যামামনন্তি মুনযঃ প্রকৃতিং পুরাণীং
বিদ্যেতি যাং শ্রুতিরহস্যবিদো বদন্তি ।
তামর্ধপল্লবিতশঙ্কররূপমুদ্রাং
দেবীমনন্যশরণঃ শরণং প্রপদ্যে ॥ 1 ॥
অম্ব স্তবেষু তব তাবদকর্তৃকাণি
কুণ্ঠীভবন্তি বচসামপি গুম্ভনানি ।
ডিম্ভস্য মে স্তুতিরসাবসমঞ্জসাপি
বাত্সল্যনিঘ্নহৃদযাং ভবতীং ধিনোতু ॥ 2 ॥
ব্যোমেতি বিন্দুরিতি নাদ ইতীন্দুলেখা-
-রূপেতি বাগ্ভবতনূরিতি মাতৃকেতি ।
নিঃস্যন্দমানসুখবোধসুধাস্বরূপা
বিদ্যোতসে মনসি ভাগ্যবতাং জনানাম্ ॥ 3 ॥
আবির্ভবত্পুলকসন্ততিভিঃ শরীরৈ-
-র্নিঃস্যন্দমানসলিলৈর্নযনৈশ্চ নিত্যম্ ।
বাগ্ভিশ্চ গদ্গদপদাভিরুপাসতে যে
পাদৌ তবাম্ব ভুবনেষু ত এব ধন্যাঃ ॥ 4 ॥
বক্ত্রং যদুদ্যতমভিষ্টুতযে ভবত্যা-
-স্তুভ্যং নমো যদপি দেবি শিরঃ করোতি ।
চেতশ্চ যত্ত্বযি পরাযণমম্ব তানি
কস্যাপি কৈরপি ভবন্তি তপোবিশেষৈঃ ॥ 5 ॥
মূলালবালকুহরাদুদিতা ভবানি
নির্ভিদ্য ষট্সরসিজানি তটিল্লতেব ।
ভূযোঽপি তত্র বিশসি ধ্রুবমণ্ডলেন্দু-
-নিঃস্যন্দমানপরমামৃততোযরূপা ॥ 6 ॥
দগ্ধং যদা মদনমেকমনেকধা তে
মুগ্ধঃ কটাক্ষবিধিরঙ্কুরযাঞ্চকার ।
ধত্তে তদাপ্রভৃতি দেবি ললাটনেত্রং
সত্যং হ্রিযৈব মুকুলীকৃতমিন্দুমৌলেঃ ॥ 7 ॥
অজ্ঞাতসম্ভবমনাকলিতান্ববাযং
ভিক্ষুং কপালিনমবাসসমদ্বিতীযম্ ।
পূর্বং করগ্রহণমঙ্গলতো ভবত্যাঃ
শম্ভুং ক এব বুবুধে গিরিরাজকন্যে ॥ 8 ॥
চর্মাম্বরং চ শবভস্মবিলেপনং চ
ভিক্ষাটনং চ নটনং চ পরেতভূমৌ ।
বেতালসংহতিপরিগ্রহতা চ শম্ভোঃ
শোভাং বিভর্তি গিরিজে তব সাহচর্যাত্ ॥ 9 ॥
কল্পোপসংহরণকেলিষু পণ্ডিতানি
চণ্ডানি খণ্ডপরশোরপি তাণ্ডবানি ।
আলোকনেন তব কোমলিতানি মাত-
-র্লাস্যাত্মনা পরিণমন্তি জগদ্বিভূত্যৈ ॥ 10 ॥
জন্তোরপশ্চিমতনোঃ সতি কর্মসাম্যে
নিঃশেষপাশপটলচ্ছিদুরা নিমেষাত্ ।
কল্যাণি দেশিককটাক্ষসমাশ্রযেণ
কারুণ্যতো ভবতি শাম্ভববেদদীক্ষা ॥ 11 ॥
মুক্তাবিভূষণবতী নববিদ্রুমাভা
যচ্চেতসি স্ফুরসি তারকিতেব সন্ধ্যা ।
একঃ স এব ভুবনত্রযসুন্দরীণাং
কন্দর্পতাং ব্রজতি পঞ্চশরীং বিনাপি ॥ 12 ॥
যে ভাবযন্ত্যমৃতবাহিভিরংশুজালৈ-
-রাপ্যাযমানভুবনামমৃতেশ্বরীং ত্বাম্ ।
তে লঙ্ঘযন্তি ননু মাতরলঙ্ঘনীযাং
ব্রহ্মাদিভিঃ সুরবরৈরপি কালকক্ষাম্ ॥ 13 ॥
যঃ স্ফাটিকাক্ষগুণপুস্তককুণ্ডিকাঢ্যাং
ব্যাখ্যাসমুদ্যতকরাং শরদিন্দুশুভ্রাম্ ।
পদ্মাসনাং চ হৃদযে ভবতীমুপাস্তে
মাতঃ স বিশ্বকবিতার্কিকচক্রবর্তী ॥ 14 ॥
বর্হাবতংসযুতবর্বরকেশপাশাং
গুঞ্জাবলীকৃতঘনস্তনহারশোভাম্ ।
শ্যামাং প্রবালবদনাং সুকুমারহস্তাং
ত্বামেব নৌমি শবরীং শবরস্য জাযাম্ ॥ 15 ॥
অর্ধেন কিং নবলতাললিতেন মুগ্ধে
ক্রীতং বিভোঃ পরুষমর্ধমিদং ত্বযেতি ।
আলীজনস্য পরিহাসবচাংসি মন্যে
মন্দস্মিতেন তব দেবি জডী ভবন্তি ॥ 16 ॥
ব্রহ্মাণ্ড বুদ্বুদকদম্বকসঙ্কুলোঽযং
মাযোদধির্বিবিধদুঃখতরঙ্গমালঃ ।
আশ্চর্যমম্ব ঝটিতি প্রলযং প্রযাতি
ত্বদ্ধ্যানসন্ততিমহাবডবামুখাগ্নৌ ॥ 17 ॥
দাক্ষাযণীতি কুটিলেতি কুহারিণীতি
কাত্যাযনীতি কমলেতি কলাবতীতি ।
একা সতী ভগবতী পরমার্থতোঽপি
সন্দৃশ্যসে বহুবিধা ননু নর্তকীব ॥ 18 ॥
আনন্দলক্ষণমনাহতনাম্নি দেশে
নাদাত্মনা পরিণতং তব রূপমীশে ।
প্রত্যঙ্মুখেন মনসা পরিচীযমানং
শংসন্তি নেত্রসলিলৈঃ পুলকৈশ্চ ধন্যাঃ ॥ 19 ॥
ত্বং চন্দ্রিকা শশিনি তিগ্মরুচৌ রুচিস্ত্বং
ত্বং চেতনাসি পুরুষে পবনে বলং ত্বম্ ।
ত্বং স্বাদুতাসি সলিলে শিখিনি ত্বমূষ্মা
নিঃসারমেব নিখিলং ত্বদৃতে যদি স্যাত্ ॥ 20 ॥
জ্যোতীংষি যদ্দিবি চরন্তি যদন্তরিক্ষং
সূতে পযাংসি যদহির্ধরণীং চ ধত্তে ।
যদ্বাতি বাযুরনলো যদুদর্চিরাস্তে
তত্সর্বমম্ব তব কেবলমাজ্ঞযৈব ॥ 21 ॥
সঙ্কোচমিচ্ছসি যদা গিরিজে তদানীং
বাক্তর্কযোস্ত্বমসি ভূমিরনামরূপা ।
যদ্বা বিকাসমুপযাসি যদা তদানীং
ত্বন্নামরূপগণনাঃ সুকরা ভবন্তি ॥ 22 ॥
ভোগায দেবি ভবতীং কৃতিনঃ প্রণম্য
ভ্রূকিঙ্করীকৃতসরোজগৃহাঃ সহস্রম্ ।
চিন্তামণিপ্রচযকল্পিতকেলিশৈলে
কল্পদ্রুমোপবন এব চিরং রমন্তে ॥ 23 ॥
হর্তুং ত্বমেব ভবসি ত্বদধীনমীশে
সংসারতাপমখিলং দযযা পশূনাম্ ।
বৈকর্তনী কিরণসংহতিরেব শক্তা
ধর্মং নিজং শমযিতুং নিজযৈব বৃষ্ট্যা ॥ 24 ॥
শক্তিঃ শরীরমধিদৈবতমন্তরাত্মা
জ্ঞানং ক্রিযা করণমাসনজালমিচ্ছা ।
ঐশ্বর্যমাযতনমাবরণানি চ ত্বং
কিং তন্ন যদ্ভবসি দেবি শশাঙ্কমৌলেঃ ॥ 25 ॥
ভূমৌ নিবৃত্তিরুদিতা পযসি প্রতিষ্ঠা
বিদ্যাঽনলে মরুতি শান্তিরতীবকান্তিঃ ।
ব্যোম্নীতি যাঃ কিল কলাঃ কলযন্তি বিশ্বং
তাসাং হি দূরতরমম্ব পদং ত্বদীযম্ ॥ 26 ॥
যাবত্পদং পদসরোজযুগং ত্বদীযং
নাঙ্গীকরোতি হৃদযেষু জগচ্ছরণ্যে ।
তাবদ্বিকল্পজটিলাঃ কুটিলপ্রকারা-
-স্তর্কগ্রহাঃ সমযিনাং প্রলযং ন যান্তি ॥ 27 ॥
নির্দেবযানপিতৃযানবিহারমেকে
কৃত্বা মনঃ করণমণ্ডলসার্বভৌমম্ ।
ধ্যানে নিবেশ্য তব কারণপঞ্চকস্য
পর্বাণি পার্বতি নযন্তি নিজাসনত্বম্ ॥ 28 ॥
স্থূলাসু মূর্তিষু মহীপ্রমুখাসু মূর্তেঃ
কস্যাশ্চনাপি তব বৈভবমম্ব যস্যাঃ ।
পত্যা গিরামপি ন শক্যত এব বক্তুং
সাপি স্তুতা কিল মযেতি তিতিক্ষিতব্যম্ ॥ 29 ॥
কালাগ্নিকোটিরুচিমম্ব ষডধ্বশুদ্ধৌ
আপ্লাবনেষু ভবতীমমৃতৌঘবৃষ্টিম্ ।
শ্যামাং ঘনস্তনতটাং শকলীকৃতাঘাং
ধ্যাযন্ত এব জগতাং গুরবো ভবন্তি ॥ 30 ॥
বিদ্যাং পরাং কতিচিদম্বরমম্ব কেচি-
-দানন্দমেব কতিচিত্কতিচিচ্চ মাযাম্ ।
ত্বাং বিশ্বমাহুরপরে বযমামনামঃ
সাক্ষাদপারকরুণাং গুরুমূর্তিমেব ॥ 31 ॥
কুবলযদলনীলং বর্বরস্নিগ্ধকেশং
পৃথুতরকুচভারাক্রান্তকান্তাবলগ্নম্ ।
কিমিহ বহুভিরুক্তৈস্ত্বত্স্বরূপং পরং নঃ
সকলজননি মাতঃ সন্ততং সন্নিধত্তাম্ ॥ 32 ॥
ইতি শ্রীকালিদাস বিরচিত পঞ্চস্তব্যাং চতুর্থঃ অম্বাস্তবঃ ।
Roman (IAST) Transliteration
yāmāmananti munayaḥ prakṛtiṃ purāṇīṃ
vidyeti yāṃ śrutirahasyavido vadanti |
tāmardhapallavitaśaṅkararūpamudrāṃ
devīmananyaśaraṇaḥ śaraṇaṃ prapadye || 1 ||
amba staveṣu tava tāvadakartṛkāṇi
kuṇṭhībhavanti vacasāmapi gumbhanāni |
ḍimbhasya me stutirasāvasamañjasāpi
vātsalyanighnahṛdayāṃ bhavatīṃ dhinotu || 2 ||
vyometi binduriti nāda itīndulekhā-
-rūpeti vāgbhavatanūriti mātṛketi |
niḥsyandamānasukhabodhasudhāsvarūpā
vidyotase manasi bhāgyavatāṃ janānām || 3 ||
āvirbhavatpulakasantatibhiḥ śarīrai-
-rniḥsyandamānasalilairnayanaiśca nityam |
vāgbhiśca gadgadapadābhirupāsate ye
pādau tavāmba bhuvaneṣu ta eva dhanyāḥ || 4 ||
vaktraṃ yadudyatamabhiṣṭutaye bhavatyā-
-stubhyaṃ namo yadapi devi śiraḥ karoti |
cetaśca yattvayi parāyaṇamamba tāni
kasyāpi kairapi bhavanti tapoviśeṣaiḥ || 5 ||
mūlālavālakuharāduditā bhavāni
nirbhidya ṣaṭsarasijāni taṭillateva |
bhūyo'pi tatra viśasi dhruvamaṇḍalendu-
-niḥsyandamānaparamāmṛtatoyarūpā || 6 ||
dagdhaṃ yadā madanamekamanekadhā te
mugdhaḥ kaṭākṣavidhiraṅkurayāñcakāra |
dhatte tadāprabhṛti devi lalāṭanetraṃ
satyaṃ hriyaiva mukulīkṛtamindumauleḥ || 7 ||
ajñātasambhavamanākalitānvavāyaṃ
bhikṣuṃ kapālinamavāsasamadvitīyam |
pūrvaṃ karagrahaṇamaṅgalato bhavatyāḥ
śambhuṃ ka eva bubudhe girirājakanye || 8 ||
carmāmbaraṃ ca śavabhasmavilepanaṃ ca
bhikṣāṭanaṃ ca naṭanaṃ ca paretabhūmau |
vetālasaṃhatiparigrahatā ca śambhoḥ
śobhāṃ bibharti girije tava sāhacaryāt || 9 ||
kalpopasaṃharaṇakeliṣu paṇḍitāni
caṇḍāni khaṇḍaparaśorapi tāṇḍavāni |
ālokanena tava komalitāni māta-
-rlāsyātmanā pariṇamanti jagadvibhūtyai || 10 ||
jantorapaścimatanoḥ sati karmasāmye
niḥśeṣapāśapaṭalacchidurā nimeṣāt |
kalyāṇi deśikakaṭākṣasamāśrayeṇa
kāruṇyato bhavati śāmbhavavedadīkṣā || 11 ||
muktāvibhūṣaṇavatī navavidrumābhā
yaccetasi sphurasi tārakiteva sandhyā |
ekaḥ sa eva bhuvanatrayasundarīṇāṃ
kandarpatāṃ vrajati pañcaśarīṃ vināpi || 12 ||
ye bhāvayantyamṛtavāhibhiraṃśujālai-
-rāpyāyamānabhuvanāmamṛteśvarīṃ tvām |
te laṅghayanti nanu mātaralaṅghanīyāṃ
brahmādibhiḥ suravarairapi kālakakṣām || 13 ||
yaḥ sphāṭikākṣaguṇapustakakuṇḍikāḍhyāṃ
vyākhyāsamudyatakarāṃ śaradinduśubhrām |
padmāsanāṃ ca hṛdaye bhavatīmupāste
mātaḥ sa viśvakavitārkikacakravartī || 14 ||
barhāvataṃsayutabarbarakeśapāśāṃ
guñjāvalīkṛtaghanastanahāraśobhām |
śyāmāṃ pravālavadanāṃ sukumārahastāṃ
tvāmeva naumi śabarīṃ śabarasya jāyām || 15 ||
ardhena kiṃ navalatālalitena mugdhe
krītaṃ vibhoḥ paruṣamardhamidaṃ tvayeti |
ālījanasya parihāsavacāṃsi manye
mandasmitena tava devi jaḍī bhavanti || 16 ||
brahmāṇḍa budbudakadambakasaṅkulo'yaṃ
māyodadhirvividhaduḥkhataraṅgamālaḥ |
āścaryamamba jhaṭiti pralayaṃ prayāti
tvaddhyānasantatimahābaḍabāmukhāgnau || 17 ||
dākṣāyaṇīti kuṭileti kuhāriṇīti
kātyāyanīti kamaleti kalāvatīti |
ekā satī bhagavatī paramārthato'pi
sandṛśyase bahuvidhā nanu nartakīva || 18 ||
ānandalakṣaṇamanāhatanāmni deśe
nādātmanā pariṇataṃ tava rūpamīśe |
pratyaṅmukhena manasā paricīyamānaṃ
śaṃsanti netrasalilaiḥ pulakaiśca dhanyāḥ || 19 ||
tvaṃ candrikā śaśini tigmarucau rucistvaṃ
tvaṃ cetanāsi puruṣe pavane balaṃ tvam |
tvaṃ svādutāsi salile śikhini tvamūṣmā
niḥsārameva nikhilaṃ tvadṛte yadi syāt || 20 ||
jyotīṃṣi yaddivi caranti yadantarikṣaṃ
sūte payāṃsi yadahirdharaṇīṃ ca dhatte |
yadvāti vāyuranalo yadudarcirāste
tatsarvamamba tava kevalamājñayaiva || 21 ||
saṅkocamicchasi yadā girije tadānīṃ
vāktarkayostvamasi bhūmiranāmarūpā |
yadvā vikāsamupayāsi yadā tadānīṃ
tvannāmarūpagaṇanāḥ sukarā bhavanti || 22 ||
bhogāya devi bhavatīṃ kṛtinaḥ praṇamya
bhrūkiṅkarīkṛtasarojagṛhāḥ sahasram |
cintāmaṇipracayakalpitakeliśaile
kalpadrumopavana eva ciraṃ ramante || 23 ||
hartuṃ tvameva bhavasi tvadadhīnamīśe
saṃsāratāpamakhilaṃ dayayā paśūnām |
vaikartanī kiraṇasaṃhatireva śaktā
dharmaṃ nijaṃ śamayituṃ nijayaiva vṛṣṭyā || 24 ||
śaktiḥ śarīramadhidaivatamantarātmā
jñānaṃ kriyā karaṇamāsanajālamicchā |
aiśvaryamāyatanamāvaraṇāni ca tvaṃ
kiṃ tanna yadbhavasi devi śaśāṅkamauleḥ || 25 ||
bhūmau nivṛttiruditā payasi pratiṣṭhā
vidyā'nale maruti śāntiratīvakāntiḥ |
vyomnīti yāḥ kila kalāḥ kalayanti viśvaṃ
tāsāṃ hi dūrataramamba padaṃ tvadīyam || 26 ||
yāvatpadaṃ padasarojayugaṃ tvadīyaṃ
nāṅgīkaroti hṛdayeṣu jagaccharaṇye |
tāvadvikalpajaṭilāḥ kuṭilaprakārā-
-starkagrahāḥ samayināṃ pralayaṃ na yānti || 27 ||
nirdevayānapitṛyānavihārameke
kṛtvā manaḥ karaṇamaṇḍalasārvabhaumam |
dhyāne niveśya tava kāraṇapañcakasya
parvāṇi pārvati nayanti nijāsanatvam || 28 ||
sthūlāsu mūrtiṣu mahīpramukhāsu mūrteḥ
kasyāścanāpi tava vaibhavamamba yasyāḥ |
patyā girāmapi na śakyata eva vaktuṃ
sāpi stutā kila mayeti titikṣitavyam || 29 ||
kālāgnikoṭirucimamba ṣaḍadhvaśuddhau
āplāvaneṣu bhavatīmamṛtaughavṛṣṭim |
śyāmāṃ ghanastanataṭāṃ śakalīkṛtāghāṃ
dhyāyanta eva jagatāṃ guravo bhavanti || 30 ||
vidyāṃ parāṃ katicidambaramamba keci-
-dānandameva katicitkaticicca māyām |
tvāṃ viśvamāhurapare vayamāmanāmaḥ
sākṣādapārakaruṇāṃ gurumūrtimeva || 31 ||
kuvalayadalanīlaṃ barbarasnigdhakeśaṃ
pṛthutarakucabhārākrāntakāntāvalagnam |
kimiha bahubhiruktaistvatsvarūpaṃ paraṃ naḥ
sakalajanani mātaḥ santataṃ sannidhattām || 32 ||
iti śrīkālidāsa viracita pañcastavyāṃ caturthaḥ ambāstavaḥ |
Sanskrit — Devanagari (original)
यामामनन्ति मुनयः प्रकृतिं पुराणीं
विद्येति यां श्रुतिरहस्यविदो वदन्ति ।
तामर्धपल्लवितशङ्कररूपमुद्रां
देवीमनन्यशरणः शरणं प्रपद्ये ॥ 1 ॥
अम्ब स्तवेषु तव तावदकर्तृकाणि
कुण्ठीभवन्ति वचसामपि गुम्भनानि ।
डिम्भस्य मे स्तुतिरसावसमञ्जसापि
वात्सल्यनिघ्नहृदयां भवतीं धिनोतु ॥ 2 ॥
व्योमेति बिन्दुरिति नाद इतीन्दुलेखा-
-रूपेति वाग्भवतनूरिति मातृकेति ।
निःस्यन्दमानसुखबोधसुधास्वरूपा
विद्योतसे मनसि भाग्यवतां जनानाम् ॥ 3 ॥
आविर्भवत्पुलकसन्ततिभिः शरीरै-
-र्निःस्यन्दमानसलिलैर्नयनैश्च नित्यम् ।
वाग्भिश्च गद्गदपदाभिरुपासते ये
पादौ तवाम्ब भुवनेषु त एव धन्याः ॥ 4 ॥
वक्त्रं यदुद्यतमभिष्टुतये भवत्या-
-स्तुभ्यं नमो यदपि देवि शिरः करोति ।
चेतश्च यत्त्वयि परायणमम्ब तानि
कस्यापि कैरपि भवन्ति तपोविशेषैः ॥ 5 ॥
मूलालवालकुहरादुदिता भवानि
निर्भिद्य षट्सरसिजानि तटिल्लतेव ।
भूयोऽपि तत्र विशसि ध्रुवमण्डलेन्दु-
-निःस्यन्दमानपरमामृततोयरूपा ॥ 6 ॥
दग्धं यदा मदनमेकमनेकधा ते
मुग्धः कटाक्षविधिरङ्कुरयाञ्चकार ।
धत्ते तदाप्रभृति देवि ललाटनेत्रं
सत्यं ह्रियैव मुकुलीकृतमिन्दुमौलेः ॥ 7 ॥
अज्ञातसम्भवमनाकलितान्ववायं
भिक्षुं कपालिनमवाससमद्वितीयम् ।
पूर्वं करग्रहणमङ्गलतो भवत्याः
शम्भुं क एव बुबुधे गिरिराजकन्ये ॥ 8 ॥
चर्माम्बरं च शवभस्मविलेपनं च
भिक्षाटनं च नटनं च परेतभूमौ ।
वेतालसंहतिपरिग्रहता च शम्भोः
शोभां बिभर्ति गिरिजे तव साहचर्यात् ॥ 9 ॥
कल्पोपसंहरणकेलिषु पण्डितानि
चण्डानि खण्डपरशोरपि ताण्डवानि ।
आलोकनेन तव कोमलितानि मात-
-र्लास्यात्मना परिणमन्ति जगद्विभूत्यै ॥ 10 ॥
जन्तोरपश्चिमतनोः सति कर्मसाम्ये
निःशेषपाशपटलच्छिदुरा निमेषात् ।
कल्याणि देशिककटाक्षसमाश्रयेण
कारुण्यतो भवति शाम्भववेददीक्षा ॥ 11 ॥
मुक्ताविभूषणवती नवविद्रुमाभा
यच्चेतसि स्फुरसि तारकितेव सन्ध्या ।
एकः स एव भुवनत्रयसुन्दरीणां
कन्दर्पतां व्रजति पञ्चशरीं विनापि ॥ 12 ॥
ये भावयन्त्यमृतवाहिभिरंशुजालै-
-राप्यायमानभुवनाममृतेश्वरीं त्वाम् ।
ते लङ्घयन्ति ननु मातरलङ्घनीयां
ब्रह्मादिभिः सुरवरैरपि कालकक्षाम् ॥ 13 ॥
यः स्फाटिकाक्षगुणपुस्तककुण्डिकाढ्यां
व्याख्यासमुद्यतकरां शरदिन्दुशुभ्राम् ।
पद्मासनां च हृदये भवतीमुपास्ते
मातः स विश्वकवितार्किकचक्रवर्ती ॥ 14 ॥
बर्हावतंसयुतबर्बरकेशपाशां
गुञ्जावलीकृतघनस्तनहारशोभाम् ।
श्यामां प्रवालवदनां सुकुमारहस्तां
त्वामेव नौमि शबरीं शबरस्य जायाम् ॥ 15 ॥
अर्धेन किं नवलताललितेन मुग्धे
क्रीतं विभोः परुषमर्धमिदं त्वयेति ।
आलीजनस्य परिहासवचांसि मन्ये
मन्दस्मितेन तव देवि जडी भवन्ति ॥ 16 ॥
ब्रह्माण्ड बुद्बुदकदम्बकसङ्कुलोऽयं
मायोदधिर्विविधदुःखतरङ्गमालः ।
आश्चर्यमम्ब झटिति प्रलयं प्रयाति
त्वद्ध्यानसन्ततिमहाबडबामुखाग्नौ ॥ 17 ॥
दाक्षायणीति कुटिलेति कुहारिणीति
कात्यायनीति कमलेति कलावतीति ।
एका सती भगवती परमार्थतोऽपि
सन्दृश्यसे बहुविधा ननु नर्तकीव ॥ 18 ॥
आनन्दलक्षणमनाहतनाम्नि देशे
नादात्मना परिणतं तव रूपमीशे ।
प्रत्यङ्मुखेन मनसा परिचीयमानं
शंसन्ति नेत्रसलिलैः पुलकैश्च धन्याः ॥ 19 ॥
त्वं चन्द्रिका शशिनि तिग्मरुचौ रुचिस्त्वं
त्वं चेतनासि पुरुषे पवने बलं त्वम् ।
त्वं स्वादुतासि सलिले शिखिनि त्वमूष्मा
निःसारमेव निखिलं त्वदृते यदि स्यात् ॥ 20 ॥
ज्योतींषि यद्दिवि चरन्ति यदन्तरिक्षं
सूते पयांसि यदहिर्धरणीं च धत्ते ।
यद्वाति वायुरनलो यदुदर्चिरास्ते
तत्सर्वमम्ब तव केवलमाज्ञयैव ॥ 21 ॥
सङ्कोचमिच्छसि यदा गिरिजे तदानीं
वाक्तर्कयोस्त्वमसि भूमिरनामरूपा ।
यद्वा विकासमुपयासि यदा तदानीं
त्वन्नामरूपगणनाः सुकरा भवन्ति ॥ 22 ॥
भोगाय देवि भवतीं कृतिनः प्रणम्य
भ्रूकिङ्करीकृतसरोजगृहाः सहस्रम् ।
चिन्तामणिप्रचयकल्पितकेलिशैले
कल्पद्रुमोपवन एव चिरं रमन्ते ॥ 23 ॥
हर्तुं त्वमेव भवसि त्वदधीनमीशे
संसारतापमखिलं दयया पशूनाम् ।
वैकर्तनी किरणसंहतिरेव शक्ता
धर्मं निजं शमयितुं निजयैव वृष्ट्या ॥ 24 ॥
शक्तिः शरीरमधिदैवतमन्तरात्मा
ज्ञानं क्रिया करणमासनजालमिच्छा ।
ऐश्वर्यमायतनमावरणानि च त्वं
किं तन्न यद्भवसि देवि शशाङ्कमौलेः ॥ 25 ॥
भूमौ निवृत्तिरुदिता पयसि प्रतिष्ठा
विद्याऽनले मरुति शान्तिरतीवकान्तिः ।
व्योम्नीति याः किल कलाः कलयन्ति विश्वं
तासां हि दूरतरमम्ब पदं त्वदीयम् ॥ 26 ॥
यावत्पदं पदसरोजयुगं त्वदीयं
नाङ्गीकरोति हृदयेषु जगच्छरण्ये ।
तावद्विकल्पजटिलाः कुटिलप्रकारा-
-स्तर्कग्रहाः समयिनां प्रलयं न यान्ति ॥ 27 ॥
निर्देवयानपितृयानविहारमेके
कृत्वा मनः करणमण्डलसार्वभौमम् ।
ध्याने निवेश्य तव कारणपञ्चकस्य
पर्वाणि पार्वति नयन्ति निजासनत्वम् ॥ 28 ॥
स्थूलासु मूर्तिषु महीप्रमुखासु मूर्तेः
कस्याश्चनापि तव वैभवमम्ब यस्याः ।
पत्या गिरामपि न शक्यत एव वक्तुं
सापि स्तुता किल मयेति तितिक्षितव्यम् ॥ 29 ॥
कालाग्निकोटिरुचिमम्ब षडध्वशुद्धौ
आप्लावनेषु भवतीममृतौघवृष्टिम् ।
श्यामां घनस्तनतटां शकलीकृताघां
ध्यायन्त एव जगतां गुरवो भवन्ति ॥ 30 ॥
विद्यां परां कतिचिदम्बरमम्ब केचि-
-दानन्दमेव कतिचित्कतिचिच्च मायाम् ।
त्वां विश्वमाहुरपरे वयमामनामः
साक्षादपारकरुणां गुरुमूर्तिमेव ॥ 31 ॥
कुवलयदलनीलं बर्बरस्निग्धकेशं
पृथुतरकुचभाराक्रान्तकान्तावलग्नम् ।
किमिह बहुभिरुक्तैस्त्वत्स्वरूपं परं नः
सकलजननि मातः सन्ततं सन्निधत्ताम् ॥ 32 ॥
इति श्रीकालिदास विरचित पञ्चस्तव्यां चतुर्थः अम्बास्तवः ।
yāmāmananti munayaḥ prakṛtiṃ purāṇīṃ
vidyeti yāṃ śrutirahasyavido vadanti |
tāmardhapallavitaśaṅkararūpamudrāṃ
devīmananyaśaraṇaḥ śaraṇaṃ prapadye || 1 ||
amba staveṣu tava tāvadakartṛkāṇi
kuṇṭhībhavanti vacasāmapi gumbhanāni |
ḍimbhasya me stutirasāvasamañjasāpi
vātsalyanighnahṛdayāṃ bhavatīṃ dhinotu || 2 ||
vyometi binduriti nāda itīndulekhā-
-rūpeti vāgbhavatanūriti mātṛketi |
niḥsyandamānasukhabodhasudhāsvarūpā
vidyotase manasi bhāgyavatāṃ janānām || 3 ||
āvirbhavatpulakasantatibhiḥ śarīrai-
-rniḥsyandamānasalilairnayanaiśca nityam |
vāgbhiśca gadgadapadābhirupāsate ye
pādau tavāmba bhuvaneṣu ta eva dhanyāḥ || 4 ||
vaktraṃ yadudyatamabhiṣṭutaye bhavatyā-
-stubhyaṃ namo yadapi devi śiraḥ karoti |
cetaśca yattvayi parāyaṇamamba tāni
kasyāpi kairapi bhavanti tapoviśeṣaiḥ || 5 ||
mūlālavālakuharāduditā bhavāni
nirbhidya ṣaṭsarasijāni taṭillateva |
bhūyo'pi tatra viśasi dhruvamaṇḍalendu-
-niḥsyandamānaparamāmṛtatoyarūpā || 6 ||
dagdhaṃ yadā madanamekamanekadhā te
mugdhaḥ kaṭākṣavidhiraṅkurayāñcakāra |
dhatte tadāprabhṛti devi lalāṭanetraṃ
satyaṃ hriyaiva mukulīkṛtamindumauleḥ || 7 ||
ajñātasambhavamanākalitānvavāyaṃ
bhikṣuṃ kapālinamavāsasamadvitīyam |
pūrvaṃ karagrahaṇamaṅgalato bhavatyāḥ
śambhuṃ ka eva bubudhe girirājakanye || 8 ||
carmāmbaraṃ ca śavabhasmavilepanaṃ ca
bhikṣāṭanaṃ ca naṭanaṃ ca paretabhūmau |
vetālasaṃhatiparigrahatā ca śambhoḥ
śobhāṃ bibharti girije tava sāhacaryāt || 9 ||
kalpopasaṃharaṇakeliṣu paṇḍitāni
caṇḍāni khaṇḍaparaśorapi tāṇḍavāni |
ālokanena tava komalitāni māta-
-rlāsyātmanā pariṇamanti jagadvibhūtyai || 10 ||
jantorapaścimatanoḥ sati karmasāmye
niḥśeṣapāśapaṭalacchidurā nimeṣāt |
kalyāṇi deśikakaṭākṣasamāśrayeṇa
kāruṇyato bhavati śāmbhavavedadīkṣā || 11 ||
muktāvibhūṣaṇavatī navavidrumābhā
yaccetasi sphurasi tārakiteva sandhyā |
ekaḥ sa eva bhuvanatrayasundarīṇāṃ
kandarpatāṃ vrajati pañcaśarīṃ vināpi || 12 ||
ye bhāvayantyamṛtavāhibhiraṃśujālai-
-rāpyāyamānabhuvanāmamṛteśvarīṃ tvām |
te laṅghayanti nanu mātaralaṅghanīyāṃ
brahmādibhiḥ suravarairapi kālakakṣām || 13 ||
yaḥ sphāṭikākṣaguṇapustakakuṇḍikāḍhyāṃ
vyākhyāsamudyatakarāṃ śaradinduśubhrām |
padmāsanāṃ ca hṛdaye bhavatīmupāste
mātaḥ sa viśvakavitārkikacakravartī || 14 ||
barhāvataṃsayutabarbarakeśapāśāṃ
guñjāvalīkṛtaghanastanahāraśobhām |
śyāmāṃ pravālavadanāṃ sukumārahastāṃ
tvāmeva naumi śabarīṃ śabarasya jāyām || 15 ||
ardhena kiṃ navalatālalitena mugdhe
krītaṃ vibhoḥ paruṣamardhamidaṃ tvayeti |
ālījanasya parihāsavacāṃsi manye
mandasmitena tava devi jaḍī bhavanti || 16 ||
brahmāṇḍa budbudakadambakasaṅkulo'yaṃ
māyodadhirvividhaduḥkhataraṅgamālaḥ |
āścaryamamba jhaṭiti pralayaṃ prayāti
tvaddhyānasantatimahābaḍabāmukhāgnau || 17 ||
dākṣāyaṇīti kuṭileti kuhāriṇīti
kātyāyanīti kamaleti kalāvatīti |
ekā satī bhagavatī paramārthato'pi
sandṛśyase bahuvidhā nanu nartakīva || 18 ||
ānandalakṣaṇamanāhatanāmni deśe
nādātmanā pariṇataṃ tava rūpamīśe |
pratyaṅmukhena manasā paricīyamānaṃ
śaṃsanti netrasalilaiḥ pulakaiśca dhanyāḥ || 19 ||
tvaṃ candrikā śaśini tigmarucau rucistvaṃ
tvaṃ cetanāsi puruṣe pavane balaṃ tvam |
tvaṃ svādutāsi salile śikhini tvamūṣmā
niḥsārameva nikhilaṃ tvadṛte yadi syāt || 20 ||
jyotīṃṣi yaddivi caranti yadantarikṣaṃ
sūte payāṃsi yadahirdharaṇīṃ ca dhatte |
yadvāti vāyuranalo yadudarcirāste
tatsarvamamba tava kevalamājñayaiva || 21 ||
saṅkocamicchasi yadā girije tadānīṃ
vāktarkayostvamasi bhūmiranāmarūpā |
yadvā vikāsamupayāsi yadā tadānīṃ
tvannāmarūpagaṇanāḥ sukarā bhavanti || 22 ||
bhogāya devi bhavatīṃ kṛtinaḥ praṇamya
bhrūkiṅkarīkṛtasarojagṛhāḥ sahasram |
cintāmaṇipracayakalpitakeliśaile
kalpadrumopavana eva ciraṃ ramante || 23 ||
hartuṃ tvameva bhavasi tvadadhīnamīśe
saṃsāratāpamakhilaṃ dayayā paśūnām |
vaikartanī kiraṇasaṃhatireva śaktā
dharmaṃ nijaṃ śamayituṃ nijayaiva vṛṣṭyā || 24 ||
śaktiḥ śarīramadhidaivatamantarātmā
jñānaṃ kriyā karaṇamāsanajālamicchā |
aiśvaryamāyatanamāvaraṇāni ca tvaṃ
kiṃ tanna yadbhavasi devi śaśāṅkamauleḥ || 25 ||
bhūmau nivṛttiruditā payasi pratiṣṭhā
vidyā'nale maruti śāntiratīvakāntiḥ |
vyomnīti yāḥ kila kalāḥ kalayanti viśvaṃ
tāsāṃ hi dūrataramamba padaṃ tvadīyam || 26 ||
yāvatpadaṃ padasarojayugaṃ tvadīyaṃ
nāṅgīkaroti hṛdayeṣu jagaccharaṇye |
tāvadvikalpajaṭilāḥ kuṭilaprakārā-
-starkagrahāḥ samayināṃ pralayaṃ na yānti || 27 ||
nirdevayānapitṛyānavihārameke
kṛtvā manaḥ karaṇamaṇḍalasārvabhaumam |
dhyāne niveśya tava kāraṇapañcakasya
parvāṇi pārvati nayanti nijāsanatvam || 28 ||
sthūlāsu mūrtiṣu mahīpramukhāsu mūrteḥ
kasyāścanāpi tava vaibhavamamba yasyāḥ |
patyā girāmapi na śakyata eva vaktuṃ
sāpi stutā kila mayeti titikṣitavyam || 29 ||
kālāgnikoṭirucimamba ṣaḍadhvaśuddhau
āplāvaneṣu bhavatīmamṛtaughavṛṣṭim |
śyāmāṃ ghanastanataṭāṃ śakalīkṛtāghāṃ
dhyāyanta eva jagatāṃ guravo bhavanti || 30 ||
vidyāṃ parāṃ katicidambaramamba keci-
-dānandameva katicitkaticicca māyām |
tvāṃ viśvamāhurapare vayamāmanāmaḥ
sākṣādapārakaruṇāṃ gurumūrtimeva || 31 ||
kuvalayadalanīlaṃ barbarasnigdhakeśaṃ
pṛthutarakucabhārākrāntakāntāvalagnam |
kimiha bahubhiruktaistvatsvarūpaṃ paraṃ naḥ
sakalajanani mātaḥ santataṃ sannidhattām || 32 ||
iti śrīkālidāsa viracita pañcastavyāṃ caturthaḥ ambāstavaḥ |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.