasyaiva vrataṃ samyagvidhānataḥ | (satyanārāyaṇasyaivaṃ)
kṛtvā sadya-ssukha-mbhuktvā paratra mokṣamāpnuyāt |
tacchrutvā bhagavadvākya-nnārado munirabravīt || 15||
nārada uvāca |
ki-mphala-ṅkiṃ-vi~dhāna-ñca kṛta-ṅkenaiva tad vratam |
tatsarvaṃ-vi~starād brūhi kadā kāryaṃ-vra~ta-mprabho || 16|| (kāryaṃhitadvratam)
śrībhagavānuvāca |
duḥkhaśokādiśamana-ndhanadhānyapravardhanam || 17||
saubhāgyasantatikaraṃ sarvatra vijayapradam |
yasmin kasmi-ndine martyo bhaktiśraddhāsamanvitaḥ || 18||
satyanārāyaṇa-ndevaṃ-ya~jeccaiva niśāmukhe |
brāhmaṇairbāndhavaiścaiva sahito dharmatatparaḥ || 19||
naivedya-mbhaktito dadyā-thsapāda-mbhakṣyamuttamam |
rambhāphala-ṅghṛta-ṅkṣīra-ṅgodhūmasya ca cūrṇakam || 20||
abhāve śālicūrṇaṃ-vā~ śarkarā vā guḍastathā |
sapādaṃ sarvabhakṣyāṇi caikīkṛtya nivedayet || 21||
viprāya dakṣiṇā-ndadyā-tkathāṃ śrutvā janai-ssaha |
tataśca bandhubhi-ssārdhaṃ-vi~prāṃśca pratibhojayet || 22||
prasāda-mbhakṣayed bhaktyā nṛtyagītādika-ñcaret |
tataśca svagṛha-ṅgacche-thsatyanārāyaṇaṃ smarann || 23||
eva-ṅkṛte manuṣyāṇāṃ-vā~ñchāsiddhirbhaved dhruvam |
viśeṣataḥ kaliyuge laghūpāyo-'sti bhūtale || 24|| (laghūpāyosti)
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-mprathamo-'dhyāyaḥ || 1 ||
atha dvitīyo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
athānya-thsampravakṣyāmi kṛtaṃ-ye~na purā dvijāḥ |
kaści-tkāśīpure ramye hyāsīdvipro-'tinirdhanaḥ || 1|| (hyāsīdviprotinirdhanaḥ)
kṣuttṛḍbhyāṃ-vyā~kulobhūtvā nitya-mbabhrāma bhūtale |
duḥkhita-mbrāhmaṇa-ndṛṣṭvā bhagavā-nbrāhmaṇapriyaḥ || 2||
vṛddhabrāhmaṇa rūpasta-mpapraccha dvijamādarāt |
kimartha-mbhramase vipra mahī-nnityaṃ suduḥkhitaḥ |
tatsarvaṃ śrotumicchāmi kathyatā-ndvija sattama || 3||
brāhmaṇa uvāca |
brāhmaṇo-'ti daridro-'ha-mbhikṣārthaṃ-vai~ bhrame mahīm || 4|| (brāhmaṇoti)
upāyaṃ-ya~di jānāsi kṛpayā kathaya prabho |
vṛddhabrāhmaṇa uvāca |
satyanārāyaṇo viṣṇurvāñchitārthaphalapradaḥ || 5||
tasya tva-mpūjanaṃ-vi~pra kuruṣva vratamuttamama | (vratamuttamam)
yatkṛtvā sarvaduḥkhebhyo mukto bhavati mānavaḥ || 6||
vidhāna-ñca vratasyāpi viprāyābhāṣya yatnataḥ |
satyanārāyaṇo vṛddhastatraivāntaradhīyata || 7||
tad vrataṃ saṅkariṣyāmi yadukta-mbrāhmaṇena vai |
iti sañcintya vipro-'sau rātrau nidrā na labdhavān || 8|| (nidrāṃ)
tataḥ prāta-ssamutthāya satyanārāyaṇavratam |
kariṣya iti saṅkalpya bhikṣārthamagamadvijaḥ || 9|| (bhikṣārthamagamaddvijaḥ)
tasminneva dine vipraḥ pracura-ndravyamāptavān |
tenaiva bandhubhi-ssārdhaṃ satyasyavratamācarat || 10||
sarvaduḥkhavinirmukta-ssarvasampatsamanvitaḥ |
babhūva sa dvijaśreṣṭho vratasyāsya prabhāvataḥ || 11||
tataḥ prabhṛti kāla-ñca māsi māsi vrata-ṅkṛtam |
eva-nnārāyaṇasyedaṃ-vra~ta-ṅkṛtvā dvijottamaḥ || 12||
sarvapāpavinirmukto durlabha-mmokṣamāptavān |
vratamasya yadā vipra pṛthivyāṃ saṅkariṣyati || 13|| (viprāḥ)
tadaiva sarvaduḥkha-ntu manujasya vinaśyati | (ca manujasya)
eva-nnārāyaṇenokta-nnāradāya mahātmane || 14||
mayā tatkathitaṃ-vi~prāḥ kimanya-tkathayāmi vaḥ |
ṛṣaya ūcuḥ |
tasmād viprācchruta-ṅkena pṛthivyā-ñcarita-mmune |
tatsarvaṃ śrotumicchāma-śśraddhā-'smāka-mprajāyate || 15|| (śraddhāsmākaṃ)
sūta uvāca |
śṛṇudhva-mmunaya-ssarve vrataṃ-ye~na kṛta-mbhuvi |
ekadā sa dvijavaro yathāvibhava vistaraiḥ || 16||
bandhubhi-ssvajanai-ssārdhaṃ-vra~ta-ṅkartuṃ samudyataḥ |
etasminnantare kāle kāṣṭhakretā samāgamat || 17||
bahiḥ kāṣṭha-ñca saṃsthāpya viprasya gṛhamāyayau |
tṛṣṇāyā pīḍitātmā ca dṛṣṭvā vipra-ṅkṛtaṃ-vra~tam || 18|| (kṛta)
praṇipatya dvija-mprāha kimida-ṅkriyate tvayā |
kṛte ki-mphalamāpnoti vistarād vada me prabho || 19|| (vistārād)
vipra uvāca |
satyanārāyaṇesyedaṃ-vra~taṃ sarvepsitapradam |
tasya prasādānme sarva-ndhanadhānyādika-mmahat || 20||
tasmādetad vrata-ñjñātvā kāṣṭhakretā-'tihar​ṣitaḥ |
papau jala-mprasāda-ñca bhuktvā sa nagaraṃ-ya~yau || 21||
satyanārāyaṇa-ndeva-mmanasā ityacintayat |
kāṣṭhaṃ-vi~krayato grāme prāpyate cādya yad dhanam || 22|| (prāpyateme-'dya)
tenaiva satyadevasya kariṣye vratamuttamam |
iti sañcintya manasā kāṣṭha-ndhṛtvā tu mastake || 23||
jagāma nagare ramye dhanināṃ-ya~tra saṃsthitiḥ |
taddine kāṣṭhamūlya-ñca dviguṇa-mprāptavānasau || 24||
tataḥ prasannahṛdaya-ssupakva-ṅkadalī phalam |
śarkarāghṛtadugdha-ñca godhūmasya ca cūrṇakam || 25||
kṛtvaikatra sapāda-ñca gṛhītvā svagṛhaṃ-ya~yau |
tato bandhūn samāhūya cakāra vidhinā vratam || 26||
tad vratasya prabhāveṇa dhanaputrānvito-'bhavat | (dhanaputrānvitobhavat)
ihaloke sukha-mbhuktvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 27||
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ndvitīyo-'dhyāyaḥ || 2 ||
atha tṛtīyo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
punaragre pravakṣyāmi śṛṇudhva-mmuni sattamāḥ |
purā colkāmukho nāma nṛpaścāsīnmahāmatiḥ || 1||
jitendriya-ssatyavādī yayau devālaya-mprati |
dine dine dhana-ndattvā dvijān santoṣaya-thsudhīḥ || 2||
bhāryā tasya pramugdhā ca sarojavadanā satī |
bhadraśīlānadī tīre satyasyavratamācarat || 3||
etasminnantare tatra sādhureka-ssamāgataḥ |
vāṇijyārtha-mbahudhanairanekaiḥ paripūritaḥ || 4||
nāvaṃ saṃsthāpya tattīre jagāma nṛpati-mprati |
dṛṣṭvā sa vratina-mbhūpa-mprapaccha vinayānvitaḥ || 5||
sādhuruvāca |
kimida-ṅkuruṣe rāja-nbhaktiyuktena cetasā |
prakāśa-ṅkuru tatsarvaṃ śrotumicchāmi sāmpratam || 6||
rājovāca |
pūjana-ṅkriyate sādho viṣṇoratulatejasaḥ |
vrata-ñca svajanai-ssārdha-mputrādyāvāpti kāmyayā || 7||
bhūpasya vacanaṃ śrutvā sādhuḥ provāca sādaram |
sarva-ṅkathaya me rājan kariṣye-'ha-ntavoditam || 8||
mamāpi santatirnāsti hyetasmājjāyate dhruvam |
tato nivṛttya vāṇijyā-thsānando gṛhamāgataḥ || 9||
bhāryāyai kathitaṃ sarvaṃ-vra~taṃ santati dāyakam |
tadā vrata-ṅkariṣyāmi yadā me santatirbhavet || 10||
iti līlāvatī-mprāha patnīṃ sādhu-ssa sattamaḥ |
ekasmi-ndivase tasya bhāryā līlāvatī satī || 11|| (bhāryāṃ)
bhartṛyuktānandacittā-'bhavad dharmaparāyaṇā |
rgabhiṇī sā-'bhava-ttasya bhāryā satyaprasādataḥ || 12|| (sābhavat)
daśame māsi vai tasyāḥ kanyāratnamajāyata |
dine dine sā vavṛdhe śuklapakṣe yathā śaśī || 13||
nāmnā kalāvatī ceti tannāmakaraṇa-ṅkṛtam |
tato līlāvatī prāha svāmina-mmadhuraṃ-va~caḥ || 14||
na karoṣi kimarthaṃ-vai~ purā saṅkalpitaṃ-vra~tam |
sādhuruvāca |
vivāha samaye tvasyāḥ kariṣyāmi vrata-mpriye || 15||
iti bhāryāṃ samāśvāsya jagāma nagara-mprati |
tataḥ kalāvatī kanyā vavṛdhe pitṛveśmani || 16||
dṛṣṭvā kanyā-ntata-ssādhurnagare sakhibhi-ssaha |
mantrayitvā druta-ndūta-mpreṣayāmāsa dharmavit || 17||
vivāhārtha-ñca kanyāyā varaṃ śreṣṭhaṃ-vi~cāraya |
tenājñaptaśca dūto-'sau kāñcana-nnagaraṃ-ya~yau || 18||
tasmādekaṃ-va~ṇikputraṃ samādāyāgato hi saḥ |
dṛṣṭvā tu sundara-mbālaṃ-va~ṇikputra-ṅguṇānvitam || 19||
jñātibhirbandhubhi-ssārdha-mparituṣṭena cetasā |
dattāvān sādhuputrāya kanyāṃ-vi~dhividhānataḥ || 20|| (sādhuḥputrāya)
tato-'bhāgyavaśā-ttena vismṛtaṃ-vra~tamuttamam | (tatobhāgyavaśāt)
vivāhasamaye tasyāstena ruṣṭo bhava-tprabhuḥ || 21|| (ruṣṭo-'bhavat)
tataḥ kālena niyato nijakarma viśāradaḥ |
vāṇijyārtha-ntata-śśīghra-ñjāmātṛ sahito vaṇik || 22||
ratnasārapure ramye gatvā sindhu samīpataḥ |
vāṇijyamakaro-thsādhurjāmātrā śrīmatā saha || 23||
tau gatau nagare ramye candraketornṛpasya ca | (nagaretasya)
etasminneva kāle tu satyanārāyaṇaḥ prabhuḥ || 24||
bhraṣṭapratijñamālokya śāpa-ntasmai pradattavān |
dāruṇa-ṅkaṭhina-ñcāsya mahad duḥkha-mbhaviṣyati || 25||
ekasmindivase rājño dhanamādāya taskaraḥ |
tatraiva cāgata ścauro vaṇijau yatra saṃsthitau || 26||
tatpaścād dhāvakā-ndūtā-ndṛṣṭavā bhītena cetasā |
dhanaṃ saṃsthāpya tatraiva sa tu śīghramalakṣitaḥ || 27||
tato dūtāssamāyātā yatrāste sajjano vaṇik |
dṛṣṭvā nṛpadhana-ntatra baddhvā-''nītau vaṇiksutau || 28|| (baddhvānītau)
har​ṣeṇa dhāvamānāśca procurnṛpasamīpataḥ |
taskarau dvau samānītau vilokyājñāpaya prabho || 29||
rājñā-''jñaptāstata-śśīghra-ndṛḍha-mbaddhvā tu tā vubhau |
sthāpitau dvau mahādurge kārāgāre-'vicārataḥ || 30||
māyayā satyadevasya na śruta-ṅkaistayorvacaḥ |
atastayordhanaṃ rājñā gṛhīta-ñcandraketunā || 31||
tacchāpācca tayorgehe bhāryā caivāti duḥkhitā |
caureṇāpahṛtaṃ sarva-ṅgṛhe yacca sthita-ndhanam || 32||
ādhivyādhisamāyuktā kṣutpipāśāti duḥkhitā | (kṣutpipāsāti)
annacintāparā bhūtvā babhrāma ca gṛhe gṛhe |
kalāvatī tu kanyāpi babhrāma prativāsaram || 33||
ekasmi-ndivase yātā kṣudhārtā dvijamandiram | (divase jātā)
gatvā-'paśyad vrata-ntatra satyanārāyaṇasya ca || 34|| (gatvāpaśyad)
upaviśya kathāṃ śrutvā varaṃ rprāthitavatyapi |
prasāda bhakṣaṇa-ṅkṛtvā yayau rātrau gṛha-mprati || 35||
mātā kalāvatī-ṅkanyā-ṅkathayāmāsa premataḥ |
putri rātrau sthitā kutra ki-nte manasi vartate || 36||
kanyā kalāvatī prāha mātara-mprati satvaram |
dvijālaye vrata-mmātardṛṣṭaṃ-vā~ñchitasiddhidam || 37||
tacchrutvā kanyakā vākyaṃ-vra~ta-ṅkartuṃ samudyatā |
sā mudā tu vaṇigbhāryā satyanārāyaṇasya ca || 38||
vrata-ñcakre saiva sādhvī bandhubhi-ssvajanai-ssaha |
bhartṛjāmātarau kṣipramāgacchetāṃ svamāśramam || 39||
aparādha-ñca me bharturjāmātuḥ, kṣantumar​hasi |
vratenānena tuṣṭo-'sau satyanārāyaṇaḥ punaḥ || 40|| (tuṣṭosau)
dar​śayāmāsa svapnaṃ hī candraketu-nnṛpottamam |
bandinau mocaya prātarvaṇijau nṛpasattama || 41||
deya-ndhana-ñca tatsarva-ṅgṛhītaṃ-ya~-ttvayā-'dhunā | (tvayādhunā)
no ce-ttvā-nnāśayiṣyāmi sarājyadhanaputrakam || 42||
evamābhāṣya rājāna-ndhyānagamyo-'bhava-tprabhuḥ | (dhyānagamyobhavat)
tataḥ prabhātasamaye rājā ca svajanai-ssaha || 43||
upaviśya sabhāmadhye prāha svapna-ñjana-mprati |
baddhau mahājanau śīghra-mmocaya dvau vaṇiksutau || 44||
iti rājño vaca-śśrutvā mocayitvā mahājanau |
samānīya nṛpasyāgre prāhuste vinayānvitāḥ || 45||
ānītau dvau vaṇikputrau muktau nigaḍabandhanāt |
tato mahājanau natvā candraketu-nnṛpottamam || 46||
smarantau pūrva vṛttānta-nnocaturbhayavihvalau |
rājā vaṇiksutau vīkṣya vacaḥ provāca sādaram || 47||
devā-tprāpta-mmahadduḥkhamidānī-nnāsti vai bhayam |
tadā nigaḍasantyāga-ṅkṣaurakarmādyakārayat || 48||
vastrālaṅkāraka-ndattvā paritoṣya nṛpaśca tau |
puraskṛtya vaṇikputrau vacasā-'toṣayad bhṛśam || 49|| (vacasātoṣayadbhṛśam)
purānīta-ntu yad dravya-ndviguṇīkṛtya dattavān |
provāca ca tato rājā gaccha sādho nijāśramam || 50|| (provācatau)
rājāna-mpraṇipatyāha gantavya-ntvatprasādataḥ |
ityuktvā tau mahāvaiśyau jagmatu-ssvagṛha-mprati || 51|| (mahāvaiśyo)
|| iti śrīskānda purāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ntṛtīyo-'dhyāyaḥ || 3 ||
atha caturtho-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
yātrā-ntu kṛtavān sādhurmaṅgalāyanapūrvikām |
brāhmaṇebhyo dhana-ndattvā tadā tu nagaraṃ-ya~yau || 1||
kiyad dūre gate sādho satyanārāyaṇaḥ prabhuḥ |
jijñāsā-ṅkṛtavān sādhau kimasti tava nausthitam || 2||
tato mahājanau mattau helayā ca prahasya vai | (matau)
katha-mpṛcchasi bho daṇḍi-nmudrā-nnetu-ṅkimicchasi || 3||
latāpatrādika-ñcaiva vartate taraṇau mama |
niṣṭhura-ñca vaca-śśrutvā satya-mbhavatu te vacaḥ || 4||
evamuktvā gata-śśīghra-ndaṇḍī tasya samīpataḥ |
kiyad dūre tato gatvā sthita-ssindhu samīpataḥ || 5||
gate daṇḍini sādhuśca kṛtanityakriyastadā |
utthitā-ntaraṇī-ndṛṣṭvā vismaya-mparamaṃ-ya~yau || 6||
dṛṣṭvā latādika-ñcaiva mūrcchito nyapatad bhuvi |
labdhasañjño vaṇikputrastataścintānvito-'bhavat || 7|| (vaṇikputrastataścintānvitobhavat)
tadā tu duhituḥ kānto vacana-ñcedamabravīt |
kimartha-ṅkriyate śoka-śśāpo dattaśca daṇḍinā || 8||
śakyate tena sarvaṃ hi kartu-ñcātra na saṃśayaḥ | (śakyatene na)
atastaccharaṇaṃ-yā~mo vāñchatārtho bhaviṣyati || 9|| (vāñchitārtho)
jāmāturvacanaṃ śrutvā tatsakāśa-ṅgatastadā |
dṛṣṭvā ca daṇḍina-mbhaktyā natvā provāca sādaram || 10||
kṣamasva cāparādha-mme yadukta-ntava sannidhau |
eva-mpunaḥ punarnatvā mahāśokākulo-'bhavat || 11|| (mahāśokākulobhavat)
provāca vacana-ndaṇḍī vilapantaṃ-vi~lokya ca |
mā rodī-śśṛṇumadvākya-mmama pūjābahirmukhaḥ || 12||
mamājñayā ca durbuddhe labdha-nduḥkha-mmuhurmuhuḥ |
tacchrutvā bhagavadvākyaṃ stuti-ṅkartuṃ samudyataḥ || 13||
sādhuruvāca |
tvanmāyāmohitā-ssarve brahmādyāstridivaukasaḥ |
na jānanti guṇā-nrūpa-ntavāścaryamida-mprabho || 14||
mūḍho-'ha-ntvā-ṅkatha-ñjāne mohitastavamāyayā | (mūḍhohaṃ)
prasīda pūjayiṣyāmi yathāvibhavavistaraiḥ || 15||
purā vitta-ñca ta-thsarva-ntrāhi māṃ śaraṇāgatam |
śrutvā bhaktiyutaṃ-vā~kya-mparituṣṭo janārdanaḥ || 16||
vara-ñca vāñchita-ndattvā tatraivāntardadhe hariḥ |
tato nāvaṃ samārūhya dṛṣṭvā vittaprapūritām || 17||
kṛpayā satyadevasya saphalaṃ-vā~ñchita-mmama |
ityuktvā svajanai-ssārdha-mpūjā-ṅkṛtvā yathāvidhi || 18||
har​ṣeṇa cābhava-tpūrṇassatyadevaprasādataḥ |
nāvaṃ saṃ​yo~jya yatnena svadeśagamana-ṅkṛtam || 19||
sādhurjāmātara-mprāha paśya ratnapurī-mmama |
dūta-ñca preṣayāmāsa nijavittasya rakṣakam || 20||
tato-'sau nagara-ṅgatvā sādhubhāryāṃ-vi~lokya ca | (dūtosau)
provāca vāñchitaṃ-vā~kya-nnatvā baddhāñjalistadā || 21||
nikaṭe nagarasyaiva jāmātrā sahito vaṇik |
āgato bandhuvargaiśca vittaiśca bahubhiryutaḥ || 22||
śrutvā dūtamukhādvākya-mmahāhar​ṣavatī satī |
satyapūjā-ntataḥ kṛtvā provāca tanujā-mprati || 23||
vrajāmi śīghramāgaccha sādhusandar​śanāya ca |
iti mātṛvaca-śśrutvā vrata-ṅkṛtvā samāpya ca || 24||
prasāda-ñca parityajya gatā sā-'pi pati-mprati | (sāpi)
tena ruṣṭā-ssatyadevo bhartāra-ntaraṇi-ntathā || 25|| (ruṣṭaḥ, taraṇīṃ)
saṃhṛtya ca dhanai-ssārdha-ñjale tasyāvamajjayat |
tataḥ kalāvatī kanyā na vilokya nija-mpatim || 26||
śokena mahatā tatra rudantī cāpatad bhuvi | (rudatī)
dṛṣṭvā tathāvidhā-nnāva-ṅkanyā-ñca bahuduḥkhitām || 27||
bhītena manasā sādhuḥ kimāścaryamida-mbhavet |
cintyamānāśca te sarve babhūvustarivāhakāḥ || 28||
tato līlāvatī kanyā-ndṛṣṭvā sā vihvalā-'bhavat |
vilalāpātiduḥkhena bhartāra-ñcedamabravīta || 29||
idānī-nnaukayā sārdha-ṅkathaṃ so-'bhūdalakṣitaḥ |
na jāne kasya devasya helayā caiva sā hṛtā || 30||
satyadevasya māhātmya-ñjñātuṃ-vā~ kena śakyate |
ityuktvā vilalāpaiva tataśca svajanai-ssaha || 31||
tato līlāvatī kanyā-ṅkrauḍe kṛtvā ruroda ha |
tataḥkalāvatī kanyā naṣṭe svāmini duḥkhitā || 32||
gṛhītvā pāduke tasyānugatu-ñca manodadhe | (pādukāṃ)
kanyāyāścarita-ndṛṣṭvā sabhārya-ssajjano vaṇik || 33||
atiśokena santaptaścintayāmāsa dharmavit |
hṛtaṃ-vā~ satyadevena bhrānto-'haṃ satyamāyayā || 34||
satyapūjā-ṅkariṣyāmi yathāvibhavavistaraiḥ |
iti sarvān samāhūya kathayitvā manoratham || 35||
natvā ca daṇḍavad bhūmau satyadeva-mpunaḥ punaḥ |
tatastuṣṭa-ssatyadevo dīnānā-mparipālakaḥ || 36||
jagāda vacana-ñcaina-ṅkṛpayā bhaktavatsalaḥ |
tyaktvā prasāda-nte kanyā pati-ndraṣṭuṃ samāgatā || 37||
ato-'dṛṣṭo-'bhavattasyāḥ kanyakāyāḥ patirdhruvam |
gṛha-ṅgatvā prasāda-ñca bhuktvā sā-''yāti cetpunaḥ || 38|| (sāyāti)
labdhabhartrī sutā sādho bhaviṣyati na saṃśayaḥ |
kanyakā tādṛśaṃ-vā~kyaṃ śrutvā gaganamaṇḍalāt || 39||
kṣipra-ntadā gṛha-ṅgatvā prasāda-ñca bubhoja sā |
paścā-thsā punarāgatya dadar​śa svajana-mpatim || 40|| (sāpaścātpunarāgatya, sajanaṃ)
tataḥ kalāvatī kanyā jagāda pitara-mprati |
idānī-ñca gṛhaṃ-yā~hi vilamba-ṅkuruṣe katham || 41||
tacchrutvā kanyakāvākyaṃ santuṣṭo-'bhūdvaṇiksutaḥ |
pūjanaṃ satyadevasya kṛtvā vidhividhānataḥ || 42||
dhanairbandhugaṇai-ssārdha-ñjagāma nijamandiram |
paurṇamāsyā-ñca saṅkrāntau kṛtavān satyasya pūjanam || 43|| (satyapūjanam)
ihaloke sukha-mbhuktvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 44||
|| iti śrīskānda purāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ñcaturtho-'dhyāyaḥ || 4 ||
atha pañcamo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
athānyacca pravakṣyāmi śruṇudhva-mmunisattamāḥ |
āsī-ttuṅgadhvajo rājā prajāpālanatatparaḥ || 1||
prasādaṃ satyadevasya tyaktvā duḥkhamavāpa saḥ |
ekadā sa vana-ṅgatvā hatvā bahuvidhā-npaśūn || 2||
āgatya vaṭamūla-ñca dṛṣṭvā satyasya pūjanam | (cāpaśyat)
gopāḥ kurvanti santuṣṭā bhaktiyuktā-ssa bāndhavāḥ || 3||
rājā dṛṣṭvā tu darpeṇa na gato na nanāma saḥ |
tato gopagaṇā-ssarve prasāda-nnṛpasannidhau || 4||
saṃsthāpya punarāgatya bhuktatvā sarve yathepsitam |
tataḥ prasādaṃ santyajya rājā duḥkhamavāpa saḥ || 5||
tasya putraśata-nnaṣṭa-ndhanadhānyādika-ñca yat |
satyadevena tatsarva-nnāśita-mmama niścitam || 6||
atastatraiva gacchāmi yatra devasya pūjanam |
manasā tu viniścitya yayau gopālasannidhau || 7||
tato-'sau satyadevasya pūjā-ṅgopagaṇaissaha |
bhaktiśraddhānvito bhūtvā cakāra vidhinā nṛpaḥ || 8||
satyadevaprasādena dhanaputrānvito-'bhavat |
ihaloke sukha-mbhuktatvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 9||
ya ida-ṅkurute satyavrata-mparamadurlabham |
śṛṇoti ca kathā-mpuṇyā-mbhaktiyuktaḥ phalapradām || 10||
dhanadhānyādika-ntasya bhave-thsatyaprasādataḥ |
daridro labhate vitta-mbaddho mucyeta bandhanāt || 11||
bhīto bhayā-tpramucyeta satyameva na saṃśayaḥ |
īpsita-ñca phala-mbhuktvā cānte satyapuraṃ​vra~jet || 12||
iti vaḥ kathitaṃ-vi~prā-ssatyanārāyaṇavratam |
ya-tkṛtvā sarvaduḥkhebhyo mukto bhavati mānavaḥ || 13||
viśeṣataḥ kaliyuge satyapūjā phalapradā |
keci-tkālaṃ-va~diṣyanti satyamīśa-ntameva ca || 14||
satyanārāyaṇa-ṅkeci-thsatyadeva-ntathāpare |
nānārūpadharo bhūtvā sarveṣāmīpsitapradam || 15|| (sarveṣāmīpsitapradaḥ)
bhaviṣyati kalau satyavratarūpī sanātanaḥ |
śrīviṣṇunā dhṛtaṃ rūpaṃ sarveṣāmīpsitapradam || 16||
ya ida-mpaṭhate nityaṃ śṛṇoti munisattamāḥ |
tasya naśyanti pāpāni satyadevaprasādataḥ || 17||
vrataṃ-yai~stu kṛta-mpūrvaṃ satyanārāyaṇasya ca |
teṣā-ntvaparajanmāni kathayāmi munīśvarāḥ || 18||
śatānandomahāprājñassudāmābrāhmaṇo hyabhūt |
tasmiñjanmani śrīkṛṣṇa-ndhyātvā mokṣamavāpa ha || 19||
kāṣṭhabhāravaho bhillo guharājo babhūva ha |
tasmiñjanmani śrīrāmaṃ sevya mokṣa-ñjagāma vai || 20||
ulkāmukho mahārājo nṛpo daśaratho-'bhavat |
śrīraṅganāthaṃ sampūjya śrīvaikuṇṭha-ntadāgamat || 21|| (śrīrāmacandrasamprāpya)
rdhāmika-ssatyasandhaśca sādhurmoradhvajo-'bhavat | (sādhurmoradhvajobhavat)
dehārdha-ṅkrakacaiśchittvā datvā mokṣamavāpa ha || 22||
tuṅgadhvajo mahārāja-ssvāyambhuvo-'bhava-tkila | (svāyambhūrabhavat)
sarvā-nbhāgavatān kṛtvā śrīvaikuṇṭha-ntadā-'gamat || 23|| (kṛttvā, tadāgamat)
bhūtvā gopāśca te sarve vrajamaṇḍalavāsinaḥ |
nihatya rākṣasān sarvā-ngoloka-ntu tadā yayuḥ || 24||
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-mpañcamo-'dhyāyaḥ || 5 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in