അശ്വതര ഉവാച ।
ജഗദ്ധാത്രീമഹം ദേവീമാരിരാധയിഷുഃ ശുഭാമ് ।
സ്തോഷ്യേ പ്രണമ്യ ശിരസാ ബ്രഹ്മയോനിം സരസ്വതീമ് ॥ 1 ॥
സദസദ്ദേവി യത്കിഞ്ചിന്മോക്ഷവച്ചാര്ഥവത്പദമ് ।
തത്സര്വം ത്വയ്യസംയോഗം യോഗവദ്ദേവി സംസ്ഥിതമ് ॥ 2 ॥
ത്വമക്ഷരം പരം ദേവി യത്ര സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ് ।
അക്ഷരം പരമം ദേവി സംസ്ഥിതം പരമാണുവത് ॥ 3 ॥
അക്ഷരം പരമം ബ്രഹ്മ വിശ്വഞ്ചൈതത്ക്ഷരാത്മകമ് ।
ദാരുണ്യവസ്ഥിതോ വഹ്നിര്ഭൌമാശ്ച പരമാണവഃ ॥ 4 ॥
തഥാ ത്വയി സ്ഥിതം ബ്രഹ്മ ജഗച്ചേദമശേഷതഃ ।
ഓങ്കാരാക്ഷരസംസ്ഥാനം യത്തു ദേവി സ്ഥിരാസ്ഥിരമ് ॥ 5 ॥
തത്ര മാത്രാത്രയം സര്വമസ്തി യദ്ദേവി നാസ്തി ച ।
ത്രയോ ലോകാസ്ത്രയോ വേദാസ്ത്രൈവിദ്യം പാവകത്രയമ് ॥ 6 ॥
ത്രീണി ജ്യോതീംഷി വര്ണാശ്ച ത്രയോ ധര്മാഗമാസ്തഥാ ।
ത്രയോ ഗുണാസ്ത്രയഃ ശബ്ദസ്ത്രയോ വേദാസ്തഥാശ്രമാഃ ॥ 7 ॥
ത്രയഃ കാലാസ്തഥാവസ്ഥാഃ പിതരോഽഹര്നിശാദയഃ ।
ഏതന്മാത്രാത്രയം ദേവി തവ രൂപം സരസ്വതി ॥ 8 ॥
വിഭിന്നദര്ശിനാമാദ്യാ ബ്രഹ്മണോ ഹി സനാതനാഃ ।
സോമസംസ്ഥാ ഹവിഃ സംസ്ഥാഃ പാകസംസ്ഥാശ്ച സപ്ത യാഃ ॥ 9 ॥
താസ്ത്വദുച്ചാരണാദ്ദേവി ക്രിയന്തേ ബ്രഹ്മവാദിഭിഃ ।
അനിര്ദേശ്യം തഥാ ചാന്യദര്ധമാത്രാന്വിതം പരമ് ॥ 10 ॥
അവികാര്യക്ഷയം ദിവ്യം പരിണാമവിവര്ജിതമ് ।
തവൈതത്പരമം രൂപം യന്ന ശക്യം മയോദിതുമ് ॥ 11 ॥
ന ചാസ്യേന ച തജ്ജിഹ്വാ താമ്രോഷ്ഠാദിഭിരുച്യതേ ।
ഇന്ദ്രോഽപി വസവോ ബ്രഹ്മാ ചന്ദ്രാര്കൌ ജ്യോതിരേവ ച ॥ 12 ॥
വിശ്വാവാസം വിശ്വരൂപം വിശ്വേശം പരമേശ്വരമ് ।
സാങ്ഖ്യവേദാന്തവാദോക്തം ബഹുശാഖാസ്ഥിരീകൃതമ് ॥ 13 ॥
അനാദിമധ്യനിധനം സദസന്ന സദേവ യത് ।
ഏകന്ത്വനേകം നാപ്യേകം ഭവഭേദസമാശ്രിതമ് ॥ 14 ॥
അനാഖ്യം ഷഡ്ഗുണാഖ്യഞ്ച വര്ഗാഖ്യം ത്രിഗുണാശ്രയമ് ।
നാനാശക്തിമതാമേകം ശക്തിവൈഭവികം പരമ് ॥ 15 ॥
സുഖാസുഖം മഹാസൌഖ്യരൂപം ത്വയി വിഭാവ്യതേ ।
ഏവം ദേവി ത്വയാ വ്യാപ്തം സകലം നിഷ്കലഞ്ച യത് ।
അദ്വൈതാവസ്ഥിതം ബ്രഹ്മ യച്ച ദ്വൈതേ വ്യവസ്ഥിതമ് ॥ 16 ॥
യേഽര്ഥാ നിത്യാ യേ വിനശ്യന്തി ചാന്യേ
യേ വാ സ്ഥൂലാ യേ ച സൂക്ഷ്മാതിസൂക്ഷ്മാഃ ।
യേ വാ ഭൂമൌ യേഽന്തരീക്ഷേഽന്യതോ വാ
തേഷാം തേഷാം ത്വത്ത ഏവോപലബ്ധിഃ ॥ 17 ॥
യച്ചാമൂര്തം യച്ച മൂര്തം സമസ്തം
യദ്വാ ഭൂതേഷ്വേകമേകഞ്ച കിഞ്ചിത് ।
യദ്ദിവ്യസ്തി ക്ഷ്മാതലേ ഖേഽന്യതോ വാ
ത്വത്സമ്ബന്ധം ത്വത്സ്വരൈര്വ്യഞ്ജനൈശ്ച ॥ 18 ॥
ഇതി ശ്രീമാര്കണ്ഡേയപുരാണേ ത്രയോവിംശോഽധ്യായേ അശ്വതര പ്രോക്ത മഹാസരസ്വതീ സ്തവമ് ।
Roman (IAST) Transliteration
aśvatara uvāca |
jagaddhātrīmahaṃ devīmārirādhayiṣuḥ śubhām |
stoṣye praṇamya śirasā brahmayoniṃ sarasvatīm || 1 ||
sadasaddevi yatkiñcinmokṣavaccārthavatpadam |
tatsarvaṃ tvayyasaṃyogaṃ yogavaddevi saṃsthitam || 2 ||
tvamakṣaraṃ paraṃ devi yatra sarvaṃ pratiṣṭhitam |
akṣaraṃ paramaṃ devi saṃsthitaṃ paramāṇuvat || 3 ||
akṣaraṃ paramaṃ brahma viśvañcaitatkṣarātmakam |
dāruṇyavasthito vahnirbhaumāśca paramāṇavaḥ || 4 ||
tathā tvayi sthitaṃ brahma jagaccedamaśeṣataḥ |
oṅkārākṣarasaṃsthānaṃ yattu devi sthirāsthiram || 5 ||
tatra mātrātrayaṃ sarvamasti yaddevi nāsti ca |
trayo lokāstrayo vedāstraividyaṃ pāvakatrayam || 6 ||
trīṇi jyotīṃṣi varṇāśca trayo dharmāgamāstathā |
trayo guṇāstrayaḥ śabdastrayo vedāstathāśramāḥ || 7 ||
trayaḥ kālāstathāvasthāḥ pitaro'harniśādayaḥ |
etanmātrātrayaṃ devi tava rūpaṃ sarasvati || 8 ||
vibhinnadarśināmādyā brahmaṇo hi sanātanāḥ |
somasaṃsthā haviḥ saṃsthāḥ pākasaṃsthāśca sapta yāḥ || 9 ||
tāstvaduccāraṇāddevi kriyante brahmavādibhiḥ |
anirdeśyaṃ tathā cānyadardhamātrānvitaṃ param || 10 ||
avikāryakṣayaṃ divyaṃ pariṇāmavivarjitam |
tavaitatparamaṃ rūpaṃ yanna śakyaṃ mayoditum || 11 ||
na cāsyena ca tajjihvā tāmroṣṭhādibhirucyate |
indro'pi vasavo brahmā candrārkau jyotireva ca || 12 ||
viśvāvāsaṃ viśvarūpaṃ viśveśaṃ parameśvaram |
sāṅkhyavedāntavādoktaṃ bahuśākhāsthirīkṛtam || 13 ||
anādimadhyanidhanaṃ sadasanna sadeva yat |
ekantvanekaṃ nāpyekaṃ bhavabhedasamāśritam || 14 ||
anākhyaṃ ṣaḍguṇākhyañca vargākhyaṃ triguṇāśrayam |
nānāśaktimatāmekaṃ śaktivaibhavikaṃ param || 15 ||
sukhāsukhaṃ mahāsaukhyarūpaṃ tvayi vibhāvyate |
evaṃ devi tvayā vyāptaṃ sakalaṃ niṣkalañca yat |
advaitāvasthitaṃ brahma yacca dvaite vyavasthitam || 16 ||
ye'rthā nityā ye vinaśyanti cānye
ye vā sthūlā ye ca sūkṣmātisūkṣmāḥ |
ye vā bhūmau ye'ntarīkṣe'nyato vā
teṣāṃ teṣāṃ tvatta evopalabdhiḥ || 17 ||
yaccāmūrtaṃ yacca mūrtaṃ samastaṃ
yadvā bhūteṣvekamekañca kiñcit |
yaddivyasti kṣmātale khe'nyato vā
tvatsambandhaṃ tvatsvarairvyañjanaiśca || 18 ||
iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe trayoviṃśo'dhyāye aśvatara prokta mahāsarasvatī stavam |
Sanskrit — Devanagari (original)
अश्वतर उवाच ।
जगद्धात्रीमहं देवीमारिराधयिषुः शुभाम् ।
स्तोष्ये प्रणम्य शिरसा ब्रह्मयोनिं सरस्वतीम् ॥ 1 ॥
सदसद्देवि यत्किञ्चिन्मोक्षवच्चार्थवत्पदम् ।
तत्सर्वं त्वय्यसंयोगं योगवद्देवि संस्थितम् ॥ 2 ॥
त्वमक्षरं परं देवि यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
अक्षरं परमं देवि संस्थितं परमाणुवत् ॥ 3 ॥
अक्षरं परमं ब्रह्म विश्वञ्चैतत्क्षरात्मकम् ।
दारुण्यवस्थितो वह्निर्भौमाश्च परमाणवः ॥ 4 ॥
तथा त्वयि स्थितं ब्रह्म जगच्चेदमशेषतः ।
ओङ्काराक्षरसंस्थानं यत्तु देवि स्थिरास्थिरम् ॥ 5 ॥
तत्र मात्रात्रयं सर्वमस्ति यद्देवि नास्ति च ।
त्रयो लोकास्त्रयो वेदास्त्रैविद्यं पावकत्रयम् ॥ 6 ॥
त्रीणि ज्योतींषि वर्णाश्च त्रयो धर्मागमास्तथा ।
त्रयो गुणास्त्रयः शब्दस्त्रयो वेदास्तथाश्रमाः ॥ 7 ॥
त्रयः कालास्तथावस्थाः पितरोऽहर्निशादयः ।
एतन्मात्रात्रयं देवि तव रूपं सरस्वति ॥ 8 ॥
विभिन्नदर्शिनामाद्या ब्रह्मणो हि सनातनाः ।
सोमसंस्था हविः संस्थाः पाकसंस्थाश्च सप्त याः ॥ 9 ॥
तास्त्वदुच्चारणाद्देवि क्रियन्ते ब्रह्मवादिभिः ।
अनिर्देश्यं तथा चान्यदर्धमात्रान्वितं परम् ॥ 10 ॥
अविकार्यक्षयं दिव्यं परिणामविवर्जितम् ।
तवैतत्परमं रूपं यन्न शक्यं मयोदितुम् ॥ 11 ॥
न चास्येन च तज्जिह्वा ताम्रोष्ठादिभिरुच्यते ।
इन्द्रोऽपि वसवो ब्रह्मा चन्द्रार्कौ ज्योतिरेव च ॥ 12 ॥
विश्वावासं विश्वरूपं विश्वेशं परमेश्वरम् ।
साङ्ख्यवेदान्तवादोक्तं बहुशाखास्थिरीकृतम् ॥ 13 ॥
अनादिमध्यनिधनं सदसन्न सदेव यत् ।
एकन्त्वनेकं नाप्येकं भवभेदसमाश्रितम् ॥ 14 ॥
अनाख्यं षड्गुणाख्यञ्च वर्गाख्यं त्रिगुणाश्रयम् ।
नानाशक्तिमतामेकं शक्तिवैभविकं परम् ॥ 15 ॥
सुखासुखं महासौख्यरूपं त्वयि विभाव्यते ।
एवं देवि त्वया व्याप्तं सकलं निष्कलञ्च यत् ।
अद्वैतावस्थितं ब्रह्म यच्च द्वैते व्यवस्थितम् ॥ 16 ॥
येऽर्था नित्या ये विनश्यन्ति चान्ये
ये वा स्थूला ये च सूक्ष्मातिसूक्ष्माः ।
ये वा भूमौ येऽन्तरीक्षेऽन्यतो वा
तेषां तेषां त्वत्त एवोपलब्धिः ॥ 17 ॥
यच्चामूर्तं यच्च मूर्तं समस्तं
यद्वा भूतेष्वेकमेकञ्च किञ्चित् ।
यद्दिव्यस्ति क्ष्मातले खेऽन्यतो वा
त्वत्सम्बन्धं त्वत्स्वरैर्व्यञ्जनैश्च ॥ 18 ॥
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे त्रयोविंशोऽध्याये अश्वतर प्रोक्त महासरस्वती स्तवम् ।
aśvatara uvāca |
jagaddhātrīmahaṃ devīmārirādhayiṣuḥ śubhām |
stoṣye praṇamya śirasā brahmayoniṃ sarasvatīm || 1 ||
sadasaddevi yatkiñcinmokṣavaccārthavatpadam |
tatsarvaṃ tvayyasaṃyogaṃ yogavaddevi saṃsthitam || 2 ||
tvamakṣaraṃ paraṃ devi yatra sarvaṃ pratiṣṭhitam |
akṣaraṃ paramaṃ devi saṃsthitaṃ paramāṇuvat || 3 ||
akṣaraṃ paramaṃ brahma viśvañcaitatkṣarātmakam |
dāruṇyavasthito vahnirbhaumāśca paramāṇavaḥ || 4 ||
tathā tvayi sthitaṃ brahma jagaccedamaśeṣataḥ |
oṅkārākṣarasaṃsthānaṃ yattu devi sthirāsthiram || 5 ||
tatra mātrātrayaṃ sarvamasti yaddevi nāsti ca |
trayo lokāstrayo vedāstraividyaṃ pāvakatrayam || 6 ||
trīṇi jyotīṃṣi varṇāśca trayo dharmāgamāstathā |
trayo guṇāstrayaḥ śabdastrayo vedāstathāśramāḥ || 7 ||
trayaḥ kālāstathāvasthāḥ pitaro'harniśādayaḥ |
etanmātrātrayaṃ devi tava rūpaṃ sarasvati || 8 ||
vibhinnadarśināmādyā brahmaṇo hi sanātanāḥ |
somasaṃsthā haviḥ saṃsthāḥ pākasaṃsthāśca sapta yāḥ || 9 ||
tāstvaduccāraṇāddevi kriyante brahmavādibhiḥ |
anirdeśyaṃ tathā cānyadardhamātrānvitaṃ param || 10 ||
avikāryakṣayaṃ divyaṃ pariṇāmavivarjitam |
tavaitatparamaṃ rūpaṃ yanna śakyaṃ mayoditum || 11 ||
na cāsyena ca tajjihvā tāmroṣṭhādibhirucyate |
indro'pi vasavo brahmā candrārkau jyotireva ca || 12 ||
viśvāvāsaṃ viśvarūpaṃ viśveśaṃ parameśvaram |
sāṅkhyavedāntavādoktaṃ bahuśākhāsthirīkṛtam || 13 ||
anādimadhyanidhanaṃ sadasanna sadeva yat |
ekantvanekaṃ nāpyekaṃ bhavabhedasamāśritam || 14 ||
anākhyaṃ ṣaḍguṇākhyañca vargākhyaṃ triguṇāśrayam |
nānāśaktimatāmekaṃ śaktivaibhavikaṃ param || 15 ||
sukhāsukhaṃ mahāsaukhyarūpaṃ tvayi vibhāvyate |
evaṃ devi tvayā vyāptaṃ sakalaṃ niṣkalañca yat |
advaitāvasthitaṃ brahma yacca dvaite vyavasthitam || 16 ||
ye'rthā nityā ye vinaśyanti cānye
ye vā sthūlā ye ca sūkṣmātisūkṣmāḥ |
ye vā bhūmau ye'ntarīkṣe'nyato vā
teṣāṃ teṣāṃ tvatta evopalabdhiḥ || 17 ||
yaccāmūrtaṃ yacca mūrtaṃ samastaṃ
yadvā bhūteṣvekamekañca kiñcit |
yaddivyasti kṣmātale khe'nyato vā
tvatsambandhaṃ tvatsvarairvyañjanaiśca || 18 ||
iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe trayoviṃśo'dhyāye aśvatara prokta mahāsarasvatī stavam |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.