Maha Sarasvati Stavam — Gujarati Script

અશ્વતર ઉવાચ ।

જગદ્ધાત્રીમહં દેવીમારિરાધયિષુઃ શુભામ્ ।

સ્તોષ્યે પ્રણમ્ય શિરસા બ્રહ્મયોનિં સરસ્વતીમ્ ॥ 1 ॥

સદસદ્દેવિ યત્કિઞ્ચિન્મોક્ષવચ્ચાર્થવત્પદમ્ ।

તત્સર્વં ત્વય્યસંયોગં યોગવદ્દેવિ સંસ્થિતમ્ ॥ 2 ॥

ત્વમક્ષરં પરં દેવિ યત્ર સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।

અક્ષરં પરમં દેવિ સંસ્થિતં પરમાણુવત્ ॥ 3 ॥

અક્ષરં પરમં બ્રહ્મ વિશ્વઞ્ચૈતત્ક્ષરાત્મકમ્ ।

દારુણ્યવસ્થિતો વહ્નિર્ભૌમાશ્ચ પરમાણવઃ ॥ 4 ॥

તથા ત્વયિ સ્થિતં બ્રહ્મ જગચ્ચેદમશેષતઃ ।

ઓઙ્કારાક્ષરસંસ્થાનં યત્તુ દેવિ સ્થિરાસ્થિરમ્ ॥ 5 ॥

તત્ર માત્રાત્રયં સર્વમસ્તિ યદ્દેવિ નાસ્તિ ચ ।

ત્રયો લોકાસ્ત્રયો વેદાસ્ત્રૈવિદ્યં પાવકત્રયમ્ ॥ 6 ॥

ત્રીણિ જ્યોતીંષિ વર્ણાશ્ચ ત્રયો ધર્માગમાસ્તથા ।

ત્રયો ગુણાસ્ત્રયઃ શબ્દસ્ત્રયો વેદાસ્તથાશ્રમાઃ ॥ 7 ॥

ત્રયઃ કાલાસ્તથાવસ્થાઃ પિતરોઽહર્નિશાદયઃ ।

એતન્માત્રાત્રયં દેવિ તવ રૂપં સરસ્વતિ ॥ 8 ॥

વિભિન્નદર્શિનામાદ્યા બ્રહ્મણો હિ સનાતનાઃ ।

સોમસંસ્થા હવિઃ સંસ્થાઃ પાકસંસ્થાશ્ચ સપ્ત યાઃ ॥ 9 ॥

તાસ્ત્વદુચ્ચારણાદ્દેવિ ક્રિયન્તે બ્રહ્મવાદિભિઃ ।

અનિર્દેશ્યં તથા ચાન્યદર્ધમાત્રાન્વિતં પરમ્ ॥ 10 ॥

અવિકાર્યક્ષયં દિવ્યં પરિણામવિવર્જિતમ્ ।

તવૈતત્પરમં રૂપં યન્ન શક્યં મયોદિતુમ્ ॥ 11 ॥

ન ચાસ્યેન ચ તજ્જિહ્વા તામ્રોષ્ઠાદિભિરુચ્યતે ।

ઇન્દ્રોઽપિ વસવો બ્રહ્મા ચન્દ્રાર્કૌ જ્યોતિરેવ ચ ॥ 12 ॥

વિશ્વાવાસં વિશ્વરૂપં વિશ્વેશં પરમેશ્વરમ્ ।

સાઙ્ખ્યવેદાન્તવાદોક્તં બહુશાખાસ્થિરીકૃતમ્ ॥ 13 ॥

અનાદિમધ્યનિધનં સદસન્ન સદેવ યત્ ।

એકન્ત્વનેકં નાપ્યેકં ભવભેદસમાશ્રિતમ્ ॥ 14 ॥

અનાખ્યં ષડ્ગુણાખ્યઞ્ચ વર્ગાખ્યં ત્રિગુણાશ્રયમ્ ।

નાનાશક્તિમતામેકં શક્તિવૈભવિકં પરમ્ ॥ 15 ॥

સુખાસુખં મહાસૌખ્યરૂપં ત્વયિ વિભાવ્યતે ।

એવં દેવિ ત્વયા વ્યાપ્તં સકલં નિષ્કલઞ્ચ યત્ ।

અદ્વૈતાવસ્થિતં બ્રહ્મ યચ્ચ દ્વૈતે વ્યવસ્થિતમ્ ॥ 16 ॥

યેઽર્થા નિત્યા યે વિનશ્યન્તિ ચાન્યે

યે વા સ્થૂલા યે ચ સૂક્ષ્માતિસૂક્ષ્માઃ ।

યે વા ભૂમૌ યેઽન્તરીક્ષેઽન્યતો વા

તેષાં તેષાં ત્વત્ત એવોપલબ્ધિઃ ॥ 17 ॥

યચ્ચામૂર્તં યચ્ચ મૂર્તં સમસ્તં

યદ્વા ભૂતેષ્વેકમેકઞ્ચ કિઞ્ચિત્ ।

યદ્દિવ્યસ્તિ ક્ષ્માતલે ખેઽન્યતો વા

ત્વત્સમ્બન્ધં ત્વત્સ્વરૈર્વ્યઞ્જનૈશ્ચ ॥ 18 ॥

ઇતિ શ્રીમાર્કણ્ડેયપુરાણે ત્રયોવિંશોઽધ્યાયે અશ્વતર પ્રોક્ત મહાસરસ્વતી સ્તવમ્ ।

Roman (IAST) Transliteration

aśvatara uvāca |

jagaddhātrīmahaṃ devīmārirādhayiṣuḥ śubhām |

stoṣye praṇamya śirasā brahmayoniṃ sarasvatīm || 1 ||

sadasaddevi yatkiñcinmokṣavaccārthavatpadam |

tatsarvaṃ tvayyasaṃyogaṃ yogavaddevi saṃsthitam || 2 ||

tvamakṣaraṃ paraṃ devi yatra sarvaṃ pratiṣṭhitam |

akṣaraṃ paramaṃ devi saṃsthitaṃ paramāṇuvat || 3 ||

akṣaraṃ paramaṃ brahma viśvañcaitatkṣarātmakam |

dāruṇyavasthito vahnirbhaumāśca paramāṇavaḥ || 4 ||

tathā tvayi sthitaṃ brahma jagaccedamaśeṣataḥ |

oṅkārākṣarasaṃsthānaṃ yattu devi sthirāsthiram || 5 ||

tatra mātrātrayaṃ sarvamasti yaddevi nāsti ca |

trayo lokāstrayo vedāstraividyaṃ pāvakatrayam || 6 ||

trīṇi jyotīṃṣi varṇāśca trayo dharmāgamāstathā |

trayo guṇāstrayaḥ śabdastrayo vedāstathāśramāḥ || 7 ||

trayaḥ kālāstathāvasthāḥ pitaro'harniśādayaḥ |

etanmātrātrayaṃ devi tava rūpaṃ sarasvati || 8 ||

vibhinnadarśināmādyā brahmaṇo hi sanātanāḥ |

somasaṃsthā haviḥ saṃsthāḥ pākasaṃsthāśca sapta yāḥ || 9 ||

tāstvaduccāraṇāddevi kriyante brahmavādibhiḥ |

anirdeśyaṃ tathā cānyadardhamātrānvitaṃ param || 10 ||

avikāryakṣayaṃ divyaṃ pariṇāmavivarjitam |

tavaitatparamaṃ rūpaṃ yanna śakyaṃ mayoditum || 11 ||

na cāsyena ca tajjihvā tāmroṣṭhādibhirucyate |

indro'pi vasavo brahmā candrārkau jyotireva ca || 12 ||

viśvāvāsaṃ viśvarūpaṃ viśveśaṃ parameśvaram |

sāṅkhyavedāntavādoktaṃ bahuśākhāsthirīkṛtam || 13 ||

anādimadhyanidhanaṃ sadasanna sadeva yat |

ekantvanekaṃ nāpyekaṃ bhavabhedasamāśritam || 14 ||

anākhyaṃ ṣaḍguṇākhyañca vargākhyaṃ triguṇāśrayam |

nānāśaktimatāmekaṃ śaktivaibhavikaṃ param || 15 ||

sukhāsukhaṃ mahāsaukhyarūpaṃ tvayi vibhāvyate |

evaṃ devi tvayā vyāptaṃ sakalaṃ niṣkalañca yat |

advaitāvasthitaṃ brahma yacca dvaite vyavasthitam || 16 ||

ye'rthā nityā ye vinaśyanti cānye

ye vā sthūlā ye ca sūkṣmātisūkṣmāḥ |

ye vā bhūmau ye'ntarīkṣe'nyato vā

teṣāṃ teṣāṃ tvatta evopalabdhiḥ || 17 ||

yaccāmūrtaṃ yacca mūrtaṃ samastaṃ

yadvā bhūteṣvekamekañca kiñcit |

yaddivyasti kṣmātale khe'nyato vā

tvatsambandhaṃ tvatsvarairvyañjanaiśca || 18 ||

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe trayoviṃśo'dhyāye aśvatara prokta mahāsarasvatī stavam |

Sanskrit — Devanagari (original)

अश्वतर उवाच ।

जगद्धात्रीमहं देवीमारिराधयिषुः शुभाम् ।

स्तोष्ये प्रणम्य शिरसा ब्रह्मयोनिं सरस्वतीम् ॥ 1 ॥

सदसद्देवि यत्किञ्चिन्मोक्षवच्चार्थवत्पदम् ।

तत्सर्वं त्वय्यसंयोगं योगवद्देवि संस्थितम् ॥ 2 ॥

त्वमक्षरं परं देवि यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम् ।

अक्षरं परमं देवि संस्थितं परमाणुवत् ॥ 3 ॥

अक्षरं परमं ब्रह्म विश्वञ्चैतत्क्षरात्मकम् ।

दारुण्यवस्थितो वह्निर्भौमाश्च परमाणवः ॥ 4 ॥

तथा त्वयि स्थितं ब्रह्म जगच्चेदमशेषतः ।

ओङ्काराक्षरसंस्थानं यत्तु देवि स्थिरास्थिरम् ॥ 5 ॥

तत्र मात्रात्रयं सर्वमस्ति यद्देवि नास्ति च ।

त्रयो लोकास्त्रयो वेदास्त्रैविद्यं पावकत्रयम् ॥ 6 ॥

त्रीणि ज्योतींषि वर्णाश्च त्रयो धर्मागमास्तथा ।

त्रयो गुणास्त्रयः शब्दस्त्रयो वेदास्तथाश्रमाः ॥ 7 ॥

त्रयः कालास्तथावस्थाः पितरोऽहर्निशादयः ।

एतन्मात्रात्रयं देवि तव रूपं सरस्वति ॥ 8 ॥

विभिन्नदर्शिनामाद्या ब्रह्मणो हि सनातनाः ।

सोमसंस्था हविः संस्थाः पाकसंस्थाश्च सप्त याः ॥ 9 ॥

तास्त्वदुच्चारणाद्देवि क्रियन्ते ब्रह्मवादिभिः ।

अनिर्देश्यं तथा चान्यदर्धमात्रान्वितं परम् ॥ 10 ॥

अविकार्यक्षयं दिव्यं परिणामविवर्जितम् ।

तवैतत्परमं रूपं यन्न शक्यं मयोदितुम् ॥ 11 ॥

न चास्येन च तज्जिह्वा ताम्रोष्ठादिभिरुच्यते ।

इन्द्रोऽपि वसवो ब्रह्मा चन्द्रार्कौ ज्योतिरेव च ॥ 12 ॥

विश्वावासं विश्वरूपं विश्वेशं परमेश्वरम् ।

साङ्ख्यवेदान्तवादोक्तं बहुशाखास्थिरीकृतम् ॥ 13 ॥

अनादिमध्यनिधनं सदसन्न सदेव यत् ।

एकन्त्वनेकं नाप्येकं भवभेदसमाश्रितम् ॥ 14 ॥

अनाख्यं षड्गुणाख्यञ्च वर्गाख्यं त्रिगुणाश्रयम् ।

नानाशक्तिमतामेकं शक्तिवैभविकं परम् ॥ 15 ॥

सुखासुखं महासौख्यरूपं त्वयि विभाव्यते ।

एवं देवि त्वया व्याप्तं सकलं निष्कलञ्च यत् ।

अद्वैतावस्थितं ब्रह्म यच्च द्वैते व्यवस्थितम् ॥ 16 ॥

येऽर्था नित्या ये विनश्यन्ति चान्ये

ये वा स्थूला ये च सूक्ष्मातिसूक्ष्माः ।

ये वा भूमौ येऽन्तरीक्षेऽन्यतो वा

तेषां तेषां त्वत्त एवोपलब्धिः ॥ 17 ॥

यच्चामूर्तं यच्च मूर्तं समस्तं

यद्वा भूतेष्वेकमेकञ्च किञ्चित् ।

यद्दिव्यस्ति क्ष्मातले खेऽन्यतो वा

त्वत्सम्बन्धं त्वत्स्वरैर्व्यञ्जनैश्च ॥ 18 ॥

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे त्रयोविंशोऽध्याये अश्वतर प्रोक्त महासरस्वती स्तवम् ।