బ్రహ్మోవాచ ।
నౌమీడ్య తేఽభ్రవపుషే తడిదమ్బరాయ
గుఞ్జావతంసపరిపిచ్ఛలసన్ముఖాయ ।
వన్యస్రజే కవలవేత్రవిషాణవేణు-
లక్ష్మశ్రియే మృదుపదే పశుపాఙ్గజాయ ॥ 1 ॥
అస్యాపి దేవ వపుషో మదనుగ్రహస్య
స్వేచ్ఛామయస్య న తు భూతమయస్య కోఽపి ।
నేశేమహి త్వవసితుం మనసాన్తరేణ
సాక్షాత్తవైవ కిముతాత్మసుఖానుభూతేః ॥ 2 ॥
జ్ఞానే ప్రయాసముదపాస్య నమన్త ఏవ
జీవన్తి సన్ముఖరితాం భవదీయవార్తామ్ ।
స్థానే స్థితాః శ్రుతిగతాం తనువామ్మనోభిః
యే ప్రాయశోఽజిత జితోఽప్యసి తైస్త్రిలోక్యామ్ ॥ 3 ॥
శ్రేయఃస్రుతిం భక్తిముదస్య తే విభో క్లిశ్యన్తి యే కేవలబోధలబ్ధయే ।
తేషామసౌ క్లేశల ఏవ శిష్యతే నాన్యద్యథా స్థూలతుషావఘాతినామ్ ॥ 4 ॥
పురేహ భూమన్ బహవోఽపి యోగినస్త్వదర్పితేహా నిజకర్మలబ్ధయా ।
విబుధ్య భక్త్యైవ కథోపనీతయా ప్రపేదిరేఽఞ్జోఽచ్యుత తే గతిం పరామ్ ॥ 5 ॥
తథాపి భూమన్ మహిమాఽగుణస్య తే విబోద్ధుమర్హత్యమలాన్తరాత్మభిః ।
అవిక్రియాత్స్వానుభవాదరూపతో హ్యనన్యబోధ్యాత్మతయా న చాన్యథా ॥ 6 ॥
గుణాత్మనస్తేఽపి గుణాన్ విమాతుం హితావతీర్ణస్య క ఈశిరేఽస్య ।
కాలేన యైర్వా విమితాః సుకల్పైర్భూపాంసవః ఖే మిహికా ద్యుభాసః ॥ 7 ॥
తత్తేఽనుకమ్పాం సుసమీక్షమాణో భుఞ్జాన ఏవాత్మకృతం విపాకమ్ ।
హృద్వాగ్వపుర్భిర్విదధన్నమస్తే జీవేత యో ముక్తిపదే స దాయభాక్ ॥ 8 ॥
పశ్యేశ మేఽనార్యమనన్త ఆద్యే పరాత్మని త్వయ్యపి మాయిమాయిని ।
మాయాం వితత్యేక్షితుమాత్మవైభవం హ్యహం కియానైచ్ఛమివార్చిరగ్నౌ ॥ 9 ॥
అతః క్షమస్వాచ్యుత మే రజోభువో హ్యజానతస్త్వత్పృథగీశమానినః ।
అజావలేపాన్ధతమోఽన్ధచక్షుష ఏషోఽనుకమ్ప్యో మయి నాథవానితి ॥ 10 ॥
క్వాహం తమోమహదహఙ్ఖచరాగ్నివార్భూసంవేష్టితాణ్డఘటసప్తవితస్తకాయః ।
క్వేదృగ్విధావిగణితాణ్డపరాణుచర్యావాతాధ్వరోమవివరస్య చ తే మహిత్వమ్ ॥ 11 ॥
ఉత్క్షేపణం గర్భగతస్య పాదయోః కిం కల్పతే మాతురధోఽక్షజాగసే ।
కిమస్తి నాస్తివ్యపదేశభూషితం తవాస్తి కుక్షేః కియదప్యనన్తః ॥ 12 ॥
జగత్త్రయాన్తోదధిసమ్ప్లవోదే నారాయణస్యోదరనాభినాలాత్ ।
వినిర్గతోఽజస్త్వితి వాన్న వై మృషా కిం త్వీశ్వరత్వాన్న వినిర్గతోఽస్మి . ।
నారాయణస్త్వం న హి సర్వదేహినామాత్మాస్యధీశాఖిలలోకసాక్షీ ।
నారాయణోఽఙ్గం నరభూజలాయనాత్తచ్చాపి సత్యం న తవైవ మాయా ॥ 14 ॥
తచ్చేజ్జలస్థం తవ సజ్జగద్వపుః కిం మే న దృష్టం భగవంస్తదైవ ।
కిం వా సుదృష్టం హృది మే తదైవ కిం నో సపద్యేవ పునర్వ్యదర్శి ॥ 15 ॥
అత్రైవ మాయాదమనావతారే హ్యస్య ప్రపఞ్చస్య బహిః స్ఫుటస్య ।
కృత్స్నస్య చాన్తర్జఠరే జనన్యా మాయాత్వమేవ ప్రకటీకృతం తే ॥ 16 ॥
యస్య కుక్షావిదం సర్వం సాత్మం భాతి యథా తథా ।
తత్త్వయ్యపీహ తత్సర్వం కిమిదం మాయయా వినా ॥ 17 ॥
అద్యైవ త్వదృతేఽస్య కిం మమ న తే మాయాత్వమాదర్శితం
ఏకోఽసి ప్రథమం తతో వ్రజసుహృద్వత్సాః సమస్తా అపి ।
తావన్తోఽసి చతుర్భుజాస్తదఖిలైః సాకం మయోపాసితా-
స్తావన్త్యేవ జగన్త్యభూస్తదమితం బ్రహ్మాద్వయం శిష్యతే ॥ 18 ॥
అజానతాం త్వత్పదవీమనాత్మన్యాత్మాఽత్మనా భాసి వితత్య మాయామ్ ।
సృష్టావివాహం జగతో విధాన ఇవ త్వమేషోఽన్త ఇవ త్రినేత్రః ॥ 19 ॥
సురేష్వృషిష్వీశ తథైవ నృష్వపి తిర్యక్షు యాదఃస్వపి తేఽజనస్య ।
జన్మాసతాం దుర్మదనిగ్రహాయ ప్రభో విధాతః సదనుగ్రహాయ చ ॥ 20 ॥
కో వేత్తి భూమన్ భగవన్ పరాత్మన్ యోగేశ్వరోతీర్భవతస్త్రిలోక్యామ్ ।
క్వ వా కథం వా కతి వా కదేతి విస్తారయన్ క్రీడసి యోగమాయామ్ ॥ 21 ॥
తస్మాదిదం జగదశేషమసత్స్వరూపం స్వప్నాభమస్తధిషణం పురుదుఃఖదుఃఖమ్ ।
త్వయ్యేవ నిత్యసుఖబోధతనావనన్తే మాయాత ఉద్యదపి యత్సదివావభాతి ॥ 22 ॥
ఏకస్త్వమాత్మా పురుషః పురాణః సత్యః స్వయఞ్జ్యోతిరనన్త ఆద్యః ।
నిత్యోఽక్షరోఽజస్రసుఖో నిరఞ్జనః పూర్ణోఽద్వయో ముక్త ఉపాధితోఽమృతః ॥ 23 ॥
ఏవంవిధం త్వాం సకలాత్మనామపి స్వాత్మానమాత్మాఽత్మతయా విచక్షతే ।
గుర్వర్కలబ్ధోపనిషత్సుచక్షుషా యే తే తరన్తీవ భవానృతామ్బుధిమ్ ॥ 24 ॥
ఆత్మానమేవాత్మతయాఽవిజానతాం తేనైవ జాతం నిఖిలం ప్రపఞ్చితమ్ ।
జ్ఞానేన భూయోఽపి చ తత్ప్రలీయతే రజ్జ్వామహేర్భోగభవాభవౌ యథా ॥ 25 ॥
అజ్ఞానసఞ్జ్ఞౌ భవబన్ధమోక్షౌ ద్వౌ నామ నాన్యౌ స్త ఋతజ్ఞభావాత్ ।
అజస్రచిత్యాఽత్మని కేవలే పరే విచార్యమాణే తరణావివాహనీ ॥ 26 ॥
త్వామాత్మానం పరం మత్వా పరమాత్మానమేవ చ ।
ఆత్మా పునర్బహిర్మృగ్య అహోఽజ్ఞజనతాఽజ్ఞతా ॥ 27 ॥
అన్తర్భవేఽనన్త భవన్తమేవ హ్యతత్త్యజన్తో మృగయన్తి సన్తః ।
అసన్తమప్యన్త్యహిమన్తరేణ సన్తం గుణం తం కిము యన్తి సన్తః ॥ 28 ॥
అథాపి తే దేవ పదామ్బుజద్వయప్రసాదలేశానుగృహీత ఏవ హి ।
జానాతి తత్త్వం భగవన్ మహిమ్నో న చాన్య ఏకోఽపి చిరం విచిన్వన్ ॥ 29 ॥
తదస్తు మే నాథ స భూరిభాగో భవేఽత్ర వాన్యత్ర తు వా తిరశ్చామ్ ।
యేనాహమేకోఽపి భవజ్జనానాం భూత్వా నిషేవే తవ పాదపల్లవమ్ ॥ 30 ॥
అహోఽతిధన్యా వ్రజగోరమణ్యః స్తన్యామృతం పీతమతీవ తే ముదా ।
యాసాం విభో వత్సతరాత్మజాత్మనా యత్తృప్తయేఽద్యాపి న చాలమధ్వరాః ॥ 31 ॥
అహో భాగ్యమహో భాగ్యం నన్దగోపవ్రజౌకసామ్ ।
యన్మిత్రం పరమానన్దం పూర్ణం బ్రహ్మ సనాతనమ్ ॥ 32 ॥
ఏషాం తు భాగ్యమహిమాఽచ్యుత తావదాస్తా-
మేకాదశైవ హి వయం బత భూరిభాగాః ।
ఏతద్ధృషీకచషకైరసకృత్పిబామః
శర్వాదయోఽఙ్ఘ్ర్యుదజమధ్వమృతాసవం తే ॥ 33 ॥
తద్భూరిభాగ్యమిహ జన్మ కిమప్యటవ్యాం
యద్గోకులేఽపి కతమాఙ్ఘ్రిరజోఽభిషేకమ్ ।
యజ్జీవితం తు నిఖిలం భగవాన్ ముకున్ద-
స్త్వద్యాపి యత్పదరజః శ్రుతిమృగ్యమేవ ॥ 34 ॥
ఏషాం ఘోషనివాసినాముత భవాన్ కిం దేవ రాతేతి నః
చేతో విశ్వఫలాత్ఫలం త్వదపరం కుత్రాప్యయన్ ముహ్యతి ।
సద్వేషాదివ పూతనాఽపి సకులా త్వామేవ దేవాపితా
యద్ధామార్థసుహృత్ప్రియాత్మతనయప్రాణాశయాస్త్వత్కృతే ॥ 35 ॥
తావద్రాగాదయః స్తేనాస్తావత్కారాగృహం గృహమ్ ।
తావన్మోహోఽఙ్ఘ్రినిగడో యావత్కృష్ణ న తే జనాః ॥ 36 ॥
ప్రపఞ్చం నిష్ప్రపఞ్చోఽపి విడమ్బయసి భూతలే ।
ప్రపన్నజనతానన్దసన్దోహం ప్రథితుం ప్రభో ॥ 37 ॥
జానన్త ఏవ జానన్తు కిం బహూక్త్యా న మే ప్రభో ।
మనసో వపుషో వాచో వైభవం తవ గోచరః ॥ 38 ॥
అనుజానీహి మాం కృష్ణ సర్వం త్వం వేత్సి సర్వదృక్ ।
త్వమేవ జగతాం నాథో జగదేతత్తవార్పితమ్ ॥ 39 ॥
శ్రీకృష్ణ వృష్ణికులపుష్కరజోషదాయిన్
క్ష్మానిర్జరద్విజపశూదధివృద్ధికారిన్ ।
ఉద్ధర్మశార్వరహర క్షితిరాక్షసధ్రుగ్
ఆకల్పమార్కమర్హన్ భగవన్ నమస్తే ॥ 40 ॥
ఇతి శ్రీమద్భాగవతమహాపురాణే దశమస్కన్ధే పూర్వార్ధే
చతుర్దశాధ్యాయాన్తర్గతం బ్రహ్మకృతం శ్రీకృష్ణస్తుతిః సమాప్తా ।
భాగవతపురాణ . అధ్యాయ 10/14/1-40 . ।
Roman (IAST) Transliteration
brahmovāca |
naumīḍya te'bhravapuṣe taḍidambarāya
guñjāvataṃsaparipicchalasanmukhāya |
vanyasraje kavalavetraviṣāṇaveṇu-
lakṣmaśriye mṛdupade paśupāṅgajāya || 1 ||
asyāpi deva vapuṣo madanugrahasya
svecchāmayasya na tu bhūtamayasya ko'pi |
neśemahi tvavasituṃ manasāntareṇa
sākṣāttavaiva kimutātmasukhānubhūteḥ || 2 ||
jñāne prayāsamudapāsya namanta eva
jīvanti sanmukharitāṃ bhavadīyavārtām |
sthāne sthitāḥ śrutigatāṃ tanuvāmmanobhiḥ
ye prāyaśo'jita jito'pyasi taistrilokyām || 3 ||
śreyaḥsrutiṃ bhaktimudasya te vibho kliśyanti ye kevalabodhalabdhaye |
teṣāmasau kleśala eva śiṣyate nānyadyathā sthūlatuṣāvaghātinām || 4 ||
pureha bhūman bahavo'pi yoginastvadarpitehā nijakarmalabdhayā |
vibudhya bhaktyaiva kathopanītayā prapedire'ñjo'cyuta te gatiṃ parām || 5 ||
tathāpi bhūman mahimā'guṇasya te viboddhumarhatyamalāntarātmabhiḥ |
avikriyātsvānubhavādarūpato hyananyabodhyātmatayā na cānyathā || 6 ||
guṇātmanaste'pi guṇān vimātuṃ hitāvatīrṇasya ka īśire'sya |
kālena yairvā vimitāḥ sukalpairbhūpāṃsavaḥ khe mihikā dyubhāsaḥ || 7 ||
tatte'nukampāṃ susamīkṣamāṇo bhuñjāna evātmakṛtaṃ vipākam |
hṛdvāgvapurbhirvidadhannamaste jīveta yo muktipade sa dāyabhāk || 8 ||
paśyeśa me'nāryamananta ādye parātmani tvayyapi māyimāyini |
māyāṃ vitatyekṣitumātmavaibhavaṃ hyahaṃ kiyānaicchamivārciragnau || 9 ||
ataḥ kṣamasvācyuta me rajobhuvo hyajānatastvatpṛthagīśamāninaḥ |
ajāvalepāndhatamo'ndhacakṣuṣa eṣo'nukampyo mayi nāthavāniti || 10 ||
kvāhaṃ tamomahadahaṅkhacarāgnivārbhūsaṃveṣṭitāṇḍaghaṭasaptavitastakāyaḥ |
kvedṛgvidhāvigaṇitāṇḍaparāṇucaryāvātādhvaromavivarasya ca te mahitvam || 11 ||
utkṣepaṇaṃ garbhagatasya pādayoḥ kiṃ kalpate māturadho'kṣajāgase |
kimasti nāstivyapadeśabhūṣitaṃ tavāsti kukṣeḥ kiyadapyanantaḥ || 12 ||
jagattrayāntodadhisamplavode nārāyaṇasyodaranābhinālāt |
vinirgato'jastviti vānna vai mṛṣā kiṃ tvīśvaratvānna vinirgato'smi . |
nārāyaṇastvaṃ na hi sarvadehināmātmāsyadhīśākhilalokasākṣī |
nārāyaṇo'ṅgaṃ narabhūjalāyanāttaccāpi satyaṃ na tavaiva māyā || 14 ||
taccejjalasthaṃ tava sajjagadvapuḥ kiṃ me na dṛṣṭaṃ bhagavaṃstadaiva |
kiṃ vā sudṛṣṭaṃ hṛdi me tadaiva kiṃ no sapadyeva punarvyadarśi || 15 ||
atraiva māyādamanāvatāre hyasya prapañcasya bahiḥ sphuṭasya |
kṛtsnasya cāntarjaṭhare jananyā māyātvameva prakaṭīkṛtaṃ te || 16 ||
yasya kukṣāvidaṃ sarvaṃ sātmaṃ bhāti yathā tathā |
tattvayyapīha tatsarvaṃ kimidaṃ māyayā vinā || 17 ||
adyaiva tvadṛte'sya kiṃ mama na te māyātvamādarśitaṃ
eko'si prathamaṃ tato vrajasuhṛdvatsāḥ samastā api |
tāvanto'si caturbhujāstadakhilaiḥ sākaṃ mayopāsitā-
stāvantyeva jagantyabhūstadamitaṃ brahmādvayaṃ śiṣyate || 18 ||
ajānatāṃ tvatpadavīmanātmanyātmā'tmanā bhāsi vitatya māyām |
sṛṣṭāvivāhaṃ jagato vidhāna iva tvameṣo'nta iva trinetraḥ || 19 ||
sureṣvṛṣiṣvīśa tathaiva nṛṣvapi tiryakṣu yādaḥsvapi te'janasya |
janmāsatāṃ durmadanigrahāya prabho vidhātaḥ sadanugrahāya ca || 20 ||
ko vetti bhūman bhagavan parātman yogeśvarotīrbhavatastrilokyām |
kva vā kathaṃ vā kati vā kadeti vistārayan krīḍasi yogamāyām || 21 ||
tasmādidaṃ jagadaśeṣamasatsvarūpaṃ svapnābhamastadhiṣaṇaṃ puruduḥkhaduḥkham |
tvayyeva nityasukhabodhatanāvanante māyāta udyadapi yatsadivāvabhāti || 22 ||
ekastvamātmā puruṣaḥ purāṇaḥ satyaḥ svayañjyotirananta ādyaḥ |
nityo'kṣaro'jasrasukho nirañjanaḥ pūrṇo'dvayo mukta upādhito'mṛtaḥ || 23 ||
evaṃvidhaṃ tvāṃ sakalātmanāmapi svātmānamātmā'tmatayā vicakṣate |
gurvarkalabdhopaniṣatsucakṣuṣā ye te tarantīva bhavānṛtāmbudhim || 24 ||
ātmānamevātmatayā'vijānatāṃ tenaiva jātaṃ nikhilaṃ prapañcitam |
jñānena bhūyo'pi ca tatpralīyate rajjvāmaherbhogabhavābhavau yathā || 25 ||
ajñānasañjñau bhavabandhamokṣau dvau nāma nānyau sta ṛtajñabhāvāt |
ajasracityā'tmani kevale pare vicāryamāṇe taraṇāvivāhanī || 26 ||
tvāmātmānaṃ paraṃ matvā paramātmānameva ca |
ātmā punarbahirmṛgya aho'jñajanatā'jñatā || 27 ||
antarbhave'nanta bhavantameva hyatattyajanto mṛgayanti santaḥ |
asantamapyantyahimantareṇa santaṃ guṇaṃ taṃ kimu yanti santaḥ || 28 ||
athāpi te deva padāmbujadvayaprasādaleśānugṛhīta eva hi |
jānāti tattvaṃ bhagavan mahimno na cānya eko'pi ciraṃ vicinvan || 29 ||
tadastu me nātha sa bhūribhāgo bhave'tra vānyatra tu vā tiraścām |
yenāhameko'pi bhavajjanānāṃ bhūtvā niṣeve tava pādapallavam || 30 ||
aho'tidhanyā vrajagoramaṇyaḥ stanyāmṛtaṃ pītamatīva te mudā |
yāsāṃ vibho vatsatarātmajātmanā yattṛptaye'dyāpi na cālamadhvarāḥ || 31 ||
aho bhāgyamaho bhāgyaṃ nandagopavrajaukasām |
yanmitraṃ paramānandaṃ pūrṇaṃ brahma sanātanam || 32 ||
eṣāṃ tu bhāgyamahimā'cyuta tāvadāstā-
mekādaśaiva hi vayaṃ bata bhūribhāgāḥ |
etaddhṛṣīkacaṣakairasakṛtpibāmaḥ
śarvādayo'ṅghryudajamadhvamṛtāsavaṃ te || 33 ||
tadbhūribhāgyamiha janma kimapyaṭavyāṃ
yadgokule'pi katamāṅghrirajo'bhiṣekam |
yajjīvitaṃ tu nikhilaṃ bhagavān mukunda-
stvadyāpi yatpadarajaḥ śrutimṛgyameva || 34 ||
eṣāṃ ghoṣanivāsināmuta bhavān kiṃ deva rāteti naḥ
ceto viśvaphalātphalaṃ tvadaparaṃ kutrāpyayan muhyati |
sadveṣādiva pūtanā'pi sakulā tvāmeva devāpitā
yaddhāmārthasuhṛtpriyātmatanayaprāṇāśayāstvatkṛte || 35 ||
tāvadrāgādayaḥ stenāstāvatkārāgṛhaṃ gṛham |
tāvanmoho'ṅghrinigaḍo yāvatkṛṣṇa na te janāḥ || 36 ||
prapañcaṃ niṣprapañco'pi viḍambayasi bhūtale |
prapannajanatānandasandohaṃ prathituṃ prabho || 37 ||
jānanta eva jānantu kiṃ bahūktyā na me prabho |
manaso vapuṣo vāco vaibhavaṃ tava gocaraḥ || 38 ||
anujānīhi māṃ kṛṣṇa sarvaṃ tvaṃ vetsi sarvadṛk |
tvameva jagatāṃ nātho jagadetattavārpitam || 39 ||
śrīkṛṣṇa vṛṣṇikulapuṣkarajoṣadāyin
kṣmānirjaradvijapaśūdadhivṛddhikārin |
uddharmaśārvarahara kṣitirākṣasadhrug
ākalpamārkamarhan bhagavan namaste || 40 ||
iti śrīmadbhāgavatamahāpurāṇe daśamaskandhe pūrvārdhe
caturdaśādhyāyāntargataṃ brahmakṛtaṃ śrīkṛṣṇastutiḥ samāptā |
bhāgavatapurāṇa . adhyāya 10/14/1-40 . |
Sanskrit — Devanagari (original)
ब्रह्मोवाच ।
नौमीड्य तेऽभ्रवपुषे तडिदम्बराय
गुञ्जावतंसपरिपिच्छलसन्मुखाय ।
वन्यस्रजे कवलवेत्रविषाणवेणु-
लक्ष्मश्रिये मृदुपदे पशुपाङ्गजाय ॥ 1 ॥
अस्यापि देव वपुषो मदनुग्रहस्य
स्वेच्छामयस्य न तु भूतमयस्य कोऽपि ।
नेशेमहि त्ववसितुं मनसान्तरेण
साक्षात्तवैव किमुतात्मसुखानुभूतेः ॥ 2 ॥
ज्ञाने प्रयासमुदपास्य नमन्त एव
जीवन्ति सन्मुखरितां भवदीयवार्ताम् ।
स्थाने स्थिताः श्रुतिगतां तनुवाम्मनोभिः
ये प्रायशोऽजित जितोऽप्यसि तैस्त्रिलोक्याम् ॥ 3 ॥
श्रेयःस्रुतिं भक्तिमुदस्य ते विभो क्लिश्यन्ति ये केवलबोधलब्धये ।
तेषामसौ क्लेशल एव शिष्यते नान्यद्यथा स्थूलतुषावघातिनाम् ॥ 4 ॥
पुरेह भूमन् बहवोऽपि योगिनस्त्वदर्पितेहा निजकर्मलब्धया ।
विबुध्य भक्त्यैव कथोपनीतया प्रपेदिरेऽञ्जोऽच्युत ते गतिं पराम् ॥ 5 ॥
तथापि भूमन् महिमाऽगुणस्य ते विबोद्धुमर्हत्यमलान्तरात्मभिः ।
अविक्रियात्स्वानुभवादरूपतो ह्यनन्यबोध्यात्मतया न चान्यथा ॥ 6 ॥
गुणात्मनस्तेऽपि गुणान् विमातुं हितावतीर्णस्य क ईशिरेऽस्य ।
कालेन यैर्वा विमिताः सुकल्पैर्भूपांसवः खे मिहिका द्युभासः ॥ 7 ॥
तत्तेऽनुकम्पां सुसमीक्षमाणो भुञ्जान एवात्मकृतं विपाकम् ।
हृद्वाग्वपुर्भिर्विदधन्नमस्ते जीवेत यो मुक्तिपदे स दायभाक् ॥ 8 ॥
पश्येश मेऽनार्यमनन्त आद्ये परात्मनि त्वय्यपि मायिमायिनि ।
मायां वितत्येक्षितुमात्मवैभवं ह्यहं कियानैच्छमिवार्चिरग्नौ ॥ 9 ॥
अतः क्षमस्वाच्युत मे रजोभुवो ह्यजानतस्त्वत्पृथगीशमानिनः ।
अजावलेपान्धतमोऽन्धचक्षुष एषोऽनुकम्प्यो मयि नाथवानिति ॥ 10 ॥
क्वाहं तमोमहदहङ्खचराग्निवार्भूसंवेष्टिताण्डघटसप्तवितस्तकायः ।
क्वेदृग्विधाविगणिताण्डपराणुचर्यावाताध्वरोमविवरस्य च ते महित्वम् ॥ 11 ॥
उत्क्षेपणं गर्भगतस्य पादयोः किं कल्पते मातुरधोऽक्षजागसे ।
किमस्ति नास्तिव्यपदेशभूषितं तवास्ति कुक्षेः कियदप्यनन्तः ॥ 12 ॥
जगत्त्रयान्तोदधिसम्प्लवोदे नारायणस्योदरनाभिनालात् ।
विनिर्गतोऽजस्त्विति वान्न वै मृषा किं त्वीश्वरत्वान्न विनिर्गतोऽस्मि . ।
नारायणस्त्वं न हि सर्वदेहिनामात्मास्यधीशाखिललोकसाक्षी ।
नारायणोऽङ्गं नरभूजलायनात्तच्चापि सत्यं न तवैव माया ॥ 14 ॥
तच्चेज्जलस्थं तव सज्जगद्वपुः किं मे न दृष्टं भगवंस्तदैव ।
किं वा सुदृष्टं हृदि मे तदैव किं नो सपद्येव पुनर्व्यदर्शि ॥ 15 ॥
अत्रैव मायादमनावतारे ह्यस्य प्रपञ्चस्य बहिः स्फुटस्य ।
कृत्स्नस्य चान्तर्जठरे जनन्या मायात्वमेव प्रकटीकृतं ते ॥ 16 ॥
यस्य कुक्षाविदं सर्वं सात्मं भाति यथा तथा ।
तत्त्वय्यपीह तत्सर्वं किमिदं मायया विना ॥ 17 ॥
अद्यैव त्वदृतेऽस्य किं मम न ते मायात्वमादर्शितं
एकोऽसि प्रथमं ततो व्रजसुहृद्वत्साः समस्ता अपि ।
तावन्तोऽसि चतुर्भुजास्तदखिलैः साकं मयोपासिता-
स्तावन्त्येव जगन्त्यभूस्तदमितं ब्रह्माद्वयं शिष्यते ॥ 18 ॥
अजानतां त्वत्पदवीमनात्मन्यात्माऽत्मना भासि वितत्य मायाम् ।
सृष्टाविवाहं जगतो विधान इव त्वमेषोऽन्त इव त्रिनेत्रः ॥ 19 ॥
सुरेष्वृषिष्वीश तथैव नृष्वपि तिर्यक्षु यादःस्वपि तेऽजनस्य ।
जन्मासतां दुर्मदनिग्रहाय प्रभो विधातः सदनुग्रहाय च ॥ 20 ॥
को वेत्ति भूमन् भगवन् परात्मन् योगेश्वरोतीर्भवतस्त्रिलोक्याम् ।
क्व वा कथं वा कति वा कदेति विस्तारयन् क्रीडसि योगमायाम् ॥ 21 ॥
तस्मादिदं जगदशेषमसत्स्वरूपं स्वप्नाभमस्तधिषणं पुरुदुःखदुःखम् ।
त्वय्येव नित्यसुखबोधतनावनन्ते मायात उद्यदपि यत्सदिवावभाति ॥ 22 ॥
एकस्त्वमात्मा पुरुषः पुराणः सत्यः स्वयञ्ज्योतिरनन्त आद्यः ।
नित्योऽक्षरोऽजस्रसुखो निरञ्जनः पूर्णोऽद्वयो मुक्त उपाधितोऽमृतः ॥ 23 ॥
एवंविधं त्वां सकलात्मनामपि स्वात्मानमात्माऽत्मतया विचक्षते ।
गुर्वर्कलब्धोपनिषत्सुचक्षुषा ये ते तरन्तीव भवानृताम्बुधिम् ॥ 24 ॥
आत्मानमेवात्मतयाऽविजानतां तेनैव जातं निखिलं प्रपञ्चितम् ।
ज्ञानेन भूयोऽपि च तत्प्रलीयते रज्ज्वामहेर्भोगभवाभवौ यथा ॥ 25 ॥
अज्ञानसञ्ज्ञौ भवबन्धमोक्षौ द्वौ नाम नान्यौ स्त ऋतज्ञभावात् ।
अजस्रचित्याऽत्मनि केवले परे विचार्यमाणे तरणाविवाहनी ॥ 26 ॥
त्वामात्मानं परं मत्वा परमात्मानमेव च ।
आत्मा पुनर्बहिर्मृग्य अहोऽज्ञजनताऽज्ञता ॥ 27 ॥
अन्तर्भवेऽनन्त भवन्तमेव ह्यतत्त्यजन्तो मृगयन्ति सन्तः ।
असन्तमप्यन्त्यहिमन्तरेण सन्तं गुणं तं किमु यन्ति सन्तः ॥ 28 ॥
अथापि ते देव पदाम्बुजद्वयप्रसादलेशानुगृहीत एव हि ।
जानाति तत्त्वं भगवन् महिम्नो न चान्य एकोऽपि चिरं विचिन्वन् ॥ 29 ॥
तदस्तु मे नाथ स भूरिभागो भवेऽत्र वान्यत्र तु वा तिरश्चाम् ।
येनाहमेकोऽपि भवज्जनानां भूत्वा निषेवे तव पादपल्लवम् ॥ 30 ॥
अहोऽतिधन्या व्रजगोरमण्यः स्तन्यामृतं पीतमतीव ते मुदा ।
यासां विभो वत्सतरात्मजात्मना यत्तृप्तयेऽद्यापि न चालमध्वराः ॥ 31 ॥
अहो भाग्यमहो भाग्यं नन्दगोपव्रजौकसाम् ।
यन्मित्रं परमानन्दं पूर्णं ब्रह्म सनातनम् ॥ 32 ॥
एषां तु भाग्यमहिमाऽच्युत तावदास्ता-
मेकादशैव हि वयं बत भूरिभागाः ।
एतद्धृषीकचषकैरसकृत्पिबामः
शर्वादयोऽङ्घ्र्युदजमध्वमृतासवं ते ॥ 33 ॥
तद्भूरिभाग्यमिह जन्म किमप्यटव्यां
यद्गोकुलेऽपि कतमाङ्घ्रिरजोऽभिषेकम् ।
यज्जीवितं तु निखिलं भगवान् मुकुन्द-
स्त्वद्यापि यत्पदरजः श्रुतिमृग्यमेव ॥ 34 ॥
एषां घोषनिवासिनामुत भवान् किं देव रातेति नः
चेतो विश्वफलात्फलं त्वदपरं कुत्राप्ययन् मुह्यति ।
सद्वेषादिव पूतनाऽपि सकुला त्वामेव देवापिता
यद्धामार्थसुहृत्प्रियात्मतनयप्राणाशयास्त्वत्कृते ॥ 35 ॥
तावद्रागादयः स्तेनास्तावत्कारागृहं गृहम् ।
तावन्मोहोऽङ्घ्रिनिगडो यावत्कृष्ण न ते जनाः ॥ 36 ॥
प्रपञ्चं निष्प्रपञ्चोऽपि विडम्बयसि भूतले ।
प्रपन्नजनतानन्दसन्दोहं प्रथितुं प्रभो ॥ 37 ॥
जानन्त एव जानन्तु किं बहूक्त्या न मे प्रभो ।
मनसो वपुषो वाचो वैभवं तव गोचरः ॥ 38 ॥
अनुजानीहि मां कृष्ण सर्वं त्वं वेत्सि सर्वदृक् ।
त्वमेव जगतां नाथो जगदेतत्तवार्पितम् ॥ 39 ॥
श्रीकृष्ण वृष्णिकुलपुष्करजोषदायिन्
क्ष्मानिर्जरद्विजपशूदधिवृद्धिकारिन् ।
उद्धर्मशार्वरहर क्षितिराक्षसध्रुग्
आकल्पमार्कमर्हन् भगवन् नमस्ते ॥ 40 ॥
इति श्रीमद्भागवतमहापुराणे दशमस्कन्धे पूर्वार्धे
चतुर्दशाध्यायान्तर्गतं ब्रह्मकृतं श्रीकृष्णस्तुतिः समाप्ता ।
भागवतपुराण . अध्याय 10/14/1-40 . ।
brahmovāca |
naumīḍya te'bhravapuṣe taḍidambarāya
guñjāvataṃsaparipicchalasanmukhāya |
vanyasraje kavalavetraviṣāṇaveṇu-
lakṣmaśriye mṛdupade paśupāṅgajāya || 1 ||
asyāpi deva vapuṣo madanugrahasya
svecchāmayasya na tu bhūtamayasya ko'pi |
neśemahi tvavasituṃ manasāntareṇa
sākṣāttavaiva kimutātmasukhānubhūteḥ || 2 ||
jñāne prayāsamudapāsya namanta eva
jīvanti sanmukharitāṃ bhavadīyavārtām |
sthāne sthitāḥ śrutigatāṃ tanuvāmmanobhiḥ
ye prāyaśo'jita jito'pyasi taistrilokyām || 3 ||
śreyaḥsrutiṃ bhaktimudasya te vibho kliśyanti ye kevalabodhalabdhaye |
teṣāmasau kleśala eva śiṣyate nānyadyathā sthūlatuṣāvaghātinām || 4 ||
pureha bhūman bahavo'pi yoginastvadarpitehā nijakarmalabdhayā |
vibudhya bhaktyaiva kathopanītayā prapedire'ñjo'cyuta te gatiṃ parām || 5 ||
tathāpi bhūman mahimā'guṇasya te viboddhumarhatyamalāntarātmabhiḥ |
avikriyātsvānubhavādarūpato hyananyabodhyātmatayā na cānyathā || 6 ||
guṇātmanaste'pi guṇān vimātuṃ hitāvatīrṇasya ka īśire'sya |
kālena yairvā vimitāḥ sukalpairbhūpāṃsavaḥ khe mihikā dyubhāsaḥ || 7 ||
tatte'nukampāṃ susamīkṣamāṇo bhuñjāna evātmakṛtaṃ vipākam |
hṛdvāgvapurbhirvidadhannamaste jīveta yo muktipade sa dāyabhāk || 8 ||
paśyeśa me'nāryamananta ādye parātmani tvayyapi māyimāyini |
māyāṃ vitatyekṣitumātmavaibhavaṃ hyahaṃ kiyānaicchamivārciragnau || 9 ||
ataḥ kṣamasvācyuta me rajobhuvo hyajānatastvatpṛthagīśamāninaḥ |
ajāvalepāndhatamo'ndhacakṣuṣa eṣo'nukampyo mayi nāthavāniti || 10 ||
kvāhaṃ tamomahadahaṅkhacarāgnivārbhūsaṃveṣṭitāṇḍaghaṭasaptavitastakāyaḥ |
kvedṛgvidhāvigaṇitāṇḍaparāṇucaryāvātādhvaromavivarasya ca te mahitvam || 11 ||
utkṣepaṇaṃ garbhagatasya pādayoḥ kiṃ kalpate māturadho'kṣajāgase |
kimasti nāstivyapadeśabhūṣitaṃ tavāsti kukṣeḥ kiyadapyanantaḥ || 12 ||
jagattrayāntodadhisamplavode nārāyaṇasyodaranābhinālāt |
vinirgato'jastviti vānna vai mṛṣā kiṃ tvīśvaratvānna vinirgato'smi . |
nārāyaṇastvaṃ na hi sarvadehināmātmāsyadhīśākhilalokasākṣī |
nārāyaṇo'ṅgaṃ narabhūjalāyanāttaccāpi satyaṃ na tavaiva māyā || 14 ||
taccejjalasthaṃ tava sajjagadvapuḥ kiṃ me na dṛṣṭaṃ bhagavaṃstadaiva |
kiṃ vā sudṛṣṭaṃ hṛdi me tadaiva kiṃ no sapadyeva punarvyadarśi || 15 ||
atraiva māyādamanāvatāre hyasya prapañcasya bahiḥ sphuṭasya |
kṛtsnasya cāntarjaṭhare jananyā māyātvameva prakaṭīkṛtaṃ te || 16 ||
yasya kukṣāvidaṃ sarvaṃ sātmaṃ bhāti yathā tathā |
tattvayyapīha tatsarvaṃ kimidaṃ māyayā vinā || 17 ||
adyaiva tvadṛte'sya kiṃ mama na te māyātvamādarśitaṃ
eko'si prathamaṃ tato vrajasuhṛdvatsāḥ samastā api |
tāvanto'si caturbhujāstadakhilaiḥ sākaṃ mayopāsitā-
stāvantyeva jagantyabhūstadamitaṃ brahmādvayaṃ śiṣyate || 18 ||
ajānatāṃ tvatpadavīmanātmanyātmā'tmanā bhāsi vitatya māyām |
sṛṣṭāvivāhaṃ jagato vidhāna iva tvameṣo'nta iva trinetraḥ || 19 ||
sureṣvṛṣiṣvīśa tathaiva nṛṣvapi tiryakṣu yādaḥsvapi te'janasya |
janmāsatāṃ durmadanigrahāya prabho vidhātaḥ sadanugrahāya ca || 20 ||
ko vetti bhūman bhagavan parātman yogeśvarotīrbhavatastrilokyām |
kva vā kathaṃ vā kati vā kadeti vistārayan krīḍasi yogamāyām || 21 ||
tasmādidaṃ jagadaśeṣamasatsvarūpaṃ svapnābhamastadhiṣaṇaṃ puruduḥkhaduḥkham |
tvayyeva nityasukhabodhatanāvanante māyāta udyadapi yatsadivāvabhāti || 22 ||
ekastvamātmā puruṣaḥ purāṇaḥ satyaḥ svayañjyotirananta ādyaḥ |
nityo'kṣaro'jasrasukho nirañjanaḥ pūrṇo'dvayo mukta upādhito'mṛtaḥ || 23 ||
evaṃvidhaṃ tvāṃ sakalātmanāmapi svātmānamātmā'tmatayā vicakṣate |
gurvarkalabdhopaniṣatsucakṣuṣā ye te tarantīva bhavānṛtāmbudhim || 24 ||
ātmānamevātmatayā'vijānatāṃ tenaiva jātaṃ nikhilaṃ prapañcitam |
jñānena bhūyo'pi ca tatpralīyate rajjvāmaherbhogabhavābhavau yathā || 25 ||
ajñānasañjñau bhavabandhamokṣau dvau nāma nānyau sta ṛtajñabhāvāt |
ajasracityā'tmani kevale pare vicāryamāṇe taraṇāvivāhanī || 26 ||
tvāmātmānaṃ paraṃ matvā paramātmānameva ca |
ātmā punarbahirmṛgya aho'jñajanatā'jñatā || 27 ||
antarbhave'nanta bhavantameva hyatattyajanto mṛgayanti santaḥ |
asantamapyantyahimantareṇa santaṃ guṇaṃ taṃ kimu yanti santaḥ || 28 ||
athāpi te deva padāmbujadvayaprasādaleśānugṛhīta eva hi |
jānāti tattvaṃ bhagavan mahimno na cānya eko'pi ciraṃ vicinvan || 29 ||
tadastu me nātha sa bhūribhāgo bhave'tra vānyatra tu vā tiraścām |
yenāhameko'pi bhavajjanānāṃ bhūtvā niṣeve tava pādapallavam || 30 ||
aho'tidhanyā vrajagoramaṇyaḥ stanyāmṛtaṃ pītamatīva te mudā |
yāsāṃ vibho vatsatarātmajātmanā yattṛptaye'dyāpi na cālamadhvarāḥ || 31 ||
aho bhāgyamaho bhāgyaṃ nandagopavrajaukasām |
yanmitraṃ paramānandaṃ pūrṇaṃ brahma sanātanam || 32 ||
eṣāṃ tu bhāgyamahimā'cyuta tāvadāstā-
mekādaśaiva hi vayaṃ bata bhūribhāgāḥ |
etaddhṛṣīkacaṣakairasakṛtpibāmaḥ
śarvādayo'ṅghryudajamadhvamṛtāsavaṃ te || 33 ||
tadbhūribhāgyamiha janma kimapyaṭavyāṃ
yadgokule'pi katamāṅghrirajo'bhiṣekam |
yajjīvitaṃ tu nikhilaṃ bhagavān mukunda-
stvadyāpi yatpadarajaḥ śrutimṛgyameva || 34 ||
eṣāṃ ghoṣanivāsināmuta bhavān kiṃ deva rāteti naḥ
ceto viśvaphalātphalaṃ tvadaparaṃ kutrāpyayan muhyati |
sadveṣādiva pūtanā'pi sakulā tvāmeva devāpitā
yaddhāmārthasuhṛtpriyātmatanayaprāṇāśayāstvatkṛte || 35 ||
tāvadrāgādayaḥ stenāstāvatkārāgṛhaṃ gṛham |
tāvanmoho'ṅghrinigaḍo yāvatkṛṣṇa na te janāḥ || 36 ||
prapañcaṃ niṣprapañco'pi viḍambayasi bhūtale |
prapannajanatānandasandohaṃ prathituṃ prabho || 37 ||
jānanta eva jānantu kiṃ bahūktyā na me prabho |
manaso vapuṣo vāco vaibhavaṃ tava gocaraḥ || 38 ||
anujānīhi māṃ kṛṣṇa sarvaṃ tvaṃ vetsi sarvadṛk |
tvameva jagatāṃ nātho jagadetattavārpitam || 39 ||
śrīkṛṣṇa vṛṣṇikulapuṣkarajoṣadāyin
kṣmānirjaradvijapaśūdadhivṛddhikārin |
uddharmaśārvarahara kṣitirākṣasadhrug
ākalpamārkamarhan bhagavan namaste || 40 ||
iti śrīmadbhāgavatamahāpurāṇe daśamaskandhe pūrvārdhe
caturdaśādhyāyāntargataṃ brahmakṛtaṃ śrīkṛṣṇastutiḥ samāptā |
bhāgavatapurāṇa . adhyāya 10/14/1-40 . |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.