॥ శ్రీ గణేశాయ నమః ॥
॥ శ్రీపరమాత్మనే నమః ॥
అథ కథా ప్రారమ్భః ।
అథ ప్రథమో-ఽధ్యాయః
శ్రీవ్యాస ఉవాచ ।
ఏకదా నైమిషారణ్యే ఋషయ-శ్శౌనకాదయః ।
పప్రచ్ఛుర్మునయ-స్సర్వే సూత-మ్పౌరాణిక-ఙ్ఖలు ॥ 1॥
ఋషయ ఊచుః ।
వ్రతేన తపసా కిం-వాఁ ప్రాప్యతే వాఞ్ఛిత-మ్ఫలమ్ ।
తత్సర్వం శ్రోతుమిచ్ఛామః కథయస్వ మహామునే ॥ 2॥
సూత ఉవాచ ।
నారదేనైవ సమ్పృష్టో భగవాన్ కమలాపతిః ।
సురర్షయే యథైవాహ తచ్ఛృణుధ్వం సమాహితాః ॥ 3॥
ఏకదా నారదో యోగీ పరానుగ్రహకాఙ్క్షయా ।
పర్యటన్ వివిధా-ల్లోఁకా-న్మర్త్యలోకముపాగతః ॥ 4॥
తతోదృష్ట్వా జనాన్సర్వా-న్నానాక్లేశసమన్వితాన్ ।
నానాయోనిసముత్పన్నాన్ క్లిశ్యమానాన్ స్వకర్మభిః ॥ 5॥
కేనోపాయేన చైతేషా-న్దుఃఖనాశో భవేద్ ధ్రువమ్ ।
ఇతి సఞ్చిన్త్య మనసా విష్ణులోక-ఙ్గతస్తదా ॥ 6॥
తత్ర నారాయణ-న్దేవం శుక్లవర్ణ-ఞ్చతుర్భుజమ్ ।
శఙ్ఖ-చక్ర-గదా-పద్మ-వనమాలా-విభూషితమ్ ॥ 7॥
దృష్ట్వా త-న్దేవదేవేశం స్తోతుం సముపచక్రమే ।
నారద ఉవాచ ।
నమో వాఙ్గమనసాతీతరూపాయానన్తశక్తయే ।
ఆదిమధ్యాన్తహీనాయ నిర్గుణాయ గుణాత్మనే ॥ 8॥
సర్వేషామాదిభూతాయ భక్తానామార్తినాశినే ।
శ్రుత్వా స్తోత్ర-న్తతో విష్ణుర్నారద-మ్ప్రత్యభాషత ॥ 9॥
శ్రీభగవానువాచ ।
కిమర్థమాగతో-ఽసి త్వ-ఙ్కి-న్తే మనసి వర్తతే ।
కథయస్వ మహాభాగ తత్సర్వ-ఙ్కథాయామి తే ॥ 10॥
నారద ఉవాచ ।
మర్త్యలోకే జనా-స్సర్వే నానాక్లేశసమన్వితాః ।
ననాయోనిసముత్పన్నాః పచ్యన్తే పాపకర్మభిః ॥ 11॥
తత్కథం శమయేన్నాథ లఘూపాయేన తద్వద ।
శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్సర్వ-ఙ్కృపాస్తి యది తే మయి ॥ 12॥
శ్రీభగవానువాచ ।
సాధు పృష్ట-న్త్వయా వత్స లోకానుగ్రహకాఙ్క్షయా ।
యత్కృత్వా ముచ్యతే మోహ-త్తచ్ఛృణుష్వ వదామి తే ॥ 13॥
వ్రతమస్తి మహత్పుణ్యం స్వర్గే మర్త్యే చ దుర్లభమ్ ।
తవ స్నేహాన్మయా వత్స ప్రకాశః క్రియతే-ఽధునా ॥ 14॥
సత్యనారాయణస్యైవ వ్రతం సమ్యగ్విధానతః । (సత్యనారాయణస్యైవం)
కృత్వా సద్య-స్సుఖ-మ్భుక్త్వా పరత్ర మోక్షమాప్నుయాత్ ।
తచ్ఛ్రుత్వా భగవద్వాక్య-న్నారదో మునిరబ్రవీత్ ॥ 15॥
నారద ఉవాచ ।
కి-మ్ఫల-ఙ్కిం-విఁధాన-ఞ్చ కృత-ఙ్కేనైవ తద్ వ్రతమ్ ।
తత్సర్వం-విఁస్తరాద్ బ్రూహి కదా కార్యం-వ్రఁత-మ్ప్రభో ॥ 16॥ (కార్యంహితద్వ్రతమ్)
శ్రీభగవానువాచ ।
దుఃఖశోకాదిశమన-న్ధనధాన్యప్రవర్ధనమ్ ॥ 17॥
సౌభాగ్యసన్తతికరం సర్వత్ర విజయప్రదమ్ ।
యస్మిన్ కస్మి-న్దినే మర్త్యో భక్తిశ్రద్ధాసమన్వితః ॥ 18॥
సత్యనారాయణ-న్దేవం-యఁజేచ్చైవ నిశాముఖే ।
బ్రాహ్మణైర్బాన్ధవైశ్చైవ సహితో ధర్మతత్పరః ॥ 19॥
నైవేద్య-మ్భక్తితో దద్యా-థ్సపాద-మ్భక్ష్యముత్తమమ్ ।
రమ్భాఫల-ఙ్ఘృత-ఙ్క్షీర-ఙ్గోధూమస్య చ చూర్ణకమ్ ॥ 20॥
అభావే శాలిచూర్ణం-వాఁ శర్కరా వా గుడస్తథా ।
సపాదం సర్వభక్ష్యాణి చైకీకృత్య నివేదయేత్ ॥ 21॥
విప్రాయ దక్షిణా-న్దద్యా-త్కథాం శ్రుత్వా జనై-స్సహ ।
తతశ్చ బన్ధుభి-స్సార్ధం-విఁప్రాంశ్చ ప్రతిభోజయేత్ ॥ 22॥
ప్రసాద-మ్భక్షయేద్ భక్త్యా నృత్యగీతాదిక-ఞ్చరేత్ ।
తతశ్చ స్వగృహ-ఙ్గచ్ఛే-థ్సత్యనారాయణం స్మరన్న్ ॥ 23॥
ఏవ-ఙ్కృతే మనుష్యాణాం-వాఁఞ్ఛాసిద్ధిర్భవేద్ ధ్రువమ్ ।
విశేషతః కలియుగే లఘూపాయో-ఽస్తి భూతలే ॥ 24॥ (లఘూపాయోస్తి)
॥ ఇతి శ్రీస్కాన్దపురాణే రేవాఖణ్డే శ్రీసత్యనారాయణ వ్రతకథాయా-మ్ప్రథమో-ఽధ్యాయః ॥ 1 ॥
అథ ద్వితీయో-ఽధ్యాయః
సూత ఉవాచ ।
అథాన్య-థ్సమ్ప్రవక్ష్యామి కృతం-యేఁన పురా ద్విజాః ।
కశ్చి-త్కాశీపురే రమ్యే హ్యాసీద్విప్రో-ఽతినిర్ధనః ॥ 1॥ (హ్యాసీద్విప్రోతినిర్ధనః)
క్షుత్తృడ్భ్యాం-వ్యాఁకులోభూత్వా నిత్య-మ్బభ్రామ భూతలే ।
దుఃఖిత-మ్బ్రాహ్మణ-న్దృష్ట్వా భగవా-న్బ్రాహ్మణప్రియః ॥ 2॥
వృద్ధబ్రాహ్మణ రూపస్త-మ్పప్రచ్ఛ ద్విజమాదరాత్ ।
కిమర్థ-మ్భ్రమసే విప్ర మహీ-న్నిత్యం సుదుఃఖితః ।
తత్సర్వం శ్రోతుమిచ్ఛామి కథ్యతా-న్ద్విజ సత్తమ ॥ 3॥
బ్రాహ్మణ ఉవాచ ।
బ్రాహ్మణో-ఽతి దరిద్రో-ఽహ-మ్భిక్షార్థం-వైఁ భ్రమే మహీమ్ ॥ 4॥ (బ్రాహ్మణోతి)
ఉపాయం-యఁది జానాసి కృపయా కథయ ప్రభో ।
వృద్ధబ్రాహ్మణ ఉవాచ ।
సత్యనారాయణో విష్ణుర్వాఞ్ఛితార్థఫలప్రదః ॥ 5॥
తస్య త్వ-మ్పూజనం-విఁప్ర కురుష్వ వ్రతముత్తమమ । (వ్రతముత్తమమ్)
యత్కృత్వా సర్వదుఃఖేభ్యో ముక్తో భవతి మానవః ॥ 6॥
విధాన-ఞ్చ వ్రతస్యాపి విప్రాయాభాష్య యత్నతః ।
సత్యనారాయణో వృద్ధస్తత్రైవాన్తరధీయత ॥ 7॥
తద్ వ్రతం సఙ్కరిష్యామి యదుక్త-మ్బ్రాహ్మణేన వై ।
ఇతి సఞ్చిన్త్య విప్రో-ఽసౌ రాత్రౌ నిద్రా న లబ్ధవాన్ ॥ 8॥ (నిద్రాం)
తతః ప్రాత-స్సముత్థాయ సత్యనారాయణవ్రతమ్ ।
కరిష్య ఇతి సఙ్కల్ప్య భిక్షార్థమగమద్విజః ॥ 9॥ (భిక్షార్థమగమద్ద్విజః)
తస్మిన్నేవ దినే విప్రః ప్రచుర-న్ద్రవ్యమాప్తవాన్ ।
తేనైవ బన్ధుభి-స్సార్ధం సత్యస్యవ్రతమాచరత్ ॥ 10॥
సర్వదుఃఖవినిర్ముక్త-స్సర్వసమ్పత్సమన్వితః ।
బభూవ స ద్విజశ్రేష్ఠో వ్రతస్యాస్య ప్రభావతః ॥ 11॥
తతః ప్రభృతి కాల-ఞ్చ మాసి మాసి వ్రత-ఙ్కృతమ్ ।
ఏవ-న్నారాయణస్యేదం-వ్రఁత-ఙ్కృత్వా ద్విజోత్తమః ॥ 12॥
సర్వపాపవినిర్ముక్తో దుర్లభ-మ్మోక్షమాప్తవాన్ ।
వ్రతమస్య యదా విప్ర పృథివ్యాం సఙ్కరిష్యతి ॥ 13॥ (విప్రాః)
తదైవ సర్వదుఃఖ-న్తు మనుజస్య వినశ్యతి । (చ మనుజస్య)
ఏవ-న్నారాయణేనోక్త-న్నారదాయ మహాత్మనే ॥ 14॥
మయా తత్కథితం-విఁప్రాః కిమన్య-త్కథయామి వః ।
ఋషయ ఊచుః ।
తస్మాద్ విప్రాచ్ఛ్రుత-ఙ్కేన పృథివ్యా-ఞ్చరిత-మ్మునే ।
తత్సర్వం శ్రోతుమిచ్ఛామ-శ్శ్రద్ధా-ఽస్మాక-మ్ప్రజాయతే ॥ 15॥ (శ్రద్ధాస్మాకం)
సూత ఉవాచ ।
శృణుధ్వ-మ్మునయ-స్సర్వే వ్రతం-యేఁన కృత-మ్భువి ।
ఏకదా స ద్విజవరో యథావిభవ విస్తరైః ॥ 16॥
బన్ధుభి-స్స్వజనై-స్సార్ధం-వ్రఁత-ఙ్కర్తుం సముద్యతః ।
ఏతస్మిన్నన్తరే కాలే కాష్ఠక్రేతా సమాగమత్ ॥ 17॥
బహిః కాష్ఠ-ఞ్చ సంస్థాప్య విప్రస్య గృహమాయయౌ ।
తృష్ణాయా పీడితాత్మా చ దృష్ట్వా విప్ర-ఙ్కృతం-వ్రఁతమ్ ॥ 18॥ (కృత)
ప్రణిపత్య ద్విజ-మ్ప్రాహ కిమిద-ఙ్క్రియతే త్వయా ।
కృతే కి-మ్ఫలమాప్నోతి విస్తరాద్ వద మే ప్రభో ॥ 19॥ (విస్తారాద్)
విప్ర ఉవాచ ।
సత్యనారాయణేస్యేదం-వ్రఁతం సర్వేప్సితప్రదమ్ ।
తస్య ప్రసాదాన్మే సర్వ-న్ధనధాన్యాదిక-మ్మహత్ ॥ 20॥
తస్మాదేతద్ వ్రత-ఞ్జ్ఞాత్వా కాష్ఠక్రేతా-ఽతిహర్షితః ।
పపౌ జల-మ్ప్రసాద-ఞ్చ భుక్త్వా స నగరం-యఁయౌ ॥ 21॥
సత్యనారాయణ-న్దేవ-మ్మనసా ఇత్యచిన్తయత్ ।
కాష్ఠం-విఁక్రయతో గ్రామే ప్రాప్యతే చాద్య యద్ ధనమ్ ॥ 22॥ (ప్రాప్యతేమే-ఽద్య)
తేనైవ సత్యదేవస్య కరిష్యే వ్రతముత్తమమ్ ।
ఇతి సఞ్చిన్త్య మనసా కాష్ఠ-న్ధృత్వా తు మస్తకే ॥ 23॥
జగామ నగరే రమ్యే ధనినాం-యఁత్ర సంస్థితిః ।
తద్దినే కాష్ఠమూల్య-ఞ్చ ద్విగుణ-మ్ప్రాప్తవానసౌ ॥ 24॥
తతః ప్రసన్నహృదయ-స్సుపక్వ-ఙ్కదలీ ఫలమ్ ।
శర్కరాఘృతదుగ్ధ-ఞ్చ గోధూమస్య చ చూర్ణకమ్ ॥ 25॥
కృత్వైకత్ర సపాద-ఞ్చ గృహీత్వా స్వగృహం-యఁయౌ ।
తతో బన్ధూన్ సమాహూయ చకార విధినా వ్రతమ్ ॥ 26॥
తద్ వ్రతస్య ప్రభావేణ ధనపుత్రాన్వితో-ఽభవత్ । (ధనపుత్రాన్వితోభవత్)
ఇహలోకే సుఖ-మ్భుక్త్వా చాన్తే సత్యపురం-యఁయౌ ॥ 27॥
॥ ఇతి శ్రీస్కాన్దపురాణే రేవాఖణ్డే శ్రీసత్యనారాయణ వ్రతకథాయా-న్ద్వితీయో-ఽధ్యాయః ॥ 2 ॥
అథ తృతీయో-ఽధ్యాయః
సూత ఉవాచ ।
పునరగ్రే ప్రవక్ష్యామి శృణుధ్వ-మ్ముని సత్తమాః ।
పురా చోల్కాముఖో నామ నృపశ్చాసీన్మహామతిః ॥ 1॥
జితేన్ద్రియ-స్సత్యవాదీ యయౌ దేవాలయ-మ్ప్రతి ।
దినే దినే ధన-న్దత్త్వా ద్విజాన్ సన్తోషయ-థ్సుధీః ॥ 2॥
భార్యా తస్య ప్రముగ్ధా చ సరోజవదనా సతీ ।
భద్రశీలానదీ తీరే సత్యస్యవ్రతమాచరత్ ॥ 3॥
ఏతస్మిన్నన్తరే తత్ర సాధురేక-స్సమాగతః ।
వాణిజ్యార్థ-మ్బహుధనైరనేకైః పరిపూరితః ॥ 4॥
నావం సంస్థాప్య తత్తీరే జగామ నృపతి-మ్ప్రతి ।
దృష్ట్వా స వ్రతిన-మ్భూప-మ్ప్రపచ్ఛ వినయాన్వితః ॥ 5॥
సాధురువాచ ।
కిమిద-ఙ్కురుషే రాజ-న్భక్తియుక్తేన చేతసా ।
ప్రకాశ-ఙ్కురు తత్సర్వం శ్రోతుమిచ్ఛామి సామ్ప్రతమ్ ॥ 6॥
రాజోవాచ ।
పూజన-ఙ్క్రియతే సాధో విష్ణోరతులతేజసః ।
వ్రత-ఞ్చ స్వజనై-స్సార్ధ-మ్పుత్రాద్యావాప్తి కామ్యయా ॥ 7॥
భూపస్య వచనం శ్రుత్వా సాధుః ప్రోవాచ సాదరమ్ ।
సర్వ-ఙ్కథయ మే రాజన్ కరిష్యే-ఽహ-న్తవోదితమ్ ॥ 8॥
మమాపి సన్తతిర్నాస్తి హ్యేతస్మాజ్జాయతే ధ్రువమ్ ।
తతో నివృత్త్య వాణిజ్యా-థ్సానన్దో గృహమాగతః ॥ 9॥
భార్యాయై కథితం సర్వం-వ్రఁతం సన్తతి దాయకమ్ ।
తదా వ్రత-ఙ్కరిష్యామి యదా మే సన్తతిర్భవేత్ ॥ 10॥
ఇతి లీలావతీ-మ్ప్రాహ పత్నీం సాధు-స్స సత్తమః ।
ఏకస్మి-న్దివసే తస్య భార్యా లీలావతీ సతీ ॥ 11॥ (భార్యాం)
భర్తృయుక్తానన్దచిత్తా-ఽభవద్ ధర్మపరాయణా ।
ర్గభిణీ సా-ఽభవ-త్తస్య భార్యా సత్యప్రసాదతః ॥ 12॥ (సాభవత్)
దశమే మాసి వై తస్యాః కన్యారత్నమజాయత ।
దినే దినే సా వవృధే శుక్లపక్షే యథా శశీ ॥ 13॥
నామ్నా కలావతీ చేతి తన్నామకరణ-ఙ్కృతమ్ ।
తతో లీలావతీ ప్రాహ స్వామిన-మ్మధురం-వఁచః ॥ 14॥
న కరోషి కిమర్థం-వైఁ పురా సఙ్కల్పితం-వ్రఁతమ్ ।
సాధురువాచ ।
వివాహ సమయే త్వస్యాః కరిష్యామి వ్రత-మ్ప్రియే ॥ 15॥
ఇతి భార్యాం సమాశ్వాస్య జగామ నగర-మ్ప్రతి ।
తతః కలావతీ కన్యా వవృధే పితృవేశ్మని ॥ 16॥
దృష్ట్వా కన్యా-న్తత-స్సాధుర్నగరే సఖిభి-స్సహ ।
మన్త్రయిత్వా ద్రుత-న్దూత-మ్ప్రేషయామాస ధర్మవిత్ ॥ 17॥
వివాహార్థ-ఞ్చ కన్యాయా వరం శ్రేష్ఠం-విఁచారయ ।
తేనాజ్ఞప్తశ్చ దూతో-ఽసౌ కాఞ్చన-న్నగరం-యఁయౌ ॥ 18॥
తస్మాదేకం-వఁణిక్పుత్రం సమాదాయాగతో హి సః ।
దృష్ట్వా తు సున్దర-మ్బాలం-వఁణిక్పుత్ర-ఙ్గుణాన్వితమ్ ॥ 19॥
జ్ఞాతిభిర్బన్ధుభి-స్సార్ధ-మ్పరితుష్టేన చేతసా ।
దత్తావాన్ సాధుపుత్రాయ కన్యాం-విఁధివిధానతః ॥ 20॥ (సాధుఃపుత్రాయ)
తతో-ఽభాగ్యవశా-త్తేన విస్మృతం-వ్రఁతముత్తమమ్ । (తతోభాగ్యవశాత్)
వివాహసమయే తస్యాస్తేన రుష్టో భవ-త్ప్రభుః ॥ 21॥ (రుష్టో-ఽభవత్)
తతః కాలేన నియతో నిజకర్మ విశారదః ।
వాణిజ్యార్థ-న్తత-శ్శీఘ్ర-ఞ్జామాతృ సహితో వణిక్ ॥ 22॥
రత్నసారపురే రమ్యే గత్వా సిన్ధు సమీపతః ।
వాణిజ్యమకరో-థ్సాధుర్జామాత్రా శ్రీమతా సహ ॥ 23॥
తౌ గతౌ నగరే రమ్యే చన్ద్రకేతోర్నృపస్య చ । (నగరేతస్య)
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు సత్యనారాయణః ప్రభుః ॥ 24॥
భ్రష్టప్రతిజ్ఞమాలోక్య శాప-న్తస్మై ప్రదత్తవాన్ ।
దారుణ-ఙ్కఠిన-ఞ్చాస్య మహద్ దుఃఖ-మ్భవిష్యతి ॥ 25॥
ఏకస్మిన్దివసే రాజ్ఞో ధనమాదాయ తస్కరః ।
తత్రైవ చాగత శ్చౌరో వణిజౌ యత్ర సంస్థితౌ ॥ 26॥
తత్పశ్చాద్ ధావకా-న్దూతా-న్దృష్టవా భీతేన చేతసా ।
ధనం సంస్థాప్య తత్రైవ స తు శీఘ్రమలక్షితః ॥ 27॥
తతో దూతాస్సమాయాతా యత్రాస్తే సజ్జనో వణిక్ ।
దృష్ట్వా నృపధన-న్తత్ర బద్ధ్వా-ఽఽనీతౌ వణిక్సుతౌ ॥ 28॥ (బద్ధ్వానీతౌ)
హర్షేణ ధావమానాశ్చ ప్రోచుర్నృపసమీపతః ।
తస్కరౌ ద్వౌ సమానీతౌ విలోక్యాజ్ఞాపయ ప్రభో ॥ 29॥
రాజ్ఞా-ఽఽజ్ఞప్తాస్తత-శ్శీఘ్ర-న్దృఢ-మ్బద్ధ్వా తు తా వుభౌ ।
స్థాపితౌ ద్వౌ మహాదుర్గే కారాగారే-ఽవిచారతః ॥ 30॥
మాయయా సత్యదేవస్య న శ్రుత-ఙ్కైస్తయోర్వచః ।
అతస్తయోర్ధనం రాజ్ఞా గృహీత-ఞ్చన్ద్రకేతునా ॥ 31॥
తచ్ఛాపాచ్చ తయోర్గేహే భార్యా చైవాతి దుఃఖితా ।
చౌరేణాపహృతం సర్వ-ఙ్గృహే యచ్చ స్థిత-న్ధనమ్ ॥ 32॥
ఆధివ్యాధిసమాయుక్తా క్షుత్పిపాశాతి దుఃఖితా । (క్షుత్పిపాసాతి)
అన్నచిన్తాపరా భూత్వా బభ్రామ చ గృహే గృహే ।
కలావతీ తు కన్యాపి బభ్రామ ప్రతివాసరమ్ ॥ 33॥
ఏకస్మి-న్దివసే యాతా క్షుధార్తా ద్విజమన్దిరమ్ । (దివసే జాతా)
గత్వా-ఽపశ్యద్ వ్రత-న్తత్ర సత్యనారాయణస్య చ ॥ 34॥ (గత్వాపశ్యద్)
ఉపవిశ్య కథాం శ్రుత్వా వరం ర్ప్రాథితవత్యపి ।
ప్రసాద భక్షణ-ఙ్కృత్వా యయౌ రాత్రౌ గృహ-మ్ప్రతి ॥ 35॥
మాతా కలావతీ-ఙ్కన్యా-ఙ్కథయామాస ప్రేమతః ।
పుత్రి రాత్రౌ స్థితా కుత్ర కి-న్తే మనసి వర్తతే ॥ 36॥
కన్యా కలావతీ ప్రాహ మాతర-మ్ప్రతి సత్వరమ్ ।
ద్విజాలయే వ్రత-మ్మాతర్దృష్టం-వాఁఞ్ఛితసిద్ధిదమ్ ॥ 37॥
తచ్ఛ్రుత్వా కన్యకా వాక్యం-వ్రఁత-ఙ్కర్తుం సముద్యతా ।
సా ముదా తు వణిగ్భార్యా సత్యనారాయణస్య చ ॥ 38॥
వ్రత-ఞ్చక్రే సైవ సాధ్వీ బన్ధుభి-స్స్వజనై-స్సహ ।
భర్తృజామాతరౌ క్షిప్రమాగచ్ఛేతాం స్వమాశ్రమమ్ ॥ 39॥
అపరాధ-ఞ్చ మే భర్తుర్జామాతుః, క్షన్తుమర్హసి ।
వ్రతేనానేన తుష్టో-ఽసౌ సత్యనారాయణః పునః ॥ 40॥ (తుష్టోసౌ)
దర్శయామాస స్వప్నం హీ చన్ద్రకేతు-న్నృపోత్తమమ్ ।
బన్దినౌ మోచయ ప్రాతర్వణిజౌ నృపసత్తమ ॥ 41॥
దేయ-న్ధన-ఞ్చ తత్సర్వ-ఙ్గృహీతం-యఁ-త్త్వయా-ఽధునా । (త్వయాధునా)
నో చే-త్త్వా-న్నాశయిష్యామి సరాజ్యధనపుత్రకమ్ ॥ 42॥
ఏవమాభాష్య రాజాన-న్ధ్యానగమ్యో-ఽభవ-త్ప్రభుః । (ధ్యానగమ్యోభవత్)
తతః ప్రభాతసమయే రాజా చ స్వజనై-స్సహ ॥ 43॥
ఉపవిశ్య సభామధ్యే ప్రాహ స్వప్న-ఞ్జన-మ్ప్రతి ।
బద్ధౌ మహాజనౌ శీఘ్ర-మ్మోచయ ద్వౌ వణిక్సుతౌ ॥ 44॥
ఇతి రాజ్ఞో వచ-శ్శ్రుత్వా మోచయిత్వా మహాజనౌ ।
సమానీయ నృపస్యాగ్రే ప్రాహుస్తే వినయాన్వితాః ॥ 45॥
ఆనీతౌ ద్వౌ వణిక్పుత్రౌ ముక్తౌ నిగడబన్ధనాత్ ।
తతో మహాజనౌ నత్వా చన్ద్రకేతు-న్నృపోత్తమమ్ ॥ 46॥
స్మరన్తౌ పూర్వ వృత్తాన్త-న్నోచతుర్భయవిహ్వలౌ ।
రాజా వణిక్సుతౌ వీక్ష్య వచః ప్రోవాచ సాదరమ్ ॥ 47॥
దేవా-త్ప్రాప్త-మ్మహద్దుఃఖమిదానీ-న్నాస్తి వై భయమ్ ।
తదా నిగడసన్త్యాగ-ఙ్క్షౌరకర్మాద్యకారయత్ ॥ 48॥
వస్త్రాలఙ్కారక-న్దత్త్వా పరితోష్య నృపశ్చ తౌ ।
పురస్కృత్య వణిక్పుత్రౌ వచసా-ఽతోషయద్ భృశమ్ ॥ 49॥ (వచసాతోషయద్భృశమ్)
పురానీత-న్తు యద్ ద్రవ్య-న్ద్విగుణీకృత్య దత్తవాన్ ।
ప్రోవాచ చ తతో రాజా గచ్ఛ సాధో నిజాశ్రమమ్ ॥ 50॥ (ప్రోవాచతౌ)
రాజాన-మ్ప్రణిపత్యాహ గన్తవ్య-న్త్వత్ప్రసాదతః ।
ఇత్యుక్త్వా తౌ మహావైశ్యౌ జగ్మతు-స్స్వగృహ-మ్ప్రతి ॥ 51॥ (మహావైశ్యో)
॥ ఇతి శ్రీస్కాన్ద పురాణే రేవాఖణ్డే శ్రీసత్యనారాయణ వ్రతకథాయా-న్తృతీయో-ఽధ్యాయః ॥ 3 ॥
అథ చతుర్థో-ఽధ్యాయః
సూత ఉవాచ ।
యాత్రా-న్తు కృతవాన్ సాధుర్మఙ్గలాయనపూర్వికామ్ ।
బ్రాహ్మణేభ్యో ధన-న్దత్త్వా తదా తు నగరం-యఁయౌ ॥ 1॥
కియద్ దూరే గతే సాధో సత్యనారాయణః ప్రభుః ।
జిజ్ఞాసా-ఙ్కృతవాన్ సాధౌ కిమస్తి తవ నౌస్థితమ్ ॥ 2॥
తతో మహాజనౌ మత్తౌ హేలయా చ ప్రహస్య వై । (మతౌ)
కథ-మ్పృచ్ఛసి భో దణ్డి-న్ముద్రా-న్నేతు-ఙ్కిమిచ్ఛసి ॥ 3॥
లతాపత్రాదిక-ఞ్చైవ వర్తతే తరణౌ మమ ।
నిష్ఠుర-ఞ్చ వచ-శ్శ్రుత్వా సత్య-మ్భవతు తే వచః ॥ 4॥
ఏవముక్త్వా గత-శ్శీఘ్ర-న్దణ్డీ తస్య సమీపతః ।
కియద్ దూరే తతో గత్వా స్థిత-స్సిన్ధు సమీపతః ॥ 5॥
గతే దణ్డిని సాధుశ్చ కృతనిత్యక్రియస్తదా ।
ఉత్థితా-న్తరణీ-న్దృష్ట్వా విస్మయ-మ్పరమం-యఁయౌ ॥ 6॥
దృష్ట్వా లతాదిక-ఞ్చైవ మూర్చ్ఛితో న్యపతద్ భువి ।
లబ్ధసఞ్జ్ఞో వణిక్పుత్రస్తతశ్చిన్తాన్వితో-ఽభవత్ ॥ 7॥ (వణిక్పుత్రస్తతశ్చిన్తాన్వితోభవత్)
తదా తు దుహితుః కాన్తో వచన-ఞ్చేదమబ్రవీత్ ।
కిమర్థ-ఙ్క్రియతే శోక-శ్శాపో దత్తశ్చ దణ్డినా ॥ 8॥
శక్యతే తేన సర్వం హి కర్తు-ఞ్చాత్ర న సంశయః । (శక్యతేనే న)
అతస్తచ్ఛరణం-యాఁమో వాఞ్ఛతార్థో భవిష్యతి ॥ 9॥ (వాఞ్ఛితార్థో)
జామాతుర్వచనం శ్రుత్వా తత్సకాశ-ఙ్గతస్తదా ।
దృష్ట్వా చ దణ్డిన-మ్భక్త్యా నత్వా ప్రోవాచ సాదరమ్ ॥ 10॥
క్షమస్వ చాపరాధ-మ్మే యదుక్త-న్తవ సన్నిధౌ ।
ఏవ-మ్పునః పునర్నత్వా మహాశోకాకులో-ఽభవత్ ॥ 11॥ (మహాశోకాకులోభవత్)
ప్రోవాచ వచన-న్దణ్డీ విలపన్తం-విఁలోక్య చ ।
మా రోదీ-శ్శృణుమద్వాక్య-మ్మమ పూజాబహిర్ముఖః ॥ 12॥
మమాజ్ఞయా చ దుర్బుద్ధే లబ్ధ-న్దుఃఖ-మ్ముహుర్ముహుః ।
తచ్ఛ్రుత్వా భగవద్వాక్యం స్తుతి-ఙ్కర్తుం సముద్యతః ॥ 13॥
సాధురువాచ ।
త్వన్మాయామోహితా-స్సర్వే బ్రహ్మాద్యాస్త్రిదివౌకసః ।
న జానన్తి గుణా-న్రూప-న్తవాశ్చర్యమిద-మ్ప్రభో ॥ 14॥
మూఢో-ఽహ-న్త్వా-ఙ్కథ-ఞ్జానే మోహితస్తవమాయయా । (మూఢోహం)
ప్రసీద పూజయిష్యామి యథావిభవవిస్తరైః ॥ 15॥
పురా విత్త-ఞ్చ త-థ్సర్వ-న్త్రాహి మాం శరణాగతమ్ ।
శ్రుత్వా భక్తియుతం-వాఁక్య-మ్పరితుష్టో జనార్దనః ॥ 16॥
వర-ఞ్చ వాఞ్ఛిత-న్దత్త్వా తత్రైవాన్తర్దధే హరిః ।
తతో నావం సమారూహ్య దృష్ట్వా విత్తప్రపూరితామ్ ॥ 17॥
కృపయా సత్యదేవస్య సఫలం-వాఁఞ్ఛిత-మ్మమ ।
ఇత్యుక్త్వా స్వజనై-స్సార్ధ-మ్పూజా-ఙ్కృత్వా యథావిధి ॥ 18॥
హర్షేణ చాభవ-త్పూర్ణస్సత్యదేవప్రసాదతః ।
నావం సంయోఁజ్య యత్నేన స్వదేశగమన-ఙ్కృతమ్ ॥ 19॥
సాధుర్జామాతర-మ్ప్రాహ పశ్య రత్నపురీ-మ్మమ ।
దూత-ఞ్చ ప్రేషయామాస నిజవిత్తస్య రక్షకమ్ ॥ 20॥
తతో-ఽసౌ నగర-ఙ్గత్వా సాధుభార్యాం-విఁలోక్య చ । (దూతోసౌ)
ప్రోవాచ వాఞ్ఛితం-వాఁక్య-న్నత్వా బద్ధాఞ్జలిస్తదా ॥ 21॥
నికటే నగరస్యైవ జామాత్రా సహితో వణిక్ ।
ఆగతో బన్ధువర్గైశ్చ విత్తైశ్చ బహుభిర్యుతః ॥ 22॥
శ్రుత్వా దూతముఖాద్వాక్య-మ్మహాహర్షవతీ సతీ ।
సత్యపూజా-న్తతః కృత్వా ప్రోవాచ తనుజా-మ్ప్రతి ॥ 23॥
వ్రజామి శీఘ్రమాగచ్ఛ సాధుసన్దర్శనాయ చ ।
ఇతి మాతృవచ-శ్శ్రుత్వా వ్రత-ఙ్కృత్వా సమాప్య చ ॥ 24॥
ప్రసాద-ఞ్చ పరిత్యజ్య గతా సా-ఽపి పతి-మ్ప్రతి । (సాపి)
తేన రుష్టా-స్సత్యదేవో భర్తార-న్తరణి-న్తథా ॥ 25॥ (రుష్టః, తరణీం)
సంహృత్య చ ధనై-స్సార్ధ-ఞ్జలే తస్యావమజ్జయత్ ।
తతః కలావతీ కన్యా న విలోక్య నిజ-మ్పతిమ్ ॥ 26॥
శోకేన మహతా తత్ర రుదన్తీ చాపతద్ భువి । (రుదతీ)
దృష్ట్వా తథావిధా-న్నావ-ఙ్కన్యా-ఞ్చ బహుదుఃఖితామ్ ॥ 27॥
భీతేన మనసా సాధుః కిమాశ్చర్యమిద-మ్భవేత్ ।
చిన్త్యమానాశ్చ తే సర్వే బభూవుస్తరివాహకాః ॥ 28॥
తతో లీలావతీ కన్యా-న్దృష్ట్వా సా విహ్వలా-ఽభవత్ ।
విలలాపాతిదుఃఖేన భర్తార-ఞ్చేదమబ్రవీత ॥ 29॥
ఇదానీ-న్నౌకయా సార్ధ-ఙ్కథం సో-ఽభూదలక్షితః ।
న జానే కస్య దేవస్య హేలయా చైవ సా హృతా ॥ 30॥
సత్యదేవస్య మాహాత్మ్య-ఞ్జ్ఞాతుం-వాఁ కేన శక్యతే ।
ఇత్యుక్త్వా విలలాపైవ తతశ్చ స్వజనై-స్సహ ॥ 31॥
తతో లీలావతీ కన్యా-ఙ్క్రౌడే కృత్వా రురోద హ ।
తతఃకలావతీ కన్యా నష్టే స్వామిని దుఃఖితా ॥ 32॥
గృహీత్వా పాదుకే తస్యానుగతు-ఞ్చ మనోదధే । (పాదుకాం)
కన్యాయాశ్చరిత-న్దృష్ట్వా సభార్య-స్సజ్జనో వణిక్ ॥ 33॥
అతిశోకేన సన్తప్తశ్చిన్తయామాస ధర్మవిత్ ।
హృతం-వాఁ సత్యదేవేన భ్రాన్తో-ఽహం సత్యమాయయా ॥ 34॥
సత్యపూజా-ఙ్కరిష్యామి యథావిభవవిస్తరైః ।
ఇతి సర్వాన్ సమాహూయ కథయిత్వా మనోరథమ్ ॥ 35॥
నత్వా చ దణ్డవద్ భూమౌ సత్యదేవ-మ్పునః పునః ।
తతస్తుష్ట-స్సత్యదేవో దీనానా-మ్పరిపాలకః ॥ 36॥
జగాద వచన-ఞ్చైన-ఙ్కృపయా భక్తవత్సలః ।
త్యక్త్వా ప్రసాద-న్తే కన్యా పతి-న్ద్రష్టుం సమాగతా ॥ 37॥
అతో-ఽదృష్టో-ఽభవత్తస్యాః కన్యకాయాః పతిర్ధ్రువమ్ ।
గృహ-ఙ్గత్వా ప్రసాద-ఞ్చ భుక్త్వా సా-ఽఽయాతి చేత్పునః ॥ 38॥ (సాయాతి)
లబ్ధభర్త్రీ సుతా సాధో భవిష్యతి న సంశయః ।
కన్యకా తాదృశం-వాఁక్యం శ్రుత్వా గగనమణ్డలాత్ ॥ 39॥
క్షిప్ర-న్తదా గృహ-ఙ్గత్వా ప్రసాద-ఞ్చ బుభోజ సా ।
పశ్చా-థ్సా పునరాగత్య దదర్శ స్వజన-మ్పతిమ్ ॥ 40॥ (సాపశ్చాత్పునరాగత్య, సజనం)
తతః కలావతీ కన్యా జగాద పితర-మ్ప్రతి ।
ఇదానీ-ఞ్చ గృహం-యాఁహి విలమ్బ-ఙ్కురుషే కథమ్ ॥ 41॥
తచ్ఛ్రుత్వా కన్యకావాక్యం సన్తుష్టో-ఽభూద్వణిక్సుతః ।
పూజనం సత్యదేవస్య కృత్వా విధివిధానతః ॥ 42॥
ధనైర్బన్ధుగణై-స్సార్ధ-ఞ్జగామ నిజమన్దిరమ్ ।
పౌర్ణమాస్యా-ఞ్చ సఙ్క్రాన్తౌ కృతవాన్ సత్యస్య పూజనమ్ ॥ 43॥ (సత్యపూజనమ్)
ఇహలోకే సుఖ-మ్భుక్త్వా చాన్తే సత్యపురం-యఁయౌ ॥ 44॥
॥ ఇతి శ్రీస్కాన్ద పురాణే రేవాఖణ్డే శ్రీసత్యనారాయణ వ్రతకథాయా-ఞ్చతుర్థో-ఽధ్యాయః ॥ 4 ॥
అథ పఞ్చమో-ఽధ్యాయః
సూత ఉవాచ ।
అథాన్యచ్చ ప్రవక్ష్యామి శ్రుణుధ్వ-మ్మునిసత్తమాః ।
ఆసీ-త్తుఙ్గధ్వజో రాజా ప్రజాపాలనతత్పరః ॥ 1॥
ప్రసాదం సత్యదేవస్య త్యక్త్వా దుఃఖమవాప సః ।
ఏకదా స వన-ఙ్గత్వా హత్వా బహువిధా-న్పశూన్ ॥ 2॥
ఆగత్య వటమూల-ఞ్చ దృష్ట్వా సత్యస్య పూజనమ్ । (చాపశ్యత్)
గోపాః కుర్వన్తి సన్తుష్టా భక్తియుక్తా-స్స బాన్ధవాః ॥ 3॥
రాజా దృష్ట్వా తు దర్పేణ న గతో న ననామ సః ।
తతో గోపగణా-స్సర్వే ప్రసాద-న్నృపసన్నిధౌ ॥ 4॥
సంస్థాప్య పునరాగత్య భుక్తత్వా సర్వే యథేప్సితమ్ ।
తతః ప్రసాదం సన్త్యజ్య రాజా దుఃఖమవాప సః ॥ 5॥
తస్య పుత్రశత-న్నష్ట-న్ధనధాన్యాదిక-ఞ్చ యత్ ।
సత్యదేవేన తత్సర్వ-న్నాశిత-మ్మమ నిశ్చితమ్ ॥ 6॥
అతస్తత్రైవ గచ్ఛామి యత్ర దేవస్య పూజనమ్ ।
మనసా తు వినిశ్చిత్య యయౌ గోపాలసన్నిధౌ ॥ 7॥
తతో-ఽసౌ సత్యదేవస్య పూజా-ఙ్గోపగణైస్సహ ।
భక్తిశ్రద్ధాన్వితో భూత్వా చకార విధినా నృపః ॥ 8॥
సత్యదేవప్రసాదేన ధనపుత్రాన్వితో-ఽభవత్ ।
ఇహలోకే సుఖ-మ్భుక్తత్వా చాన్తే సత్యపురం-యఁయౌ ॥ 9॥
య ఇద-ఙ్కురుతే సత్యవ్రత-మ్పరమదుర్లభమ్ ।
శృణోతి చ కథా-మ్పుణ్యా-మ్భక్తియుక్తః ఫలప్రదామ్ ॥ 10॥
ధనధాన్యాదిక-న్తస్య భవే-థ్సత్యప్రసాదతః ।
దరిద్రో లభతే విత్త-మ్బద్ధో ముచ్యేత బన్ధనాత్ ॥ 11॥
భీతో భయా-త్ప్రముచ్యేత సత్యమేవ న సంశయః ।
ఈప్సిత-ఞ్చ ఫల-మ్భుక్త్వా చాన్తే సత్యపురంవ్రఁజేత్ ॥ 12॥
ఇతి వః కథితం-విఁప్రా-స్సత్యనారాయణవ్రతమ్ ।
య-త్కృత్వా సర్వదుఃఖేభ్యో ముక్తో భవతి మానవః ॥ 13॥
విశేషతః కలియుగే సత్యపూజా ఫలప్రదా ।
కేచి-త్కాలం-వఁదిష్యన్తి సత్యమీశ-న్తమేవ చ ॥ 14॥
సత్యనారాయణ-ఙ్కేచి-థ్సత్యదేవ-న్తథాపరే ।
నానారూపధరో భూత్వా సర్వేషామీప్సితప్రదమ్ ॥ 15॥ (సర్వేషామీప్సితప్రదః)
భవిష్యతి కలౌ సత్యవ్రతరూపీ సనాతనః ।
శ్రీవిష్ణునా ధృతం రూపం సర్వేషామీప్సితప్రదమ్ ॥ 16॥
య ఇద-మ్పఠతే నిత్యం శృణోతి మునిసత్తమాః ।
తస్య నశ్యన్తి పాపాని సత్యదేవప్రసాదతః ॥ 17॥
వ్రతం-యైఁస్తు కృత-మ్పూర్వం సత్యనారాయణస్య చ ।
తేషా-న్త్వపరజన్మాని కథయామి మునీశ్వరాః ॥ 18॥
శతానన్దోమహాప్రాజ్ఞస్సుదామాబ్రాహ్మణో హ్యభూత్ ।
తస్మిఞ్జన్మని శ్రీకృష్ణ-న్ధ్యాత్వా మోక్షమవాప హ ॥ 19॥
కాష్ఠభారవహో భిల్లో గుహరాజో బభూవ హ ।
తస్మిఞ్జన్మని శ్రీరామం సేవ్య మోక్ష-ఞ్జగామ వై ॥ 20॥
ఉల్కాముఖో మహారాజో నృపో దశరథో-ఽభవత్ ।
శ్రీరఙ్గనాథం సమ్పూజ్య శ్రీవైకుణ్ఠ-న్తదాగమత్ ॥ 21॥ (శ్రీరామచన్ద్రసమ్ప్రాప్య)
ర్ధామిక-స్సత్యసన్ధశ్చ సాధుర్మోరధ్వజో-ఽభవత్ । (సాధుర్మోరధ్వజోభవత్)
దేహార్ధ-ఙ్క్రకచైశ్ఛిత్త్వా దత్వా మోక్షమవాప హ ॥ 22॥
తుఙ్గధ్వజో మహారాజ-స్స్వాయమ్భువో-ఽభవ-త్కిల । (స్వాయమ్భూరభవత్)
సర్వా-న్భాగవతాన్ కృత్వా శ్రీవైకుణ్ఠ-న్తదా-ఽగమత్ ॥ 23॥ (కృత్త్వా, తదాగమత్)
భూత్వా గోపాశ్చ తే సర్వే వ్రజమణ్డలవాసినః ।
నిహత్య రాక్షసాన్ సర్వా-న్గోలోక-న్తు తదా యయుః ॥ 24॥
॥ ఇతి శ్రీస్కాన్దపురాణే రేవాఖణ్డే శ్రీసత్యనారాయణ వ్రతకథాయా-మ్పఞ్చమో-ఽధ్యాయః ॥ 5 ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| śrī gaṇeśāya namaḥ ||
|| śrīparamātmane namaḥ ||
atha kathā prārambhaḥ |
atha prathamo-'dhyāyaḥ
śrīvyāsa uvāca |
ekadā naimiṣāraṇye ṛṣaya-śśaunakādayaḥ |
papracchurmunaya-ssarve sūta-mpaurāṇika-ṅkhalu || 1||
ṛṣaya ūcuḥ |
vratena tapasā kiṃ-vā~ prāpyate vāñchita-mphalam |
tatsarvaṃ śrotumicchāmaḥ kathayasva mahāmune || 2||
sūta uvāca |
nāradenaiva sampṛṣṭo bhagavān kamalāpatiḥ |
surarṣaye yathaivāha tacchṛṇudhvaṃ samāhitāḥ || 3||
ekadā nārado yogī parānugrahakāṅkṣayā |
paryaṭan vividhā-llo~kā-nmartyalokamupāgataḥ || 4||
tatodṛṣṭvā janānsarvā-nnānākleśasamanvitān |
nānāyonisamutpannān kliśyamānān svakarmabhiḥ || 5||
kenopāyena caiteṣā-nduḥkhanāśo bhaved dhruvam |
iti sañcintya manasā viṣṇuloka-ṅgatastadā || 6||
tatra nārāyaṇa-ndevaṃ śuklavarṇa-ñcaturbhujam |
śaṅkha-cakra-gadā-padma-vanamālā-vibhūṣitam || 7||
dṛṣṭvā ta-ndevadeveśaṃ stotuṃ samupacakrame |
nārada uvāca |
namo vāṅgamanasātītarūpāyānantaśaktaye |
ādimadhyāntahīnāya nirguṇāya guṇātmane || 8||
sarveṣāmādibhūtāya bhaktānāmārtināśine |
śrutvā stotra-ntato viṣṇurnārada-mpratyabhāṣata || 9||
śrībhagavānuvāca |
kimarthamāgato-'si tva-ṅki-nte manasi vartate |
kathayasva mahābhāga tatsarva-ṅkathāyāmi te || 10||
nārada uvāca |
martyaloke janā-ssarve nānākleśasamanvitāḥ |
nanāyonisamutpannāḥ pacyante pāpakarmabhiḥ || 11||
tatkathaṃ śamayennātha laghūpāyena tadvada |
śrotumicchāmi tatsarva-ṅkṛpāsti yadi te mayi || 12||
śrībhagavānuvāca |
sādhu pṛṣṭa-ntvayā vatsa lokānugrahakāṅkṣayā |
yatkṛtvā mucyate moha-ttacchṛṇuṣva vadāmi te || 13||
vratamasti mahatpuṇyaṃ svarge martye ca durlabham |
tava snehānmayā vatsa prakāśaḥ kriyate-'dhunā || 14||
satyanārāyaṇasyaiva vrataṃ samyagvidhānataḥ | (satyanārāyaṇasyaivaṃ)
kṛtvā sadya-ssukha-mbhuktvā paratra mokṣamāpnuyāt |
tacchrutvā bhagavadvākya-nnārado munirabravīt || 15||
nārada uvāca |
ki-mphala-ṅkiṃ-vi~dhāna-ñca kṛta-ṅkenaiva tad vratam |
tatsarvaṃ-vi~starād brūhi kadā kāryaṃ-vra~ta-mprabho || 16|| (kāryaṃhitadvratam)
śrībhagavānuvāca |
duḥkhaśokādiśamana-ndhanadhānyapravardhanam || 17||
saubhāgyasantatikaraṃ sarvatra vijayapradam |
yasmin kasmi-ndine martyo bhaktiśraddhāsamanvitaḥ || 18||
satyanārāyaṇa-ndevaṃ-ya~jeccaiva niśāmukhe |
brāhmaṇairbāndhavaiścaiva sahito dharmatatparaḥ || 19||
naivedya-mbhaktito dadyā-thsapāda-mbhakṣyamuttamam |
rambhāphala-ṅghṛta-ṅkṣīra-ṅgodhūmasya ca cūrṇakam || 20||
abhāve śālicūrṇaṃ-vā~ śarkarā vā guḍastathā |
sapādaṃ sarvabhakṣyāṇi caikīkṛtya nivedayet || 21||
viprāya dakṣiṇā-ndadyā-tkathāṃ śrutvā janai-ssaha |
tataśca bandhubhi-ssārdhaṃ-vi~prāṃśca pratibhojayet || 22||
prasāda-mbhakṣayed bhaktyā nṛtyagītādika-ñcaret |
tataśca svagṛha-ṅgacche-thsatyanārāyaṇaṃ smarann || 23||
eva-ṅkṛte manuṣyāṇāṃ-vā~ñchāsiddhirbhaved dhruvam |
viśeṣataḥ kaliyuge laghūpāyo-'sti bhūtale || 24|| (laghūpāyosti)
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-mprathamo-'dhyāyaḥ || 1 ||
atha dvitīyo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
athānya-thsampravakṣyāmi kṛtaṃ-ye~na purā dvijāḥ |
kaści-tkāśīpure ramye hyāsīdvipro-'tinirdhanaḥ || 1|| (hyāsīdviprotinirdhanaḥ)
kṣuttṛḍbhyāṃ-vyā~kulobhūtvā nitya-mbabhrāma bhūtale |
duḥkhita-mbrāhmaṇa-ndṛṣṭvā bhagavā-nbrāhmaṇapriyaḥ || 2||
vṛddhabrāhmaṇa rūpasta-mpapraccha dvijamādarāt |
kimartha-mbhramase vipra mahī-nnityaṃ suduḥkhitaḥ |
tatsarvaṃ śrotumicchāmi kathyatā-ndvija sattama || 3||
brāhmaṇa uvāca |
brāhmaṇo-'ti daridro-'ha-mbhikṣārthaṃ-vai~ bhrame mahīm || 4|| (brāhmaṇoti)
upāyaṃ-ya~di jānāsi kṛpayā kathaya prabho |
vṛddhabrāhmaṇa uvāca |
satyanārāyaṇo viṣṇurvāñchitārthaphalapradaḥ || 5||
tasya tva-mpūjanaṃ-vi~pra kuruṣva vratamuttamama | (vratamuttamam)
yatkṛtvā sarvaduḥkhebhyo mukto bhavati mānavaḥ || 6||
vidhāna-ñca vratasyāpi viprāyābhāṣya yatnataḥ |
satyanārāyaṇo vṛddhastatraivāntaradhīyata || 7||
tad vrataṃ saṅkariṣyāmi yadukta-mbrāhmaṇena vai |
iti sañcintya vipro-'sau rātrau nidrā na labdhavān || 8|| (nidrāṃ)
tataḥ prāta-ssamutthāya satyanārāyaṇavratam |
kariṣya iti saṅkalpya bhikṣārthamagamadvijaḥ || 9|| (bhikṣārthamagamaddvijaḥ)
tasminneva dine vipraḥ pracura-ndravyamāptavān |
tenaiva bandhubhi-ssārdhaṃ satyasyavratamācarat || 10||
sarvaduḥkhavinirmukta-ssarvasampatsamanvitaḥ |
babhūva sa dvijaśreṣṭho vratasyāsya prabhāvataḥ || 11||
tataḥ prabhṛti kāla-ñca māsi māsi vrata-ṅkṛtam |
eva-nnārāyaṇasyedaṃ-vra~ta-ṅkṛtvā dvijottamaḥ || 12||
sarvapāpavinirmukto durlabha-mmokṣamāptavān |
vratamasya yadā vipra pṛthivyāṃ saṅkariṣyati || 13|| (viprāḥ)
tadaiva sarvaduḥkha-ntu manujasya vinaśyati | (ca manujasya)
eva-nnārāyaṇenokta-nnāradāya mahātmane || 14||
mayā tatkathitaṃ-vi~prāḥ kimanya-tkathayāmi vaḥ |
ṛṣaya ūcuḥ |
tasmād viprācchruta-ṅkena pṛthivyā-ñcarita-mmune |
tatsarvaṃ śrotumicchāma-śśraddhā-'smāka-mprajāyate || 15|| (śraddhāsmākaṃ)
sūta uvāca |
śṛṇudhva-mmunaya-ssarve vrataṃ-ye~na kṛta-mbhuvi |
ekadā sa dvijavaro yathāvibhava vistaraiḥ || 16||
bandhubhi-ssvajanai-ssārdhaṃ-vra~ta-ṅkartuṃ samudyataḥ |
etasminnantare kāle kāṣṭhakretā samāgamat || 17||
bahiḥ kāṣṭha-ñca saṃsthāpya viprasya gṛhamāyayau |
tṛṣṇāyā pīḍitātmā ca dṛṣṭvā vipra-ṅkṛtaṃ-vra~tam || 18|| (kṛta)
praṇipatya dvija-mprāha kimida-ṅkriyate tvayā |
kṛte ki-mphalamāpnoti vistarād vada me prabho || 19|| (vistārād)
vipra uvāca |
satyanārāyaṇesyedaṃ-vra~taṃ sarvepsitapradam |
tasya prasādānme sarva-ndhanadhānyādika-mmahat || 20||
tasmādetad vrata-ñjñātvā kāṣṭhakretā-'tiharṣitaḥ |
papau jala-mprasāda-ñca bhuktvā sa nagaraṃ-ya~yau || 21||
satyanārāyaṇa-ndeva-mmanasā ityacintayat |
kāṣṭhaṃ-vi~krayato grāme prāpyate cādya yad dhanam || 22|| (prāpyateme-'dya)
tenaiva satyadevasya kariṣye vratamuttamam |
iti sañcintya manasā kāṣṭha-ndhṛtvā tu mastake || 23||
jagāma nagare ramye dhanināṃ-ya~tra saṃsthitiḥ |
taddine kāṣṭhamūlya-ñca dviguṇa-mprāptavānasau || 24||
tataḥ prasannahṛdaya-ssupakva-ṅkadalī phalam |
śarkarāghṛtadugdha-ñca godhūmasya ca cūrṇakam || 25||
kṛtvaikatra sapāda-ñca gṛhītvā svagṛhaṃ-ya~yau |
tato bandhūn samāhūya cakāra vidhinā vratam || 26||
tad vratasya prabhāveṇa dhanaputrānvito-'bhavat | (dhanaputrānvitobhavat)
ihaloke sukha-mbhuktvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 27||
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ndvitīyo-'dhyāyaḥ || 2 ||
atha tṛtīyo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
punaragre pravakṣyāmi śṛṇudhva-mmuni sattamāḥ |
purā colkāmukho nāma nṛpaścāsīnmahāmatiḥ || 1||
jitendriya-ssatyavādī yayau devālaya-mprati |
dine dine dhana-ndattvā dvijān santoṣaya-thsudhīḥ || 2||
bhāryā tasya pramugdhā ca sarojavadanā satī |
bhadraśīlānadī tīre satyasyavratamācarat || 3||
etasminnantare tatra sādhureka-ssamāgataḥ |
vāṇijyārtha-mbahudhanairanekaiḥ paripūritaḥ || 4||
nāvaṃ saṃsthāpya tattīre jagāma nṛpati-mprati |
dṛṣṭvā sa vratina-mbhūpa-mprapaccha vinayānvitaḥ || 5||
sādhuruvāca |
kimida-ṅkuruṣe rāja-nbhaktiyuktena cetasā |
prakāśa-ṅkuru tatsarvaṃ śrotumicchāmi sāmpratam || 6||
rājovāca |
pūjana-ṅkriyate sādho viṣṇoratulatejasaḥ |
vrata-ñca svajanai-ssārdha-mputrādyāvāpti kāmyayā || 7||
bhūpasya vacanaṃ śrutvā sādhuḥ provāca sādaram |
sarva-ṅkathaya me rājan kariṣye-'ha-ntavoditam || 8||
mamāpi santatirnāsti hyetasmājjāyate dhruvam |
tato nivṛttya vāṇijyā-thsānando gṛhamāgataḥ || 9||
bhāryāyai kathitaṃ sarvaṃ-vra~taṃ santati dāyakam |
tadā vrata-ṅkariṣyāmi yadā me santatirbhavet || 10||
iti līlāvatī-mprāha patnīṃ sādhu-ssa sattamaḥ |
ekasmi-ndivase tasya bhāryā līlāvatī satī || 11|| (bhāryāṃ)
bhartṛyuktānandacittā-'bhavad dharmaparāyaṇā |
rgabhiṇī sā-'bhava-ttasya bhāryā satyaprasādataḥ || 12|| (sābhavat)
daśame māsi vai tasyāḥ kanyāratnamajāyata |
dine dine sā vavṛdhe śuklapakṣe yathā śaśī || 13||
nāmnā kalāvatī ceti tannāmakaraṇa-ṅkṛtam |
tato līlāvatī prāha svāmina-mmadhuraṃ-va~caḥ || 14||
na karoṣi kimarthaṃ-vai~ purā saṅkalpitaṃ-vra~tam |
sādhuruvāca |
vivāha samaye tvasyāḥ kariṣyāmi vrata-mpriye || 15||
iti bhāryāṃ samāśvāsya jagāma nagara-mprati |
tataḥ kalāvatī kanyā vavṛdhe pitṛveśmani || 16||
dṛṣṭvā kanyā-ntata-ssādhurnagare sakhibhi-ssaha |
mantrayitvā druta-ndūta-mpreṣayāmāsa dharmavit || 17||
vivāhārtha-ñca kanyāyā varaṃ śreṣṭhaṃ-vi~cāraya |
tenājñaptaśca dūto-'sau kāñcana-nnagaraṃ-ya~yau || 18||
tasmādekaṃ-va~ṇikputraṃ samādāyāgato hi saḥ |
dṛṣṭvā tu sundara-mbālaṃ-va~ṇikputra-ṅguṇānvitam || 19||
jñātibhirbandhubhi-ssārdha-mparituṣṭena cetasā |
dattāvān sādhuputrāya kanyāṃ-vi~dhividhānataḥ || 20|| (sādhuḥputrāya)
tato-'bhāgyavaśā-ttena vismṛtaṃ-vra~tamuttamam | (tatobhāgyavaśāt)
vivāhasamaye tasyāstena ruṣṭo bhava-tprabhuḥ || 21|| (ruṣṭo-'bhavat)
tataḥ kālena niyato nijakarma viśāradaḥ |
vāṇijyārtha-ntata-śśīghra-ñjāmātṛ sahito vaṇik || 22||
ratnasārapure ramye gatvā sindhu samīpataḥ |
vāṇijyamakaro-thsādhurjāmātrā śrīmatā saha || 23||
tau gatau nagare ramye candraketornṛpasya ca | (nagaretasya)
etasminneva kāle tu satyanārāyaṇaḥ prabhuḥ || 24||
bhraṣṭapratijñamālokya śāpa-ntasmai pradattavān |
dāruṇa-ṅkaṭhina-ñcāsya mahad duḥkha-mbhaviṣyati || 25||
ekasmindivase rājño dhanamādāya taskaraḥ |
tatraiva cāgata ścauro vaṇijau yatra saṃsthitau || 26||
tatpaścād dhāvakā-ndūtā-ndṛṣṭavā bhītena cetasā |
dhanaṃ saṃsthāpya tatraiva sa tu śīghramalakṣitaḥ || 27||
tato dūtāssamāyātā yatrāste sajjano vaṇik |
dṛṣṭvā nṛpadhana-ntatra baddhvā-''nītau vaṇiksutau || 28|| (baddhvānītau)
harṣeṇa dhāvamānāśca procurnṛpasamīpataḥ |
taskarau dvau samānītau vilokyājñāpaya prabho || 29||
rājñā-''jñaptāstata-śśīghra-ndṛḍha-mbaddhvā tu tā vubhau |
sthāpitau dvau mahādurge kārāgāre-'vicārataḥ || 30||
māyayā satyadevasya na śruta-ṅkaistayorvacaḥ |
atastayordhanaṃ rājñā gṛhīta-ñcandraketunā || 31||
tacchāpācca tayorgehe bhāryā caivāti duḥkhitā |
caureṇāpahṛtaṃ sarva-ṅgṛhe yacca sthita-ndhanam || 32||
ādhivyādhisamāyuktā kṣutpipāśāti duḥkhitā | (kṣutpipāsāti)
annacintāparā bhūtvā babhrāma ca gṛhe gṛhe |
kalāvatī tu kanyāpi babhrāma prativāsaram || 33||
ekasmi-ndivase yātā kṣudhārtā dvijamandiram | (divase jātā)
gatvā-'paśyad vrata-ntatra satyanārāyaṇasya ca || 34|| (gatvāpaśyad)
upaviśya kathāṃ śrutvā varaṃ rprāthitavatyapi |
prasāda bhakṣaṇa-ṅkṛtvā yayau rātrau gṛha-mprati || 35||
mātā kalāvatī-ṅkanyā-ṅkathayāmāsa premataḥ |
putri rātrau sthitā kutra ki-nte manasi vartate || 36||
kanyā kalāvatī prāha mātara-mprati satvaram |
dvijālaye vrata-mmātardṛṣṭaṃ-vā~ñchitasiddhidam || 37||
tacchrutvā kanyakā vākyaṃ-vra~ta-ṅkartuṃ samudyatā |
sā mudā tu vaṇigbhāryā satyanārāyaṇasya ca || 38||
vrata-ñcakre saiva sādhvī bandhubhi-ssvajanai-ssaha |
bhartṛjāmātarau kṣipramāgacchetāṃ svamāśramam || 39||
aparādha-ñca me bharturjāmātuḥ, kṣantumarhasi |
vratenānena tuṣṭo-'sau satyanārāyaṇaḥ punaḥ || 40|| (tuṣṭosau)
darśayāmāsa svapnaṃ hī candraketu-nnṛpottamam |
bandinau mocaya prātarvaṇijau nṛpasattama || 41||
deya-ndhana-ñca tatsarva-ṅgṛhītaṃ-ya~-ttvayā-'dhunā | (tvayādhunā)
no ce-ttvā-nnāśayiṣyāmi sarājyadhanaputrakam || 42||
evamābhāṣya rājāna-ndhyānagamyo-'bhava-tprabhuḥ | (dhyānagamyobhavat)
tataḥ prabhātasamaye rājā ca svajanai-ssaha || 43||
upaviśya sabhāmadhye prāha svapna-ñjana-mprati |
baddhau mahājanau śīghra-mmocaya dvau vaṇiksutau || 44||
iti rājño vaca-śśrutvā mocayitvā mahājanau |
samānīya nṛpasyāgre prāhuste vinayānvitāḥ || 45||
ānītau dvau vaṇikputrau muktau nigaḍabandhanāt |
tato mahājanau natvā candraketu-nnṛpottamam || 46||
smarantau pūrva vṛttānta-nnocaturbhayavihvalau |
rājā vaṇiksutau vīkṣya vacaḥ provāca sādaram || 47||
devā-tprāpta-mmahadduḥkhamidānī-nnāsti vai bhayam |
tadā nigaḍasantyāga-ṅkṣaurakarmādyakārayat || 48||
vastrālaṅkāraka-ndattvā paritoṣya nṛpaśca tau |
puraskṛtya vaṇikputrau vacasā-'toṣayad bhṛśam || 49|| (vacasātoṣayadbhṛśam)
purānīta-ntu yad dravya-ndviguṇīkṛtya dattavān |
provāca ca tato rājā gaccha sādho nijāśramam || 50|| (provācatau)
rājāna-mpraṇipatyāha gantavya-ntvatprasādataḥ |
ityuktvā tau mahāvaiśyau jagmatu-ssvagṛha-mprati || 51|| (mahāvaiśyo)
|| iti śrīskānda purāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ntṛtīyo-'dhyāyaḥ || 3 ||
atha caturtho-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
yātrā-ntu kṛtavān sādhurmaṅgalāyanapūrvikām |
brāhmaṇebhyo dhana-ndattvā tadā tu nagaraṃ-ya~yau || 1||
kiyad dūre gate sādho satyanārāyaṇaḥ prabhuḥ |
jijñāsā-ṅkṛtavān sādhau kimasti tava nausthitam || 2||
tato mahājanau mattau helayā ca prahasya vai | (matau)
katha-mpṛcchasi bho daṇḍi-nmudrā-nnetu-ṅkimicchasi || 3||
latāpatrādika-ñcaiva vartate taraṇau mama |
niṣṭhura-ñca vaca-śśrutvā satya-mbhavatu te vacaḥ || 4||
evamuktvā gata-śśīghra-ndaṇḍī tasya samīpataḥ |
kiyad dūre tato gatvā sthita-ssindhu samīpataḥ || 5||
gate daṇḍini sādhuśca kṛtanityakriyastadā |
utthitā-ntaraṇī-ndṛṣṭvā vismaya-mparamaṃ-ya~yau || 6||
dṛṣṭvā latādika-ñcaiva mūrcchito nyapatad bhuvi |
labdhasañjño vaṇikputrastataścintānvito-'bhavat || 7|| (vaṇikputrastataścintānvitobhavat)
tadā tu duhituḥ kānto vacana-ñcedamabravīt |
kimartha-ṅkriyate śoka-śśāpo dattaśca daṇḍinā || 8||
śakyate tena sarvaṃ hi kartu-ñcātra na saṃśayaḥ | (śakyatene na)
atastaccharaṇaṃ-yā~mo vāñchatārtho bhaviṣyati || 9|| (vāñchitārtho)
jāmāturvacanaṃ śrutvā tatsakāśa-ṅgatastadā |
dṛṣṭvā ca daṇḍina-mbhaktyā natvā provāca sādaram || 10||
kṣamasva cāparādha-mme yadukta-ntava sannidhau |
eva-mpunaḥ punarnatvā mahāśokākulo-'bhavat || 11|| (mahāśokākulobhavat)
provāca vacana-ndaṇḍī vilapantaṃ-vi~lokya ca |
mā rodī-śśṛṇumadvākya-mmama pūjābahirmukhaḥ || 12||
mamājñayā ca durbuddhe labdha-nduḥkha-mmuhurmuhuḥ |
tacchrutvā bhagavadvākyaṃ stuti-ṅkartuṃ samudyataḥ || 13||
sādhuruvāca |
tvanmāyāmohitā-ssarve brahmādyāstridivaukasaḥ |
na jānanti guṇā-nrūpa-ntavāścaryamida-mprabho || 14||
mūḍho-'ha-ntvā-ṅkatha-ñjāne mohitastavamāyayā | (mūḍhohaṃ)
prasīda pūjayiṣyāmi yathāvibhavavistaraiḥ || 15||
purā vitta-ñca ta-thsarva-ntrāhi māṃ śaraṇāgatam |
śrutvā bhaktiyutaṃ-vā~kya-mparituṣṭo janārdanaḥ || 16||
vara-ñca vāñchita-ndattvā tatraivāntardadhe hariḥ |
tato nāvaṃ samārūhya dṛṣṭvā vittaprapūritām || 17||
kṛpayā satyadevasya saphalaṃ-vā~ñchita-mmama |
ityuktvā svajanai-ssārdha-mpūjā-ṅkṛtvā yathāvidhi || 18||
harṣeṇa cābhava-tpūrṇassatyadevaprasādataḥ |
nāvaṃ saṃyo~jya yatnena svadeśagamana-ṅkṛtam || 19||
sādhurjāmātara-mprāha paśya ratnapurī-mmama |
dūta-ñca preṣayāmāsa nijavittasya rakṣakam || 20||
tato-'sau nagara-ṅgatvā sādhubhāryāṃ-vi~lokya ca | (dūtosau)
provāca vāñchitaṃ-vā~kya-nnatvā baddhāñjalistadā || 21||
nikaṭe nagarasyaiva jāmātrā sahito vaṇik |
āgato bandhuvargaiśca vittaiśca bahubhiryutaḥ || 22||
śrutvā dūtamukhādvākya-mmahāharṣavatī satī |
satyapūjā-ntataḥ kṛtvā provāca tanujā-mprati || 23||
vrajāmi śīghramāgaccha sādhusandarśanāya ca |
iti mātṛvaca-śśrutvā vrata-ṅkṛtvā samāpya ca || 24||
prasāda-ñca parityajya gatā sā-'pi pati-mprati | (sāpi)
tena ruṣṭā-ssatyadevo bhartāra-ntaraṇi-ntathā || 25|| (ruṣṭaḥ, taraṇīṃ)
saṃhṛtya ca dhanai-ssārdha-ñjale tasyāvamajjayat |
tataḥ kalāvatī kanyā na vilokya nija-mpatim || 26||
śokena mahatā tatra rudantī cāpatad bhuvi | (rudatī)
dṛṣṭvā tathāvidhā-nnāva-ṅkanyā-ñca bahuduḥkhitām || 27||
bhītena manasā sādhuḥ kimāścaryamida-mbhavet |
cintyamānāśca te sarve babhūvustarivāhakāḥ || 28||
tato līlāvatī kanyā-ndṛṣṭvā sā vihvalā-'bhavat |
vilalāpātiduḥkhena bhartāra-ñcedamabravīta || 29||
idānī-nnaukayā sārdha-ṅkathaṃ so-'bhūdalakṣitaḥ |
na jāne kasya devasya helayā caiva sā hṛtā || 30||
satyadevasya māhātmya-ñjñātuṃ-vā~ kena śakyate |
ityuktvā vilalāpaiva tataśca svajanai-ssaha || 31||
tato līlāvatī kanyā-ṅkrauḍe kṛtvā ruroda ha |
tataḥkalāvatī kanyā naṣṭe svāmini duḥkhitā || 32||
gṛhītvā pāduke tasyānugatu-ñca manodadhe | (pādukāṃ)
kanyāyāścarita-ndṛṣṭvā sabhārya-ssajjano vaṇik || 33||
atiśokena santaptaścintayāmāsa dharmavit |
hṛtaṃ-vā~ satyadevena bhrānto-'haṃ satyamāyayā || 34||
satyapūjā-ṅkariṣyāmi yathāvibhavavistaraiḥ |
iti sarvān samāhūya kathayitvā manoratham || 35||
natvā ca daṇḍavad bhūmau satyadeva-mpunaḥ punaḥ |
tatastuṣṭa-ssatyadevo dīnānā-mparipālakaḥ || 36||
jagāda vacana-ñcaina-ṅkṛpayā bhaktavatsalaḥ |
tyaktvā prasāda-nte kanyā pati-ndraṣṭuṃ samāgatā || 37||
ato-'dṛṣṭo-'bhavattasyāḥ kanyakāyāḥ patirdhruvam |
gṛha-ṅgatvā prasāda-ñca bhuktvā sā-''yāti cetpunaḥ || 38|| (sāyāti)
labdhabhartrī sutā sādho bhaviṣyati na saṃśayaḥ |
kanyakā tādṛśaṃ-vā~kyaṃ śrutvā gaganamaṇḍalāt || 39||
kṣipra-ntadā gṛha-ṅgatvā prasāda-ñca bubhoja sā |
paścā-thsā punarāgatya dadarśa svajana-mpatim || 40|| (sāpaścātpunarāgatya, sajanaṃ)
tataḥ kalāvatī kanyā jagāda pitara-mprati |
idānī-ñca gṛhaṃ-yā~hi vilamba-ṅkuruṣe katham || 41||
tacchrutvā kanyakāvākyaṃ santuṣṭo-'bhūdvaṇiksutaḥ |
pūjanaṃ satyadevasya kṛtvā vidhividhānataḥ || 42||
dhanairbandhugaṇai-ssārdha-ñjagāma nijamandiram |
paurṇamāsyā-ñca saṅkrāntau kṛtavān satyasya pūjanam || 43|| (satyapūjanam)
ihaloke sukha-mbhuktvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 44||
|| iti śrīskānda purāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ñcaturtho-'dhyāyaḥ || 4 ||
atha pañcamo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
athānyacca pravakṣyāmi śruṇudhva-mmunisattamāḥ |
āsī-ttuṅgadhvajo rājā prajāpālanatatparaḥ || 1||
prasādaṃ satyadevasya tyaktvā duḥkhamavāpa saḥ |
ekadā sa vana-ṅgatvā hatvā bahuvidhā-npaśūn || 2||
āgatya vaṭamūla-ñca dṛṣṭvā satyasya pūjanam | (cāpaśyat)
gopāḥ kurvanti santuṣṭā bhaktiyuktā-ssa bāndhavāḥ || 3||
rājā dṛṣṭvā tu darpeṇa na gato na nanāma saḥ |
tato gopagaṇā-ssarve prasāda-nnṛpasannidhau || 4||
saṃsthāpya punarāgatya bhuktatvā sarve yathepsitam |
tataḥ prasādaṃ santyajya rājā duḥkhamavāpa saḥ || 5||
tasya putraśata-nnaṣṭa-ndhanadhānyādika-ñca yat |
satyadevena tatsarva-nnāśita-mmama niścitam || 6||
atastatraiva gacchāmi yatra devasya pūjanam |
manasā tu viniścitya yayau gopālasannidhau || 7||
tato-'sau satyadevasya pūjā-ṅgopagaṇaissaha |
bhaktiśraddhānvito bhūtvā cakāra vidhinā nṛpaḥ || 8||
satyadevaprasādena dhanaputrānvito-'bhavat |
ihaloke sukha-mbhuktatvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 9||
ya ida-ṅkurute satyavrata-mparamadurlabham |
śṛṇoti ca kathā-mpuṇyā-mbhaktiyuktaḥ phalapradām || 10||
dhanadhānyādika-ntasya bhave-thsatyaprasādataḥ |
daridro labhate vitta-mbaddho mucyeta bandhanāt || 11||
bhīto bhayā-tpramucyeta satyameva na saṃśayaḥ |
īpsita-ñca phala-mbhuktvā cānte satyapuraṃvra~jet || 12||
iti vaḥ kathitaṃ-vi~prā-ssatyanārāyaṇavratam |
ya-tkṛtvā sarvaduḥkhebhyo mukto bhavati mānavaḥ || 13||
viśeṣataḥ kaliyuge satyapūjā phalapradā |
keci-tkālaṃ-va~diṣyanti satyamīśa-ntameva ca || 14||
satyanārāyaṇa-ṅkeci-thsatyadeva-ntathāpare |
nānārūpadharo bhūtvā sarveṣāmīpsitapradam || 15|| (sarveṣāmīpsitapradaḥ)
bhaviṣyati kalau satyavratarūpī sanātanaḥ |
śrīviṣṇunā dhṛtaṃ rūpaṃ sarveṣāmīpsitapradam || 16||
ya ida-mpaṭhate nityaṃ śṛṇoti munisattamāḥ |
tasya naśyanti pāpāni satyadevaprasādataḥ || 17||
vrataṃ-yai~stu kṛta-mpūrvaṃ satyanārāyaṇasya ca |
teṣā-ntvaparajanmāni kathayāmi munīśvarāḥ || 18||
śatānandomahāprājñassudāmābrāhmaṇo hyabhūt |
tasmiñjanmani śrīkṛṣṇa-ndhyātvā mokṣamavāpa ha || 19||
kāṣṭhabhāravaho bhillo guharājo babhūva ha |
tasmiñjanmani śrīrāmaṃ sevya mokṣa-ñjagāma vai || 20||
ulkāmukho mahārājo nṛpo daśaratho-'bhavat |
śrīraṅganāthaṃ sampūjya śrīvaikuṇṭha-ntadāgamat || 21|| (śrīrāmacandrasamprāpya)
rdhāmika-ssatyasandhaśca sādhurmoradhvajo-'bhavat | (sādhurmoradhvajobhavat)
dehārdha-ṅkrakacaiśchittvā datvā mokṣamavāpa ha || 22||
tuṅgadhvajo mahārāja-ssvāyambhuvo-'bhava-tkila | (svāyambhūrabhavat)
sarvā-nbhāgavatān kṛtvā śrīvaikuṇṭha-ntadā-'gamat || 23|| (kṛttvā, tadāgamat)
bhūtvā gopāśca te sarve vrajamaṇḍalavāsinaḥ |
nihatya rākṣasān sarvā-ngoloka-ntu tadā yayuḥ || 24||
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-mpañcamo-'dhyāyaḥ || 5 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ श्री गणेशाय नमः ॥
॥ श्रीपरमात्मने नमः ॥
अथ कथा प्रारम्भः ।
अथ प्रथमो-ऽध्यायः
श्रीव्यास उवाच ।
एकदा नैमिषारण्ये ऋषय-श्शौनकादयः ।
पप्रच्छुर्मुनय-स्सर्वे सूत-म्पौराणिक-ङ्खलु ॥ 1॥
ऋषय ऊचुः ।
व्रतेन तपसा किं-वाँ प्राप्यते वाञ्छित-म्फलम् ।
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामः कथयस्व महामुने ॥ 2॥
सूत उवाच ।
नारदेनैव सम्पृष्टो भगवान् कमलापतिः ।
सुरर्षये यथैवाह तच्छृणुध्वं समाहिताः ॥ 3॥
एकदा नारदो योगी परानुग्रहकाङ्क्षया ।
पर्यटन् विविधा-ल्लोँका-न्मर्त्यलोकमुपागतः ॥ 4॥
ततोदृष्ट्वा जनान्सर्वा-न्नानाक्लेशसमन्वितान् ।
नानायोनिसमुत्पन्नान् क्लिश्यमानान् स्वकर्मभिः ॥ 5॥
केनोपायेन चैतेषा-न्दुःखनाशो भवेद् ध्रुवम् ।
इति सञ्चिन्त्य मनसा विष्णुलोक-ङ्गतस्तदा ॥ 6॥
तत्र नारायण-न्देवं शुक्लवर्ण-ञ्चतुर्भुजम् ।
शङ्ख-चक्र-गदा-पद्म-वनमाला-विभूषितम् ॥ 7॥
दृष्ट्वा त-न्देवदेवेशं स्तोतुं समुपचक्रमे ।
नारद उवाच ।
नमो वाङ्गमनसातीतरूपायानन्तशक्तये ।
आदिमध्यान्तहीनाय निर्गुणाय गुणात्मने ॥ 8॥
सर्वेषामादिभूताय भक्तानामार्तिनाशिने ।
श्रुत्वा स्तोत्र-न्ततो विष्णुर्नारद-म्प्रत्यभाषत ॥ 9॥
श्रीभगवानुवाच ।
किमर्थमागतो-ऽसि त्व-ङ्कि-न्ते मनसि वर्तते ।
कथयस्व महाभाग तत्सर्व-ङ्कथायामि ते ॥ 10॥
नारद उवाच ।
मर्त्यलोके जना-स्सर्वे नानाक्लेशसमन्विताः ।
ननायोनिसमुत्पन्नाः पच्यन्ते पापकर्मभिः ॥ 11॥
तत्कथं शमयेन्नाथ लघूपायेन तद्वद ।
श्रोतुमिच्छामि तत्सर्व-ङ्कृपास्ति यदि ते मयि ॥ 12॥
श्रीभगवानुवाच ।
साधु पृष्ट-न्त्वया वत्स लोकानुग्रहकाङ्क्षया ।
यत्कृत्वा मुच्यते मोह-त्तच्छृणुष्व वदामि ते ॥ 13॥
व्रतमस्ति महत्पुण्यं स्वर्गे मर्त्ये च दुर्लभम् ।
तव स्नेहान्मया वत्स प्रकाशः क्रियते-ऽधुना ॥ 14॥
सत्यनारायणस्यैव व्रतं सम्यग्विधानतः । (सत्यनारायणस्यैवं)
कृत्वा सद्य-स्सुख-म्भुक्त्वा परत्र मोक्षमाप्नुयात् ।
तच्छ्रुत्वा भगवद्वाक्य-न्नारदो मुनिरब्रवीत् ॥ 15॥
नारद उवाच ।
कि-म्फल-ङ्किं-विँधान-ञ्च कृत-ङ्केनैव तद् व्रतम् ।
तत्सर्वं-विँस्तराद् ब्रूहि कदा कार्यं-व्रँत-म्प्रभो ॥ 16॥ (कार्यंहितद्व्रतम्)
श्रीभगवानुवाच ।
दुःखशोकादिशमन-न्धनधान्यप्रवर्धनम् ॥ 17॥
सौभाग्यसन्ततिकरं सर्वत्र विजयप्रदम् ।
यस्मिन् कस्मि-न्दिने मर्त्यो भक्तिश्रद्धासमन्वितः ॥ 18॥
सत्यनारायण-न्देवं-यँजेच्चैव निशामुखे ।
ब्राह्मणैर्बान्धवैश्चैव सहितो धर्मतत्परः ॥ 19॥
नैवेद्य-म्भक्तितो दद्या-थ्सपाद-म्भक्ष्यमुत्तमम् ।
रम्भाफल-ङ्घृत-ङ्क्षीर-ङ्गोधूमस्य च चूर्णकम् ॥ 20॥
अभावे शालिचूर्णं-वाँ शर्करा वा गुडस्तथा ।
सपादं सर्वभक्ष्याणि चैकीकृत्य निवेदयेत् ॥ 21॥
विप्राय दक्षिणा-न्दद्या-त्कथां श्रुत्वा जनै-स्सह ।
ततश्च बन्धुभि-स्सार्धं-विँप्रांश्च प्रतिभोजयेत् ॥ 22॥
प्रसाद-म्भक्षयेद् भक्त्या नृत्यगीतादिक-ञ्चरेत् ।
ततश्च स्वगृह-ङ्गच्छे-थ्सत्यनारायणं स्मरन्न् ॥ 23॥
एव-ङ्कृते मनुष्याणां-वाँञ्छासिद्धिर्भवेद् ध्रुवम् ।
विशेषतः कलियुगे लघूपायो-ऽस्ति भूतले ॥ 24॥ (लघूपायोस्ति)
॥ इति श्रीस्कान्दपुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-म्प्रथमो-ऽध्यायः ॥ 1 ॥
अथ द्वितीयो-ऽध्यायः
सूत उवाच ।
अथान्य-थ्सम्प्रवक्ष्यामि कृतं-येँन पुरा द्विजाः ।
कश्चि-त्काशीपुरे रम्ये ह्यासीद्विप्रो-ऽतिनिर्धनः ॥ 1॥ (ह्यासीद्विप्रोतिनिर्धनः)
क्षुत्तृड्भ्यां-व्याँकुलोभूत्वा नित्य-म्बभ्राम भूतले ।
दुःखित-म्ब्राह्मण-न्दृष्ट्वा भगवा-न्ब्राह्मणप्रियः ॥ 2॥
वृद्धब्राह्मण रूपस्त-म्पप्रच्छ द्विजमादरात् ।
किमर्थ-म्भ्रमसे विप्र मही-न्नित्यं सुदुःखितः ।
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथ्यता-न्द्विज सत्तम ॥ 3॥
ब्राह्मण उवाच ।
ब्राह्मणो-ऽति दरिद्रो-ऽह-म्भिक्षार्थं-वैँ भ्रमे महीम् ॥ 4॥ (ब्राह्मणोति)
उपायं-यँदि जानासि कृपया कथय प्रभो ।
वृद्धब्राह्मण उवाच ।
सत्यनारायणो विष्णुर्वाञ्छितार्थफलप्रदः ॥ 5॥
तस्य त्व-म्पूजनं-विँप्र कुरुष्व व्रतमुत्तमम । (व्रतमुत्तमम्)
यत्कृत्वा सर्वदुःखेभ्यो मुक्तो भवति मानवः ॥ 6॥
विधान-ञ्च व्रतस्यापि विप्रायाभाष्य यत्नतः ।
सत्यनारायणो वृद्धस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ 7॥
तद् व्रतं सङ्करिष्यामि यदुक्त-म्ब्राह्मणेन वै ।
इति सञ्चिन्त्य विप्रो-ऽसौ रात्रौ निद्रा न लब्धवान् ॥ 8॥ (निद्रां)
ततः प्रात-स्समुत्थाय सत्यनारायणव्रतम् ।
करिष्य इति सङ्कल्प्य भिक्षार्थमगमद्विजः ॥ 9॥ (भिक्षार्थमगमद्द्विजः)
तस्मिन्नेव दिने विप्रः प्रचुर-न्द्रव्यमाप्तवान् ।
तेनैव बन्धुभि-स्सार्धं सत्यस्यव्रतमाचरत् ॥ 10॥
सर्वदुःखविनिर्मुक्त-स्सर्वसम्पत्समन्वितः ।
बभूव स द्विजश्रेष्ठो व्रतस्यास्य प्रभावतः ॥ 11॥
ततः प्रभृति काल-ञ्च मासि मासि व्रत-ङ्कृतम् ।
एव-न्नारायणस्येदं-व्रँत-ङ्कृत्वा द्विजोत्तमः ॥ 12॥
सर्वपापविनिर्मुक्तो दुर्लभ-म्मोक्षमाप्तवान् ।
व्रतमस्य यदा विप्र पृथिव्यां सङ्करिष्यति ॥ 13॥ (विप्राः)
तदैव सर्वदुःख-न्तु मनुजस्य विनश्यति । (च मनुजस्य)
एव-न्नारायणेनोक्त-न्नारदाय महात्मने ॥ 14॥
मया तत्कथितं-विँप्राः किमन्य-त्कथयामि वः ।
ऋषय ऊचुः ।
तस्माद् विप्राच्छ्रुत-ङ्केन पृथिव्या-ञ्चरित-म्मुने ।
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छाम-श्श्रद्धा-ऽस्माक-म्प्रजायते ॥ 15॥ (श्रद्धास्माकं)
सूत उवाच ।
शृणुध्व-म्मुनय-स्सर्वे व्रतं-येँन कृत-म्भुवि ।
एकदा स द्विजवरो यथाविभव विस्तरैः ॥ 16॥
बन्धुभि-स्स्वजनै-स्सार्धं-व्रँत-ङ्कर्तुं समुद्यतः ।
एतस्मिन्नन्तरे काले काष्ठक्रेता समागमत् ॥ 17॥
बहिः काष्ठ-ञ्च संस्थाप्य विप्रस्य गृहमाययौ ।
तृष्णाया पीडितात्मा च दृष्ट्वा विप्र-ङ्कृतं-व्रँतम् ॥ 18॥ (कृत)
प्रणिपत्य द्विज-म्प्राह किमिद-ङ्क्रियते त्वया ।
कृते कि-म्फलमाप्नोति विस्तराद् वद मे प्रभो ॥ 19॥ (विस्ताराद्)
विप्र उवाच ।
सत्यनारायणेस्येदं-व्रँतं सर्वेप्सितप्रदम् ।
तस्य प्रसादान्मे सर्व-न्धनधान्यादिक-म्महत् ॥ 20॥
तस्मादेतद् व्रत-ञ्ज्ञात्वा काष्ठक्रेता-ऽतिहर्षितः ।
पपौ जल-म्प्रसाद-ञ्च भुक्त्वा स नगरं-यँयौ ॥ 21॥
सत्यनारायण-न्देव-म्मनसा इत्यचिन्तयत् ।
काष्ठं-विँक्रयतो ग्रामे प्राप्यते चाद्य यद् धनम् ॥ 22॥ (प्राप्यतेमे-ऽद्य)
तेनैव सत्यदेवस्य करिष्ये व्रतमुत्तमम् ।
इति सञ्चिन्त्य मनसा काष्ठ-न्धृत्वा तु मस्तके ॥ 23॥
जगाम नगरे रम्ये धनिनां-यँत्र संस्थितिः ।
तद्दिने काष्ठमूल्य-ञ्च द्विगुण-म्प्राप्तवानसौ ॥ 24॥
ततः प्रसन्नहृदय-स्सुपक्व-ङ्कदली फलम् ।
शर्कराघृतदुग्ध-ञ्च गोधूमस्य च चूर्णकम् ॥ 25॥
कृत्वैकत्र सपाद-ञ्च गृहीत्वा स्वगृहं-यँयौ ।
ततो बन्धून् समाहूय चकार विधिना व्रतम् ॥ 26॥
तद् व्रतस्य प्रभावेण धनपुत्रान्वितो-ऽभवत् । (धनपुत्रान्वितोभवत्)
इहलोके सुख-म्भुक्त्वा चान्ते सत्यपुरं-यँयौ ॥ 27॥
॥ इति श्रीस्कान्दपुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-न्द्वितीयो-ऽध्यायः ॥ 2 ॥
अथ तृतीयो-ऽध्यायः
सूत उवाच ।
पुनरग्रे प्रवक्ष्यामि शृणुध्व-म्मुनि सत्तमाः ।
पुरा चोल्कामुखो नाम नृपश्चासीन्महामतिः ॥ 1॥
जितेन्द्रिय-स्सत्यवादी ययौ देवालय-म्प्रति ।
दिने दिने धन-न्दत्त्वा द्विजान् सन्तोषय-थ्सुधीः ॥ 2॥
भार्या तस्य प्रमुग्धा च सरोजवदना सती ।
भद्रशीलानदी तीरे सत्यस्यव्रतमाचरत् ॥ 3॥
एतस्मिन्नन्तरे तत्र साधुरेक-स्समागतः ।
वाणिज्यार्थ-म्बहुधनैरनेकैः परिपूरितः ॥ 4॥
नावं संस्थाप्य तत्तीरे जगाम नृपति-म्प्रति ।
दृष्ट्वा स व्रतिन-म्भूप-म्प्रपच्छ विनयान्वितः ॥ 5॥
साधुरुवाच ।
किमिद-ङ्कुरुषे राज-न्भक्तियुक्तेन चेतसा ।
प्रकाश-ङ्कुरु तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि साम्प्रतम् ॥ 6॥
राजोवाच ।
पूजन-ङ्क्रियते साधो विष्णोरतुलतेजसः ।
व्रत-ञ्च स्वजनै-स्सार्ध-म्पुत्राद्यावाप्ति काम्यया ॥ 7॥
भूपस्य वचनं श्रुत्वा साधुः प्रोवाच सादरम् ।
सर्व-ङ्कथय मे राजन् करिष्ये-ऽह-न्तवोदितम् ॥ 8॥
ममापि सन्ततिर्नास्ति ह्येतस्माज्जायते ध्रुवम् ।
ततो निवृत्त्य वाणिज्या-थ्सानन्दो गृहमागतः ॥ 9॥
भार्यायै कथितं सर्वं-व्रँतं सन्तति दायकम् ।
तदा व्रत-ङ्करिष्यामि यदा मे सन्ततिर्भवेत् ॥ 10॥
इति लीलावती-म्प्राह पत्नीं साधु-स्स सत्तमः ।
एकस्मि-न्दिवसे तस्य भार्या लीलावती सती ॥ 11॥ (भार्यां)
भर्तृयुक्तानन्दचित्ता-ऽभवद् धर्मपरायणा ।
र्गभिणी सा-ऽभव-त्तस्य भार्या सत्यप्रसादतः ॥ 12॥ (साभवत्)
दशमे मासि वै तस्याः कन्यारत्नमजायत ।
दिने दिने सा ववृधे शुक्लपक्षे यथा शशी ॥ 13॥
नाम्ना कलावती चेति तन्नामकरण-ङ्कृतम् ।
ततो लीलावती प्राह स्वामिन-म्मधुरं-वँचः ॥ 14॥
न करोषि किमर्थं-वैँ पुरा सङ्कल्पितं-व्रँतम् ।
साधुरुवाच ।
विवाह समये त्वस्याः करिष्यामि व्रत-म्प्रिये ॥ 15॥
इति भार्यां समाश्वास्य जगाम नगर-म्प्रति ।
ततः कलावती कन्या ववृधे पितृवेश्मनि ॥ 16॥
दृष्ट्वा कन्या-न्तत-स्साधुर्नगरे सखिभि-स्सह ।
मन्त्रयित्वा द्रुत-न्दूत-म्प्रेषयामास धर्मवित् ॥ 17॥
विवाहार्थ-ञ्च कन्याया वरं श्रेष्ठं-विँचारय ।
तेनाज्ञप्तश्च दूतो-ऽसौ काञ्चन-न्नगरं-यँयौ ॥ 18॥
तस्मादेकं-वँणिक्पुत्रं समादायागतो हि सः ।
दृष्ट्वा तु सुन्दर-म्बालं-वँणिक्पुत्र-ङ्गुणान्वितम् ॥ 19॥
ज्ञातिभिर्बन्धुभि-स्सार्ध-म्परितुष्टेन चेतसा ।
दत्तावान् साधुपुत्राय कन्यां-विँधिविधानतः ॥ 20॥ (साधुःपुत्राय)
ततो-ऽभाग्यवशा-त्तेन विस्मृतं-व्रँतमुत्तमम् । (ततोभाग्यवशात्)
विवाहसमये तस्यास्तेन रुष्टो भव-त्प्रभुः ॥ 21॥ (रुष्टो-ऽभवत्)
ततः कालेन नियतो निजकर्म विशारदः ।
वाणिज्यार्थ-न्तत-श्शीघ्र-ञ्जामातृ सहितो वणिक् ॥ 22॥
रत्नसारपुरे रम्ये गत्वा सिन्धु समीपतः ।
वाणिज्यमकरो-थ्साधुर्जामात्रा श्रीमता सह ॥ 23॥
तौ गतौ नगरे रम्ये चन्द्रकेतोर्नृपस्य च । (नगरेतस्य)
एतस्मिन्नेव काले तु सत्यनारायणः प्रभुः ॥ 24॥
भ्रष्टप्रतिज्ञमालोक्य शाप-न्तस्मै प्रदत्तवान् ।
दारुण-ङ्कठिन-ञ्चास्य महद् दुःख-म्भविष्यति ॥ 25॥
एकस्मिन्दिवसे राज्ञो धनमादाय तस्करः ।
तत्रैव चागत श्चौरो वणिजौ यत्र संस्थितौ ॥ 26॥
तत्पश्चाद् धावका-न्दूता-न्दृष्टवा भीतेन चेतसा ।
धनं संस्थाप्य तत्रैव स तु शीघ्रमलक्षितः ॥ 27॥
ततो दूतास्समायाता यत्रास्ते सज्जनो वणिक् ।
दृष्ट्वा नृपधन-न्तत्र बद्ध्वा-ऽऽनीतौ वणिक्सुतौ ॥ 28॥ (बद्ध्वानीतौ)
हर्षेण धावमानाश्च प्रोचुर्नृपसमीपतः ।
तस्करौ द्वौ समानीतौ विलोक्याज्ञापय प्रभो ॥ 29॥
राज्ञा-ऽऽज्ञप्तास्तत-श्शीघ्र-न्दृढ-म्बद्ध्वा तु ता वुभौ ।
स्थापितौ द्वौ महादुर्गे कारागारे-ऽविचारतः ॥ 30॥
मायया सत्यदेवस्य न श्रुत-ङ्कैस्तयोर्वचः ।
अतस्तयोर्धनं राज्ञा गृहीत-ञ्चन्द्रकेतुना ॥ 31॥
तच्छापाच्च तयोर्गेहे भार्या चैवाति दुःखिता ।
चौरेणापहृतं सर्व-ङ्गृहे यच्च स्थित-न्धनम् ॥ 32॥
आधिव्याधिसमायुक्ता क्षुत्पिपाशाति दुःखिता । (क्षुत्पिपासाति)
अन्नचिन्तापरा भूत्वा बभ्राम च गृहे गृहे ।
कलावती तु कन्यापि बभ्राम प्रतिवासरम् ॥ 33॥
एकस्मि-न्दिवसे याता क्षुधार्ता द्विजमन्दिरम् । (दिवसे जाता)
गत्वा-ऽपश्यद् व्रत-न्तत्र सत्यनारायणस्य च ॥ 34॥ (गत्वापश्यद्)
उपविश्य कथां श्रुत्वा वरं र्प्राथितवत्यपि ।
प्रसाद भक्षण-ङ्कृत्वा ययौ रात्रौ गृह-म्प्रति ॥ 35॥
माता कलावती-ङ्कन्या-ङ्कथयामास प्रेमतः ।
पुत्रि रात्रौ स्थिता कुत्र कि-न्ते मनसि वर्तते ॥ 36॥
कन्या कलावती प्राह मातर-म्प्रति सत्वरम् ।
द्विजालये व्रत-म्मातर्दृष्टं-वाँञ्छितसिद्धिदम् ॥ 37॥
तच्छ्रुत्वा कन्यका वाक्यं-व्रँत-ङ्कर्तुं समुद्यता ।
सा मुदा तु वणिग्भार्या सत्यनारायणस्य च ॥ 38॥
व्रत-ञ्चक्रे सैव साध्वी बन्धुभि-स्स्वजनै-स्सह ।
भर्तृजामातरौ क्षिप्रमागच्छेतां स्वमाश्रमम् ॥ 39॥
अपराध-ञ्च मे भर्तुर्जामातुः, क्षन्तुमर्हसि ।
व्रतेनानेन तुष्टो-ऽसौ सत्यनारायणः पुनः ॥ 40॥ (तुष्टोसौ)
दर्शयामास स्वप्नं ही चन्द्रकेतु-न्नृपोत्तमम् ।
बन्दिनौ मोचय प्रातर्वणिजौ नृपसत्तम ॥ 41॥
देय-न्धन-ञ्च तत्सर्व-ङ्गृहीतं-यँ-त्त्वया-ऽधुना । (त्वयाधुना)
नो चे-त्त्वा-न्नाशयिष्यामि सराज्यधनपुत्रकम् ॥ 42॥
एवमाभाष्य राजान-न्ध्यानगम्यो-ऽभव-त्प्रभुः । (ध्यानगम्योभवत्)
ततः प्रभातसमये राजा च स्वजनै-स्सह ॥ 43॥
उपविश्य सभामध्ये प्राह स्वप्न-ञ्जन-म्प्रति ।
बद्धौ महाजनौ शीघ्र-म्मोचय द्वौ वणिक्सुतौ ॥ 44॥
इति राज्ञो वच-श्श्रुत्वा मोचयित्वा महाजनौ ।
समानीय नृपस्याग्रे प्राहुस्ते विनयान्विताः ॥ 45॥
आनीतौ द्वौ वणिक्पुत्रौ मुक्तौ निगडबन्धनात् ।
ततो महाजनौ नत्वा चन्द्रकेतु-न्नृपोत्तमम् ॥ 46॥
स्मरन्तौ पूर्व वृत्तान्त-न्नोचतुर्भयविह्वलौ ।
राजा वणिक्सुतौ वीक्ष्य वचः प्रोवाच सादरम् ॥ 47॥
देवा-त्प्राप्त-म्महद्दुःखमिदानी-न्नास्ति वै भयम् ।
तदा निगडसन्त्याग-ङ्क्षौरकर्माद्यकारयत् ॥ 48॥
वस्त्रालङ्कारक-न्दत्त्वा परितोष्य नृपश्च तौ ।
पुरस्कृत्य वणिक्पुत्रौ वचसा-ऽतोषयद् भृशम् ॥ 49॥ (वचसातोषयद्भृशम्)
पुरानीत-न्तु यद् द्रव्य-न्द्विगुणीकृत्य दत्तवान् ।
प्रोवाच च ततो राजा गच्छ साधो निजाश्रमम् ॥ 50॥ (प्रोवाचतौ)
राजान-म्प्रणिपत्याह गन्तव्य-न्त्वत्प्रसादतः ।
इत्युक्त्वा तौ महावैश्यौ जग्मतु-स्स्वगृह-म्प्रति ॥ 51॥ (महावैश्यो)
॥ इति श्रीस्कान्द पुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-न्तृतीयो-ऽध्यायः ॥ 3 ॥
अथ चतुर्थो-ऽध्यायः
सूत उवाच ।
यात्रा-न्तु कृतवान् साधुर्मङ्गलायनपूर्विकाम् ।
ब्राह्मणेभ्यो धन-न्दत्त्वा तदा तु नगरं-यँयौ ॥ 1॥
कियद् दूरे गते साधो सत्यनारायणः प्रभुः ।
जिज्ञासा-ङ्कृतवान् साधौ किमस्ति तव नौस्थितम् ॥ 2॥
ततो महाजनौ मत्तौ हेलया च प्रहस्य वै । (मतौ)
कथ-म्पृच्छसि भो दण्डि-न्मुद्रा-न्नेतु-ङ्किमिच्छसि ॥ 3॥
लतापत्रादिक-ञ्चैव वर्तते तरणौ मम ।
निष्ठुर-ञ्च वच-श्श्रुत्वा सत्य-म्भवतु ते वचः ॥ 4॥
एवमुक्त्वा गत-श्शीघ्र-न्दण्डी तस्य समीपतः ।
कियद् दूरे ततो गत्वा स्थित-स्सिन्धु समीपतः ॥ 5॥
गते दण्डिनि साधुश्च कृतनित्यक्रियस्तदा ।
उत्थिता-न्तरणी-न्दृष्ट्वा विस्मय-म्परमं-यँयौ ॥ 6॥
दृष्ट्वा लतादिक-ञ्चैव मूर्च्छितो न्यपतद् भुवि ।
लब्धसञ्ज्ञो वणिक्पुत्रस्ततश्चिन्तान्वितो-ऽभवत् ॥ 7॥ (वणिक्पुत्रस्ततश्चिन्तान्वितोभवत्)
तदा तु दुहितुः कान्तो वचन-ञ्चेदमब्रवीत् ।
किमर्थ-ङ्क्रियते शोक-श्शापो दत्तश्च दण्डिना ॥ 8॥
शक्यते तेन सर्वं हि कर्तु-ञ्चात्र न संशयः । (शक्यतेने न)
अतस्तच्छरणं-याँमो वाञ्छतार्थो भविष्यति ॥ 9॥ (वाञ्छितार्थो)
जामातुर्वचनं श्रुत्वा तत्सकाश-ङ्गतस्तदा ।
दृष्ट्वा च दण्डिन-म्भक्त्या नत्वा प्रोवाच सादरम् ॥ 10॥
क्षमस्व चापराध-म्मे यदुक्त-न्तव सन्निधौ ।
एव-म्पुनः पुनर्नत्वा महाशोकाकुलो-ऽभवत् ॥ 11॥ (महाशोकाकुलोभवत्)
प्रोवाच वचन-न्दण्डी विलपन्तं-विँलोक्य च ।
मा रोदी-श्शृणुमद्वाक्य-म्मम पूजाबहिर्मुखः ॥ 12॥
ममाज्ञया च दुर्बुद्धे लब्ध-न्दुःख-म्मुहुर्मुहुः ।
तच्छ्रुत्वा भगवद्वाक्यं स्तुति-ङ्कर्तुं समुद्यतः ॥ 13॥
साधुरुवाच ।
त्वन्मायामोहिता-स्सर्वे ब्रह्माद्यास्त्रिदिवौकसः ।
न जानन्ति गुणा-न्रूप-न्तवाश्चर्यमिद-म्प्रभो ॥ 14॥
मूढो-ऽह-न्त्वा-ङ्कथ-ञ्जाने मोहितस्तवमायया । (मूढोहं)
प्रसीद पूजयिष्यामि यथाविभवविस्तरैः ॥ 15॥
पुरा वित्त-ञ्च त-थ्सर्व-न्त्राहि मां शरणागतम् ।
श्रुत्वा भक्तियुतं-वाँक्य-म्परितुष्टो जनार्दनः ॥ 16॥
वर-ञ्च वाञ्छित-न्दत्त्वा तत्रैवान्तर्दधे हरिः ।
ततो नावं समारूह्य दृष्ट्वा वित्तप्रपूरिताम् ॥ 17॥
कृपया सत्यदेवस्य सफलं-वाँञ्छित-म्मम ।
इत्युक्त्वा स्वजनै-स्सार्ध-म्पूजा-ङ्कृत्वा यथाविधि ॥ 18॥
हर्षेण चाभव-त्पूर्णस्सत्यदेवप्रसादतः ।
नावं संयोँज्य यत्नेन स्वदेशगमन-ङ्कृतम् ॥ 19॥
साधुर्जामातर-म्प्राह पश्य रत्नपुरी-म्मम ।
दूत-ञ्च प्रेषयामास निजवित्तस्य रक्षकम् ॥ 20॥
ततो-ऽसौ नगर-ङ्गत्वा साधुभार्यां-विँलोक्य च । (दूतोसौ)
प्रोवाच वाञ्छितं-वाँक्य-न्नत्वा बद्धाञ्जलिस्तदा ॥ 21॥
निकटे नगरस्यैव जामात्रा सहितो वणिक् ।
आगतो बन्धुवर्गैश्च वित्तैश्च बहुभिर्युतः ॥ 22॥
श्रुत्वा दूतमुखाद्वाक्य-म्महाहर्षवती सती ।
सत्यपूजा-न्ततः कृत्वा प्रोवाच तनुजा-म्प्रति ॥ 23॥
व्रजामि शीघ्रमागच्छ साधुसन्दर्शनाय च ।
इति मातृवच-श्श्रुत्वा व्रत-ङ्कृत्वा समाप्य च ॥ 24॥
प्रसाद-ञ्च परित्यज्य गता सा-ऽपि पति-म्प्रति । (सापि)
तेन रुष्टा-स्सत्यदेवो भर्तार-न्तरणि-न्तथा ॥ 25॥ (रुष्टः, तरणीं)
संहृत्य च धनै-स्सार्ध-ञ्जले तस्यावमज्जयत् ।
ततः कलावती कन्या न विलोक्य निज-म्पतिम् ॥ 26॥
शोकेन महता तत्र रुदन्ती चापतद् भुवि । (रुदती)
दृष्ट्वा तथाविधा-न्नाव-ङ्कन्या-ञ्च बहुदुःखिताम् ॥ 27॥
भीतेन मनसा साधुः किमाश्चर्यमिद-म्भवेत् ।
चिन्त्यमानाश्च ते सर्वे बभूवुस्तरिवाहकाः ॥ 28॥
ततो लीलावती कन्या-न्दृष्ट्वा सा विह्वला-ऽभवत् ।
विललापातिदुःखेन भर्तार-ञ्चेदमब्रवीत ॥ 29॥
इदानी-न्नौकया सार्ध-ङ्कथं सो-ऽभूदलक्षितः ।
न जाने कस्य देवस्य हेलया चैव सा हृता ॥ 30॥
सत्यदेवस्य माहात्म्य-ञ्ज्ञातुं-वाँ केन शक्यते ।
इत्युक्त्वा विललापैव ततश्च स्वजनै-स्सह ॥ 31॥
ततो लीलावती कन्या-ङ्क्रौडे कृत्वा रुरोद ह ।
ततःकलावती कन्या नष्टे स्वामिनि दुःखिता ॥ 32॥
गृहीत्वा पादुके तस्यानुगतु-ञ्च मनोदधे । (पादुकां)
कन्यायाश्चरित-न्दृष्ट्वा सभार्य-स्सज्जनो वणिक् ॥ 33॥
अतिशोकेन सन्तप्तश्चिन्तयामास धर्मवित् ।
हृतं-वाँ सत्यदेवेन भ्रान्तो-ऽहं सत्यमायया ॥ 34॥
सत्यपूजा-ङ्करिष्यामि यथाविभवविस्तरैः ।
इति सर्वान् समाहूय कथयित्वा मनोरथम् ॥ 35॥
नत्वा च दण्डवद् भूमौ सत्यदेव-म्पुनः पुनः ।
ततस्तुष्ट-स्सत्यदेवो दीनाना-म्परिपालकः ॥ 36॥
जगाद वचन-ञ्चैन-ङ्कृपया भक्तवत्सलः ।
त्यक्त्वा प्रसाद-न्ते कन्या पति-न्द्रष्टुं समागता ॥ 37॥
अतो-ऽदृष्टो-ऽभवत्तस्याः कन्यकायाः पतिर्ध्रुवम् ।
गृह-ङ्गत्वा प्रसाद-ञ्च भुक्त्वा सा-ऽऽयाति चेत्पुनः ॥ 38॥ (सायाति)
लब्धभर्त्री सुता साधो भविष्यति न संशयः ।
कन्यका तादृशं-वाँक्यं श्रुत्वा गगनमण्डलात् ॥ 39॥
क्षिप्र-न्तदा गृह-ङ्गत्वा प्रसाद-ञ्च बुभोज सा ।
पश्चा-थ्सा पुनरागत्य ददर्श स्वजन-म्पतिम् ॥ 40॥ (सापश्चात्पुनरागत्य, सजनं)
ततः कलावती कन्या जगाद पितर-म्प्रति ।
इदानी-ञ्च गृहं-याँहि विलम्ब-ङ्कुरुषे कथम् ॥ 41॥
तच्छ्रुत्वा कन्यकावाक्यं सन्तुष्टो-ऽभूद्वणिक्सुतः ।
पूजनं सत्यदेवस्य कृत्वा विधिविधानतः ॥ 42॥
धनैर्बन्धुगणै-स्सार्ध-ञ्जगाम निजमन्दिरम् ।
पौर्णमास्या-ञ्च सङ्क्रान्तौ कृतवान् सत्यस्य पूजनम् ॥ 43॥ (सत्यपूजनम्)
इहलोके सुख-म्भुक्त्वा चान्ते सत्यपुरं-यँयौ ॥ 44॥
॥ इति श्रीस्कान्द पुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-ञ्चतुर्थो-ऽध्यायः ॥ 4 ॥
अथ पञ्चमो-ऽध्यायः
सूत उवाच ।
अथान्यच्च प्रवक्ष्यामि श्रुणुध्व-म्मुनिसत्तमाः ।
आसी-त्तुङ्गध्वजो राजा प्रजापालनतत्परः ॥ 1॥
प्रसादं सत्यदेवस्य त्यक्त्वा दुःखमवाप सः ।
एकदा स वन-ङ्गत्वा हत्वा बहुविधा-न्पशून् ॥ 2॥
आगत्य वटमूल-ञ्च दृष्ट्वा सत्यस्य पूजनम् । (चापश्यत्)
गोपाः कुर्वन्ति सन्तुष्टा भक्तियुक्ता-स्स बान्धवाः ॥ 3॥
राजा दृष्ट्वा तु दर्पेण न गतो न ननाम सः ।
ततो गोपगणा-स्सर्वे प्रसाद-न्नृपसन्निधौ ॥ 4॥
संस्थाप्य पुनरागत्य भुक्तत्वा सर्वे यथेप्सितम् ।
ततः प्रसादं सन्त्यज्य राजा दुःखमवाप सः ॥ 5॥
तस्य पुत्रशत-न्नष्ट-न्धनधान्यादिक-ञ्च यत् ।
सत्यदेवेन तत्सर्व-न्नाशित-म्मम निश्चितम् ॥ 6॥
अतस्तत्रैव गच्छामि यत्र देवस्य पूजनम् ।
मनसा तु विनिश्चित्य ययौ गोपालसन्निधौ ॥ 7॥
ततो-ऽसौ सत्यदेवस्य पूजा-ङ्गोपगणैस्सह ।
भक्तिश्रद्धान्वितो भूत्वा चकार विधिना नृपः ॥ 8॥
सत्यदेवप्रसादेन धनपुत्रान्वितो-ऽभवत् ।
इहलोके सुख-म्भुक्तत्वा चान्ते सत्यपुरं-यँयौ ॥ 9॥
य इद-ङ्कुरुते सत्यव्रत-म्परमदुर्लभम् ।
शृणोति च कथा-म्पुण्या-म्भक्तियुक्तः फलप्रदाम् ॥ 10॥
धनधान्यादिक-न्तस्य भवे-थ्सत्यप्रसादतः ।
दरिद्रो लभते वित्त-म्बद्धो मुच्येत बन्धनात् ॥ 11॥
भीतो भया-त्प्रमुच्येत सत्यमेव न संशयः ।
ईप्सित-ञ्च फल-म्भुक्त्वा चान्ते सत्यपुरंव्रँजेत् ॥ 12॥
इति वः कथितं-विँप्रा-स्सत्यनारायणव्रतम् ।
य-त्कृत्वा सर्वदुःखेभ्यो मुक्तो भवति मानवः ॥ 13॥
विशेषतः कलियुगे सत्यपूजा फलप्रदा ।
केचि-त्कालं-वँदिष्यन्ति सत्यमीश-न्तमेव च ॥ 14॥
सत्यनारायण-ङ्केचि-थ्सत्यदेव-न्तथापरे ।
नानारूपधरो भूत्वा सर्वेषामीप्सितप्रदम् ॥ 15॥ (सर्वेषामीप्सितप्रदः)
भविष्यति कलौ सत्यव्रतरूपी सनातनः ।
श्रीविष्णुना धृतं रूपं सर्वेषामीप्सितप्रदम् ॥ 16॥
य इद-म्पठते नित्यं शृणोति मुनिसत्तमाः ।
तस्य नश्यन्ति पापानि सत्यदेवप्रसादतः ॥ 17॥
व्रतं-यैँस्तु कृत-म्पूर्वं सत्यनारायणस्य च ।
तेषा-न्त्वपरजन्मानि कथयामि मुनीश्वराः ॥ 18॥
शतानन्दोमहाप्राज्ञस्सुदामाब्राह्मणो ह्यभूत् ।
तस्मिञ्जन्मनि श्रीकृष्ण-न्ध्यात्वा मोक्षमवाप ह ॥ 19॥
काष्ठभारवहो भिल्लो गुहराजो बभूव ह ।
तस्मिञ्जन्मनि श्रीरामं सेव्य मोक्ष-ञ्जगाम वै ॥ 20॥
उल्कामुखो महाराजो नृपो दशरथो-ऽभवत् ।
श्रीरङ्गनाथं सम्पूज्य श्रीवैकुण्ठ-न्तदागमत् ॥ 21॥ (श्रीरामचन्द्रसम्प्राप्य)
र्धामिक-स्सत्यसन्धश्च साधुर्मोरध्वजो-ऽभवत् । (साधुर्मोरध्वजोभवत्)
देहार्ध-ङ्क्रकचैश्छित्त्वा दत्वा मोक्षमवाप ह ॥ 22॥
तुङ्गध्वजो महाराज-स्स्वायम्भुवो-ऽभव-त्किल । (स्वायम्भूरभवत्)
सर्वा-न्भागवतान् कृत्वा श्रीवैकुण्ठ-न्तदा-ऽगमत् ॥ 23॥ (कृत्त्वा, तदागमत्)
भूत्वा गोपाश्च ते सर्वे व्रजमण्डलवासिनः ।
निहत्य राक्षसान् सर्वा-न्गोलोक-न्तु तदा ययुः ॥ 24॥
॥ इति श्रीस्कान्दपुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-म्पञ्चमो-ऽध्यायः ॥ 5 ॥
|| śrī gaṇeśāya namaḥ ||
|| śrīparamātmane namaḥ ||
atha kathā prārambhaḥ |
atha prathamo-'dhyāyaḥ
śrīvyāsa uvāca |
ekadā naimiṣāraṇye ṛṣaya-śśaunakādayaḥ |
papracchurmunaya-ssarve sūta-mpaurāṇika-ṅkhalu || 1||
ṛṣaya ūcuḥ |
vratena tapasā kiṃ-vā~ prāpyate vāñchita-mphalam |
tatsarvaṃ śrotumicchāmaḥ kathayasva mahāmune || 2||
sūta uvāca |
nāradenaiva sampṛṣṭo bhagavān kamalāpatiḥ |
surarṣaye yathaivāha tacchṛṇudhvaṃ samāhitāḥ || 3||
ekadā nārado yogī parānugrahakāṅkṣayā |
paryaṭan vividhā-llo~kā-nmartyalokamupāgataḥ || 4||
tatodṛṣṭvā janānsarvā-nnānākleśasamanvitān |
nānāyonisamutpannān kliśyamānān svakarmabhiḥ || 5||
kenopāyena caiteṣā-nduḥkhanāśo bhaved dhruvam |
iti sañcintya manasā viṣṇuloka-ṅgatastadā || 6||
tatra nārāyaṇa-ndevaṃ śuklavarṇa-ñcaturbhujam |
śaṅkha-cakra-gadā-padma-vanamālā-vibhūṣitam || 7||
dṛṣṭvā ta-ndevadeveśaṃ stotuṃ samupacakrame |
nārada uvāca |
namo vāṅgamanasātītarūpāyānantaśaktaye |
ādimadhyāntahīnāya nirguṇāya guṇātmane || 8||
sarveṣāmādibhūtāya bhaktānāmārtināśine |
śrutvā stotra-ntato viṣṇurnārada-mpratyabhāṣata || 9||
śrībhagavānuvāca |
kimarthamāgato-'si tva-ṅki-nte manasi vartate |
kathayasva mahābhāga tatsarva-ṅkathāyāmi te || 10||
nārada uvāca |
martyaloke janā-ssarve nānākleśasamanvitāḥ |
nanāyonisamutpannāḥ pacyante pāpakarmabhiḥ || 11||
tatkathaṃ śamayennātha laghūpāyena tadvada |
śrotumicchāmi tatsarva-ṅkṛpāsti yadi te mayi || 12||
śrībhagavānuvāca |
sādhu pṛṣṭa-ntvayā vatsa lokānugrahakāṅkṣayā |
yatkṛtvā mucyate moha-ttacchṛṇuṣva vadāmi te || 13||
vratamasti mahatpuṇyaṃ svarge martye ca durlabham |
tava snehānmayā vatsa prakāśaḥ kriyate-'dhunā || 14||
satyanārāyaṇasyaiva vrataṃ samyagvidhānataḥ | (satyanārāyaṇasyaivaṃ)
kṛtvā sadya-ssukha-mbhuktvā paratra mokṣamāpnuyāt |
tacchrutvā bhagavadvākya-nnārado munirabravīt || 15||
nārada uvāca |
ki-mphala-ṅkiṃ-vi~dhāna-ñca kṛta-ṅkenaiva tad vratam |
tatsarvaṃ-vi~starād brūhi kadā kāryaṃ-vra~ta-mprabho || 16|| (kāryaṃhitadvratam)
śrībhagavānuvāca |
duḥkhaśokādiśamana-ndhanadhānyapravardhanam || 17||
saubhāgyasantatikaraṃ sarvatra vijayapradam |
yasmin kasmi-ndine martyo bhaktiśraddhāsamanvitaḥ || 18||
satyanārāyaṇa-ndevaṃ-ya~jeccaiva niśāmukhe |
brāhmaṇairbāndhavaiścaiva sahito dharmatatparaḥ || 19||
naivedya-mbhaktito dadyā-thsapāda-mbhakṣyamuttamam |
rambhāphala-ṅghṛta-ṅkṣīra-ṅgodhūmasya ca cūrṇakam || 20||
abhāve śālicūrṇaṃ-vā~ śarkarā vā guḍastathā |
sapādaṃ sarvabhakṣyāṇi caikīkṛtya nivedayet || 21||
viprāya dakṣiṇā-ndadyā-tkathāṃ śrutvā janai-ssaha |
tataśca bandhubhi-ssārdhaṃ-vi~prāṃśca pratibhojayet || 22||
prasāda-mbhakṣayed bhaktyā nṛtyagītādika-ñcaret |
tataśca svagṛha-ṅgacche-thsatyanārāyaṇaṃ smarann || 23||
eva-ṅkṛte manuṣyāṇāṃ-vā~ñchāsiddhirbhaved dhruvam |
viśeṣataḥ kaliyuge laghūpāyo-'sti bhūtale || 24|| (laghūpāyosti)
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-mprathamo-'dhyāyaḥ || 1 ||
atha dvitīyo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
athānya-thsampravakṣyāmi kṛtaṃ-ye~na purā dvijāḥ |
kaści-tkāśīpure ramye hyāsīdvipro-'tinirdhanaḥ || 1|| (hyāsīdviprotinirdhanaḥ)
kṣuttṛḍbhyāṃ-vyā~kulobhūtvā nitya-mbabhrāma bhūtale |
duḥkhita-mbrāhmaṇa-ndṛṣṭvā bhagavā-nbrāhmaṇapriyaḥ || 2||
vṛddhabrāhmaṇa rūpasta-mpapraccha dvijamādarāt |
kimartha-mbhramase vipra mahī-nnityaṃ suduḥkhitaḥ |
tatsarvaṃ śrotumicchāmi kathyatā-ndvija sattama || 3||
brāhmaṇa uvāca |
brāhmaṇo-'ti daridro-'ha-mbhikṣārthaṃ-vai~ bhrame mahīm || 4|| (brāhmaṇoti)
upāyaṃ-ya~di jānāsi kṛpayā kathaya prabho |
vṛddhabrāhmaṇa uvāca |
satyanārāyaṇo viṣṇurvāñchitārthaphalapradaḥ || 5||
tasya tva-mpūjanaṃ-vi~pra kuruṣva vratamuttamama | (vratamuttamam)
yatkṛtvā sarvaduḥkhebhyo mukto bhavati mānavaḥ || 6||
vidhāna-ñca vratasyāpi viprāyābhāṣya yatnataḥ |
satyanārāyaṇo vṛddhastatraivāntaradhīyata || 7||
tad vrataṃ saṅkariṣyāmi yadukta-mbrāhmaṇena vai |
iti sañcintya vipro-'sau rātrau nidrā na labdhavān || 8|| (nidrāṃ)
tataḥ prāta-ssamutthāya satyanārāyaṇavratam |
kariṣya iti saṅkalpya bhikṣārthamagamadvijaḥ || 9|| (bhikṣārthamagamaddvijaḥ)
tasminneva dine vipraḥ pracura-ndravyamāptavān |
tenaiva bandhubhi-ssārdhaṃ satyasyavratamācarat || 10||
sarvaduḥkhavinirmukta-ssarvasampatsamanvitaḥ |
babhūva sa dvijaśreṣṭho vratasyāsya prabhāvataḥ || 11||
tataḥ prabhṛti kāla-ñca māsi māsi vrata-ṅkṛtam |
eva-nnārāyaṇasyedaṃ-vra~ta-ṅkṛtvā dvijottamaḥ || 12||
sarvapāpavinirmukto durlabha-mmokṣamāptavān |
vratamasya yadā vipra pṛthivyāṃ saṅkariṣyati || 13|| (viprāḥ)
tadaiva sarvaduḥkha-ntu manujasya vinaśyati | (ca manujasya)
eva-nnārāyaṇenokta-nnāradāya mahātmane || 14||
mayā tatkathitaṃ-vi~prāḥ kimanya-tkathayāmi vaḥ |
ṛṣaya ūcuḥ |
tasmād viprācchruta-ṅkena pṛthivyā-ñcarita-mmune |
tatsarvaṃ śrotumicchāma-śśraddhā-'smāka-mprajāyate || 15|| (śraddhāsmākaṃ)
sūta uvāca |
śṛṇudhva-mmunaya-ssarve vrataṃ-ye~na kṛta-mbhuvi |
ekadā sa dvijavaro yathāvibhava vistaraiḥ || 16||
bandhubhi-ssvajanai-ssārdhaṃ-vra~ta-ṅkartuṃ samudyataḥ |
etasminnantare kāle kāṣṭhakretā samāgamat || 17||
bahiḥ kāṣṭha-ñca saṃsthāpya viprasya gṛhamāyayau |
tṛṣṇāyā pīḍitātmā ca dṛṣṭvā vipra-ṅkṛtaṃ-vra~tam || 18|| (kṛta)
praṇipatya dvija-mprāha kimida-ṅkriyate tvayā |
kṛte ki-mphalamāpnoti vistarād vada me prabho || 19|| (vistārād)
vipra uvāca |
satyanārāyaṇesyedaṃ-vra~taṃ sarvepsitapradam |
tasya prasādānme sarva-ndhanadhānyādika-mmahat || 20||
tasmādetad vrata-ñjñātvā kāṣṭhakretā-'tiharṣitaḥ |
papau jala-mprasāda-ñca bhuktvā sa nagaraṃ-ya~yau || 21||
satyanārāyaṇa-ndeva-mmanasā ityacintayat |
kāṣṭhaṃ-vi~krayato grāme prāpyate cādya yad dhanam || 22|| (prāpyateme-'dya)
tenaiva satyadevasya kariṣye vratamuttamam |
iti sañcintya manasā kāṣṭha-ndhṛtvā tu mastake || 23||
jagāma nagare ramye dhanināṃ-ya~tra saṃsthitiḥ |
taddine kāṣṭhamūlya-ñca dviguṇa-mprāptavānasau || 24||
tataḥ prasannahṛdaya-ssupakva-ṅkadalī phalam |
śarkarāghṛtadugdha-ñca godhūmasya ca cūrṇakam || 25||
kṛtvaikatra sapāda-ñca gṛhītvā svagṛhaṃ-ya~yau |
tato bandhūn samāhūya cakāra vidhinā vratam || 26||
tad vratasya prabhāveṇa dhanaputrānvito-'bhavat | (dhanaputrānvitobhavat)
ihaloke sukha-mbhuktvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 27||
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ndvitīyo-'dhyāyaḥ || 2 ||
atha tṛtīyo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
punaragre pravakṣyāmi śṛṇudhva-mmuni sattamāḥ |
purā colkāmukho nāma nṛpaścāsīnmahāmatiḥ || 1||
jitendriya-ssatyavādī yayau devālaya-mprati |
dine dine dhana-ndattvā dvijān santoṣaya-thsudhīḥ || 2||
bhāryā tasya pramugdhā ca sarojavadanā satī |
bhadraśīlānadī tīre satyasyavratamācarat || 3||
etasminnantare tatra sādhureka-ssamāgataḥ |
vāṇijyārtha-mbahudhanairanekaiḥ paripūritaḥ || 4||
nāvaṃ saṃsthāpya tattīre jagāma nṛpati-mprati |
dṛṣṭvā sa vratina-mbhūpa-mprapaccha vinayānvitaḥ || 5||
sādhuruvāca |
kimida-ṅkuruṣe rāja-nbhaktiyuktena cetasā |
prakāśa-ṅkuru tatsarvaṃ śrotumicchāmi sāmpratam || 6||
rājovāca |
pūjana-ṅkriyate sādho viṣṇoratulatejasaḥ |
vrata-ñca svajanai-ssārdha-mputrādyāvāpti kāmyayā || 7||
bhūpasya vacanaṃ śrutvā sādhuḥ provāca sādaram |
sarva-ṅkathaya me rājan kariṣye-'ha-ntavoditam || 8||
mamāpi santatirnāsti hyetasmājjāyate dhruvam |
tato nivṛttya vāṇijyā-thsānando gṛhamāgataḥ || 9||
bhāryāyai kathitaṃ sarvaṃ-vra~taṃ santati dāyakam |
tadā vrata-ṅkariṣyāmi yadā me santatirbhavet || 10||
iti līlāvatī-mprāha patnīṃ sādhu-ssa sattamaḥ |
ekasmi-ndivase tasya bhāryā līlāvatī satī || 11|| (bhāryāṃ)
bhartṛyuktānandacittā-'bhavad dharmaparāyaṇā |
rgabhiṇī sā-'bhava-ttasya bhāryā satyaprasādataḥ || 12|| (sābhavat)
daśame māsi vai tasyāḥ kanyāratnamajāyata |
dine dine sā vavṛdhe śuklapakṣe yathā śaśī || 13||
nāmnā kalāvatī ceti tannāmakaraṇa-ṅkṛtam |
tato līlāvatī prāha svāmina-mmadhuraṃ-va~caḥ || 14||
na karoṣi kimarthaṃ-vai~ purā saṅkalpitaṃ-vra~tam |
sādhuruvāca |
vivāha samaye tvasyāḥ kariṣyāmi vrata-mpriye || 15||
iti bhāryāṃ samāśvāsya jagāma nagara-mprati |
tataḥ kalāvatī kanyā vavṛdhe pitṛveśmani || 16||
dṛṣṭvā kanyā-ntata-ssādhurnagare sakhibhi-ssaha |
mantrayitvā druta-ndūta-mpreṣayāmāsa dharmavit || 17||
vivāhārtha-ñca kanyāyā varaṃ śreṣṭhaṃ-vi~cāraya |
tenājñaptaśca dūto-'sau kāñcana-nnagaraṃ-ya~yau || 18||
tasmādekaṃ-va~ṇikputraṃ samādāyāgato hi saḥ |
dṛṣṭvā tu sundara-mbālaṃ-va~ṇikputra-ṅguṇānvitam || 19||
jñātibhirbandhubhi-ssārdha-mparituṣṭena cetasā |
dattāvān sādhuputrāya kanyāṃ-vi~dhividhānataḥ || 20|| (sādhuḥputrāya)
tato-'bhāgyavaśā-ttena vismṛtaṃ-vra~tamuttamam | (tatobhāgyavaśāt)
vivāhasamaye tasyāstena ruṣṭo bhava-tprabhuḥ || 21|| (ruṣṭo-'bhavat)
tataḥ kālena niyato nijakarma viśāradaḥ |
vāṇijyārtha-ntata-śśīghra-ñjāmātṛ sahito vaṇik || 22||
ratnasārapure ramye gatvā sindhu samīpataḥ |
vāṇijyamakaro-thsādhurjāmātrā śrīmatā saha || 23||
tau gatau nagare ramye candraketornṛpasya ca | (nagaretasya)
etasminneva kāle tu satyanārāyaṇaḥ prabhuḥ || 24||
bhraṣṭapratijñamālokya śāpa-ntasmai pradattavān |
dāruṇa-ṅkaṭhina-ñcāsya mahad duḥkha-mbhaviṣyati || 25||
ekasmindivase rājño dhanamādāya taskaraḥ |
tatraiva cāgata ścauro vaṇijau yatra saṃsthitau || 26||
tatpaścād dhāvakā-ndūtā-ndṛṣṭavā bhītena cetasā |
dhanaṃ saṃsthāpya tatraiva sa tu śīghramalakṣitaḥ || 27||
tato dūtāssamāyātā yatrāste sajjano vaṇik |
dṛṣṭvā nṛpadhana-ntatra baddhvā-''nītau vaṇiksutau || 28|| (baddhvānītau)
harṣeṇa dhāvamānāśca procurnṛpasamīpataḥ |
taskarau dvau samānītau vilokyājñāpaya prabho || 29||
rājñā-''jñaptāstata-śśīghra-ndṛḍha-mbaddhvā tu tā vubhau |
sthāpitau dvau mahādurge kārāgāre-'vicārataḥ || 30||
māyayā satyadevasya na śruta-ṅkaistayorvacaḥ |
atastayordhanaṃ rājñā gṛhīta-ñcandraketunā || 31||
tacchāpācca tayorgehe bhāryā caivāti duḥkhitā |
caureṇāpahṛtaṃ sarva-ṅgṛhe yacca sthita-ndhanam || 32||
ādhivyādhisamāyuktā kṣutpipāśāti duḥkhitā | (kṣutpipāsāti)
annacintāparā bhūtvā babhrāma ca gṛhe gṛhe |
kalāvatī tu kanyāpi babhrāma prativāsaram || 33||
ekasmi-ndivase yātā kṣudhārtā dvijamandiram | (divase jātā)
gatvā-'paśyad vrata-ntatra satyanārāyaṇasya ca || 34|| (gatvāpaśyad)
upaviśya kathāṃ śrutvā varaṃ rprāthitavatyapi |
prasāda bhakṣaṇa-ṅkṛtvā yayau rātrau gṛha-mprati || 35||
mātā kalāvatī-ṅkanyā-ṅkathayāmāsa premataḥ |
putri rātrau sthitā kutra ki-nte manasi vartate || 36||
kanyā kalāvatī prāha mātara-mprati satvaram |
dvijālaye vrata-mmātardṛṣṭaṃ-vā~ñchitasiddhidam || 37||
tacchrutvā kanyakā vākyaṃ-vra~ta-ṅkartuṃ samudyatā |
sā mudā tu vaṇigbhāryā satyanārāyaṇasya ca || 38||
vrata-ñcakre saiva sādhvī bandhubhi-ssvajanai-ssaha |
bhartṛjāmātarau kṣipramāgacchetāṃ svamāśramam || 39||
aparādha-ñca me bharturjāmātuḥ, kṣantumarhasi |
vratenānena tuṣṭo-'sau satyanārāyaṇaḥ punaḥ || 40|| (tuṣṭosau)
darśayāmāsa svapnaṃ hī candraketu-nnṛpottamam |
bandinau mocaya prātarvaṇijau nṛpasattama || 41||
deya-ndhana-ñca tatsarva-ṅgṛhītaṃ-ya~-ttvayā-'dhunā | (tvayādhunā)
no ce-ttvā-nnāśayiṣyāmi sarājyadhanaputrakam || 42||
evamābhāṣya rājāna-ndhyānagamyo-'bhava-tprabhuḥ | (dhyānagamyobhavat)
tataḥ prabhātasamaye rājā ca svajanai-ssaha || 43||
upaviśya sabhāmadhye prāha svapna-ñjana-mprati |
baddhau mahājanau śīghra-mmocaya dvau vaṇiksutau || 44||
iti rājño vaca-śśrutvā mocayitvā mahājanau |
samānīya nṛpasyāgre prāhuste vinayānvitāḥ || 45||
ānītau dvau vaṇikputrau muktau nigaḍabandhanāt |
tato mahājanau natvā candraketu-nnṛpottamam || 46||
smarantau pūrva vṛttānta-nnocaturbhayavihvalau |
rājā vaṇiksutau vīkṣya vacaḥ provāca sādaram || 47||
devā-tprāpta-mmahadduḥkhamidānī-nnāsti vai bhayam |
tadā nigaḍasantyāga-ṅkṣaurakarmādyakārayat || 48||
vastrālaṅkāraka-ndattvā paritoṣya nṛpaśca tau |
puraskṛtya vaṇikputrau vacasā-'toṣayad bhṛśam || 49|| (vacasātoṣayadbhṛśam)
purānīta-ntu yad dravya-ndviguṇīkṛtya dattavān |
provāca ca tato rājā gaccha sādho nijāśramam || 50|| (provācatau)
rājāna-mpraṇipatyāha gantavya-ntvatprasādataḥ |
ityuktvā tau mahāvaiśyau jagmatu-ssvagṛha-mprati || 51|| (mahāvaiśyo)
|| iti śrīskānda purāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ntṛtīyo-'dhyāyaḥ || 3 ||
atha caturtho-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
yātrā-ntu kṛtavān sādhurmaṅgalāyanapūrvikām |
brāhmaṇebhyo dhana-ndattvā tadā tu nagaraṃ-ya~yau || 1||
kiyad dūre gate sādho satyanārāyaṇaḥ prabhuḥ |
jijñāsā-ṅkṛtavān sādhau kimasti tava nausthitam || 2||
tato mahājanau mattau helayā ca prahasya vai | (matau)
katha-mpṛcchasi bho daṇḍi-nmudrā-nnetu-ṅkimicchasi || 3||
latāpatrādika-ñcaiva vartate taraṇau mama |
niṣṭhura-ñca vaca-śśrutvā satya-mbhavatu te vacaḥ || 4||
evamuktvā gata-śśīghra-ndaṇḍī tasya samīpataḥ |
kiyad dūre tato gatvā sthita-ssindhu samīpataḥ || 5||
gate daṇḍini sādhuśca kṛtanityakriyastadā |
utthitā-ntaraṇī-ndṛṣṭvā vismaya-mparamaṃ-ya~yau || 6||
dṛṣṭvā latādika-ñcaiva mūrcchito nyapatad bhuvi |
labdhasañjño vaṇikputrastataścintānvito-'bhavat || 7|| (vaṇikputrastataścintānvitobhavat)
tadā tu duhituḥ kānto vacana-ñcedamabravīt |
kimartha-ṅkriyate śoka-śśāpo dattaśca daṇḍinā || 8||
śakyate tena sarvaṃ hi kartu-ñcātra na saṃśayaḥ | (śakyatene na)
atastaccharaṇaṃ-yā~mo vāñchatārtho bhaviṣyati || 9|| (vāñchitārtho)
jāmāturvacanaṃ śrutvā tatsakāśa-ṅgatastadā |
dṛṣṭvā ca daṇḍina-mbhaktyā natvā provāca sādaram || 10||
kṣamasva cāparādha-mme yadukta-ntava sannidhau |
eva-mpunaḥ punarnatvā mahāśokākulo-'bhavat || 11|| (mahāśokākulobhavat)
provāca vacana-ndaṇḍī vilapantaṃ-vi~lokya ca |
mā rodī-śśṛṇumadvākya-mmama pūjābahirmukhaḥ || 12||
mamājñayā ca durbuddhe labdha-nduḥkha-mmuhurmuhuḥ |
tacchrutvā bhagavadvākyaṃ stuti-ṅkartuṃ samudyataḥ || 13||
sādhuruvāca |
tvanmāyāmohitā-ssarve brahmādyāstridivaukasaḥ |
na jānanti guṇā-nrūpa-ntavāścaryamida-mprabho || 14||
mūḍho-'ha-ntvā-ṅkatha-ñjāne mohitastavamāyayā | (mūḍhohaṃ)
prasīda pūjayiṣyāmi yathāvibhavavistaraiḥ || 15||
purā vitta-ñca ta-thsarva-ntrāhi māṃ śaraṇāgatam |
śrutvā bhaktiyutaṃ-vā~kya-mparituṣṭo janārdanaḥ || 16||
vara-ñca vāñchita-ndattvā tatraivāntardadhe hariḥ |
tato nāvaṃ samārūhya dṛṣṭvā vittaprapūritām || 17||
kṛpayā satyadevasya saphalaṃ-vā~ñchita-mmama |
ityuktvā svajanai-ssārdha-mpūjā-ṅkṛtvā yathāvidhi || 18||
harṣeṇa cābhava-tpūrṇassatyadevaprasādataḥ |
nāvaṃ saṃyo~jya yatnena svadeśagamana-ṅkṛtam || 19||
sādhurjāmātara-mprāha paśya ratnapurī-mmama |
dūta-ñca preṣayāmāsa nijavittasya rakṣakam || 20||
tato-'sau nagara-ṅgatvā sādhubhāryāṃ-vi~lokya ca | (dūtosau)
provāca vāñchitaṃ-vā~kya-nnatvā baddhāñjalistadā || 21||
nikaṭe nagarasyaiva jāmātrā sahito vaṇik |
āgato bandhuvargaiśca vittaiśca bahubhiryutaḥ || 22||
śrutvā dūtamukhādvākya-mmahāharṣavatī satī |
satyapūjā-ntataḥ kṛtvā provāca tanujā-mprati || 23||
vrajāmi śīghramāgaccha sādhusandarśanāya ca |
iti mātṛvaca-śśrutvā vrata-ṅkṛtvā samāpya ca || 24||
prasāda-ñca parityajya gatā sā-'pi pati-mprati | (sāpi)
tena ruṣṭā-ssatyadevo bhartāra-ntaraṇi-ntathā || 25|| (ruṣṭaḥ, taraṇīṃ)
saṃhṛtya ca dhanai-ssārdha-ñjale tasyāvamajjayat |
tataḥ kalāvatī kanyā na vilokya nija-mpatim || 26||
śokena mahatā tatra rudantī cāpatad bhuvi | (rudatī)
dṛṣṭvā tathāvidhā-nnāva-ṅkanyā-ñca bahuduḥkhitām || 27||
bhītena manasā sādhuḥ kimāścaryamida-mbhavet |
cintyamānāśca te sarve babhūvustarivāhakāḥ || 28||
tato līlāvatī kanyā-ndṛṣṭvā sā vihvalā-'bhavat |
vilalāpātiduḥkhena bhartāra-ñcedamabravīta || 29||
idānī-nnaukayā sārdha-ṅkathaṃ so-'bhūdalakṣitaḥ |
na jāne kasya devasya helayā caiva sā hṛtā || 30||
satyadevasya māhātmya-ñjñātuṃ-vā~ kena śakyate |
ityuktvā vilalāpaiva tataśca svajanai-ssaha || 31||
tato līlāvatī kanyā-ṅkrauḍe kṛtvā ruroda ha |
tataḥkalāvatī kanyā naṣṭe svāmini duḥkhitā || 32||
gṛhītvā pāduke tasyānugatu-ñca manodadhe | (pādukāṃ)
kanyāyāścarita-ndṛṣṭvā sabhārya-ssajjano vaṇik || 33||
atiśokena santaptaścintayāmāsa dharmavit |
hṛtaṃ-vā~ satyadevena bhrānto-'haṃ satyamāyayā || 34||
satyapūjā-ṅkariṣyāmi yathāvibhavavistaraiḥ |
iti sarvān samāhūya kathayitvā manoratham || 35||
natvā ca daṇḍavad bhūmau satyadeva-mpunaḥ punaḥ |
tatastuṣṭa-ssatyadevo dīnānā-mparipālakaḥ || 36||
jagāda vacana-ñcaina-ṅkṛpayā bhaktavatsalaḥ |
tyaktvā prasāda-nte kanyā pati-ndraṣṭuṃ samāgatā || 37||
ato-'dṛṣṭo-'bhavattasyāḥ kanyakāyāḥ patirdhruvam |
gṛha-ṅgatvā prasāda-ñca bhuktvā sā-''yāti cetpunaḥ || 38|| (sāyāti)
labdhabhartrī sutā sādho bhaviṣyati na saṃśayaḥ |
kanyakā tādṛśaṃ-vā~kyaṃ śrutvā gaganamaṇḍalāt || 39||
kṣipra-ntadā gṛha-ṅgatvā prasāda-ñca bubhoja sā |
paścā-thsā punarāgatya dadarśa svajana-mpatim || 40|| (sāpaścātpunarāgatya, sajanaṃ)
tataḥ kalāvatī kanyā jagāda pitara-mprati |
idānī-ñca gṛhaṃ-yā~hi vilamba-ṅkuruṣe katham || 41||
tacchrutvā kanyakāvākyaṃ santuṣṭo-'bhūdvaṇiksutaḥ |
pūjanaṃ satyadevasya kṛtvā vidhividhānataḥ || 42||
dhanairbandhugaṇai-ssārdha-ñjagāma nijamandiram |
paurṇamāsyā-ñca saṅkrāntau kṛtavān satyasya pūjanam || 43|| (satyapūjanam)
ihaloke sukha-mbhuktvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 44||
|| iti śrīskānda purāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-ñcaturtho-'dhyāyaḥ || 4 ||
atha pañcamo-'dhyāyaḥ
sūta uvāca |
athānyacca pravakṣyāmi śruṇudhva-mmunisattamāḥ |
āsī-ttuṅgadhvajo rājā prajāpālanatatparaḥ || 1||
prasādaṃ satyadevasya tyaktvā duḥkhamavāpa saḥ |
ekadā sa vana-ṅgatvā hatvā bahuvidhā-npaśūn || 2||
āgatya vaṭamūla-ñca dṛṣṭvā satyasya pūjanam | (cāpaśyat)
gopāḥ kurvanti santuṣṭā bhaktiyuktā-ssa bāndhavāḥ || 3||
rājā dṛṣṭvā tu darpeṇa na gato na nanāma saḥ |
tato gopagaṇā-ssarve prasāda-nnṛpasannidhau || 4||
saṃsthāpya punarāgatya bhuktatvā sarve yathepsitam |
tataḥ prasādaṃ santyajya rājā duḥkhamavāpa saḥ || 5||
tasya putraśata-nnaṣṭa-ndhanadhānyādika-ñca yat |
satyadevena tatsarva-nnāśita-mmama niścitam || 6||
atastatraiva gacchāmi yatra devasya pūjanam |
manasā tu viniścitya yayau gopālasannidhau || 7||
tato-'sau satyadevasya pūjā-ṅgopagaṇaissaha |
bhaktiśraddhānvito bhūtvā cakāra vidhinā nṛpaḥ || 8||
satyadevaprasādena dhanaputrānvito-'bhavat |
ihaloke sukha-mbhuktatvā cānte satyapuraṃ-ya~yau || 9||
ya ida-ṅkurute satyavrata-mparamadurlabham |
śṛṇoti ca kathā-mpuṇyā-mbhaktiyuktaḥ phalapradām || 10||
dhanadhānyādika-ntasya bhave-thsatyaprasādataḥ |
daridro labhate vitta-mbaddho mucyeta bandhanāt || 11||
bhīto bhayā-tpramucyeta satyameva na saṃśayaḥ |
īpsita-ñca phala-mbhuktvā cānte satyapuraṃvra~jet || 12||
iti vaḥ kathitaṃ-vi~prā-ssatyanārāyaṇavratam |
ya-tkṛtvā sarvaduḥkhebhyo mukto bhavati mānavaḥ || 13||
viśeṣataḥ kaliyuge satyapūjā phalapradā |
keci-tkālaṃ-va~diṣyanti satyamīśa-ntameva ca || 14||
satyanārāyaṇa-ṅkeci-thsatyadeva-ntathāpare |
nānārūpadharo bhūtvā sarveṣāmīpsitapradam || 15|| (sarveṣāmīpsitapradaḥ)
bhaviṣyati kalau satyavratarūpī sanātanaḥ |
śrīviṣṇunā dhṛtaṃ rūpaṃ sarveṣāmīpsitapradam || 16||
ya ida-mpaṭhate nityaṃ śṛṇoti munisattamāḥ |
tasya naśyanti pāpāni satyadevaprasādataḥ || 17||
vrataṃ-yai~stu kṛta-mpūrvaṃ satyanārāyaṇasya ca |
teṣā-ntvaparajanmāni kathayāmi munīśvarāḥ || 18||
śatānandomahāprājñassudāmābrāhmaṇo hyabhūt |
tasmiñjanmani śrīkṛṣṇa-ndhyātvā mokṣamavāpa ha || 19||
kāṣṭhabhāravaho bhillo guharājo babhūva ha |
tasmiñjanmani śrīrāmaṃ sevya mokṣa-ñjagāma vai || 20||
ulkāmukho mahārājo nṛpo daśaratho-'bhavat |
śrīraṅganāthaṃ sampūjya śrīvaikuṇṭha-ntadāgamat || 21|| (śrīrāmacandrasamprāpya)
rdhāmika-ssatyasandhaśca sādhurmoradhvajo-'bhavat | (sādhurmoradhvajobhavat)
dehārdha-ṅkrakacaiśchittvā datvā mokṣamavāpa ha || 22||
tuṅgadhvajo mahārāja-ssvāyambhuvo-'bhava-tkila | (svāyambhūrabhavat)
sarvā-nbhāgavatān kṛtvā śrīvaikuṇṭha-ntadā-'gamat || 23|| (kṛttvā, tadāgamat)
bhūtvā gopāśca te sarve vrajamaṇḍalavāsinaḥ |
nihatya rākṣasān sarvā-ngoloka-ntu tadā yayuḥ || 24||
|| iti śrīskāndapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyā-mpañcamo-'dhyāyaḥ || 5 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.