ਅਸ਼੍ਵਤਰ ਉਵਾਚ ।
ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀਮਹਂ ਦੇਵੀਮਾਰਿਰਾਧਯਿषੁਃ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ ।
ਸ੍ਤੋष੍ਯੇ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਯੋਨਿਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮ੍ ॥ 1 ॥
ਸਦਸਦ੍ਦੇਵਿ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮੋਕ੍षਵਚ੍ਚਾਰ੍ਥਵਤ੍ਪਦਮ੍ ।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਯ੍ਯਸਂਯੋਗਂ ਯੋਗਵਦ੍ਦੇਵਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 2 ॥
ਤ੍ਵਮਕ੍षਰਂ ਪਰਂ ਦੇਵਿ ਯਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ ।
ਅਕ੍षਰਂ ਪਰਮਂ ਦੇਵਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਪਰਮਾਣੁਵਤ੍ ॥ 3 ॥
ਅਕ੍षਰਂ ਪਰਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿਸ਼੍ਵਞ੍ਚੈਤਤ੍ਕ੍षਰਾਤ੍ਮਕਮ੍ ।
ਦਾਰੁਣ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੋ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਭੌਮਾਸ਼੍ਚ ਪਰਮਾਣਵਃ ॥ 4 ॥
ਤਥਾ ਤ੍ਵਯਿ ਸ੍ਥਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜਗਚ੍ਚੇਦਮਸ਼ੇषਤਃ ।
ਓਙ੍ਕਾਰਾਕ੍षਰਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਤੁ ਦੇਵਿ ਸ੍ਥਿਰਾਸ੍ਥਿਰਮ੍ ॥ 5 ॥
ਤਤ੍ਰ ਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਰਯਂ ਸਰ੍ਵਮਸ੍ਤਿ ਯਦ੍ਦੇਵਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚ ।
ਤ੍ਰਯੋ ਲੋਕਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਵੇਦਾਸ੍ਤ੍ਰੈਵਿਦ੍ਯਂ ਪਾਵਕਤ੍ਰਯਮ੍ ॥ 6 ॥
ਤ੍ਰੀਣਿ ਜ੍ਯੋਤੀਂषਿ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯੋ ਧਰ੍ਮਾਗਮਾਸ੍ਤਥਾ ।
ਤ੍ਰਯੋ ਗੁਣਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਵੇਦਾਸ੍ਤਥਾਸ਼੍ਰਮਾਃ ॥ 7 ॥
ਤ੍ਰਯਃ ਕਾਲਾਸ੍ਤਥਾਵਸ੍ਥਾਃ ਪਿਤਰੋऽਹਰ੍ਨਿਸ਼ਾਦਯਃ ।
ਏਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਰਯਂ ਦੇਵਿ ਤਵ ਰੂਪਂ ਸਰਸ੍ਵਤਿ ॥ 8 ॥
ਵਿਭਿਨ੍ਨਦਰ੍ਸ਼ਿਨਾਮਾਦ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਹਿ ਸਨਾਤਨਾਃ ।
ਸੋਮਸਂਸ੍ਥਾ ਹਵਿਃ ਸਂਸ੍ਥਾਃ ਪਾਕਸਂਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤ ਯਾਃ ॥ 9 ॥
ਤਾਸ੍ਤ੍ਵਦੁਚ੍ਚਾਰਣਾਦ੍ਦੇਵਿ ਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਭਿਃ ।
ਅਨਿਰ੍ਦੇਸ਼੍ਯਂ ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯਦਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤਂ ਪਰਮ੍ ॥ 10 ॥
ਅਵਿਕਾਰ੍ਯਕ੍षਯਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਪਰਿਣਾਮਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ।
ਤਵੈਤਤ੍ਪਰਮਂ ਰੂਪਂ ਯਨ੍ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਮਯੋਦਿਤੁਮ੍ ॥ 11 ॥
ਨ ਚਾਸ੍ਯੇਨ ਚ ਤਜ੍ਜਿਹ੍ਵਾ ਤਾਮ੍ਰੋष੍ਠਾਦਿਭਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਵਸਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕੌ ਜ੍ਯੋਤਿਰੇਵ ਚ ॥ 12 ॥
ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਾਸਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।
ਸਾਙ੍ਖ੍ਯਵੇਦਾਨ੍ਤਵਾਦੋਕ੍ਤਂ ਬਹੁਸ਼ਾਖਾਸ੍ਥਿਰੀਕृਤਮ੍ ॥ 13 ॥
ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਨਿਧਨਂ ਸਦਸਨ੍ਨ ਸਦੇਵ ਯਤ੍ ।
ਏਕਨ੍ਤ੍ਵਨੇਕਂ ਨਾਪ੍ਯੇਕਂ ਭਵਭੇਦਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ ॥ 14 ॥
ਅਨਾਖ੍ਯਂ षਡ੍ਗੁਣਾਖ੍ਯਞ੍ਚ ਵਰ੍ਗਾਖ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ ।
ਨਾਨਾਸ਼ਕ੍ਤਿਮਤਾਮੇਕਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਵੈਭਵਿਕਂ ਪਰਮ੍ ॥ 15 ॥
ਸੁਖਾਸੁਖਂ ਮਹਾਸੌਖ੍ਯਰੂਪਂ ਤ੍ਵਯਿ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ ।
ਏਵਂ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਯਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਸਕਲਂ ਨਿष੍ਕਲਞ੍ਚ ਯਤ੍ ।
ਅਦ੍ਵੈਤਾਵਸ੍ਥਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯਚ੍ਚ ਦ੍ਵੈਤੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 16 ॥
ਯੇऽਰ੍ਥਾ ਨਿਤ੍ਯਾ ਯੇ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਚਾਨ੍ਯੇ
ਯੇ ਵਾ ਸ੍ਥੂਲਾ ਯੇ ਚ ਸੂਕ੍ष੍ਮਾਤਿਸੂਕ੍ष੍ਮਾਃ ।
ਯੇ ਵਾ ਭੂਮੌ ਯੇऽਨ੍ਤਰੀਕ੍षੇऽਨ੍ਯਤੋ ਵਾ
ਤੇषਾਂ ਤੇषਾਂ ਤ੍ਵਤ੍ਤ ਏਵੋਪਲਬ੍ਧਿਃ ॥ 17 ॥
ਯਚ੍ਚਾਮੂਰ੍ਤਂ ਯਚ੍ਚ ਮੂਰ੍ਤਂ ਸਮਸ੍ਤਂ
ਯਦ੍ਵਾ ਭੂਤੇष੍ਵੇਕਮੇਕਞ੍ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ।
ਯਦ੍ਦਿਵ੍ਯਸ੍ਤਿ ਕ੍ष੍ਮਾਤਲੇ ਖੇऽਨ੍ਯਤੋ ਵਾ
ਤ੍ਵਤ੍ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਤ੍ਵਤ੍ਸ੍ਵਰੈਰ੍ਵ੍ਯਞ੍ਜਨੈਸ਼੍ਚ ॥ 18 ॥
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣੇ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯੇ ਅਸ਼੍ਵਤਰ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤ ਮਹਾਸਰਸ੍ਵਤੀ ਸ੍ਤਵਮ੍ ।
Roman (IAST) Transliteration
aśvatara uvāca |
jagaddhātrīmahaṃ devīmārirādhayiṣuḥ śubhām |
stoṣye praṇamya śirasā brahmayoniṃ sarasvatīm || 1 ||
sadasaddevi yatkiñcinmokṣavaccārthavatpadam |
tatsarvaṃ tvayyasaṃyogaṃ yogavaddevi saṃsthitam || 2 ||
tvamakṣaraṃ paraṃ devi yatra sarvaṃ pratiṣṭhitam |
akṣaraṃ paramaṃ devi saṃsthitaṃ paramāṇuvat || 3 ||
akṣaraṃ paramaṃ brahma viśvañcaitatkṣarātmakam |
dāruṇyavasthito vahnirbhaumāśca paramāṇavaḥ || 4 ||
tathā tvayi sthitaṃ brahma jagaccedamaśeṣataḥ |
oṅkārākṣarasaṃsthānaṃ yattu devi sthirāsthiram || 5 ||
tatra mātrātrayaṃ sarvamasti yaddevi nāsti ca |
trayo lokāstrayo vedāstraividyaṃ pāvakatrayam || 6 ||
trīṇi jyotīṃṣi varṇāśca trayo dharmāgamāstathā |
trayo guṇāstrayaḥ śabdastrayo vedāstathāśramāḥ || 7 ||
trayaḥ kālāstathāvasthāḥ pitaro'harniśādayaḥ |
etanmātrātrayaṃ devi tava rūpaṃ sarasvati || 8 ||
vibhinnadarśināmādyā brahmaṇo hi sanātanāḥ |
somasaṃsthā haviḥ saṃsthāḥ pākasaṃsthāśca sapta yāḥ || 9 ||
tāstvaduccāraṇāddevi kriyante brahmavādibhiḥ |
anirdeśyaṃ tathā cānyadardhamātrānvitaṃ param || 10 ||
avikāryakṣayaṃ divyaṃ pariṇāmavivarjitam |
tavaitatparamaṃ rūpaṃ yanna śakyaṃ mayoditum || 11 ||
na cāsyena ca tajjihvā tāmroṣṭhādibhirucyate |
indro'pi vasavo brahmā candrārkau jyotireva ca || 12 ||
viśvāvāsaṃ viśvarūpaṃ viśveśaṃ parameśvaram |
sāṅkhyavedāntavādoktaṃ bahuśākhāsthirīkṛtam || 13 ||
anādimadhyanidhanaṃ sadasanna sadeva yat |
ekantvanekaṃ nāpyekaṃ bhavabhedasamāśritam || 14 ||
anākhyaṃ ṣaḍguṇākhyañca vargākhyaṃ triguṇāśrayam |
nānāśaktimatāmekaṃ śaktivaibhavikaṃ param || 15 ||
sukhāsukhaṃ mahāsaukhyarūpaṃ tvayi vibhāvyate |
evaṃ devi tvayā vyāptaṃ sakalaṃ niṣkalañca yat |
advaitāvasthitaṃ brahma yacca dvaite vyavasthitam || 16 ||
ye'rthā nityā ye vinaśyanti cānye
ye vā sthūlā ye ca sūkṣmātisūkṣmāḥ |
ye vā bhūmau ye'ntarīkṣe'nyato vā
teṣāṃ teṣāṃ tvatta evopalabdhiḥ || 17 ||
yaccāmūrtaṃ yacca mūrtaṃ samastaṃ
yadvā bhūteṣvekamekañca kiñcit |
yaddivyasti kṣmātale khe'nyato vā
tvatsambandhaṃ tvatsvarairvyañjanaiśca || 18 ||
iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe trayoviṃśo'dhyāye aśvatara prokta mahāsarasvatī stavam |
Sanskrit — Devanagari (original)
अश्वतर उवाच ।
जगद्धात्रीमहं देवीमारिराधयिषुः शुभाम् ।
स्तोष्ये प्रणम्य शिरसा ब्रह्मयोनिं सरस्वतीम् ॥ 1 ॥
सदसद्देवि यत्किञ्चिन्मोक्षवच्चार्थवत्पदम् ।
तत्सर्वं त्वय्यसंयोगं योगवद्देवि संस्थितम् ॥ 2 ॥
त्वमक्षरं परं देवि यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
अक्षरं परमं देवि संस्थितं परमाणुवत् ॥ 3 ॥
अक्षरं परमं ब्रह्म विश्वञ्चैतत्क्षरात्मकम् ।
दारुण्यवस्थितो वह्निर्भौमाश्च परमाणवः ॥ 4 ॥
तथा त्वयि स्थितं ब्रह्म जगच्चेदमशेषतः ।
ओङ्काराक्षरसंस्थानं यत्तु देवि स्थिरास्थिरम् ॥ 5 ॥
तत्र मात्रात्रयं सर्वमस्ति यद्देवि नास्ति च ।
त्रयो लोकास्त्रयो वेदास्त्रैविद्यं पावकत्रयम् ॥ 6 ॥
त्रीणि ज्योतींषि वर्णाश्च त्रयो धर्मागमास्तथा ।
त्रयो गुणास्त्रयः शब्दस्त्रयो वेदास्तथाश्रमाः ॥ 7 ॥
त्रयः कालास्तथावस्थाः पितरोऽहर्निशादयः ।
एतन्मात्रात्रयं देवि तव रूपं सरस्वति ॥ 8 ॥
विभिन्नदर्शिनामाद्या ब्रह्मणो हि सनातनाः ।
सोमसंस्था हविः संस्थाः पाकसंस्थाश्च सप्त याः ॥ 9 ॥
तास्त्वदुच्चारणाद्देवि क्रियन्ते ब्रह्मवादिभिः ।
अनिर्देश्यं तथा चान्यदर्धमात्रान्वितं परम् ॥ 10 ॥
अविकार्यक्षयं दिव्यं परिणामविवर्जितम् ।
तवैतत्परमं रूपं यन्न शक्यं मयोदितुम् ॥ 11 ॥
न चास्येन च तज्जिह्वा ताम्रोष्ठादिभिरुच्यते ।
इन्द्रोऽपि वसवो ब्रह्मा चन्द्रार्कौ ज्योतिरेव च ॥ 12 ॥
विश्वावासं विश्वरूपं विश्वेशं परमेश्वरम् ।
साङ्ख्यवेदान्तवादोक्तं बहुशाखास्थिरीकृतम् ॥ 13 ॥
अनादिमध्यनिधनं सदसन्न सदेव यत् ।
एकन्त्वनेकं नाप्येकं भवभेदसमाश्रितम् ॥ 14 ॥
अनाख्यं षड्गुणाख्यञ्च वर्गाख्यं त्रिगुणाश्रयम् ।
नानाशक्तिमतामेकं शक्तिवैभविकं परम् ॥ 15 ॥
सुखासुखं महासौख्यरूपं त्वयि विभाव्यते ।
एवं देवि त्वया व्याप्तं सकलं निष्कलञ्च यत् ।
अद्वैतावस्थितं ब्रह्म यच्च द्वैते व्यवस्थितम् ॥ 16 ॥
येऽर्था नित्या ये विनश्यन्ति चान्ये
ये वा स्थूला ये च सूक्ष्मातिसूक्ष्माः ।
ये वा भूमौ येऽन्तरीक्षेऽन्यतो वा
तेषां तेषां त्वत्त एवोपलब्धिः ॥ 17 ॥
यच्चामूर्तं यच्च मूर्तं समस्तं
यद्वा भूतेष्वेकमेकञ्च किञ्चित् ।
यद्दिव्यस्ति क्ष्मातले खेऽन्यतो वा
त्वत्सम्बन्धं त्वत्स्वरैर्व्यञ्जनैश्च ॥ 18 ॥
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे त्रयोविंशोऽध्याये अश्वतर प्रोक्त महासरस्वती स्तवम् ।
aśvatara uvāca |
jagaddhātrīmahaṃ devīmārirādhayiṣuḥ śubhām |
stoṣye praṇamya śirasā brahmayoniṃ sarasvatīm || 1 ||
sadasaddevi yatkiñcinmokṣavaccārthavatpadam |
tatsarvaṃ tvayyasaṃyogaṃ yogavaddevi saṃsthitam || 2 ||
tvamakṣaraṃ paraṃ devi yatra sarvaṃ pratiṣṭhitam |
akṣaraṃ paramaṃ devi saṃsthitaṃ paramāṇuvat || 3 ||
akṣaraṃ paramaṃ brahma viśvañcaitatkṣarātmakam |
dāruṇyavasthito vahnirbhaumāśca paramāṇavaḥ || 4 ||
tathā tvayi sthitaṃ brahma jagaccedamaśeṣataḥ |
oṅkārākṣarasaṃsthānaṃ yattu devi sthirāsthiram || 5 ||
tatra mātrātrayaṃ sarvamasti yaddevi nāsti ca |
trayo lokāstrayo vedāstraividyaṃ pāvakatrayam || 6 ||
trīṇi jyotīṃṣi varṇāśca trayo dharmāgamāstathā |
trayo guṇāstrayaḥ śabdastrayo vedāstathāśramāḥ || 7 ||
trayaḥ kālāstathāvasthāḥ pitaro'harniśādayaḥ |
etanmātrātrayaṃ devi tava rūpaṃ sarasvati || 8 ||
vibhinnadarśināmādyā brahmaṇo hi sanātanāḥ |
somasaṃsthā haviḥ saṃsthāḥ pākasaṃsthāśca sapta yāḥ || 9 ||
tāstvaduccāraṇāddevi kriyante brahmavādibhiḥ |
anirdeśyaṃ tathā cānyadardhamātrānvitaṃ param || 10 ||
avikāryakṣayaṃ divyaṃ pariṇāmavivarjitam |
tavaitatparamaṃ rūpaṃ yanna śakyaṃ mayoditum || 11 ||
na cāsyena ca tajjihvā tāmroṣṭhādibhirucyate |
indro'pi vasavo brahmā candrārkau jyotireva ca || 12 ||
viśvāvāsaṃ viśvarūpaṃ viśveśaṃ parameśvaram |
sāṅkhyavedāntavādoktaṃ bahuśākhāsthirīkṛtam || 13 ||
anādimadhyanidhanaṃ sadasanna sadeva yat |
ekantvanekaṃ nāpyekaṃ bhavabhedasamāśritam || 14 ||
anākhyaṃ ṣaḍguṇākhyañca vargākhyaṃ triguṇāśrayam |
nānāśaktimatāmekaṃ śaktivaibhavikaṃ param || 15 ||
sukhāsukhaṃ mahāsaukhyarūpaṃ tvayi vibhāvyate |
evaṃ devi tvayā vyāptaṃ sakalaṃ niṣkalañca yat |
advaitāvasthitaṃ brahma yacca dvaite vyavasthitam || 16 ||
ye'rthā nityā ye vinaśyanti cānye
ye vā sthūlā ye ca sūkṣmātisūkṣmāḥ |
ye vā bhūmau ye'ntarīkṣe'nyato vā
teṣāṃ teṣāṃ tvatta evopalabdhiḥ || 17 ||
yaccāmūrtaṃ yacca mūrtaṃ samastaṃ
yadvā bhūteṣvekamekañca kiñcit |
yaddivyasti kṣmātale khe'nyato vā
tvatsambandhaṃ tvatsvarairvyañjanaiśca || 18 ||
iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe trayoviṃśo'dhyāye aśvatara prokta mahāsarasvatī stavam |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.