ਸ਼੍ਰੀਗੁਰੁਭ੍ਯੋ ਨਮਃ ।
ਹਰਿਃ ਓਮ੍ ।
ਧ੍ਯਾਨਮ੍
ਹਂਸਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਵृਤ੍ਤਪਤ੍ਰਕਮਲੈਰ੍ਦਿਵ੍ਯੈਰ੍ਜਗਤ੍ਕਾਰਣਂ
ਵਿਸ਼੍ਵੋਤ੍ਕੀਰ੍ਣਮਨੇਕਦੇਹਨਿਲਯਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦਮਾਨਨ੍ਦਕਮ੍ ।
ਆਦ੍ਯਨ੍ਤੈਕਮਖਣ੍ਡਚਿਦ੍ਘਨਰਸਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਹ੍ਯਨਨ੍ਤਂ ਸ਼ੁਭਂ
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍षਾਕ੍षਰਵਿਗ੍ਰਹਂ ਗੁਰੁਪਦਂ ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਵਿਭੁਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ ॥
ਅਥ ਪ੍ਰਥਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ॥
ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਵ੍ਯਕ੍ਤਰੂਪਾਯ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾਯ ਗਣਾਤ੍ਮਨੇ ।
ਸਮਸ੍ਤਜਗਦਾਧਾਰਮੂਰ੍ਤਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਨਮਃ ॥ 1 ॥
ऋषਯ ਊਚੁਃ ।
ਸੂਤ ਸੂਤ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਨਿਗਮਾਗਮਪਾਰਗ ।
ਗੁਰੁਸ੍ਵਰੂਪਮਸ੍ਮਾਕਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਰ੍ਵਮਲਾਪਹਮ੍ ॥ 2 ॥
ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਦੇਹੀ ਦੁਃਖਾਦ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ।
ਯੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਪੇਦਿਰੇ ॥ 3 ॥
ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਪੁਨਰ੍ਯਾਤਿ ਨਰਃ ਸਂਸਾਰਬਨ੍ਧਨਮ੍ ।
ਤਥਾਵਿਧਂ ਪਰਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਮਧੁਨਾ ਤ੍ਵਯਾ ॥ 4 ॥
ਗੁਹ੍ਯਾਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਮਂ ਸਾਰਂ ਗੁਰੁਗੀਤਾ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।
ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਚ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਾ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸੂਤ ਨਃ ॥ 5 ॥
ਇਤਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਃ ਸੂਤੋ ਮੁਨਿਸਙ੍ਘੈਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ॥
ਕੁਤੂਹਲੇਨ ਮਹਤਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਵਚਃ ॥ 6 ॥
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ।
ਸ਼੍ਰੁਣੁਧ੍ਵਂ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪਰਯਾ ਮੁਦਾ ।
ਵਦਾਮਿ ਭਵਰੋਗਘ੍ਨੀਂ ਗੀਤਾਂ ਮਾਤृਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀਮ੍ ॥ 7 ॥
ਪੁਰਾ ਕੈਲਾਸਸ਼ਿਖਰੇ ਸਿਦ੍ਧਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸੇਵਿਤੇ ।
ਤਤ੍ਰ ਕਲ੍ਪਲਤਾਪੁष੍ਪਮਨ੍ਦਿਰੇऽਤ੍ਯਨ੍ਤਸੁਨ੍ਦਰੇ ॥ 8 ॥
ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਜਿਨੇ ਸਮਾਸੀਨਂ ਸ਼ੁਕਾਦਿਮੁਨਿਵਨ੍ਦਿਤਮ੍ ।
ਬੋਧਯਨ੍ਤਂ ਪਰਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਮਧ੍ਯੇ ਮੁਨਿਗਣੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ 9 ॥
ਪ੍ਰਣਮ੍ਰਵਦਨਾ ਸ਼ਸ਼੍ਵਨ੍ਨਮਸ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਮਾਦਰਾਤ੍ ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਯਮਾਪਨ੍ਨ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਤਿ ॥ 10 ॥
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ।
ੴ ਨਮੋ ਦੇਵ ਦੇਵੇਸ਼ ਪਰਾਤ੍ਪਰ ਜਗਦ੍ਗੁਰੋ ।
ਤ੍ਵਾਂ ਨਮਸ੍ਕੁਰ੍ਵਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸੁਰਾਸੁਰਨਰਾਃ ਸਦਾ ॥ 11 ॥
ਵਿਧਿਵਿष੍ਣੁਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵਨ੍ਦ੍ਯਃ ਖਲੁ ਸਦਾ ਭਵਾਨ੍ ।
ਨਮਸ੍ਕਰੋषਿ ਕਸ੍ਮੈ ਤ੍ਵਂ ਨਮਸ੍ਕਾਰਾਸ਼੍ਰਯਃ ਕਿਲ ॥ 12 ॥
ਦृष੍ਟ੍ਵੈਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਵਿਪੁਲਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮੇ ।
ਕਿਮੇਤਨ੍ਨ ਵਿਜਾਨੇऽਹਂ ਕृਪਯਾ ਵਦ ਮੇ ਪ੍ਰਭੋ ॥ 13 ॥
ਭਗਵਨ੍ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਵ੍ਰਤਨਾਯਕਮ੍ ।
ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਕृਪਯਾ ਸ਼ਮ੍ਭੋ ਗੁਰੁਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 14 ॥
ਕੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਭੋ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ ਦੇਹੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯੋ ਭਵੇਤ੍ ।
ਤਤ੍ਕृਪਾਂ ਕੁਰੁ ਮੇ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ ਨਮਾਮਿ ਚਰਣੌ ਤਵ ॥ 15 ॥
ਇਤਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਃ ਸ਼ਸ਼੍ਵਨ੍ਮਹਾਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਆਨਨ੍ਦਭਰਿਤਃ ਸ੍ਵਾਨ੍ਤੇ ਪਾਰ੍ਵਤੀਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 16 ॥
ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ ।
ਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਮਿਦਂ ਦੇਵਿ ਰਹਸ੍ਯਾਤਿਰਹਸ੍ਯਕਮ੍ ।
ਨ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ ਤਤ੍ ॥ 17 ॥
ਮਮ ਰੂਪਾऽਸਿ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਮਤਸ੍ਤਤ੍ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ ।
ਲੋਕੋਪਕਾਰਕਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋ ਨ ਕੇਨਾਪਿ ਕृਤਃ ਪੁਰਾ ॥ 18 ॥
ਯਸ੍ਯ ਦੇਵੇ ਪਰਾ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਯਥਾ ਦੇਵੇ ਤਥਾ ਗੁਰੌ ।
ਤਸ੍ਯੈਤੇ ਕਥਿਤਾ ਹ੍ਯਰ੍ਥਾਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ੍ਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 19 ॥
ਯੋ ਗੁਰੁਃ ਸ ਸ਼ਿਵਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਯਃ ਸ਼ਿਵਃ ਸ ਗੁਰੁਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।
ਵਿਕਲ੍ਪਂ ਯਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸ ਨਰੋ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ ॥ 20 ॥
ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ ।
ਗੁਰੁਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿਨਾ ਨਾਨ੍ਯਃ ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਵਰਾਨਨੇ ॥ 21 ॥
ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪੁਰਾਣਾਨਿ ਚੇਤਿਹਾਸਾਦਿਕਾਨਿ ਚ ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਯਨ੍ਤ੍ਰਾਦਿਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਮੋਹਨੋਚ੍ਚਾਟਨਾਦਿਕਮ੍ ॥ 22 ॥
ਸ਼ੈਵਸ਼ਾਕ੍ਤਾਗਮਾਦੀਨਿ ਹ੍ਯਨ੍ਯੇ ਚ ਬਹਵੋ ਮਤਾਃ ।
ਅਪਭ੍ਰਂਸ਼ਾਃ ਸਮਸ੍ਤਾਨਾਂ ਜੀਵਾਨਾਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਚੇਤਸਾਮ੍ ॥ 23 ॥
ਜਪਸ੍ਤਪੋ ਵ੍ਰਤਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਯਜ੍ਞੋ ਦਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ ।
ਗੁਰੁਤਤ੍ਤ੍ਵਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭਵੇਤ੍ਪ੍ਰਿਯੇ ॥ 24 ॥
ਗੁਰੁਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਵਰਾਨਨੇ ।
ਤਲ੍ਲਾਭਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਸ਼੍ਚ ਮਨੀषਿਭਿਃ ॥ 25 ॥
ਗੂਢਾਵਿਦ੍ਯਾ ਜਗਨ੍ਮਾਯਾ ਦੇਹਸ਼੍ਚਾਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਭਵਃ ।
ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਗੁਰੁਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਕਥ੍ਯਤੇ ॥ 26 ॥
ਯਦਙ੍ਘ੍ਰਿਕਮਲਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਤਾਪਨਿਵਾਰਕਮ੍ ।
ਤਾਰਕਂ ਭਵਸਿਨ੍ਧੋਸ਼੍ਚ ਤਂ ਗੁਰੁਂ ਪ੍ਰਣਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ 27 ॥
ਦੇਹੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਭਵੇਦ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਵਤ੍ਕृਪਾਰ੍ਥਂ ਵਦਾਮਿ ਤਤ੍ ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰੋਃ ਪਾਦਸੇਵਨਾਤ੍ ॥ 28 ॥
ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਵਗਾਹਸ੍ਯ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਫਲਂ ਨਰਃ ।
ਗੁਰੋਃ ਪਾਦੋਦਕਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸ਼ੇषਂ ਸ਼ਿਰਸਿ ਧਾਰਯਨ੍ ॥ 29 ॥
ਸ਼ੋषਣਂ ਪਾਪਪਙ੍ਕਸ੍ਯ ਦੀਪਨਂ ਜ੍ਞਾਨਤੇਜਸਃ ।
ਗੁਰੋਃ ਪਾਦੋਦਕਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਂਸਾਰਾਰ੍ਣਵਤਾਰਕਮ੍ ॥ 30 ॥
ਅਜ੍ਞਾਨਮੂਲਹਰਣਂ ਜਨ੍ਮਕਰ੍ਮਨਿਵਾਰਕਮ੍ ।
ਜ੍ਞਾਨਵੈਰਾਗ੍ਯਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਗੁਰੋਃ ਪਾਦੋਦਕਂ ਪਿਬੇਤ੍ ॥ 31 ॥
ਗੁਰੁਪਾਦੋਦਕਂ ਪਾਨਂ ਗੁਰੋਰੁਚ੍ਛਿष੍ਟਭੋਜਨਮ੍ ।
ਗੁਰੁਮੂਰ੍ਤੇਃ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਗੁਰੋਰ੍ਨਾਮ ਸਦਾ ਜਪਃ ॥ 32 ॥
ਸ੍ਵਦੇਸ਼ਿਕਸ੍ਯੈਵ ਚ ਨਾਮਕੀਰ੍ਤਨਂ
ਭਵੇਦਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਨਮ੍ ।
ਸ੍ਵਦੇਸ਼ਿਕਸ੍ਯੈਵ ਚ ਨਾਮਚਿਨ੍ਤਨਂ
ਭਵੇਦਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ ॥ 33 ॥
ਯਤ੍ਪਾਦਾਮ੍ਬੁਜਰੇਣੁਰ੍ਵੈ ਕੋऽਪਿ ਸਂਸਾਰਵਾਰਿਧੌ ।
ਸੇਤੁਬਨ੍ਧਾਯਤੇ ਨਾਥਂ ਦੇਸ਼ਿਕਂ ਤਮੁਪਾਸ੍ਮਹੇ ॥ 34 ॥
ਯਦਨੁਗ੍ਰਹਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ੋਕਮੋਹੌ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਃ ।
ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਦੇਸ਼ਿਕੇਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ ॥ 35 ॥
ਯਸ੍ਮਾਦਨੁਗ੍ਰਹਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਮਹਦਜ੍ਞਾਨਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ ।
ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਦੇਸ਼ਿਕੇਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਨਮਸ਼੍ਚਾਭੀष੍ਟਸਿਦ੍ਧਯੇ ॥ 36 ॥
ਕਾਸ਼ੀਕ੍षੇਤ੍ਰਂ ਨਿਵਾਸਸ਼੍ਚ ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਚਰਣੋਦਕਮ੍ ।
ਗੁਰੁਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸਾਕ੍षਾਤ੍ ਤਾਰਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ॥ 37 ॥
ਗੁਰੁਸੇਵਾ ਗਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਦੇਹਃ ਸ੍ਯਾਦਕ੍षਯੋ ਵਟਃ ।
ਤਤ੍ਪਾਦਂ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਦਤ੍ਤਮਨਸ੍ਤਤਮ੍ ॥ 38 ॥
ਗੁਰੁਮੂਰ੍ਤਿਂ ਸ੍ਮਰੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਗੁਰੋਰ੍ਨਾਮ ਸਦਾ ਜਪੇਤ੍ ।
ਗੁਰੋਰਾਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਗੁਰੋਰਨ੍ਯਂ ਨ ਭਾਵਯੇਤ੍ ॥ 39 ॥
ਗੁਰੁਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ ।
ਗੁਰੋਰ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਦਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਕੁਲਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸ੍ਵਪਤਿਂ ਯਥਾ ॥ 40 ॥
ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਚ ਸ੍ਵਜਾਤਿਂ ਚ ਸ੍ਵਕੀਰ੍ਤਿਂ ਪੁष੍ਟਿਵਰ੍ਧਨਮ੍ ।
ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਗੁਰੁਮੇਵ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ ॥ 41 ॥
ਅਨਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤੋ ਯੇ ਸੁਲਭਂ ਪਰਮਂ ਸੁਖਮ੍ ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਗੁਰੋਰਾਰਾਧਨਂ ਕੁਰੁ ॥ 42 ॥
ਗੁਰੁਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਗੁਰੁਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਲਭ੍ਯਤੇ ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸ੍ਫੁਟਵਕ੍ਤਾਰੋ ਦੇਵਰ੍षਿਪਿਤृਮਾਨਵਾਃ ॥ 43 ॥
ਗੁਕਾਰਸ਼੍ਚਾਨ੍ਧਕਾਰੋ ਹਿ ਰੁਕਾਰਸ੍ਤੇਜ ਉਚ੍ਯਤੇ ।
ਅਜ੍ਞਾਨਗ੍ਰਾਸਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਗੁਰੁਰੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 44 ॥
ਗੁਕਾਰਸ਼੍ਚਾਨ੍ਧਕਾਰਸ੍ਤੁ ਰੁਕਾਰਸ੍ਤਨ੍ਨਿਰੋਧਕृਤ੍ ।
ਅਨ੍ਧਕਾਰਵਿਨਾਸ਼ਿਤ੍ਵਾਦ੍ਗੁਰੁਰਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ ॥
ਗੁਕਾਰੋ ਭਵਰੋਗਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਰੁਕਾਰਸ੍ਤਨ੍ਨਿਰੋਧਕृਤ੍ ।
ਭਵਰੋਗਹਰਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਗੁਰੁਰਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ ॥ 45 ॥
ਗੁਕਾਰਸ਼੍ਚ ਗੁਣਾਤੀਤੋ ਰੂਪਾਤੀਤੋ ਰੁਕਾਰਕਃ ।
ਗੁਣਰੂਪਵਿਹੀਨਤ੍ਵਾਤ੍ ਗੁਰੁਰਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ ॥ 46 ॥
ਗੁਕਾਰਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਵਰ੍ਣੋ ਮਾਯਾਦਿਗੁਣਭਾਸਕਃ ।
ਰੁਕਾਰੋऽਸ੍ਤਿ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਮਾਯਾਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਵਿਮੋਚਕਮ੍ ॥ 47 ॥
ਏਵਂ ਗੁਰੁਪਦਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ।
ਹਾਹਾਹੂਹੂਗਣੈਸ਼੍ਚੈਵ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤਮ੍ ॥ 48 ॥
ਧ੍ਰੁਵਂ ਤੇषਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਗੁਰੋਃ ਪਰਮ੍ ।
ਗੁਰੋਰਾਰਾਧਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਵਜੀਵਤ੍ਵਂ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ ॥ 49 ॥
ਆਸਨਂ ਸ਼ਯਨਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਵਾਹਨਂ ਭੂषਣਾਦਿਕਮ੍ ।
ਸਾਧਕੇਨ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਗੁਰੁਸਨ੍ਤੋषਕਾਰਣਮ੍ ॥ 50 ॥
ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਸਰ੍ਵਦਾऽऽਰਾਧਯੇਦ੍ਗੁਰੁਮ੍ ।
ਦੀਰ੍ਘਦਣ੍ਡਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਨਿਰ੍ਲਜ੍ਜੋ ਗੁਰੁਸਨ੍ਨਿਧੌ ॥ 51 ॥
ਸ਼ਰੀਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪ੍ਰਾਣਮਰ੍ਥਸ੍ਵਜਨਬਾਨ੍ਧਵਾਨ੍ ।
ਆਤ੍ਮਦਾਰਾਦਿਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸਦ੍ਗੁਰੁਭ੍ਯੋ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ ॥ 52 ॥
ਗੁਰੁਰੇਕੋ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਤ੍ਮਕਮ੍ ।
ਗੁਰੋਃ ਪਰਤਰਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਗੁਰੁਮ੍ ॥ 53 ॥
ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਰੁਤਿਸ਼ਿਰੋਰਤ੍ਨਵਿਰਾਜਿਤਪਦਾਮ੍ਬੁਜਮ੍ ।
ਵੇਦਾਨ੍ਤਾਰ੍ਥਪ੍ਰਵਕ੍ਤਾਰਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਗੁਰੁਮ੍ ॥ 54 ॥
ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਮਰਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਜ੍ਞਾਨਮੁਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।
ਸ ਏਵ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਗੁਰੁਮ੍ ॥ 55 ॥
[ਪਾਠਭੇਦਃ -
ਕृਮਿਕੋਟਿਭਿਰਾਵਿष੍ਟਂ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਮਲਮੂਤ੍ਰਕਮ੍ ।
ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਰਕ੍ਤਤ੍ਵਚਾਮਾਂਸੈਰ੍ਨਦ੍ਧਂ ਚੈਤਦ੍ਵਰਾਨਨੇ ॥
]
ਕृਮਿਕੋਟਿਭਿਰਾਵਿष੍ਟਂ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਕੁਲਦੂषਿਤਮ੍ ।
ਅਨਿਤ੍ਯਂ ਦੁਃਖਨਿਲਯਂ ਦੇਹਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵਰਾਨਨੇ ॥ 56 ॥
ਸਂਸਾਰਵृਕ੍षਮਾਰੂਢਾਃ ਪਤਨ੍ਤਿ ਨਰਕਾਰ੍ਣਵੇ ।
ਯਸ੍ਤਾਨੁਦ੍ਧਰਤੇ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 57 ॥
ਗੁਰੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਗੁਰੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਗੁਰੁਰ੍ਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਗੁਰੁਸ੍ਸਾਕ੍षਾਤ੍ ਪਰਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 58 ॥
ਅਜ੍ਞਾਨਤਿਮਿਰਾਨ੍ਧਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਾਞ੍ਜਨਸ਼ਲਾਕਯਾ ।
ਚਕ੍षੁਰੁਨ੍ਮੀਲਿਤਂ ਯੇਨ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 59 ॥
ਅਖਣ੍ਡਮਣ੍ਡਲਾਕਾਰਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਯੇਨ ਚਰਾਚਰਮ੍ ।
ਤਤ੍ਪਦਂ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਯੇਨ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 60 ॥
ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਜਙ੍ਗਮਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸਚਰਾਚਰਮ੍ ।
ਤ੍ਵਂ ਪਦਂ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਯੇਨ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 61 ॥
ਚਿਨ੍ਮਯਵ੍ਯਾਪਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍ ।
ਅਸਿਤ੍ਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਯੇਨ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 62 ॥
ਨਿਮਿषਾਨ੍ਨਿਮਿषਾਰ੍ਧਾਦ੍ਵਾ ਯਦ੍ਵਾਕ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ।
ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ਿਵਮਾਲੋਕ੍ਯ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 63 ॥
ਚੈਤਨ੍ਯਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਵ੍ਯੋਮਾਤੀਤਂ ਨਿਰਞ੍ਜਨਮ੍ ।
ਨਾਦਬਿਨ੍ਦੁਕਲਾਤੀਤਂ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 64 ॥
ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਜਙ੍ਗਮਂ ਸ੍ਥਿਰਮੇਵ ਚ ।
ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਯੇਨ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 65 ॥
ਸ ਪਿਤਾ ਸ ਚ ਮੇ ਮਾਤਾ ਸ ਬਨ੍ਧੁਃ ਸ ਚ ਦੇਵਤਾ ।
ਸਂਸਾਰਮੋਹਨਾਸ਼ਾਯ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 66 ॥
ਯਤ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਜਗਤ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇਨ ਭਾਤਿ ਤਤ੍ ।
ਯਦਾਨਨ੍ਦੇਨ ਨਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 67 ॥
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਭਾਤਿ ਯਦ੍ਭਾਨਰੂਪਤਃ ।
ਪ੍ਰਿਯਂ ਪੁਤ੍ਰਾਦਿ ਯਤ੍ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 68 ॥
ਯੇਨੇਦਂ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚਿਤ੍ਤਚੈਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਤਥਾ ।
ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਸੁषੁਪ੍ਤ੍ਯਾਦਿ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 69 ॥
ਯਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਮਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਭਿਨ੍ਨਭੇਦਤਃ ।
ਸਦੈਕਰੂਪਰੂਪਾਯ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 70 ॥
ਯਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਤਂ ਮਤਂ ਤਸ੍ਯ ਮਤਂ ਯਸ੍ਯ ਨ ਵੇਦ ਸਃ ।
ਅਨਨ੍ਯਭਾਵਭਾਵਾਯ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 71 ॥
ਯਸ੍ਮੈ ਕਾਰਣਰੂਪਾਯ ਕਾਰ੍ਯਰੂਪੇਣ ਭਾਤਿ ਯਤ੍ ।
ਕਾਰ੍ਯਕਾਰਣਰੂਪਾਯ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 72 ॥
ਨਾਨਾਰੂਪਮਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਨ ਕੇਨਾਪ੍ਯਸ੍ਤਿ ਭਿਨ੍ਨਤਾ ।
ਕਾਰ੍ਯਕਾਰਣਰੂਪਾਯ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 73 ॥
ਜ੍ਞਾਨਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮਾਰੂਢਤਤ੍ਤ੍ਵਮਾਲਾਵਿਭੂषਿਣੇ ।
ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਤ੍ਰੇ ਚ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 74 ॥
ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਰ੍ਮਬਨ੍ਧਵਿਦਾਹਿਨੇ ।
ਜ੍ਞਾਨਾਨਲਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 75 ॥
ਸ਼ੋषਣਂ ਭਵਸਿਨ੍ਧੋਸ਼੍ਚ ਦੀਪਨਂ ਕ੍षਰਸਮ੍ਪਦਾਮ੍ ।
ਗੁਰੋਃ ਪਾਦੋਦਕਂ ਯਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 76 ॥
ਨ ਗੁਰੋਰਧਿਕਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਗੁਰੋਰਧਿਕਂ ਤਪਃ ।
ਨ ਗੁਰੋਰਧਿਕਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 77 ॥
ਮਨ੍ਨਾਥਃ ਸ਼੍ਰੀਜਗਨ੍ਨਾਥੋ ਮਦ੍ਗੁਰੁਃ ਸ਼੍ਰੀਜਗਦ੍ਗੁਰੁਃ ।
ਮਮਾऽऽਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਤ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 78 ॥
ਗੁਰੁਰਾਦਿਰਨਾਦਿਸ਼੍ਚ ਗੁਰੁਃ ਪਰਮਦੈਵਤਮ੍ ।
ਗੁਰੁਮਨ੍ਤ੍ਰਸਮੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 79 ॥
ਏਕ ਏਵ ਪਰੋ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ਵਿषਮੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ ।
ਗੁਰੁਃ ਸਕਲਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 80 ॥
ਗੁਰੁਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਗੁਰੁਃ ।
ਗੁਰੁਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਨ ਚਾਨ੍ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 81 ॥
ਭਵਾਰਣ੍ਯਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ੍ਯ ਦਿਙ੍ਮੋਹਭ੍ਰਾਨ੍ਤਚੇਤਸਃ ।
ਯੇਨ ਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ ਪਨ੍ਥਾਃ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 82 ॥
ਤਾਪਤ੍ਰਯਾਗ੍ਨਿਤਪ੍ਤਾਨਾਮਸ਼ਾਨ੍ਤਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਮੁਦੇ ।
ਗੁਰੁਰੇਵ ਪਰਾ ਗਙ੍ਗਾ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 83 ॥
[ਪਾਠਭੇਦਃ -
ਅਜ੍ਞਾਨੇਨਾਹਿਨਾ ਗ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਸ੍ਤਾਨ੍ ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ ।
ਵਿਦ੍ਯਾਸ੍ਵਰੂਪੋ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥
]
ਅਜ੍ਞਾਨਸਰ੍ਪਦष੍ਟਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਕਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ ।
ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨਮਹਾਮਨ੍ਤ੍ਰਵੇਦਿਨਂ ਸਦ੍ਗੁਰੁ ਵਿਨਾ ॥ 84 ॥
ਹੇਤਵੇ ਜਗਤਾਮੇਵ ਸਂਸਾਰਾਰ੍ਣਵਸੇਤਵੇ ।
ਪ੍ਰਭਵੇ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਸ਼ਮ੍ਭਵੇ ਗੁਰਵੇ ਨਮਃ ॥ 85 ॥
ਧ੍ਯਾਨਮੂਲਂ ਗੁਰੋਰ੍ਮੂਰ੍ਤਿਃ ਪੂਜਾਮੂਲਂ ਗੁਰੋਃ ਪਦਮ੍ ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੂਲਂ ਗੁਰੋਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਮੁਕ੍ਤਿਮੂਲਂ ਗੁਰੋਃ ਕृਪਾ ॥ 86 ॥
ਸਪ੍ਤਸਾਗਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨਫਲਂ ਤੁ ਯਤ੍ ।
ਗੁਰੋਃ ਪਾਦੋਦਬਿਨ੍ਦੋਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੇ ਨ ਤਤ੍ਫਲਮ੍ ॥ 87 ॥
ਸ਼ਿਵੇ ਰੁष੍ਟੇ ਗੁਰੁਸ੍ਤ੍ਰਾਤਾ ਗੁਰੌ ਰੁष੍ਟੇ ਨ ਕਸ਼੍ਚਨ ।
ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਕੁਲਗੁਰੁਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਗੁਰੁਮੇਵ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ ॥ 88 ॥
ਮਧੁਲੁਬ੍ਧੋ ਯਥਾ ਭृਙ੍ਗਃ ਪੁष੍ਪਾਤ੍ਪੁष੍ਪਾਨ੍ਤਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ।
ਜ੍ਞਾਨਲੁਬ੍ਧਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਗੁਰੋਰ੍ਗੁਰ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ 89 ॥
ਵਨ੍ਦੇ ਗੁਰੁਪਦਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਵਾਙ੍ਮਨਾਤੀਤਗੋਚਰਮ੍ ।
ਸ਼੍ਵੇਤਰਕ੍ਤਪ੍ਰਭਾਭਿਨ੍ਨਂ ਸ਼ਿਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਕਂ ਪਰਮ੍ ॥ 90 ॥
ਗੁਕਾਰਂ ਚ ਗੁਣਾਤੀਤਂ ਰੂਕਾਰਂ ਰੂਪਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ।
ਗੁਣਾਤੀਤਮਰੂਪਂ ਚ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸ ਗੁਰੁਃ ਸ੍ਮृਤਃ ॥ 91 ॥
ਅਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਃ ਸ਼ਿਵਃ ਸਾਕ੍षਾਤ੍ ਦ੍ਵਿਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਹਰਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।
ਯੋऽਚਤੁਰ੍ਵਦਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰੁਃ ਕਥਿਤਃ ਪ੍ਰਿਯੇ ॥ 92 ॥
ਅਯਂ ਮਯਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਬਦ੍ਧੋ ਦਯਾਸਾਗਰਸਿਦ੍ਧਯੇ ।
ਯਦਨੁਗ੍ਰਹਤੋ ਜਨ੍ਤੁਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਸਂਸਾਰਮੁਕ੍ਤਿਭਾਕ੍ ॥ 93 ॥
ਸ਼੍ਰੀਗੁਰੋਃ ਪਰਮਂ ਰੂਪਂ ਵਿਵੇਕਚਕ੍षੁਰਗ੍ਰਤਃ ।
ਮਨ੍ਦਭਾਗ੍ਯਾ ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਧਾਃ ਸੂਰ੍ਯੋਦਯਂ ਯਥਾ ॥ 94 ॥
ਕੁਲਾਨਾਂ ਕੁਲਕੋਟੀਨਾਂ ਤਾਰਕਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਕ੍षਣਾਤ੍ ।
ਅਤਸ੍ਤਂ ਸਦ੍ਗੁਰੁਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਕਾਲਮਭਿਵਾਦਯੇਤ੍ ॥ 95 ॥
ਸ਼੍ਰੀਨਾਥਚਰਣਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਯਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਵਿਰਾਜਤੇ ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਨਮਸ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਂ ਪ੍ਰਿਯੇ ॥ 96 ॥
ਸਾष੍ਟਾਙ੍ਗਪ੍ਰਣਿਪਾਤੇਨ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਗੁਰੁਂ ਭਜੇਤ੍ ।
ਭਜਨਾਤ੍ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਵਸ੍ਵਰੂਪਮਯੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ 97 ॥
ਦੋਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਚ ਜਾਨੁਭ੍ਯਾਮੁਰਸਾ ਸ਼ਿਰਸਾ ਦृਸ਼ਾ ।
ਮਨਸਾ ਵਚਸਾ ਚੇਤਿ ਪ੍ਰਣਾਮੋऽष੍ਟਾਙ੍ਗ ਉਚ੍ਯਤੇ ॥ 98 ॥
ਤਸ੍ਯੈ ਦਿਸ਼ੇ ਸਤਤਮਞ੍ਜਲਿਰੇष ਨਿਤ੍ਯਂ
ਪ੍ਰਕ੍षਿਪ੍ਯਤਾਂ ਮੁਖਰਿਤੈਰ੍ਮਧੁਰੈਃ ਪ੍ਰਸੂਨੈਃ ।
ਜਾਗਰ੍ਤਿ ਯਤ੍ਰ ਭਗਵਾਨ੍ ਗੁਰੁਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤੀ
ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਥਿਤਿਪ੍ਰਲਯਨਾਟਕਨਿਤ੍ਯਸਾਕ੍षੀ ॥ 99 ॥
ਅਭ੍ਯਸ੍ਤੈਃ ਕਿਮੁ ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਵਿਮਲੈਰ੍ਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਦੈਰ੍ਦੁष੍ਕਰੈਃ
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਸ਼ਤੈਰਨੇਕਕਰਣੈਰ੍ਦੁਃਖਾਤ੍ਮਕੈਰ੍ਦੁਰ੍ਜਯੈਃ ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਭ੍ਯੁਦਿਤੇ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ਬਲੀ ਵਾਯੁਃ ਸ੍ਵਯਂ ਤਤ੍ਕ੍षਣਾਤ੍
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਂ ਤਤ੍ਸਹਜਸ੍ਵਭਾਵਮਨਿਸ਼ਂ ਸੇਵੇਤ ਚੈਕਂ ਗੁਰੁਮ੍ ॥ 100 ॥
ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਨਾ ਮੁਕ੍ਤਿਪਦਂ ਲਭ੍ਯਤੇ ਗੁਰੁਭਕ੍ਤਿਤਃ ।
ਗੁਰੋਸ੍ਸਮਾਨਤੋ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ ਸਾਧਨਂ ਗੁਰੁਮਾਰ੍ਗਿਣਾਮ੍ ॥ 101 ॥
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰਤਰਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨੇਤਿ ਨੇਤੀਤਿ ਵੈ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ।
ਮਨਸਾ ਵਚਸਾ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯਮਾਰਾਧਯੇਦ੍ਗੁਰੁਮ੍ ॥ 102 ॥
ਗੁਰੋਃ ਕृਪਾਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ ।
ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮਭਜਨ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਸृष੍ਟਿਸ੍ਥਿਤ੍ਯਨ੍ਤਕਰ੍ਮਣਿ ॥ 103 ॥
ਦੇਵਕਿਨ੍ਨਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਪਿਤृਯਕ੍षਾਸ੍ਤੁ ਤੁਮ੍ਬੁਰਃ ।
ਮੁਨਯੋऽਪਿ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਗੁਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣੇ ਵਿਧਿਮ੍ ॥ 104 ॥
ਤਾਰ੍ਕਿਕਾਸ਼੍ਛਾਨ੍ਦਸਾਸ਼੍ਚੈਵ ਦੈਵਜ੍ਞਾਃ ਕਰ੍ਮਠਾਃ ਪ੍ਰਿਯੇ ।
ਲੌਕਿਕਾਸ੍ਤੇ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਗੁਰੁਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨਿਰਾਕੁਲਮ੍ ॥ 105 ॥
ਮਹਾਹਙ੍ਕਾਰਗਰ੍ਵੇਣ ਤਤੋਵਿਦ੍ਯਾਬਲੇਨ ਚ ।
ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਂਸਾਰੇ ਘਟੀਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਯਥਾ ਪੁਨਃ ॥ 106 ॥
ਯਜ੍ਞਿਨੋऽਪਿ ਨ ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਨ ਮੁਕ੍ਤਾ ਯੋਗਿਨਸ੍ਤਥਾ ।
ਤਾਪਸਾ ਅਪਿ ਨੋ ਮੁਕ੍ਤਾ ਗੁਰੁਤਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਪਰਾਙ੍ਮੁਖਾਃ ॥ 107 ॥
ਨ ਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਪਿਤृਯਕ੍षਾਸ੍ਤੁ ਚਾਰਣਾਃ ।
ऋषਯਃ ਸਿਦ੍ਧਦੇਵਾਦ੍ਯਾ ਗੁਰੁਸੇਵਾਪਰਾਙ੍ਮੁਖਾਃ ॥ 108 ॥
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਨ੍ਦਪੁਰਾਣੇ ਉਤ੍ਤਰਖਣ੍ਡੇ ਉਮਾਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ਸਂਵਾਦੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁਗੀਤਾਯਾਂ ਪ੍ਰਥਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīgurubhyo namaḥ |
hariḥ om |
dhyānam
haṃsābhyāṃ parivṛttapatrakamalairdivyairjagatkāraṇaṃ
viśvotkīrṇamanekadehanilayaṃ svacchandamānandakam |
ādyantaikamakhaṇḍacidghanarasaṃ pūrṇaṃ hyanantaṃ śubhaṃ
pratyakṣākṣaravigrahaṃ gurupadaṃ dhyāyedvibhuṃ śāśvatam ||
atha prathamo'dhyāyaḥ ||
acintyāvyaktarūpāya nirguṇāya gaṇātmane |
samastajagadādhāramūrtaye brahmaṇe namaḥ || 1 ||
ṛṣaya ūcuḥ |
sūta sūta mahāprājña nigamāgamapāraga |
gurusvarūpamasmākaṃ brūhi sarvamalāpaham || 2 ||
yasya śravaṇamātreṇa dehī duḥkhādvimucyate |
yena mārgeṇa munayaḥ sarvajñatvaṃ prapedire || 3 ||
yatprāpya na punaryāti naraḥ saṃsārabandhanam |
tathāvidhaṃ paraṃ tattvaṃ vaktavyamadhunā tvayā || 4 ||
guhyādguhyatamaṃ sāraṃ gurugītā viśeṣataḥ |
tvatprasādācca śrotavyā tatsarvaṃ brūhi sūta naḥ || 5 ||
iti samprārthitaḥ sūto munisaṅghairmuhurmuhuḥ ||
kutūhalena mahatā provāca madhuraṃ vacaḥ || 6 ||
sūta uvāca |
śruṇudhvaṃ munayaḥ sarve śraddhayā parayā mudā |
vadāmi bhavarogaghnīṃ gītāṃ mātṛsvarūpiṇīm || 7 ||
purā kailāsaśikhare siddhagandharvasevite |
tatra kalpalatāpuṣpamandire'tyantasundare || 8 ||
vyāghrājine samāsīnaṃ śukādimunivanditam |
bodhayantaṃ paraṃ tattvaṃ madhye munigaṇe kvacit || 9 ||
praṇamravadanā śaśvannamaskurvantamādarāt |
dṛṣṭvā vismayamāpanna pārvatī paripṛcchati || 10 ||
pārvatyuvāca |
oṃ namo deva deveśa parātpara jagadguro |
tvāṃ namaskurvate bhaktyā surāsuranarāḥ sadā || 11 ||
vidhiviṣṇumahendrādyairvandyaḥ khalu sadā bhavān |
namaskaroṣi kasmai tvaṃ namaskārāśrayaḥ kila || 12 ||
dṛṣṭvaitatkarma vipulamāścarya pratibhāti me |
kimetanna vijāne'haṃ kṛpayā vada me prabho || 13 ||
bhagavan sarvadharmajña vratānāṃ vratanāyakam |
brūhi me kṛpayā śambho gurumāhātmyamuttamam || 14 ||
kena mārgeṇa bho svāmin dehī brahmamayo bhavet |
tatkṛpāṃ kuru me svāmin namāmi caraṇau tava || 15 ||
iti samprārthitaḥ śaśvanmahādevo maheśvaraḥ |
ānandabharitaḥ svānte pārvatīmidamabravīt || 16 ||
śrī mahādeva uvāca |
na vaktavyamidaṃ devi rahasyātirahasyakam |
na kasyāpi purā proktaṃ tvadbhaktyarthaṃ vadāmi tat || 17 ||
mama rūpā'si devi tvamatastatkathayāmi te |
lokopakārakaḥ praśno na kenāpi kṛtaḥ purā || 18 ||
yasya deve parā bhaktiryathā deve tathā gurau |
tasyaite kathitā hyarthāḥ prakāśante mahātmanaḥ || 19 ||
yo guruḥ sa śivaḥ prokto yaḥ śivaḥ sa guruḥ smṛtaḥ |
vikalpaṃ yastu kurvīta sa naro gurutalpagaḥ || 20 ||
durlabhaṃ triṣu lokeṣu tacchṛṇuṣva vadāmyaham |
gurubrahma vinā nānyaḥ satyaṃ satyaṃ varānane || 21 ||
vedaśāstrapurāṇāni cetihāsādikāni ca |
mantrayantrādividyānāṃ mohanoccāṭanādikam || 22 ||
śaivaśāktāgamādīni hyanye ca bahavo matāḥ |
apabhraṃśāḥ samastānāṃ jīvānāṃ bhrāntacetasām || 23 ||
japastapo vrataṃ tīrthaṃ yajño dānaṃ tathaiva ca |
gurutattvamavijñāya sarvaṃ vyarthaṃ bhavetpriye || 24 ||
gurubuddhyātmano nānyat satyaṃ satyaṃ varānane |
tallābhārthaṃ prayatnastu kartavyaśca manīṣibhiḥ || 25 ||
gūḍhāvidyā jaganmāyā dehaścājñānasambhavaḥ |
vijñānaṃ yatprasādena guruśabdena kathyate || 26 ||
yadaṅghrikamaladvandvaṃ dvandvatāpanivārakam |
tārakaṃ bhavasindhośca taṃ guruṃ praṇamāmyaham || 27 ||
dehī brahma bhavedyasmāt tvatkṛpārthaṃ vadāmi tat |
sarvapāpaviśuddhātmā śrīguroḥ pādasevanāt || 28 ||
sarvatīrthāvagāhasya samprāpnoti phalaṃ naraḥ |
guroḥ pādodakaṃ pītvā śeṣaṃ śirasi dhārayan || 29 ||
śoṣaṇaṃ pāpapaṅkasya dīpanaṃ jñānatejasaḥ |
guroḥ pādodakaṃ samyak saṃsārārṇavatārakam || 30 ||
ajñānamūlaharaṇaṃ janmakarmanivārakam |
jñānavairāgyasiddhyarthaṃ guroḥ pādodakaṃ pibet || 31 ||
gurupādodakaṃ pānaṃ gurorucchiṣṭabhojanam |
gurumūrteḥ sadā dhyānaṃ gurornāma sadā japaḥ || 32 ||
svadeśikasyaiva ca nāmakīrtanaṃ
bhavedanantasya śivasya kīrtanam |
svadeśikasyaiva ca nāmacintanaṃ
bhavedanantasya śivasya cintanam || 33 ||
yatpādāmbujareṇurvai ko'pi saṃsāravāridhau |
setubandhāyate nāthaṃ deśikaṃ tamupāsmahe || 34 ||
yadanugrahamātreṇa śokamohau vinaśyataḥ |
tasmai śrīdeśikendrāya namo'stu paramātmane || 35 ||
yasmādanugrahaṃ labdhvā mahadajñānamutsṛjet |
tasmai śrīdeśikendrāya namaścābhīṣṭasiddhaye || 36 ||
kāśīkṣetraṃ nivāsaśca jāhnavī caraṇodakam |
gururviśveśvaraḥ sākṣāt tārakaṃ brahmaniścayaḥ || 37 ||
gurusevā gayā proktā dehaḥ syādakṣayo vaṭaḥ |
tatpādaṃ viṣṇupādaṃ syāt tatra dattamanastatam || 38 ||
gurumūrtiṃ smarennityaṃ gurornāma sadā japet |
gurorājñāṃ prakurvīta guroranyaṃ na bhāvayet || 39 ||
guruvaktre sthitaṃ brahma prāpyate tatprasādataḥ |
gurordhyānaṃ sadā kuryāt kulastrī svapatiṃ yathā || 40 ||
svāśramaṃ ca svajātiṃ ca svakīrtiṃ puṣṭivardhanam |
etatsarvaṃ parityajya gurumeva samāśrayet || 41 ||
ananyāścintayanto ye sulabhaṃ paramaṃ sukham |
tasmātsarvaprayatnena gurorārādhanaṃ kuru || 42 ||
guruvaktre sthitā vidyā gurubhaktyā ca labhyate |
trailokye sphuṭavaktāro devarṣipitṛmānavāḥ || 43 ||
gukāraścāndhakāro hi rukārasteja ucyate |
ajñānagrāsakaṃ brahma gurureva na saṃśayaḥ || 44 ||
gukāraścāndhakārastu rukārastannirodhakṛt |
andhakāravināśitvādgururityabhidhīyate ||
gukāro bhavarogaḥ syāt rukārastannirodhakṛt |
bhavarogaharatvācca gururityabhidhīyate || 45 ||
gukāraśca guṇātīto rūpātīto rukārakaḥ |
guṇarūpavihīnatvāt gururityabhidhīyate || 46 ||
gukāraḥ prathamo varṇo māyādiguṇabhāsakaḥ |
rukāro'sti paraṃ brahma māyābhrāntivimocakam || 47 ||
evaṃ gurupadaṃ śreṣṭhaṃ devānāmapi durlabham |
hāhāhūhūgaṇaiścaiva gandharvādyaiśca pūjitam || 48 ||
dhruvaṃ teṣāṃ ca sarveṣāṃ nāsti tattvaṃ guroḥ param |
gurorārādhanaṃ kuryāt svajīvatvaṃ nivedayet || 49 ||
āsanaṃ śayanaṃ vastraṃ vāhanaṃ bhūṣaṇādikam |
sādhakena pradātavyaṃ gurusantoṣakāraṇam || 50 ||
karmaṇā manasā vācā sarvadā''rādhayedgurum |
dīrghadaṇḍaṃ namaskṛtya nirlajjo gurusannidhau || 51 ||
śarīramindriyaṃ prāṇamarthasvajanabāndhavān |
ātmadārādikaṃ sarvaṃ sadgurubhyo nivedayet || 52 ||
gurureko jagatsarvaṃ brahmaviṣṇuśivātmakam |
guroḥ parataraṃ nāsti tasmātsampūjayedgurum || 53 ||
sarvaśrutiśiroratnavirājitapadāmbujam |
vedāntārthapravaktāraṃ tasmāt sampūjayedgurum || 54 ||
yasya smaraṇamātreṇa jñānamutpadyate svayam |
sa eva sarvasampattiḥ tasmātsampūjayedgurum || 55 ||
[pāṭhabhedaḥ -
kṛmikoṭibhirāviṣṭaṃ durgandhamalamūtrakam |
śleṣmaraktatvacāmāṃsairnaddhaṃ caitadvarānane ||
]
kṛmikoṭibhirāviṣṭaṃ durgandhakuladūṣitam |
anityaṃ duḥkhanilayaṃ dehaṃ viddhi varānane || 56 ||
saṃsāravṛkṣamārūḍhāḥ patanti narakārṇave |
yastānuddharate sarvān tasmai śrīgurave namaḥ || 57 ||
gururbrahmā gururviṣṇurgururdevo maheśvaraḥ |
gurussākṣāt parabrahma tasmai śrīgurave namaḥ || 58 ||
ajñānatimirāndhasya jñānāñjanaśalākayā |
cakṣurunmīlitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 59 ||
akhaṇḍamaṇḍalākāraṃ vyāptaṃ yena carācaram |
tatpadaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 60 ||
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ vyāptaṃ yatkiñcitsacarācaram |
tvaṃ padaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 61 ||
cinmayavyāpitaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram |
asitvaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 62 ||
nimiṣānnimiṣārdhādvā yadvākyādvai vimucyate |
svātmānaṃ śivamālokya tasmai śrīgurave namaḥ || 63 ||
caitanyaṃ śāśvataṃ śāntaṃ vyomātītaṃ nirañjanam |
nādabindukalātītaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 64 ||
nirguṇaṃ nirmalaṃ śāntaṃ jaṅgamaṃ sthirameva ca |
vyāptaṃ yena jagatsarvaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 65 ||
sa pitā sa ca me mātā sa bandhuḥ sa ca devatā |
saṃsāramohanāśāya tasmai śrīgurave namaḥ || 66 ||
yatsattvena jagatsattvaṃ yatprakāśena bhāti tat |
yadānandena nandanti tasmai śrīgurave namaḥ || 67 ||
yasmin sthitamidaṃ sarvaṃ bhāti yadbhānarūpataḥ |
priyaṃ putrādi yatprītyā tasmai śrīgurave namaḥ || 68 ||
yenedaṃ darśitaṃ tattvaṃ cittacaityādikaṃ tathā |
jāgratsvapnasuṣuptyādi tasmai śrīgurave namaḥ || 69 ||
yasya jñānamidaṃ viśvaṃ na dṛśyaṃ bhinnabhedataḥ |
sadaikarūparūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 70 ||
yasya jñātaṃ mataṃ tasya mataṃ yasya na veda saḥ |
ananyabhāvabhāvāya tasmai śrīgurave namaḥ || 71 ||
yasmai kāraṇarūpāya kāryarūpeṇa bhāti yat |
kāryakāraṇarūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 72 ||
nānārūpamidaṃ viśvaṃ na kenāpyasti bhinnatā |
kāryakāraṇarūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 73 ||
jñānaśaktisamārūḍhatattvamālāvibhūṣiṇe |
bhuktimuktipradātre ca tasmai śrīgurave namaḥ || 74 ||
anekajanmasamprāptakarmabandhavidāhine |
jñānānalaprabhāvena tasmai śrīgurave namaḥ || 75 ||
śoṣaṇaṃ bhavasindhośca dīpanaṃ kṣarasampadām |
guroḥ pādodakaṃ yasya tasmai śrīgurave namaḥ || 76 ||
na guroradhikaṃ tattvaṃ na guroradhikaṃ tapaḥ |
na guroradhikaṃ jñānaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 77 ||
mannāthaḥ śrījagannātho madguruḥ śrījagadguruḥ |
mamā''tmā sarvabhūtātmā tasmai śrīgurave namaḥ || 78 ||
gururādiranādiśca guruḥ paramadaivatam |
gurumantrasamo nāsti tasmai śrīgurave namaḥ || 79 ||
eka eva paro bandhurviṣame samupasthite |
guruḥ sakaladharmātmā tasmai śrīgurave namaḥ || 80 ||
gurumadhye sthitaṃ viśvaṃ viśvamadhye sthito guruḥ |
gururviśvaṃ na cānyo'sti tasmai śrīgurave namaḥ || 81 ||
bhavāraṇyapraviṣṭasya diṅmohabhrāntacetasaḥ |
yena sandarśitaḥ panthāḥ tasmai śrīgurave namaḥ || 82 ||
tāpatrayāgnitaptānāmaśāntaprāṇināṃ mude |
gurureva parā gaṅgā tasmai śrīgurave namaḥ || 83 ||
[pāṭhabhedaḥ -
ajñānenāhinā grastāḥ prāṇinastān cikitsakaḥ |
vidyāsvarūpo bhagavāṃstasmai śrīgurave namaḥ ||
]
ajñānasarpadaṣṭānāṃ prāṇināṃ kaścikitsakaḥ |
samyagjñānamahāmantravedinaṃ sadguru vinā || 84 ||
hetave jagatāmeva saṃsārārṇavasetave |
prabhave sarvavidyānāṃ śambhave gurave namaḥ || 85 ||
dhyānamūlaṃ gurormūrtiḥ pūjāmūlaṃ guroḥ padam |
mantramūlaṃ gurorvākyaṃ muktimūlaṃ guroḥ kṛpā || 86 ||
saptasāgaraparyantatīrthasnānaphalaṃ tu yat |
guroḥ pādodabindośca sahasrāṃśe na tatphalam || 87 ||
śive ruṣṭe gurustrātā gurau ruṣṭe na kaścana |
labdhvā kulaguruṃ samyaggurumeva samāśrayet || 88 ||
madhulubdho yathā bhṛṅgaḥ puṣpātpuṣpāntaraṃ vrajet |
jñānalubdhastathā śiṣyo gurorgurvantaraṃ vrajet || 89 ||
vande gurupadadvandvaṃ vāṅmanātītagocaram |
śvetaraktaprabhābhinnaṃ śivaśaktyātmakaṃ param || 90 ||
gukāraṃ ca guṇātītaṃ rūkāraṃ rūpavarjitam |
guṇātītamarūpaṃ ca yo dadyātsa guruḥ smṛtaḥ || 91 ||
atrinetraḥ śivaḥ sākṣāt dvibāhuśca hariḥ smṛtaḥ |
yo'caturvadano brahmā śrīguruḥ kathitaḥ priye || 92 ||
ayaṃ mayāñjalirbaddho dayāsāgarasiddhaye |
yadanugrahato jantuścitrasaṃsāramuktibhāk || 93 ||
śrīguroḥ paramaṃ rūpaṃ vivekacakṣuragrataḥ |
mandabhāgyā na paśyanti andhāḥ sūryodayaṃ yathā || 94 ||
kulānāṃ kulakoṭīnāṃ tārakastatra tatkṣaṇāt |
atastaṃ sadguruṃ jñātvā trikālamabhivādayet || 95 ||
śrīnāthacaraṇadvandvaṃ yasyāṃ diśi virājate |
tasyāṃ diśi namaskuryāt bhaktyā pratidinaṃ priye || 96 ||
sāṣṭāṅgapraṇipātena stuvannityaṃ guruṃ bhajet |
bhajanāt sthairyamāpnoti svasvarūpamayo bhavet || 97 ||
dorbhyāṃ padbhyāṃ ca jānubhyāmurasā śirasā dṛśā |
manasā vacasā ceti praṇāmo'ṣṭāṅga ucyate || 98 ||
tasyai diśe satatamañjalireṣa nityaṃ
prakṣipyatāṃ mukharitairmadhuraiḥ prasūnaiḥ |
jāgarti yatra bhagavān gurucakravartī
viśvasthitipralayanāṭakanityasākṣī || 99 ||
abhyastaiḥ kimu dīrghakālavimalairvyādhipradairduṣkaraiḥ
prāṇāyāmaśatairanekakaraṇairduḥkhātmakairdurjayaiḥ |
yasminnabhyudite vinaśyati balī vāyuḥ svayaṃ tatkṣaṇāt
prāptuṃ tatsahajasvabhāvamaniśaṃ seveta caikaṃ gurum || 100 ||
jñānaṃ vinā muktipadaṃ labhyate gurubhaktitaḥ |
gurossamānato nānyat sādhanaṃ gurumārgiṇām || 101 ||
yasmātparataraṃ nāsti neti netīti vai śrutiḥ |
manasā vacasā caiva satyamārādhayedgurum || 102 ||
guroḥ kṛpāprasādena brahmaviṣṇumaheśvarāḥ |
sāmarthyamabhajan sarve sṛṣṭisthityantakarmaṇi || 103 ||
devakinnaragandharvāḥ pitṛyakṣāstu tumburaḥ |
munayo'pi na jānanti guruśuśrūṣaṇe vidhim || 104 ||
tārkikāśchāndasāścaiva daivajñāḥ karmaṭhāḥ priye |
laukikāste na jānanti gurutattvaṃ nirākulam || 105 ||
mahāhaṅkāragarveṇa tatovidyābalena ca |
bhramanti cāsmin saṃsāre ghaṭīyantraṃ yathā punaḥ || 106 ||
yajñino'pi na muktāḥ syuḥ na muktā yoginastathā |
tāpasā api no muktā gurutattvātparāṅmukhāḥ || 107 ||
na muktāstu ca gandharvāḥ pitṛyakṣāstu cāraṇāḥ |
ṛṣayaḥ siddhadevādyā gurusevāparāṅmukhāḥ || 108 ||
iti śrīskandapurāṇe uttarakhaṇḍe umāmaheśvara saṃvāde
śrī gurugītāyāṃ prathamo'dhyāyaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीगुरुभ्यो नमः ।
हरिः ओम् ।
ध्यानम्
हंसाभ्यां परिवृत्तपत्रकमलैर्दिव्यैर्जगत्कारणं
विश्वोत्कीर्णमनेकदेहनिलयं स्वच्छन्दमानन्दकम् ।
आद्यन्तैकमखण्डचिद्घनरसं पूर्णं ह्यनन्तं शुभं
प्रत्यक्षाक्षरविग्रहं गुरुपदं ध्यायेद्विभुं शाश्वतम् ॥
अथ प्रथमोऽध्यायः ॥
अचिन्त्याव्यक्तरूपाय निर्गुणाय गणात्मने ।
समस्तजगदाधारमूर्तये ब्रह्मणे नमः ॥ 1 ॥
ऋषय ऊचुः ।
सूत सूत महाप्राज्ञ निगमागमपारग ।
गुरुस्वरूपमस्माकं ब्रूहि सर्वमलापहम् ॥ 2 ॥
यस्य श्रवणमात्रेण देही दुःखाद्विमुच्यते ।
येन मार्गेण मुनयः सर्वज्ञत्वं प्रपेदिरे ॥ 3 ॥
यत्प्राप्य न पुनर्याति नरः संसारबन्धनम् ।
तथाविधं परं तत्त्वं वक्तव्यमधुना त्वया ॥ 4 ॥
गुह्याद्गुह्यतमं सारं गुरुगीता विशेषतः ।
त्वत्प्रसादाच्च श्रोतव्या तत्सर्वं ब्रूहि सूत नः ॥ 5 ॥
इति सम्प्रार्थितः सूतो मुनिसङ्घैर्मुहुर्मुहुः ॥
कुतूहलेन महता प्रोवाच मधुरं वचः ॥ 6 ॥
सूत उवाच ।
श्रुणुध्वं मुनयः सर्वे श्रद्धया परया मुदा ।
वदामि भवरोगघ्नीं गीतां मातृस्वरूपिणीम् ॥ 7 ॥
पुरा कैलासशिखरे सिद्धगन्धर्वसेविते ।
तत्र कल्पलतापुष्पमन्दिरेऽत्यन्तसुन्दरे ॥ 8 ॥
व्याघ्राजिने समासीनं शुकादिमुनिवन्दितम् ।
बोधयन्तं परं तत्त्वं मध्ये मुनिगणे क्वचित् ॥ 9 ॥
प्रणम्रवदना शश्वन्नमस्कुर्वन्तमादरात् ।
दृष्ट्वा विस्मयमापन्न पार्वती परिपृच्छति ॥ 10 ॥
पार्वत्युवाच ।
ॐ नमो देव देवेश परात्पर जगद्गुरो ।
त्वां नमस्कुर्वते भक्त्या सुरासुरनराः सदा ॥ 11 ॥
विधिविष्णुमहेन्द्राद्यैर्वन्द्यः खलु सदा भवान् ।
नमस्करोषि कस्मै त्वं नमस्काराश्रयः किल ॥ 12 ॥
दृष्ट्वैतत्कर्म विपुलमाश्चर्य प्रतिभाति मे ।
किमेतन्न विजानेऽहं कृपया वद मे प्रभो ॥ 13 ॥
भगवन् सर्वधर्मज्ञ व्रतानां व्रतनायकम् ।
ब्रूहि मे कृपया शम्भो गुरुमाहात्म्यमुत्तमम् ॥ 14 ॥
केन मार्गेण भो स्वामिन् देही ब्रह्ममयो भवेत् ।
तत्कृपां कुरु मे स्वामिन् नमामि चरणौ तव ॥ 15 ॥
इति सम्प्रार्थितः शश्वन्महादेवो महेश्वरः ।
आनन्दभरितः स्वान्ते पार्वतीमिदमब्रवीत् ॥ 16 ॥
श्री महादेव उवाच ।
न वक्तव्यमिदं देवि रहस्यातिरहस्यकम् ।
न कस्यापि पुरा प्रोक्तं त्वद्भक्त्यर्थं वदामि तत् ॥ 17 ॥
मम रूपाऽसि देवि त्वमतस्तत्कथयामि ते ।
लोकोपकारकः प्रश्नो न केनापि कृतः पुरा ॥ 18 ॥
यस्य देवे परा भक्तिर्यथा देवे तथा गुरौ ।
तस्यैते कथिता ह्यर्थाः प्रकाशन्ते महात्मनः ॥ 19 ॥
यो गुरुः स शिवः प्रोक्तो यः शिवः स गुरुः स्मृतः ।
विकल्पं यस्तु कुर्वीत स नरो गुरुतल्पगः ॥ 20 ॥
दुर्लभं त्रिषु लोकेषु तच्छृणुष्व वदाम्यहम् ।
गुरुब्रह्म विना नान्यः सत्यं सत्यं वरानने ॥ 21 ॥
वेदशास्त्रपुराणानि चेतिहासादिकानि च ।
मन्त्रयन्त्रादिविद्यानां मोहनोच्चाटनादिकम् ॥ 22 ॥
शैवशाक्तागमादीनि ह्यन्ये च बहवो मताः ।
अपभ्रंशाः समस्तानां जीवानां भ्रान्तचेतसाम् ॥ 23 ॥
जपस्तपो व्रतं तीर्थं यज्ञो दानं तथैव च ।
गुरुतत्त्वमविज्ञाय सर्वं व्यर्थं भवेत्प्रिये ॥ 24 ॥
गुरुबुद्ध्यात्मनो नान्यत् सत्यं सत्यं वरानने ।
तल्लाभार्थं प्रयत्नस्तु कर्तव्यश्च मनीषिभिः ॥ 25 ॥
गूढाविद्या जगन्माया देहश्चाज्ञानसम्भवः ।
विज्ञानं यत्प्रसादेन गुरुशब्देन कथ्यते ॥ 26 ॥
यदङ्घ्रिकमलद्वन्द्वं द्वन्द्वतापनिवारकम् ।
तारकं भवसिन्धोश्च तं गुरुं प्रणमाम्यहम् ॥ 27 ॥
देही ब्रह्म भवेद्यस्मात् त्वत्कृपार्थं वदामि तत् ।
सर्वपापविशुद्धात्मा श्रीगुरोः पादसेवनात् ॥ 28 ॥
सर्वतीर्थावगाहस्य सम्प्राप्नोति फलं नरः ।
गुरोः पादोदकं पीत्वा शेषं शिरसि धारयन् ॥ 29 ॥
शोषणं पापपङ्कस्य दीपनं ज्ञानतेजसः ।
गुरोः पादोदकं सम्यक् संसारार्णवतारकम् ॥ 30 ॥
अज्ञानमूलहरणं जन्मकर्मनिवारकम् ।
ज्ञानवैराग्यसिद्ध्यर्थं गुरोः पादोदकं पिबेत् ॥ 31 ॥
गुरुपादोदकं पानं गुरोरुच्छिष्टभोजनम् ।
गुरुमूर्तेः सदा ध्यानं गुरोर्नाम सदा जपः ॥ 32 ॥
स्वदेशिकस्यैव च नामकीर्तनं
भवेदनन्तस्य शिवस्य कीर्तनम् ।
स्वदेशिकस्यैव च नामचिन्तनं
भवेदनन्तस्य शिवस्य चिन्तनम् ॥ 33 ॥
यत्पादाम्बुजरेणुर्वै कोऽपि संसारवारिधौ ।
सेतुबन्धायते नाथं देशिकं तमुपास्महे ॥ 34 ॥
यदनुग्रहमात्रेण शोकमोहौ विनश्यतः ।
तस्मै श्रीदेशिकेन्द्राय नमोऽस्तु परमात्मने ॥ 35 ॥
यस्मादनुग्रहं लब्ध्वा महदज्ञानमुत्सृजेत् ।
तस्मै श्रीदेशिकेन्द्राय नमश्चाभीष्टसिद्धये ॥ 36 ॥
काशीक्षेत्रं निवासश्च जाह्नवी चरणोदकम् ।
गुरुर्विश्वेश्वरः साक्षात् तारकं ब्रह्मनिश्चयः ॥ 37 ॥
गुरुसेवा गया प्रोक्ता देहः स्यादक्षयो वटः ।
तत्पादं विष्णुपादं स्यात् तत्र दत्तमनस्ततम् ॥ 38 ॥
गुरुमूर्तिं स्मरेन्नित्यं गुरोर्नाम सदा जपेत् ।
गुरोराज्ञां प्रकुर्वीत गुरोरन्यं न भावयेत् ॥ 39 ॥
गुरुवक्त्रे स्थितं ब्रह्म प्राप्यते तत्प्रसादतः ।
गुरोर्ध्यानं सदा कुर्यात् कुलस्त्री स्वपतिं यथा ॥ 40 ॥
स्वाश्रमं च स्वजातिं च स्वकीर्तिं पुष्टिवर्धनम् ।
एतत्सर्वं परित्यज्य गुरुमेव समाश्रयेत् ॥ 41 ॥
अनन्याश्चिन्तयन्तो ये सुलभं परमं सुखम् ।
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गुरोराराधनं कुरु ॥ 42 ॥
गुरुवक्त्रे स्थिता विद्या गुरुभक्त्या च लभ्यते ।
त्रैलोक्ये स्फुटवक्तारो देवर्षिपितृमानवाः ॥ 43 ॥
गुकारश्चान्धकारो हि रुकारस्तेज उच्यते ।
अज्ञानग्रासकं ब्रह्म गुरुरेव न संशयः ॥ 44 ॥
गुकारश्चान्धकारस्तु रुकारस्तन्निरोधकृत् ।
अन्धकारविनाशित्वाद्गुरुरित्यभिधीयते ॥
गुकारो भवरोगः स्यात् रुकारस्तन्निरोधकृत् ।
भवरोगहरत्वाच्च गुरुरित्यभिधीयते ॥ 45 ॥
गुकारश्च गुणातीतो रूपातीतो रुकारकः ।
गुणरूपविहीनत्वात् गुरुरित्यभिधीयते ॥ 46 ॥
गुकारः प्रथमो वर्णो मायादिगुणभासकः ।
रुकारोऽस्ति परं ब्रह्म मायाभ्रान्तिविमोचकम् ॥ 47 ॥
एवं गुरुपदं श्रेष्ठं देवानामपि दुर्लभम् ।
हाहाहूहूगणैश्चैव गन्धर्वाद्यैश्च पूजितम् ॥ 48 ॥
ध्रुवं तेषां च सर्वेषां नास्ति तत्त्वं गुरोः परम् ।
गुरोराराधनं कुर्यात् स्वजीवत्वं निवेदयेत् ॥ 49 ॥
आसनं शयनं वस्त्रं वाहनं भूषणादिकम् ।
साधकेन प्रदातव्यं गुरुसन्तोषकारणम् ॥ 50 ॥
कर्मणा मनसा वाचा सर्वदाऽऽराधयेद्गुरुम् ।
दीर्घदण्डं नमस्कृत्य निर्लज्जो गुरुसन्निधौ ॥ 51 ॥
शरीरमिन्द्रियं प्राणमर्थस्वजनबान्धवान् ।
आत्मदारादिकं सर्वं सद्गुरुभ्यो निवेदयेत् ॥ 52 ॥
गुरुरेको जगत्सर्वं ब्रह्मविष्णुशिवात्मकम् ।
गुरोः परतरं नास्ति तस्मात्सम्पूजयेद्गुरुम् ॥ 53 ॥
सर्वश्रुतिशिरोरत्नविराजितपदाम्बुजम् ।
वेदान्तार्थप्रवक्तारं तस्मात् सम्पूजयेद्गुरुम् ॥ 54 ॥
यस्य स्मरणमात्रेण ज्ञानमुत्पद्यते स्वयम् ।
स एव सर्वसम्पत्तिः तस्मात्सम्पूजयेद्गुरुम् ॥ 55 ॥
[पाठभेदः -
कृमिकोटिभिराविष्टं दुर्गन्धमलमूत्रकम् ।
श्लेष्मरक्तत्वचामांसैर्नद्धं चैतद्वरानने ॥
]
कृमिकोटिभिराविष्टं दुर्गन्धकुलदूषितम् ।
अनित्यं दुःखनिलयं देहं विद्धि वरानने ॥ 56 ॥
संसारवृक्षमारूढाः पतन्ति नरकार्णवे ।
यस्तानुद्धरते सर्वान् तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 57 ॥
गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः ।
गुरुस्साक्षात् परब्रह्म तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 58 ॥
अज्ञानतिमिरान्धस्य ज्ञानाञ्जनशलाकया ।
चक्षुरुन्मीलितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 59 ॥
अखण्डमण्डलाकारं व्याप्तं येन चराचरम् ।
तत्पदं दर्शितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 60 ॥
स्थावरं जङ्गमं व्याप्तं यत्किञ्चित्सचराचरम् ।
त्वं पदं दर्शितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 61 ॥
चिन्मयव्यापितं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
असित्वं दर्शितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 62 ॥
निमिषान्निमिषार्धाद्वा यद्वाक्याद्वै विमुच्यते ।
स्वात्मानं शिवमालोक्य तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 63 ॥
चैतन्यं शाश्वतं शान्तं व्योमातीतं निरञ्जनम् ।
नादबिन्दुकलातीतं तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 64 ॥
निर्गुणं निर्मलं शान्तं जङ्गमं स्थिरमेव च ।
व्याप्तं येन जगत्सर्वं तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 65 ॥
स पिता स च मे माता स बन्धुः स च देवता ।
संसारमोहनाशाय तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 66 ॥
यत्सत्त्वेन जगत्सत्त्वं यत्प्रकाशेन भाति तत् ।
यदानन्देन नन्दन्ति तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 67 ॥
यस्मिन् स्थितमिदं सर्वं भाति यद्भानरूपतः ।
प्रियं पुत्रादि यत्प्रीत्या तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 68 ॥
येनेदं दर्शितं तत्त्वं चित्तचैत्यादिकं तथा ।
जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यादि तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 69 ॥
यस्य ज्ञानमिदं विश्वं न दृश्यं भिन्नभेदतः ।
सदैकरूपरूपाय तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 70 ॥
यस्य ज्ञातं मतं तस्य मतं यस्य न वेद सः ।
अनन्यभावभावाय तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 71 ॥
यस्मै कारणरूपाय कार्यरूपेण भाति यत् ।
कार्यकारणरूपाय तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 72 ॥
नानारूपमिदं विश्वं न केनाप्यस्ति भिन्नता ।
कार्यकारणरूपाय तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 73 ॥
ज्ञानशक्तिसमारूढतत्त्वमालाविभूषिणे ।
भुक्तिमुक्तिप्रदात्रे च तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 74 ॥
अनेकजन्मसम्प्राप्तकर्मबन्धविदाहिने ।
ज्ञानानलप्रभावेन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 75 ॥
शोषणं भवसिन्धोश्च दीपनं क्षरसम्पदाम् ।
गुरोः पादोदकं यस्य तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 76 ॥
न गुरोरधिकं तत्त्वं न गुरोरधिकं तपः ।
न गुरोरधिकं ज्ञानं तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 77 ॥
मन्नाथः श्रीजगन्नाथो मद्गुरुः श्रीजगद्गुरुः ।
ममाऽऽत्मा सर्वभूतात्मा तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 78 ॥
गुरुरादिरनादिश्च गुरुः परमदैवतम् ।
गुरुमन्त्रसमो नास्ति तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 79 ॥
एक एव परो बन्धुर्विषमे समुपस्थिते ।
गुरुः सकलधर्मात्मा तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 80 ॥
गुरुमध्ये स्थितं विश्वं विश्वमध्ये स्थितो गुरुः ।
गुरुर्विश्वं न चान्योऽस्ति तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 81 ॥
भवारण्यप्रविष्टस्य दिङ्मोहभ्रान्तचेतसः ।
येन सन्दर्शितः पन्थाः तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 82 ॥
तापत्रयाग्नितप्तानामशान्तप्राणिनां मुदे ।
गुरुरेव परा गङ्गा तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ 83 ॥
[पाठभेदः -
अज्ञानेनाहिना ग्रस्ताः प्राणिनस्तान् चिकित्सकः ।
विद्यास्वरूपो भगवांस्तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥
]
अज्ञानसर्पदष्टानां प्राणिनां कश्चिकित्सकः ।
सम्यग्ज्ञानमहामन्त्रवेदिनं सद्गुरु विना ॥ 84 ॥
हेतवे जगतामेव संसारार्णवसेतवे ।
प्रभवे सर्वविद्यानां शम्भवे गुरवे नमः ॥ 85 ॥
ध्यानमूलं गुरोर्मूर्तिः पूजामूलं गुरोः पदम् ।
मन्त्रमूलं गुरोर्वाक्यं मुक्तिमूलं गुरोः कृपा ॥ 86 ॥
सप्तसागरपर्यन्ततीर्थस्नानफलं तु यत् ।
गुरोः पादोदबिन्दोश्च सहस्रांशे न तत्फलम् ॥ 87 ॥
शिवे रुष्टे गुरुस्त्राता गुरौ रुष्टे न कश्चन ।
लब्ध्वा कुलगुरुं सम्यग्गुरुमेव समाश्रयेत् ॥ 88 ॥
मधुलुब्धो यथा भृङ्गः पुष्पात्पुष्पान्तरं व्रजेत् ।
ज्ञानलुब्धस्तथा शिष्यो गुरोर्गुर्वन्तरं व्रजेत् ॥ 89 ॥
वन्दे गुरुपदद्वन्द्वं वाङ्मनातीतगोचरम् ।
श्वेतरक्तप्रभाभिन्नं शिवशक्त्यात्मकं परम् ॥ 90 ॥
गुकारं च गुणातीतं रूकारं रूपवर्जितम् ।
गुणातीतमरूपं च यो दद्यात्स गुरुः स्मृतः ॥ 91 ॥
अत्रिनेत्रः शिवः साक्षात् द्विबाहुश्च हरिः स्मृतः ।
योऽचतुर्वदनो ब्रह्मा श्रीगुरुः कथितः प्रिये ॥ 92 ॥
अयं मयाञ्जलिर्बद्धो दयासागरसिद्धये ।
यदनुग्रहतो जन्तुश्चित्रसंसारमुक्तिभाक् ॥ 93 ॥
श्रीगुरोः परमं रूपं विवेकचक्षुरग्रतः ।
मन्दभाग्या न पश्यन्ति अन्धाः सूर्योदयं यथा ॥ 94 ॥
कुलानां कुलकोटीनां तारकस्तत्र तत्क्षणात् ।
अतस्तं सद्गुरुं ज्ञात्वा त्रिकालमभिवादयेत् ॥ 95 ॥
श्रीनाथचरणद्वन्द्वं यस्यां दिशि विराजते ।
तस्यां दिशि नमस्कुर्यात् भक्त्या प्रतिदिनं प्रिये ॥ 96 ॥
साष्टाङ्गप्रणिपातेन स्तुवन्नित्यं गुरुं भजेत् ।
भजनात् स्थैर्यमाप्नोति स्वस्वरूपमयो भवेत् ॥ 97 ॥
दोर्भ्यां पद्भ्यां च जानुभ्यामुरसा शिरसा दृशा ।
मनसा वचसा चेति प्रणामोऽष्टाङ्ग उच्यते ॥ 98 ॥
तस्यै दिशे सततमञ्जलिरेष नित्यं
प्रक्षिप्यतां मुखरितैर्मधुरैः प्रसूनैः ।
जागर्ति यत्र भगवान् गुरुचक्रवर्ती
विश्वस्थितिप्रलयनाटकनित्यसाक्षी ॥ 99 ॥
अभ्यस्तैः किमु दीर्घकालविमलैर्व्याधिप्रदैर्दुष्करैः
प्राणायामशतैरनेककरणैर्दुःखात्मकैर्दुर्जयैः ।
यस्मिन्नभ्युदिते विनश्यति बली वायुः स्वयं तत्क्षणात्
प्राप्तुं तत्सहजस्वभावमनिशं सेवेत चैकं गुरुम् ॥ 100 ॥
ज्ञानं विना मुक्तिपदं लभ्यते गुरुभक्तितः ।
गुरोस्समानतो नान्यत् साधनं गुरुमार्गिणाम् ॥ 101 ॥
यस्मात्परतरं नास्ति नेति नेतीति वै श्रुतिः ।
मनसा वचसा चैव सत्यमाराधयेद्गुरुम् ॥ 102 ॥
गुरोः कृपाप्रसादेन ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः ।
सामर्थ्यमभजन् सर्वे सृष्टिस्थित्यन्तकर्मणि ॥ 103 ॥
देवकिन्नरगन्धर्वाः पितृयक्षास्तु तुम्बुरः ।
मुनयोऽपि न जानन्ति गुरुशुश्रूषणे विधिम् ॥ 104 ॥
तार्किकाश्छान्दसाश्चैव दैवज्ञाः कर्मठाः प्रिये ।
लौकिकास्ते न जानन्ति गुरुतत्त्वं निराकुलम् ॥ 105 ॥
महाहङ्कारगर्वेण ततोविद्याबलेन च ।
भ्रमन्ति चास्मिन् संसारे घटीयन्त्रं यथा पुनः ॥ 106 ॥
यज्ञिनोऽपि न मुक्ताः स्युः न मुक्ता योगिनस्तथा ।
तापसा अपि नो मुक्ता गुरुतत्त्वात्पराङ्मुखाः ॥ 107 ॥
न मुक्तास्तु च गन्धर्वाः पितृयक्षास्तु चारणाः ।
ऋषयः सिद्धदेवाद्या गुरुसेवापराङ्मुखाः ॥ 108 ॥
इति श्रीस्कन्दपुराणे उत्तरखण्डे उमामहेश्वर संवादे
श्री गुरुगीतायां प्रथमोऽध्यायः ॥
śrīgurubhyo namaḥ |
hariḥ om |
dhyānam
haṃsābhyāṃ parivṛttapatrakamalairdivyairjagatkāraṇaṃ
viśvotkīrṇamanekadehanilayaṃ svacchandamānandakam |
ādyantaikamakhaṇḍacidghanarasaṃ pūrṇaṃ hyanantaṃ śubhaṃ
pratyakṣākṣaravigrahaṃ gurupadaṃ dhyāyedvibhuṃ śāśvatam ||
atha prathamo'dhyāyaḥ ||
acintyāvyaktarūpāya nirguṇāya gaṇātmane |
samastajagadādhāramūrtaye brahmaṇe namaḥ || 1 ||
ṛṣaya ūcuḥ |
sūta sūta mahāprājña nigamāgamapāraga |
gurusvarūpamasmākaṃ brūhi sarvamalāpaham || 2 ||
yasya śravaṇamātreṇa dehī duḥkhādvimucyate |
yena mārgeṇa munayaḥ sarvajñatvaṃ prapedire || 3 ||
yatprāpya na punaryāti naraḥ saṃsārabandhanam |
tathāvidhaṃ paraṃ tattvaṃ vaktavyamadhunā tvayā || 4 ||
guhyādguhyatamaṃ sāraṃ gurugītā viśeṣataḥ |
tvatprasādācca śrotavyā tatsarvaṃ brūhi sūta naḥ || 5 ||
iti samprārthitaḥ sūto munisaṅghairmuhurmuhuḥ ||
kutūhalena mahatā provāca madhuraṃ vacaḥ || 6 ||
sūta uvāca |
śruṇudhvaṃ munayaḥ sarve śraddhayā parayā mudā |
vadāmi bhavarogaghnīṃ gītāṃ mātṛsvarūpiṇīm || 7 ||
purā kailāsaśikhare siddhagandharvasevite |
tatra kalpalatāpuṣpamandire'tyantasundare || 8 ||
vyāghrājine samāsīnaṃ śukādimunivanditam |
bodhayantaṃ paraṃ tattvaṃ madhye munigaṇe kvacit || 9 ||
praṇamravadanā śaśvannamaskurvantamādarāt |
dṛṣṭvā vismayamāpanna pārvatī paripṛcchati || 10 ||
pārvatyuvāca |
oṃ namo deva deveśa parātpara jagadguro |
tvāṃ namaskurvate bhaktyā surāsuranarāḥ sadā || 11 ||
vidhiviṣṇumahendrādyairvandyaḥ khalu sadā bhavān |
namaskaroṣi kasmai tvaṃ namaskārāśrayaḥ kila || 12 ||
dṛṣṭvaitatkarma vipulamāścarya pratibhāti me |
kimetanna vijāne'haṃ kṛpayā vada me prabho || 13 ||
bhagavan sarvadharmajña vratānāṃ vratanāyakam |
brūhi me kṛpayā śambho gurumāhātmyamuttamam || 14 ||
kena mārgeṇa bho svāmin dehī brahmamayo bhavet |
tatkṛpāṃ kuru me svāmin namāmi caraṇau tava || 15 ||
iti samprārthitaḥ śaśvanmahādevo maheśvaraḥ |
ānandabharitaḥ svānte pārvatīmidamabravīt || 16 ||
śrī mahādeva uvāca |
na vaktavyamidaṃ devi rahasyātirahasyakam |
na kasyāpi purā proktaṃ tvadbhaktyarthaṃ vadāmi tat || 17 ||
mama rūpā'si devi tvamatastatkathayāmi te |
lokopakārakaḥ praśno na kenāpi kṛtaḥ purā || 18 ||
yasya deve parā bhaktiryathā deve tathā gurau |
tasyaite kathitā hyarthāḥ prakāśante mahātmanaḥ || 19 ||
yo guruḥ sa śivaḥ prokto yaḥ śivaḥ sa guruḥ smṛtaḥ |
vikalpaṃ yastu kurvīta sa naro gurutalpagaḥ || 20 ||
durlabhaṃ triṣu lokeṣu tacchṛṇuṣva vadāmyaham |
gurubrahma vinā nānyaḥ satyaṃ satyaṃ varānane || 21 ||
vedaśāstrapurāṇāni cetihāsādikāni ca |
mantrayantrādividyānāṃ mohanoccāṭanādikam || 22 ||
śaivaśāktāgamādīni hyanye ca bahavo matāḥ |
apabhraṃśāḥ samastānāṃ jīvānāṃ bhrāntacetasām || 23 ||
japastapo vrataṃ tīrthaṃ yajño dānaṃ tathaiva ca |
gurutattvamavijñāya sarvaṃ vyarthaṃ bhavetpriye || 24 ||
gurubuddhyātmano nānyat satyaṃ satyaṃ varānane |
tallābhārthaṃ prayatnastu kartavyaśca manīṣibhiḥ || 25 ||
gūḍhāvidyā jaganmāyā dehaścājñānasambhavaḥ |
vijñānaṃ yatprasādena guruśabdena kathyate || 26 ||
yadaṅghrikamaladvandvaṃ dvandvatāpanivārakam |
tārakaṃ bhavasindhośca taṃ guruṃ praṇamāmyaham || 27 ||
dehī brahma bhavedyasmāt tvatkṛpārthaṃ vadāmi tat |
sarvapāpaviśuddhātmā śrīguroḥ pādasevanāt || 28 ||
sarvatīrthāvagāhasya samprāpnoti phalaṃ naraḥ |
guroḥ pādodakaṃ pītvā śeṣaṃ śirasi dhārayan || 29 ||
śoṣaṇaṃ pāpapaṅkasya dīpanaṃ jñānatejasaḥ |
guroḥ pādodakaṃ samyak saṃsārārṇavatārakam || 30 ||
ajñānamūlaharaṇaṃ janmakarmanivārakam |
jñānavairāgyasiddhyarthaṃ guroḥ pādodakaṃ pibet || 31 ||
gurupādodakaṃ pānaṃ gurorucchiṣṭabhojanam |
gurumūrteḥ sadā dhyānaṃ gurornāma sadā japaḥ || 32 ||
svadeśikasyaiva ca nāmakīrtanaṃ
bhavedanantasya śivasya kīrtanam |
svadeśikasyaiva ca nāmacintanaṃ
bhavedanantasya śivasya cintanam || 33 ||
yatpādāmbujareṇurvai ko'pi saṃsāravāridhau |
setubandhāyate nāthaṃ deśikaṃ tamupāsmahe || 34 ||
yadanugrahamātreṇa śokamohau vinaśyataḥ |
tasmai śrīdeśikendrāya namo'stu paramātmane || 35 ||
yasmādanugrahaṃ labdhvā mahadajñānamutsṛjet |
tasmai śrīdeśikendrāya namaścābhīṣṭasiddhaye || 36 ||
kāśīkṣetraṃ nivāsaśca jāhnavī caraṇodakam |
gururviśveśvaraḥ sākṣāt tārakaṃ brahmaniścayaḥ || 37 ||
gurusevā gayā proktā dehaḥ syādakṣayo vaṭaḥ |
tatpādaṃ viṣṇupādaṃ syāt tatra dattamanastatam || 38 ||
gurumūrtiṃ smarennityaṃ gurornāma sadā japet |
gurorājñāṃ prakurvīta guroranyaṃ na bhāvayet || 39 ||
guruvaktre sthitaṃ brahma prāpyate tatprasādataḥ |
gurordhyānaṃ sadā kuryāt kulastrī svapatiṃ yathā || 40 ||
svāśramaṃ ca svajātiṃ ca svakīrtiṃ puṣṭivardhanam |
etatsarvaṃ parityajya gurumeva samāśrayet || 41 ||
ananyāścintayanto ye sulabhaṃ paramaṃ sukham |
tasmātsarvaprayatnena gurorārādhanaṃ kuru || 42 ||
guruvaktre sthitā vidyā gurubhaktyā ca labhyate |
trailokye sphuṭavaktāro devarṣipitṛmānavāḥ || 43 ||
gukāraścāndhakāro hi rukārasteja ucyate |
ajñānagrāsakaṃ brahma gurureva na saṃśayaḥ || 44 ||
gukāraścāndhakārastu rukārastannirodhakṛt |
andhakāravināśitvādgururityabhidhīyate ||
gukāro bhavarogaḥ syāt rukārastannirodhakṛt |
bhavarogaharatvācca gururityabhidhīyate || 45 ||
gukāraśca guṇātīto rūpātīto rukārakaḥ |
guṇarūpavihīnatvāt gururityabhidhīyate || 46 ||
gukāraḥ prathamo varṇo māyādiguṇabhāsakaḥ |
rukāro'sti paraṃ brahma māyābhrāntivimocakam || 47 ||
evaṃ gurupadaṃ śreṣṭhaṃ devānāmapi durlabham |
hāhāhūhūgaṇaiścaiva gandharvādyaiśca pūjitam || 48 ||
dhruvaṃ teṣāṃ ca sarveṣāṃ nāsti tattvaṃ guroḥ param |
gurorārādhanaṃ kuryāt svajīvatvaṃ nivedayet || 49 ||
āsanaṃ śayanaṃ vastraṃ vāhanaṃ bhūṣaṇādikam |
sādhakena pradātavyaṃ gurusantoṣakāraṇam || 50 ||
karmaṇā manasā vācā sarvadā''rādhayedgurum |
dīrghadaṇḍaṃ namaskṛtya nirlajjo gurusannidhau || 51 ||
śarīramindriyaṃ prāṇamarthasvajanabāndhavān |
ātmadārādikaṃ sarvaṃ sadgurubhyo nivedayet || 52 ||
gurureko jagatsarvaṃ brahmaviṣṇuśivātmakam |
guroḥ parataraṃ nāsti tasmātsampūjayedgurum || 53 ||
sarvaśrutiśiroratnavirājitapadāmbujam |
vedāntārthapravaktāraṃ tasmāt sampūjayedgurum || 54 ||
yasya smaraṇamātreṇa jñānamutpadyate svayam |
sa eva sarvasampattiḥ tasmātsampūjayedgurum || 55 ||
[pāṭhabhedaḥ -
kṛmikoṭibhirāviṣṭaṃ durgandhamalamūtrakam |
śleṣmaraktatvacāmāṃsairnaddhaṃ caitadvarānane ||
]
kṛmikoṭibhirāviṣṭaṃ durgandhakuladūṣitam |
anityaṃ duḥkhanilayaṃ dehaṃ viddhi varānane || 56 ||
saṃsāravṛkṣamārūḍhāḥ patanti narakārṇave |
yastānuddharate sarvān tasmai śrīgurave namaḥ || 57 ||
gururbrahmā gururviṣṇurgururdevo maheśvaraḥ |
gurussākṣāt parabrahma tasmai śrīgurave namaḥ || 58 ||
ajñānatimirāndhasya jñānāñjanaśalākayā |
cakṣurunmīlitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 59 ||
akhaṇḍamaṇḍalākāraṃ vyāptaṃ yena carācaram |
tatpadaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 60 ||
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ vyāptaṃ yatkiñcitsacarācaram |
tvaṃ padaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 61 ||
cinmayavyāpitaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram |
asitvaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 62 ||
nimiṣānnimiṣārdhādvā yadvākyādvai vimucyate |
svātmānaṃ śivamālokya tasmai śrīgurave namaḥ || 63 ||
caitanyaṃ śāśvataṃ śāntaṃ vyomātītaṃ nirañjanam |
nādabindukalātītaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 64 ||
nirguṇaṃ nirmalaṃ śāntaṃ jaṅgamaṃ sthirameva ca |
vyāptaṃ yena jagatsarvaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 65 ||
sa pitā sa ca me mātā sa bandhuḥ sa ca devatā |
saṃsāramohanāśāya tasmai śrīgurave namaḥ || 66 ||
yatsattvena jagatsattvaṃ yatprakāśena bhāti tat |
yadānandena nandanti tasmai śrīgurave namaḥ || 67 ||
yasmin sthitamidaṃ sarvaṃ bhāti yadbhānarūpataḥ |
priyaṃ putrādi yatprītyā tasmai śrīgurave namaḥ || 68 ||
yenedaṃ darśitaṃ tattvaṃ cittacaityādikaṃ tathā |
jāgratsvapnasuṣuptyādi tasmai śrīgurave namaḥ || 69 ||
yasya jñānamidaṃ viśvaṃ na dṛśyaṃ bhinnabhedataḥ |
sadaikarūparūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 70 ||
yasya jñātaṃ mataṃ tasya mataṃ yasya na veda saḥ |
ananyabhāvabhāvāya tasmai śrīgurave namaḥ || 71 ||
yasmai kāraṇarūpāya kāryarūpeṇa bhāti yat |
kāryakāraṇarūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 72 ||
nānārūpamidaṃ viśvaṃ na kenāpyasti bhinnatā |
kāryakāraṇarūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 73 ||
jñānaśaktisamārūḍhatattvamālāvibhūṣiṇe |
bhuktimuktipradātre ca tasmai śrīgurave namaḥ || 74 ||
anekajanmasamprāptakarmabandhavidāhine |
jñānānalaprabhāvena tasmai śrīgurave namaḥ || 75 ||
śoṣaṇaṃ bhavasindhośca dīpanaṃ kṣarasampadām |
guroḥ pādodakaṃ yasya tasmai śrīgurave namaḥ || 76 ||
na guroradhikaṃ tattvaṃ na guroradhikaṃ tapaḥ |
na guroradhikaṃ jñānaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 77 ||
mannāthaḥ śrījagannātho madguruḥ śrījagadguruḥ |
mamā''tmā sarvabhūtātmā tasmai śrīgurave namaḥ || 78 ||
gururādiranādiśca guruḥ paramadaivatam |
gurumantrasamo nāsti tasmai śrīgurave namaḥ || 79 ||
eka eva paro bandhurviṣame samupasthite |
guruḥ sakaladharmātmā tasmai śrīgurave namaḥ || 80 ||
gurumadhye sthitaṃ viśvaṃ viśvamadhye sthito guruḥ |
gururviśvaṃ na cānyo'sti tasmai śrīgurave namaḥ || 81 ||
bhavāraṇyapraviṣṭasya diṅmohabhrāntacetasaḥ |
yena sandarśitaḥ panthāḥ tasmai śrīgurave namaḥ || 82 ||
tāpatrayāgnitaptānāmaśāntaprāṇināṃ mude |
gurureva parā gaṅgā tasmai śrīgurave namaḥ || 83 ||
[pāṭhabhedaḥ -
ajñānenāhinā grastāḥ prāṇinastān cikitsakaḥ |
vidyāsvarūpo bhagavāṃstasmai śrīgurave namaḥ ||
]
ajñānasarpadaṣṭānāṃ prāṇināṃ kaścikitsakaḥ |
samyagjñānamahāmantravedinaṃ sadguru vinā || 84 ||
hetave jagatāmeva saṃsārārṇavasetave |
prabhave sarvavidyānāṃ śambhave gurave namaḥ || 85 ||
dhyānamūlaṃ gurormūrtiḥ pūjāmūlaṃ guroḥ padam |
mantramūlaṃ gurorvākyaṃ muktimūlaṃ guroḥ kṛpā || 86 ||
saptasāgaraparyantatīrthasnānaphalaṃ tu yat |
guroḥ pādodabindośca sahasrāṃśe na tatphalam || 87 ||
śive ruṣṭe gurustrātā gurau ruṣṭe na kaścana |
labdhvā kulaguruṃ samyaggurumeva samāśrayet || 88 ||
madhulubdho yathā bhṛṅgaḥ puṣpātpuṣpāntaraṃ vrajet |
jñānalubdhastathā śiṣyo gurorgurvantaraṃ vrajet || 89 ||
vande gurupadadvandvaṃ vāṅmanātītagocaram |
śvetaraktaprabhābhinnaṃ śivaśaktyātmakaṃ param || 90 ||
gukāraṃ ca guṇātītaṃ rūkāraṃ rūpavarjitam |
guṇātītamarūpaṃ ca yo dadyātsa guruḥ smṛtaḥ || 91 ||
atrinetraḥ śivaḥ sākṣāt dvibāhuśca hariḥ smṛtaḥ |
yo'caturvadano brahmā śrīguruḥ kathitaḥ priye || 92 ||
ayaṃ mayāñjalirbaddho dayāsāgarasiddhaye |
yadanugrahato jantuścitrasaṃsāramuktibhāk || 93 ||
śrīguroḥ paramaṃ rūpaṃ vivekacakṣuragrataḥ |
mandabhāgyā na paśyanti andhāḥ sūryodayaṃ yathā || 94 ||
kulānāṃ kulakoṭīnāṃ tārakastatra tatkṣaṇāt |
atastaṃ sadguruṃ jñātvā trikālamabhivādayet || 95 ||
śrīnāthacaraṇadvandvaṃ yasyāṃ diśi virājate |
tasyāṃ diśi namaskuryāt bhaktyā pratidinaṃ priye || 96 ||
sāṣṭāṅgapraṇipātena stuvannityaṃ guruṃ bhajet |
bhajanāt sthairyamāpnoti svasvarūpamayo bhavet || 97 ||
dorbhyāṃ padbhyāṃ ca jānubhyāmurasā śirasā dṛśā |
manasā vacasā ceti praṇāmo'ṣṭāṅga ucyate || 98 ||
tasyai diśe satatamañjalireṣa nityaṃ
prakṣipyatāṃ mukharitairmadhuraiḥ prasūnaiḥ |
jāgarti yatra bhagavān gurucakravartī
viśvasthitipralayanāṭakanityasākṣī || 99 ||
abhyastaiḥ kimu dīrghakālavimalairvyādhipradairduṣkaraiḥ
prāṇāyāmaśatairanekakaraṇairduḥkhātmakairdurjayaiḥ |
yasminnabhyudite vinaśyati balī vāyuḥ svayaṃ tatkṣaṇāt
prāptuṃ tatsahajasvabhāvamaniśaṃ seveta caikaṃ gurum || 100 ||
jñānaṃ vinā muktipadaṃ labhyate gurubhaktitaḥ |
gurossamānato nānyat sādhanaṃ gurumārgiṇām || 101 ||
yasmātparataraṃ nāsti neti netīti vai śrutiḥ |
manasā vacasā caiva satyamārādhayedgurum || 102 ||
guroḥ kṛpāprasādena brahmaviṣṇumaheśvarāḥ |
sāmarthyamabhajan sarve sṛṣṭisthityantakarmaṇi || 103 ||
devakinnaragandharvāḥ pitṛyakṣāstu tumburaḥ |
munayo'pi na jānanti guruśuśrūṣaṇe vidhim || 104 ||
tārkikāśchāndasāścaiva daivajñāḥ karmaṭhāḥ priye |
laukikāste na jānanti gurutattvaṃ nirākulam || 105 ||
mahāhaṅkāragarveṇa tatovidyābalena ca |
bhramanti cāsmin saṃsāre ghaṭīyantraṃ yathā punaḥ || 106 ||
yajñino'pi na muktāḥ syuḥ na muktā yoginastathā |
tāpasā api no muktā gurutattvātparāṅmukhāḥ || 107 ||
na muktāstu ca gandharvāḥ pitṛyakṣāstu cāraṇāḥ |
ṛṣayaḥ siddhadevādyā gurusevāparāṅmukhāḥ || 108 ||
iti śrīskandapurāṇe uttarakhaṇḍe umāmaheśvara saṃvāde
śrī gurugītāyāṃ prathamo'dhyāyaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.