📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
অম্বা স্তবঃ
Amba Stavah
Devi Adi Shankaracharya Bengali
যামামনন্তি মুনযঃ প্রকৃতিং পুরাণীং
বিদ্যেতি যাং শ্রুতিরহস্যবিদো বদন্তি ।
তামর্ধপল্লবিতশঙ্কররূপমুদ্রাং
দেবীমনন্যশরণঃ শরণং প্রপদ্যে ॥ 1 ॥
অম্ব স্তবেষু তব তাবদকর্তৃকাণি
কুণ্ঠীভবন্তি বচসামপি গুম্ভনানি ।
ডিম্ভস্য মে স্তুতিরসাবসমঞ্জসাপি
বাত্সল্যনিঘ্নহৃদযাং ভবতীং ধিনোতু ॥ 2 ॥
ব্যোমেতি বিন্দুরিতি নাদ ইতীন্দুলেখা-
-রূপেতি বাগ্ভবতনূরিতি মাতৃকেতি ।
নিঃস্যন্দমানসুখবোধসুধাস্বরূপা
বিদ্যোতসে মনসি ভাগ্যবতাং জনানাম্ ॥ 3 ॥
আবির্ভবত্পুলকসন্ততিভিঃ শরীরৈ-
-র্নিঃস্যন্দমানসলিলৈর্নযনৈশ্চ নিত্যম্ ।
বাগ্ভিশ্চ গদ্গদপদাভিরুপাসতে যে
পাদৌ তবাম্ব ভুবনেষু ত এব ধন্যাঃ ॥ 4 ॥
বক্ত্রং যদুদ্যতমভিষ্টুতযে ভবত্যা-
-স্তুভ্যং নমো যদপি দেবি শিরঃ করোতি ।
চেতশ্চ যত্ত্বযি পরাযণমম্ব তানি
কস্যাপি কৈরপি ভবন্তি তপোবিশেষৈঃ ॥ 5 ॥
মূলালবালকুহরাদুদিতা ভবানি
নির্ভিদ্য ষট্সরসিজানি তটিল্লতেব ।
ভূযোঽপি তত্র বিশসি ধ্রুবমণ্ডলেন্দু-
-নিঃস্যন্দমানপরমামৃততোযরূপা ॥ 6 ॥
দগ্ধং যদা মদনমেকমনেকধা তে
মুগ্ধঃ কটাক্ষবিধিরঙ্কুরযাঞ্চকার ।
ধত্তে তদাপ্রভৃতি দেবি ললাটনেত্রং
সত্যং হ্রিযৈব মুকুলীকৃতমিন্দুমৌলেঃ ॥ 7 ॥
অজ্ঞাতসম্ভবমনাকলিতান্ববাযং
ভিক্ষুং কপালিনমবাসসমদ্বিতীযম্ ।
পূর্বং করগ্রহণমঙ্গলতো ভবত্যাঃ
শম্ভুং ক এব বুবুধে গিরিরাজকন্যে ॥ 8 ॥
চর্মাম্বরং চ শবভস্মবিলেপনং চ
ভিক্ষাটনং চ নটনং চ পরেতভূমৌ ।
বেতালসংহতিপরিগ্রহতা চ শম্ভোঃ
শোভাং বিভর্তি গিরিজে তব সাহচর্যাত্ ॥ 9 ॥
কল্পোপসংহরণকেলিষু পণ্ডিতানি
চণ্ডানি খণ্ডপরশোরপি তাণ্ডবানি ।
আলোকনেন তব কোমলিতানি মাত-
-র্লাস্যাত্মনা পরিণমন্তি জগদ্বিভূত্যৈ ॥ 10 ॥
জন্তোরপশ্চিমতনোঃ সতি কর্মসাম্যে
নিঃশেষপাশপটলচ্ছিদুরা নিমেষাত্ ।
কল্যাণি দেশিককটাক্ষসমাশ্রযেণ
কারুণ্যতো ভবতি শাম্ভববেদদীক্ষা ॥ 11 ॥
মুক্তাবিভূষণবতী নববিদ্রুমাভা
যচ্চেতসি স্ফুরসি তারকিতেব সন্ধ্যা ।
একঃ স এব ভুবনত্রযসুন্দরীণাং
কন্দর্পতাং ব্রজতি পঞ্চশরীং বিনাপি ॥ 12 ॥
যে ভাবযন্ত্যমৃতবাহিভিরংশুজালৈ-
-রাপ্যাযমানভুবনামমৃতেশ্বরীং ত্বাম্ ।
তে লঙ্ঘযন্তি ননু মাতরলঙ্ঘনীযাং
ব্রহ্মাদিভিঃ সুরবরৈরপি কালকক্ষাম্ ॥ 13 ॥
যঃ স্ফাটিকাক্ষগুণপুস্তককুণ্ডিকাঢ্যাং
ব্যাখ্যাসমুদ্যতকরাং শরদিন্দুশুভ্রাম্ ।
পদ্মাসনাং চ হৃদযে ভবতীমুপাস্তে
মাতঃ স বিশ্বকবিতার্কিকচক্রবর্তী ॥ 14 ॥
বর্হাবতংসযুতবর্বরকেশপাশাং
গুঞ্জাবলীকৃতঘনস্তনহারশোভাম্ ।
শ্যামাং প্রবালবদনাং সুকুমারহস্তাং
ত্বামেব নৌমি শবরীং শবরস্য জাযাম্ ॥ 15 ॥
অর্ধেন কিং নবলতাললিতেন মুগ্ধে
ক্রীতং বিভোঃ পরুষমর্ধমিদং ত্বযেতি ।
আলীজনস্য পরিহাসবচাংসি মন্যে
মন্দস্মিতেন তব দেবি জডী ভবন্তি ॥ 16 ॥
ব্রহ্মাণ্ড বুদ্বুদকদম্বকসঙ্কুলোঽযং
মাযোদধির্বিবিধদুঃখতরঙ্গমালঃ ।
আশ্চর্যমম্ব ঝটিতি প্রলযং প্রযাতি
ত্বদ্ধ্যানসন্ততিমহাবডবামুখাগ্নৌ ॥ 17 ॥
দাক্ষাযণীতি কুটিলেতি কুহারিণীতি
কাত্যাযনীতি কমলেতি কলাবতীতি ।
একা সতী ভগবতী পরমার্থতোঽপি
সন্দৃশ্যসে বহুবিধা ননু নর্তকীব ॥ 18 ॥
আনন্দলক্ষণমনাহতনাম্নি দেশে
নাদাত্মনা পরিণতং তব রূপমীশে ।
প্রত্যঙ্মুখেন মনসা পরিচীযমানং
শংসন্তি নেত্রসলিলৈঃ পুলকৈশ্চ ধন্যাঃ ॥ 19 ॥
ত্বং চন্দ্রিকা শশিনি তিগ্মরুচৌ রুচিস্ত্বং
ত্বং চেতনাসি পুরুষে পবনে বলং ত্বম্ ।
ত্বং স্বাদুতাসি সলিলে শিখিনি ত্বমূষ্মা
নিঃসারমেব নিখিলং ত্বদৃতে যদি স্যাত্ ॥ 20 ॥
জ্যোতীংষি যদ্দিবি চরন্তি যদন্তরিক্ষং
সূতে পযাংসি যদহির্ধরণীং চ ধত্তে ।
যদ্বাতি বাযুরনলো যদুদর্চিরাস্তে
তত্সর্বমম্ব তব কেবলমাজ্ঞযৈব ॥ 21 ॥
সঙ্কোচমিচ্ছসি যদা গিরিজে তদানীং
বাক্তর্কযোস্ত্বমসি ভূমিরনামরূপা ।
যদ্বা বিকাসমুপযাসি যদা তদানীং
ত্বন্নামরূপগণনাঃ সুকরা ভবন্তি ॥ 22 ॥
ভোগায দেবি ভবতীং কৃতিনঃ প্রণম্য
ভ্রূকিঙ্করীকৃতসরোজগৃহাঃ সহস্রম্ ।
চিন্তামণিপ্রচযকল্পিতকেলিশৈলে
কল্পদ্রুমোপবন এব চিরং রমন্তে ॥ 23 ॥
হর্তুং ত্বমেব ভবসি ত্বদধীনমীশে
সংসারতাপমখিলং দযযা পশূনাম্ ।
বৈকর্তনী কিরণসংহতিরেব শক্তা
ধর্মং নিজং শমযিতুং নিজযৈব বৃষ্ট্যা ॥ 24 ॥
শক্তিঃ শরীরমধিদৈবতমন্তরাত্মা
জ্ঞানং ক্রিযা করণমাসনজালমিচ্ছা ।
ঐশ্বর্যমাযতনমাবরণানি চ ত্বং
কিং তন্ন যদ্ভবসি দেবি শশাঙ্কমৌলেঃ ॥ 25 ॥
ভূমৌ নিবৃত্তিরুদিতা পযসি প্রতিষ্ঠা
বিদ্যাঽনলে মরুতি শান্তিরতীবকান্তিঃ ।
ব্যোম্নীতি যাঃ কিল কলাঃ কলযন্তি বিশ্বং
তাসাং হি দূরতরমম্ব পদং ত্বদীযম্ ॥ 26 ॥
যাবত্পদং পদসরোজযুগং ত্বদীযং
নাঙ্গীকরোতি হৃদযেষু জগচ্ছরণ্যে ।
তাবদ্বিকল্পজটিলাঃ কুটিলপ্রকারা-
-স্তর্কগ্রহাঃ সমযিনাং প্রলযং ন যান্তি ॥ 27 ॥
নির্দেবযানপিতৃযানবিহারমেকে
কৃত্বা মনঃ করণমণ্ডলসার্বভৌমম্ ।
ধ্যানে নিবেশ্য তব কারণপঞ্চকস্য
পর্বাণি পার্বতি নযন্তি নিজাসনত্বম্ ॥ 28 ॥
স্থূলাসু মূর্তিষু মহীপ্রমুখাসু মূর্তেঃ
কস্যাশ্চনাপি তব বৈভবমম্ব যস্যাঃ ।
পত্যা গিরামপি ন শক্যত এব বক্তুং
সাপি স্তুতা কিল মযেতি তিতিক্ষিতব্যম্ ॥ 29 ॥
কালাগ্নিকোটিরুচিমম্ব ষডধ্বশুদ্ধৌ
আপ্লাবনেষু ভবতীমমৃতৌঘবৃষ্টিম্ ।
শ্যামাং ঘনস্তনতটাং শকলীকৃতাঘাং
ধ্যাযন্ত এব জগতাং গুরবো ভবন্তি ॥ 30 ॥
বিদ্যাং পরাং কতিচিদম্বরমম্ব কেচি-
-দানন্দমেব কতিচিত্কতিচিচ্চ মাযাম্ ।
ত্বাং বিশ্বমাহুরপরে বযমামনামঃ
সাক্ষাদপারকরুণাং গুরুমূর্তিমেব ॥ 31 ॥
কুবলযদলনীলং বর্বরস্নিগ্ধকেশং
পৃথুতরকুচভারাক্রান্তকান্তাবলগ্নম্ ।
কিমিহ বহুভিরুক্তৈস্ত্বত্স্বরূপং পরং নঃ
সকলজননি মাতঃ সন্ততং সন্নিধত্তাম্ ॥ 32 ॥
ইতি শ্রীকালিদাস বিরচিত পঞ্চস্তব্যাং চতুর্থঃ অম্বাস্তবঃ ।
Roman (IAST) Transliteration
yāmāmananti munayaḥ prakṛtiṃ purāṇīṃ
vidyeti yāṃ śrutirahasyavido vadanti |
tāmardhapallavitaśaṅkararūpamudrāṃ
devīmananyaśaraṇaḥ śaraṇaṃ prapadye || 1 ||
amba staveṣu tava tāvadakartṛkāṇi
kuṇṭhībhavanti vacasāmapi gumbhanāni |
ḍimbhasya me stutirasāvasamañjasāpi
vātsalyanighnahṛdayāṃ bhavatīṃ dhinotu || 2 ||
vyometi binduriti nāda itīndulekhā-
-rūpeti vāgbhavatanūriti mātṛketi |
niḥsyandamānasukhabodhasudhāsvarūpā
vidyotase manasi bhāgyavatāṃ janānām || 3 ||
āvirbhavatpulakasantatibhiḥ śarīrai-
-rniḥsyandamānasalilairnayanaiśca nityam |
vāgbhiśca gadgadapadābhirupāsate ye
pādau tavāmba bhuvaneṣu ta eva dhanyāḥ || 4 ||
vaktraṃ yadudyatamabhiṣṭutaye bhavatyā-
-stubhyaṃ namo yadapi devi śiraḥ karoti |
cetaśca yattvayi parāyaṇamamba tāni
kasyāpi kairapi bhavanti tapoviśeṣaiḥ || 5 ||
mūlālavālakuharāduditā bhavāni
nirbhidya ṣaṭsarasijāni taṭillateva |
bhūyo'pi tatra viśasi dhruvamaṇḍalendu-
-niḥsyandamānaparamāmṛtatoyarūpā || 6 ||
dagdhaṃ yadā madanamekamanekadhā te
mugdhaḥ kaṭākṣavidhiraṅkurayāñcakāra |
dhatte tadāprabhṛti devi lalāṭanetraṃ
satyaṃ hriyaiva mukulīkṛtamindumauleḥ || 7 ||
ajñātasambhavamanākalitānvavāyaṃ
bhikṣuṃ kapālinamavāsasamadvitīyam |
pūrvaṃ karagrahaṇamaṅgalato bhavatyāḥ
śambhuṃ ka eva bubudhe girirājakanye || 8 ||
carmāmbaraṃ ca śavabhasmavilepanaṃ ca
bhikṣāṭanaṃ ca naṭanaṃ ca paretabhūmau |
vetālasaṃhatiparigrahatā ca śambhoḥ
śobhāṃ bibharti girije tava sāhacaryāt || 9 ||
kalpopasaṃharaṇakeliṣu paṇḍitāni
caṇḍāni khaṇḍaparaśorapi tāṇḍavāni |
ālokanena tava komalitāni māta-
-rlāsyātmanā pariṇamanti jagadvibhūtyai || 10 ||
jantorapaścimatanoḥ sati karmasāmye
niḥśeṣapāśapaṭalacchidurā nimeṣāt |
kalyāṇi deśikakaṭākṣasamāśrayeṇa
kāruṇyato bhavati śāmbhavavedadīkṣā || 11 ||
muktāvibhūṣaṇavatī navavidrumābhā
yaccetasi sphurasi tārakiteva sandhyā |
ekaḥ sa eva bhuvanatrayasundarīṇāṃ
kandarpatāṃ vrajati pañcaśarīṃ vināpi || 12 ||
ye bhāvayantyamṛtavāhibhiraṃśujālai-
-rāpyāyamānabhuvanāmamṛteśvarīṃ tvām |
te laṅghayanti nanu mātaralaṅghanīyāṃ
brahmādibhiḥ suravarairapi kālakakṣām || 13 ||
yaḥ sphāṭikākṣaguṇapustakakuṇḍikāḍhyāṃ
vyākhyāsamudyatakarāṃ śaradinduśubhrām |
padmāsanāṃ ca hṛdaye bhavatīmupāste
mātaḥ sa viśvakavitārkikacakravartī || 14 ||
barhāvataṃsayutabarbarakeśapāśāṃ
guñjāvalīkṛtaghanastanahāraśobhām |
śyāmāṃ pravālavadanāṃ sukumārahastāṃ
tvāmeva naumi śabarīṃ śabarasya jāyām || 15 ||
ardhena kiṃ navalatālalitena mugdhe
krītaṃ vibhoḥ paruṣamardhamidaṃ tvayeti |
ālījanasya parihāsavacāṃsi manye
mandasmitena tava devi jaḍī bhavanti || 16 ||
brahmāṇḍa budbudakadambakasaṅkulo'yaṃ
māyodadhirvividhaduḥkhataraṅgamālaḥ |
āścaryamamba jhaṭiti pralayaṃ prayāti
tvaddhyānasantatimahābaḍabāmukhāgnau || 17 ||
dākṣāyaṇīti kuṭileti kuhāriṇīti
kātyāyanīti kamaleti kalāvatīti |
ekā satī bhagavatī paramārthato'pi
sandṛśyase bahuvidhā nanu nartakīva || 18 ||
ānandalakṣaṇamanāhatanāmni deśe
nādātmanā pariṇataṃ tava rūpamīśe |
pratyaṅmukhena manasā paricīyamānaṃ
śaṃsanti netrasalilaiḥ pulakaiśca dhanyāḥ || 19 ||
tvaṃ candrikā śaśini tigmarucau rucistvaṃ
tvaṃ cetanāsi puruṣe pavane balaṃ tvam |
tvaṃ svādutāsi salile śikhini tvamūṣmā
niḥsārameva nikhilaṃ tvadṛte yadi syāt || 20 ||
jyotīṃṣi yaddivi caranti yadantarikṣaṃ
sūte payāṃsi yadahirdharaṇīṃ ca dhatte |
yadvāti vāyuranalo yadudarcirāste
tatsarvamamba tava kevalamājñayaiva || 21 ||
saṅkocamicchasi yadā girije tadānīṃ
vāktarkayostvamasi bhūmiranāmarūpā |
yadvā vikāsamupayāsi yadā tadānīṃ
tvannāmarūpagaṇanāḥ sukarā bhavanti || 22 ||
bhogāya devi bhavatīṃ kṛtinaḥ praṇamya
bhrūkiṅkarīkṛtasarojagṛhāḥ sahasram |
cintāmaṇipracayakalpitakeliśaile
kalpadrumopavana eva ciraṃ ramante || 23 ||
hartuṃ tvameva bhavasi tvadadhīnamīśe
saṃsāratāpamakhilaṃ dayayā paśūnām |
vaikartanī kiraṇasaṃhatireva śaktā
dharmaṃ nijaṃ śamayituṃ nijayaiva vṛṣṭyā || 24 ||
śaktiḥ śarīramadhidaivatamantarātmā
jñānaṃ kriyā karaṇamāsanajālamicchā |
aiśvaryamāyatanamāvaraṇāni ca tvaṃ
kiṃ tanna yadbhavasi devi śaśāṅkamauleḥ || 25 ||
bhūmau nivṛttiruditā payasi pratiṣṭhā
vidyā'nale maruti śāntiratīvakāntiḥ |
vyomnīti yāḥ kila kalāḥ kalayanti viśvaṃ
tāsāṃ hi dūrataramamba padaṃ tvadīyam || 26 ||
yāvatpadaṃ padasarojayugaṃ tvadīyaṃ
nāṅgīkaroti hṛdayeṣu jagaccharaṇye |
tāvadvikalpajaṭilāḥ kuṭilaprakārā-
-starkagrahāḥ samayināṃ pralayaṃ na yānti || 27 ||
nirdevayānapitṛyānavihārameke
kṛtvā manaḥ karaṇamaṇḍalasārvabhaumam |
dhyāne niveśya tava kāraṇapañcakasya
parvāṇi pārvati nayanti nijāsanatvam || 28 ||
sthūlāsu mūrtiṣu mahīpramukhāsu mūrteḥ
kasyāścanāpi tava vaibhavamamba yasyāḥ |
patyā girāmapi na śakyata eva vaktuṃ
sāpi stutā kila mayeti titikṣitavyam || 29 ||
kālāgnikoṭirucimamba ṣaḍadhvaśuddhau
āplāvaneṣu bhavatīmamṛtaughavṛṣṭim |
śyāmāṃ ghanastanataṭāṃ śakalīkṛtāghāṃ
dhyāyanta eva jagatāṃ guravo bhavanti || 30 ||
vidyāṃ parāṃ katicidambaramamba keci-
-dānandameva katicitkaticicca māyām |
tvāṃ viśvamāhurapare vayamāmanāmaḥ
sākṣādapārakaruṇāṃ gurumūrtimeva || 31 ||
kuvalayadalanīlaṃ barbarasnigdhakeśaṃ
pṛthutarakucabhārākrāntakāntāvalagnam |
kimiha bahubhiruktaistvatsvarūpaṃ paraṃ naḥ
sakalajanani mātaḥ santataṃ sannidhattām || 32 ||
iti śrīkālidāsa viracita pañcastavyāṃ caturthaḥ ambāstavaḥ |