പഞ്ചസ്തവി – 2 ചര്ചാസ്തവഃ >>
സൌന്ദര്യവിഭ്രമഭുവോ ഭുവനാധിപത്യ-
-സങ്കല്പകല്പതരവസ്ത്രിപുരേ ജയന്തി ।
ഏതേ കവിത്വകുമദപ്രകരാവബോധ-
-പൂര്ണേന്ദവസ്ത്വയി ജഗജ്ജനനി പ്രണാമാഃ ॥ 1 ॥
ദേവി സ്തുതിവ്യതികരേ കൃതബുദ്ധയസ്തേ
വാചസ്പതി പ്രഭൃതയോഽപി ജഡീ ഭവന്തി ।
തസ്മാന്നിസര്ഗജഡിമാ കതമോഽഹമത്ര
സ്തോത്രം തവ ത്രിപുരതാപനപത്നി കര്തുമ് ॥ 2 ॥
മാതസ്തഥാപി ഭവതീം ഭവതീവ്രതാപ-
-വിച്ഛിത്തയേ സ്തുതിമഹാര്ണവ കര്ണധാരഃ ।
സ്തോതും ഭവാനി സ ഭവച്ചരണാരവിന്ദ-
-ഭക്തിഗ്രഹഃ കിമപി മാം മുഖരീ കരോതി ॥ 3 ॥
സൂതേ ജഗന്തി ഭവതീ ഭവതീ ബിഭര്തി
ജാഗര്തി തത്ക്ഷയകൃതേ ഭവതീ ഭവാനി ।
മോഹം ഭിനത്തി ഭവതീ ഭവതീ രുണദ്ധി
ലീലായിതം ജയതി ചിത്രമിദം ഭവത്യാഃ ॥ 4 ॥
യസ്മിന്മനാഗപി നവാമ്ബുജപത്രഗൌരീം
ഗൌരീം പ്രസാദമധുരാം ദൃശമാദധാസി ।
തസ്മിന്നിരന്തരമനങ്ഗശരാവകീര്ണ-
-സീമന്തിനീനയനസന്തതയഃ പതന്തി ॥ 5 ॥
പൃഥ്വീഭുജോഽപ്യുദയനപ്രഭവസ്യ തസ്യ
വിദ്യാധര പ്രണതി ചുമ്ബിത പാദപീഠഃ ।
തച്ചക്രവര്തിപദവീപ്രണയഃ സ ഏഷഃ
ത്വത്പാദപങ്കജരജഃ കണജഃ പ്രസാദഃ ॥ 6 ॥
ത്വത്പാദപങ്കജരജ പ്രണിപാതപൂര്വൈഃ
പുണ്യൈരനല്പമതിഭിഃ കൃതിഭിഃ കവീന്ദ്രൈഃ ।
ക്ഷീരക്ഷപാകരദുകൂലഹിമാവദാതാ
കൈരപ്യവാപി ഭുവനത്രിതയേഽപി കീര്തിഃ ॥ 7 ॥
കല്പദ്രുമപ്രസവകല്പിതചിത്രപൂജാം
ഉദ്ദീപിത പ്രിയതമാമദരക്തഗീതിമ് ।
നിത്യം ഭവാനി ഭവതീമുപവീണയന്തി
വിദ്യാധരാഃ കനകശൈലഗുഹാഗൃഹേഷു ॥ 8 ॥
ലക്ഷ്മീവശീകരണകര്മണി കാമിനീനാം
ആകര്ഷണവ്യതികരേഷു ച സിദ്ധമന്ത്രഃ ।
നീരന്ധ്രമോഹതിമിരച്ഛിദുരപ്രദീപോ
ദേവി ത്വദങ്ഘ്രിജനിതോ ജയതി പ്രസാദഃ ॥ 9 ॥
ദേവി ത്വദങ്ഘ്രിനഖരത്നഭുവോ മയൂഖാഃ
പ്രത്യഗ്രമൌക്തികരുചോ മുദമുദ്വഹന്തി ।
സേവാനതിവ്യതികരേ സുരസുന്ദരീണാം
സീമന്തസീമ്നി കുസുമസ്തബകായിതം യൈഃ ॥ 10 ॥
മൂര്ധ്നി സ്ഫുരത്തുഹിനദീധിതിദീപ്തിദീപ്തം
മധ്യേ ലലാടമമരായുധരശ്മിചിത്രമ് ।
ഹൃച്ചക്രചുമ്ബി ഹുതഭുക്കണികാനുകാരി
ജ്യോതിര്യദേതദിദമമ്ബ തവ സ്വരൂപമ് ॥ 11 ॥
രൂപം തവ സ്ഫുരിതചന്ദ്രമരീചിഗൌരം
ആലോകതേ ശിരസി വാഗധിദൈവതം യഃ ।
നിഃസീമസൂക്തിരചനാമൃതനിര്ഝരസ്യ
തസ്യ പ്രസാദമധുരാഃ പ്രസരന്തി വാചഃ ॥ 12 ॥
സിന്ദൂരപാംസുപടലച്ഛുരിതാമിവ ദ്യാം
ത്വത്തേജസാ ജതുരസസ്നപിതാമിവോര്വീമ് ।
യഃ പശ്യതി ക്ഷണമപി ത്രിപുരേ വിഹായ
വ്രീഡാം മൃഡാനി സുദൃശസ്തമനുദ്രവന്തി ॥ 13 ॥
മാതര്മുഹൂര്തമപി യഃ സ്മരതി സ്വരൂപം
ലാക്ഷാരസപ്രസരതന്തുനിഭം ഭവത്യാഃ ।
ധ്യായന്ത്യനന്യമനസസ്തമനങ്ഗതപ്താഃ
പ്രദ്യുമ്നസീമ്നി സുഭഗത്വഗുണം തരുണ്യഃ ॥ 14 ॥
യോഽയം ചകാസ്തി ഗഗനാര്ണവരത്നമിന്ദുഃ
യോഽയം സുരാസുരഗുരുഃ പുരുഷഃ പുരാണഃ ।
യദ്വാമമര്ധമിദമന്ധകസൂദനസ്യ
ദേവി ത്വമേവ തദിതി പ്രതിപാദയന്തി ॥ 15 ॥
ഇച്ഛാനുരൂപമനുരൂപഗുണപ്രകര്ഷ
സങ്കര്ഷിണി ത്വമഭിമൃശ്യ യദാ ബിഭര്ഷി ।
ജായേത സ ത്രിഭുവനൈക ഗുരുസ്തദാനീം
ദേവഃ ശിവോഽപി ഭുവനത്രയസൂത്രധാരഃ ॥ 16 ॥
ധ്യാതാസി ഹൈമവതി യേന ഹിമാംശുരശ്മി-
-മാലാമലദ്യുതിരകല്മഷമാനസേന ।
തസ്യാവിലമ്ബമനവദ്യമനന്തകല്പം
അല്പൈര്ദിനൈഃ സൃജസി സുന്ദരി വാഗ്വിലാസമ് ॥ 17 ॥
ആധാരമാരുതനിരോധവശേന യേഷാം
സിന്ദൂരരഞ്ജിതസരോജഗുണാനുകാരി ।
ദീപ്തം ഹൃദി സ്ഫുരതി ദേവി വപുസ്ത്വദീയം
ധ്യായന്തി താനിഹ സമീഹിതസിദ്ധിസാര്ഥാഃ ॥ 18 ॥
യേ ചിന്തയന്ത്യരുണമണ്ഡലമധ്യവര്തി
രൂപം തവാമ്ബ നവയാവകപങ്കപിങ്ഗമ് ।
തേഷാം സദൈവ കുസുമായുധബാണഭിന്ന-
-വക്ഷഃസ്ഥലാ മൃഗദൃശോ വശഗാ ഭവന്തി ॥ 19 ॥
ത്വാമൈന്ദവീമിവ കലാമനുഫാലദേശം
ഉദ്ഭാസിതാമ്ബരതലാമവലോകയന്തഃ ।
സദ്യോ ഭവാനി സുധിയഃ കവയോ ഭവന്തി
ത്വം ഭാവനാഹിതധിയാം കുലകാമധേനുഃ ॥ 20 ॥
ശര്വാണി സര്വജനവന്ദിതപാദപദ്മേ
പദ്മച്ഛദദ്യുതിവിഡമ്ബിതനേത്രലക്ഷ്മി ।
നിഷ്പാപമൂര്തിജനമാനസരാജഹംസി
ഹംസി ത്വമാപദമനേകവിധാം ജനസ്യ ॥ 21 ॥
ഉത്തപ്തഹേമരുചിരേ ത്രിപുരേ പുനീഹി
ചേതശ്ചിരന്തനമഘൌഘവനം ലുനീഹി ।
കാരാഗൃഹേ നിഗലബന്ധനയന്ത്രിതസ്യ
ത്വത്സംസ്മൃതൌ ഝടിതി മേ നിഗലാസ്ത്രുടന്തി ॥ 22 ॥
ത്വാം വ്യാപിനീതി സുമനാ ഇതി കുണ്ഡലീതി
ത്വാം കാമിനീതി കമലേതി കലാവതീതി ।
ത്വാം മാലിനീതി ലലിതേത്യപരാജിതേതി
ദേവി സ്തുവന്തി വിജയേതി ജയേത്യുമേതി ॥ 23 ॥
ഉദ്ദാമകാമപരമാര്ഥസരോജഖണ്ഡ-
ചണ്ഡദ്യുതിദ്യുതിമപാസിതഷഡ്വികാരാമ് ।
മോഹദ്വിപേന്ദ്രകദനോദ്യതബോധസിംഹ-
-ലീലാഗുഹാം ഭഗവതീം ത്രിപുരാം നമാമി ॥ 24 ॥
ഗണേശവടുകസ്തുതാ രതിസഹായകാമാന്വിതാ
സ്മരാരിവരവിഷ്ടരാ കുസുമബാണബാണൈര്യുതാ ।
അനങ്ഗകുസുമാദിഭിഃ പരിവൃതാ ച സിദ്ധൈസ്ത്രിഭിഃ
കദമ്ബവനമധ്യഗാ ത്രിപുരസുന്ദരീ പാതു നഃ ॥ 25 ॥
രുദ്രാണി വിദ്രുമമയീം പ്രതിമാമിവ ത്വാം
യേ ചിന്തയന്ത്യരുണകാന്തിമനന്യരൂപാമ് ।
താനേത്യ പക്ഷ്മലദൃശഃ പ്രസഭം ഭജന്തേ
കണ്ഠാവസക്തമൃദുബാഹുലതാസ്തരുണ്യഃ ॥ 26 ॥
ത്വദ്രൂപൈകനിരൂപണപ്രണയിതാബന്ധോ ദൃശോസ്ത്വദ്ഗുണ-
-ഗ്രാമാകര്ണനരാഗിതാ ശ്രവണയോസ്ത്വത്സംസ്മൃതിശ്ചേതസി ।
ത്വത്പാദാര്ചനചാതുരീ കരയുഗേ ത്വത്കീര്തിതം വാചി മേ
കുത്രാപി ത്വദുപാസനവ്യസനിതാ മേ ദേവി മാ ശാമ്യതു ॥ 27 ॥
ത്വദ്രൂപമുല്ലസിതദാഡിമപുഷ്പരക്തം
ഉദ്ഭാവയേന്മദനദൈവതമക്ഷരം യഃ ।
തം രൂപഹീനമപി മന്മഥനിര്വിശേഷം
ആലോകയന്ത്യുരുനിതമ്ബതടാസ്തരുണ്യഃ ॥ 28 ॥
ബ്രഹ്മേന്ദ്രരുദ്രഹരിചന്ദ്രസഹസ്രരശ്മി-
-സ്കന്ദദ്വിപാനനഹുതാശനവന്ദിതായൈ ।
വാഗീശ്വരി ത്രിഭുവനേശ്വരി വിശ്വമാതഃ
അന്തര്ബഹിശ്ച കൃതസംസ്ഥിതയേ നമസ്തേ ॥ 29 ॥
കസ്തോത്രമേതദനുവാസരമീശ്വരായാഃ
ശ്രേയസ്കരം പഠതി വാ യദി വാ ശൃണോതി ।
തസ്യേപ്സിതം ഫലതി രാജഭിരീഡ്യതേഽസൌ
ജായേത സ പ്രിയതമോ മദിരേക്ഷണാനാമ് ॥ 30 ॥
ഇതി ശ്രീകാലിദാസ വിരചിത പഞ്ചസ്തവ്യാം ദ്വിതീയഃ ചര്ചാസ്തവഃ ।
Roman (IAST) Transliteration
pañcastavi – 2 carcāstavaḥ >>
saundaryavibhramabhuvo bhuvanādhipatya-
-saṅkalpakalpataravastripure jayanti |
ete kavitvakumadaprakarāvabodha-
-pūrṇendavastvayi jagajjanani praṇāmāḥ || 1 ||
devi stutivyatikare kṛtabuddhayaste
vācaspati prabhṛtayo'pi jaḍī bhavanti |
tasmānnisargajaḍimā katamo'hamatra
stotraṃ tava tripuratāpanapatni kartum || 2 ||
mātastathāpi bhavatīṃ bhavatīvratāpa-
-vicchittaye stutimahārṇava karṇadhāraḥ |
stotuṃ bhavāni sa bhavaccaraṇāravinda-
-bhaktigrahaḥ kimapi māṃ mukharī karoti || 3 ||
sūte jaganti bhavatī bhavatī bibharti
jāgarti tatkṣayakṛte bhavatī bhavāni |
mohaṃ bhinatti bhavatī bhavatī ruṇaddhi
līlāyitaṃ jayati citramidaṃ bhavatyāḥ || 4 ||
yasminmanāgapi navāmbujapatragaurīṃ
gaurīṃ prasādamadhurāṃ dṛśamādadhāsi |
tasminnirantaramanaṅgaśarāvakīrṇa-
-sīmantinīnayanasantatayaḥ patanti || 5 ||
pṛthvībhujo'pyudayanaprabhavasya tasya
vidyādhara praṇati cumbita pādapīṭhaḥ |
taccakravartipadavīpraṇayaḥ sa eṣaḥ
tvatpādapaṅkajarajaḥ kaṇajaḥ prasādaḥ || 6 ||
tvatpādapaṅkajaraja praṇipātapūrvaiḥ
puṇyairanalpamatibhiḥ kṛtibhiḥ kavīndraiḥ |
kṣīrakṣapākaradukūlahimāvadātā
kairapyavāpi bhuvanatritaye'pi kīrtiḥ || 7 ||
kalpadrumaprasavakalpitacitrapūjāṃ
uddīpita priyatamāmadaraktagītim |
nityaṃ bhavāni bhavatīmupavīṇayanti
vidyādharāḥ kanakaśailaguhāgṛheṣu || 8 ||
lakṣmīvaśīkaraṇakarmaṇi kāminīnāṃ
ākarṣaṇavyatikareṣu ca siddhamantraḥ |
nīrandhramohatimiracchidurapradīpo
devi tvadaṅghrijanito jayati prasādaḥ || 9 ||
devi tvadaṅghrinakharatnabhuvo mayūkhāḥ
pratyagramauktikaruco mudamudvahanti |
sevānativyatikare surasundarīṇāṃ
sīmantasīmni kusumastabakāyitaṃ yaiḥ || 10 ||
mūrdhni sphurattuhinadīdhitidīptidīptaṃ
madhye lalāṭamamarāyudharaśmicitram |
hṛccakracumbi hutabhukkaṇikānukāri
jyotiryadetadidamamba tava svarūpam || 11 ||
rūpaṃ tava sphuritacandramarīcigauraṃ
ālokate śirasi vāgadhidaivataṃ yaḥ |
niḥsīmasūktiracanāmṛtanirjharasya
tasya prasādamadhurāḥ prasaranti vācaḥ || 12 ||
sindūrapāṃsupaṭalacchuritāmiva dyāṃ
tvattejasā jaturasasnapitāmivorvīm |
yaḥ paśyati kṣaṇamapi tripure vihāya
vrīḍāṃ mṛḍāni sudṛśastamanudravanti || 13 ||
mātarmuhūrtamapi yaḥ smarati svarūpaṃ
lākṣārasaprasaratantunibhaṃ bhavatyāḥ |
dhyāyantyananyamanasastamanaṅgataptāḥ
pradyumnasīmni subhagatvaguṇaṃ taruṇyaḥ || 14 ||
yo'yaṃ cakāsti gaganārṇavaratnaminduḥ
yo'yaṃ surāsuraguruḥ puruṣaḥ purāṇaḥ |
yadvāmamardhamidamandhakasūdanasya
devi tvameva taditi pratipādayanti || 15 ||
icchānurūpamanurūpaguṇaprakarṣa
saṅkarṣiṇi tvamabhimṛśya yadā bibharṣi |
jāyeta sa tribhuvanaika gurustadānīṃ
devaḥ śivo'pi bhuvanatrayasūtradhāraḥ || 16 ||
dhyātāsi haimavati yena himāṃśuraśmi-
-mālāmaladyutirakalmaṣamānasena |
tasyāvilambamanavadyamanantakalpaṃ
alpairdinaiḥ sṛjasi sundari vāgvilāsam || 17 ||
ādhāramārutanirodhavaśena yeṣāṃ
sindūrarañjitasarojaguṇānukāri |
dīptaṃ hṛdi sphurati devi vapustvadīyaṃ
dhyāyanti tāniha samīhitasiddhisārthāḥ || 18 ||
ye cintayantyaruṇamaṇḍalamadhyavarti
rūpaṃ tavāmba navayāvakapaṅkapiṅgam |
teṣāṃ sadaiva kusumāyudhabāṇabhinna-
-vakṣaḥsthalā mṛgadṛśo vaśagā bhavanti || 19 ||
tvāmaindavīmiva kalāmanuphāladeśaṃ
udbhāsitāmbaratalāmavalokayantaḥ |
sadyo bhavāni sudhiyaḥ kavayo bhavanti
tvaṃ bhāvanāhitadhiyāṃ kulakāmadhenuḥ || 20 ||
śarvāṇi sarvajanavanditapādapadme
padmacchadadyutiviḍambitanetralakṣmi |
niṣpāpamūrtijanamānasarājahaṃsi
haṃsi tvamāpadamanekavidhāṃ janasya || 21 ||
uttaptahemarucire tripure punīhi
cetaścirantanamaghaughavanaṃ lunīhi |
kārāgṛhe nigalabandhanayantritasya
tvatsaṃsmṛtau jhaṭiti me nigalāstruṭanti || 22 ||
tvāṃ vyāpinīti sumanā iti kuṇḍalīti
tvāṃ kāminīti kamaleti kalāvatīti |
tvāṃ mālinīti lalitetyaparājiteti
devi stuvanti vijayeti jayetyumeti || 23 ||
uddāmakāmaparamārthasarojakhaṇḍa-
caṇḍadyutidyutimapāsitaṣaḍvikārām |
mohadvipendrakadanodyatabodhasiṃha-
-līlāguhāṃ bhagavatīṃ tripurāṃ namāmi || 24 ||
gaṇeśavaṭukastutā ratisahāyakāmānvitā
smarārivaraviṣṭarā kusumabāṇabāṇairyutā |
anaṅgakusumādibhiḥ parivṛtā ca siddhaistribhiḥ
kadambavanamadhyagā tripurasundarī pātu naḥ || 25 ||
rudrāṇi vidrumamayīṃ pratimāmiva tvāṃ
ye cintayantyaruṇakāntimananyarūpām |
tānetya pakṣmaladṛśaḥ prasabhaṃ bhajante
kaṇṭhāvasaktamṛdubāhulatāstaruṇyaḥ || 26 ||
tvadrūpaikanirūpaṇapraṇayitābandho dṛśostvadguṇa-
-grāmākarṇanarāgitā śravaṇayostvatsaṃsmṛtiścetasi |
tvatpādārcanacāturī karayuge tvatkīrtitaṃ vāci me
kutrāpi tvadupāsanavyasanitā me devi mā śāmyatu || 27 ||
tvadrūpamullasitadāḍimapuṣparaktaṃ
udbhāvayenmadanadaivatamakṣaraṃ yaḥ |
taṃ rūpahīnamapi manmathanirviśeṣaṃ
ālokayantyurunitambataṭāstaruṇyaḥ || 28 ||
brahmendrarudraharicandrasahasraraśmi-
-skandadvipānanahutāśanavanditāyai |
vāgīśvari tribhuvaneśvari viśvamātaḥ
antarbahiśca kṛtasaṃsthitaye namaste || 29 ||
kastotrametadanuvāsaramīśvarāyāḥ
śreyaskaraṃ paṭhati vā yadi vā śṛṇoti |
tasyepsitaṃ phalati rājabhirīḍyate'sau
jāyeta sa priyatamo madirekṣaṇānām || 30 ||
iti śrīkālidāsa viracita pañcastavyāṃ dvitīyaḥ carcāstavaḥ |
Sanskrit — Devanagari (original)
पञ्चस्तवि – 2 चर्चास्तवः >>
सौन्दर्यविभ्रमभुवो भुवनाधिपत्य-
-सङ्कल्पकल्पतरवस्त्रिपुरे जयन्ति ।
एते कवित्वकुमदप्रकरावबोध-
-पूर्णेन्दवस्त्वयि जगज्जननि प्रणामाः ॥ 1 ॥
देवि स्तुतिव्यतिकरे कृतबुद्धयस्ते
वाचस्पति प्रभृतयोऽपि जडी भवन्ति ।
तस्मान्निसर्गजडिमा कतमोऽहमत्र
स्तोत्रं तव त्रिपुरतापनपत्नि कर्तुम् ॥ 2 ॥
मातस्तथापि भवतीं भवतीव्रताप-
-विच्छित्तये स्तुतिमहार्णव कर्णधारः ।
स्तोतुं भवानि स भवच्चरणारविन्द-
-भक्तिग्रहः किमपि मां मुखरी करोति ॥ 3 ॥
सूते जगन्ति भवती भवती बिभर्ति
जागर्ति तत्क्षयकृते भवती भवानि ।
मोहं भिनत्ति भवती भवती रुणद्धि
लीलायितं जयति चित्रमिदं भवत्याः ॥ 4 ॥
यस्मिन्मनागपि नवाम्बुजपत्रगौरीं
गौरीं प्रसादमधुरां दृशमादधासि ।
तस्मिन्निरन्तरमनङ्गशरावकीर्ण-
-सीमन्तिनीनयनसन्ततयः पतन्ति ॥ 5 ॥
पृथ्वीभुजोऽप्युदयनप्रभवस्य तस्य
विद्याधर प्रणति चुम्बित पादपीठः ।
तच्चक्रवर्तिपदवीप्रणयः स एषः
त्वत्पादपङ्कजरजः कणजः प्रसादः ॥ 6 ॥
त्वत्पादपङ्कजरज प्रणिपातपूर्वैः
पुण्यैरनल्पमतिभिः कृतिभिः कवीन्द्रैः ।
क्षीरक्षपाकरदुकूलहिमावदाता
कैरप्यवापि भुवनत्रितयेऽपि कीर्तिः ॥ 7 ॥
कल्पद्रुमप्रसवकल्पितचित्रपूजां
उद्दीपित प्रियतमामदरक्तगीतिम् ।
नित्यं भवानि भवतीमुपवीणयन्ति
विद्याधराः कनकशैलगुहागृहेषु ॥ 8 ॥
लक्ष्मीवशीकरणकर्मणि कामिनीनां
आकर्षणव्यतिकरेषु च सिद्धमन्त्रः ।
नीरन्ध्रमोहतिमिरच्छिदुरप्रदीपो
देवि त्वदङ्घ्रिजनितो जयति प्रसादः ॥ 9 ॥
देवि त्वदङ्घ्रिनखरत्नभुवो मयूखाः
प्रत्यग्रमौक्तिकरुचो मुदमुद्वहन्ति ।
सेवानतिव्यतिकरे सुरसुन्दरीणां
सीमन्तसीम्नि कुसुमस्तबकायितं यैः ॥ 10 ॥
मूर्ध्नि स्फुरत्तुहिनदीधितिदीप्तिदीप्तं
मध्ये ललाटममरायुधरश्मिचित्रम् ।
हृच्चक्रचुम्बि हुतभुक्कणिकानुकारि
ज्योतिर्यदेतदिदमम्ब तव स्वरूपम् ॥ 11 ॥
रूपं तव स्फुरितचन्द्रमरीचिगौरं
आलोकते शिरसि वागधिदैवतं यः ।
निःसीमसूक्तिरचनामृतनिर्झरस्य
तस्य प्रसादमधुराः प्रसरन्ति वाचः ॥ 12 ॥
सिन्दूरपांसुपटलच्छुरितामिव द्यां
त्वत्तेजसा जतुरसस्नपितामिवोर्वीम् ।
यः पश्यति क्षणमपि त्रिपुरे विहाय
व्रीडां मृडानि सुदृशस्तमनुद्रवन्ति ॥ 13 ॥
मातर्मुहूर्तमपि यः स्मरति स्वरूपं
लाक्षारसप्रसरतन्तुनिभं भवत्याः ।
ध्यायन्त्यनन्यमनसस्तमनङ्गतप्ताः
प्रद्युम्नसीम्नि सुभगत्वगुणं तरुण्यः ॥ 14 ॥
योऽयं चकास्ति गगनार्णवरत्नमिन्दुः
योऽयं सुरासुरगुरुः पुरुषः पुराणः ।
यद्वाममर्धमिदमन्धकसूदनस्य
देवि त्वमेव तदिति प्रतिपादयन्ति ॥ 15 ॥
इच्छानुरूपमनुरूपगुणप्रकर्ष
सङ्कर्षिणि त्वमभिमृश्य यदा बिभर्षि ।
जायेत स त्रिभुवनैक गुरुस्तदानीं
देवः शिवोऽपि भुवनत्रयसूत्रधारः ॥ 16 ॥
ध्यातासि हैमवति येन हिमांशुरश्मि-
-मालामलद्युतिरकल्मषमानसेन ।
तस्याविलम्बमनवद्यमनन्तकल्पं
अल्पैर्दिनैः सृजसि सुन्दरि वाग्विलासम् ॥ 17 ॥
आधारमारुतनिरोधवशेन येषां
सिन्दूररञ्जितसरोजगुणानुकारि ।
दीप्तं हृदि स्फुरति देवि वपुस्त्वदीयं
ध्यायन्ति तानिह समीहितसिद्धिसार्थाः ॥ 18 ॥
ये चिन्तयन्त्यरुणमण्डलमध्यवर्ति
रूपं तवाम्ब नवयावकपङ्कपिङ्गम् ।
तेषां सदैव कुसुमायुधबाणभिन्न-
-वक्षःस्थला मृगदृशो वशगा भवन्ति ॥ 19 ॥
त्वामैन्दवीमिव कलामनुफालदेशं
उद्भासिताम्बरतलामवलोकयन्तः ।
सद्यो भवानि सुधियः कवयो भवन्ति
त्वं भावनाहितधियां कुलकामधेनुः ॥ 20 ॥
शर्वाणि सर्वजनवन्दितपादपद्मे
पद्मच्छदद्युतिविडम्बितनेत्रलक्ष्मि ।
निष्पापमूर्तिजनमानसराजहंसि
हंसि त्वमापदमनेकविधां जनस्य ॥ 21 ॥
उत्तप्तहेमरुचिरे त्रिपुरे पुनीहि
चेतश्चिरन्तनमघौघवनं लुनीहि ।
कारागृहे निगलबन्धनयन्त्रितस्य
त्वत्संस्मृतौ झटिति मे निगलास्त्रुटन्ति ॥ 22 ॥
त्वां व्यापिनीति सुमना इति कुण्डलीति
त्वां कामिनीति कमलेति कलावतीति ।
त्वां मालिनीति ललितेत्यपराजितेति
देवि स्तुवन्ति विजयेति जयेत्युमेति ॥ 23 ॥
उद्दामकामपरमार्थसरोजखण्ड-
चण्डद्युतिद्युतिमपासितषड्विकाराम् ।
मोहद्विपेन्द्रकदनोद्यतबोधसिंह-
-लीलागुहां भगवतीं त्रिपुरां नमामि ॥ 24 ॥
गणेशवटुकस्तुता रतिसहायकामान्विता
स्मरारिवरविष्टरा कुसुमबाणबाणैर्युता ।
अनङ्गकुसुमादिभिः परिवृता च सिद्धैस्त्रिभिः
कदम्बवनमध्यगा त्रिपुरसुन्दरी पातु नः ॥ 25 ॥
रुद्राणि विद्रुममयीं प्रतिमामिव त्वां
ये चिन्तयन्त्यरुणकान्तिमनन्यरूपाम् ।
तानेत्य पक्ष्मलदृशः प्रसभं भजन्ते
कण्ठावसक्तमृदुबाहुलतास्तरुण्यः ॥ 26 ॥
त्वद्रूपैकनिरूपणप्रणयिताबन्धो दृशोस्त्वद्गुण-
-ग्रामाकर्णनरागिता श्रवणयोस्त्वत्संस्मृतिश्चेतसि ।
त्वत्पादार्चनचातुरी करयुगे त्वत्कीर्तितं वाचि मे
कुत्रापि त्वदुपासनव्यसनिता मे देवि मा शाम्यतु ॥ 27 ॥
त्वद्रूपमुल्लसितदाडिमपुष्परक्तं
उद्भावयेन्मदनदैवतमक्षरं यः ।
तं रूपहीनमपि मन्मथनिर्विशेषं
आलोकयन्त्युरुनितम्बतटास्तरुण्यः ॥ 28 ॥
ब्रह्मेन्द्ररुद्रहरिचन्द्रसहस्ररश्मि-
-स्कन्दद्विपाननहुताशनवन्दितायै ।
वागीश्वरि त्रिभुवनेश्वरि विश्वमातः
अन्तर्बहिश्च कृतसंस्थितये नमस्ते ॥ 29 ॥
कस्तोत्रमेतदनुवासरमीश्वरायाः
श्रेयस्करं पठति वा यदि वा शृणोति ।
तस्येप्सितं फलति राजभिरीड्यतेऽसौ
जायेत स प्रियतमो मदिरेक्षणानाम् ॥ 30 ॥
इति श्रीकालिदास विरचित पञ्चस्तव्यां द्वितीयः चर्चास्तवः ।
pañcastavi – 2 carcāstavaḥ >>
saundaryavibhramabhuvo bhuvanādhipatya-
-saṅkalpakalpataravastripure jayanti |
ete kavitvakumadaprakarāvabodha-
-pūrṇendavastvayi jagajjanani praṇāmāḥ || 1 ||
devi stutivyatikare kṛtabuddhayaste
vācaspati prabhṛtayo'pi jaḍī bhavanti |
tasmānnisargajaḍimā katamo'hamatra
stotraṃ tava tripuratāpanapatni kartum || 2 ||
mātastathāpi bhavatīṃ bhavatīvratāpa-
-vicchittaye stutimahārṇava karṇadhāraḥ |
stotuṃ bhavāni sa bhavaccaraṇāravinda-
-bhaktigrahaḥ kimapi māṃ mukharī karoti || 3 ||
sūte jaganti bhavatī bhavatī bibharti
jāgarti tatkṣayakṛte bhavatī bhavāni |
mohaṃ bhinatti bhavatī bhavatī ruṇaddhi
līlāyitaṃ jayati citramidaṃ bhavatyāḥ || 4 ||
yasminmanāgapi navāmbujapatragaurīṃ
gaurīṃ prasādamadhurāṃ dṛśamādadhāsi |
tasminnirantaramanaṅgaśarāvakīrṇa-
-sīmantinīnayanasantatayaḥ patanti || 5 ||
pṛthvībhujo'pyudayanaprabhavasya tasya
vidyādhara praṇati cumbita pādapīṭhaḥ |
taccakravartipadavīpraṇayaḥ sa eṣaḥ
tvatpādapaṅkajarajaḥ kaṇajaḥ prasādaḥ || 6 ||
tvatpādapaṅkajaraja praṇipātapūrvaiḥ
puṇyairanalpamatibhiḥ kṛtibhiḥ kavīndraiḥ |
kṣīrakṣapākaradukūlahimāvadātā
kairapyavāpi bhuvanatritaye'pi kīrtiḥ || 7 ||
kalpadrumaprasavakalpitacitrapūjāṃ
uddīpita priyatamāmadaraktagītim |
nityaṃ bhavāni bhavatīmupavīṇayanti
vidyādharāḥ kanakaśailaguhāgṛheṣu || 8 ||
lakṣmīvaśīkaraṇakarmaṇi kāminīnāṃ
ākarṣaṇavyatikareṣu ca siddhamantraḥ |
nīrandhramohatimiracchidurapradīpo
devi tvadaṅghrijanito jayati prasādaḥ || 9 ||
devi tvadaṅghrinakharatnabhuvo mayūkhāḥ
pratyagramauktikaruco mudamudvahanti |
sevānativyatikare surasundarīṇāṃ
sīmantasīmni kusumastabakāyitaṃ yaiḥ || 10 ||
mūrdhni sphurattuhinadīdhitidīptidīptaṃ
madhye lalāṭamamarāyudharaśmicitram |
hṛccakracumbi hutabhukkaṇikānukāri
jyotiryadetadidamamba tava svarūpam || 11 ||
rūpaṃ tava sphuritacandramarīcigauraṃ
ālokate śirasi vāgadhidaivataṃ yaḥ |
niḥsīmasūktiracanāmṛtanirjharasya
tasya prasādamadhurāḥ prasaranti vācaḥ || 12 ||
sindūrapāṃsupaṭalacchuritāmiva dyāṃ
tvattejasā jaturasasnapitāmivorvīm |
yaḥ paśyati kṣaṇamapi tripure vihāya
vrīḍāṃ mṛḍāni sudṛśastamanudravanti || 13 ||
mātarmuhūrtamapi yaḥ smarati svarūpaṃ
lākṣārasaprasaratantunibhaṃ bhavatyāḥ |
dhyāyantyananyamanasastamanaṅgataptāḥ
pradyumnasīmni subhagatvaguṇaṃ taruṇyaḥ || 14 ||
yo'yaṃ cakāsti gaganārṇavaratnaminduḥ
yo'yaṃ surāsuraguruḥ puruṣaḥ purāṇaḥ |
yadvāmamardhamidamandhakasūdanasya
devi tvameva taditi pratipādayanti || 15 ||
icchānurūpamanurūpaguṇaprakarṣa
saṅkarṣiṇi tvamabhimṛśya yadā bibharṣi |
jāyeta sa tribhuvanaika gurustadānīṃ
devaḥ śivo'pi bhuvanatrayasūtradhāraḥ || 16 ||
dhyātāsi haimavati yena himāṃśuraśmi-
-mālāmaladyutirakalmaṣamānasena |
tasyāvilambamanavadyamanantakalpaṃ
alpairdinaiḥ sṛjasi sundari vāgvilāsam || 17 ||
ādhāramārutanirodhavaśena yeṣāṃ
sindūrarañjitasarojaguṇānukāri |
dīptaṃ hṛdi sphurati devi vapustvadīyaṃ
dhyāyanti tāniha samīhitasiddhisārthāḥ || 18 ||
ye cintayantyaruṇamaṇḍalamadhyavarti
rūpaṃ tavāmba navayāvakapaṅkapiṅgam |
teṣāṃ sadaiva kusumāyudhabāṇabhinna-
-vakṣaḥsthalā mṛgadṛśo vaśagā bhavanti || 19 ||
tvāmaindavīmiva kalāmanuphāladeśaṃ
udbhāsitāmbaratalāmavalokayantaḥ |
sadyo bhavāni sudhiyaḥ kavayo bhavanti
tvaṃ bhāvanāhitadhiyāṃ kulakāmadhenuḥ || 20 ||
śarvāṇi sarvajanavanditapādapadme
padmacchadadyutiviḍambitanetralakṣmi |
niṣpāpamūrtijanamānasarājahaṃsi
haṃsi tvamāpadamanekavidhāṃ janasya || 21 ||
uttaptahemarucire tripure punīhi
cetaścirantanamaghaughavanaṃ lunīhi |
kārāgṛhe nigalabandhanayantritasya
tvatsaṃsmṛtau jhaṭiti me nigalāstruṭanti || 22 ||
tvāṃ vyāpinīti sumanā iti kuṇḍalīti
tvāṃ kāminīti kamaleti kalāvatīti |
tvāṃ mālinīti lalitetyaparājiteti
devi stuvanti vijayeti jayetyumeti || 23 ||
uddāmakāmaparamārthasarojakhaṇḍa-
caṇḍadyutidyutimapāsitaṣaḍvikārām |
mohadvipendrakadanodyatabodhasiṃha-
-līlāguhāṃ bhagavatīṃ tripurāṃ namāmi || 24 ||
gaṇeśavaṭukastutā ratisahāyakāmānvitā
smarārivaraviṣṭarā kusumabāṇabāṇairyutā |
anaṅgakusumādibhiḥ parivṛtā ca siddhaistribhiḥ
kadambavanamadhyagā tripurasundarī pātu naḥ || 25 ||
rudrāṇi vidrumamayīṃ pratimāmiva tvāṃ
ye cintayantyaruṇakāntimananyarūpām |
tānetya pakṣmaladṛśaḥ prasabhaṃ bhajante
kaṇṭhāvasaktamṛdubāhulatāstaruṇyaḥ || 26 ||
tvadrūpaikanirūpaṇapraṇayitābandho dṛśostvadguṇa-
-grāmākarṇanarāgitā śravaṇayostvatsaṃsmṛtiścetasi |
tvatpādārcanacāturī karayuge tvatkīrtitaṃ vāci me
kutrāpi tvadupāsanavyasanitā me devi mā śāmyatu || 27 ||
tvadrūpamullasitadāḍimapuṣparaktaṃ
udbhāvayenmadanadaivatamakṣaraṃ yaḥ |
taṃ rūpahīnamapi manmathanirviśeṣaṃ
ālokayantyurunitambataṭāstaruṇyaḥ || 28 ||
brahmendrarudraharicandrasahasraraśmi-
-skandadvipānanahutāśanavanditāyai |
vāgīśvari tribhuvaneśvari viśvamātaḥ
antarbahiśca kṛtasaṃsthitaye namaste || 29 ||
kastotrametadanuvāsaramīśvarāyāḥ
śreyaskaraṃ paṭhati vā yadi vā śṛṇoti |
tasyepsitaṃ phalati rājabhirīḍyate'sau
jāyeta sa priyatamo madirekṣaṇānām || 30 ||
iti śrīkālidāsa viracita pañcastavyāṃ dvitīyaḥ carcāstavaḥ |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.