අධ්යාය 1
වල්ලී 2
අන්යච්ඡ්රේයෝ-(අ)න්යදුතෛව ප්රේයස්තේ උභේ නානාර්ථේ පුරුෂං සිනීතඃ.
තයෝ-ශ්ශ්රේය ආදදානස්ය සාධුර්භවති හීයතේ-(අ)ර්ථාද්ය උ ප්රේයෝ වෘණීතේ ..1..
ශ්රේයශ්ච ප්රේයශ්ච මනුෂ්යමේතස්තෞ සම්පරීත්ය විවිනක්ති ධීරඃ.
ශ්රේයෝ හි ධීරෝ-(අ)භි ප්රේයසෝ වෘණීතේ ප්රේයෝ මන්දෝ යෝගක්ශේමාද්වෘණීතේ ..2..
ස ත්ව-ම්ප්රියාන්ප්රියරූපාංශ්ච කාමානභිධ්යායන්නචිකේතෝ-(අ)ත්යස්රාක්ෂීඃ.
නෛතාං සෘඞ්කාං-විँත්තමයීමවාප්තෝ යස්යා-ම්මජ්ජන්ති බහවෝ මනුෂ්යාඃ ..3..
දූරමේතේ විපරීතේ විෂූචී අවිද්යා යා ච විද්යේති ජ්ඤාතා.
විද්යාභීප්සින-න්නචිකේතස-ම්මන්යේ න ත්වා කාමා බහවෝ-(අ)ලෝලුපන්ත ..4..
අවිද්යායාමන්තරේ වර්තමානා-ස්ස්වය-න්ධීරාඃ පණ්ඩිතම්මන්යමානාඃ.
දන්ද්රම්යමාණාඃ පරියන්ති මූඪා අන්ධේනෛව නීයමානා යථාන්ධාඃ ..5..
න සාම්පරායඃ ප්රතිභාති බාල-ම්ප්රමාද්යන්තං-විँත්තමෝහේන මූඪම්.
අයං-ලෝँකෝ නාස්ති පර ඉති මානී පුනඃ පුනර්වශමාපද්යතේ මේ ..6..
ශ්රවණායාපි බහුභිර්යෝ න ලභ්ය-ශ්ශෘණ්වන්තෝ-(අ)පි බහවෝ ය-න්න විද්යුඃ.
ආශ්චර්යෝ වක්තා කුශලෝ-(අ)ස්ය ලබ්ධාශ්චර්යෝ ජ්ඤාතා කුශලානුශිෂ්ටඃ ..7..
න නරේණාවරේණ ප්රෝක්ත ඒෂ සුවිජ්ඤේයෝ බහුධා චින්ත්යමානඃ.
අනන්යප්රෝක්තේ ගතිරත්ර නාස්ත්යණීයාන් හ්යතර්ක්යමණුප්රමාණාත් ..8..
නෛෂා තර්කේණ මතිරාපනේයා ප්රෝක්තාන්යේනෛව සුජ්ඤානාය ප්රේෂ්ඨ.
යා-න්ත්වමාප-ස්සත්යධෘතිර්බතාසි ත්වාදෘඞ නෝ භූයාන්නචිකේතඃ ප්රෂ්ටා ..9..
ජානාම්යහං ශේවධිරිත්යනිත්ය-න්න හ්යධ්රුවෛඃ ප්රාප්යතේ හි ධ්රුව-න්තත්.
තතෝ මයා නාචිකේතශ්චිතෝ-(අ)ග්නිරනිත්යෛර්ද්රව්යෛඃ ප්රාප්තවානස්මි නිත්යම් ..10..
කාමස්යාප්ති-ඤ්ජගතඃ ප්රතිෂ්ඨා-ඞ්ක්රතෝරානන්ත්යමභයස්ය පාරම්.
ස්තෝමං අහදුරුගාය-ම්ප්රතිෂ්ඨා-න්දෘෂ්ට්වා ධෘත්යා ධීරෝ නචිකේතෝ-(අ)ත්යස්රාක්ෂීඃ ..11..
ත-න්දුර්දර්ශ-ඞ්ගූඪමනුප්රවිෂ්ට-ඞ්ගුහාහිත-ඞ්ගහ්වරේෂ්ඨ-ම්පුරාණම්.
අධ්යාත්මයෝගාධිගමේන දේව-ම්මත්වා ධීරෝ හර්ෂශෝකෞ ජහාති ..12..
ඒතච්ඡ්රුත්වා සම්පරිගෘහ්ය මර්ත්යඃ ප්රවෘහ්ය ධර්ම්යමණුමේතමාප්ය.
ස මෝදතේ මෝදනීයං හි ලබ්ධ්වා විවෘතං සද්ම නචිකේතස-ම්මන්යේ ..13..
අන්යත්ර ධර්මාදන්යත්රාධර්මාදන්යත්රාස්මාත්කෘතාකෘතාත්.
අන්යත්ර භූතාච්ච භව්යාච්ච යත්තත්පශ්යසි තද්වද ..14..
සර්වේ වේදා යත්පදමාමනන්ති තපාංසි සර්වාණි ච යද්වදන්ති.
යදිච්ඡන්තෝ බ්රහ්මචර්ය-ඤ්චරන්ති තත්තේ පදං සඞ්ග්රහේණ බ්රවීම්යෝමිත්යේතත් ..15..
ඒතද්ධ්යේවාක්ෂර-ම්බ්රහ්ම ඒතද්ධ්යේවාක්ෂර-ම්පරම්.
ඒතද්ධ්යේවාක්ෂර-ඤ්ජ්ඤාත්වා යෝ යදිච්ඡති තස්ය තත් ..16..
ඒතදාලම්බනං ශ්රේෂ්ඨමේතදාලම්බන-ම්පරම්.
ඒතදාලම්බන-ඤ්ජ්ඤාත්වා බ්රහ්මලෝකේ මහීයතේ ..17..
න ජායතේ ම්රියතේ වා විපශ්චින්නාය-ඞ්කුතශ්චින්න බභූව කශ්චිත්.
අජෝ නිත්ය-ශ්ශාශ්වතෝ-(අ)ය-ම්පුරාණෝ න හන්යතේ හන්යමානේ ශරීරේ ..18..
හන්තා චේන්මන්යතේ හන්තුං හතශ්චේන්මන්යතේ හතම්.
උභෞ තෞ න විජානීතෝ නායං හන්ති න හන්යතේ ..19..
අණෝරණීයාන්මහතෝ මහීයානාත්මාස්ය ජන්තෝර්නිහිතෝ ගුහායාම්.
තමක්රතුඃ පශ්යති වීතශෝකෝ ධාතුප්රසාදාන්මහිමානමාත්මනඃ ..20..
ආසීනෝ දූරං-ව්රँජති ශයානෝ යාති සර්වතඃ.
කස්ත-ම්මදාමද-න්දේව-ම්මදන්යෝ ජ්ඤාතුමර්හති ..21..
අශරීරං ශරීරේෂ්වනවස්ථේෂ්වවස්ථිතම්.
මහාන්තං-විँභුමාත්මාන-ම්මත්වා ධීරෝ න ශෝචති ..22..
නායමාත්මා ප්රවචනේන ලභ්යෝ න මේධයා න බහුනා ශ්රුතේන.
යමේවෛෂ වෘණුතේ තේන ලභ්යස්තස්යෛෂ ආත්මා විවෘණුතේ තනූං ස්වාම් ..23..
නාවිරතෝ දුශ්චරිතාන්නාශාන්තෝ නාසමාහිතඃ.
නාශාන්තමානසෝ වාපි ප්රජ්ඤානේනෛනමාප්නුයාත් ..24..
යස්ය බ්රහ්ම ච ක්ෂත්ර-ඤ්ච උභේ භවත ඕදනඃ.
මෘත්යුර්යස්යෝපසේචන-ඞ්ක ඉත්ථා වේද යත්ර සඃ ..25..
Roman (IAST) Transliteration
adhyāya 1
vallī 2
anyacchreyo-'nyadutaiva preyaste ubhe nānārthe puruṣaṃ sinītaḥ|
tayo-śśreya ādadānasya sādhurbhavati hīyate-'rthādya u preyo vṛṇīte ||1||
śreyaśca preyaśca manuṣyametastau samparītya vivinakti dhīraḥ|
śreyo hi dhīro-'bhi preyaso vṛṇīte preyo mando yogakśemādvṛṇīte ||2||
sa tva-mpriyānpriyarūpāṃśca kāmānabhidhyāyannaciketo-'tyasrākṣīḥ|
naitāṃ sṛṅkāṃ-vi~ttamayīmavāpto yasyā-mmajjanti bahavo manuṣyāḥ ||3||
dūramete viparīte viṣūcī avidyā yā ca vidyeti jñātā|
vidyābhīpsina-nnaciketasa-mmanye na tvā kāmā bahavo-'lolupanta ||4||
avidyāyāmantare vartamānā-ssvaya-ndhīrāḥ paṇḍitammanyamānāḥ|
dandramyamāṇāḥ pariyanti mūḍhā andhenaiva nīyamānā yathāndhāḥ ||5||
na sāmparāyaḥ pratibhāti bāla-mpramādyantaṃ-vi~ttamohena mūḍham|
ayaṃ-lo~ko nāsti para iti mānī punaḥ punarvaśamāpadyate me ||6||
śravaṇāyāpi bahubhiryo na labhya-śśṛṇvanto-'pi bahavo ya-nna vidyuḥ|
āścaryo vaktā kuśalo-'sya labdhāścaryo jñātā kuśalānuśiṣṭaḥ ||7||
na nareṇāvareṇa prokta eṣa suvijñeyo bahudhā cintyamānaḥ|
ananyaprokte gatiratra nāstyaṇīyān hyatarkyamaṇupramāṇāt ||8||
naiṣā tarkeṇa matirāpaneyā proktānyenaiva sujñānāya preṣṭha|
yā-ntvamāpa-ssatyadhṛtirbatāsi tvādṛṅa no bhūyānnaciketaḥ praṣṭā ||9||
jānāmyahaṃ śevadhirityanitya-nna hyadhruvaiḥ prāpyate hi dhruva-ntat|
tato mayā nāciketaścito-'gniranityairdravyaiḥ prāptavānasmi nityam ||10||
kāmasyāpti-ñjagataḥ pratiṣṭhā-ṅkratorānantyamabhayasya pāram|
stomaṃ ahadurugāya-mpratiṣṭhā-ndṛṣṭvā dhṛtyā dhīro naciketo-'tyasrākṣīḥ ||11||
ta-ndurdarśa-ṅgūḍhamanupraviṣṭa-ṅguhāhita-ṅgahvareṣṭha-mpurāṇam|
adhyātmayogādhigamena deva-mmatvā dhīro harṣaśokau jahāti ||12||
etacchrutvā samparigṛhya martyaḥ pravṛhya dharmyamaṇumetamāpya|
sa modate modanīyaṃ hi labdhvā vivṛtaṃ sadma naciketasa-mmanye ||13||
anyatra dharmādanyatrādharmādanyatrāsmātkṛtākṛtāt|
anyatra bhūtācca bhavyācca yattatpaśyasi tadvada ||14||
sarve vedā yatpadamāmananti tapāṃsi sarvāṇi ca yadvadanti|
yadicchanto brahmacarya-ñcaranti tatte padaṃ saṅgraheṇa bravīmyomityetat ||15||
etaddhyevākṣara-mbrahma etaddhyevākṣara-mparam|
etaddhyevākṣara-ñjñātvā yo yadicchati tasya tat ||16||
etadālambanaṃ śreṣṭhametadālambana-mparam|
etadālambana-ñjñātvā brahmaloke mahīyate ||17||
na jāyate mriyate vā vipaścinnāya-ṅkutaścinna babhūva kaścit|
ajo nitya-śśāśvato-'ya-mpurāṇo na hanyate hanyamāne śarīre ||18||
hantā cenmanyate hantuṃ hataścenmanyate hatam|
ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate ||19||
aṇoraṇīyānmahato mahīyānātmāsya jantornihito guhāyām|
tamakratuḥ paśyati vītaśoko dhātuprasādānmahimānamātmanaḥ ||20||
āsīno dūraṃ-vra~jati śayāno yāti sarvataḥ|
kasta-mmadāmada-ndeva-mmadanyo jñātumarhati ||21||
aśarīraṃ śarīreṣvanavastheṣvavasthitam|
mahāntaṃ-vi~bhumātmāna-mmatvā dhīro na śocati ||22||
nāyamātmā pravacanena labhyo na medhayā na bahunā śrutena|
yamevaiṣa vṛṇute tena labhyastasyaiṣa ātmā vivṛṇute tanūṃ svām ||23||
nāvirato duścaritānnāśānto nāsamāhitaḥ|
nāśāntamānaso vāpi prajñānenainamāpnuyāt ||24||
yasya brahma ca kṣatra-ñca ubhe bhavata odanaḥ|
mṛtyuryasyopasecana-ṅka itthā veda yatra saḥ ||25||
Sanskrit — Devanagari (original)
अध्याय 1
वल्ली 2
अन्यच्छ्रेयो-ऽन्यदुतैव प्रेयस्ते उभे नानार्थे पुरुषं सिनीतः।
तयो-श्श्रेय आददानस्य साधुर्भवति हीयते-ऽर्थाद्य उ प्रेयो वृणीते ॥1॥
श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेतस्तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः।
श्रेयो हि धीरो-ऽभि प्रेयसो वृणीते प्रेयो मन्दो योगक्शेमाद्वृणीते ॥2॥
स त्व-म्प्रियान्प्रियरूपांश्च कामानभिध्यायन्नचिकेतो-ऽत्यस्राक्षीः।
नैतां सृङ्कां-विँत्तमयीमवाप्तो यस्या-म्मज्जन्ति बहवो मनुष्याः ॥3॥
दूरमेते विपरीते विषूची अविद्या या च विद्येति ज्ञाता।
विद्याभीप्सिन-न्नचिकेतस-म्मन्ये न त्वा कामा बहवो-ऽलोलुपन्त ॥4॥
अविद्यायामन्तरे वर्तमाना-स्स्वय-न्धीराः पण्डितम्मन्यमानाः।
दन्द्रम्यमाणाः परियन्ति मूढा अन्धेनैव नीयमाना यथान्धाः ॥5॥
न साम्परायः प्रतिभाति बाल-म्प्रमाद्यन्तं-विँत्तमोहेन मूढम्।
अयं-लोँको नास्ति पर इति मानी पुनः पुनर्वशमापद्यते मे ॥6॥
श्रवणायापि बहुभिर्यो न लभ्य-श्शृण्वन्तो-ऽपि बहवो य-न्न विद्युः।
आश्चर्यो वक्ता कुशलो-ऽस्य लब्धाश्चर्यो ज्ञाता कुशलानुशिष्टः ॥7॥
न नरेणावरेण प्रोक्त एष सुविज्ञेयो बहुधा चिन्त्यमानः।
अनन्यप्रोक्ते गतिरत्र नास्त्यणीयान् ह्यतर्क्यमणुप्रमाणात् ॥8॥
नैषा तर्केण मतिरापनेया प्रोक्तान्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ।
या-न्त्वमाप-स्सत्यधृतिर्बतासि त्वादृङ नो भूयान्नचिकेतः प्रष्टा ॥9॥
जानाम्यहं शेवधिरित्यनित्य-न्न ह्यध्रुवैः प्राप्यते हि ध्रुव-न्तत्।
ततो मया नाचिकेतश्चितो-ऽग्निरनित्यैर्द्रव्यैः प्राप्तवानस्मि नित्यम् ॥10॥
कामस्याप्ति-ञ्जगतः प्रतिष्ठा-ङ्क्रतोरानन्त्यमभयस्य पारम्।
स्तोमं अहदुरुगाय-म्प्रतिष्ठा-न्दृष्ट्वा धृत्या धीरो नचिकेतो-ऽत्यस्राक्षीः ॥11॥
त-न्दुर्दर्श-ङ्गूढमनुप्रविष्ट-ङ्गुहाहित-ङ्गह्वरेष्ठ-म्पुराणम्।
अध्यात्मयोगाधिगमेन देव-म्मत्वा धीरो हर्षशोकौ जहाति ॥12॥
एतच्छ्रुत्वा सम्परिगृह्य मर्त्यः प्रवृह्य धर्म्यमणुमेतमाप्य।
स मोदते मोदनीयं हि लब्ध्वा विवृतं सद्म नचिकेतस-म्मन्ये ॥13॥
अन्यत्र धर्मादन्यत्राधर्मादन्यत्रास्मात्कृताकृतात्।
अन्यत्र भूताच्च भव्याच्च यत्तत्पश्यसि तद्वद ॥14॥
सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति तपांसि सर्वाणि च यद्वदन्ति।
यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्य-ञ्चरन्ति तत्ते पदं सङ्ग्रहेण ब्रवीम्योमित्येतत् ॥15॥
एतद्ध्येवाक्षर-म्ब्रह्म एतद्ध्येवाक्षर-म्परम्।
एतद्ध्येवाक्षर-ञ्ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥16॥
एतदालम्बनं श्रेष्ठमेतदालम्बन-म्परम्।
एतदालम्बन-ञ्ज्ञात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥17॥
न जायते म्रियते वा विपश्चिन्नाय-ङ्कुतश्चिन्न बभूव कश्चित्।
अजो नित्य-श्शाश्वतो-ऽय-म्पुराणो न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥18॥
हन्ता चेन्मन्यते हन्तुं हतश्चेन्मन्यते हतम्।
उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥19॥
अणोरणीयान्महतो महीयानात्मास्य जन्तोर्निहितो गुहायाम्।
तमक्रतुः पश्यति वीतशोको धातुप्रसादान्महिमानमात्मनः ॥20॥
आसीनो दूरं-व्रँजति शयानो याति सर्वतः।
कस्त-म्मदामद-न्देव-म्मदन्यो ज्ञातुमर्हति ॥21॥
अशरीरं शरीरेष्वनवस्थेष्ववस्थितम्।
महान्तं-विँभुमात्मान-म्मत्वा धीरो न शोचति ॥22॥
नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन।
यमेवैष वृणुते तेन लभ्यस्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम् ॥23॥
नाविरतो दुश्चरितान्नाशान्तो नासमाहितः।
नाशान्तमानसो वापि प्रज्ञानेनैनमाप्नुयात् ॥24॥
यस्य ब्रह्म च क्षत्र-ञ्च उभे भवत ओदनः।
मृत्युर्यस्योपसेचन-ङ्क इत्था वेद यत्र सः ॥25॥
adhyāya 1
vallī 2
anyacchreyo-'nyadutaiva preyaste ubhe nānārthe puruṣaṃ sinītaḥ|
tayo-śśreya ādadānasya sādhurbhavati hīyate-'rthādya u preyo vṛṇīte ||1||
śreyaśca preyaśca manuṣyametastau samparītya vivinakti dhīraḥ|
śreyo hi dhīro-'bhi preyaso vṛṇīte preyo mando yogakśemādvṛṇīte ||2||
sa tva-mpriyānpriyarūpāṃśca kāmānabhidhyāyannaciketo-'tyasrākṣīḥ|
naitāṃ sṛṅkāṃ-vi~ttamayīmavāpto yasyā-mmajjanti bahavo manuṣyāḥ ||3||
dūramete viparīte viṣūcī avidyā yā ca vidyeti jñātā|
vidyābhīpsina-nnaciketasa-mmanye na tvā kāmā bahavo-'lolupanta ||4||
avidyāyāmantare vartamānā-ssvaya-ndhīrāḥ paṇḍitammanyamānāḥ|
dandramyamāṇāḥ pariyanti mūḍhā andhenaiva nīyamānā yathāndhāḥ ||5||
na sāmparāyaḥ pratibhāti bāla-mpramādyantaṃ-vi~ttamohena mūḍham|
ayaṃ-lo~ko nāsti para iti mānī punaḥ punarvaśamāpadyate me ||6||
śravaṇāyāpi bahubhiryo na labhya-śśṛṇvanto-'pi bahavo ya-nna vidyuḥ|
āścaryo vaktā kuśalo-'sya labdhāścaryo jñātā kuśalānuśiṣṭaḥ ||7||
na nareṇāvareṇa prokta eṣa suvijñeyo bahudhā cintyamānaḥ|
ananyaprokte gatiratra nāstyaṇīyān hyatarkyamaṇupramāṇāt ||8||
naiṣā tarkeṇa matirāpaneyā proktānyenaiva sujñānāya preṣṭha|
yā-ntvamāpa-ssatyadhṛtirbatāsi tvādṛṅa no bhūyānnaciketaḥ praṣṭā ||9||
jānāmyahaṃ śevadhirityanitya-nna hyadhruvaiḥ prāpyate hi dhruva-ntat|
tato mayā nāciketaścito-'gniranityairdravyaiḥ prāptavānasmi nityam ||10||
kāmasyāpti-ñjagataḥ pratiṣṭhā-ṅkratorānantyamabhayasya pāram|
stomaṃ ahadurugāya-mpratiṣṭhā-ndṛṣṭvā dhṛtyā dhīro naciketo-'tyasrākṣīḥ ||11||
ta-ndurdarśa-ṅgūḍhamanupraviṣṭa-ṅguhāhita-ṅgahvareṣṭha-mpurāṇam|
adhyātmayogādhigamena deva-mmatvā dhīro harṣaśokau jahāti ||12||
etacchrutvā samparigṛhya martyaḥ pravṛhya dharmyamaṇumetamāpya|
sa modate modanīyaṃ hi labdhvā vivṛtaṃ sadma naciketasa-mmanye ||13||
anyatra dharmādanyatrādharmādanyatrāsmātkṛtākṛtāt|
anyatra bhūtācca bhavyācca yattatpaśyasi tadvada ||14||
sarve vedā yatpadamāmananti tapāṃsi sarvāṇi ca yadvadanti|
yadicchanto brahmacarya-ñcaranti tatte padaṃ saṅgraheṇa bravīmyomityetat ||15||
etaddhyevākṣara-mbrahma etaddhyevākṣara-mparam|
etaddhyevākṣara-ñjñātvā yo yadicchati tasya tat ||16||
etadālambanaṃ śreṣṭhametadālambana-mparam|
etadālambana-ñjñātvā brahmaloke mahīyate ||17||
na jāyate mriyate vā vipaścinnāya-ṅkutaścinna babhūva kaścit|
ajo nitya-śśāśvato-'ya-mpurāṇo na hanyate hanyamāne śarīre ||18||
hantā cenmanyate hantuṃ hataścenmanyate hatam|
ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate ||19||
aṇoraṇīyānmahato mahīyānātmāsya jantornihito guhāyām|
tamakratuḥ paśyati vītaśoko dhātuprasādānmahimānamātmanaḥ ||20||
āsīno dūraṃ-vra~jati śayāno yāti sarvataḥ|
kasta-mmadāmada-ndeva-mmadanyo jñātumarhati ||21||
aśarīraṃ śarīreṣvanavastheṣvavasthitam|
mahāntaṃ-vi~bhumātmāna-mmatvā dhīro na śocati ||22||
nāyamātmā pravacanena labhyo na medhayā na bahunā śrutena|
yamevaiṣa vṛṇute tena labhyastasyaiṣa ātmā vivṛṇute tanūṃ svām ||23||
nāvirato duścaritānnāśānto nāsamāhitaḥ|
nāśāntamānaso vāpi prajñānenainamāpnuyāt ||24||
yasya brahma ca kṣatra-ñca ubhe bhavata odanaḥ|
mṛtyuryasyopasecana-ṅka itthā veda yatra saḥ ||25||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.