യാമാമനന്തി മുനയഃ പ്രകൃതിം പുരാണീം
വിദ്യേതി യാം ശ്രുതിരഹസ്യവിദോ വദന്തി ।
താമര്ധപല്ലവിതശങ്കരരൂപമുദ്രാം
ദേവീമനന്യശരണഃ ശരണം പ്രപദ്യേ ॥ 1 ॥
അമ്ബ സ്തവേഷു തവ താവദകര്തൃകാണി
കുണ്ഠീഭവന്തി വചസാമപി ഗുമ്ഭനാനി ।
ഡിമ്ഭസ്യ മേ സ്തുതിരസാവസമഞ്ജസാപി
വാത്സല്യനിഘ്നഹൃദയാം ഭവതീം ധിനോതു ॥ 2 ॥
വ്യോമേതി ബിന്ദുരിതി നാദ ഇതീന്ദുലേഖാ-
-രൂപേതി വാഗ്ഭവതനൂരിതി മാതൃകേതി ।
നിഃസ്യന്ദമാനസുഖബോധസുധാസ്വരൂപാ
വിദ്യോതസേ മനസി ഭാഗ്യവതാം ജനാനാമ് ॥ 3 ॥
ആവിര്ഭവത്പുലകസന്തതിഭിഃ ശരീരൈ-
-ര്നിഃസ്യന്ദമാനസലിലൈര്നയനൈശ്ച നിത്യമ് ।
വാഗ്ഭിശ്ച ഗദ്ഗദപദാഭിരുപാസതേ യേ
പാദൌ തവാമ്ബ ഭുവനേഷു ത ഏവ ധന്യാഃ ॥ 4 ॥
വക്ത്രം യദുദ്യതമഭിഷ്ടുതയേ ഭവത്യാ-
-സ്തുഭ്യം നമോ യദപി ദേവി ശിരഃ കരോതി ।
ചേതശ്ച യത്ത്വയി പരായണമമ്ബ താനി
കസ്യാപി കൈരപി ഭവന്തി തപോവിശേഷൈഃ ॥ 5 ॥
മൂലാലവാലകുഹരാദുദിതാ ഭവാനി
നിര്ഭിദ്യ ഷട്സരസിജാനി തടില്ലതേവ ।
ഭൂയോഽപി തത്ര വിശസി ധ്രുവമണ്ഡലേന്ദു-
-നിഃസ്യന്ദമാനപരമാമൃതതോയരൂപാ ॥ 6 ॥
ദഗ്ധം യദാ മദനമേകമനേകധാ തേ
മുഗ്ധഃ കടാക്ഷവിധിരങ്കുരയാഞ്ചകാര ।
ധത്തേ തദാപ്രഭൃതി ദേവി ലലാടനേത്രം
സത്യം ഹ്രിയൈവ മുകുലീകൃതമിന്ദുമൌലേഃ ॥ 7 ॥
അജ്ഞാതസമ്ഭവമനാകലിതാന്വവായം
ഭിക്ഷും കപാലിനമവാസസമദ്വിതീയമ് ।
പൂര്വം കരഗ്രഹണമങ്ഗലതോ ഭവത്യാഃ
ശമ്ഭും ക ഏവ ബുബുധേ ഗിരിരാജകന്യേ ॥ 8 ॥
ചര്മാമ്ബരം ച ശവഭസ്മവിലേപനം ച
ഭിക്ഷാടനം ച നടനം ച പരേതഭൂമൌ ।
വേതാലസംഹതിപരിഗ്രഹതാ ച ശമ്ഭോഃ
ശോഭാം ബിഭര്തി ഗിരിജേ തവ സാഹചര്യാത് ॥ 9 ॥
കല്പോപസംഹരണകേലിഷു പണ്ഡിതാനി
ചണ്ഡാനി ഖണ്ഡപരശോരപി താണ്ഡവാനി ।
ആലോകനേന തവ കോമലിതാനി മാത-
-ര്ലാസ്യാത്മനാ പരിണമന്തി ജഗദ്വിഭൂത്യൈ ॥ 10 ॥
ജന്തോരപശ്ചിമതനോഃ സതി കര്മസാമ്യേ
നിഃശേഷപാശപടലച്ഛിദുരാ നിമേഷാത് ।
കല്യാണി ദേശികകടാക്ഷസമാശ്രയേണ
കാരുണ്യതോ ഭവതി ശാമ്ഭവവേദദീക്ഷാ ॥ 11 ॥
മുക്താവിഭൂഷണവതീ നവവിദ്രുമാഭാ
യച്ചേതസി സ്ഫുരസി താരകിതേവ സന്ധ്യാ ।
ഏകഃ സ ഏവ ഭുവനത്രയസുന്ദരീണാം
കന്ദര്പതാം വ്രജതി പഞ്ചശരീം വിനാപി ॥ 12 ॥
യേ ഭാവയന്ത്യമൃതവാഹിഭിരംശുജാലൈ-
-രാപ്യായമാനഭുവനാമമൃതേശ്വരീം ത്വാമ് ।
തേ ലങ്ഘയന്തി നനു മാതരലങ്ഘനീയാം
ബ്രഹ്മാദിഭിഃ സുരവരൈരപി കാലകക്ഷാമ് ॥ 13 ॥
യഃ സ്ഫാടികാക്ഷഗുണപുസ്തകകുണ്ഡികാഢ്യാം
വ്യാഖ്യാസമുദ്യതകരാം ശരദിന്ദുശുഭ്രാമ് ।
പദ്മാസനാം ച ഹൃദയേ ഭവതീമുപാസ്തേ
മാതഃ സ വിശ്വകവിതാര്കികചക്രവര്തീ ॥ 14 ॥
ബര്ഹാവതംസയുതബര്ബരകേശപാശാം
ഗുഞ്ജാവലീകൃതഘനസ്തനഹാരശോഭാമ് ।
ശ്യാമാം പ്രവാലവദനാം സുകുമാരഹസ്താം
ത്വാമേവ നൌമി ശബരീം ശബരസ്യ ജായാമ് ॥ 15 ॥
അര്ധേന കിം നവലതാലലിതേന മുഗ്ധേ
ക്രീതം വിഭോഃ പരുഷമര്ധമിദം ത്വയേതി ।
ആലീജനസ്യ പരിഹാസവചാംസി മന്യേ
മന്ദസ്മിതേന തവ ദേവി ജഡീ ഭവന്തി ॥ 16 ॥
ബ്രഹ്മാണ്ഡ ബുദ്ബുദകദമ്ബകസങ്കുലോഽയം
മായോദധിര്വിവിധദുഃഖതരങ്ഗമാലഃ ।
ആശ്ചര്യമമ്ബ ഝടിതി പ്രലയം പ്രയാതി
ത്വദ്ധ്യാനസന്തതിമഹാബഡബാമുഖാഗ്നൌ ॥ 17 ॥
ദാക്ഷായണീതി കുടിലേതി കുഹാരിണീതി
കാത്യായനീതി കമലേതി കലാവതീതി ।
ഏകാ സതീ ഭഗവതീ പരമാര്ഥതോഽപി
സന്ദൃശ്യസേ ബഹുവിധാ നനു നര്തകീവ ॥ 18 ॥
ആനന്ദലക്ഷണമനാഹതനാമ്നി ദേശേ
നാദാത്മനാ പരിണതം തവ രൂപമീശേ ।
പ്രത്യങ്മുഖേന മനസാ പരിചീയമാനം
ശംസന്തി നേത്രസലിലൈഃ പുലകൈശ്ച ധന്യാഃ ॥ 19 ॥
ത്വം ചന്ദ്രികാ ശശിനി തിഗ്മരുചൌ രുചിസ്ത്വം
ത്വം ചേതനാസി പുരുഷേ പവനേ ബലം ത്വമ് ।
ത്വം സ്വാദുതാസി സലിലേ ശിഖിനി ത്വമൂഷ്മാ
നിഃസാരമേവ നിഖിലം ത്വദൃതേ യദി സ്യാത് ॥ 20 ॥
ജ്യോതീംഷി യദ്ദിവി ചരന്തി യദന്തരിക്ഷം
സൂതേ പയാംസി യദഹിര്ധരണീം ച ധത്തേ ।
യദ്വാതി വായുരനലോ യദുദര്ചിരാസ്തേ
തത്സര്വമമ്ബ തവ കേവലമാജ്ഞയൈവ ॥ 21 ॥
സങ്കോചമിച്ഛസി യദാ ഗിരിജേ തദാനീം
വാക്തര്കയോസ്ത്വമസി ഭൂമിരനാമരൂപാ ।
യദ്വാ വികാസമുപയാസി യദാ തദാനീം
ത്വന്നാമരൂപഗണനാഃ സുകരാ ഭവന്തി ॥ 22 ॥
ഭോഗായ ദേവി ഭവതീം കൃതിനഃ പ്രണമ്യ
ഭ്രൂകിങ്കരീകൃതസരോജഗൃഹാഃ സഹസ്രമ് ।
ചിന്താമണിപ്രചയകല്പിതകേലിശൈലേ
കല്പദ്രുമോപവന ഏവ ചിരം രമന്തേ ॥ 23 ॥
ഹര്തും ത്വമേവ ഭവസി ത്വദധീനമീശേ
സംസാരതാപമഖിലം ദയയാ പശൂനാമ് ।
വൈകര്തനീ കിരണസംഹതിരേവ ശക്താ
ധര്മം നിജം ശമയിതും നിജയൈവ വൃഷ്ട്യാ ॥ 24 ॥
ശക്തിഃ ശരീരമധിദൈവതമന്തരാത്മാ
ജ്ഞാനം ക്രിയാ കരണമാസനജാലമിച്ഛാ ।
ഐശ്വര്യമായതനമാവരണാനി ച ത്വം
കിം തന്ന യദ്ഭവസി ദേവി ശശാങ്കമൌലേഃ ॥ 25 ॥
ഭൂമൌ നിവൃത്തിരുദിതാ പയസി പ്രതിഷ്ഠാ
വിദ്യാഽനലേ മരുതി ശാന്തിരതീവകാന്തിഃ ।
വ്യോമ്നീതി യാഃ കില കലാഃ കലയന്തി വിശ്വം
താസാം ഹി ദൂരതരമമ്ബ പദം ത്വദീയമ് ॥ 26 ॥
യാവത്പദം പദസരോജയുഗം ത്വദീയം
നാങ്ഗീകരോതി ഹൃദയേഷു ജഗച്ഛരണ്യേ ।
താവദ്വികല്പജടിലാഃ കുടിലപ്രകാരാ-
-സ്തര്കഗ്രഹാഃ സമയിനാം പ്രലയം ന യാന്തി ॥ 27 ॥
നിര്ദേവയാനപിതൃയാനവിഹാരമേകേ
കൃത്വാ മനഃ കരണമണ്ഡലസാര്വഭൌമമ് ।
ധ്യാനേ നിവേശ്യ തവ കാരണപഞ്ചകസ്യ
പര്വാണി പാര്വതി നയന്തി നിജാസനത്വമ് ॥ 28 ॥
സ്ഥൂലാസു മൂര്തിഷു മഹീപ്രമുഖാസു മൂര്തേഃ
കസ്യാശ്ചനാപി തവ വൈഭവമമ്ബ യസ്യാഃ ।
പത്യാ ഗിരാമപി ന ശക്യത ഏവ വക്തും
സാപി സ്തുതാ കില മയേതി തിതിക്ഷിതവ്യമ് ॥ 29 ॥
കാലാഗ്നികോടിരുചിമമ്ബ ഷഡധ്വശുദ്ധൌ
ആപ്ലാവനേഷു ഭവതീമമൃതൌഘവൃഷ്ടിമ് ।
ശ്യാമാം ഘനസ്തനതടാം ശകലീകൃതാഘാം
ധ്യായന്ത ഏവ ജഗതാം ഗുരവോ ഭവന്തി ॥ 30 ॥
വിദ്യാം പരാം കതിചിദമ്ബരമമ്ബ കേചി-
-ദാനന്ദമേവ കതിചിത്കതിചിച്ച മായാമ് ।
ത്വാം വിശ്വമാഹുരപരേ വയമാമനാമഃ
സാക്ഷാദപാരകരുണാം ഗുരുമൂര്തിമേവ ॥ 31 ॥
കുവലയദലനീലം ബര്ബരസ്നിഗ്ധകേശം
പൃഥുതരകുചഭാരാക്രാന്തകാന്താവലഗ്നമ് ।
കിമിഹ ബഹുഭിരുക്തൈസ്ത്വത്സ്വരൂപം പരം നഃ
സകലജനനി മാതഃ സന്തതം സന്നിധത്താമ് ॥ 32 ॥
ഇതി ശ്രീകാലിദാസ വിരചിത പഞ്ചസ്തവ്യാം ചതുര്ഥഃ അമ്ബാസ്തവഃ ।
Roman (IAST) Transliteration
yāmāmananti munayaḥ prakṛtiṃ purāṇīṃ
vidyeti yāṃ śrutirahasyavido vadanti |
tāmardhapallavitaśaṅkararūpamudrāṃ
devīmananyaśaraṇaḥ śaraṇaṃ prapadye || 1 ||
amba staveṣu tava tāvadakartṛkāṇi
kuṇṭhībhavanti vacasāmapi gumbhanāni |
ḍimbhasya me stutirasāvasamañjasāpi
vātsalyanighnahṛdayāṃ bhavatīṃ dhinotu || 2 ||
vyometi binduriti nāda itīndulekhā-
-rūpeti vāgbhavatanūriti mātṛketi |
niḥsyandamānasukhabodhasudhāsvarūpā
vidyotase manasi bhāgyavatāṃ janānām || 3 ||
āvirbhavatpulakasantatibhiḥ śarīrai-
-rniḥsyandamānasalilairnayanaiśca nityam |
vāgbhiśca gadgadapadābhirupāsate ye
pādau tavāmba bhuvaneṣu ta eva dhanyāḥ || 4 ||
vaktraṃ yadudyatamabhiṣṭutaye bhavatyā-
-stubhyaṃ namo yadapi devi śiraḥ karoti |
cetaśca yattvayi parāyaṇamamba tāni
kasyāpi kairapi bhavanti tapoviśeṣaiḥ || 5 ||
mūlālavālakuharāduditā bhavāni
nirbhidya ṣaṭsarasijāni taṭillateva |
bhūyo'pi tatra viśasi dhruvamaṇḍalendu-
-niḥsyandamānaparamāmṛtatoyarūpā || 6 ||
dagdhaṃ yadā madanamekamanekadhā te
mugdhaḥ kaṭākṣavidhiraṅkurayāñcakāra |
dhatte tadāprabhṛti devi lalāṭanetraṃ
satyaṃ hriyaiva mukulīkṛtamindumauleḥ || 7 ||
ajñātasambhavamanākalitānvavāyaṃ
bhikṣuṃ kapālinamavāsasamadvitīyam |
pūrvaṃ karagrahaṇamaṅgalato bhavatyāḥ
śambhuṃ ka eva bubudhe girirājakanye || 8 ||
carmāmbaraṃ ca śavabhasmavilepanaṃ ca
bhikṣāṭanaṃ ca naṭanaṃ ca paretabhūmau |
vetālasaṃhatiparigrahatā ca śambhoḥ
śobhāṃ bibharti girije tava sāhacaryāt || 9 ||
kalpopasaṃharaṇakeliṣu paṇḍitāni
caṇḍāni khaṇḍaparaśorapi tāṇḍavāni |
ālokanena tava komalitāni māta-
-rlāsyātmanā pariṇamanti jagadvibhūtyai || 10 ||
jantorapaścimatanoḥ sati karmasāmye
niḥśeṣapāśapaṭalacchidurā nimeṣāt |
kalyāṇi deśikakaṭākṣasamāśrayeṇa
kāruṇyato bhavati śāmbhavavedadīkṣā || 11 ||
muktāvibhūṣaṇavatī navavidrumābhā
yaccetasi sphurasi tārakiteva sandhyā |
ekaḥ sa eva bhuvanatrayasundarīṇāṃ
kandarpatāṃ vrajati pañcaśarīṃ vināpi || 12 ||
ye bhāvayantyamṛtavāhibhiraṃśujālai-
-rāpyāyamānabhuvanāmamṛteśvarīṃ tvām |
te laṅghayanti nanu mātaralaṅghanīyāṃ
brahmādibhiḥ suravarairapi kālakakṣām || 13 ||
yaḥ sphāṭikākṣaguṇapustakakuṇḍikāḍhyāṃ
vyākhyāsamudyatakarāṃ śaradinduśubhrām |
padmāsanāṃ ca hṛdaye bhavatīmupāste
mātaḥ sa viśvakavitārkikacakravartī || 14 ||
barhāvataṃsayutabarbarakeśapāśāṃ
guñjāvalīkṛtaghanastanahāraśobhām |
śyāmāṃ pravālavadanāṃ sukumārahastāṃ
tvāmeva naumi śabarīṃ śabarasya jāyām || 15 ||
ardhena kiṃ navalatālalitena mugdhe
krītaṃ vibhoḥ paruṣamardhamidaṃ tvayeti |
ālījanasya parihāsavacāṃsi manye
mandasmitena tava devi jaḍī bhavanti || 16 ||
brahmāṇḍa budbudakadambakasaṅkulo'yaṃ
māyodadhirvividhaduḥkhataraṅgamālaḥ |
āścaryamamba jhaṭiti pralayaṃ prayāti
tvaddhyānasantatimahābaḍabāmukhāgnau || 17 ||
dākṣāyaṇīti kuṭileti kuhāriṇīti
kātyāyanīti kamaleti kalāvatīti |
ekā satī bhagavatī paramārthato'pi
sandṛśyase bahuvidhā nanu nartakīva || 18 ||
ānandalakṣaṇamanāhatanāmni deśe
nādātmanā pariṇataṃ tava rūpamīśe |
pratyaṅmukhena manasā paricīyamānaṃ
śaṃsanti netrasalilaiḥ pulakaiśca dhanyāḥ || 19 ||
tvaṃ candrikā śaśini tigmarucau rucistvaṃ
tvaṃ cetanāsi puruṣe pavane balaṃ tvam |
tvaṃ svādutāsi salile śikhini tvamūṣmā
niḥsārameva nikhilaṃ tvadṛte yadi syāt || 20 ||
jyotīṃṣi yaddivi caranti yadantarikṣaṃ
sūte payāṃsi yadahirdharaṇīṃ ca dhatte |
yadvāti vāyuranalo yadudarcirāste
tatsarvamamba tava kevalamājñayaiva || 21 ||
saṅkocamicchasi yadā girije tadānīṃ
vāktarkayostvamasi bhūmiranāmarūpā |
yadvā vikāsamupayāsi yadā tadānīṃ
tvannāmarūpagaṇanāḥ sukarā bhavanti || 22 ||
bhogāya devi bhavatīṃ kṛtinaḥ praṇamya
bhrūkiṅkarīkṛtasarojagṛhāḥ sahasram |
cintāmaṇipracayakalpitakeliśaile
kalpadrumopavana eva ciraṃ ramante || 23 ||
hartuṃ tvameva bhavasi tvadadhīnamīśe
saṃsāratāpamakhilaṃ dayayā paśūnām |
vaikartanī kiraṇasaṃhatireva śaktā
dharmaṃ nijaṃ śamayituṃ nijayaiva vṛṣṭyā || 24 ||
śaktiḥ śarīramadhidaivatamantarātmā
jñānaṃ kriyā karaṇamāsanajālamicchā |
aiśvaryamāyatanamāvaraṇāni ca tvaṃ
kiṃ tanna yadbhavasi devi śaśāṅkamauleḥ || 25 ||
bhūmau nivṛttiruditā payasi pratiṣṭhā
vidyā'nale maruti śāntiratīvakāntiḥ |
vyomnīti yāḥ kila kalāḥ kalayanti viśvaṃ
tāsāṃ hi dūrataramamba padaṃ tvadīyam || 26 ||
yāvatpadaṃ padasarojayugaṃ tvadīyaṃ
nāṅgīkaroti hṛdayeṣu jagaccharaṇye |
tāvadvikalpajaṭilāḥ kuṭilaprakārā-
-starkagrahāḥ samayināṃ pralayaṃ na yānti || 27 ||
nirdevayānapitṛyānavihārameke
kṛtvā manaḥ karaṇamaṇḍalasārvabhaumam |
dhyāne niveśya tava kāraṇapañcakasya
parvāṇi pārvati nayanti nijāsanatvam || 28 ||
sthūlāsu mūrtiṣu mahīpramukhāsu mūrteḥ
kasyāścanāpi tava vaibhavamamba yasyāḥ |
patyā girāmapi na śakyata eva vaktuṃ
sāpi stutā kila mayeti titikṣitavyam || 29 ||
kālāgnikoṭirucimamba ṣaḍadhvaśuddhau
āplāvaneṣu bhavatīmamṛtaughavṛṣṭim |
śyāmāṃ ghanastanataṭāṃ śakalīkṛtāghāṃ
dhyāyanta eva jagatāṃ guravo bhavanti || 30 ||
vidyāṃ parāṃ katicidambaramamba keci-
-dānandameva katicitkaticicca māyām |
tvāṃ viśvamāhurapare vayamāmanāmaḥ
sākṣādapārakaruṇāṃ gurumūrtimeva || 31 ||
kuvalayadalanīlaṃ barbarasnigdhakeśaṃ
pṛthutarakucabhārākrāntakāntāvalagnam |
kimiha bahubhiruktaistvatsvarūpaṃ paraṃ naḥ
sakalajanani mātaḥ santataṃ sannidhattām || 32 ||
iti śrīkālidāsa viracita pañcastavyāṃ caturthaḥ ambāstavaḥ |
Sanskrit — Devanagari (original)
यामामनन्ति मुनयः प्रकृतिं पुराणीं
विद्येति यां श्रुतिरहस्यविदो वदन्ति ।
तामर्धपल्लवितशङ्कररूपमुद्रां
देवीमनन्यशरणः शरणं प्रपद्ये ॥ 1 ॥
अम्ब स्तवेषु तव तावदकर्तृकाणि
कुण्ठीभवन्ति वचसामपि गुम्भनानि ।
डिम्भस्य मे स्तुतिरसावसमञ्जसापि
वात्सल्यनिघ्नहृदयां भवतीं धिनोतु ॥ 2 ॥
व्योमेति बिन्दुरिति नाद इतीन्दुलेखा-
-रूपेति वाग्भवतनूरिति मातृकेति ।
निःस्यन्दमानसुखबोधसुधास्वरूपा
विद्योतसे मनसि भाग्यवतां जनानाम् ॥ 3 ॥
आविर्भवत्पुलकसन्ततिभिः शरीरै-
-र्निःस्यन्दमानसलिलैर्नयनैश्च नित्यम् ।
वाग्भिश्च गद्गदपदाभिरुपासते ये
पादौ तवाम्ब भुवनेषु त एव धन्याः ॥ 4 ॥
वक्त्रं यदुद्यतमभिष्टुतये भवत्या-
-स्तुभ्यं नमो यदपि देवि शिरः करोति ।
चेतश्च यत्त्वयि परायणमम्ब तानि
कस्यापि कैरपि भवन्ति तपोविशेषैः ॥ 5 ॥
मूलालवालकुहरादुदिता भवानि
निर्भिद्य षट्सरसिजानि तटिल्लतेव ।
भूयोऽपि तत्र विशसि ध्रुवमण्डलेन्दु-
-निःस्यन्दमानपरमामृततोयरूपा ॥ 6 ॥
दग्धं यदा मदनमेकमनेकधा ते
मुग्धः कटाक्षविधिरङ्कुरयाञ्चकार ।
धत्ते तदाप्रभृति देवि ललाटनेत्रं
सत्यं ह्रियैव मुकुलीकृतमिन्दुमौलेः ॥ 7 ॥
अज्ञातसम्भवमनाकलितान्ववायं
भिक्षुं कपालिनमवाससमद्वितीयम् ।
पूर्वं करग्रहणमङ्गलतो भवत्याः
शम्भुं क एव बुबुधे गिरिराजकन्ये ॥ 8 ॥
चर्माम्बरं च शवभस्मविलेपनं च
भिक्षाटनं च नटनं च परेतभूमौ ।
वेतालसंहतिपरिग्रहता च शम्भोः
शोभां बिभर्ति गिरिजे तव साहचर्यात् ॥ 9 ॥
कल्पोपसंहरणकेलिषु पण्डितानि
चण्डानि खण्डपरशोरपि ताण्डवानि ।
आलोकनेन तव कोमलितानि मात-
-र्लास्यात्मना परिणमन्ति जगद्विभूत्यै ॥ 10 ॥
जन्तोरपश्चिमतनोः सति कर्मसाम्ये
निःशेषपाशपटलच्छिदुरा निमेषात् ।
कल्याणि देशिककटाक्षसमाश्रयेण
कारुण्यतो भवति शाम्भववेददीक्षा ॥ 11 ॥
मुक्ताविभूषणवती नवविद्रुमाभा
यच्चेतसि स्फुरसि तारकितेव सन्ध्या ।
एकः स एव भुवनत्रयसुन्दरीणां
कन्दर्पतां व्रजति पञ्चशरीं विनापि ॥ 12 ॥
ये भावयन्त्यमृतवाहिभिरंशुजालै-
-राप्यायमानभुवनाममृतेश्वरीं त्वाम् ।
ते लङ्घयन्ति ननु मातरलङ्घनीयां
ब्रह्मादिभिः सुरवरैरपि कालकक्षाम् ॥ 13 ॥
यः स्फाटिकाक्षगुणपुस्तककुण्डिकाढ्यां
व्याख्यासमुद्यतकरां शरदिन्दुशुभ्राम् ।
पद्मासनां च हृदये भवतीमुपास्ते
मातः स विश्वकवितार्किकचक्रवर्ती ॥ 14 ॥
बर्हावतंसयुतबर्बरकेशपाशां
गुञ्जावलीकृतघनस्तनहारशोभाम् ।
श्यामां प्रवालवदनां सुकुमारहस्तां
त्वामेव नौमि शबरीं शबरस्य जायाम् ॥ 15 ॥
अर्धेन किं नवलताललितेन मुग्धे
क्रीतं विभोः परुषमर्धमिदं त्वयेति ।
आलीजनस्य परिहासवचांसि मन्ये
मन्दस्मितेन तव देवि जडी भवन्ति ॥ 16 ॥
ब्रह्माण्ड बुद्बुदकदम्बकसङ्कुलोऽयं
मायोदधिर्विविधदुःखतरङ्गमालः ।
आश्चर्यमम्ब झटिति प्रलयं प्रयाति
त्वद्ध्यानसन्ततिमहाबडबामुखाग्नौ ॥ 17 ॥
दाक्षायणीति कुटिलेति कुहारिणीति
कात्यायनीति कमलेति कलावतीति ।
एका सती भगवती परमार्थतोऽपि
सन्दृश्यसे बहुविधा ननु नर्तकीव ॥ 18 ॥
आनन्दलक्षणमनाहतनाम्नि देशे
नादात्मना परिणतं तव रूपमीशे ।
प्रत्यङ्मुखेन मनसा परिचीयमानं
शंसन्ति नेत्रसलिलैः पुलकैश्च धन्याः ॥ 19 ॥
त्वं चन्द्रिका शशिनि तिग्मरुचौ रुचिस्त्वं
त्वं चेतनासि पुरुषे पवने बलं त्वम् ।
त्वं स्वादुतासि सलिले शिखिनि त्वमूष्मा
निःसारमेव निखिलं त्वदृते यदि स्यात् ॥ 20 ॥
ज्योतींषि यद्दिवि चरन्ति यदन्तरिक्षं
सूते पयांसि यदहिर्धरणीं च धत्ते ।
यद्वाति वायुरनलो यदुदर्चिरास्ते
तत्सर्वमम्ब तव केवलमाज्ञयैव ॥ 21 ॥
सङ्कोचमिच्छसि यदा गिरिजे तदानीं
वाक्तर्कयोस्त्वमसि भूमिरनामरूपा ।
यद्वा विकासमुपयासि यदा तदानीं
त्वन्नामरूपगणनाः सुकरा भवन्ति ॥ 22 ॥
भोगाय देवि भवतीं कृतिनः प्रणम्य
भ्रूकिङ्करीकृतसरोजगृहाः सहस्रम् ।
चिन्तामणिप्रचयकल्पितकेलिशैले
कल्पद्रुमोपवन एव चिरं रमन्ते ॥ 23 ॥
हर्तुं त्वमेव भवसि त्वदधीनमीशे
संसारतापमखिलं दयया पशूनाम् ।
वैकर्तनी किरणसंहतिरेव शक्ता
धर्मं निजं शमयितुं निजयैव वृष्ट्या ॥ 24 ॥
शक्तिः शरीरमधिदैवतमन्तरात्मा
ज्ञानं क्रिया करणमासनजालमिच्छा ।
ऐश्वर्यमायतनमावरणानि च त्वं
किं तन्न यद्भवसि देवि शशाङ्कमौलेः ॥ 25 ॥
भूमौ निवृत्तिरुदिता पयसि प्रतिष्ठा
विद्याऽनले मरुति शान्तिरतीवकान्तिः ।
व्योम्नीति याः किल कलाः कलयन्ति विश्वं
तासां हि दूरतरमम्ब पदं त्वदीयम् ॥ 26 ॥
यावत्पदं पदसरोजयुगं त्वदीयं
नाङ्गीकरोति हृदयेषु जगच्छरण्ये ।
तावद्विकल्पजटिलाः कुटिलप्रकारा-
-स्तर्कग्रहाः समयिनां प्रलयं न यान्ति ॥ 27 ॥
निर्देवयानपितृयानविहारमेके
कृत्वा मनः करणमण्डलसार्वभौमम् ।
ध्याने निवेश्य तव कारणपञ्चकस्य
पर्वाणि पार्वति नयन्ति निजासनत्वम् ॥ 28 ॥
स्थूलासु मूर्तिषु महीप्रमुखासु मूर्तेः
कस्याश्चनापि तव वैभवमम्ब यस्याः ।
पत्या गिरामपि न शक्यत एव वक्तुं
सापि स्तुता किल मयेति तितिक्षितव्यम् ॥ 29 ॥
कालाग्निकोटिरुचिमम्ब षडध्वशुद्धौ
आप्लावनेषु भवतीममृतौघवृष्टिम् ।
श्यामां घनस्तनतटां शकलीकृताघां
ध्यायन्त एव जगतां गुरवो भवन्ति ॥ 30 ॥
विद्यां परां कतिचिदम्बरमम्ब केचि-
-दानन्दमेव कतिचित्कतिचिच्च मायाम् ।
त्वां विश्वमाहुरपरे वयमामनामः
साक्षादपारकरुणां गुरुमूर्तिमेव ॥ 31 ॥
कुवलयदलनीलं बर्बरस्निग्धकेशं
पृथुतरकुचभाराक्रान्तकान्तावलग्नम् ।
किमिह बहुभिरुक्तैस्त्वत्स्वरूपं परं नः
सकलजननि मातः सन्ततं सन्निधत्ताम् ॥ 32 ॥
इति श्रीकालिदास विरचित पञ्चस्तव्यां चतुर्थः अम्बास्तवः ।
yāmāmananti munayaḥ prakṛtiṃ purāṇīṃ
vidyeti yāṃ śrutirahasyavido vadanti |
tāmardhapallavitaśaṅkararūpamudrāṃ
devīmananyaśaraṇaḥ śaraṇaṃ prapadye || 1 ||
amba staveṣu tava tāvadakartṛkāṇi
kuṇṭhībhavanti vacasāmapi gumbhanāni |
ḍimbhasya me stutirasāvasamañjasāpi
vātsalyanighnahṛdayāṃ bhavatīṃ dhinotu || 2 ||
vyometi binduriti nāda itīndulekhā-
-rūpeti vāgbhavatanūriti mātṛketi |
niḥsyandamānasukhabodhasudhāsvarūpā
vidyotase manasi bhāgyavatāṃ janānām || 3 ||
āvirbhavatpulakasantatibhiḥ śarīrai-
-rniḥsyandamānasalilairnayanaiśca nityam |
vāgbhiśca gadgadapadābhirupāsate ye
pādau tavāmba bhuvaneṣu ta eva dhanyāḥ || 4 ||
vaktraṃ yadudyatamabhiṣṭutaye bhavatyā-
-stubhyaṃ namo yadapi devi śiraḥ karoti |
cetaśca yattvayi parāyaṇamamba tāni
kasyāpi kairapi bhavanti tapoviśeṣaiḥ || 5 ||
mūlālavālakuharāduditā bhavāni
nirbhidya ṣaṭsarasijāni taṭillateva |
bhūyo'pi tatra viśasi dhruvamaṇḍalendu-
-niḥsyandamānaparamāmṛtatoyarūpā || 6 ||
dagdhaṃ yadā madanamekamanekadhā te
mugdhaḥ kaṭākṣavidhiraṅkurayāñcakāra |
dhatte tadāprabhṛti devi lalāṭanetraṃ
satyaṃ hriyaiva mukulīkṛtamindumauleḥ || 7 ||
ajñātasambhavamanākalitānvavāyaṃ
bhikṣuṃ kapālinamavāsasamadvitīyam |
pūrvaṃ karagrahaṇamaṅgalato bhavatyāḥ
śambhuṃ ka eva bubudhe girirājakanye || 8 ||
carmāmbaraṃ ca śavabhasmavilepanaṃ ca
bhikṣāṭanaṃ ca naṭanaṃ ca paretabhūmau |
vetālasaṃhatiparigrahatā ca śambhoḥ
śobhāṃ bibharti girije tava sāhacaryāt || 9 ||
kalpopasaṃharaṇakeliṣu paṇḍitāni
caṇḍāni khaṇḍaparaśorapi tāṇḍavāni |
ālokanena tava komalitāni māta-
-rlāsyātmanā pariṇamanti jagadvibhūtyai || 10 ||
jantorapaścimatanoḥ sati karmasāmye
niḥśeṣapāśapaṭalacchidurā nimeṣāt |
kalyāṇi deśikakaṭākṣasamāśrayeṇa
kāruṇyato bhavati śāmbhavavedadīkṣā || 11 ||
muktāvibhūṣaṇavatī navavidrumābhā
yaccetasi sphurasi tārakiteva sandhyā |
ekaḥ sa eva bhuvanatrayasundarīṇāṃ
kandarpatāṃ vrajati pañcaśarīṃ vināpi || 12 ||
ye bhāvayantyamṛtavāhibhiraṃśujālai-
-rāpyāyamānabhuvanāmamṛteśvarīṃ tvām |
te laṅghayanti nanu mātaralaṅghanīyāṃ
brahmādibhiḥ suravarairapi kālakakṣām || 13 ||
yaḥ sphāṭikākṣaguṇapustakakuṇḍikāḍhyāṃ
vyākhyāsamudyatakarāṃ śaradinduśubhrām |
padmāsanāṃ ca hṛdaye bhavatīmupāste
mātaḥ sa viśvakavitārkikacakravartī || 14 ||
barhāvataṃsayutabarbarakeśapāśāṃ
guñjāvalīkṛtaghanastanahāraśobhām |
śyāmāṃ pravālavadanāṃ sukumārahastāṃ
tvāmeva naumi śabarīṃ śabarasya jāyām || 15 ||
ardhena kiṃ navalatālalitena mugdhe
krītaṃ vibhoḥ paruṣamardhamidaṃ tvayeti |
ālījanasya parihāsavacāṃsi manye
mandasmitena tava devi jaḍī bhavanti || 16 ||
brahmāṇḍa budbudakadambakasaṅkulo'yaṃ
māyodadhirvividhaduḥkhataraṅgamālaḥ |
āścaryamamba jhaṭiti pralayaṃ prayāti
tvaddhyānasantatimahābaḍabāmukhāgnau || 17 ||
dākṣāyaṇīti kuṭileti kuhāriṇīti
kātyāyanīti kamaleti kalāvatīti |
ekā satī bhagavatī paramārthato'pi
sandṛśyase bahuvidhā nanu nartakīva || 18 ||
ānandalakṣaṇamanāhatanāmni deśe
nādātmanā pariṇataṃ tava rūpamīśe |
pratyaṅmukhena manasā paricīyamānaṃ
śaṃsanti netrasalilaiḥ pulakaiśca dhanyāḥ || 19 ||
tvaṃ candrikā śaśini tigmarucau rucistvaṃ
tvaṃ cetanāsi puruṣe pavane balaṃ tvam |
tvaṃ svādutāsi salile śikhini tvamūṣmā
niḥsārameva nikhilaṃ tvadṛte yadi syāt || 20 ||
jyotīṃṣi yaddivi caranti yadantarikṣaṃ
sūte payāṃsi yadahirdharaṇīṃ ca dhatte |
yadvāti vāyuranalo yadudarcirāste
tatsarvamamba tava kevalamājñayaiva || 21 ||
saṅkocamicchasi yadā girije tadānīṃ
vāktarkayostvamasi bhūmiranāmarūpā |
yadvā vikāsamupayāsi yadā tadānīṃ
tvannāmarūpagaṇanāḥ sukarā bhavanti || 22 ||
bhogāya devi bhavatīṃ kṛtinaḥ praṇamya
bhrūkiṅkarīkṛtasarojagṛhāḥ sahasram |
cintāmaṇipracayakalpitakeliśaile
kalpadrumopavana eva ciraṃ ramante || 23 ||
hartuṃ tvameva bhavasi tvadadhīnamīśe
saṃsāratāpamakhilaṃ dayayā paśūnām |
vaikartanī kiraṇasaṃhatireva śaktā
dharmaṃ nijaṃ śamayituṃ nijayaiva vṛṣṭyā || 24 ||
śaktiḥ śarīramadhidaivatamantarātmā
jñānaṃ kriyā karaṇamāsanajālamicchā |
aiśvaryamāyatanamāvaraṇāni ca tvaṃ
kiṃ tanna yadbhavasi devi śaśāṅkamauleḥ || 25 ||
bhūmau nivṛttiruditā payasi pratiṣṭhā
vidyā'nale maruti śāntiratīvakāntiḥ |
vyomnīti yāḥ kila kalāḥ kalayanti viśvaṃ
tāsāṃ hi dūrataramamba padaṃ tvadīyam || 26 ||
yāvatpadaṃ padasarojayugaṃ tvadīyaṃ
nāṅgīkaroti hṛdayeṣu jagaccharaṇye |
tāvadvikalpajaṭilāḥ kuṭilaprakārā-
-starkagrahāḥ samayināṃ pralayaṃ na yānti || 27 ||
nirdevayānapitṛyānavihārameke
kṛtvā manaḥ karaṇamaṇḍalasārvabhaumam |
dhyāne niveśya tava kāraṇapañcakasya
parvāṇi pārvati nayanti nijāsanatvam || 28 ||
sthūlāsu mūrtiṣu mahīpramukhāsu mūrteḥ
kasyāścanāpi tava vaibhavamamba yasyāḥ |
patyā girāmapi na śakyata eva vaktuṃ
sāpi stutā kila mayeti titikṣitavyam || 29 ||
kālāgnikoṭirucimamba ṣaḍadhvaśuddhau
āplāvaneṣu bhavatīmamṛtaughavṛṣṭim |
śyāmāṃ ghanastanataṭāṃ śakalīkṛtāghāṃ
dhyāyanta eva jagatāṃ guravo bhavanti || 30 ||
vidyāṃ parāṃ katicidambaramamba keci-
-dānandameva katicitkaticicca māyām |
tvāṃ viśvamāhurapare vayamāmanāmaḥ
sākṣādapārakaruṇāṃ gurumūrtimeva || 31 ||
kuvalayadalanīlaṃ barbarasnigdhakeśaṃ
pṛthutarakucabhārākrāntakāntāvalagnam |
kimiha bahubhiruktaistvatsvarūpaṃ paraṃ naḥ
sakalajanani mātaḥ santataṃ sannidhattām || 32 ||
iti śrīkālidāsa viracita pañcastavyāṃ caturthaḥ ambāstavaḥ |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.