ப்ரஹ்மோவாச ।
நௌமீட்ய தேऽப்ரவபுஷே தடிதம்பராய
குஞ்ஜாவதம்ஸபரிபிச்சலஸந்முகாய ।
வந்யஸ்ரஜே கவலவேத்ரவிஷாணவேணு-
லக்ஷ்மஶ்ரியே ம்ரு'துபதே பஶுபாங்கஜாய ॥ 1 ॥
அஸ்யாபி தேவ வபுஷோ மதநுக்ரஹஸ்ய
ஸ்வேச்சாமயஸ்ய ந து பூதமயஸ்ய கோऽபி ।
நேஶேமஹி த்வவஸிதும் மநஸாந்தரேண
ஸாக்ஷாத்தவைவ கிமுதாத்மஸுகாநுபூதேஃ ॥ 2 ॥
ஜ்ஞாநே ப்ரயாஸமுதபாஸ்ய நமந்த ஏவ
ஜீவந்தி ஸந்முகரிதாம் பவதீயவார்தாம் ।
ஸ்தாநே ஸ்திதாஃ ஶ்ருதிகதாம் தநுவாம்மநோபிஃ
யே ப்ராயஶோऽஜித ஜிதோऽப்யஸி தைஸ்த்ரிலோக்யாம் ॥ 3 ॥
ஶ்ரேயஃஸ்ருதிம் பக்திமுதஸ்ய தே விபோ க்லிஶ்யந்தி யே கேவலபோதலப்தயே ।
தேஷாமஸௌ க்லேஶல ஏவ ஶிஷ்யதே நாந்யத்யதா ஸ்தூலதுஷாவகாதிநாம் ॥ 4 ॥
புரேஹ பூமந் பஹவோऽபி யோகிநஸ்த்வதர்பிதேஹா நிஜகர்மலப்தயா ।
விபுத்ய பக்த்யைவ கதோபநீதயா ப்ரபேதிரேऽஞ்ஜோऽச்யுத தே கதிம் பராம் ॥ 5 ॥
ததாபி பூமந் மஹிமாऽகுணஸ்ய தே விபோத்துமர்ஹத்யமலாந்தராத்மபிஃ ।
அவிக்ரியாத்ஸ்வாநுபவாதரூபதோ ஹ்யநந்யபோத்யாத்மதயா ந சாந்யதா ॥ 6 ॥
குணாத்மநஸ்தேऽபி குணாந் விமாதும் ஹிதாவதீர்ணஸ்ய க ஈஶிரேऽஸ்ய ।
காலேந யைர்வா விமிதாஃ ஸுகல்பைர்பூபாம்ஸவஃ கே மிஹிகா த்யுபாஸஃ ॥ 7 ॥
தத்தேऽநுகம்பாம் ஸுஸமீக்ஷமாணோ புஞ்ஜாந ஏவாத்மக்ரு'தம் விபாகம் ।
ஹ்ரு'த்வாக்வபுர்பிர்விததந்நமஸ்தே ஜீவேத யோ முக்திபதே ஸ தாயபாக் ॥ 8 ॥
பஶ்யேஶ மேऽநார்யமநந்த ஆத்யே பராத்மநி த்வய்யபி மாயிமாயிநி ।
மாயாம் விதத்யேக்ஷிதுமாத்மவைபவம் ஹ்யஹம் கியாநைச்சமிவார்சிரக்நௌ ॥ 9 ॥
அதஃ க்ஷமஸ்வாச்யுத மே ரஜோபுவோ ஹ்யஜாநதஸ்த்வத்ப்ரு'தகீஶமாநிநஃ ।
அஜாவலேபாந்ததமோऽந்தசக்ஷுஷ ஏஷோऽநுகம்ப்யோ மயி நாதவாநிதி ॥ 10 ॥
க்வாஹம் தமோமஹதஹங்கசராக்நிவார்பூஸம்வேஷ்டிதாண்டகடஸப்தவிதஸ்தகாயஃ ।
க்வேத்ரு'க்விதாவிகணிதாண்டபராணுசர்யாவாதாத்வரோமவிவரஸ்ய ச தே மஹித்வம் ॥ 11 ॥
உத்க்ஷேபணம் கர்பகதஸ்ய பாதயோஃ கிம் கல்பதே மாதுரதோऽக்ஷஜாகஸே ।
கிமஸ்தி நாஸ்திவ்யபதேஶபூஷிதம் தவாஸ்தி குக்ஷேஃ கியதப்யநந்தஃ ॥ 12 ॥
ஜகத்த்ரயாந்தோததிஸம்ப்லவோதே நாராயணஸ்யோதரநாபிநாலாத் ।
விநிர்கதோऽஜஸ்த்விதி வாந்ந வை ம்ரு'ஷா கிம் த்வீஶ்வரத்வாந்ந விநிர்கதோऽஸ்மி . ।
நாராயணஸ்த்வம் ந ஹி ஸர்வதேஹிநாமாத்மாஸ்யதீஶாகிலலோகஸாக்ஷீ ।
நாராயணோऽங்கம் நரபூஜலாயநாத்தச்சாபி ஸத்யம் ந தவைவ மாயா ॥ 14 ॥
தச்சேஜ்ஜலஸ்தம் தவ ஸஜ்ஜகத்வபுஃ கிம் மே ந த்ரு'ஷ்டம் பகவம்ஸ்ததைவ ।
கிம் வா ஸுத்ரு'ஷ்டம் ஹ்ரு'தி மே ததைவ கிம் நோ ஸபத்யேவ புநர்வ்யதர்ஶி ॥ 15 ॥
அத்ரைவ மாயாதமநாவதாரே ஹ்யஸ்ய ப்ரபஞ்சஸ்ய பஹிஃ ஸ்புடஸ்ய ।
க்ரு'த்ஸ்நஸ்ய சாந்தர்ஜடரே ஜநந்யா மாயாத்வமேவ ப்ரகடீக்ரு'தம் தே ॥ 16 ॥
யஸ்ய குக்ஷாவிதம் ஸர்வம் ஸாத்மம் பாதி யதா ததா ।
தத்த்வய்யபீஹ தத்ஸர்வம் கிமிதம் மாயயா விநா ॥ 17 ॥
அத்யைவ த்வத்ரு'தேऽஸ்ய கிம் மம ந தே மாயாத்வமாதர்ஶிதம்
ஏகோऽஸி ப்ரதமம் ததோ வ்ரஜஸுஹ்ரு'த்வத்ஸாஃ ஸமஸ்தா அபி ।
தாவந்தோऽஸி சதுர்புஜாஸ்ததகிலைஃ ஸாகம் மயோபாஸிதா-
ஸ்தாவந்த்யேவ ஜகந்த்யபூஸ்ததமிதம் ப்ரஹ்மாத்வயம் ஶிஷ்யதே ॥ 18 ॥
அஜாநதாம் த்வத்பதவீமநாத்மந்யாத்மாऽத்மநா பாஸி விதத்ய மாயாம் ।
ஸ்ரு'ஷ்டாவிவாஹம் ஜகதோ விதாந இவ த்வமேஷோऽந்த இவ த்ரிநேத்ரஃ ॥ 19 ॥
ஸுரேஷ்வ்ரு'ஷிஷ்வீஶ ததைவ ந்ரு'ஷ்வபி திர்யக்ஷு யாதஃஸ்வபி தேऽஜநஸ்ய ।
ஜந்மாஸதாம் துர்மதநிக்ரஹாய ப்ரபோ விதாதஃ ஸதநுக்ரஹாய ச ॥ 20 ॥
கோ வேத்தி பூமந் பகவந் பராத்மந் யோகேஶ்வரோதீர்பவதஸ்த்ரிலோக்யாம் ।
க்வ வா கதம் வா கதி வா கதேதி விஸ்தாரயந் க்ரீடஸி யோகமாயாம் ॥ 21 ॥
தஸ்மாதிதம் ஜகதஶேஷமஸத்ஸ்வரூபம் ஸ்வப்நாபமஸ்ததிஷணம் புருதுஃகதுஃகம் ।
த்வய்யேவ நித்யஸுகபோததநாவநந்தே மாயாத உத்யதபி யத்ஸதிவாவபாதி ॥ 22 ॥
ஏகஸ்த்வமாத்மா புருஷஃ புராணஃ ஸத்யஃ ஸ்வயஞ்ஜ்யோதிரநந்த ஆத்யஃ ।
நித்யோऽக்ஷரோऽஜஸ்ரஸுகோ நிரஞ்ஜநஃ பூர்ணோऽத்வயோ முக்த உபாதிதோऽம்ரு'தஃ ॥ 23 ॥
ஏவம்விதம் த்வாம் ஸகலாத்மநாமபி ஸ்வாத்மாநமாத்மாऽத்மதயா விசக்ஷதே ।
குர்வர்கலப்தோபநிஷத்ஸுசக்ஷுஷா யே தே தரந்தீவ பவாந்ரு'தாம்புதிம் ॥ 24 ॥
ஆத்மாநமேவாத்மதயாऽவிஜாநதாம் தேநைவ ஜாதம் நிகிலம் ப்ரபஞ்சிதம் ।
ஜ்ஞாநேந பூயோऽபி ச தத்ப்ரலீயதே ரஜ்ஜ்வாமஹேர்போகபவாபவௌ யதா ॥ 25 ॥
அஜ்ஞாநஸஞ்ஜ்ஞௌ பவபந்தமோக்ஷௌ த்வௌ நாம நாந்யௌ ஸ்த ரு'தஜ்ஞபாவாத் ।
அஜஸ்ரசித்யாऽத்மநி கேவலே பரே விசார்யமாணே தரணாவிவாஹநீ ॥ 26 ॥
த்வாமாத்மாநம் பரம் மத்வா பரமாத்மாநமேவ ச ।
ஆத்மா புநர்பஹிர்ம்ரு'க்ய அஹோऽஜ்ஞஜநதாऽஜ்ஞதா ॥ 27 ॥
அந்தர்பவேऽநந்த பவந்தமேவ ஹ்யதத்த்யஜந்தோ ம்ரு'கயந்தி ஸந்தஃ ।
அஸந்தமப்யந்த்யஹிமந்தரேண ஸந்தம் குணம் தம் கிமு யந்தி ஸந்தஃ ॥ 28 ॥
அதாபி தே தேவ பதாம்புஜத்வயப்ரஸாதலேஶாநுக்ரு'ஹீத ஏவ ஹி ।
ஜாநாதி தத்த்வம் பகவந் மஹிம்நோ ந சாந்ய ஏகோऽபி சிரம் விசிந்வந் ॥ 29 ॥
ததஸ்து மே நாத ஸ பூரிபாகோ பவேऽத்ர வாந்யத்ர து வா திரஶ்சாம் ।
யேநாஹமேகோऽபி பவஜ்ஜநாநாம் பூத்வா நிஷேவே தவ பாதபல்லவம் ॥ 30 ॥
அஹோऽதிதந்யா வ்ரஜகோரமண்யஃ ஸ்தந்யாம்ரு'தம் பீதமதீவ தே முதா ।
யாஸாம் விபோ வத்ஸதராத்மஜாத்மநா யத்த்ரு'ப்தயேऽத்யாபி ந சாலமத்வராஃ ॥ 31 ॥
அஹோ பாக்யமஹோ பாக்யம் நந்தகோபவ்ரஜௌகஸாம் ।
யந்மித்ரம் பரமாநந்தம் பூர்ணம் ப்ரஹ்ம ஸநாதநம் ॥ 32 ॥
ஏஷாம் து பாக்யமஹிமாऽச்யுத தாவதாஸ்தா-
மேகாதஶைவ ஹி வயம் பத பூரிபாகாஃ ।
ஏதத்த்ரு'ஷீகசஷகைரஸக்ரு'த்பிபாமஃ
ஶர்வாதயோऽங்க்ர்யுதஜமத்வம்ரு'தாஸவம் தே ॥ 33 ॥
தத்பூரிபாக்யமிஹ ஜந்ம கிமப்யடவ்யாம்
யத்கோகுலேऽபி கதமாங்க்ரிரஜோऽபிஷேகம் ।
யஜ்ஜீவிதம் து நிகிலம் பகவாந் முகுந்த-
ஸ்த்வத்யாபி யத்பதரஜஃ ஶ்ருதிம்ரு'க்யமேவ ॥ 34 ॥
ஏஷாம் கோஷநிவாஸிநாமுத பவாந் கிம் தேவ ராதேதி நஃ
சேதோ விஶ்வபலாத்பலம் த்வதபரம் குத்ராப்யயந் முஹ்யதி ।
ஸத்வேஷாதிவ பூதநாऽபி ஸகுலா த்வாமேவ தேவாபிதா
யத்தாமார்தஸுஹ்ரு'த்ப்ரியாத்மதநயப்ராணாஶயாஸ்த்வத்க்ரு'தே ॥ 35 ॥
தாவத்ராகாதயஃ ஸ்தேநாஸ்தாவத்காராக்ரு'ஹம் க்ரு'ஹம் ।
தாவந்மோஹோऽங்க்ரிநிகடோ யாவத்க்ரு'ஷ்ண ந தே ஜநாஃ ॥ 36 ॥
ப்ரபஞ்சம் நிஷ்ப்ரபஞ்சோऽபி விடம்பயஸி பூதலே ।
ப்ரபந்நஜநதாநந்தஸந்தோஹம் ப்ரதிதும் ப்ரபோ ॥ 37 ॥
ஜாநந்த ஏவ ஜாநந்து கிம் பஹூக்த்யா ந மே ப்ரபோ ।
மநஸோ வபுஷோ வாசோ வைபவம் தவ கோசரஃ ॥ 38 ॥
அநுஜாநீஹி மாம் க்ரு'ஷ்ண ஸர்வம் த்வம் வேத்ஸி ஸர்வத்ரு'க் ।
த்வமேவ ஜகதாம் நாதோ ஜகதேதத்தவார்பிதம் ॥ 39 ॥
ஶ்ரீக்ரு'ஷ்ண வ்ரு'ஷ்ணிகுலபுஷ்கரஜோஷதாயிந்
க்ஷ்மாநிர்ஜரத்விஜபஶூததிவ்ரு'த்திகாரிந் ।
உத்தர்மஶார்வரஹர க்ஷிதிராக்ஷஸத்ருக்
ஆகல்பமார்கமர்ஹந் பகவந் நமஸ்தே ॥ 40 ॥
இதி ஶ்ரீமத்பாகவதமஹாபுராணே தஶமஸ்கந்தே பூர்வார்தே
சதுர்தஶாத்யாயாந்தர்கதம் ப்ரஹ்மக்ரு'தம் ஶ்ரீக்ரு'ஷ்ணஸ்துதிஃ ஸமாப்தா ।
பாகவதபுராண . அத்யாய 10/14/1-40 . ।
Roman (IAST) Transliteration
brahmovāca |
naumīḍya te'bhravapuṣe taḍidambarāya
guñjāvataṃsaparipicchalasanmukhāya |
vanyasraje kavalavetraviṣāṇaveṇu-
lakṣmaśriye mṛdupade paśupāṅgajāya || 1 ||
asyāpi deva vapuṣo madanugrahasya
svecchāmayasya na tu bhūtamayasya ko'pi |
neśemahi tvavasituṃ manasāntareṇa
sākṣāttavaiva kimutātmasukhānubhūteḥ || 2 ||
jñāne prayāsamudapāsya namanta eva
jīvanti sanmukharitāṃ bhavadīyavārtām |
sthāne sthitāḥ śrutigatāṃ tanuvāmmanobhiḥ
ye prāyaśo'jita jito'pyasi taistrilokyām || 3 ||
śreyaḥsrutiṃ bhaktimudasya te vibho kliśyanti ye kevalabodhalabdhaye |
teṣāmasau kleśala eva śiṣyate nānyadyathā sthūlatuṣāvaghātinām || 4 ||
pureha bhūman bahavo'pi yoginastvadarpitehā nijakarmalabdhayā |
vibudhya bhaktyaiva kathopanītayā prapedire'ñjo'cyuta te gatiṃ parām || 5 ||
tathāpi bhūman mahimā'guṇasya te viboddhumarhatyamalāntarātmabhiḥ |
avikriyātsvānubhavādarūpato hyananyabodhyātmatayā na cānyathā || 6 ||
guṇātmanaste'pi guṇān vimātuṃ hitāvatīrṇasya ka īśire'sya |
kālena yairvā vimitāḥ sukalpairbhūpāṃsavaḥ khe mihikā dyubhāsaḥ || 7 ||
tatte'nukampāṃ susamīkṣamāṇo bhuñjāna evātmakṛtaṃ vipākam |
hṛdvāgvapurbhirvidadhannamaste jīveta yo muktipade sa dāyabhāk || 8 ||
paśyeśa me'nāryamananta ādye parātmani tvayyapi māyimāyini |
māyāṃ vitatyekṣitumātmavaibhavaṃ hyahaṃ kiyānaicchamivārciragnau || 9 ||
ataḥ kṣamasvācyuta me rajobhuvo hyajānatastvatpṛthagīśamāninaḥ |
ajāvalepāndhatamo'ndhacakṣuṣa eṣo'nukampyo mayi nāthavāniti || 10 ||
kvāhaṃ tamomahadahaṅkhacarāgnivārbhūsaṃveṣṭitāṇḍaghaṭasaptavitastakāyaḥ |
kvedṛgvidhāvigaṇitāṇḍaparāṇucaryāvātādhvaromavivarasya ca te mahitvam || 11 ||
utkṣepaṇaṃ garbhagatasya pādayoḥ kiṃ kalpate māturadho'kṣajāgase |
kimasti nāstivyapadeśabhūṣitaṃ tavāsti kukṣeḥ kiyadapyanantaḥ || 12 ||
jagattrayāntodadhisamplavode nārāyaṇasyodaranābhinālāt |
vinirgato'jastviti vānna vai mṛṣā kiṃ tvīśvaratvānna vinirgato'smi . |
nārāyaṇastvaṃ na hi sarvadehināmātmāsyadhīśākhilalokasākṣī |
nārāyaṇo'ṅgaṃ narabhūjalāyanāttaccāpi satyaṃ na tavaiva māyā || 14 ||
taccejjalasthaṃ tava sajjagadvapuḥ kiṃ me na dṛṣṭaṃ bhagavaṃstadaiva |
kiṃ vā sudṛṣṭaṃ hṛdi me tadaiva kiṃ no sapadyeva punarvyadarśi || 15 ||
atraiva māyādamanāvatāre hyasya prapañcasya bahiḥ sphuṭasya |
kṛtsnasya cāntarjaṭhare jananyā māyātvameva prakaṭīkṛtaṃ te || 16 ||
yasya kukṣāvidaṃ sarvaṃ sātmaṃ bhāti yathā tathā |
tattvayyapīha tatsarvaṃ kimidaṃ māyayā vinā || 17 ||
adyaiva tvadṛte'sya kiṃ mama na te māyātvamādarśitaṃ
eko'si prathamaṃ tato vrajasuhṛdvatsāḥ samastā api |
tāvanto'si caturbhujāstadakhilaiḥ sākaṃ mayopāsitā-
stāvantyeva jagantyabhūstadamitaṃ brahmādvayaṃ śiṣyate || 18 ||
ajānatāṃ tvatpadavīmanātmanyātmā'tmanā bhāsi vitatya māyām |
sṛṣṭāvivāhaṃ jagato vidhāna iva tvameṣo'nta iva trinetraḥ || 19 ||
sureṣvṛṣiṣvīśa tathaiva nṛṣvapi tiryakṣu yādaḥsvapi te'janasya |
janmāsatāṃ durmadanigrahāya prabho vidhātaḥ sadanugrahāya ca || 20 ||
ko vetti bhūman bhagavan parātman yogeśvarotīrbhavatastrilokyām |
kva vā kathaṃ vā kati vā kadeti vistārayan krīḍasi yogamāyām || 21 ||
tasmādidaṃ jagadaśeṣamasatsvarūpaṃ svapnābhamastadhiṣaṇaṃ puruduḥkhaduḥkham |
tvayyeva nityasukhabodhatanāvanante māyāta udyadapi yatsadivāvabhāti || 22 ||
ekastvamātmā puruṣaḥ purāṇaḥ satyaḥ svayañjyotirananta ādyaḥ |
nityo'kṣaro'jasrasukho nirañjanaḥ pūrṇo'dvayo mukta upādhito'mṛtaḥ || 23 ||
evaṃvidhaṃ tvāṃ sakalātmanāmapi svātmānamātmā'tmatayā vicakṣate |
gurvarkalabdhopaniṣatsucakṣuṣā ye te tarantīva bhavānṛtāmbudhim || 24 ||
ātmānamevātmatayā'vijānatāṃ tenaiva jātaṃ nikhilaṃ prapañcitam |
jñānena bhūyo'pi ca tatpralīyate rajjvāmaherbhogabhavābhavau yathā || 25 ||
ajñānasañjñau bhavabandhamokṣau dvau nāma nānyau sta ṛtajñabhāvāt |
ajasracityā'tmani kevale pare vicāryamāṇe taraṇāvivāhanī || 26 ||
tvāmātmānaṃ paraṃ matvā paramātmānameva ca |
ātmā punarbahirmṛgya aho'jñajanatā'jñatā || 27 ||
antarbhave'nanta bhavantameva hyatattyajanto mṛgayanti santaḥ |
asantamapyantyahimantareṇa santaṃ guṇaṃ taṃ kimu yanti santaḥ || 28 ||
athāpi te deva padāmbujadvayaprasādaleśānugṛhīta eva hi |
jānāti tattvaṃ bhagavan mahimno na cānya eko'pi ciraṃ vicinvan || 29 ||
tadastu me nātha sa bhūribhāgo bhave'tra vānyatra tu vā tiraścām |
yenāhameko'pi bhavajjanānāṃ bhūtvā niṣeve tava pādapallavam || 30 ||
aho'tidhanyā vrajagoramaṇyaḥ stanyāmṛtaṃ pītamatīva te mudā |
yāsāṃ vibho vatsatarātmajātmanā yattṛptaye'dyāpi na cālamadhvarāḥ || 31 ||
aho bhāgyamaho bhāgyaṃ nandagopavrajaukasām |
yanmitraṃ paramānandaṃ pūrṇaṃ brahma sanātanam || 32 ||
eṣāṃ tu bhāgyamahimā'cyuta tāvadāstā-
mekādaśaiva hi vayaṃ bata bhūribhāgāḥ |
etaddhṛṣīkacaṣakairasakṛtpibāmaḥ
śarvādayo'ṅghryudajamadhvamṛtāsavaṃ te || 33 ||
tadbhūribhāgyamiha janma kimapyaṭavyāṃ
yadgokule'pi katamāṅghrirajo'bhiṣekam |
yajjīvitaṃ tu nikhilaṃ bhagavān mukunda-
stvadyāpi yatpadarajaḥ śrutimṛgyameva || 34 ||
eṣāṃ ghoṣanivāsināmuta bhavān kiṃ deva rāteti naḥ
ceto viśvaphalātphalaṃ tvadaparaṃ kutrāpyayan muhyati |
sadveṣādiva pūtanā'pi sakulā tvāmeva devāpitā
yaddhāmārthasuhṛtpriyātmatanayaprāṇāśayāstvatkṛte || 35 ||
tāvadrāgādayaḥ stenāstāvatkārāgṛhaṃ gṛham |
tāvanmoho'ṅghrinigaḍo yāvatkṛṣṇa na te janāḥ || 36 ||
prapañcaṃ niṣprapañco'pi viḍambayasi bhūtale |
prapannajanatānandasandohaṃ prathituṃ prabho || 37 ||
jānanta eva jānantu kiṃ bahūktyā na me prabho |
manaso vapuṣo vāco vaibhavaṃ tava gocaraḥ || 38 ||
anujānīhi māṃ kṛṣṇa sarvaṃ tvaṃ vetsi sarvadṛk |
tvameva jagatāṃ nātho jagadetattavārpitam || 39 ||
śrīkṛṣṇa vṛṣṇikulapuṣkarajoṣadāyin
kṣmānirjaradvijapaśūdadhivṛddhikārin |
uddharmaśārvarahara kṣitirākṣasadhrug
ākalpamārkamarhan bhagavan namaste || 40 ||
iti śrīmadbhāgavatamahāpurāṇe daśamaskandhe pūrvārdhe
caturdaśādhyāyāntargataṃ brahmakṛtaṃ śrīkṛṣṇastutiḥ samāptā |
bhāgavatapurāṇa . adhyāya 10/14/1-40 . |
Sanskrit — Devanagari (original)
ब्रह्मोवाच ।
नौमीड्य तेऽभ्रवपुषे तडिदम्बराय
गुञ्जावतंसपरिपिच्छलसन्मुखाय ।
वन्यस्रजे कवलवेत्रविषाणवेणु-
लक्ष्मश्रिये मृदुपदे पशुपाङ्गजाय ॥ 1 ॥
अस्यापि देव वपुषो मदनुग्रहस्य
स्वेच्छामयस्य न तु भूतमयस्य कोऽपि ।
नेशेमहि त्ववसितुं मनसान्तरेण
साक्षात्तवैव किमुतात्मसुखानुभूतेः ॥ 2 ॥
ज्ञाने प्रयासमुदपास्य नमन्त एव
जीवन्ति सन्मुखरितां भवदीयवार्ताम् ।
स्थाने स्थिताः श्रुतिगतां तनुवाम्मनोभिः
ये प्रायशोऽजित जितोऽप्यसि तैस्त्रिलोक्याम् ॥ 3 ॥
श्रेयःस्रुतिं भक्तिमुदस्य ते विभो क्लिश्यन्ति ये केवलबोधलब्धये ।
तेषामसौ क्लेशल एव शिष्यते नान्यद्यथा स्थूलतुषावघातिनाम् ॥ 4 ॥
पुरेह भूमन् बहवोऽपि योगिनस्त्वदर्पितेहा निजकर्मलब्धया ।
विबुध्य भक्त्यैव कथोपनीतया प्रपेदिरेऽञ्जोऽच्युत ते गतिं पराम् ॥ 5 ॥
तथापि भूमन् महिमाऽगुणस्य ते विबोद्धुमर्हत्यमलान्तरात्मभिः ।
अविक्रियात्स्वानुभवादरूपतो ह्यनन्यबोध्यात्मतया न चान्यथा ॥ 6 ॥
गुणात्मनस्तेऽपि गुणान् विमातुं हितावतीर्णस्य क ईशिरेऽस्य ।
कालेन यैर्वा विमिताः सुकल्पैर्भूपांसवः खे मिहिका द्युभासः ॥ 7 ॥
तत्तेऽनुकम्पां सुसमीक्षमाणो भुञ्जान एवात्मकृतं विपाकम् ।
हृद्वाग्वपुर्भिर्विदधन्नमस्ते जीवेत यो मुक्तिपदे स दायभाक् ॥ 8 ॥
पश्येश मेऽनार्यमनन्त आद्ये परात्मनि त्वय्यपि मायिमायिनि ।
मायां वितत्येक्षितुमात्मवैभवं ह्यहं कियानैच्छमिवार्चिरग्नौ ॥ 9 ॥
अतः क्षमस्वाच्युत मे रजोभुवो ह्यजानतस्त्वत्पृथगीशमानिनः ।
अजावलेपान्धतमोऽन्धचक्षुष एषोऽनुकम्प्यो मयि नाथवानिति ॥ 10 ॥
क्वाहं तमोमहदहङ्खचराग्निवार्भूसंवेष्टिताण्डघटसप्तवितस्तकायः ।
क्वेदृग्विधाविगणिताण्डपराणुचर्यावाताध्वरोमविवरस्य च ते महित्वम् ॥ 11 ॥
उत्क्षेपणं गर्भगतस्य पादयोः किं कल्पते मातुरधोऽक्षजागसे ।
किमस्ति नास्तिव्यपदेशभूषितं तवास्ति कुक्षेः कियदप्यनन्तः ॥ 12 ॥
जगत्त्रयान्तोदधिसम्प्लवोदे नारायणस्योदरनाभिनालात् ।
विनिर्गतोऽजस्त्विति वान्न वै मृषा किं त्वीश्वरत्वान्न विनिर्गतोऽस्मि . ।
नारायणस्त्वं न हि सर्वदेहिनामात्मास्यधीशाखिललोकसाक्षी ।
नारायणोऽङ्गं नरभूजलायनात्तच्चापि सत्यं न तवैव माया ॥ 14 ॥
तच्चेज्जलस्थं तव सज्जगद्वपुः किं मे न दृष्टं भगवंस्तदैव ।
किं वा सुदृष्टं हृदि मे तदैव किं नो सपद्येव पुनर्व्यदर्शि ॥ 15 ॥
अत्रैव मायादमनावतारे ह्यस्य प्रपञ्चस्य बहिः स्फुटस्य ।
कृत्स्नस्य चान्तर्जठरे जनन्या मायात्वमेव प्रकटीकृतं ते ॥ 16 ॥
यस्य कुक्षाविदं सर्वं सात्मं भाति यथा तथा ।
तत्त्वय्यपीह तत्सर्वं किमिदं मायया विना ॥ 17 ॥
अद्यैव त्वदृतेऽस्य किं मम न ते मायात्वमादर्शितं
एकोऽसि प्रथमं ततो व्रजसुहृद्वत्साः समस्ता अपि ।
तावन्तोऽसि चतुर्भुजास्तदखिलैः साकं मयोपासिता-
स्तावन्त्येव जगन्त्यभूस्तदमितं ब्रह्माद्वयं शिष्यते ॥ 18 ॥
अजानतां त्वत्पदवीमनात्मन्यात्माऽत्मना भासि वितत्य मायाम् ।
सृष्टाविवाहं जगतो विधान इव त्वमेषोऽन्त इव त्रिनेत्रः ॥ 19 ॥
सुरेष्वृषिष्वीश तथैव नृष्वपि तिर्यक्षु यादःस्वपि तेऽजनस्य ।
जन्मासतां दुर्मदनिग्रहाय प्रभो विधातः सदनुग्रहाय च ॥ 20 ॥
को वेत्ति भूमन् भगवन् परात्मन् योगेश्वरोतीर्भवतस्त्रिलोक्याम् ।
क्व वा कथं वा कति वा कदेति विस्तारयन् क्रीडसि योगमायाम् ॥ 21 ॥
तस्मादिदं जगदशेषमसत्स्वरूपं स्वप्नाभमस्तधिषणं पुरुदुःखदुःखम् ।
त्वय्येव नित्यसुखबोधतनावनन्ते मायात उद्यदपि यत्सदिवावभाति ॥ 22 ॥
एकस्त्वमात्मा पुरुषः पुराणः सत्यः स्वयञ्ज्योतिरनन्त आद्यः ।
नित्योऽक्षरोऽजस्रसुखो निरञ्जनः पूर्णोऽद्वयो मुक्त उपाधितोऽमृतः ॥ 23 ॥
एवंविधं त्वां सकलात्मनामपि स्वात्मानमात्माऽत्मतया विचक्षते ।
गुर्वर्कलब्धोपनिषत्सुचक्षुषा ये ते तरन्तीव भवानृताम्बुधिम् ॥ 24 ॥
आत्मानमेवात्मतयाऽविजानतां तेनैव जातं निखिलं प्रपञ्चितम् ।
ज्ञानेन भूयोऽपि च तत्प्रलीयते रज्ज्वामहेर्भोगभवाभवौ यथा ॥ 25 ॥
अज्ञानसञ्ज्ञौ भवबन्धमोक्षौ द्वौ नाम नान्यौ स्त ऋतज्ञभावात् ।
अजस्रचित्याऽत्मनि केवले परे विचार्यमाणे तरणाविवाहनी ॥ 26 ॥
त्वामात्मानं परं मत्वा परमात्मानमेव च ।
आत्मा पुनर्बहिर्मृग्य अहोऽज्ञजनताऽज्ञता ॥ 27 ॥
अन्तर्भवेऽनन्त भवन्तमेव ह्यतत्त्यजन्तो मृगयन्ति सन्तः ।
असन्तमप्यन्त्यहिमन्तरेण सन्तं गुणं तं किमु यन्ति सन्तः ॥ 28 ॥
अथापि ते देव पदाम्बुजद्वयप्रसादलेशानुगृहीत एव हि ।
जानाति तत्त्वं भगवन् महिम्नो न चान्य एकोऽपि चिरं विचिन्वन् ॥ 29 ॥
तदस्तु मे नाथ स भूरिभागो भवेऽत्र वान्यत्र तु वा तिरश्चाम् ।
येनाहमेकोऽपि भवज्जनानां भूत्वा निषेवे तव पादपल्लवम् ॥ 30 ॥
अहोऽतिधन्या व्रजगोरमण्यः स्तन्यामृतं पीतमतीव ते मुदा ।
यासां विभो वत्सतरात्मजात्मना यत्तृप्तयेऽद्यापि न चालमध्वराः ॥ 31 ॥
अहो भाग्यमहो भाग्यं नन्दगोपव्रजौकसाम् ।
यन्मित्रं परमानन्दं पूर्णं ब्रह्म सनातनम् ॥ 32 ॥
एषां तु भाग्यमहिमाऽच्युत तावदास्ता-
मेकादशैव हि वयं बत भूरिभागाः ।
एतद्धृषीकचषकैरसकृत्पिबामः
शर्वादयोऽङ्घ्र्युदजमध्वमृतासवं ते ॥ 33 ॥
तद्भूरिभाग्यमिह जन्म किमप्यटव्यां
यद्गोकुलेऽपि कतमाङ्घ्रिरजोऽभिषेकम् ।
यज्जीवितं तु निखिलं भगवान् मुकुन्द-
स्त्वद्यापि यत्पदरजः श्रुतिमृग्यमेव ॥ 34 ॥
एषां घोषनिवासिनामुत भवान् किं देव रातेति नः
चेतो विश्वफलात्फलं त्वदपरं कुत्राप्ययन् मुह्यति ।
सद्वेषादिव पूतनाऽपि सकुला त्वामेव देवापिता
यद्धामार्थसुहृत्प्रियात्मतनयप्राणाशयास्त्वत्कृते ॥ 35 ॥
तावद्रागादयः स्तेनास्तावत्कारागृहं गृहम् ।
तावन्मोहोऽङ्घ्रिनिगडो यावत्कृष्ण न ते जनाः ॥ 36 ॥
प्रपञ्चं निष्प्रपञ्चोऽपि विडम्बयसि भूतले ।
प्रपन्नजनतानन्दसन्दोहं प्रथितुं प्रभो ॥ 37 ॥
जानन्त एव जानन्तु किं बहूक्त्या न मे प्रभो ।
मनसो वपुषो वाचो वैभवं तव गोचरः ॥ 38 ॥
अनुजानीहि मां कृष्ण सर्वं त्वं वेत्सि सर्वदृक् ।
त्वमेव जगतां नाथो जगदेतत्तवार्पितम् ॥ 39 ॥
श्रीकृष्ण वृष्णिकुलपुष्करजोषदायिन्
क्ष्मानिर्जरद्विजपशूदधिवृद्धिकारिन् ।
उद्धर्मशार्वरहर क्षितिराक्षसध्रुग्
आकल्पमार्कमर्हन् भगवन् नमस्ते ॥ 40 ॥
इति श्रीमद्भागवतमहापुराणे दशमस्कन्धे पूर्वार्धे
चतुर्दशाध्यायान्तर्गतं ब्रह्मकृतं श्रीकृष्णस्तुतिः समाप्ता ।
भागवतपुराण . अध्याय 10/14/1-40 . ।
brahmovāca |
naumīḍya te'bhravapuṣe taḍidambarāya
guñjāvataṃsaparipicchalasanmukhāya |
vanyasraje kavalavetraviṣāṇaveṇu-
lakṣmaśriye mṛdupade paśupāṅgajāya || 1 ||
asyāpi deva vapuṣo madanugrahasya
svecchāmayasya na tu bhūtamayasya ko'pi |
neśemahi tvavasituṃ manasāntareṇa
sākṣāttavaiva kimutātmasukhānubhūteḥ || 2 ||
jñāne prayāsamudapāsya namanta eva
jīvanti sanmukharitāṃ bhavadīyavārtām |
sthāne sthitāḥ śrutigatāṃ tanuvāmmanobhiḥ
ye prāyaśo'jita jito'pyasi taistrilokyām || 3 ||
śreyaḥsrutiṃ bhaktimudasya te vibho kliśyanti ye kevalabodhalabdhaye |
teṣāmasau kleśala eva śiṣyate nānyadyathā sthūlatuṣāvaghātinām || 4 ||
pureha bhūman bahavo'pi yoginastvadarpitehā nijakarmalabdhayā |
vibudhya bhaktyaiva kathopanītayā prapedire'ñjo'cyuta te gatiṃ parām || 5 ||
tathāpi bhūman mahimā'guṇasya te viboddhumarhatyamalāntarātmabhiḥ |
avikriyātsvānubhavādarūpato hyananyabodhyātmatayā na cānyathā || 6 ||
guṇātmanaste'pi guṇān vimātuṃ hitāvatīrṇasya ka īśire'sya |
kālena yairvā vimitāḥ sukalpairbhūpāṃsavaḥ khe mihikā dyubhāsaḥ || 7 ||
tatte'nukampāṃ susamīkṣamāṇo bhuñjāna evātmakṛtaṃ vipākam |
hṛdvāgvapurbhirvidadhannamaste jīveta yo muktipade sa dāyabhāk || 8 ||
paśyeśa me'nāryamananta ādye parātmani tvayyapi māyimāyini |
māyāṃ vitatyekṣitumātmavaibhavaṃ hyahaṃ kiyānaicchamivārciragnau || 9 ||
ataḥ kṣamasvācyuta me rajobhuvo hyajānatastvatpṛthagīśamāninaḥ |
ajāvalepāndhatamo'ndhacakṣuṣa eṣo'nukampyo mayi nāthavāniti || 10 ||
kvāhaṃ tamomahadahaṅkhacarāgnivārbhūsaṃveṣṭitāṇḍaghaṭasaptavitastakāyaḥ |
kvedṛgvidhāvigaṇitāṇḍaparāṇucaryāvātādhvaromavivarasya ca te mahitvam || 11 ||
utkṣepaṇaṃ garbhagatasya pādayoḥ kiṃ kalpate māturadho'kṣajāgase |
kimasti nāstivyapadeśabhūṣitaṃ tavāsti kukṣeḥ kiyadapyanantaḥ || 12 ||
jagattrayāntodadhisamplavode nārāyaṇasyodaranābhinālāt |
vinirgato'jastviti vānna vai mṛṣā kiṃ tvīśvaratvānna vinirgato'smi . |
nārāyaṇastvaṃ na hi sarvadehināmātmāsyadhīśākhilalokasākṣī |
nārāyaṇo'ṅgaṃ narabhūjalāyanāttaccāpi satyaṃ na tavaiva māyā || 14 ||
taccejjalasthaṃ tava sajjagadvapuḥ kiṃ me na dṛṣṭaṃ bhagavaṃstadaiva |
kiṃ vā sudṛṣṭaṃ hṛdi me tadaiva kiṃ no sapadyeva punarvyadarśi || 15 ||
atraiva māyādamanāvatāre hyasya prapañcasya bahiḥ sphuṭasya |
kṛtsnasya cāntarjaṭhare jananyā māyātvameva prakaṭīkṛtaṃ te || 16 ||
yasya kukṣāvidaṃ sarvaṃ sātmaṃ bhāti yathā tathā |
tattvayyapīha tatsarvaṃ kimidaṃ māyayā vinā || 17 ||
adyaiva tvadṛte'sya kiṃ mama na te māyātvamādarśitaṃ
eko'si prathamaṃ tato vrajasuhṛdvatsāḥ samastā api |
tāvanto'si caturbhujāstadakhilaiḥ sākaṃ mayopāsitā-
stāvantyeva jagantyabhūstadamitaṃ brahmādvayaṃ śiṣyate || 18 ||
ajānatāṃ tvatpadavīmanātmanyātmā'tmanā bhāsi vitatya māyām |
sṛṣṭāvivāhaṃ jagato vidhāna iva tvameṣo'nta iva trinetraḥ || 19 ||
sureṣvṛṣiṣvīśa tathaiva nṛṣvapi tiryakṣu yādaḥsvapi te'janasya |
janmāsatāṃ durmadanigrahāya prabho vidhātaḥ sadanugrahāya ca || 20 ||
ko vetti bhūman bhagavan parātman yogeśvarotīrbhavatastrilokyām |
kva vā kathaṃ vā kati vā kadeti vistārayan krīḍasi yogamāyām || 21 ||
tasmādidaṃ jagadaśeṣamasatsvarūpaṃ svapnābhamastadhiṣaṇaṃ puruduḥkhaduḥkham |
tvayyeva nityasukhabodhatanāvanante māyāta udyadapi yatsadivāvabhāti || 22 ||
ekastvamātmā puruṣaḥ purāṇaḥ satyaḥ svayañjyotirananta ādyaḥ |
nityo'kṣaro'jasrasukho nirañjanaḥ pūrṇo'dvayo mukta upādhito'mṛtaḥ || 23 ||
evaṃvidhaṃ tvāṃ sakalātmanāmapi svātmānamātmā'tmatayā vicakṣate |
gurvarkalabdhopaniṣatsucakṣuṣā ye te tarantīva bhavānṛtāmbudhim || 24 ||
ātmānamevātmatayā'vijānatāṃ tenaiva jātaṃ nikhilaṃ prapañcitam |
jñānena bhūyo'pi ca tatpralīyate rajjvāmaherbhogabhavābhavau yathā || 25 ||
ajñānasañjñau bhavabandhamokṣau dvau nāma nānyau sta ṛtajñabhāvāt |
ajasracityā'tmani kevale pare vicāryamāṇe taraṇāvivāhanī || 26 ||
tvāmātmānaṃ paraṃ matvā paramātmānameva ca |
ātmā punarbahirmṛgya aho'jñajanatā'jñatā || 27 ||
antarbhave'nanta bhavantameva hyatattyajanto mṛgayanti santaḥ |
asantamapyantyahimantareṇa santaṃ guṇaṃ taṃ kimu yanti santaḥ || 28 ||
athāpi te deva padāmbujadvayaprasādaleśānugṛhīta eva hi |
jānāti tattvaṃ bhagavan mahimno na cānya eko'pi ciraṃ vicinvan || 29 ||
tadastu me nātha sa bhūribhāgo bhave'tra vānyatra tu vā tiraścām |
yenāhameko'pi bhavajjanānāṃ bhūtvā niṣeve tava pādapallavam || 30 ||
aho'tidhanyā vrajagoramaṇyaḥ stanyāmṛtaṃ pītamatīva te mudā |
yāsāṃ vibho vatsatarātmajātmanā yattṛptaye'dyāpi na cālamadhvarāḥ || 31 ||
aho bhāgyamaho bhāgyaṃ nandagopavrajaukasām |
yanmitraṃ paramānandaṃ pūrṇaṃ brahma sanātanam || 32 ||
eṣāṃ tu bhāgyamahimā'cyuta tāvadāstā-
mekādaśaiva hi vayaṃ bata bhūribhāgāḥ |
etaddhṛṣīkacaṣakairasakṛtpibāmaḥ
śarvādayo'ṅghryudajamadhvamṛtāsavaṃ te || 33 ||
tadbhūribhāgyamiha janma kimapyaṭavyāṃ
yadgokule'pi katamāṅghrirajo'bhiṣekam |
yajjīvitaṃ tu nikhilaṃ bhagavān mukunda-
stvadyāpi yatpadarajaḥ śrutimṛgyameva || 34 ||
eṣāṃ ghoṣanivāsināmuta bhavān kiṃ deva rāteti naḥ
ceto viśvaphalātphalaṃ tvadaparaṃ kutrāpyayan muhyati |
sadveṣādiva pūtanā'pi sakulā tvāmeva devāpitā
yaddhāmārthasuhṛtpriyātmatanayaprāṇāśayāstvatkṛte || 35 ||
tāvadrāgādayaḥ stenāstāvatkārāgṛhaṃ gṛham |
tāvanmoho'ṅghrinigaḍo yāvatkṛṣṇa na te janāḥ || 36 ||
prapañcaṃ niṣprapañco'pi viḍambayasi bhūtale |
prapannajanatānandasandohaṃ prathituṃ prabho || 37 ||
jānanta eva jānantu kiṃ bahūktyā na me prabho |
manaso vapuṣo vāco vaibhavaṃ tava gocaraḥ || 38 ||
anujānīhi māṃ kṛṣṇa sarvaṃ tvaṃ vetsi sarvadṛk |
tvameva jagatāṃ nātho jagadetattavārpitam || 39 ||
śrīkṛṣṇa vṛṣṇikulapuṣkarajoṣadāyin
kṣmānirjaradvijapaśūdadhivṛddhikārin |
uddharmaśārvarahara kṣitirākṣasadhrug
ākalpamārkamarhan bhagavan namaste || 40 ||
iti śrīmadbhāgavatamahāpurāṇe daśamaskandhe pūrvārdhe
caturdaśādhyāyāntargataṃ brahmakṛtaṃ śrīkṛṣṇastutiḥ samāptā |
bhāgavatapurāṇa . adhyāya 10/14/1-40 . |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.