തൈത്തിരീയ അരണ്യക - ചതുര്ഥഃ പ്രശ്നഃ
ഓം സ॒ഹ നാ॑ വവതു । സ॒ഹ നൌ॑ ഭുനക്തു ।
സ॒ഹ വീ॒ര്യ॑-ങ്കരവാവഹൈ । തേ॒ജ॒സ്വിനാ॒ വധീ॑തമസ്തു॒ മാ വി॑ദ്വിഷാ॒വഹൈ᳚ ॥
ഓം ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തിഃ॑ ॥
അമ്ഭസ്യപാരേ (4.1)
അമ്ഭ॑സ്യ പാ॒രേ ഭുവ॑നസ്യ॒ മദ്ധ്യേ॒ നാക॑സ്യ പൃ॒ഷ്ഠേ മ॑ഹ॒തോ മഹീ॑യാന് ।
ശു॒ക്രേണ॒ ജ്യോതീഗ്ം॑ഷി സമനു॒പ്രവി॑ഷ്ടഃ പ്ര॒ജാപ॑തിശ്ചരതി॒ ഗര്ഭേ॑ അ॒ന്തഃ ।
യസ്മി॑ന്നി॒ദഗ്ം സഞ്ച॒ വിചൈതി॒ സര്വം॒-യഁസ്മി॑-ന്ദേ॒വാ അധി॒ വിശ്വേ॑ നിഷേ॒ദുഃ ।
തദേ॒വ ഭൂ॒ത-ന്തദു॒ ഭവ്യ॑മാ ഇ॒ദ-ന്തദ॒ക്ഷരേ॑ പര॒മേ വ്യോ॑മന്ന് ।
യേനാ॑ വൃ॒ത-ങ്ഖഞ്ച॒ ദിവ॑-മ്മ॒ഹീഞ്ച॒ യേനാ॑ദി॒ത്യ-സ്തപ॑തി॒ തേജ॑സാ॒ ഭ്രാജ॑സാ ച ।
യമ॒ന്ത-സ്സ॑മു॒ദ്രേ ക॒വയോ॒ വയ॑ന്തി॒ യദ॒ക്ഷരേ॑ പര॒മേ പ്ര॒ജാഃ ।
യതഃ॑ പ്രസൂ॒താ ജ॒ഗതഃ॑ പ്രസൂതീ॒ തോയേ॑ന ജീ॒വാന് വ്യച॑സര്ജ॒ (വ്യസ॑സര്ജ॒) ഭൂമ്യാ᳚മ് ।
യദോഷ॑ധീഭിഃ പു॒രുഷാ᳚-ന്പ॒ശൂഗ്ശ്ച॒ വിവേ॑ശ ഭൂ॒താനി॑ ചരാച॒രാണി॑ ।
അതഃ॑ പര॒-ന്നാന്യ॒-ദണീ॑യസഹി॒ പരാ᳚-ത്പരം॒-യഁ-ന്മഹ॑തോ മ॒ഹാന്ത᳚മ് ।
യദേ॑ക-മ॒വ്യക്ത॒-മന॑ന്തരൂപം॒-വിഁശ്വ॑-മ്പുരാ॒ണ-ന്തമ॑സഃ॒ പര॑സ്താത് ॥ 1.5 (തൈ. അര. 6.1.1)
തദേ॒വര്ത-ന്തദു॑ സ॒ത്യമാ॑ഹു॒-സ്തദേ॒വ ബ്രഹ്മ॑ പര॒മ-ങ്ക॑വീ॒നാമ് ।
ഇ॒ഷ്ടാ॒പൂ॒ര്ത-മ്ബ॑ഹു॒ധാ ജാ॒ത-ഞ്ജായ॑മാനം-വിഁ॒ശ്വ-മ്ബി॑ഭര്തി॒ ഭുവ॑നസ്യ॒ നാഭിഃ॑ ।
തദേ॒വാഗ്നി-സ്തദ്വാ॒യു-സ്തഥ്സൂര്യ॒സ്തദു॑ ച॒ന്ദ്രമാഃ᳚ ।
തദേ॒വ ശു॒ക്രമ॒മൃത॒-ന്തദ്ബ്രഹ്മ॒ തദാപ॒-സ്സ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ ।
സര്വേ॑ നിമേ॒ഷാ ജ॒ജ്ഞിരേ॑ വി॒ദ്യുതഃ॒ പുരു॑ഷാ॒ദധി॑ ।
ക॒ലാ മു॑ഹൂ॒ര്താഃ കാഷ്ഠാ᳚ശ്ചാഹോ-രാ॒ത്രാശ്ച॑ സര്വ॒ശഃ ।
അ॒ര്ധ॒മാ॒സാ മാസാ॑ ഋ॒തവഃ॑ സംവഁഥ്സ॒രശ്ച॑ കല്പന്താമ് ।
സ ആപഃ॑ പ്രദു॒ഘേ ഉ॒ഭേ ഇ॒മേ അ॒ന്തരി॑ക്ഷ॒-മഥോ॒ സുവഃ॑ ।
നൈന॑-മൂ॒ര്ധ്വ-ന്ന തി॒ര്യ-ഞ്ച॒ ന മദ്ധ്യേ॒ പരി॑ജഗ്രഭത് ।
ന തസ്യേ॑ശേ॒ കശ്ച॒ന തസ്യ॑ നാമ മ॒ഹദ്യശഃ॑ ॥ 1.10 (തൈ. അര. 6.1.2)
ന സ॒ദൃംശേ॑ തിഷ്ഠതി॒ രൂപ॑മസ്യ॒ ന ചക്ഷു॑ഷാ പശ്യതി॒ കശ്ച॒നൈന᳚മ് ।
ഹൃ॒ദാ മ॑നീ॒ഷാ മന॑സാ॒-ഽഭി ക്ലൃ॑പ്തോ॒ യ ഏ॑നം-വിഁ॒ദു-രമൃ॑താ॒സ്തേ ഭ॑വന്തി ।
അ॒ദ്ഭ്യ-സ്സമ്ഭൂ॑തോ ഹിരണ്യഗ॒ര്ഭ ഇത്യ॒ഷ്ടൌ ।
ഏ॒ഷ ഹി ദേ॒വഃ പ്ര॒ദിശോ-ഽനു॒ സര്വാഃ॒ പൂര്വോ॑ ഹി ജാ॒ത-സ്സ ഉ॒ ഗര്ഭേ॑ അ॒ന്തഃ ।
സ വി॒ജായ॑മാന-സ്സജനി॒ഷ്യമാ॑ണഃ പ്ര॒ത്യം-മുഖാ᳚ സ്തിഷ്ഠതി വി॒ശ്വതോ॑മുഖഃ ।
വി॒ശ്വത॑ശ്ച-ക്ഷുരു॒ത വി॒ശ്വതോ॑ മുഖോ വി॒ശ്വതോ॑ ഹസ്ത ഉ॒ത വി॒ശ്വത॑സ്പാത് ।
സ-മ്ബാ॒ഹുഭ്യാ॒-ന്നമ॑തി॒ സ-മ്പത॑ത്രൈ॒-ര്ദ്യാവാ॑ പൃഥി॒വീ ജ॒നയ॑-ന്ദേ॒വ ഏകഃ॑ ।
വേ॒നസ്ത-ത്പശ്യ॒ന്. വിശ്വാ॒ ഭുവ॑നാനി വി॒ദ്വാന്. യത്ര॒ വിശ്വ॒-മ്ഭവ॒ത്യേക॑-നീലമ് ।
യസ്മി॑ന്നി॒ദഗ്ം സഞ്ച॒ വിചൈക॒ഗ്ം॒ സ ഓതഃ॒ പ്രോത॑ശ്ച വി॒ഭുഃ പ്ര॒ജാസു॑ ।
പ്രതദ്വോ॑ചേ അ॒മൃത॒ന്നു വി॒ദ്വാ-ന്ഗ॑ന്ധ॒ര്വോ നാമ॒ നിഹി॑ത॒-ങ്ഗുഹാ॑സു ॥ 1.15 (തൈ. അര. 6.1.3)
ത്രീണി॑ പ॒ദാ നിഹി॑താ॒ ഗുഹാ॑സു॒ യസ്തദ്വേദ॑ സവി॒തുഃ പി॒താ-ഽസ॑ത് ।
സ നോ॒ ബന്ധു॑-ര്ജനി॒താ സ വി॑ധാ॒താ ധാമാ॑നി॒ വേദ॒ ഭുവ॑നാനി॒ വിശ്വാ᳚ ।
യത്ര॑ ദേ॒വാ അ॒മൃത॑മാന-ശാ॒നാസ്തൃ॒തീയേ॒ ധാമാ᳚ന്യ॒-ഭ്യൈര॑യന്ത ।
പരി॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ യ॑ന്തി സ॒ദ്യഃ പരി॑ ലോ॒കാ-ന്പരി॒ ദിശഃ॒ പരി॒ സുവഃ॑ ।
ഋ॒തസ്യ॒ തന്തും॑-വിഁതതം-വിഁ॒ചൃത്യ॒ തദ॑പശ്യ॒-ത്തദ॑ഭവ-ത്പ്ര॒ജാസു॑ ।
പ॒രീത്യ॑ ലോ॒കാ-ന്പ॒രീത്യ॑ ഭൂ॒താനി॑ പ॒രീത്യ॒ സര്വാഃ᳚ പ്ര॒ദിശോ॒ ദിശ॑ശ്ച ।
പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്രഥമ॒ജാ ഋ॒തസ്യാ॒ത്മനാ॒-ഽഽത്മാന॑-മ॒ഭി-സമ്ബ॑ഭൂവ ।
സദ॑സ॒സ്പതി॒-മദ്ഭു॑ത-മ്പ്രി॒യമിന്ദ്ര॑സ്യ॒ കാമ്യ᳚മ് ।
സനി॑-മ്മേ॒ധാ മ॑യാസിഷമ് ।
ഉദ്ദീ᳚പ്യസ്വ ജാതവേദോ ഽപ॒ഘ്നന്നിര്-ഋ॑തി॒-മ്മമ॑ ॥ 1.19 (തൈ. അര. 6.1.4)
പ॒ശൂഗ്ശ്ച॒ മഹ്യ॒മാവ॑ഹ॒ ജീവ॑നഞ്ച॒ ദിശോ॑ ദിശ ।
മാനോ॑ ഹിഗ്ംസീ ജ്ജാതവേദോ॒ ഗാമശ്വ॒-മ്പുരു॑ഷ॒-ഞ്ജഗ॑ത് ।
അബി॑ഭ്ര॒ദഗ്ന॒ ആഗ॑ഹി ശ്രി॒യാ മാ॒ പരി॑പാതയ ॥ 1.21 (തൈ. അര. 6.1.5)
ഗായത്രീ മന്ത്രാഃ (4.2)
പുരു॑ഷസ്യ വിദ്മ സഹസ്രാ॒ക്ഷസ്യ॑ മഹാദേ॒വസ്യ॑ ധീമഹി । തന്നോ॑ രുദ്രഃ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് ॥
തത്പുരു॑ഷായ വി॒ദ്മഹേ॑ മഹാദേ॒വായ॑ ധീമഹി । തന്നോ॑ രുദ്രഃ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് ॥
തത്പുരു॑ഷായ വി॒ദ്മഹേ॑ വക്രതു॒ണ്ഡായ॑ ധീമഹി । തന്നോ॑ ദന്തിഃ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് ॥
തത്പുരു॑ഷായ വി॒ദ്മഹേ॑ ചക്രതു॒ണ്ഡായ॑ ധീമഹി । തന്നോ॑ നന്ദിഃ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് ॥
തത്പുരു॑ഷായ വി॒ദ്മഹേ॑ മഹാസേ॒നായ॑ ധീമഹി । തന്നഃ॑ ഷണ്മുഖഃ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് ॥
തത്പുരു॑ഷായ വി॒ദ്മഹേ॑ സുവര്ണപ॒ക്ഷായ॑ ധീമഹി । തന്നോ॑ ഗരുഡഃ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് ॥
വേ॒ദാ॒ത്മ॒നായ॑ വി॒ദ്മഹേ॑ ഹിരണ്യഗ॒ര്ഭായ॑ ധീമഹി । തന്നോ᳚ ബ്രഹ്മ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് ॥
നാ॒രാ॒യ॒ണായ॑ വി॒ദ്മഹേ॑ വാസുദേ॒വായ॑ ധീമഹി । തന്നോ॑ വിഷ്ണുഃ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് ॥
വ॒ജ്ര॒ന॒ഖായ॑ വി॒ദ്മഹേ॑ തീക്ഷ്ണ-ദ॒ഗ്ഗ്॒ഷ്ട്രായ॑ ധീമഹി । തന്നോ॑ നാരസിഗ്ംഹഃ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് ॥
ഭാ॒സ്ക॒രായ॑ വി॒ദ്മഹേ॑ മഹദ്ദ്യുതിക॒രായ॑ ധീമഹി । തന്നോ॑ ആദിത്യഃ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് ॥
വൈ॒ശ്വാ॒ന॒രായ॑ വി॒ദ്മഹേ॑ ലാലീ॒ലായ॑ ധീമഹി । തന്നോ॑ അഗ്നിഃ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് ॥
കാ॒ത്യാ॒യ॒നായ॑ വി॒ദ്മഹേ॑ കന്യകു॒മാരി॑ ധീമഹി । തന്നോ॑ ദുര്ഗിഃ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് ॥ 1.33 (തൈ. അര. 6.1.5-7)
ദൂര്വാ സൂക്തം (4.3)
സ॒ഹ॒സ്ര॒പര॑മാ ദേ॒വീ॒ ശ॒തമൂ॑ലാ ശ॒താങ്കു॑രാ ।
സര്വഗ്ം॑ ഹരതു॑ മേ പാ॒പ॒-ന്ദൂ॒ര്വാ ദുഃ॑സ്വപ്ന॒ നാശ॑നീ ।
കാണ്ഡാ᳚-ത്കാണ്ഡാ-ത്പ്ര॒രോഹ॑ന്തീ॒ പരു॑ഷഃ പരുഷഃ॒ പരി॑ ।
ഏ॒വാ നോ॑ ദൂര്വേ॒ പ്രത॑നു സ॒ഹസ്രേ॑ണ ശ॒തേന॑ ച ।
യാ ശ॒തേന॑ പ്രത॒നോഷി॑ സ॒ഹസ്രേ॑ണ വി॒രോഹ॑സി ।
തസ്യാ᳚സ്തേ ദേവീഷ്ടകേ വി॒ധേമ॑ ഹ॒വിഷാ॑ വ॒യമ് ।
അശ്വ॑ക്രാ॒ന്തേ ര॑ഥക്രാ॒ന്തേ॒ വി॒ഷ്ണുക്രാ᳚ന്തേ വ॒സുന്ധ॑രാ ।
ശിരസാ॑ ധാര॑യിഷ്യാ॒മി॒ ര॒ക്ഷ॒സ്വ മാ᳚-മ്പദേ॒ പദേ ॥ 1.37 (തൈ. അര. 6.1.8)
മൃത്തികാ സൂക്തമ് (4.4)
ഭൂമി-ര്ധേനു-ര്ധരണീ ലോ॑കധാ॒രിണീ ।
ഉ॒ധൃതാ॑-ഽസി വ॑രാഹേ॒ണ॒ കൃ॒ഷ്ണേ॒ന ശ॑ത ബാ॒ഹുനാ ।
മൃ॒ത്തികേ॑ ഹന॑ മേ പാ॒പം॒-യഁ॒ന്മ॒യാ ദു॑ഷ്കൃത॒-ങ്കൃതമ് ।
മൃ॒ത്തികേ᳚ ബ്രഹ്മ॑ദത്താ॒-ഽസി॒ കാ॒ശ്യപേ॑നാഭി॒മന്ത്രി॑താ ।
മൃ॒ത്തികേ॑ ദേഹി॑ മേ പു॒ഷ്ടി॒-ന്ത്വ॒യി സ॑ര്വ-മ്പ്ര॒തിഷ്ഠി॑തമ് ॥ 1.39
മൃ॒ത്തികേ᳚ പ്രതിഷ്ഠി॑തേ സ॒ര്വ॒-ന്ത॒ന്മേ നി॑ര്ണുദ॒ മൃത്തി॑കേ ।
തയാ॑ ഹ॒തേന॑ പാപേ॒ന॒ ഗ॒ച്ഛാ॒മി പ॑രമാ॒-ങ്ഗതിമ് ॥ 1.40 (തൈ. അര. 6.1.9)
ശത്രുജയ മന്ത്രാഃ (4.5)
യത॑ ഇന്ദ്ര॒ ഭയാ॑മഹേ॒ തതോ॑ നോ॒ അഭ॑യ-ങ്കൃധി ।
മഘ॑വന് ഛ॒ഗ്ധി തവ॒ തന്ന॑ ഊ॒തയേ॒ വിദ്വിഷോ॒ വിമൃധോ॑ ജഹി ।
സ്വ॒സ്തി॒ദാ വി॒ശസ്പതി॑-ര്വൃത്ര॒ഹാ വിമൃധോ॑ വ॒ശീ ।
വൃഷേന്ദ്രഃ॑ പു॒ര ഏ॑തു ന-സ്സ്വസ്തി॒ദാ അ॑ഭയങ്ക॒രഃ ।
സ്വ॒സ്തി ന॒ ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ദ്ധശ്ര॑വാ-സ്സ്വ॒സ്തി നഃ॑ പൂ॒ഷാ വി॒ശ്വവേ॑ദാഃ ।
സ്വ॒സ്തി ന॒സ്താര്ക്ഷ്യോ॒ അരി॑ഷ്ടനേമി-സ്സ്വ॒സ്തി നോ॒ ബൃഹ॒സ്പതി॑-ര്ദധാതു ।
ആപാ᳚ന്ത-മന്യുസ്തൃ॒പല॑പ്രഭര്മാ॒ ധുനി॒-ശ്ശിമീ॑വാം॒-ഛരു॑മാഗ്ം ഋജീ॒ഷീ ।
സോമോ॒ വിശ്വാ᳚ന്യത॒സാ വനാ॑നി॒ നാര്വാഗിന്ദ്ര॑-മ്പ്രതി॒മാനാ॑നി ദേഭുഃ ॥ 1.44
ബ്രഹ്മ॑ ജജ്ഞാ॒ന-മ്പ്ര॑ഥ॒മ-മ്പു॒രസ്താ॒-ദ്വിസീ॑മ॒ത-സ്സു॒രുചോ॑ വേ॒ന ആ॑വഃ ।
സ ബു॒ധ്നിയാ॑ ഉപ॒മാ അ॑സ്യ വി॒ഷ്ഠാ-സ്സ॒തശ്ച॒ യോനി॒-മസ॑തശ്ച॒ വിവഃ॑ ।
സ്യോ॒നാ പൃ॑ഥിവി॒ ഭവാ॑ നൃക്ഷ॒രാ നി॒വേശ॑നീ । യച്ഛാ॑ ന॒-ശ്ശര്മ॑ സ॒പ്രഥാഃ᳚ ।
ഗ॒ന്ധ॒ദ്വാ॒രാ-ന്ദു॑രാധ॒ര്ഷാ॒-ന്നി॒ത്യപു॑ഷ്ടാ-ങ്കരീ॒ഷിണീ᳚മ് ।
ഈ॒ശ്വരീഗ്ം॑ സര്വ॑ഭൂതാ॒നാ॒-ന്താമി॒ഹോപ॑ഹ്വയേ॒ ശ്രിയമ് ।
ശ്രീ᳚ര്മേ ഭ॒ജതു । അലക്ഷ്മീ᳚ര്മേ ന॒ശ്യതു ।
വിഷ്ണു॑മുഖാ॒ വൈ ദേ॒വാ-ശ്ഛന്ദോ॑-ഭിരി॒മാംല്ലോഁ॒കാ-ന॑നപജ॒യ്യ-മ॒ഭ്യ॑ജയന്ന് ।
മ॒ഹാഗ്ം ഇന്ദ്രോ॒ വജ്ര॑ബാഹു-ഷ്ഷോഡ॒ശീ ശര്മ॑ യച്ഛതു ॥ 1.48 (തൈ. അര. 6.1.10)
സ്വ॒സ്തി നോ॑ മ॒ഘവാ॑ കരോതു॒ ഹന്തു॑ പാ॒പ്മാനം॒-യോഁ᳚-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി॑ ।
സോ॒മാന॒ഗ്ഗ്॒ സ്വര॑ണ-ങ്കൃണു॒ഹി ബ്ര॑ഹ്മണസ്പതേ ।
ക॒ക്ഷീവ॑ന്തം॒-യഁ ഔ॑ശി॒ജമ് ।
ശരീ॑രം-യഁജ്ഞശമ॒ല-ങ്കുസീ॑ദ॒-ന്തസ്മി᳚-ന്ഥ്സീദതു॒ യോ᳚-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി॑ ।
ചര॑ണ-മ്പ॒വിത്രം॒-വിഁത॑ത-മ്പുരാ॒ണം-യേഁന॑ പൂ॒ത-സ്തര॑തി ദുഷ്കൃ॒താനി॑ ।
തേന॑ പ॒വിത്രേ॑ണ ശു॒ദ്ധേന॑ പൂ॒താ അതി॑ പാ॒പ്മാന॒-മരാ॑തി-ന്തരേമ ।
സ॒ജോഷാ॑ ഇന്ദ്ര॒ സഗ॑ണോ മ॒രുദ്ഭി॒-സ്സോമ॑-മ്പിബ വൃത്രഹഞ്ഛൂര വി॒ദ്വാന് ।
ജ॒ഹി ശത്രൂ॒ഗ്ം॒ രപ॒ മൃധോ॑ നുദ॒സ്വാഥാഭ॑യ-ങ്കൃണുഹി വി॒ശ്വതോ॑ നഃ ।
സു॒മി॒ത്രാ ന॒ ആപ॒ ഓഷ॑ധയ-സ്സന്തു ദുര്മി॒ത്രാസ്തസ്മൈ॑ ഭൂയാസു॒-ര്യാ᳚-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി॒ യഞ്ച॑ വ॒യ-ന്ദ്വി॒ഷ്മഃ । 1.53 (തൈ. അര. 6.1.11)
ആപോ॒ ഹിഷ്ഠാ മ॑യോ॒ ഭുവ॒സ്താ ന॑ ഊ॒ര്ജേ ദ॑ധാതന ।
മ॒ഹേരണാ॑യ॒ ചക്ഷ॑സേ ।
യോ വഃ॑ ശി॒വത॑മോ॒ രസ॒-സ്തസ്യ॑ ഭാജയതേ॒ ഹ നഃ॑ ।
ഉ॒ശ॒തീ-രി॑വ മാ॒തരഃ॑ ।
തസ്മാ॒ അര॑ങ്ഗമാമവോ॒ യസ്യ॒ ക്ഷയാ॑യ॒ ജിന്വ॑ഥ ।
ആപോ॑ ജ॒നയ॑ഥാ ച നഃ ॥ 1.54 (തൈ. അര. 6.1.12)
അഘമര്ഷണ സൂക്തമ് (4.6)
ഹിര॑ണ്യശൃങ്ഗം॒-വഁരു॑ണ॒-മ്പ്രപ॑ദ്യേ തീ॒ര്ഥ-മ്മേ॑ ദേഹി॒ യാചി॑തഃ ।
യ॒ന്മയാ॑ ഭു॒ക്ത-മ॒സാധൂ॑നാ-മ്പാ॒പേഭ്യ॑ശ്ച പ്ര॒തിഗ്ര॑ഹഃ ।
യന്മേ॒ മന॑സാ വാ॒ചാ॒ ക॒ര്മ॒ണാ വാ ദു॑ഷ്കൃത॒-ങ്കൃതമ് ।
തന്ന॒ ഇന്ദ്രോ॒ വരു॑ണോ॒ ബൃഹ॒സ്പതിഃ॑ സവി॒താ ച॑ പുനന്തു॒ പുനഃ॑ പുനഃ ।
നമോ॒-ഽഗ്നയേ᳚-ഽഫ്സു॒മതേ॒ നമ॒ ഇന്ദ്രാ॑യ॒ നമോ॒ വരു॑ണായ॒ നമോ വാരുണ്യൈ॑ നമോ॒-ഽദ്ഭ്യഃ ॥ 1.57
യദ॒പാ-ങ്ക്രൂ॒രം-യഁദ॑മേ॒ദ്ധ്യം-യഁദ॑ശാ॒ന്ത-ന്തദപ॑ഗച്ഛതാത് ।
അ॒ത്യാ॒ശ॒നാ-ദ॑തീപാ॒നാ॒-ദ്യ॒ച്ച ഉ॒ഗ്രാ-ത്പ്ര॑തി॒ഗ്രഹാ᳚ത് ।
തന്നോ॒ വരു॑ണോ രാ॒ജാ॒ പാ॒ണിനാ᳚ ഹ്യവ॒മര്ശ॑തു ।
സോ॑-ഽഹമ॑പാ॒പോ വി॒രജോ॒ നിര്മു॒ക്തോ മു॑ക്തകി॒ല്ബിഷഃ ।
നാക॑സ്യ പൃ॒ഷ്ഠമാരു॑ഹ്യ॒ ഗച്ഛേ॒-ദ്ബ്രഹ്മ॑സലോ॒കതാമ് ।
യശ്ചാ॒॑ഫ്സു വരു॑ണ॒-സ്സ പു॒നാത്വ॑ഘമര്ഷ॒ണഃ ।
ഇ॒മ-മ്മേ॑ ഗങ്ഗേ യമുനേ സരസ്വതി॒ ശുതു॑ദ്രി॒ സ്തോമഗ്ം॑ സചതാ॒ പരു॒ഷ്ണിയാ ।
അ॒സി॒ക്നി॒യാ മ॑രുദ്വൃധേ വി॒തസ്ത॒യാ-ഽഽര്ജീ॑കീയേ ശൃണു॒ഹ്യാ സു॒ഷോമ॑യാ ।
ഋ॒തഞ്ച॑ സ॒ത്യഞ്ചാ॒-ഭീ᳚ദ്ധാ॒ ത്തപ॒സോ-ഽദ്ധ്യ॑ജായത ।
തതോ॒ രാത്രി॑-രജായത॒ തതഃ॑ സമു॒ദ്രോ അ॑ര്ണ॒വഃ ॥ 1.63 (തൈ. അര. 6.1.13)
സ॒മു॒ദ്രാ-ദ॑ര്ണ॒വാ-ദധി॑ സംവഁഥ്സ॒രോ അ॑ജായത ।
അ॒ഹോ॒രാ॒ത്രാണി॑ വി॒ദധ॒-ദ്(മി॒ദധ॒ദ്) വിശ്വ॑സ്യ മിഷ॒തോ വ॒ശീ ।
ഊ॒ര്യാ॒ച॒ന്ദ്ര॒മസൌ॑ ധാ॒താ യ॑ഥാ പൂ॒ര്വ മ॑കല്പയത് ।
ദിവ॑ഞ്ച പൃഥി॒വീ-ഞ്ചാ॒ന്തരി॑ക്ഷ॒ മഥോ॒ സുവഃ॑ ।
യ-ത്പൃ॑ഥി॒വ്യാഗ്ം രജ॑സ്സ്വ॒ മാന്തരി॑ക്ഷേ വി॒രോദ॑സീ ।
ഇ॒മാഗ് സ്തദാ॒പോ വ॑രുണഃ പു॒നാത്വ॑ഘമര്ഷ॒ണഃ ।
പു॒നന്തു॒ വസ॑വഃ പു॒നാതു॒ വരു॑ണഃ പു॒നാത്വ॑ഘമര്ഷ॒ണഃ ।
ഏ॒ഷ ഭൂ॒തസ്യ॑ മ॒ദ്ധ്യേ ഭുവ॑നസ്യ ഗോ॒പ്താ ।
ഏ॒ഷ പു॒ണ്യകൃ॑താം-ലോഁ॒കാ॒നേ॒ഷ മൃ॒ത്യോര്-ഹി॑ര॒ണ്മയ᳚മ് ।
ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വ്യോര്-ഹി॑ര॒ണ്മയ॒ഗ്ം॒ സഗ്ഗ്ശ്രി॑ത॒ഗ്ം॒ സുവഃ॑ । 1.66 (തൈ. അര. 6.1.14)
സ ന॒-സ്സുവ॒-സ്സഗ്ം ശി॑ശാധി ।
ആര്ദ്ര॒-ഞ്ജ്വല॑തി॒ ജ്യോതി॑-ര॒ഹമ॑സ്മി ।
ജ്യോതി॒-ര്ജ്വല॑തി॒ ബ്രഹ്മാ॒ഹമ॑സ്മി ।
യോ॑-ഽഹമ॑സ്മി॒ ബ്രഹ്മാ॒ഹമ॑സ്മി ।
അ॒ഹമ॑സ്മി॒ ബ്രഹ്മാ॒ഹമ॑സ്മി ।
അ॒ഹമേ॒വാഹ-മ്മാ-ഞ്ജു॑ഹോമി॒ സ്വാഹാ᳚ ।
അ॒കാ॒ര്യ॒-കാ॒ര്യ॑വ കീ॒ര്ണീ സ്തേ॒നോ ഭ്രൂ॑ണ॒ഹാ ഗു॑രുത॒ല്പഗഃ ।
വരു॑ണോ॒-ഽപാമ॑ഘമര്ഷ॒ണ-സ്തസ്മാ᳚-ത്പാ॒പാ-ത്പ്രമു॑ച്യതേ ।
ര॒ജോഭൂമി॑സ്ത്വ॒മാഗ്ം രോദ॑യസ്വ॒ പ്രവ॑ദന്തി॒ ധീരാഃ᳚ ।
ആക്രാ᳚ന്-ഥ്സമു॒ദ്രഃ പ്ര॑ഥ॒മേ വിധ॑ര്മ-ഞ്ജ॒നയ॑-ന്പ്ര॒ജാ ഭുവ॑നസ്യ॒ രാജാ᳚ ।
വൃഷാ॑ പ॒വിത്രേ॒ അധി॒സാനോ॒ അവ്യേ॑ ബൃ॒ഹ-ഥ്സോമോ॑ വാവൃധേ സുവാ॒ന ഇന്ദുഃ॑ ॥ 1.70
(പുര॑സ്താ॒--ദ്യശോ॒ - ഗുഹാ॑സു॒ - മമ॑ - ചക്രതു॒ണ്ഡായ॑ ധീമഹി - തീക്ഷദ॒ഗ്ഗ്॒ഷ്ഠ്രായ॑ ധീമഹി॒ - പരി॑ - പ്ര॒തിഷ്ഠി॑തം - ദേഭു--ര് യച്ഛതു - ദധാതനാ॒- ദ്ഭ്യോ᳚ - ഽര്ണ॒വഃ - സുവോ॒ - രാജൈക॑-ഞ്ച) (ആ1)
ദുര്ഗാ സൂക്തമ് (4.7)
ജാ॒തവേ॑ദസേ സുനവാമ॒ സോമ॑-മരാതീയ॒തോ നിദ॑ഹാതി॒ വേദഃ॑ ।
സ നഃ॑ പര്ഷ॒ദതി॑ ദു॒ര്ഗാണി॒ വിശ്വാ॑ നാ॒വേവ॒ സിന്ധു॑-ന്ദുരി॒താ-ഽത്യ॒ഗ്നിഃ ।
താമ॒ഗ്നിവ॑ര്ണാ॒-ന്തപ॑സാ ജ്വല॒ന്തീം-വൈഁ॑രോച॒നീ-ങ്ക॑ര്മഫ॒ലേഷു॒ ജുഷ്ടാ᳚മ് ।
ദു॒ര്ഗാ-ന്ദേ॒വീഗ്ം ശര॑ണമ॒ഹ-മ്പ്രപ॑ദ്യേ സു॒തര॑സി തരസേ॒ നമഃ॑ ।
അഗ്നേ॒ ത്വ-മ്പാ॑രയാ॒ നവ്യോ॑ അ॒സ്മാന്-ഥ്സ്വ॒സ്തി-ഭി॒രതി॑ ദു॒ര്ഗാണി॒ വിശ്വാ᳚ ।
പൂശ്ച॑ പൃ॒ഥ്വീ ബ॑ഹു॒ലാ ന॑ ഉ॒ര്വീ ഭവാ॑ തോ॒കായ॒ തന॑യായ॒ ശംയോഁഃ ।
വിശ്വാ॑നി നോ ദു॒ര്ഗഹാ॑ ജാതവേദ॒-സ്സിന്ധു॒-ന്ന നാ॒വാ ദു॑രി॒താ-ഽതി॑പര്ഷി ।
അഗ്നേ॑ അത്രി॒വ-ന്മന॑സാ ഗൃണാ॒നോ᳚-ഽസ്മാക॑-മ്ബോദ്ധ്യവി॒താ ത॒നൂനാ᳚മ് ।
പൃ॒ത॒നാ॒ജിത॒ഗ്ം॒ സഹ॑മാന-മു॒ഗ്രമ॒ഗ്നിഗ്ം ഹു॑വേമ പര॒മാ-ഥ്സ॒ധസ്ഥാ᳚ത് ।
സ നഃ॑ പര്ഷ॒ദതി॑ ദു॒ര്ഗാണി॒ വിശ്വാ॒ ക്ഷാമ॑ദ്ദേ॒വോ അതി॑ ദുരി॒താ-ഽത്യ॒ഗ്നിഃ ।
പ്ര॒ത്നോഷി॑-ക॒മീഡ്യോ॑ അദ്ധ്വ॒രേഷു॑ സ॒നാച്ച॒ ഹോതാ॒ നവ്യ॑ശ്ച॒ സഥ്സി॑ ।
സ്വാഞ്ചാ᳚ഗ്നേ ത॒നുവ॑-മ്പി॒പ്രയ॑സ്വാ॒സ്മഭ്യ॑ഞ്ച॒ സൌഭ॑ഗ॒മായ॑ജസ്വ ।
ഗോഭി॒-ര്ജുഷ്ട॑മ॒യുജോ॒ നിഷി॑ക്ത॒-ന്തവേ᳚ന്ദ്ര വിഷ്ണോ॒-രനു॒സഞ്ച॑രേമ ।
നാക॑സ്യ പൃ॒ഷ്ഠമ॒ഭി സം॒വഁസാ॑നോ॒ വൈഷ്ണ॑വീം-ലോഁ॒ക ഇ॒ഹ മാ॑ദയന്താമ് ॥ 2.7 (ദു॒രി॒താ-ഽത്യ॒ഗ്നിശ്ച॒ത്വാരി॑ ച) (തൈ. അര. 6.2.1)
[ ഓ-ങ്കാ॒ത്യാ॒യ॒നായ॑ വി॒ദ്മഹേ॑ കന്യകു॒മാരി॑ ധീമഹി । തന്നോ॑ ദുര്ഗിഃ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് ॥ ]
വ്യാഹൃതി ഹോമ മന്ത്രാഃ (4.8)
ഭൂ-രന്ന॑-മ॒ഗ്നയേ॑ പൃഥി॒വ്യൈ സ്വാഹാ॒, ഭുവോ-ഽന്നം॑-വാഁ॒യവേ॒-ഽന്തരി॑ക്ഷായ॒ സ്വാഹാ॒, സുവ॒രന്ന॑-മാദി॒ത്യായ॑ ദി॒വേ സ്വാഹാ॒, ഭൂര്ഭുവ॒സ്സുവ॒-രന്ന॑-ഞ്ച॒ന്ദ്രമ॑സേ ദി॒ഗ്ഭ്യ-സ്സ്വാഹാ॒, നമോ॑ ദേ॒വേഭ്യഃ॑ സ്വ॒ധാ പി॒തൃഭ്യോ॒ ഭൂര്ഭുവ॒സ്സുവ॒-രന്ന॒മോമ് ॥ 3.1 (തൈ. അര. 6.3.1)
ഭൂ-ര॒ഗ്നയേ॑ പൃഥി॒വ്യൈ സ്വാഹാ॒, ഭുവോ॑ വാ॒യവേ॒-ഽന്തരി॑ക്ഷായ॒ സ്വാഹാ॒ ,
സുവ॑രാദി॒ത്യായ॑ ദി॒വേ സ്വാഹാ॒, ഭൂ-ര്ഭുവ॒സ്സുവ॑-ശ്ച॒ന്ദ്രമ॑സേ ദി॒ഗ്ഭ്യ-സ്സ്വാഹാ॒,
നമോ॑ ദേ॒വേഭ്യഃ॑ സ്വ॒ധാ പി॒തൃഭ്യോ॒ ഭൂര്ഭുവ॒സ്സുവ॒-രഗ്ന॒ ഓമ് ॥ 4.1
ഭൂ-ര॒ഗ്നയേ॑ ച പൃഥി॒വ്യൈ ച॑ മഹ॒തേ ച॒ സ്വാഹാ॒,
ഭുവോ॑ വാ॒യവേ॑ ചാ॒ന്തരി॑ക്ഷായ ച മഹ॒തേ ച॒ സ്വാഹാ॒,
സുവ॑രാദി॒ത്യായ॑ ച ദി॒വേ ച॑ മഹ॒തേ ച॒ സ്വാഹാ॒,
ഭൂ-ര്ഭുവ॒സ്സുവ॑-ശ്ച॒ന്ദ്രമ॑സേ ച॒ നക്ഷ॑ത്രേഭ്യശ്ച ദി॒ഗ്ഭ്യശ്ച॑ മഹ॒തേ ച॒ സ്വാഹാ॒,
നമോ॑ ദേ॒വേഭ്യഃ॑ സ്വ॒ധാ പി॒തൃഭ്യോ॒ ഭൂര്ഭുവ॒സ്സുവ॒-ര്മഹ॒രോമ് ॥ 5.1 (തൈ. അര. 6.4.1)
ജ്ഞാനപ്രാപ്ത്യര്ഥാ ഹോമമന്ത്രാഃ (4.9)
പാഹി നോ അഗ്ന ഏന॑സേ സ്വാ॒ഹാ ।
പാഹി നോ വിശ്വവേദ॑സേ സ്വാ॒ഹാ ।
യജ്ഞ-മ്പാഹി വിഭാവ॑സോ സ്വാ॒ഹാ ।
സര്വ-മ്പാഹി ശതക്ര॑തോ സ്വാ॒ഹാ ॥ 6.1 (തൈ. അര. 6.7.1)
പാ॒ഹി നോ॑ അഗ്ന॒ ഏക॑യാ ।
പാ॒ഹ്യു॑ത ദ്വി॒തീയ॑യാ ।
പാ॒ഹ്യൂര്ജ॑-ന്തൃ॒തീയ॑യാ ।
പാ॒ഹി ഗീ॒ര്ഭി-ശ്ച॑ത॒സൃഭി॑-ര്വസോ॒ സ്വാഹാ᳚ ॥ 7.1 (തൈ. അര. 6.6.1)
വേദാവിസ്മരണായ ജപമന്ത്രാഃ (4.10)
യ-ശ്ഛന്ദ॑സാ-മൃഷ॒ഭോ വി॒ശ്വരൂ॑പ॒-ശ്ഛന്ദോ᳚ഭ്യ॒-ശ്ഛന്ദാഗ്॑സ്യാ വി॒വേശ॑ ।
സചാഗ്ം ശിക്യഃ പുരോ വാചോ॑പനി॒ഷ-ദിന്ദ്രോ᳚ ജ്യേ॒ഷ്ഠ ഇ॑ന്ദ്രി॒യായ॒ ഋഷി॑ഭ്യോ॒ നമോ॑ ദേ॒വേഭ്യഃ॑ സ്വ॒ധാ പി॒തൃഭ്യോ॒ ഭൂര്ഭുവ॒സ്സുവ॒-ശ്ഛന്ദ॒ ഓമ് ॥ 8.1 (തൈ. അര. 6.8.1)
നമോ॒ ബ്രഹ്മ॑ണേ ധാ॒രണ॑-മ്മേ അ॒സ്ത്വ-നി॑രാകരണം-ധാ॒രയി॑താ ഭൂയാസ॒-ങ്കര്ണ॑യോ-ശ്ശ്രു॒ത-മ്മാച്യോ᳚ഢ്വ॒-മ്മമാ॒മുഷ്യ॒ ഓമ് ॥ 9.1 (തൈ. അര. 6.9.1)
തപഃ പ്രശംസാ (4.11)
ഋ॒ത-ന്തപഃ॑ സ॒ത്യ-ന്തപഃ॑ ശ്രു॒ത-ന്തപഃ॑ ശാ॒ന്ത-ന്തപോ॒ ദമ॒ സ്തപ॒-ശ്ശമ॒സ്തപോ॒ ദാന॒-ന്തപോ॒ യജ്ഞ॒-ന്തപോ॒ ഭൂര്ഭുവ॒സ്സുവ॒-ര്ബ്രഹ്മൈ॒-തദുപാ᳚സ്യൈ॒-തത്തപഃ॑ ॥ 10.1 (തൈ. അര. 6.10.1)
വിഹിതാചരണ പ്രശംസാ നിഷിദ്ധാചരണ നിന്ദാ ച (4.12)
യഥാ॑ വൃ॒ക്ഷസ്യ॑ സ॒പുംഷ്പി॑തസ്യ ദൂ॒രാ-ദ്ഗ॒ന്ധോ വാ᳚ത്യേ॒വ-മ്പുണ്യ॑സ്യ ക॒ര്മണോ॑ ദൂ॒രാ-ദ്ഗ॒ന്ധോ വാ॑തി॒ യഥാ॑-ഽസിധാ॒രാ-ങ്ക॒ര്തേ-ഽവ॑ഹിതാ-മവ॒ക്രാമേ॒ യദ്യുവേ॒ യുവേ॒ ഹവാ॑ വി॒ഹ്വയി॑ഷ്യാമി ക॒ര്ത-മ്പ॑തിഷ്യാ॒മീത്യേ॒വ-മ॒മൃതാ॑-ദാ॒ത്മാന॑-ഞ്ജു॒ഗുഫ്സേ᳚ത് ॥ 11.1 (തൈ. അര. 6.11.1)
ദഹര വിദ്യാ (4.13)
അ॒ണോ-രണീ॑യാ-ന്മഹ॒തോ മഹീ॑യാ-നാ॒ത്മാ ഗുഹാ॑യാ॒-ന്നിഹി॑തോ-ഽസ്യ ജ॒ന്തോഃ ।
തമ॑ക്രതു-മ്പശ്യതി വീതശോ॒കോ ധാ॒തുഃ പ്ര॒സാദാ᳚-ന്മഹി॒മാന॑മീശമ് ।
സ॒പ്ത പ്രാ॒ണാഃ പ്ര॒ഭവ॑ന്തി॒ തസ്മാ᳚-ഥ്സ॒പ്താര്ചിഷഃ॑ സ॒മിധഃ॑ സ॒പ്ത ജി॒ഹ്വാഃ ।
സ॒പ്ത ഇ॒മേ ലോ॒കാ യേഷു॒ ചര॑ന്തി പ്രാ॒ണാ ഗു॒ഹാശ॑യാ॒-ന്നിഹി॑താ-സ്സ॒പ്ത സ॑പ്ത ।
അതഃ॑ സമു॒ദ്രാ ഗി॒രയ॑ശ്ച॒ സര്വേ॒-ഽസ്മാ-ഥ്സ്യന്ദ॑ന്തേ॒ സിന്ധ॑വ॒-സ്സര്വ॑രൂപാഃ ।
അത॑ശ്ച॒ വിശ്വാ॒ ഓഷ॑ധയോ॒ രസാ᳚ച്ച॒ യേനൈ॑ഷ ഭൂ॒ത-സ്തി॑ഷ്ഠത്യന്തരാ॒ത്മാ ।
ബ്ര॒ഹ്മാ ദേ॒വാനാ᳚-മ്പദ॒വീഃ ക॑വീ॒നാ-മൃഷി॒-ര്വിപ്രാ॑ണാ-മ്മഹി॒ഷോ മൃ॒ഗാണാ᳚മ് ।
ശ്യേ॒നോ ഗൃധ്രാ॑ണാ॒ഗ്॒ സ്വധി॑തി॒-ര്വനാ॑നാ॒ഗ്ം॒ സോമഃ॑ പ॒വിത്ര॒ മത്യേ॑തി॒ രേഭന്ന്॑ ।
അ॒ജാ മേകാം॒-ലോഁഹി॑ത-ശുക്ല-കൃ॒ഷ്ണാ-മ്ബ॒ഹ്വീ-മ്പ്ര॒ജാ-ഞ്ജ॒നയ॑ന്തീ॒ഗ്ം॒ സരൂ॑പാമ് ।
അ॒ജോ ഹ്യേകോ॑ ജു॒ഷമാ॑ണോ-ഽനു॒ശേതേ॒ ജഹാ᳚ത്യേനാ-മ്ഭു॒ക്ത-ഭോ॑ഗാ॒മജോ᳚-ഽന്യഃ ॥ 12.5 (തൈ. അര. 6.12.1)
ഹ॒ഗ്ം॒സ-ശ്ശു॑ചി॒ഷ-ദ്വസു॑-രന്തരിക്ഷ॒-സദ്ധോതാ॑ വേദി॒ഷ-ദതി॑ഥി-ര്ദുരോണ॒സത് ।
നൃ॒ഷ-ദ്വ॑ര॒സ-ദൃ॑ത॒സ-ദ്വ്യോ॑മ॒സ-ദ॒ബ്ജാ ഗോ॒ജാ ഋ॑ത॒ജാ അ॑ദ്രി॒ജാ ഋ॒ത-മ്ബൃ॒ഹത് ।
ഘൃ॒ത-മ്മി॑മിക്ഷിരേ ഘൃ॒തമ॑സ്യ॒ യോനി॑-ര്ഘൃ॒തേ ശ്രി॒തോ ഘൃ॒തമു॑വസ്യ॒ ധാമ॑ ।
അ॒നു॒ഷ്വ॒ധമാവ॑ഹ മാ॒ദയ॑സ്വ॒ സ്വാഹാ॑ കൃതം-വൃഁഷഭ വക്ഷി ഹ॒വ്യമ് ।
സ॒മു॒ദ്രാ ദൂ॒ര്മി-ര്മധു॑മാ॒ഗ്ം॒ ഉദാ॑ര-ദുപാ॒ഗ്ം॒ശുനാ॒ സമ॑മൃത॒ത്വ മാ॑നട് ।
ഘൃ॒തസ്യ॒ നാമ॒ ഗുഹ്യം॒-യഁദസ്തി॑ ജി॒ഹ്വാ ദേ॒വാനാ॑-മ॒മൃത॑സ്യ॒ നാഭിഃ॑ ।
വ॒യ-ന്നാമ॒ പ്രബ്ര॑വാമാ ഘൃ॒തേനാ॒സ്മിന്. യ॒ജ്ഞേ ധാ॑രയാമാ॒ നമോ॑ഭിഃ ।
ഉപ॑ ബ്ര॒ഹ്മാ ശൃ॑ണവച്ഛ॒സ്യമാ॑ന॒-ഞ്ചതുഃ॑ ശൃങ്ഗോ ഽവമീ-ദ്ഗൌ॒ര ഏ॒തത് ।
ച॒ത്വാരി॒ ശൃങ്ഗാ॒ ത്രയോ॑ അസ്യ॒ പാദാ॒ ദ്വേ ശീ॒ര॒.ഷേ സ॒പ്ത ഹസ്താ॑സോ അ॒സ്യ ।
ത്രിധാ॑ ബ॒ദ്ധോ വൃ॑ഷ॒ഭോ രോ॑രവീതി മ॒ഹോ ദേ॒വോ മര്ത്യാ॒ഗ്ം॒ ആവി॑വേശ ॥ 12.10 (തൈ. അര. 6.12.2)
ത്രിധാ॑ ഹി॒ത-മ്പ॒ണിഭി॑-ര്ഗു॒ഹ്യമാ॑ന॒-ങ്ഗവി॑-ദേ॒വാസോ॑ ഘൃ॒തമന്വ॑വിന്ദന്ന് ।
ഇന്ദ്ര॒ ഏക॒ഗ്ം॒ സൂര്യ॒ ഏക॑-ഞ്ജജാന വേ॒നാ ദേകഗ്ഗ്॑ സ്വ॒ധയാ॒ നിഷ്ട॑തക്ഷുഃ ।
യോ ദേ॒വാനാ᳚-മ്പ്രഥ॒മ-മ്പു॒രസ്താ॒-ദ്വിശ്വാ॒ധിയോ॑ രു॒ദ്രോ മ॒ഹര്ഷിഃ॑ ।
ഹി॒ര॒ണ്യ॒ഗ॒ര്ഭ-മ്പ॑ശ്യത॒ ജായ॑മാന॒ഗ്ം॒ സനോ॑ ദേ॒വ-ശ്ശു॒ഭയാ॒ സ്മൃത്യാ॒ സംയുഁ॑നക്തു ।
യസ്മാ॒ത്പര॒-ന്നാപ॑ര॒ മസ്തി॒ കിഞ്ചി॒ദ്യസ്മാ॒-ന്നാണീ॑യോ॒ ന ജ്യായോ᳚-ഽസ്തി॒ കശ്ചി॑ത് ।
വൃ॒ക്ഷ ഇ॑വ സ്തബ്ധോ ദി॒വി തി॑ഷ്ഠ॒-ത്യേക॒സ്തേനേ॒ദ-മ്പൂ॒ര്ണ-മ്പുരു॑ഷേണ॒ സര്വ᳚മ് ॥ 12.13
(സന്യാസ സൂക്തമ്)
ന കര്മ॑ണാ ന പ്ര॒ജയാ॒ ധനേ॑ന॒ ത്യാഗേ॑നൈകേ അമൃത॒ത്വ-മാ॑ന॒ശുഃ ।
പരേ॑ണ॒ നാക॒-ന്നിഹി॑ത॒-ങ്ഗുഹാ॑യാം-വിഁ॒ഭ്രാജ॑ദേ॒ത-ദ്യത॑യോ വി॒ശന്തി॑ ॥
വേ॒ദാ॒ന്ത॒ വി॒ജ്ഞാന॒-സുനി॑ശ്ചിതാ॒ര്ഥാ-സ്സന്യാ॑സ യോ॒ഗാദ്യത॑യ-ശ്ശുദ്ധ॒ സത്ത്വാഃ᳚ ।
തേ ബ്ര॑ഹ്മലോ॒കേ തു॒ പരാ᳚ന്തകാലേ॒ പരാ॑മൃതാ॒-ത്പരി॑മുച്യന്തി॒ സര്വേ᳚ ।
ദ॒ഹ്രം॒-വിഁ॒പാ॒പ-മ്പ॒രമേ᳚ശ്മ ഭൂതം॒-യഁ-ത്പു॑ണ്ഡരീ॒ക-മ്പു॒രമ॑ദ്ധ്യ സ॒ഗ്ഗ്॒സ്ഥമ് ।
ത॒ത്രാ॒പി॒ ദ॒ഹ്ര-ങ്ഗ॒ഗനം॑-വിഁശോക॒-സ്തസ്മി॑ന്. യദ॒ന്തസ്ത-ദുപാ॑സിത॒വ്യമ് ॥
യോ വേദാദൌ സ്വ॑രഃ പ്രോ॒ക്തോ॒ വേ॒ദാന്തേ॑ ച പ്ര॒തിഷ്ഠി॑തഃ ।
തസ്യ॑ പ്ര॒കൃതി॑-ലീന॒സ്യ॒ യഃ॒ പരഃ॑ സ॒ മ॒ഹേശ്വ॑രഃ ॥ 12.17 (തൈ. അര. 6.12.3)
(അജോ᳚-ഽന്യ॒ - ആവി॑വേശ॒ - സര്വേ॑ ച॒ത്വാരി॑ ച)
നാരായണ സൂക്തം (4.14)
സ॒ഹ॒സ്ര॒ശീര്ഷ॑-ന്ദേ॒വം॒-വിഁ॒ശ്വാക്ഷം॑-വിഁ॒ശ്വ ശ॑-മ്ഭുവമ് ।
വിശ്വ॑-ന്നാ॒രായ॑ണ-ന്ദേ॒വ॒മ॒ക്ഷര॑-മ്പര॒മ-മ്പ॒ദമ് ।
വി॒ശ്വതഃ॒ പര॑മാന്നി॒ത്യം॒-വിഁ॒ശ്വ-ന്നാ॑രായ॒ണഗ്ം ഹ॑രിമ് ।
വിശ്വ॑മേ॒വേദ-മ്പുരു॑ഷ॒-സ്ത-ദ്വിശ്വ॒മുപ॑ജീവതി ।
പതിം॒-വിഁശ്വ॑സ്യാ॒ത്മേശ്വ॑ര॒ഗ്ം॒ ശാശ്വ॑തഗ്ം ശി॒വമ॑ച്യുതമ് ।
നാ॒രായ॒ണ-മ്മ॑ഹാജ്ഞേ॒യം॒-വിഁ॒ശ്വാത്മാ॑ന-മ്പ॒രായ॑ണമ് ।
നാ॒രായ॒ണ പ॑രോ ജ്യോ॒തി॒രാ॒ത്മാ നാ॑രയ॒ണഃ പ॑രഃ ।
നാ॒രായ॒ണ പ॑ര-മ്ബ്ര॒ഹ്മ॒ ത॒ത്ത്വ-ന്നാ॑രായ॒ണഃ പ॑രഃ ।
നാ॒രായ॒ണ പ॑രോ ധ്യാ॒താ॒ ധ്യാ॒ന-ന്നാ॑രായ॒ണഃ പ॑രഃ ।
യച്ച॑ കി॒ഞ്ചിജ്-ജ॑ഗ-ഥ്സ॒ര്വ॒-ന്ദൃ॒ശ്യതേ᳚ ശ്രൂയ॒തേ-ഽപി॑ വാ । 13.4 (തൈ. അര. 6.13.1)
അന്ത॑-ര്ബ॒ഹിശ്ച॑ ത-ഥ്സ॒ര്വം॒-വ്യാഁ॒പ്യ നാ॑രായ॒ണ-സ്സ്ഥി॑തഃ ।
അന॑ന്ത॒ മവ്യ॑യ-ങ്ക॒വിഗ്ം സ॑മു॒ദ്രേ-ഽന്തം॑-വിഁ॒ശ്വ ശ॑ഭുംവഁമ് ।
പ॒ദ്മ॒കോ॒ശ-പ്ര॑തീകാ॒ശ॒ഗ്ം॒ ഹൃ॒ദയ॑-ഞ്ചാപ്യ॒ധോമു॑ഖമ് ।
അധോ॑ നി॒ഷ്ട്യാ വി॑തസ്ത്യാ॒ന്തേ॒ നാ॒ഭ്യാമു॑പരി॒ തിഷ്ഠ॑തി ।
ജ്വാ॒ല॒മാ॒ലാ കു॑ല-മ്ഭാ॒തീ॒ വി॒ശ്വസ്യാ॑യത॒ന-മ്മ॑ഹത് ।
സന്ത॑തഗ്ം ശി॒ലാഭി॑സ്തു॒ ലമ്ബ॑ത്യാ കോശ॒സന്നി॑ഭമ് ।
തസ്യാന്തേ॑ സുഷി॒രഗ്ം സൂ॒ക്ഷ്മ-ന്തസ്മി᳚ന്-ഥ്സ॒ര്വ-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിതമ് ।
തസ്യ॒ മദ്ധ്യേ॑ മ॒ഹാന॑ഗ്നി-ര്വി॒ശ്വാര്ചി॑-ര്വി॒ശ്വതോ॑ മുഖഃ ।
സോ-ഽഗ്ര॑ഭു॒ഗ് വിഭ॑ജ-ന്തി॒ഷ്ഠ॒-ന്നാഹാ॑ര-മജ॒രഃ ക॒വിഃ ।
തി॒ര്യ॒ഗൂ॒ര്ധ്വ മ॑ധ-ശ്ശാ॒യീ॒ ര॒ശ്മയ॑സ്തസ്യ॒ സന്ത॑താ ।
സ॒ന്താ॒പയ॑തി സ്വ-ന്ദേ॒ഹമാപാ॑ദതല॒ മസ്ത॑കഃ ।
തസ്യ॒ മദ്ധ്യേ॒ വഹ്നി॑ശിഖാ അ॒ണീയോ᳚ര്ധ്വാ വ്യ॒വസ്ഥി॑തഃ ।
നീ॒ലതോ॑ യദ॑ മദ്ധ്യ॒സ്ഥാ॒-ദ്വി॒ദ്യുല്ലേ॑ഖേവ॒ ഭാസ്വ॑രാ ।
നീ॒വാര॒ ശൂക॑വത്ത॒ന്വീ॒ പീ॒താ ഭാ᳚സ്വത്യ॒ണൂപ॑മാ ।
തസ്യാ᳚-ശ്ശിഖാ॒യാ മ॑ദ്ധ്യേ പ॒രമാ᳚ത്മാ വ്യ॒വസ്ഥി॑തഃ ।
സ ബ്രഹ്മ॒ സ ശിവ॒-സ്സ ഹരി॒-സ്സേന്ദ്ര॒-സ്സോ-ഽക്ഷ॑രഃ പര॒മ-സ്സ്വ॒രാട് ॥ 13.12 (തൈ. അര. 6.13.2)
(അപി॑ വാ॒ - സന്ത॑താ॒ ഷട് ച॑)
ആദിത്യ മണ്ഡലേ പരബ്രഹ്മോപാസനം (4.15)
ആ॒ദി॒ത്യോ വാ ഏ॒ഷ ഏ॒ത-ന്മ॒ണ്ഡല॒-ന്തപ॑തി॒ തത്ര॒ താ ഋച॒സ്തദൃ॒ചാ മ॑ണ്ഡല॒ഗ്ം॒ സ ഋ॒ചാം-ലോഁ॒കോ-ഽഥ॒യ ഏ॒ഷ ഏ॒തസ്മി॑-ന്മ॒ണ്ഡലേ॒-ഽര്ചി-ര്ദീ॒പ്യതേ॒ താനി॒ സാമാ॑നി॒ സ സാ॒മ്നാം-ലോഁ॒കോ-ഽഥ॒ യ ഏ॒ഷ ഏ॒തസ്മി॑-ന്മ॒ണ്ഡലേ॒-ഽര്ചിഷി॒ പുരു॑ഷ॒സ്താനി॒ യജൂഗ്ം॑ഷി॒ സ യജു॑ഷാ മണ്ഡല॒ഗ്ം॒ സ യജു॑ഷാം-ലോഁ॒ക-സ്സൈഷാ ത്ര॒യ്യേവ॑ വി॒ദ്യാ ത॑പതി॒ യ ഏ॒ഷോ᳚-ഽന്ത-രാ॑ദി॒ത്യേ ഹി॑ര॒ണ്മയഃ॒ പുരു॑ഷഃ ॥ 14.1 (തൈ. അര. 6.14.1)
ആദിത്യപുരുഷസ്യ സര്വാത്മകത്വ പ്രദര്ശനം (4.16)
ആ॒ദി॒ത്യോ വൈ തേജ॒ ഓജോ॒ ബലം॒-യഁശ॒-ശ്ചക്ഷു॒-ശ്ശ്രോത്ര॑മാ॒ത്മാ മനോ॑ മ॒ന്യു-ര്മനു॑-ര്മൃ॒ത്യു-സ്സ॒ത്യോ മി॒ത്രോ വാ॒യുരാ॑കാ॒ശഃ പ്രാ॒ണോ ലോ॑കപാ॒ലഃ കഃ കി-ങ്ക-ന്ത-ഥ്സ॒ത്യമന്ന॑-മ॒മൃതാ॑ ജീ॒വോ വിശ്വഃ॑ കത॒മ-സ്സ്വ॑യ॒ഭു-മ്ബ്രഹ്മൈ॒ തദമൃ॑ത ഏ॒ഷ പുരു॑ഷ ഏ॒ഷ ഭൂ॒താനാ॒-മധി॑പതി॒-ര്ബ്രഹ്മ॑ണ॒-സ്സായു॑ജ്യഗ്ം സലോ॒കതാ॑-മാപ്നോ-ത്യേ॒താസാ॑മേ॒വ ദേ॒വതാ॑നാ॒ഗ്ം॒ സായു॑ജ്യഗ്ം സാ॒ര്ഷ്ടിതാഗ്ം॑ സമാന ലോ॒കതാ॑-മാപ്നോതി॒ യ ഏ॒വം-വേഁദേ᳚ത്യുപ॒നിഷത് ॥ 15.1 (തൈ. അര. 6.15.1)
ശിവോപാസന മന്ത്രാഃ (4.17)
നിധ॑നപതയേ॒ നമഃ । നിധ॑നപതാന്തികായ॒ നമഃ ।
ഊര്ധ്വായ॒ നമഃ । ഊര്ധ്വലിങ്ഗായ॒ നമഃ ।
ഹിരണ്യായ॒ നമഃ । ഹിരണ്യലിങ്ഗായ॒ നമഃ ।
സുവര്ണായ॒ നമഃ । സുവര്ണലിങ്ഗായ॒ നമഃ ।
ദിവ്യായ॒ നമഃ । ദിവ്യലിങ്ഗായ॒ നമഃ । 16.1 (തൈ. അര. 6.16.1)
ഭവായ॒ നമഃ । ഭവലിങ്ഗായ॒ നമഃ ।
ശര്വായ॒ നമഃ । ശര്വലിങ്ഗായ॒ നമഃ ।
ശിവായ॒ നമഃ । ശിവലിങ്ഗായ॒ നമഃ ।
ജ്വലായ॒ നമഃ । ജ്വലലിങ്ഗായ॒ നമഃ ।
ആത്മായ॒ നമഃ । ആത്മലിങ്ഗായ॒ നമഃ ।
പരമായ॒ നമഃ । പരമലിങ്ഗായ॒ നമഃ ।
ഏതഥ്സോമസ്യ॑ സൂര്യ॒സ്യ॒ സര്വലിങ്ഗഗ്ഗ്॑ സ്ഥാപ॒യ॒തി॒ പാണിമന്ത്ര॑-മ്പവി॒ത്രമ് ॥ 16.1 (തൈ. അര. 6.16.2)
പശ്ചിമവക്ത്ര പ്രതിപാദക മന്ത്രഃ (4.18)
തൈ. അര. 6.17.1
സ॒ദ്യോജാ॒ത-മ്പ്ര॑പദ്യാ॒മി॒ സ॒ദ്യോജാ॒തായ॒ വൈ നമോ॒ നമഃ॑ ।
ഭ॒വേ ഭ॑വേ॒ നാതി॑ഭവേ ഭവസ്വ॒ മാമ് । ഭ॒വോദ്ഭ॑വായ॒ നമഃ॑ ॥ 17.1
ഉത്തര വക്ത്ര പ്രതിപാദക മന്ത്രഃ (4.19)
വാ॒മ॒ദേ॒വായ॒ നമോ᳚ ജ്യേ॒ഷ്ഠായ॒ നമഃ॑ ശ്രേ॒ഷ്ഠായ॒ നമോ॑ രു॒ദ്രായ॒ നമഃ॒ കാലാ॑യ॒ നമഃ॒ കല॑വികരണായ॒ നമോ॒ ബല॑വികരണായ॒ നമോ॒ ബലാ॑യ॒ നമോ॒ ബല॑പ്രമഥനായ॒ നമ॒-സ്സര്വ॑ഭൂതദമനായ॒ നമോ॑ മ॒നോന്മ॑നായ॒ നമഃ॑ ॥ 18.1 (തൈ. അര. 6.18.1)
ദക്ഷിണ വക്ത്ര പ്രതിപാദക മന്ത്രഃ (4.20)
അ॒ഘോരേ᳚ഭ്യോ-ഽഥ॒ ഘോരേ᳚ഭ്യോ॒ ഘോര॒ഘോര॑തരേഭ്യഃ ।
സര്വേ᳚ഭ്യ-സ്സര്വ॒ ശര്വേ᳚ഭ്യോ॒ നമ॑സ്തേ അസ്തു രു॒ദ്രരൂ॑പേഭ്യഃ ॥ 19.1 (തൈ. അര. 6.19.1)
പ്രാഗ്വക്ത്ര പ്രതിപാദക മന്ത്രഃ (4.21)
തത്പുരു॑ഷായ വി॒ദ്മഹേ॑ മഹാദേ॒വായ॑ ധീമഹി । തന്നോ॑ രുദ്രഃ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് ॥ 20.1 (തൈ. അര. 6.20.1)
ഊര്ധ്വ വക്ത്ര പ്രതിപാദക മന്ത്രഃ (4.22)
ഈശാന-സ്സര്വ॑വിദ്യാ॒നാ॒- മീശ്വര-സ്സര്വ॑ഭൂതാ॒നാ॒-മ്ബ്രഹ്മാധി॑പതി॒-ര്ബ്രഹ്മ॒ണോ-ഽധി॑പതി॒-ര്ബ്രഹ്മാ॑ ശി॒വോ മേ॑ അസ്തു സദാശി॒വോമ് ॥ 21.1 (തൈ. അര. 6.21.1)
നമസ്കാരാര്ഥ മന്ത്രാഃ (4.23)
നമോ ഹിരണ്യബാഹവേ ഹിരണ്യവര്ണായ ഹിരണ്യരൂപായ ഹിരണ്യപതയേ ഽബിങ്കാപതയ ഉമാപതയേ പശുപതയേ॑ നമോ॒ നമഃ ॥ 22.1 (തൈ. അര. 6.22.1)
ഋ॒തഗ്ം സ॒ത്യ-മ്പ॑ര-മ്ബ്ര॒ഹ്മ॒ പു॒രുഷ॑-ങ്കൃഷ്ണ॒പിങ്ഗ॑ലമ് ।
ഊ॒ര്ധ്വരേ॑തം-വിഁ॑രൂപാ॒ക്ഷം॒-വിഁ॒ശ്വരൂ॑പായ॒ വൈ നമോ॒ നമഃ॑ ॥ 23.1 (തൈ. അര. 6.23.1)
സര്വോ॒ വൈ രു॒ദ്രസ്തസ്മൈ॑ രു॒ദ്രായ॒ നമോ॑ അസ്തു ।
പുരു॑ഷോ॒ വൈ രു॒ദ്ര-സ്സന്മ॒ഹോ നമോ॒ നമഃ॑ ।
വിശ്വ॑-മ്ഭൂ॒ത-മ്ഭുവ॑ന-ഞ്ചി॒ത്ര-മ്ബ॑ഹു॒ധാ ജാ॒ത-ഞ്ജായ॑മാന-ഞ്ച॒ യത് ।
സര്വോ॒ ഹ്യേ॑ഷ രു॒ദ്രസ്തസ്മൈ॑ രു॒ദ്രായ॒ നമോ॑ അസ്തു ॥ 24.1 (തൈ. അര. 6.24.1)
കദ്രു॒ദ്രായ॒ പ്രചേ॑തസേ മീ॒ഢുഷ്ട॑മായ॒ തവ്യ॑സേ ।
വോ॒ചേമ॒ ശന്ത॑മഗ്ം ഹൃ॒ദേ ॥
സര്വോ॒ഹ്യേ॑ഷ രു॒ദ്രസ്തസ്മൈ॑ രു॒ദ്രായ॒ നമോ॑ അസ്തു ॥ 25.1 (തൈ. അര. 6.25.1)
അഗ്നിഹോത്ര ഹവണ്യാഃ ഉപയുക്തസ്യ വൃക്ഷ വിശേഷ-സ്യാഭിധാനമ് (4.24-25)
യസ്യ॒ വൈ ക॑ങ്കത്യഗ്നി-ഹോത്ര॒ഹവ॑ണീ ഭവതി॒ പ്രത്യേ॒വാ-സ്യാഹു॑തയ-സ്തിഷ്ഠ॒ന്ത്യഥോ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ ॥ 26.1 (തൈ. അര. 6.26.1)
ഭൂദേവതാക മന്ത്രഃ (4.26)
ക്R॒ണു॒ഷ്വ പാജ॒ ഇതി॒ പഞ്ച॑ ।
അദി॑തി-ര്ദേ॒വാ ഗ॑ന്ധ॒ര്വാ മ॑നു॒ഷ്യാഃ᳚ പി॒തരോ-ഽസു॑രാ॒-സ്തേഷാഗ്ം॑ സര്വ ഭൂ॒താനാ᳚-മ്മാ॒താ മേ॒ദിനീ॑ മഹ॒താ മ॒ഹീ സാ॑വി॒ത്രീ ഗാ॑യ॒ത്രീ ജഗ॑ത്യു॒ര്വീ പൃ॒ഥ്വീ ബ॑ഹു॒ലാ വിശ്വാ॑ ഭൂ॒താ ക॑ത॒മാ കായാ സാ സ॒ത്യേ-ത്യ॒മൃതേതി॑ വസി॒ഷ്ഠഃ ॥ 28.1 (തൈ. അര. 6.28.1)
സര്വാ ദേവതാ ആപഃ (4.27)
ആപോ॒ വാ ഇ॒ദഗ്ം സര്വം॒-വിഁശ്വാ॑ ഭൂ॒താന്യാപഃ॑ പ്രാ॒ണാ വാ ആപഃ॑ പ॒ശവ॒ ആപോ-ഽന്ന॒മാപോ -ഽമൃ॑ത॒മാപഃ॑ സ॒മ്രാഡാപോ॑ വി॒രാഡാപഃ॑ സ്വ॒രാഡാപഃ॒
ഛന്ദാ॒ഗ്॒സ്യാപോ॒ ജ്യോതീ॒ഗ്॒ഷ്യാപോ॒ യജൂ॒ഗ്॒ഷ്യാപഃ॑ സ॒ത്യമാപ॒-സ്സര്വാ॑ ദേ॒വതാ॒ ആപോ॒ ഭൂര്ഭുവ॒സ്സുവ॒രാപ॒ ഓമ് ॥ 29.1 (തൈ. അര. 6.29.1)
സന്ധ്യാവന്ദന മന്ത്രാഃ (4.28)
ആപഃ॑ പുനന്തു പൃഥി॒വീ-മ്പൃ॑ഥി॒വീ പൂ॒താ പു॑നാതു॒ മാമ് ।
പു॒നന്തു॒ ബ്രഹ്മ॑ണ॒സ്പതി॒-ര്ബ്രഹ്മ॑ പൂ॒താ പു॑നാതു॒ മാമ് ।
യദുച്ഛി॑ഷ്ട॒-മഭോ᳚ജ്യം॒-യഁദ്വാ॑ ദു॒ശ്ചരി॑ത॒-മ്മമ॑ ।
സര്വ॑-മ്പുനന്തു॒ മാമാപോ॑-ഽസ॒താഞ്ച॑ പ്രതി॒ഗ്രഹ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വാഹാ᳚ ॥ 30.2 (തൈ. അര. 6.30.1)
അഗ്നിശ്ച മാ മന്യുശ്ച മന്യുപതയശ്ച മന്യു॑കൃതേ॒ഭ്യഃ ।
പാപേഭ്യോ॑ രക്ഷ॒ന്താമ് । യദഹ്നാ പാപ॑മകാ॒ര്॒ഷമ് ।
മനസാ വാചാ॑ ഹസ്താ॒ഭ്യാമ് । പദ്ഭ്യാ-മുദരേ॑ണ ശി॒ശ്നാ ।
അഹ॒സ്തദ॑വലു॒പന്തു । യത്കിഞ്ച॑ ദുരി॒ത-മ്മയി॑ ।
ഇദമഹ-മാമമൃ॑ത യോ॒നൌ । സത്യേ ജ്യോതിഷി ജുഹോ॑മി സ്വാ॒ഹാ ॥ 31.1 (തൈ. അര. 6.31.1)
സൂര്യശ്ച മാ മന്യുശ്ച മന്യുപതയശ്ച മന്യു॑കൃതേ॒ഭ്യഃ ।
പാപേഭ്യോ॑ രക്ഷ॒ന്താമ് । യദ്രാത്രിയാ പാപ॑മകാ॒ര്॒ഷമ് ।
മനസാ വാചാ॑ ഹസ്താ॒ഭ്യാമ് । പദ്ഭ്യാ-മുദരേ॑ണ ശി॒ശ്നാ ।
രാത്രി॒-സ്തദ॑വലു॒പന്തു । യത്കിഞ്ച॑ ദുരി॒ത-മ്മയി॑ ।
ഇദമഹ-മാമമൃ॑ത യോ॒നൌ । സൂര്യേ ജ്യോതിഷി ജുഹോ॑മി സ്വാ॒ഹാ ॥ 32.1 (തൈ. അര. 6.32.1)
പ്രണവസ്യ ഋഷ്യാദി വിവരണം (4.29)
ഓമിത്യേകാക്ഷ॑ര-മ്ബ്ര॒ഹ്മ । അഗ്നിര്ദേവതാ ബ്രഹ്മ॑ ഇത്യാ॒ര്ഷമ് ।
ഗായത്ര-ഞ്ഛന്ദ-മ്പരമാത്മം॑ സരൂ॒പമ് । സായുജ്യം-വിഁ॑നിയോ॒ഗമ് ॥ 33.1 (തൈ. അര. 6.33.1)
ഗായത്ര്യാവാഹന മന്ത്രാഃ (4.30)
ആയാ॑തു॒ വര॑ദാ ദേ॒വീ॒ അ॒ക്ഷര॑-മ്ബ്രഹ്മ॒ സമ്മി॑തമ് ।
ഗാ॒യ॒ത്രീ᳚-ഞ്ഛന്ദ॑സാ-മ്മാ॒തേദ-മ്ബ്ര॑ഹ്മ ജു॒ഷസ്വ॑ മേ ।
യദഹ്നാ᳚-ത്കുരു॑തേ പാ॒പ॒-ന്തദഹ്നാ᳚-ത്പ്രതി॒മുച്യ॑തേ ।
യ-ദ്രാത്രിയാ᳚-ത്കുരു॑തേ പാ॒പ॒-ന്ത-ദ്രാത്രിയാ᳚-ത്പ്രതി॒മുച്യ॑തേ ।
സര്വ॑ വ॒ര്ണേ മ॑ഹാദേ॒വി॒ സ॒ന്ധ്യാ വി॑ദ്യേ സ॒രസ്വ॑തി ॥ 34.2 (തൈ. അര. 6.34.1)
ഓജോ॑-ഽസി॒ സഹോ॑-ഽസി॒ ബല॑മസി॒ ഭ്രാജോ॑-ഽസി ദേ॒വാനാ॒-ന്ധാമ॒നാമാ॑॑-ഽസി॒ വിശ്വ॑മസി വി॒ശ്വായു॒-സ്സര്വ॑മസി സ॒ര്വായു-രഭിഭൂരോം-ഗായത്രീ-മാവാ॑ഹയാ॒മി॒ സാവിത്രീ-മാവാ॑ഹയാ॒മി॒ സരസ്വതീ-മാവാ॑ഹയാ॒മി॒ ഛന്ദര്ഷീ-നാവാ॑ഹയാ॒മി॒ ശ്രിയ-മാവാ॑ഹയാ॒മി॒ ഗായത്രിയാ ഗായത്രീ ഛന്ദോ വിശ്വാമിത്ര ഋഷി-സ്സവിതാ ദേവതാ-ഽഗ്നിര്മുഖ-മ്ബ്രഹ്മാ ശിരോ വിഷ്ണുര്ഹൃദയഗ്ം രുദ്ര-ശ്ശിഖാ പൃഥിവീയോനിഃ പ്രാണാപാന-വ്യാനോദാന-സമാനാ സപ്രാണാ ശ്വേതവര്ണാ സാങ്ഖ്യായന-സഗോത്രാ ഗായത്രീ ചതുര്വിഗ്ംശത്യക്ഷരാ ത്രിപദാ॑ ഷട്കു॒ക്ഷിഃ॒ പഞ്ച ശീര്ഷോപനയനേ വി॑നിയോ॒ഗഃ॒-
ഓ-മ്ഭൂഃ । ഓ-മ്ഭുവഃ । ഓഗ്ം സുവഃ । ഓ-മ്മഹഃ । ഓ-ഞ്ജനഃ । ഓ-ന്തപഃ । ഓഗ്ം സ॒ത്യമ് । ഓ-ന്ത-ഥ്സ॑വി॒തുര്വരേ᳚ണ്യ॒-മ്ഭര്ഗോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ ധീമഹി । ധിയോ॒ യോ നഃ॑ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് । ഓമാപോ॒ ജ്യോതീ॒ രസോ॒-ഽമൃത॒-മ്ബ്രഹ്മ॒ ഭൂര്ഭുവ॒സ്സുവ॒രോമ് ॥ 35.2 (തൈ. അര. 6.35.1)
ഗായത്രീ ഉപസ്ഥാന മന്ത്രാഃ (4.31)
ഉ॒ത്തമേ॑ ശിഖ॑രേ ജാ॒തേ॒ ഭൂ॒മ്യാ-മ്പ॑ര്വത॒ മൂര്ധ॑നി ।
ബ്രാ॒ഹ്മണേ᳚ഭ്യോ-ഽഭ്യ॑നുജ്ഞാ॒താ॒ ഗ॒ച്ഛ ദേ॑വി യ॒ഥാസു॑ഖമ് ।
സ്തുതോ മയാ വരദാ വേ॑ദമാ॒താ॒ പ്രചോദയന്തീ പവനേ᳚ ദ്വിജാ॒താ ।
ആയുഃ പൃഥിവ്യാം-ദ്രവിണ-മ്ബ്ര॑ഹ്മവ॒ര്ച॒സ॒-മ്മഹ്യ-ന്ദത്വാ പ്രജാതു-മ്ബ്ര॑ഹ്മലോ॒കമ് ॥ 36.2 (തൈ. അര. 6.36.1)
ആദിത്യദേവതാ മന്ത്രഃ (4.32)
ഘൃണി॒-സ്സൂര്യ॑ ആദി॒ത്യോ ന പ്രഭാ॑-വാ॒ത്യക്ഷ॑രമ് ।
മധു॑ക്ഷരന്തി॒ ത-ദ്ര॑സമ് ।
സ॒ത്യം-വൈഁ ത-ദ്രസ॒-മാപോ॒ ജ്യോതീ॒രസോ॒-ഽമൃത॒-മ്ബ്രഹ്മ॒ ഭൂര്ഭുവ॒സ്സുവ॒രോമ് ॥ 37.1 (തൈ. അര. 6.37.1)
ത്രിസുപര്ണമന്ത്രാഃ (4.33)
ബ്രഹ്മ॑ മേതു॒ മാമ് । മധു॑ മേതു॒ മാമ് । ബ്രഹ്മ॑-മേ॒വ മധു॑ മേതു॒ മാമ് ।
യാസ്തേ॑ സോമ പ്ര॒ജാവ॒ഥ്സോ-ഽഭി॒സോ അ॒ഹമ് । ദുസ്ഷ്വ॑പ്ന॒ഹ-ന്ദു॑രുഷ്വഹ ।
യാസ്തേ॑ സോമ പ്രാ॒ണാഗ്സ്താ-ഞ്ജു॑ഹോമി । ത്രിസു॑പര്ണ॒ മയാ॑ചിത-മ്ബ്രാഹ്മ॒ണായ॑ ദദ്യാത് ।
ബ്ര॒ഹ്മ॒ഹ॒ത്യാം-വാഁ ഏ॒തേ ഘ്ന॑ന്തി । യേ ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണാ-സ്ത്രിസു॑പര്ണ॒-മ്പഠ॑ന്തി ।
തേ സോമ॒-മ്പ്രാപ്നു॑വന്തി । ആ॒സ॒ഹ॒സ്രാ-ത്പ॒ക്തി-മ്പുന॑ന്തി । ഓമ് ॥ 38.1 (തൈ. അര. 6.38.1)
ബ്രഹ്മ॑ മേ॒ധയാ᳚ । മധു॑ മേ॒ധയാ᳚ ।
ബ്രഹ്മ॑മേ॒വ മധു॑ മേ॒ധയാ᳚ । അ॒ദ്യാ നോ॑ ദേവ സവിതഃ പ്ര॒ജാവ॑ഥ്സാവീ॒-സ്സൌഭ॑ഗമ് ।
പരാ॑ ദു॒സ്ഷ്വപ്നി॑യഗ്ം സുവ । വിശ്വാ॑നി ദേവ സവിത-ര്ദുരി॒താനി॒ പരാ॑സുവ ।
യ-ദ്ഭ॒ദ്ര-ന്തന്മ॒ ആസു॑വ । മധു॒വാതാ॑ ഋതായ॒തേ മധു॑ക്ഷരന്തി॒ സിന്ധ॑വഃ ।
മാദ്ധ്വീ᳚ര്ന-സ്സ॒ന്ത്വോഷ॑ധീഃ । മധു॒നക്ത॑ മു॒തോഷസി॒ മധു॑മ॒-ത്പാര്ഥി॑വ॒ഗ്ം॒ രജഃ॑ ।
മധു॒ദ്യൌര॑സ്തു നഃ പി॒താ । മധു॑മാന്നോ॒ വന॒സ്പതി॒-ര്മധു॑മാഗ്ം അസ്തു॒ സൂര്യഃ॑ ।
മാദ്ധ്വീ॒ ര്ഗാവോ॑ ഭവന്തു നഃ । യ ഇ॒മ-ന്ത്രിസു॑പര്ണ॒-മയാ॑ചിത-മ്ബ്രാഹ്മ॒ണായ॑ ദദ്യാത് ।
ഭ്രൂ॒ണ॒ഹ॒ത്യാം-വാഁ ഏ॒തേ ഘ്ന॑ന്തി । യേ ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണാ-സ്ത്രിസു॑പര്ണ॒-മ്പഠ॑ന്തി ।
തേ സോമ॒-മ്പ്രാപ്നു॑വന്തി । ആ॒സ॒ഹ॒സ്രാ-ത്പ॒ക്തി-മ്പുന॑ന്തി । ഓമ് ॥ 39.7 (തൈ. അര. 6.39.1)
ബ്രഹ്മ॑ മേ॒ധവാ᳚ । മധു॑ മേ॒ധവാ᳚ । ബ്രഹ്മ॑മേ॒വ മധു॑ മേ॒ധവാ᳚ ।
ബ്ര॒ഹ്മാ ദേ॒വാനാ᳚-മ്പദ॒വീഃ ക॑വീ॒നാ-മൃഷി॒-ര്വിപ്രാ॑ണാ-മ്മഹി॒ഷോ മൃ॒ഗാണാ᳚മ് ।
ശ്യേ॒നോ ഗൃദ്ധ്രാ॑ണാ॒ഗ്॒ സ്വധി॑തി॒-ര്വനാ॑നാ॒ഗ്ം॒ സോമഃ॑ പ॒വിത്ര॒-മത്യേ॑തി॒ രേഭന്ന്॑ ।
ഹ॒ഗ്ം॒സ-ശ്ശു॑ചി॒ഷ-ദ്വസു॑രന്തരിക്ഷ॒ സദ്ധോതാ॑- വേദി॒ഷ-ദതി॑ഥി-ര്ദുരോണ॒സത് ।
നൃ॒ഷദ്വ॑ര॒-സദൃ॑ത॒-സ-ദ്വ്യോ॑മ॒-സദ॒ബ്ജാ- ഗോ॒ജാ ഋ॑ത॒ജാ അ॑ദ്രി॒ജാ ഋ॒ത-മ്ബൃ॒ഹത് ।
ഋ॒ചേത്വാ॑ രു॒ചേത്വാ॒ സമി-ഥ്സ്ര॑വന്തി സ॒രിതോ॒ ന ധേനാഃ᳚ ।
അ॒ന്തര്-ഹൃ॒ദാ മന॑സാ പൂ॒യമാ॑നാഃ ।
ഘൃ॒തസ്യ॒ ധാരാ॑ അ॒ഭിചാ॑കശീമി ।
ഹി॒ര॒ണ്യയോ॑ വേത॒സോ മദ്ധ്യ॑ ആസാമ് ।
തസ്മി᳚ന്-ഥ്സുപ॒ര്ണോ മ॑ധു॒കൃ-ത്കു॑ലാ॒യീ ഭജ॑ന്നാസ്തേ॒ മധു॑ ദേ॒വതാ᳚ഭ്യഃ ।
തസ്യാ॑ സതേ॒ ഹര॑യ-സ്സ॒പ്തതീരേ᳚ സ്വ॒ധാ-ന്ദുഹാ॑നാ അ॒മൃത॑സ്യ॒ ധാരാ᳚മ് ।
യ ഇ॒ദ-ന്ത്രിസു॑പര്ണ॒-മയാ॑ചിത-മ്ബ്രാഹ്മ॒ണായ॑ ദദ്യാത് ।
വീ॒ര॒ഹ॒ത്യാം-വാഁ ഏ॒തേ ഘ്ന॑ന്തി । യേ ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണാ-സ്ത്രിസു॑പര്ണ॒-മ്പഠ॑ന്തി ।
തേ സോമ॒-മ്പ്രാപ്നു॑വന്തി । ആ॒സ॒ഹ॒സ്രാ-ത്പ॒ങ്ക്തി-മ്പുന॑ന്തി । ഓമ് ॥ 40.6 (തൈ. അര. 6.40.1)
മേധാ സൂക്തം (4.34)
മേ॒ധാദേ॒വീ ജു॒ഷമാ॑ണാ ന॒ ആഗാ᳚-ദ്വി॒ശ്വാചീ॑ ഭ॒ദ്രാ സു॑മന॒സ്യ മാ॑നാ ।
ത്വയാ॒ ജുഷ്ടാ॑ നു॒ദമാ॑നാ ദു॒രുക്താ᳚-ന്ബൃ॒ഹദ്വ॑ദേമ വി॒ദഥേ॑ സു॒വീരാഃ᳚ ।
ത്വയാ॒ ജുഷ്ട॑ ഋ॒ഷി-ര്ഭ॑വതി ദേവി॒ ത്വയാ॒ ബ്രഹ്മാ॑-ഽഽഗ॒തശ്രീ॑ രു॒ത ത്വയാ᳚ ।
ത്വയാ॒ ജുഷ്ട॑ശ്ചി॒ത്രം-വിഁ॑ന്ദതേ വസു॒ സാ നോ॑ ജുഷസ്വ॒ ദ്രവി॑ണോ നമേധേ ॥ 41.1 (തൈ. അര. 6.41.1)
മേ॒ധാ-മ്മ॒ ഇന്ദ്രോ॑ ദദാതു മേ॒ധാ-ന്ദേ॒വീ സര॑സ്വതീ ।
മേ॒ധാ-മ്മേ॑ അ॒ശ്വിനാ॑-വു॒ഭാവാധ॑ത്താ॒-മ്പുഷ്ക॑രസ്രജാ ॥
അ॒ഫ്സ॒രാസു॑ ച॒ യാ മേ॒ധാ ഗ॑ന്ധ॒ര്വേഷു॑ ച॒ യന്മനഃ॑ ।
ദൈവീ᳚-മ്മേ॒ധാ സര॑സ്വതീ॒ സാ മാ᳚-മ്മേ॒ധാ സു॒രഭി॑-ര്ജുഷതാ॒ഗ്॒ സ്വാഹാ᳚ ॥ 42.1 (തൈ. അര. 6.42.1)
ആമാ᳚-മ്മേ॒ധാ സു॒രഭി॑-ര്വി॒ശ്വരൂ॑പാ॒ ഹിര॑ണ്യവര്ണാ॒ ജഗ॑തീ ജഗ॒മ്യാ ।
ഊര്ജ॑സ്വതീ॒ പയ॑സാ॒ പിന്വ॑മാനാ॒ സാ മാ᳚-മ്മേ॒ധാ സു॒പ്രതീ॑കാ ജുഷന്താമ് ॥ 43.1 (തൈ. അര. 6.43.1)
മയി॑ മേ॒ധാ-മ്മയി॑ പ്ര॒ജാ-മ്മയ്യ॒ഗ്നിസ്തേജോ॑ ദധാതു॒ മയി॑ മേ॒ധാ-മ്മയി॑ പ്ര॒ജാ-മ്മയീന്ദ്ര॑ ഇന്ദ്രി॒യ-ന്ദ॑ധാതു॒ മയി॑ മേ॒ധാ-മ്മയി॑ പ്ര॒ജാ-മ്മയി॒ സൂര്യോ॒ ഭ്രാജോ॑ ദധാതു ॥ 44.1 (തൈ. അര. 6.44.1)
മൃത്യുനിവാരണ മന്ത്രാഃ (4.35)
അപൈ॑തു മൃ॒ത്യു-ര॒മൃത॑ന്ന॒ ആഗ॑ന്. വൈവസ്വ॒തോ നോ॒ അഭ॑യങ്കൃണോതു ।
പ॒ര്ണം-വഁന॒സ്പതേ॑ രിവാ॒ഭിനഃ॑ ശീയതാഗ്ം ര॒യി-സ്സച॑താന്ന॒-ശ്ശചീ॒പതിഃ॑ ॥ 45.1 (തൈ. അര. 6.45.1)
പര॑-മ്മൃത്യോ॒ അനു॒ പരേ॑ഹി॒ പന്ഥാം॒-യഁസ്തേ॒സ്വ ഇത॑രോ ദേവ॒യാനാ᳚ത് ।
ചക്ഷു॑ഷ്മതേ ശൃണ്വ॒തേ തേ᳚ ബ്രവീമി॒ മാനഃ॑ പ്ര॒ജാഗ്ം രീ॑രിഷോ॒ മോത വീ॒രാന് ॥ 46.1 (തൈ. അര. 6.46.1)
വാത॑-മ്പ്രാ॒ണ-മ്മന॑സാ॒ ന്വാര॑ഭാമഹേ പ്ര॒ജാപ॑തിം॒-യോഁ ഭുവ॑നസ്യ ഗോ॒പാഃ ।
സനോ॑ മൃ॒ത്യോ സ്ത്രാ॑യതാ॒-മ്പാത്വഗ്ംഹ॑സോ॒ ജ്യോഗ് ജീ॒വാ ജ॒രാമ॑ശീമഹി ॥ 47.1 (തൈ. അര. 6.47.1)
അ॒മു॒ത്ര॒ ഭൂയാ॒ദധ॒ യദ്യ॒മസ്യ॒ ബൃഹ॑സ്പതേ അ॒ഭിശ॑സ്തേ॒ര മു॑ഞ്ചഃ ।
പ്രത്യൌ॑ഹതാ മ॒ശ്വിനാ॑ മൃ॒ത്യു മ॑സ്മാ-ദ്ദേ॒വാനാ॑മഗ്നേ ഭി॒ഷജാ॒ ശചീ॑ഭിഃ ॥ 48.1 (തൈ. അര. 6.48.1)
ഹരി॒ഗ്ം॒ ഹര॑ന്ത॒- മനു॑യന്തി ദേ॒വാ വിശ്വ॒സ്യേശാ॑നം-വൃഁഷ॒ഭ-മ്മ॑തീ॒നാമ് ।
ബ്രഹ്മ॒ സരൂ॑പ॒-മനു॑മേ॒ദമാ॑ഗാ॒-ദയ॑ന॒-മ്മാ വിവ॑ധീ॒-ര്വിക്ര॑മസ്വ ॥ 49.1 (തൈ. അര. 6.49.1)
ശല്കൈ॑ര॒ഗ്നി-മി॑ന്ധാ॒ന ഉ॒ഭൌ ലോ॒കൌ സ॑നേമ॒ഹമ് ।
ഉ॒ഭയോ᳚ ര്ലോ॒കയാ॑ര്-ഋ॒ധ്ദ്വാ-ഽതി॑ മൃ॒ത്യു-ന്ത॑രാമ്യ॒ഹമ് ॥ 50.1 (തൈ. അര. 6.50.1)
മാ ഛി॑ദോ മൃത്യോ॒ മാ വ॑ധീ॒ര്മാ മേ॒ ബലം॒-വിഁവൃ॑ഹോ॒ മാ പ്രമോ॑ഷീഃ ।
പ്ര॒ജാ-മ്മാ മേ॑ രീരിഷ॒ ആയു॑രുഗ്ര നൃ॒ചക്ഷ॑സ-ന്ത്വാ ഹ॒വിഷാ॑ വിധേമ ॥ 51.1 (തൈ. അര. 6.51.1)
മാ നോ॑ മ॒ഹാന്ത॑മു॒ത മാ നോ॑ അര്ഭ॒ക-മ്മാ ന॒ ഉക്ഷ॑ന്തമു॒ത മാ ന॑ ഉക്ഷി॒തമ് ।
മാ നോ॑ വധീഃ പി॒തര॒-മ്മോത മാ॒തര॑-മ്പ്രി॒യാ മാ ന॑സ്ത॒നുവോ॑ രുദ്ര രീരിഷഃ ॥ 52.1 (തൈ. അര. 6.52.1)
മാ ന॑സ്തോ॒കേ തന॑യേ॒ മാ ന॒ ആയു॑ഷി॒ മാ നോ॒ ഗോഷു॒ മാ നോ॒ അശ്വേ॑ഷു രീരിഷഃ ।
വീ॒രാന്മാ നോ॑ രുദ്ര ഭാമി॒തോവ॑ധീര്-ഹ॒വിഷ്മ॑ന്തോ॒ നമ॑സാ വിധേമ തേ ॥ 53.1 (തൈ. അര. 6.53.1)
പ്രജാപതി-പ്രാര്ഥനാ മന്ത്രഃ (4.36)
പ്രജാ॑പതേ॒ ന ത്വദേ॒താ-ന്യ॒ന്യോ വിശ്വാ॑ ജാ॒താനി॒ പരി॒താ ബ॑ഭൂവ ।
യ-ത്കാ॑മാസ്തേ ജുഹു॒മസ്തന്നോ॑ അസ്തു വ॒യഗ്ഗ് സ്യാ॑മ॒ പത॑യോ രയീ॒ണാമ് ॥ 54.1 (തൈ. അര. 6.54.1)
ഇന്ദ്രപ്രാര്ഥനാ മന്ത്രഃ (4.37)
സ്വ॒സ്തി॒ദാ വി॒ശസ്പതി॑-ര്വൃത്ര॒ഹാ വിമൃധോ॑ വ॒ശീ ।
വൃഷേന്ദ്രഃ॑ പു॒ര ഏ॑തു നസ്സ്വസ്തി॒ദാ അ॑ഭയ-ങ്ക॒രഃ ॥ 55.1 (തൈ. അര. 6.55.1)
മൃത്യുഞ്ജയ മന്ത്രാഃ (4.38)
ത്ര്യ॑മ്ബകം-യഁജാമഹേ സുഗ॒ന്ധി-മ്പു॑ഷ്ടി॒വര്ധ॑നമ് ।
ഉ॒ര്വാ॒രു॒കമി॑വ॒ ബന്ധ॑നാ-ന്മൃ॒ത്യോ-ര്മു॑ക്ഷീയ॒ മാ-ഽമൃതാ᳚ത് ॥ 56.1 (തൈ. അര. 6.56.1)
യേ തേ॑ സ॒ഹസ്ര॑മ॒യുത॒-മ്പാശാ॒ മൃത്യോ॒ മര്ത്യാ॑യ॒ ഹന്ത॑വേ ।
താന്. യ॒ജ്ഞസ്യ॑ മാ॒യയാ॒ സര്വാ॒നവ॑ യജാമഹേ । മൃ॒ത്യവേ॒ സ്വാഹാ॑ മൃ॒ത്യവേ॒ സ്വാഹാ᳚ ॥ 58.1 (തൈ. അര. 6.57-58)
പാപനിവാരകാ മന്ത്രാഃ (4.39)
ദേ॒വകൃ॑ത॒സ്യൈന॑സോ-ഽവ॒യജ॑നമസി॒ സ്വാഹാ᳚ ।
മ॒നു॒ഷ്യ॑കൃത॒സ്യൈന॑സോ ഽവ॒യജ॑നമസി॒ സ്വാഹാ᳚ ।
പി॒തൃകൃ॑ത॒സ്യൈന॑സോ ഽവ॒യജ॑നമസി॒ സ്വാഹാ᳚ ।
ആ॒ത്മകൃ॑ത॒സ്യൈന॑സോ ഽവ॒യജ॑നമസി॒ സ്വാഹാ᳚ ।
അ॒ന്യകൃ॑ത॒സ്യൈന॑സോ ഽവ॒യജ॑നമസി॒ സ്വാഹാ᳚ ।
അ॒സ്മത്കൃ॑ത॒സ്യൈന॑സോ ഽവ॒യജ॑നമസി॒ സ്വാഹാ᳚ ।
യദ്ദി॒വാ ച॒ നക്ത॒-ഞ്ചൈന॑ശ്ചകൃ॒മ തസ്യാ॑ വ॒യജ॑നമസി॒ സ്വാഹാ᳚ ।
യ-ഥ്സ്വ॒പന്ത॑ശ്ച॒ ജാഗ്ര॑ത॒-ശ്ചൈന॑ശ്ച-കൃ॒മ തസ്യാ॑ വ॒യജ॑നമസി॒ സ്വാഹാ᳚ ।
യ-ഥ്സു॒ഷുപ്ത॑ശ്ച॒ ജാഗ്ര॑ത॒-ശ്ചൈന॑ശ്ച-കൃ॒മ തസ്യാ॑ വ॒യജ॑നമസി॒ സ്വാഹാ᳚ ।
യ-ദ്വി॒ദ്വാഗ്ംസ॒ശ്ചാ വി॑ദ്വാഗ്ംസ॒ശ്ചൈന॑ശ്ച-കൃ॒മ തസ്യാ॑ വ॒യജ॑നമസി॒ സ്വാഹാ᳚ ।
ഏനസ ഏനസോ വയജനമ॑സി സ്വാ॒ഹാ ॥ 59.1 (തൈ. അര. 6.59.1)
വസു-പ്രാര്ഥനാ മന്ത്രഃ (4.40)
യദ്വോ॑ ദേവാശ്ചകൃ॒മ ജി॒ഹ്വയാ॑ ഗു॒രുമന॑സോ വാ॒ പ്രയു॑തീ ദേവ॒ ഹേഡ॑നമ് ।
അരാ॑വാ॒യോ നോ॑ അ॒ഭിദു॑ച്ഛുനാ॒യതേ॒ തസ്മി॒-ന്തദേനോ॑ വസവോ॒ നിധേ॑തന॒ സ്വാഹാ᳚ ॥ 60.1 (തൈ. അര. 6.60.1)
കാമോ-ഽകാര്ഷീത് - മന്യുരകാര്ഷീത് മന്ത്രഃ (4.41)
കാമോ-ഽകാര്ഷീ᳚-ന്നമോ॒ നമഃ ।
കാമോ-ഽകാര്ഷീ-ത്കാമഃ കരോതി നാഹ-ങ്കരോമി കാമഃ കര്താ നാഹ-ങ്കര്താ കാമഃ॑ കാര॒യിതാ നാഹ॑-ങ്കാര॒യിതാ ഏഷ തേ കാമ കാമാ॑യ സ്വാ॒ഹാ ॥ 61.1 (തൈ. അര. 6.61.1)
മന്യുരകാര്ഷീ᳚-ന്നമോ॒ നമഃ ।
മന്യുരകാര്ഷീ-ന്മന്യുഃ കരോതി നാഹ-ങ്കരോമി മന്യുഃ കര്താ നാഹ-ങ്കര്താ മന്യുഃ॑ കാര॒യിതാ നാഹ॑-ങ്കാര॒യിതാ ഏഷ തേ മന്യോ മന്യ॑വേ സ്വാ॒ഹാ ॥ 62.1 (തൈ. അര. 6.62.1)
വിരജാ ഹോമ മന്ത്രാഃ (4.42)
തിലാഞ്ജുഹോമി സരസാഗ്ം സപിഷ്ടാ-ന്ഗന്ധാര മമ ചിത്തേ രമ॑ന്തു സ്വാ॒ഹാ ।
ഗാവോ ഹിരണ്യ-ന്ധനമന്നപാനഗ്ം സര്വേഷാഗ് ശ്രി॑യൈ സ്വാ॒ഹാ ।
ശ്രിയഞ്ച ലക്ഷ്മിഞ്ച പുഷ്ടിഞ്ച കീര്തി॑-ഞ്ചാ നൃ॒ണ്യതാമ് । ബ്രഹ്മണ്യ-മ്ബ॑ഹുപു॒ത്രതാമ് ।
ശ്രദ്ധാമേധേ പ്രജാ-സ്സന്ദദാ॑തു സ്വാ॒ഹാ ॥ 63.3 (തൈ. അര. 6.63.1)
തിലാഃ കൃഷ്ണാ-സ്തി॑ലാ-ശ്ശ്വേ॒താ॒-സ്തിലാ-സ്സൌമ്യാ വ॑ശാനു॒ഗാഃ ।
തിലാഃ പുനന്തു॑ മേ പാ॒പം॒-യഁത്കിഞ്ചി-ദ്ദുരിത-മ്മ॑യി സ്വാ॒ഹാ ।
ചോര॒സ്യാന്ന-ന്ന॑വശ്രാ॒ദ്ധ॒-മ്ബ്ര॒ഹ്മ॒ഹാ ഗു॑രുത॒ല്പഗഃ ।
ഗോസ്തേയഗ്ം സ॑രാപാ॒ന॒-മ്ഭ്രൂണഹത്യാ തിലാ ശാന്തിഗ്ം ശമയ॑ന്തു സ്വാ॒ഹാ ।
ശ്രീശ്ച ലക്ഷ്മീശ്ച പുഷ്ടീശ്ച കീര്തി॑-ഞ്ചാ നൃ॒ണ്യതാമ് ।
ബ്രഹ്മണ്യ-മ്ബ॑ഹുപു॒ത്രതാമ് ।
ശ്രദ്ധാമേധേ പ്രജ്ഞാതു ജാതവേദ-സ്സന്ദദാ॑തു സ്വാ॒ഹാ ॥ 64.3 (തൈ. അര. 6.64.1)
പ്രാണാപാന-വ്യാനോദാന-സമാനാ മേ॑ ശുദ്ധ്യ॒ന്താ॒-ഞ്ജ്യോതി॑ ര॒ഹം-വിഁ॒രജാ॑ വിപാ॒പ്മാ ഭൂ॑യാസ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വാഹാ᳚ ।
വാം-മന-ശ്ചക്ഷുഃ-ശ്രോത്ര-ജിഹ്വാ-ഘ്രാണ-രേതോ-ബുദ്ധ്യാകൂതി-സ്സങ്കല്പാ മേ॑ ശുദ്ധ്യ॒ന്താ॒-ഞ്ജ്യോതി॑ ര॒ഹം-വിഁ॒രജാ॑ വിപാ॒പ്മാ ഭൂ॑യാസ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വാഹാ᳚ ।
ത്വക്-ചര്മ-മാഗ്ംസ-രുധിര-മേദോ-മജ്ജാ-സ്നായവോ-ഽസ്ഥീനി മേ॑ ശുദ്ധ്യ॒ന്താ॒-ഞ്ജ്യോതി॑ ര॒ഹം-വിഁ॒രജാ॑ വിപാ॒പ്മാ ഭൂ॑യാസ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വാഹാ᳚ ।
ശിരഃ പാണി പാദ പാര്ശ്വ പൃഷ്ഠോ-രൂദര-ജങ്ഘ-ശിശ്ര്നോപസ്ഥ പായവോ മേ॑ ശുദ്ധ്യ॒ന്താ॒-ഞ്ജ്യോതി॑ ര॒ഹം-വിഁ॒രജാ॑ വിപാ॒പ്മാ ഭൂ॑യാസ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വാഹാ᳚ ।
ഉത്തിഷ്ഠ പുരുഷ ഹരിത-പിങ്ഗല ലോഹിതാക്ഷി ദേഹി ദേഹി ദദാപയിതാ മേ॑ ശുദ്ധ്യ॒ന്താ॒-ഞ്ജ്യോതി॑ ര॒ഹം-വിഁ॒രജാ॑ വിപാ॒പ്മാ ഭൂ॑യാസ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വാഹാ᳚ ॥ 65.5 (തൈ. അര. 6.65.1)
പൃഥിവ്യാപ സ്തേജോ വായു-രാകാശാ മേ॑ ശുദ്ധ്യ॒ന്താ॒-ഞ്ജ്യോതി॑ ര॒ഹം-വിഁ॒രജാ॑ വിപാ॒പ്മാ ഭൂ॑യാസ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വാഹാ᳚ ।
ശബ്ദ-സ്പര്ശ-രൂപരസ-ഗന്ധാ മേ॑ ശുദ്ധ്യ॒ന്താ॒-ഞ്ജ്യോതി॑ ര॒ഹം-വിഁ॒രജാ॑ വിപാ॒പ്മാ ഭൂ॑യാസ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വാഹാ᳚ ।
മനോ-വാക്-കായ-കര്മാണി മേ॑ ശുദ്ധ്യ॒ന്താ॒-ഞ്ജ്യോതി॑ ര॒ഹം-വിഁ॒രജാ॑ വിപാ॒പ്മാ ഭൂ॑യാസ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വാഹാ᳚ ।
അവ്യക്തഭാവൈ-ര॑ഹങ്കാ॒ര॒-ര്ജ്യോതി॑ ര॒ഹം-വിഁ॒രജാ॑ വിപാ॒പ്മാ ഭൂ॑യാസ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വാഹാ᳚ ।
ആത്മാ മേ॑ ശുദ്ധ്യ॒ന്താ॒-ഞ്ജ്യോതി॑ ര॒ഹം-വിഁ॒രജാ॑ വിപാ॒പ്മാ ഭൂ॑യാസ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വാഹാ᳚ ।
അന്തരാത്മാ മേ॑ ശുദ്ധ്യ॒ന്താ॒-ഞ്ജ്യോതി॑ ര॒ഹം-വിഁ॒രജാ॑ വിപാ॒പ്മാ ഭൂ॑യാസ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വാഹാ᳚ ।
പരമാത്മാ മേ॑ ശുദ്ധ്യ॒ന്താ॒-ഞ്ജ്യോതി॑ ര॒ഹം-വിഁ॒രജാ॑ വിപാ॒പ്മാ ഭൂ॑യാസ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വാഹാ᳚ ।
ക്ഷു॒ധേ സ്വാഹാ᳚ । ക്ഷുത്പി॑പാസായ॒ സ്വാഹാ᳚ । വിവി॑ട്യൈ॒ സ്വാഹാ᳚ ।
ഋഗ്വി॑ധാനായ॒ സ്വാഹാ᳚ । ക॒ഷോ᳚ത്കായ॒ സ്വാഹാ᳚ ।
ക്ഷു॒ത്പി॒പാ॒സാമ॑ല-ഞ്ജ്യേ॒ഷ്ഠാ॒മ॒ല॒ക്ഷ്മീ-ര്നാ॑ശയാ॒മ്യഹമ് ।
അഭൂ॑തി॒-മസ॑മൃദ്ധി॒ഞ്ച॒ സര്വാം (സര്വാ) നിര്ണുദ മേ പാപ്മാ॑നഗ്ഗ് സ്വാ॒ഹാ ।
അന്നമയ-പ്രാണമയ-മനോമയ-വിജ്ഞാനമയ-മാനന്ദമയ-മാത്മാ മേ॑ ശുദ്ധ്യ॒ന്താ॒-ഞ്ജ്യോതി॑ ര॒ഹം-വിഁ॒രജാ॑ വിപാ॒പ്മാ ഭൂ॑യാസ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വാഹാ᳚ ॥ 66.10 (തൈ. അര. 6.66.1)
വൈശ്വദേവ മന്ത്രാഃ (4.43)
അ॒ഗ്നയേ॒ സ്വാഹാ᳚ । വിശ്വേ᳚ഭ്യോ ദേ॒വേഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ ।
ധ്രു॒വായ॑ ഭൂ॒മായ॒ സ്വാഹാ᳚ । ധ്രു॒വ॒ക്ഷിത॑യേ॒ സ്വാഹാ᳚ ।
അ॒ച്യു॒ത॒ക്ഷിത॑യേ॒ സ്വാഹാ᳚ । അ॒ഗ്നയേ᳚ സ്വിഷ്ട॒കൃതേ॒ സ്വാഹാ᳚ ।
ധര്മാ॑യ॒ സ്വാഹാ᳚ । അധ॑ര്മായ॒ സ്വാഹാ᳚ ।
അ॒ദ്ഭ്യ-സ്സ്വാഹാ᳚ । ഓ॒ഷ॒ധി॒വ॒ന॒സ്പ॒തിഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ । 67.1 (തൈ. അര. 6.67.1)
ര॒ക്ഷോ॒ദേ॒വ॒ജ॒നേഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ ।
ഗൃഹ്യാ᳚ഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ । അ॒വ॒സാനേ᳚ഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ ।
അ॒വ॒സാന॑പതിഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ । സ॒ര്വ॒ഭൂ॒തേഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ ।
ആമാ॑യ॒ സ്വാഹാ᳚ । അ॒ന്തരി॑ക്ഷായ॒ സ്വാഹാ᳚ ।
യദേജ॑തി॒ ജഗ॑തി॒ യച്ച॒ ചേഷ്ട॑തി॒ നാമ്നോ॑ ഭാ॒ഗോ-ഽയ-ന്നാമ്നേ॒ സ്വാഹാ᳚ ।
പൃ॒ഥി॒വ്യൈ സ്വാഹാ᳚ । അ॒ന്തരി॑ക്ഷായ॒ സ്വാഹാ᳚ । 67.2 (തൈ. അര. 6.67.2)
ദി॒വേ സ്വാഹാ᳚ । സൂര്യാ॑യ॒ സ്വാഹാ᳚ ।
ച॒ന്ദ്രമ॑സേ॒ സ്വാഹാ᳚ । നക്ഷ॑ത്രേഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ ।
ഇന്ദ്രാ॑യ॒ സ്വാഹാ᳚ । ബൃഹ॒സ്പത॑യേ॒ സ്വാഹാ᳚ ।
പ്ര॒ജാപ॑തയേ॒ സ്വാഹാ᳚ । ബ്രഹ്മ॑ണേ॒ സ്വാഹാ᳚ ।
സ്വ॒ധാ പി॒തൃഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ । നമോ॑ രു॒ദ്രായ॑ പശു॒പത॑യേ॒ സ്വാഹാ᳚ । 67.3 (തൈ. അര. 6.67.3)
ദേ॒വേഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ । പി॒തൃഭ്യഃ॑ സ്വ॒ധാ-ഽസ്തു॑ ।
ഭൂ॒തേഭ്യോ॒ നമഃ॑ । മ॒നു॒ഷ്യേ᳚ഭ്യോ॒ ഹന്താ᳚ ।
പ്ര॒ജാപ॑തയേ॒ സ്വാഹാ᳚ । പ॒ര॒മേ॒ഷ്ഠിനേ॒ സ്വാഹാ᳚ ।
യഥാ കൂ॑പ-ശ്ശ॒തധാ॑ര-സ്സ॒ഹസ്ര॑ധാരോ॒ അക്ഷി॑തഃ ।
ഏ॒വാ മേ॑ അസ്തു ധാ॒ന്യഗ്ം സ॒ഹസ്ര॑ധാര॒-മക്ഷി॑തമ് ।
ധന॑ധാന്യൈ॒ സ്വാഹാ᳚ ॥ യേ ഭൂ॒താഃ പ്ര॒ചര॑ന്തി॒ ദിവാ॒നക്ത॒-മ്ബലി॑-മി॒ച്ഛന്തോ॑ വി॒തുദ॑സ്യ॒ പ്രേഷ്യാഃ᳚ ।
തേഭ്യോ॑ ബ॒ലി-മ്പു॑ഷ്ടി॒കാമോ॑ ഹരാമി॒ മയി॒ പുഷ്ടി॒-മ്പുഷ്ടി॑പതി-ര്ദധാതു॒ സ്വാഹാ᳚ ॥ 67.4 (തൈ. അര. 6.67.4)
(ഓ॒ഷ॒ധി॒വ॒ന॒സ്പ॒തിഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ॒ - ഽന്തരി॑ക്ഷായ॒ സ്വാഹാ॒ - നമോ॑ രു॒ദ്രായ॑ പശു॒പത॑യേ॒ സ്വാഹാ॑ - വി॒തുദ॑സ്യ॒ പ്രേഷ്യാ॒ ഏക॑-ഞ്ച)
ഓ᳚-ന്ത-ദ്ബ്ര॒ഹ്മ । ഓ᳚-ന്ത-ദ്വാ॒യുഃ ।
ഓ᳚-ന്തദാ॒ത്മാ । ഓ᳚-ന്ത-ഥ്സ॒ത്യമ് ।
ഓ᳚-ന്ത-ഥ്സര്വ᳚മ് । ഓ᳚-ന്ത-ത്പുരോ॒-ര്നമഃ ।
അന്തശ്ചരതി॑ ഭൂതേ॒ഷു॒ ഗുഹായാം-വിഁ॑ശ്വ മൂ॒ര്തിഷു ।
ത്വം-യഁജ്ഞസ്ത്വം-വഁഷട്കാരസ്ത്വ-മിദ്രസ്ത്വഗ്ം രുദ്രസ്ത്വംവിഁഷ്ണുസ്ത്വ-മ്ബ്രഹ്മത്വ॑-മ്പ്രജാ॒പതിഃ ।
ത്വ-ന്ത॑ദാപ॒ ആപോ॒ ജ്യോതീ॒ രസോ॒-ഽമൃത॒-മ്ബ്രഹ്മ॒ ഭൂര്ഭുവ॒സ്സുവ॒രോമ് ॥ 68.2 (തൈ. അര. 6.68.1)
4.44 പ്രാണാഹുതി മന്ത്രാഃ
ശ്ര॒ദ്ധായാ᳚-മ്പ്രാ॒ണേ നിവി॑ഷ്ടോ॒-ഽമൃത॑-ഞ്ജുഹോമി ।
ശ്ര॒ദ്ധായാ॑മപാ॒നേ നിവി॑ഷ്ടോ॒-ഽമൃത॑-ഞ്ജുഹോമി ।
ശ്ര॒ദ്ധായാം᳚-വ്യാഁ॒നേ നിവി॑ഷ്ടോ॒-ഽമൃത॑-ഞ്ജുഹോമി ।
ശ്ര॒ദ്ധായാ॑മുദാ॒നേ നിവി॑ഷ്ടോ॒-ഽമൃത॑-ഞ്ജുഹോമി ।
ശ്ര॒ദ്ധായാഗ്ം॑ സമാ॒നേ നിവി॑ഷ്ടോ॒-ഽമൃത॑-ഞ്ജുഹോമി ।
ബ്രഹ്മ॑ണി മ ആ॒ത്മാ-ഽമൃ॑ത॒ത്വായ॑ ॥
അ॒മൃ॒തോ॒പ॒സ്തര॑ണമസി ॥
ശ്ര॒ദ്ധായാ᳚-മ്പ്രാ॒ണേ നിവി॑ഷ്ടോ॒-ഽമൃത॑-ഞ്ജുഹോമി ।
ശി॒വോ മാ॑ വി॒ശാപ്ര॑ദാഹായ । പ്രാ॒ണായ॒ സ്വാഹാ᳚ ।
ശ്ര॒ദ്ധായാ॑മപാ॒നേ നിവി॑ഷ്ടോ॒-ഽമൃത॑-ഞ്ജുഹോമി ।
ശി॒വോ മാ॑ വി॒ശാപ്ര॑ദാഹായ । അ॒പാ॒നായ॒ സ്വാഹാ᳚ ।
ശ്ര॒ദ്ധായാം᳚-വ്യാഁ॒നേ നിവി॑ഷ്ടോ॒-ഽമൃത॑-ഞ്ജുഹോമി ।
ശി॒വോ മാ॑ വി॒ശാപ്ര॑ദാഹായ । വ്യാ॒നായ॒ സ്വാഹാ᳚ ।
ശ്ര॒ദ്ധായാ॑-മുദാ॒നേ നിവി॑ഷ്ടോ॒-ഽമൃത॑-ഞ്ജുഹോമി ।
ശി॒വോ മാ॑ വി॒ശാപ്ര॑ദാഹായ । ഉ॒ദാ॒നായ॒ സ്വാഹാ᳚ ।
ശ്ര॒ദ്ധായാഗ്ം॑ സമാ॒നേ നിവി॑ഷ്ടോ॒-ഽമൃത॑-ഞ്ജുഹോമി ।
ശി॒വോ മാ॑ വി॒ശാപ്ര॑ദാഹായ । സ॒മാ॒നായ॒ സ്വാഹാ᳚ ।
ബ്രഹ്മ॑ണി മ ആ॒ത്മാ-ഽമൃ॑ത॒ത്വായ॑ ॥
അ॒മൃ॒താ॒പി॒ധാ॒നമ॑സി ॥ 69.4 (തൈ. അര. 6.69.1)
ഭുക്താന്നാഭിമന്ത്രണ മന്ത്രാഃ (4.45)
ശ്ര॒ദ്ധായാ᳚-മ്പ്രാ॒ണേ നിവി॑ശ്യാ॒-ഽമൃതഗ്ം॑ ഹു॒തമ് । പ്രാ॒ണ മന്നേ॑നാപ്യായസ്വ ।
ശ്ര॒ദ്ധായാ॑മപാ॒നേ നിവി॑ശ്യാ॒-ഽമൃതഗ്ം॑ ഹു॒തമ് । അ॒പാ॒ന മന്നേ॑നാപ്യായസ്വ ।
ശ്ര॒ദ്ധായാം᳚-വ്യാഁ॒നേ നിവി॑ശ്യാ॒-ഽമൃതഗ്ം॑ ഹു॒തമ് । വ്യാ॒ന മന്നേ॑നാപ്യായസ്വ ।
ശ്ര॒ദ്ധായാ॑-മുദാ॒നേ നിവി॑ശ്യാ॒-ഽമൃതഗ്ം॑ ഹു॒തമ് । ഉ॒ദാ॒ന മന്നേ॑നാപ്യായസ്വ ।
ശ്ര॒ദ്ധായാഗ്ം॑ സമാ॒നേ നിവി॑ശ്യാ॒-ഽമൃതഗ്ം॑ ഹു॒തമ് । സ॒മാന॒ മന്നേ॑നാപ്യായസ്വ ॥ 70.1 (തൈ. അര0.1)
ഭോജനാന്തേ ആത്മാനുസന്ധാന മന്ത്രാഃ (4.46)
അങ്ഗുഷ്ഠമാത്രഃ പുരുഷോ-ഽങ്ഗുഷ്ഠഞ്ച॑ സമാ॒ശ്രിതഃ । ഈശ-സ്സര്വസ്യ ജഗതഃ പ്രഭുഃ പ്രീണാതി॑ വിശ്വ॒ഭുക് ॥ 71.1 (തൈ. അര. 6.71.1)
അവയവസ്വസ്ഥതാ പ്രാര്ഥനാ മന്ത്രഃ (4.47)
വാമ്മ॑ ആ॒സന്ന് । ന॒സോഃ പ്രാ॒ണഃ । അ॒ക്ഷ്യോ-ശ്ചക്ഷുഃ॑ ।
കര്ണ॑യോ॒-ശ്ശ്രോത്ര᳚മ് । ബാ॒ഹു॒വോ-ര്ബല᳚മ് । ഊ॒രു॒വോ രോജഃ॑ ।
അരി॑ഷ്ടാ॒ വിശ്വാ॒ന്യങ്ഗാ॑നി ത॒നൂഃ । ത॒നുവാ॑ മേ സ॒ഹ നമ॑സ്തേ അസ്തു॒ മാ മാ॑ ഹിഗ്ംസീഃ ॥ 72.1 (തൈ. അര. 6.72.1)
ഇന്ദ്ര സപ്തര്ഷി സംവാഁദ മന്ത്രഃ (4.48)
വയഃ॑ സുപ॒ര്ണാ ഉപ॑സേദു॒രിന്ദ്ര॑-മ്പ്രി॒യ മേ॑ധാ॒ ഋഷ॑യോ॒ നാധ॑മാനാഃ ।
അപ॑ദ്ധ്വാ॒ന്ത മൂ᳚ര്ണു॒ഹി പൂ॒ര്ധി ചക്ഷു॑-ര്മുമു॒ഗ്ധ്യ॑സ്മാ-ന്നി॒ധയേ॑ ഽവബ॒ദ്ധാന് ॥ 73.1 (തൈ. അര. 6.73.1)
ഹൃദയാലമ്ഭന മന്ത്രഃ (4.49)
പ്രാണാനാ-ങ്ഗ്രന്ഥിരസി രുദ്രോ മാ॑ വിശാ॒ന്തകഃ । തേനാന്നേനാ᳚-പ്യായ॒സ്വ ॥ 74.1 (തൈ. അര. 6.74.1)
ദേവതാ പ്രാണനിരൂപണ മന്ത്രഃ (4.50)
നമോ രുദ്രായ വിഷ്ണവേ മൃത്യു॑ര്മേ പാ॒ഹി ॥ 75.1 (തൈ. അര. 6.75.1)
അഗ്നി സ്തുതി മന്ത്രഃ (4.51)
ത്വമ॑ഗ്നേ॒ ദ്യുഭി॒-സ്ത്വമാ॑ശു-ശു॒ക്ഷണി॒-സ്ത്വമ॒ദ്ഭ്യ-സ്ത്വമശ്മ॑ന॒സ്പരി॑ ।
ത്വം-വഁനേ᳚ഭ്യ॒-സ്ത്വമോഷ॑ധീഭ്യ॒-സ്ത്വ-ന്നൃ॒ണാ-ന്നൃ॑പതേ ജായസേ॒ ശുചിഃ॑ ॥ 76.1 (തൈ. അര. 6.76.1)
അഭീഷ്ട യാചനാ മന്ത്രഃ (4.52)
ശി॒വേന॑ മേ॒ സന്തി॑ഷ്ഠസ്വ സ്യോ॒നേന॑ മേ॒ സന്തി॑ഷ്ഠസ്വ സുഭൂ॒തേന॑ മേ॒ സന്തി॑ഷ്ഠസ്വ ബ്രഹ്മവര്ച॒സേന॑ മേ॒ സന്തി॑ഷ്ഠസ്വ യ॒ജ്ഞസ്യര്ധി॒ മനു॒ സന്തി॑ഷ്ഠ॒ സ്വോപ॑ തേ യജ്ഞ॒ നമ॒ ഉപ॑ തേ॒ നമ॒ ഉപ॑ തേ॒ നമഃ॑ ॥ 77.1 (തൈ. അര. 6.77.1)
പര തത്ത്വ നിരൂപണം (4.53)
സ॒ത്യ-മ്പര॒-മ്പരഗ്ം॑ സ॒ത്യഗ്ം സ॒ത്യേന॒ ന സു॑വ॒ര്ഗാ-ല്ലോ॒കാച്ച്യ॑വന്തേ ക॒ദാച॒ന സ॒താഗ്ം ഹി സ॒ത്യ-ന്തസ്മാ᳚-ഥ്സ॒ത്യേ ര॑മന്തേ॒,
തപ॒ ഇതി॒ തപോ॒ നാനശ॑നാ॒-ത്പരം॒-യഁദ്ധി പര॒-ന്തപ॒സ്ത-ദ്ദുധ॑ര്ഷ॒-ന്ത-ദ്ദുരാ॑ധര്ഷ॒-ന്തസ്മാ॒-ത്തപ॑സി രമന്തേ॒,
ദമ॒ ഇതി॒ നിയ॑ത-മ്ബ്രഹ്മചാ॒രിണ॒-സ്തസ്മാ॒-ദ്ദമേ॑ രമന്തേ॒,
ശമ॒ ഇത്യര॑ണ്യേ മു॒നയ॒-സ്തസ്മാ॒ച്ഛമേ॑ രമന്തേ,
ദാ॒നമിതി॒ സര്വാ॑ണി ഭൂ॒താനി॑ പ്ര॒ശഗ്ംസ॑ന്തി ദാ॒നാന്നാതി॑ ദു॒ശ്ചര॒-ന്തസ്മാ᳚-ദ്ദാ॒നേ ര॑മന്തേ,
ധ॒ര്മ ഇതി॒ ധര്മേ॑ണ॒ സര്വ॑മി॒ദ-മ്പരി॑ഗൃഹീത-ന്ധ॒ര്മാന്നാതി॑-ദു॒ഷ്കര॒-ന്തസ്മാ᳚--ദ്ധ॒ര്മേ ര॑മന്തേ,
പ്ര॒ജന॒ ഇതി॒ ഭൂയാഗ്ം॑॑സ॒-സ്തസ്മാ॒-ദ്ഭൂയി॑ഷ്ഠാഃ॒ പ്രജാ॑യന്തേ॒ തസ്മാ॒-ദ്ഭൂയി॑ഷ്ഠാഃ ॑നേ രമന്തേ॒,
-ഽഗ്നയ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ തസ്മാ॑-ദ॒ഗ്നയ॒ ആധാ॑തവ്യാ അഗ്നിഹോ॒ത്ര-മിത്യാ॑ഹ॒ തസ്മാ॑-ദഗ്നിഹോ॒ത്രേ ര॑മന്തേ,
യ॒ജ്ഞ ഇതി॑ യ॒ജ്ഞോ ഹി ദേ॒വാ സ്തസ്മാ᳚-ദ്യ॒ജ്ഞേ ര॑മന്തേ,
മാന॒സ-മിതി॑ വി॒ദ്വാഗ്ംസ॒-സ്തസ്മാ᳚-ദ്വി॒ദ്വാഗ്ംസ॑ ഏ॒വ മാ॑ന॒സേ ര॑മന്തേ,
ന്യാ॒സ ഇതി॑ ബ്ര॒ഹ്മാ ബ്ര॒ഹ്മാ ഹി പരഃ॒ പരോ॑ ഹി ബ്ര॒ഹ്മാ താനി॒ വാ ഏ॒താന്യവ॑രാണി॒ പരാഗ്ം॑സി ന്യാ॒സ ഏ॒വാത്യ॑രേചയ॒-ദ്യ ഏ॒വം-വേഁദേ᳚ത്യുപ॒നിഷത് ॥ 78.11 (തൈ. അര. 6.78.1)
4.54 ജ്ഞാന സാധന നിരൂപണം
പ്രാ॒ജാ॒പ॒ത്യോ ഹാരു॑ണി-സ്സുപ॒ര്ണേയഃ॑ പ്ര॒ജാപ॑തി-മ്പി॒തര॒-മുപ॑സസാര॒ കി-മ്ഭ॑ഗവ॒ന്തഃ പ॑ര॒മം-വഁ॑ദ॒ന്തീതി॒ തസ്മൈ॒ പ്രോ॑വാച,
സ॒ത്യേന॑ വാ॒യുരാവാ॑തി സ॒ത്യേ-നാ॑ദി॒ത്യോ രോ॑ചതേ ദി॒വി സ॒ത്യം-വാഁ॒ചഃ പ്ര॑തി॒ഷ്ഠാ സ॒ത്യേ സ॒ര്വ-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒-ന്തസ്മാ᳚-ഥ്സ॒ത്യ-മ്പ॑ര॒മം-വഁദ॑ന്തി॒,
തപ॑സാ ദേ॒വാ ദേ॒വതാ॒-മഗ്ര॑ ആയ॒-ന്തപ॒സര്ഷ॑യ॒-സ്സുവ॒രന്വ॑-വിന്ദ॒-ന്തപ॑സാ സ॒പത്നാ॒-ന്പ്രണു॑ദാ॒-മാരാ॑തീ॒ സ്തപ॑സി സ॒ര്വ-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒-ന്തസ്മാ॒-ത്തപഃ॑ പര॒മം-വഁദ॑ന്തി॒,
ദമേ॑ന ദാ॒ന്താഃ കി॒ല്ബിഷ॑-മവധൂ॒ന്വന്തി॒ ദമേ॑ന ബ്രഹ്മചാ॒രിണ॒-സ്സുവ॑രഗച്ഛ॒-ന്ദമോ॑ ഭൂ॒താനാ᳚-ന്ദുരാ॒ധര്ഷ॒-ന്ദമേ॑ സ॒ര്വ-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒-ന്തസ്മാ॒-ദ്ദമഃ॑ പര॒മം-വഁദ॑ന്തി॒,
ശമേ॑ന ശാ॒ന്താ-ശ്ശി॒വ-മാ॒ചര॑ന്തി॒ ശമേ॑ന നാ॒ക-മ്മു॒നയോ॒-ഽന്വവി॑ന്ദ॒ന് ഛമോ॑ ഭൂ॒താനാ᳚-ന്ദുരാ॒ധര്ഷ॒-ഞ്ഛമേ॑ സ॒ര്വ-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒-ന്തസ്മാ॒ച്ഛമഃ॑ പര॒മം-വഁദ॑ന്തി,
ദാ॒നം-യഁ॒ജ്ഞാനാം॒-വഁരൂ॑ഥ॒-ന്ദക്ഷി॑ണാ ലോ॒കേ ദാ॒താരഗ്ം॑ സര്വ ഭൂ॒താന്യു॑പജീ॒വന്തി॑ ദാ॒നേനാരാ॑തീ॒-രപാ॑നുദന്ത ദാ॒നേന॑ ദ്വിഷ॒ന്തോ മി॒ത്രാ ഭ॑വന്തി ദാ॒നേ സ॒ര്വ-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒-ന്തസ്മാ᳚-ദ്ദാ॒ന-മ്പ॑ര॒മം-വഁദ॑ന്തി,
ധ॒ര്മോ വിശ്വ॑സ്യ॒ ജഗ॑തഃ പ്രതി॒ഷ്ഠാ ലോ॒കേ ധ॒ര്മിഷ്ഠ॑-മ്പ്ര॒ജാ ഉ॑പസ॒ര്പന്തി॑ ധ॒ര്മേണ॑ പാ॒പ-മ॑പ॒നുദ॑തി ധ॒ര്മേ സ॒ര്വ-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒-ന്തസ്മാ᳚-ദ്ധ॒ര്മ-മ്പ॑ര॒മം-വഁദ॑ന്തി,
പ്ര॒ജന॑നം॒-വൈഁ പ്ര॑തി॒ഷ്ഠാ ലോ॒കേ സാ॒ധു പ്ര॒ജായാ᳚ സ്ത॒ന്തുന്-ത॑ന്വാ॒നഃ പി॑തൃ॒ണാ മ॑നൃ॒ണോ ഭവ॑തി॒ തദേ॑വ ത॒സ്യാ അനൃ॑ണ॒-ന്തസ്മാ᳚-ത്പ്ര॒ജന॑ന-മ്പര॒മം-വഁദ॑ന്ത്യ॒,
ഗ്നയോ॒ വൈ ത്രയീ॑ വി॒ദ്യാ ദേ॑വ॒യാനഃ॒ പന്ഥാ॑ ഗാര്ഹപ॒ത്യ ഋക്-പൃ॑ഥി॒വീ ര॑ഥന്ത॒ര-മ॑ന്വാഹാ-ര്യ॒പച॑നം॒-യഁജു॑ര॒ന്തരി॑ക്ഷം-വാഁമദേ॒വ്യ മാ॑ഹവ॒നീയ॒-സ്സാമ॑സുവ॒ര്ഗോ ലോ॒കോ ബൃ॒ഹത്-തസ്മാ॑-ദ॒ഗ്നീ-ന്പ॑ര॒മം-വഁദ॑ന്ത്യ,
ഗ്നിഹോ॒ത്രഗ്ം സാ॑യ-മ്പ്രാ॒ത-ര്ഗൃ॒ഹാണാം॒-നിഷ്കൃ॑തി॒-സ്സ്വി॑ഷ്ടഗ്ം സുഹു॒തം-യഁ॑ജ്ഞക്രതൂ॒നാ-മ്പ്രായ॑ണഗ്ം സുവ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॒ ജ്യോതി॒-സ്തസ്മാ॑-ദഗ്നിഹോ॒ത്ര-മ്പ॑ര॒മം-വഁദ॑ന്തി,
യ॒ജ്ഞ ഇതി॑ യ॒ജ്ഞേന॒ ഹി ദേ॒വാ ദിവ॑-ങ്ഗ॒താ യ॒ജ്ഞേനാസു॑രാ॒-നപാ॑നുദന്ത യ॒ജ്ഞേന॑ ദ്വിഷ॒ന്തോ മി॒ത്രാ ഭ॑വന്തി യ॒ജ്ഞേ സ॒ര്വ-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒-ന്തസ്മാ᳚-ദ്യ॒ജ്ഞ-മ്പ॑ര॒മം-വഁദ॑ന്തി,
മാന॒സം-വൈഁ പ്രാ॑ജാപ॒ത്യ-മ്പ॒വിത്ര॑-മ്മാന॒സേന॒ മന॑സാ സാ॒ധു പ॑ശ്യതി മാന॒സാ ഋഷ॑യഃ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജന്ത മാന॒സേ സ॒ര്വ-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത॒-ന്തസ്മാ᳚-ന്മാന॒സ-മ്പ॑ര॒മം-വഁദ॑ന്തി,
ന്യാ॒സ ഇ॒ത്യാഹു॑-ര്മനീ॒ഷിണോ᳚ ബ്ര॒ഹ്മാണ॑-മ്ബ്ര॒ഹ്മാ വിശ്വഃ॑ കത॒മ-സ്സ്വ॑യ॒ഭുംഃ പ്ര॒ജാപ॑തി-സ്സംവഁഥ്സര॒ ഇതി॑, സംവഁഥ്സ॒രോ॑ ഽസാവാ॑ദി॒ത്യോ യ ഏ॒ഷ ആ॑ദി॒ത്യേ പുരു॑ഷ॒-സ്സ പ॑രമേ॒ഷ്ഠീ ബ്രഹ്മാ॒ത്മാ,
യാഭി॑രാദി॒ത്യ-സ്തപ॑തി ര॒ശ്മിഭി॒സ്താഭിഃ॑ പ॒ര്ജന്യോ॑ വര്ഷതി പ॒ര്ജന്യേ॑-നൌഷധി-വനസ്പ॒തയഃ॒ പ്രജാ॑യന്ത ഓഷധി-വനസ്പ॒തിഭി॒-രന്ന॑-മ്ഭവ॒ത്യന്നേ॑ന പ്രാ॒ണാഃ പ്രാ॒ണൈ-ര്ബല॒-മ്ബലേ॑ന॒ തപ॒-സ്തപ॑സാ ശ്ര॒ദ്ധാ ശ്ര॒ദ്ധയാ॑ മേ॒ധാ മേ॒ധയാ॑ മനീ॒ഷാ മ॑നീ॒ഷയാ॒ മനോ॒ മന॑സാ॒ ശാന്തി॒-ശ്ശാന്ത്യാ॑ ചി॒ത്ത-ഞ്ചി॒ത്തേന॒ സ്മൃതി॒ഗ്ഗ്॒ സ്മൃത്യാ॒ സ്മാര॒ഗ്ഗ്॒ സ്മാരേ॑ണ വി॒ജ്ഞാനം॑-വിഁ॒ജ്ഞാനേ॑-നാ॒ത്മാനം॑-വേഁദയതി॒ തസ്മാ॑ദ॒ന്ന-ന്ദദ॒ന്-ഥ്സര്വാ᳚ണ്യേ॒താനി॑ ദദാ॒-ത്യന്നാ᳚-ത്പ്രാ॒ണാ ഭ॑വന്തി,
ഭൂ॒താനാ᳚-മ്പ്രാ॒ണൈ-ര്മനോ॒ മന॑സശ്ച വി॒ജ്ഞാനം॑-വിഁ॒ജ്ഞാനാ॑-ദാന॒ന്ദോ ബ്ര॑ഹ്മ യോ॒നി-സ്സ വാ ഏ॒ഷ പുരു॑ഷഃ പഞ്ച॒ധാ പ॑ഞ്ചാ॒ത്മാ യേന॒ സര്വ॑മി॒ദ-മ്പ്രോത॑-മ്പൃഥി॒വീ ചാ॒ന്തരി॑ക്ഷ-ഞ്ച॒ ദ്യൌശ്ച॒ ദിശ॑ശ്ചാവാന്തരദി॒ശാശ്ച॒ സ വൈ സര്വ॑മി॒ദ-ഞ്ജഗ॒ഥ്സ സ॒ഭൂതഗ്ം॑ സ ഭ॒വ്യ-ഞ്ജി॑ജ്ഞാസ ക്ലൃ॒പ്ത ഋ॑ത॒ജാ രയി॑ഷ്ഠാ,
ശ്ര॒ദ്ധാ സ॒ത്യോ മഹ॑സ്വാ-ന്ത॒പസോ॒ പരി॑ഷ്ഠാ॒ദ് (വരി॑ഷ്ഠാ॒ദ്) ജ്ഞാത്വാ॑ തമേ॒വ-മ്മന॑സാ ഹൃ॒ദാ ച॒ ഭൂയോ॑ ന മൃ॒ത്യു-മുപ॑യാഹി വി॒ദ്വാ-ന്തസ്മാ᳚-ന്ന്യാ॒സ-മേ॒ഷാ-ന്തപ॑സാ-മതിരിക്ത॒മാഹു॑-ര്വസുര॒ണ്വോ॑ വി॒ഭൂര॑സി പ്രാ॒ണേ ത്വമസി॑ സന്ധാ॒താ
ബ്രഹ്മ॑-ന്ത്വമസി॑ വിശ്വ॒ധൃത്തേ॑-ജോ॒ദാസ് ത്വമ॑സ്യ॒ഗ്നി-ര॑സി വര്ചോ॒ദാ-സ്ത്വമ॑സി॒ സൂര്യ॑സ്യ ദ്യുമ്നോ॒ദാ സ്ത്വമ॑സി ച॒ന്ദ്രമ॑സ ഉപയാ॒മഗൃ॑ഹീതോ-ഽസി ബ്ര॒ഹ്മണേ᳚ ത്വാ॒ മഹസ॒,
ഓമിത്യാ॒ത്മാനം॑-യുഁഞ്ജീതൈ॒തദ്വൈ മ॑ഹോപ॒നിഷ॑ദ-ന്ദേ॒വാനാ॒-ങ്ഗുഹ്യം॒-യഁ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ബ്ര॒ഹ്മണോ॑ മഹി॒മാന॑-മാപ്നോതി॒ തസ്മാ᳚-ദ്ബ്ര॒ഹ്മണോ॑ മഹി॒മാന॑-മിത്യുപ॒നിഷത് ॥ 79.20 (തൈ. അര. 6.79.1)
ജ്ഞാനയജ്ഞഃ (4.55)
തസ്യൈ॒വം-വിഁ॒ദുഷോ॑ യ॒ജ്ഞസ്യാ॒ത്മാ യജ॑മാനഃ-ശ്ര॒ധ്ദാപത്നീ॒ ശരീ॑ര-മി॒ദ്ധ്മമുരോ॒ വേദി॒-ര്ലോമാ॑നി
ബ॒ര॒ഃഇ-ര്വേ॒ദഃ-ശിഖാ॒ ഹൃദ॑യം॒-യൂഁപഃ॒ കാമ॒ ആജ്യ॑-മ്മ॒ന്യുഃ പ॒ശു-സ്തപോ॒-ഽഗ്നി-ര്ദമഃ॑ ശമയി॒താ ദക്ഷി॑ണാ॒-വാഘോതാ᳚ പ്രാ॒ണ ഉ॑ദ്ഗ॒താ
ചക്ഷു॑രധ്വ॒ര്യു-ര്മനോ॒ ബ്രഹ്മാ॒ ശ്രോത്ര॑മ॒ഗ്നീ-ധ്യാവ॒ധ്ദ്രിയ॑തേ॒
സാ ദീ॒ക്ഷാ യദശ്ര്നാ॑തി॒ തധ്ദവി॒-ര്യത്പിബ॑തി॒ തദ॑സ്യ സോമപാ॒നം-യഁദ്രമ॑തേ॒
തദു॑പ॒സദോ॒ യ-ഥ്സ॒ഞ്ചര॑-ത്യുപ॒വിശ॑-ത്യു॒ത്തിഷ്ഠ॑തേ ച॒ സപ്ര॑വ॒ര്ഗ്യോ॑
യന്മുഖ॒-ന്തദാ॑ഹവ॒നീയോ॒ യാ വ്യാഹൃ॑തി-രാഹു॒തി-ര്യദ॑സ്യ വി॒ജ്ഞാന॒-ന്തജ്ജു॒ഹോതി॒ യഥ്സാ॒യ-മ്പ്രാ॒തര॑ത്തി॒ തഥ്സ॒മിധം॒-യഁത്പ്രാ॒ത-ര്മ॒ദ്ധ്യന്ദി॑നഗ്ം സാ॒യ-ഞ്ച॒ താനി॒ സവ॑നാനി॒ യേ
അ॑ഹോരാ॒ത്രേ തേ ദ॑ര്ശപൂര്ണമാ॒സൌ യേ᳚-ഽര്ധമാ॒സാശ്ച॒ മാസാ᳚ശ്ച॒ തേ ചാ॑തുര്മാ॒സ്യാനി॒ യ ഋ॒തവ॒സ്തേ പ॑ശുബ॒ന്ധാ യേ സം॑വഁഥ്സ॒രാശ്ച॑ പരിവഥ്സ॒രാശ്ച॒ തേ-ഽഹ॑ര്ഗ॒ണാ-സ്സ॑ര്വ വേദ॒സം-വാഁ
ഏ॒ത-ഥ്സ॒ത്രം-യഁന്മര॑ണ॒-ന്തദ॑വ॒ഭൃഥ॑ ഏ॒തദ്വൈ ജ॑രാമര്യ-മഗ്നിഹോ॒ത്രഗ്ം സ॒ത്രം-യഁ ഏ॒വം-വിഁ॒ദ്വാ-നു॑ദ॒ഗയ॑നേ പ്ര॒മീയ॑തേ
ദേ॒വാനാ॑മേ॒വ മ॑ഹി॒മാന॑-ങ്ഗ॒ത്വാ-ഽഽദി॒ത്യസ്യ॒ സായു॑ജ്യ-ങ്ഗച്ഛ॒ത്യഥ॒ യോ ദ॑ക്ഷി॒ണേ പ്ര॒മീയ॑തേ
പിതൃ॒ണാ-മേ॒വ മ॑ഹി॒മാന॑-ങ്ഗ॒ത്വാ ച॒ന്ദ്രമ॑സ॒-സ്സായു॑ജ്യഗ്ം സലോ॒കതാ॑-മാപ്നോത്യേ॒തൌ വൈ സൂ᳚ര്യാ ചന്ദ്ര॒മസൌ᳚-ര്മഹി॒മാനൌ᳚ ബ്രാഹ്മ॒ണോ
വി॒ദ്വാ-ന॒ഭിജ॑യതി॒ തസ്മാ᳚-ദ്ബ്ര॒ഹ്മണോ॑ മഹി॒മാന॑മാപ്നോതി॒ തസ്മാ᳚-ദ്ബ്ര॒ഹ്മണോ॑ മഹി॒മാന॑-മിത്യുപ॒നിഷത് ॥ 80.1 (തൈ. അര. 6.80.1)
സ॒ഹ നാ॑ വവതു । സ॒ഹ നൌ॑ ഭുനക്തു । സ॒ഹ വീ॒ര്യ॑-ങ്കരവാവഹൈ । തേ॒ജ॒സ്വിനാ॒ വധീ॑തമസ്തു॒ മാ വി॑ദ്വിഷാ॒വഹൈ᳚ ॥
॥ ഓം ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തിഃ॑ ॥
ഹരിഃ॒ ഓമ് ।
ഇതി മഹാനാരായണോപനിഷ-ഥ്സമാപ്താ
(അമ്ഭ॒സ്യൈക॑പഞ്ചാ॒ശച്ഛ॒തം - ജാ॒തവേ॑ദസേ॒ ചതു॑ര്ദശ॒ - ഭൂരന്നം॒ - ഭൂര॒ഗ്നയേ॒ - ഭൂര॒ഗ്നയേ॒ ചൈക॑മേകം - പാഹി - പാ॒ഹി ച॒ത്വാരി॑ ചത്വാരി॒ - യ-ശ്ഛന്ദ॑സാ॒-ന്ദ്വേ - നമോ॒ ബ്രഹ്മ॑ണേ - ഋ॒ത-ന്തപോ॒ - യഥാ॑ വൃ॒ക്ഷസ്യൈക॑ മേക - മ॒ണോരണീ॑യാ॒ഗ്॒ ശ്ചതു॑സ്ത്രിഗ്ംശഥ് - സഹസ്ര॒ശീ॑ഷ॒ഗ്ം॒ ഷട്വി॑ഗ്ംശതി - രാദി॒ത്യോ വാ ഏ॒ഷ - ആ॑ദി॒ത്യോ വൈ തേജ॒ ഏക॑മേകം॒ - നിധ॑നപതയേ॒ ത്രയോ॑വിഗ്ംശതിഃ - സ॒ദ്യോജാ॒ത-ന്ത്രീണി॑ - വാമദേ॒വായൈക॑ - മ॒ഘോരേ᳚ഭ്യ॒ - സ്തത്പുരു॑ഷായ॒ ദ്വേ ദ്വേ॒ - ഈശാനോ - നമോ ഹിരണ്യബാഹവ॒ ഏക॑മേക - മൃ॒തഗ്ം സ॒ത്യ-ന്ദ്വേ - സര്വോ॒ വൈ ച॒ത്വാരി॒ - കദ്രു॒ദ്രായ॒ ത്രീണി॒ - യസ്യ॒ വൈ കങ്ക॑തീ - കൃണു॒ഷ്വ പാജോ - ഽദി॑തി॒ - രാപോ॒ വാ ഇ॒ദഗ്ം സര്വ॒ മേക॑മേക॒ - മാപഃ॑ പുനന്തു ച॒ത്വാ - ര്യഗ്നിശ്ച - സൂര്യശ്ച നവ॑ - ന॒വോമിതി॑ ച॒ത്വാ - ര്യായാ॑തു॒ പചൌ - ജോ॑-ഽസി॒ ദശോ॒ - ത്തമേ॑ ച॒ത്വാരി॒ - ഘൃണി॒സ്ത്രീണി॒ - ബ്രഹ്മ॑മേതു॒ മാം-യാഁസ്തേ᳚ ബ്രഹ്മഹ॒ത്യാ-ന്ദ്വാദ॑ശ॒ - ബ്രഹ്മ॑ മേ॒ധയാ॒-ഽദ്യാ ന॑ ഇ॒മ-മ്ഭ്രൂ॑ഷഹ॒ത്യാം - ബ്രഹ്മ॑ മേ॒ധവാ᳚ ബ്ര॒ഹ്മാ ദേ॒വാനാ॑മി॒ദം-വീഁ॑രഹ॒ത്യാമേകാ॒ന്ന വി॑ഗ്ംശതി॒ രേകാ॒ന്നവി॑ഗ്ംശതി--ര് മേ॒ധാ ദേ॒വീ - മേ॒ധാ-മ്മ॒ ഇന്ദ്ര॑ശ്ച॒ത്വാരി॑ ചത്വാ॒ര്യാ - മാ᳚-മ്മേ॒ധാ ദ്വേ - മയി॑ മേ॒ധാ മേക॒- മപൈ॑തു॒ - പരം॒ - ഁവാത॑-മ്പ്രാ॒ണ - മ॑മുത്ര॒ഭൂയാ॒-ദ്- ദ്ധരി॒ഗ്ം॒ - ശല്കൈ॑ര॒ഗ്നിം - മാ ഛി॑ദോ മൃത്യോ॒ - മാ നോ॑ മ॒ഹാന്തം॒ - മാന॑സ്തോ॒കേ - പ്രജാ॑പതേ - സ്വസ്തി॒ദാ - ത്ര്യ॑മ്ബകം॒ - ഁയേ തേ॑ സ॒ഹസ്ര॒-ന്ദ്വേ ദ്വേ - മൃ॒ത്യവേ॒ സ്വാഹൈകം॑ - ദേ॒വകൃ॑ത॒സ്യൈകാ॑ദശ॒ - യദ്വോ॑ ദേവാഃ॒ - കാമോ-ഽകാര്ഷീ॒ന് - മന്യുരകാര്ഷീ॒-ദ്ദ്വേ ദ്വേ॒ - തിലാഞ്ജുഹോമി ഗാവ-ശ്ശ്രിയ-മ്പ്ര॑ജാഃ പഞ്ച॒ - തിലാഃ കൃണ്ഷാശ്ചോര॑സ്യ॒ ശ്രീഃ പ്രജ്ഞാതു ജാതവേ॑ദ-സ്സ॒പ്ത - പ്രാണ വാ-ക്ത്വക് ഛിര ഉത്തിഷ്ഠ പുരുഷ॑ പഞ്ച॒ - പൃഥിവീ ശബ്ദ മനോ വാഗ് വ്യക്താ-ഽഽത്മാ-ഽന്തരാത്മാ പരമാത്മാ മേ᳚ ക്ഷു॒ധേ-ഽന്നമയ॒ പഞ്ച॑ദശാ॒ - ഗ്നയേ॒ സ്വാഹൈക॑ചത്വാരി॒ഗ്ം॒ശ - ര്ദോ᳚ ന്തദ്ബ്ര॒ഹ്മ നവ॑ - ശ്ര॒ദ്ധായാ᳚-മ്പ്രാ॒ണേ നിവിഷ്ട॒ ശ്ചതു॑ര്വിഗ്ംശതിഃ - ശ്ര॒ദ്ധായാ॒-ന്ദശാ - ങ്ഗുഷ്ഠ മാത്രഃ പുരുഷോ ദ്വേ - വാമ്മ॑ ആ॒സന്ന॒ഷ്ടൌ - വയഃ॑ സുപ॒ര്ഷാഃ - പ്രാണാനാ-ങ്ഗ്രന്ഥിരസി ദ്വേ ദ്വേ - നമോ രുദ്രായൈകം॒ - ത്വമ॑ഗ്നേ॒ ദ്യുഭിര്॒ ദ്വേ - ശി॒വേന॑ മേ॒ സന്തി॑ഷ്ഠസ്വ - സ॒ത്യം - പ്രാ॑ജാപ॒ത്യ - സ്തസ്യൈ॒വ മേക॑ മേക॒ മശതിഃ)
Roman (IAST) Transliteration
taittirīya araṇyaka - caturthaḥ praśnaḥ
oṃ sa॒ha nā̭ vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu |
sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒ vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
ambhasyapāre (4.1)
ambha̭sya pā॒re bhuva̭nasya॒ maddhye॒ nāka̭sya pṛ॒ṣṭhe ma̭ha॒to mahī̭yān |
śu॒kreṇa॒ jyotīgṃ̭ṣi samanu॒pravi̭ṣṭaḥ pra॒jāpa̭tiścarati॒ garbhḙ a॒ntaḥ |
yasmi̭nni॒dagṃ sañca॒ vicaiti॒ sarvaṃ॒-ya~smi̭-nde॒vā adhi॒ viśvḙ niṣe॒duḥ |
tade॒va bhū॒ta-ntadu॒ bhavya̭mā i॒da-ntada॒kṣarḙ para॒me vyo̭mann |
yenā̭ vṛ॒ta-ṅkhañca॒ diva̭-mma॒hīñca॒ yenā̭di॒tya-stapa̭ti॒ teja̭sā॒ bhrāja̭sā ca |
yama॒nta-ssa̭mu॒dre ka॒vayo॒ vaya̭nti॒ yada॒kṣarḙ para॒me pra॒jāḥ |
yataḥ̭ prasū॒tā ja॒gataḥ̭ prasūtī॒ toyḙna jī॒vān vyaca̭sarja॒ (vyasa̭sarja॒) bhūmyā᳚m |
yadoṣa̭dhībhiḥ pu॒ruṣā᳚-npa॒śūgśca॒ vivḙśa bhū॒tāni̭ carāca॒rāṇi̭ |
ataḥ̭ para॒-nnānya॒-daṇī̭yasahi॒ parā᳚-tparaṃ॒-ya~-nmaha̭to ma॒hānta᳚m |
yadḙka-ma॒vyakta॒-mana̭ntarūpaṃ॒-vi~śva̭-mpurā॒ṇa-ntama̭saḥ॒ para̭stāt || 1.5 (tai. ara. 6.1.1)
tade॒varta-ntadṷ sa॒tyamā̭hu॒-stade॒va brahma̭ para॒ma-ṅka̭vī॒nām |
i॒ṣṭā॒pū॒rta-mba̭hu॒dhā jā॒ta-ñjāya̭mānaṃ-vi~॒śva-mbi̭bharti॒ bhuva̭nasya॒ nābhiḥ̭ |
tade॒vāgni-stadvā॒yu-stathsūrya॒stadṷ ca॒ndramāḥ᳚ |
tade॒va śu॒krama॒mṛta॒-ntadbrahma॒ tadāpa॒-ssa pra॒jāpa̭tiḥ |
sarvḙ nime॒ṣā ja॒jñirḙ vi॒dyutaḥ॒ purṷṣā॒dadhi̭ |
ka॒lā mṷhū॒rtāḥ kāṣṭhā᳚ścāho-rā॒trāśca̭ sarva॒śaḥ |
a॒rdha॒mā॒sā māsā̭ ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒raśca̭ kalpantām |
sa āpaḥ̭ pradu॒ghe u॒bhe i॒me a॒ntari̭kṣa॒-matho॒ suvaḥ̭ |
naina̭-mū॒rdhva-nna ti॒rya-ñca॒ na maddhye॒ pari̭jagrabhat |
na tasyḙśe॒ kaśca॒na tasya̭ nāma ma॒hadyaśaḥ̭ || 1.10 (tai. ara. 6.1.2)
na sa॒dṛṃśḙ tiṣṭhati॒ rūpa̭masya॒ na cakṣṷṣā paśyati॒ kaśca॒naina᳚m |
hṛ॒dā ma̭nī॒ṣā mana̭sā॒-'bhi klṛ̭pto॒ ya ḙnaṃ-vi~॒du-ramṛ̭tā॒ste bha̭vanti |
a॒dbhya-ssambhṷ̄to hiraṇyaga॒rbha itya॒ṣṭau |
e॒ṣa hi de॒vaḥ pra॒diśo-'nu॒ sarvāḥ॒ pūrvo̭ hi jā॒ta-ssa u॒ garbhḙ a॒ntaḥ |
sa vi॒jāya̭māna-ssajani॒ṣyamā̭ṇaḥ pra॒tyaṃ-mukhā᳚ stiṣṭhati vi॒śvato̭mukhaḥ |
vi॒śvata̭śca-kṣuru॒ta vi॒śvato̭ mukho vi॒śvato̭ hasta u॒ta vi॒śvata̭spāt |
sa-mbā॒hubhyā॒-nnama̭ti॒ sa-mpata̭trai॒-rdyāvā̭ pṛthi॒vī ja॒naya̭-nde॒va ekaḥ̭ |
ve॒nasta-tpaśya॒n. viśvā॒ bhuva̭nāni vi॒dvān. yatra॒ viśva॒-mbhava॒tyeka̭-nīlam |
yasmi̭nni॒dagṃ sañca॒ vicaika॒gṃ॒ sa otaḥ॒ prota̭śca vi॒bhuḥ pra॒jāsṷ |
pratadvo̭ce a॒mṛta॒nnu vi॒dvā-nga̭ndha॒rvo nāma॒ nihi̭ta॒-ṅguhā̭su || 1.15 (tai. ara. 6.1.3)
trīṇi̭ pa॒dā nihi̭tā॒ guhā̭su॒ yastadveda̭ savi॒tuḥ pi॒tā-'sa̭t |
sa no॒ bandhṷ-rjani॒tā sa vi̭dhā॒tā dhāmā̭ni॒ veda॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ |
yatra̭ de॒vā a॒mṛta̭māna-śā॒nāstṛ॒tīye॒ dhāmā᳚nya॒-bhyaira̭yanta |
pari॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ya̭nti sa॒dyaḥ pari̭ lo॒kā-npari॒ diśaḥ॒ pari॒ suvaḥ̭ |
ṛ॒tasya॒ tantuṃ̭-vi~tataṃ-vi~॒cṛtya॒ tada̭paśya॒-ttada̭bhava-tpra॒jāsṷ |
pa॒rītya̭ lo॒kā-npa॒rītya̭ bhū॒tāni̭ pa॒rītya॒ sarvāḥ᳚ pra॒diśo॒ diśa̭śca |
pra॒jāpa̭tiḥ prathama॒jā ṛ॒tasyā॒tmanā॒-''tmāna̭-ma॒bhi-samba̭bhūva |
sada̭sa॒spati॒-madbhṷta-mpri॒yamindra̭sya॒ kāmya᳚m |
sani̭-mme॒dhā ma̭yāsiṣam |
uddī᳚pyasva jātavedo 'pa॒ghnannir-ṛ̭ti॒-mmama̭ || 1.19 (tai. ara. 6.1.4)
pa॒śūgśca॒ mahya॒māva̭ha॒ jīva̭nañca॒ diśo̭ diśa |
māno̭ higṃsī jjātavedo॒ gāmaśva॒-mpurṷṣa॒-ñjaga̭t |
abi̭bhra॒dagna॒ āga̭hi śri॒yā mā॒ pari̭pātaya || 1.21 (tai. ara. 6.1.5)
gāyatrī mantrāḥ (4.2)
purṷṣasya vidma sahasrā॒kṣasya̭ mahāde॒vasya̭ dhīmahi | tanno̭ rudraḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ mahāde॒vāya̭ dhīmahi | tanno̭ rudraḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ vakratu॒ṇḍāya̭ dhīmahi | tanno̭ dantiḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ cakratu॒ṇḍāya̭ dhīmahi | tanno̭ nandiḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ mahāse॒nāya̭ dhīmahi | tannaḥ̭ ṣaṇmukhaḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ suvarṇapa॒kṣāya̭ dhīmahi | tanno̭ garuḍaḥ praco॒dayā᳚t ||
ve॒dā॒tma॒nāya̭ vi॒dmahḙ hiraṇyaga॒rbhāya̭ dhīmahi | tanno᳚ brahma praco॒dayā᳚t ||
nā॒rā॒ya॒ṇāya̭ vi॒dmahḙ vāsude॒vāya̭ dhīmahi | tanno̭ viṣṇuḥ praco॒dayā᳚t ||
va॒jra॒na॒khāya̭ vi॒dmahḙ tīkṣṇa-da॒gg॒ṣṭrāya̭ dhīmahi | tanno̭ nārasigṃhaḥ praco॒dayā᳚t ||
bhā॒ska॒rāya̭ vi॒dmahḙ mahaddyutika॒rāya̭ dhīmahi | tanno̭ ādityaḥ praco॒dayā᳚t ||
vai॒śvā॒na॒rāya̭ vi॒dmahḙ lālī॒lāya̭ dhīmahi | tanno̭ agniḥ praco॒dayā᳚t ||
kā॒tyā॒ya॒nāya̭ vi॒dmahḙ kanyaku॒māri̭ dhīmahi | tanno̭ durgiḥ praco॒dayā᳚t || 1.33 (tai. ara. 6.1.5-7)
dūrvā sūktaṃ (4.3)
sa॒ha॒sra॒para̭mā de॒vī॒ śa॒tamṷ̄lā śa॒tāṅkṷrā |
sarvagṃ̭ haratṷ me pā॒pa॒-ndū॒rvā duḥ̭svapna॒ nāśa̭nī |
kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha̭ntī॒ parṷṣaḥ paruṣaḥ॒ pari̭ |
e॒vā no̭ dūrve॒ prata̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena̭ ca |
yā śa॒tena̭ prata॒noṣi̭ sa॒hasrḙṇa vi॒roha̭si |
tasyā᳚ste devīṣṭake vi॒dhema̭ ha॒viṣā̭ va॒yam |
aśva̭krā॒nte ra̭thakrā॒nte॒ vi॒ṣṇukrā᳚nte va॒sundha̭rā |
śirasā̭ dhāra̭yiṣyā॒mi॒ ra॒kṣa॒sva mā᳚-mpade॒ pade || 1.37 (tai. ara. 6.1.8)
mṛttikā sūktam (4.4)
bhūmi-rdhenu-rdharaṇī lo̭kadhā॒riṇī |
u॒dhṛtā̭-'si va̭rāhe॒ṇa॒ kṛ॒ṣṇe॒na śa̭ta bā॒hunā |
mṛ॒ttikḙ hana̭ me pā॒paṃ॒-ya~॒nma॒yā dṷṣkṛta॒-ṅkṛtam |
mṛ॒ttike᳚ brahma̭dattā॒-'si॒ kā॒śyapḙnābhi॒mantri̭tā |
mṛ॒ttikḙ dehi̭ me pu॒ṣṭi॒-ntva॒yi sa̭rva-mpra॒tiṣṭhi̭tam || 1.39
mṛ॒ttike᳚ pratiṣṭhi̭te sa॒rva॒-nta॒nme ni̭rṇuda॒ mṛtti̭ke |
tayā̭ ha॒tena̭ pāpe॒na॒ ga॒cchā॒mi pa̭ramā॒-ṅgatim || 1.40 (tai. ara. 6.1.9)
śatrujaya mantrāḥ (4.5)
yata̭ indra॒ bhayā̭mahe॒ tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi |
magha̭van cha॒gdhi tava॒ tanna̭ ū॒taye॒ vidviṣo॒ vimṛdho̭ jahi |
sva॒sti॒dā vi॒śaspati̭-rvṛtra॒hā vimṛdho̭ va॒śī |
vṛṣendraḥ̭ pu॒ra ḙtu na-ssvasti॒dā a̭bhayaṅka॒raḥ |
sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vā-ssva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ |
sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemi-ssva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu |
āpā᳚nta-manyustṛ॒pala̭prabharmā॒ dhuni॒-śśimī̭vāṃ॒-charṷmāgṃ ṛjī॒ṣī |
somo॒ viśvā᳚nyata॒sā vanā̭ni॒ nārvāgindra̭-mprati॒mānā̭ni debhuḥ || 1.44
brahma̭ jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā॒-dvisī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ |
sa bu॒dhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhā-ssa॒taśca॒ yoni॒-masa̭taśca॒ vivaḥ̭ |
syo॒nā pṛ̭thivi॒ bhavā̭ nṛkṣa॒rā ni॒veśa̭nī | yacchā̭ na॒-śśarma̭ sa॒prathāḥ᳚ |
ga॒ndha॒dvā॒rā-ndṷrādha॒rṣā॒-nni॒tyapṷṣṭā-ṅkarī॒ṣiṇī᳚m |
ī॒śvarīgṃ̭ sarva̭bhūtā॒nā॒-ntāmi॒hopa̭hvaye॒ śriyam |
śrī᳚rme bha॒jatu | alakṣmī᳚rme na॒śyatu |
viṣṇṷmukhā॒ vai de॒vā-śchando̭-bhiri॒māṃllo~॒kā-na̭napaja॒yya-ma॒bhya̭jayann |
ma॒hāgṃ indro॒ vajra̭bāhu-ṣṣoḍa॒śī śarma̭ yacchatu || 1.48 (tai. ara. 6.1.10)
sva॒sti no̭ ma॒ghavā̭ karotu॒ hantṷ pā॒pmānaṃ॒-yo~᳚-'smā-ndveṣṭi̭ |
so॒māna॒gg॒ svara̭ṇa-ṅkṛṇu॒hi bra̭hmaṇaspate |
ka॒kṣīva̭ntaṃ॒-ya~ aṷśi॒jam |
śarī̭raṃ-ya~jñaśama॒la-ṅkusī̭da॒-ntasmi᳚-nthsīdatu॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi̭ |
cara̭ṇa-mpa॒vitraṃ॒-vi~ta̭ta-mpurā॒ṇaṃ-ye~na̭ pū॒ta-stara̭ti duṣkṛ॒tāni̭ |
tena̭ pa॒vitrḙṇa śu॒ddhena̭ pū॒tā ati̭ pā॒pmāna॒-marā̭ti-ntarema |
sa॒joṣā̭ indra॒ saga̭ṇo ma॒rudbhi॒-ssoma̭-mpiba vṛtrahañchūra vi॒dvān |
ja॒hi śatrū॒gṃ॒ rapa॒ mṛdho̭ nuda॒svāthābha̭ya-ṅkṛṇuhi vi॒śvato̭ naḥ |
su॒mi॒trā na॒ āpa॒ oṣa̭dhaya-ssantu durmi॒trāstasmai̭ bhūyāsu॒-ryā᳚-'smā-ndveṣṭi॒ yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmaḥ | 1.53 (tai. ara. 6.1.11)
āpo॒ hiṣṭhā ma̭yo॒ bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana |
ma॒heraṇā̭ya॒ cakṣa̭se |
yo vaḥ̭ śi॒vata̭mo॒ rasa॒-stasya̭ bhājayate॒ ha naḥ̭ |
u॒śa॒tī-ri̭va mā॒taraḥ̭ |
tasmā॒ ara̭ṅgamāmavo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha |
āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ || 1.54 (tai. ara. 6.1.12)
aghamarṣaṇa sūktam (4.6)
hira̭ṇyaśṛṅgaṃ॒-va~rṷṇa॒-mprapa̭dye tī॒rtha-mmḙ dehi॒ yāci̭taḥ |
ya॒nmayā̭ bhu॒kta-ma॒sādhṷ̄nā-mpā॒pebhya̭śca pra॒tigra̭haḥ |
yanme॒ mana̭sā vā॒cā॒ ka॒rma॒ṇā vā dṷṣkṛta॒-ṅkṛtam |
tanna॒ indro॒ varṷṇo॒ bṛha॒spatiḥ̭ savi॒tā ca̭ punantu॒ punaḥ̭ punaḥ |
namo॒-'gnaye᳚-'phsu॒mate॒ nama॒ indrā̭ya॒ namo॒ varṷṇāya॒ namo vāruṇyai̭ namo॒-'dbhyaḥ || 1.57
yada॒pā-ṅkrū॒raṃ-ya~da̭me॒ddhyaṃ-ya~da̭śā॒nta-ntadapa̭gacchatāt |
a॒tyā॒śa॒nā-da̭tīpā॒nā॒-dya॒cca u॒grā-tpra̭ti॒grahā᳚t |
tanno॒ varṷṇo rā॒jā॒ pā॒ṇinā᳚ hyava॒marśa̭tu |
so̭-'hama̭pā॒po vi॒rajo॒ nirmu॒kto mṷktaki॒lbiṣaḥ |
nāka̭sya pṛ॒ṣṭhamārṷhya॒ gacche॒-dbrahma̭salo॒katām |
yaścā॒̭phsu varṷṇa॒-ssa pu॒nātva̭ghamarṣa॒ṇaḥ |
i॒ma-mmḙ gaṅge yamune sarasvati॒ śutṷdri॒ stomagṃ̭ sacatā॒ paru॒ṣṇiyā |
a॒si॒kni॒yā ma̭rudvṛdhe vi॒tasta॒yā-''rjī̭kīye śṛṇu॒hyā su॒ṣoma̭yā |
ṛ॒tañca̭ sa॒tyañcā॒-bhī᳚ddhā॒ ttapa॒so-'ddhya̭jāyata |
tato॒ rātri̭-rajāyata॒ tataḥ̭ samu॒dro a̭rṇa॒vaḥ || 1.63 (tai. ara. 6.1.13)
sa॒mu॒drā-da̭rṇa॒vā-dadhi̭ saṃva~thsa॒ro a̭jāyata |
a॒ho॒rā॒trāṇi̭ vi॒dadha॒-d(mi॒dadha॒d) viśva̭sya miṣa॒to va॒śī |
ū॒ryā॒ca॒ndra॒masaṷ dhā॒tā ya̭thā pū॒rva ma̭kalpayat |
diva̭ñca pṛthi॒vī-ñcā॒ntari̭kṣa॒ matho॒ suvaḥ̭ |
ya-tpṛ̭thi॒vyāgṃ raja̭ssva॒ māntari̭kṣe vi॒roda̭sī |
i॒māg stadā॒po va̭ruṇaḥ pu॒nātva̭ghamarṣa॒ṇaḥ |
pu॒nantu॒ vasa̭vaḥ pu॒nātu॒ varṷṇaḥ pu॒nātva̭ghamarṣa॒ṇaḥ |
e॒ṣa bhū॒tasya̭ ma॒ddhye bhuva̭nasya go॒ptā |
e॒ṣa pu॒ṇyakṛ̭tāṃ-lo~॒kā॒ne॒ṣa mṛ॒tyor-hi̭ra॒ṇmaya᳚m |
dyāvā̭pṛthi॒vyor-hi̭ra॒ṇmaya॒gṃ॒ saggśri̭ta॒gṃ॒ suvaḥ̭ | 1.66 (tai. ara. 6.1.14)
sa na॒-ssuva॒-ssagṃ śi̭śādhi |
ārdra॒-ñjvala̭ti॒ jyoti̭-ra॒hama̭smi |
jyoti॒-rjvala̭ti॒ brahmā॒hama̭smi |
yo̭-'hama̭smi॒ brahmā॒hama̭smi |
a॒hama̭smi॒ brahmā॒hama̭smi |
a॒hame॒vāha-mmā-ñjṷhomi॒ svāhā᳚ |
a॒kā॒rya॒-kā॒rya̭va kī॒rṇī ste॒no bhrṷ̄ṇa॒hā gṷruta॒lpagaḥ |
varṷṇo॒-'pāma̭ghamarṣa॒ṇa-stasmā᳚-tpā॒pā-tpramṷcyate |
ra॒jobhūmi̭stva॒māgṃ roda̭yasva॒ prava̭danti॒ dhīrāḥ᳚ |
ākrā᳚n-thsamu॒draḥ pra̭tha॒me vidha̭rma-ñja॒naya̭-npra॒jā bhuva̭nasya॒ rājā᳚ |
vṛṣā̭ pa॒vitre॒ adhi॒sāno॒ avyḙ bṛ॒ha-thsomo̭ vāvṛdhe suvā॒na induḥ̭ || 1.70
(pura̭stā॒--dyaśo॒ - guhā̭su॒ - mama̭ - cakratu॒ṇḍāya̭ dhīmahi - tīkṣada॒gg॒ṣṭhrāya̭ dhīmahi॒ - pari̭ - pra॒tiṣṭhi̭taṃ - debhu--r yacchatu - dadhātanā॒- dbhyo᳚ - 'rṇa॒vaḥ - suvo॒ - rājaika̭-ñca) (ā1)
durgā sūktam (4.7)
jā॒tavḙdase sunavāma॒ soma̭-marātīya॒to nida̭hāti॒ vedaḥ̭ |
sa naḥ̭ parṣa॒dati̭ du॒rgāṇi॒ viśvā̭ nā॒veva॒ sindhṷ-nduri॒tā-'tya॒gniḥ |
tāma॒gniva̭rṇā॒-ntapa̭sā jvala॒ntīṃ-vai~̭roca॒nī-ṅka̭rmapha॒leṣu॒ juṣṭā᳚m |
du॒rgā-nde॒vīgṃ śara̭ṇama॒ha-mprapa̭dye su॒tara̭si tarase॒ namaḥ̭ |
agne॒ tva-mpā̭rayā॒ navyo̭ a॒smān-thsva॒sti-bhi॒rati̭ du॒rgāṇi॒ viśvā᳚ |
pūśca̭ pṛ॒thvī ba̭hu॒lā na̭ u॒rvī bhavā̭ to॒kāya॒ tana̭yāya॒ śaṃyo~ḥ |
viśvā̭ni no du॒rgahā̭ jātaveda॒-ssindhu॒-nna nā॒vā dṷri॒tā-'ti̭parṣi |
agnḙ atri॒va-nmana̭sā gṛṇā॒no᳚-'smāka̭-mboddhyavi॒tā ta॒nūnā᳚m |
pṛ॒ta॒nā॒jita॒gṃ॒ saha̭māna-mu॒grama॒gnigṃ hṷvema para॒mā-thsa॒dhasthā᳚t |
sa naḥ̭ parṣa॒dati̭ du॒rgāṇi॒ viśvā॒ kṣāma̭dde॒vo ati̭ duri॒tā-'tya॒gniḥ |
pra॒tnoṣi̭-ka॒mīḍyo̭ addhva॒reṣṷ sa॒nācca॒ hotā॒ navya̭śca॒ sathsi̭ |
svāñcā᳚gne ta॒nuva̭-mpi॒praya̭svā॒smabhya̭ñca॒ saubha̭ga॒māya̭jasva |
gobhi॒-rjuṣṭa̭ma॒yujo॒ niṣi̭kta॒-ntave᳚ndra viṣṇo॒-ranu॒sañca̭rema |
nāka̭sya pṛ॒ṣṭhama॒bhi saṃ॒va~sā̭no॒ vaiṣṇa̭vīṃ-lo~॒ka i॒ha mā̭dayantām || 2.7 (du॒ri॒tā-'tya॒gniśca॒tvāri̭ ca) (tai. ara. 6.2.1)
[ o-ṅkā॒tyā॒ya॒nāya̭ vi॒dmahḙ kanyaku॒māri̭ dhīmahi | tanno̭ durgiḥ praco॒dayā᳚t || ]
vyāhṛti homa mantrāḥ (4.8)
bhū-ranna̭-ma॒gnayḙ pṛthi॒vyai svāhā॒, bhuvo-'nnaṃ̭-vā~॒yave॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhā॒, suva॒ranna̭-mādi॒tyāya̭ di॒ve svāhā॒, bhūrbhuva॒ssuva॒-ranna̭-ñca॒ndrama̭se di॒gbhya-ssvāhā॒, namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-ranna॒mom || 3.1 (tai. ara. 6.3.1)
bhū-ra॒gnayḙ pṛthi॒vyai svāhā॒, bhuvo̭ vā॒yave॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhā॒ ,
suva̭rādi॒tyāya̭ di॒ve svāhā॒, bhū-rbhuva॒ssuva̭-śca॒ndrama̭se di॒gbhya-ssvāhā॒,
namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-ragna॒ om || 4.1
bhū-ra॒gnayḙ ca pṛthi॒vyai ca̭ maha॒te ca॒ svāhā॒,
bhuvo̭ vā॒yavḙ cā॒ntari̭kṣāya ca maha॒te ca॒ svāhā॒,
suva̭rādi॒tyāya̭ ca di॒ve ca̭ maha॒te ca॒ svāhā॒,
bhū-rbhuva॒ssuva̭-śca॒ndrama̭se ca॒ nakṣa̭trebhyaśca di॒gbhyaśca̭ maha॒te ca॒ svāhā॒,
namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-rmaha॒rom || 5.1 (tai. ara. 6.4.1)
jñānaprāptyarthā homamantrāḥ (4.9)
pāhi no agna ena̭se svā॒hā |
pāhi no viśvaveda̭se svā॒hā |
yajña-mpāhi vibhāva̭so svā॒hā |
sarva-mpāhi śatakra̭to svā॒hā || 6.1 (tai. ara. 6.7.1)
pā॒hi no̭ agna॒ eka̭yā |
pā॒hyṷta dvi॒tīya̭yā |
pā॒hyūrja̭-ntṛ॒tīya̭yā |
pā॒hi gī॒rbhi-śca̭ta॒sṛbhi̭-rvaso॒ svāhā᳚ || 7.1 (tai. ara. 6.6.1)
vedāvismaraṇāya japamantrāḥ (4.10)
ya-śchanda̭sā-mṛṣa॒bho vi॒śvarṷ̄pa॒-śchando᳚bhya॒-śchandāg̭syā vi॒veśa̭ |
sacāgṃ śikyaḥ puro vāco̭pani॒ṣa-dindro᳚ jye॒ṣṭha i̭ndri॒yāya॒ ṛṣi̭bhyo॒ namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-śchanda॒ om || 8.1 (tai. ara. 6.8.1)
namo॒ brahma̭ṇe dhā॒raṇa̭-mme a॒stva-ni̭rākaraṇaṃ-dhā॒rayi̭tā bhūyāsa॒-ṅkarṇa̭yo-śśru॒ta-mmācyo᳚ḍhva॒-mmamā॒muṣya॒ om || 9.1 (tai. ara. 6.9.1)
tapaḥ praśaṃsā (4.11)
ṛ॒ta-ntapaḥ̭ sa॒tya-ntapaḥ̭ śru॒ta-ntapaḥ̭ śā॒nta-ntapo॒ dama॒ stapa॒-śśama॒stapo॒ dāna॒-ntapo॒ yajña॒-ntapo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-rbrahmai॒-tadupā᳚syai॒-tattapaḥ̭ || 10.1 (tai. ara. 6.10.1)
vihitācaraṇa praśaṃsā niṣiddhācaraṇa nindā ca (4.12)
yathā̭ vṛ॒kṣasya̭ sa॒puṃṣpi̭tasya dū॒rā-dga॒ndho vā᳚tye॒va-mpuṇya̭sya ka॒rmaṇo̭ dū॒rā-dga॒ndho vā̭ti॒ yathā̭-'sidhā॒rā-ṅka॒rte-'va̭hitā-mava॒krāme॒ yadyuve॒ yuve॒ havā̭ vi॒hvayi̭ṣyāmi ka॒rta-mpa̭tiṣyā॒mītye॒va-ma॒mṛtā̭-dā॒tmāna̭-ñju॒guphse᳚t || 11.1 (tai. ara. 6.11.1)
dahara vidyā (4.13)
a॒ṇo-raṇī̭yā-nmaha॒to mahī̭yā-nā॒tmā guhā̭yā॒-nnihi̭to-'sya ja॒ntoḥ |
tama̭kratu-mpaśyati vītaśo॒ko dhā॒tuḥ pra॒sādā᳚-nmahi॒māna̭mīśam |
sa॒pta prā॒ṇāḥ pra॒bhava̭nti॒ tasmā᳚-thsa॒ptārciṣaḥ̭ sa॒midhaḥ̭ sa॒pta ji॒hvāḥ |
sa॒pta i॒me lo॒kā yeṣu॒ cara̭nti prā॒ṇā gu॒hāśa̭yā॒-nnihi̭tā-ssa॒pta sa̭pta |
ataḥ̭ samu॒drā gi॒raya̭śca॒ sarve॒-'smā-thsyanda̭nte॒ sindha̭va॒-ssarva̭rūpāḥ |
ata̭śca॒ viśvā॒ oṣa̭dhayo॒ rasā᳚cca॒ yenai̭ṣa bhū॒ta-sti̭ṣṭhatyantarā॒tmā |
bra॒hmā de॒vānā᳚-mpada॒vīḥ ka̭vī॒nā-mṛṣi॒-rviprā̭ṇā-mmahi॒ṣo mṛ॒gāṇā᳚m |
śye॒no gṛdhrā̭ṇā॒g॒ svadhi̭ti॒-rvanā̭nā॒gṃ॒ somaḥ̭ pa॒vitra॒ matyḙti॒ rebhanṋ |
a॒jā mekāṃ॒-lo~hi̭ta-śukla-kṛ॒ṣṇā-mba॒hvī-mpra॒jā-ñja॒naya̭ntī॒gṃ॒ sarṷ̄pām |
a॒jo hyeko̭ ju॒ṣamā̭ṇo-'nu॒śete॒ jahā᳚tyenā-mbhu॒kta-bho̭gā॒majo᳚-'nyaḥ || 12.5 (tai. ara. 6.12.1)
ha॒gṃ॒sa-śśṷci॒ṣa-dvasṷ-rantarikṣa॒-saddhotā̭ vedi॒ṣa-dati̭thi-rduroṇa॒sat |
nṛ॒ṣa-dva̭ra॒sa-dṛ̭ta॒sa-dvyo̭ma॒sa-da॒bjā go॒jā ṛ̭ta॒jā a̭dri॒jā ṛ॒ta-mbṛ॒hat |
ghṛ॒ta-mmi̭mikṣire ghṛ॒tama̭sya॒ yoni̭-rghṛ॒te śri॒to ghṛ॒tamṷvasya॒ dhāma̭ |
a॒nu॒ṣva॒dhamāva̭ha mā॒daya̭sva॒ svāhā̭ kṛtaṃ-vṛ~ṣabha vakṣi ha॒vyam |
sa॒mu॒drā dū॒rmi-rmadhṷmā॒gṃ॒ udā̭ra-dupā॒gṃ॒śunā॒ sama̭mṛta॒tva mā̭naṭ |
ghṛ॒tasya॒ nāma॒ guhyaṃ॒-ya~dasti̭ ji॒hvā de॒vānā̭-ma॒mṛta̭sya॒ nābhiḥ̭ |
va॒ya-nnāma॒ prabra̭vāmā ghṛ॒tenā॒smin. ya॒jñe dhā̭rayāmā॒ namo̭bhiḥ |
upa̭ bra॒hmā śṛ̭ṇavaccha॒syamā̭na॒-ñcatuḥ̭ śṛṅgo 'vamī-dgau॒ra e॒tat |
ca॒tvāri॒ śṛṅgā॒ trayo̭ asya॒ pādā॒ dve śī॒ra॒.ṣe sa॒pta hastā̭so a॒sya |
tridhā̭ ba॒ddho vṛ̭ṣa॒bho ro̭ravīti ma॒ho de॒vo martyā॒gṃ॒ āvi̭veśa || 12.10 (tai. ara. 6.12.2)
tridhā̭ hi॒ta-mpa॒ṇibhi̭-rgu॒hyamā̭na॒-ṅgavi̭-de॒vāso̭ ghṛ॒tamanva̭vindann |
indra॒ eka॒gṃ॒ sūrya॒ eka̭-ñjajāna ve॒nā dekagg̭ sva॒dhayā॒ niṣṭa̭takṣuḥ |
yo de॒vānā᳚-mpratha॒ma-mpu॒rastā॒-dviśvā॒dhiyo̭ ru॒dro ma॒harṣiḥ̭ |
hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbha-mpa̭śyata॒ jāya̭māna॒gṃ॒ sano̭ de॒va-śśu॒bhayā॒ smṛtyā॒ saṃyu~̭naktu |
yasmā॒tpara॒-nnāpa̭ra॒ masti॒ kiñci॒dyasmā॒-nnāṇī̭yo॒ na jyāyo᳚-'sti॒ kaści̭t |
vṛ॒kṣa i̭va stabdho di॒vi ti̭ṣṭha॒-tyeka॒stene॒da-mpū॒rṇa-mpurṷṣeṇa॒ sarva᳚m || 12.13
(sanyāsa sūktam)
na karma̭ṇā na pra॒jayā॒ dhanḙna॒ tyāgḙnaike amṛta॒tva-mā̭na॒śuḥ |
parḙṇa॒ nāka॒-nnihi̭ta॒-ṅguhā̭yāṃ-vi~॒bhrāja̭de॒ta-dyata̭yo vi॒śanti̭ ||
ve॒dā॒nta॒ vi॒jñāna॒-suni̭ścitā॒rthā-ssanyā̭sa yo॒gādyata̭ya-śśuddha॒ sattvāḥ᳚ |
te bra̭hmalo॒ke tu॒ parā᳚ntakāle॒ parā̭mṛtā॒-tpari̭mucyanti॒ sarve᳚ |
da॒hraṃ॒-vi~॒pā॒pa-mpa॒rame᳚śma bhūtaṃ॒-ya~-tpṷṇḍarī॒ka-mpu॒rama̭ddhya sa॒gg॒stham |
ta॒trā॒pi॒ da॒hra-ṅga॒ganaṃ̭-vi~śoka॒-stasmi̭n. yada॒ntasta-dupā̭sita॒vyam ||
yo vedādau sva̭raḥ pro॒kto॒ ve॒dāntḙ ca pra॒tiṣṭhi̭taḥ |
tasya̭ pra॒kṛti̭-līna॒sya॒ yaḥ॒ paraḥ̭ sa॒ ma॒heśva̭raḥ || 12.17 (tai. ara. 6.12.3)
(ajo᳚-'nya॒ - āvi̭veśa॒ - sarvḙ ca॒tvāri̭ ca)
nārāyaṇa sūktaṃ (4.14)
sa॒ha॒sra॒śīrṣa̭-nde॒vaṃ॒-vi~॒śvākṣaṃ̭-vi~॒śva śa̭-mbhuvam |
viśva̭-nnā॒rāya̭ṇa-nde॒va॒ma॒kṣara̭-mpara॒ma-mpa॒dam |
vi॒śvataḥ॒ para̭mānni॒tyaṃ॒-vi~॒śva-nnā̭rāya॒ṇagṃ ha̭rim |
viśva̭me॒veda-mpurṷṣa॒-sta-dviśva॒mupa̭jīvati |
patiṃ॒-vi~śva̭syā॒tmeśva̭ra॒gṃ॒ śāśva̭tagṃ śi॒vama̭cyutam |
nā॒rāya॒ṇa-mma̭hājñe॒yaṃ॒-vi~॒śvātmā̭na-mpa॒rāya̭ṇam |
nā॒rāya॒ṇa pa̭ro jyo॒ti॒rā॒tmā nā̭raya॒ṇaḥ pa̭raḥ |
nā॒rāya॒ṇa pa̭ra-mbra॒hma॒ ta॒ttva-nnā̭rāya॒ṇaḥ pa̭raḥ |
nā॒rāya॒ṇa pa̭ro dhyā॒tā॒ dhyā॒na-nnā̭rāya॒ṇaḥ pa̭raḥ |
yacca̭ ki॒ñcij-ja̭ga-thsa॒rva॒-ndṛ॒śyate᳚ śrūya॒te-'pi̭ vā | 13.4 (tai. ara. 6.13.1)
anta̭-rba॒hiśca̭ ta-thsa॒rvaṃ॒-vyā~॒pya nā̭rāya॒ṇa-ssthi̭taḥ |
ana̭nta॒ mavya̭ya-ṅka॒vigṃ sa̭mu॒dre-'ntaṃ̭-vi~॒śva śa̭bhuṃva~m |
pa॒dma॒ko॒śa-pra̭tīkā॒śa॒gṃ॒ hṛ॒daya̭-ñcāpya॒dhomṷkham |
adho̭ ni॒ṣṭyā vi̭tastyā॒nte॒ nā॒bhyāmṷpari॒ tiṣṭha̭ti |
jvā॒la॒mā॒lā kṷla-mbhā॒tī॒ vi॒śvasyā̭yata॒na-mma̭hat |
santa̭tagṃ śi॒lābhi̭stu॒ lamba̭tyā kośa॒sanni̭bham |
tasyāntḙ suṣi॒ragṃ sū॒kṣma-ntasmi᳚n-thsa॒rva-mprati̭ṣṭhitam |
tasya॒ maddhyḙ ma॒hāna̭gni-rvi॒śvārci̭-rvi॒śvato̭ mukhaḥ |
so-'gra̭bhu॒g vibha̭ja-nti॒ṣṭha॒-nnāhā̭ra-maja॒raḥ ka॒viḥ |
ti॒rya॒gū॒rdhva ma̭dha-śśā॒yī॒ ra॒śmaya̭stasya॒ santa̭tā |
sa॒ntā॒paya̭ti sva-nde॒hamāpā̭datala॒ masta̭kaḥ |
tasya॒ maddhye॒ vahni̭śikhā a॒ṇīyo᳚rdhvā vya॒vasthi̭taḥ |
nī॒lato̭ yada̭ maddhya॒sthā॒-dvi॒dyullḙkheva॒ bhāsva̭rā |
nī॒vāra॒ śūka̭vatta॒nvī॒ pī॒tā bhā᳚svatya॒ṇūpa̭mā |
tasyā᳚-śśikhā॒yā ma̭ddhye pa॒ramā᳚tmā vya॒vasthi̭taḥ |
sa brahma॒ sa śiva॒-ssa hari॒-ssendra॒-sso-'kṣa̭raḥ para॒ma-ssva॒rāṭ || 13.12 (tai. ara. 6.13.2)
(api̭ vā॒ - santa̭tā॒ ṣaṭ ca̭)
āditya maṇḍale parabrahmopāsanaṃ (4.15)
ā॒di॒tyo vā e॒ṣa e॒ta-nma॒ṇḍala॒-ntapa̭ti॒ tatra॒ tā ṛca॒stadṛ॒cā ma̭ṇḍala॒gṃ॒ sa ṛ॒cāṃ-lo~॒ko-'tha॒ya e॒ṣa e॒tasmi̭-nma॒ṇḍale॒-'rci-rdī॒pyate॒ tāni॒ sāmā̭ni॒ sa sā॒mnāṃ-lo~॒ko-'tha॒ ya e॒ṣa e॒tasmi̭-nma॒ṇḍale॒-'rciṣi॒ purṷṣa॒stāni॒ yajūgṃ̭ṣi॒ sa yajṷṣā maṇḍala॒gṃ॒ sa yajṷṣāṃ-lo~॒ka-ssaiṣā tra॒yyeva̭ vi॒dyā ta̭pati॒ ya e॒ṣo᳚-'nta-rā̭di॒tye hi̭ra॒ṇmayaḥ॒ purṷṣaḥ || 14.1 (tai. ara. 6.14.1)
ādityapuruṣasya sarvātmakatva pradarśanaṃ (4.16)
ā॒di॒tyo vai teja॒ ojo॒ balaṃ॒-ya~śa॒-ścakṣu॒-śśrotra̭mā॒tmā mano̭ ma॒nyu-rmanṷ-rmṛ॒tyu-ssa॒tyo mi॒tro vā॒yurā̭kā॒śaḥ prā॒ṇo lo̭kapā॒laḥ kaḥ ki-ṅka-nta-thsa॒tyamanna̭-ma॒mṛtā̭ jī॒vo viśvaḥ̭ kata॒ma-ssva̭ya॒bhu-mbrahmai॒ tadamṛ̭ta e॒ṣa purṷṣa e॒ṣa bhū॒tānā॒-madhi̭pati॒-rbrahma̭ṇa॒-ssāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpno-tye॒tāsā̭me॒va de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sāyṷjyagṃ sā॒rṣṭitāgṃ̭ samāna lo॒katā̭-māpnoti॒ ya e॒vaṃ-ve~de᳚tyupa॒niṣat || 15.1 (tai. ara. 6.15.1)
śivopāsana mantrāḥ (4.17)
nidha̭napataye॒ namaḥ | nidha̭napatāntikāya॒ namaḥ |
ūrdhvāya॒ namaḥ | ūrdhvaliṅgāya॒ namaḥ |
hiraṇyāya॒ namaḥ | hiraṇyaliṅgāya॒ namaḥ |
suvarṇāya॒ namaḥ | suvarṇaliṅgāya॒ namaḥ |
divyāya॒ namaḥ | divyaliṅgāya॒ namaḥ | 16.1 (tai. ara. 6.16.1)
bhavāya॒ namaḥ | bhavaliṅgāya॒ namaḥ |
śarvāya॒ namaḥ | śarvaliṅgāya॒ namaḥ |
śivāya॒ namaḥ | śivaliṅgāya॒ namaḥ |
jvalāya॒ namaḥ | jvalaliṅgāya॒ namaḥ |
ātmāya॒ namaḥ | ātmaliṅgāya॒ namaḥ |
paramāya॒ namaḥ | paramaliṅgāya॒ namaḥ |
etathsomasya̭ sūrya॒sya॒ sarvaliṅgagg̭ sthāpa॒ya॒ti॒ pāṇimantra̭-mpavi॒tram || 16.1 (tai. ara. 6.16.2)
paścimavaktra pratipādaka mantraḥ (4.18)
tai. ara. 6.17.1
sa॒dyojā॒ta-mpra̭padyā॒mi॒ sa॒dyojā॒tāya॒ vai namo॒ namaḥ̭ |
bha॒ve bha̭ve॒ nāti̭bhave bhavasva॒ mām | bha॒vodbha̭vāya॒ namaḥ̭ || 17.1
uttara vaktra pratipādaka mantraḥ (4.19)
vā॒ma॒de॒vāya॒ namo᳚ jye॒ṣṭhāya॒ namaḥ̭ śre॒ṣṭhāya॒ namo̭ ru॒drāya॒ namaḥ॒ kālā̭ya॒ namaḥ॒ kala̭vikaraṇāya॒ namo॒ bala̭vikaraṇāya॒ namo॒ balā̭ya॒ namo॒ bala̭pramathanāya॒ nama॒-ssarva̭bhūtadamanāya॒ namo̭ ma॒nonma̭nāya॒ namaḥ̭ || 18.1 (tai. ara. 6.18.1)
dakṣiṇa vaktra pratipādaka mantraḥ (4.20)
a॒ghore᳚bhyo-'tha॒ ghore᳚bhyo॒ ghora॒ghora̭tarebhyaḥ |
sarve᳚bhya-ssarva॒ śarve᳚bhyo॒ nama̭ste astu ru॒drarṷ̄pebhyaḥ || 19.1 (tai. ara. 6.19.1)
prāgvaktra pratipādaka mantraḥ (4.21)
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ mahāde॒vāya̭ dhīmahi | tanno̭ rudraḥ praco॒dayā᳚t || 20.1 (tai. ara. 6.20.1)
ūrdhva vaktra pratipādaka mantraḥ (4.22)
īśāna-ssarva̭vidyā॒nā॒- mīśvara-ssarva̭bhūtā॒nā॒-mbrahmādhi̭pati॒-rbrahma॒ṇo-'dhi̭pati॒-rbrahmā̭ śi॒vo mḙ astu sadāśi॒vom || 21.1 (tai. ara. 6.21.1)
namaskārārtha mantrāḥ (4.23)
namo hiraṇyabāhave hiraṇyavarṇāya hiraṇyarūpāya hiraṇyapataye 'biṅkāpataya umāpataye paśupatayḙ namo॒ namaḥ || 22.1 (tai. ara. 6.22.1)
ṛ॒tagṃ sa॒tya-mpa̭ra-mbra॒hma॒ pu॒ruṣa̭-ṅkṛṣṇa॒piṅga̭lam |
ū॒rdhvarḙtaṃ-vi~̭rūpā॒kṣaṃ॒-vi~॒śvarṷ̄pāya॒ vai namo॒ namaḥ̭ || 23.1 (tai. ara. 6.23.1)
sarvo॒ vai ru॒drastasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu |
purṷṣo॒ vai ru॒dra-ssanma॒ho namo॒ namaḥ̭ |
viśva̭-mbhū॒ta-mbhuva̭na-ñci॒tra-mba̭hu॒dhā jā॒ta-ñjāya̭māna-ñca॒ yat |
sarvo॒ hyḙṣa ru॒drastasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu || 24.1 (tai. ara. 6.24.1)
kadru॒drāya॒ pracḙtase mī॒ḍhuṣṭa̭māya॒ tavya̭se |
vo॒cema॒ śanta̭magṃ hṛ॒de ||
sarvo॒hyḙṣa ru॒drastasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu || 25.1 (tai. ara. 6.25.1)
agnihotra havaṇyāḥ upayuktasya vṛkṣa viśeṣa-syābhidhānam (4.24-25)
yasya॒ vai ka̭ṅkatyagni-hotra॒hava̭ṇī bhavati॒ pratye॒vā-syāhṷtaya-stiṣṭha॒ntyatho॒ prati̭ṣṭhityai || 26.1 (tai. ara. 6.26.1)
bhūdevatāka mantraḥ (4.26)
kR॒ṇu॒ṣva pāja॒ iti॒ pañca̭ |
adi̭ti-rde॒vā ga̭ndha॒rvā ma̭nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'sṷrā॒-steṣāgṃ̭ sarva bhū॒tānā᳚-mmā॒tā me॒dinī̭ maha॒tā ma॒hī sā̭vi॒trī gā̭ya॒trī jaga̭tyu॒rvī pṛ॒thvī ba̭hu॒lā viśvā̭ bhū॒tā ka̭ta॒mā kāyā sā sa॒tye-tya॒mṛteti̭ vasi॒ṣṭhaḥ || 28.1 (tai. ara. 6.28.1)
sarvā devatā āpaḥ (4.27)
āpo॒ vā i॒dagṃ sarvaṃ॒-vi~śvā̭ bhū॒tānyāpaḥ̭ prā॒ṇā vā āpaḥ̭ pa॒śava॒ āpo-'nna॒māpo -'mṛ̭ta॒māpaḥ̭ sa॒mrāḍāpo̭ vi॒rāḍāpaḥ̭ sva॒rāḍāpaḥ॒
chandā॒g॒syāpo॒ jyotī॒g॒ṣyāpo॒ yajū॒g॒ṣyāpaḥ̭ sa॒tyamāpa॒-ssarvā̭ de॒vatā॒ āpo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rāpa॒ om || 29.1 (tai. ara. 6.29.1)
sandhyāvandana mantrāḥ (4.28)
āpaḥ̭ punantu pṛthi॒vī-mpṛ̭thi॒vī pū॒tā pṷnātu॒ mām |
pu॒nantu॒ brahma̭ṇa॒spati॒-rbrahma̭ pū॒tā pṷnātu॒ mām |
yaducchi̭ṣṭa॒-mabho᳚jyaṃ॒-ya~dvā̭ du॒ścari̭ta॒-mmama̭ |
sarva̭-mpunantu॒ māmāpo̭-'sa॒tāñca̭ prati॒graha॒gg॒ svāhā᳚ || 30.2 (tai. ara. 6.30.1)
agniśca mā manyuśca manyupatayaśca manyṷkṛte॒bhyaḥ |
pāpebhyo̭ rakṣa॒ntām | yadahnā pāpa̭makā॒r॒ṣam |
manasā vācā̭ hastā॒bhyām | padbhyā-mudarḙṇa śi॒śnā |
aha॒stada̭valu॒pantu | yatkiñca̭ duri॒ta-mmayi̭ |
idamaha-māmamṛ̭ta yo॒nau | satye jyotiṣi juho̭mi svā॒hā || 31.1 (tai. ara. 6.31.1)
sūryaśca mā manyuśca manyupatayaśca manyṷkṛte॒bhyaḥ |
pāpebhyo̭ rakṣa॒ntām | yadrātriyā pāpa̭makā॒r॒ṣam |
manasā vācā̭ hastā॒bhyām | padbhyā-mudarḙṇa śi॒śnā |
rātri॒-stada̭valu॒pantu | yatkiñca̭ duri॒ta-mmayi̭ |
idamaha-māmamṛ̭ta yo॒nau | sūrye jyotiṣi juho̭mi svā॒hā || 32.1 (tai. ara. 6.32.1)
praṇavasya ṛṣyādi vivaraṇaṃ (4.29)
omityekākṣa̭ra-mbra॒hma | agnirdevatā brahma̭ ityā॒rṣam |
gāyatra-ñchanda-mparamātmaṃ̭ sarū॒pam | sāyujyaṃ-vi~̭niyo॒gam || 33.1 (tai. ara. 6.33.1)
gāyatryāvāhana mantrāḥ (4.30)
āyā̭tu॒ vara̭dā de॒vī॒ a॒kṣara̭-mbrahma॒ sammi̭tam |
gā॒ya॒trī᳚-ñchanda̭sā-mmā॒teda-mbra̭hma ju॒ṣasva̭ me |
yadahnā᳚-tkurṷte pā॒pa॒-ntadahnā᳚-tprati॒mucya̭te |
ya-drātriyā᳚-tkurṷte pā॒pa॒-nta-drātriyā᳚-tprati॒mucya̭te |
sarva̭ va॒rṇe ma̭hāde॒vi॒ sa॒ndhyā vi̭dye sa॒rasva̭ti || 34.2 (tai. ara. 6.34.1)
ojo̭-'si॒ saho̭-'si॒ bala̭masi॒ bhrājo̭-'si de॒vānā॒-ndhāma॒nāmā̭̭-'si॒ viśva̭masi vi॒śvāyu॒-ssarva̭masi sa॒rvāyu-rabhibhūroṃ-gāyatrī-māvā̭hayā॒mi॒ sāvitrī-māvā̭hayā॒mi॒ sarasvatī-māvā̭hayā॒mi॒ chandarṣī-nāvā̭hayā॒mi॒ śriya-māvā̭hayā॒mi॒ gāyatriyā gāyatrī chando viśvāmitra ṛṣi-ssavitā devatā-'gnirmukha-mbrahmā śiro viṣṇurhṛdayagṃ rudra-śśikhā pṛthivīyoniḥ prāṇāpāna-vyānodāna-samānā saprāṇā śvetavarṇā sāṅkhyāyana-sagotrā gāyatrī caturvigṃśatyakṣarā tripadā̭ ṣaṭku॒kṣiḥ॒ pañca śīrṣopanayane vi̭niyo॒gaḥ॒-
o-mbhūḥ | o-mbhuvaḥ | ogṃ suvaḥ | o-mmahaḥ | o-ñjanaḥ | o-ntapaḥ | ogṃ sa॒tyam | o-nta-thsa̭vi॒turvare᳚ṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā᳚t | omāpo॒ jyotī॒ raso॒-'mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rom || 35.2 (tai. ara. 6.35.1)
gāyatrī upasthāna mantrāḥ (4.31)
u॒ttamḙ śikha̭re jā॒te॒ bhū॒myā-mpa̭rvata॒ mūrdha̭ni |
brā॒hmaṇe᳚bhyo-'bhya̭nujñā॒tā॒ ga॒ccha dḙvi ya॒thāsṷkham |
stuto mayā varadā vḙdamā॒tā॒ pracodayantī pavane᳚ dvijā॒tā |
āyuḥ pṛthivyāṃ-draviṇa-mbra̭hmava॒rca॒sa॒-mmahya-ndatvā prajātu-mbra̭hmalo॒kam || 36.2 (tai. ara. 6.36.1)
ādityadevatā mantraḥ (4.32)
ghṛṇi॒-ssūrya̭ ādi॒tyo na prabhā̭-vā॒tyakṣa̭ram |
madhṷkṣaranti॒ ta-dra̭sam |
sa॒tyaṃ-vai~ ta-drasa॒-māpo॒ jyotī॒raso॒-'mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rom || 37.1 (tai. ara. 6.37.1)
trisuparṇamantrāḥ (4.33)
brahma̭ metu॒ mām | madhṷ metu॒ mām | brahma̭-me॒va madhṷ metu॒ mām |
yāstḙ soma pra॒jāva॒thso-'bhi॒so a॒ham | dusṣva̭pna॒ha-ndṷruṣvaha |
yāstḙ soma prā॒ṇāgstā-ñjṷhomi | trisṷparṇa॒ mayā̭cita-mbrāhma॒ṇāya̭ dadyāt |
bra॒hma॒ha॒tyāṃ-vā~ e॒te ghna̭nti | ye brā᳚hma॒ṇā-strisṷparṇa॒-mpaṭha̭nti |
te soma॒-mprāpnṷvanti | ā॒sa॒ha॒srā-tpa॒kti-mpuna̭nti | om || 38.1 (tai. ara. 6.38.1)
brahma̭ me॒dhayā᳚ | madhṷ me॒dhayā᳚ |
brahma̭me॒va madhṷ me॒dhayā᳚ | a॒dyā no̭ deva savitaḥ pra॒jāva̭thsāvī॒-ssaubha̭gam |
parā̭ du॒sṣvapni̭yagṃ suva | viśvā̭ni deva savita-rduri॒tāni॒ parā̭suva |
ya-dbha॒dra-ntanma॒ āsṷva | madhu॒vātā̭ ṛtāya॒te madhṷkṣaranti॒ sindha̭vaḥ |
māddhvī᳚rna-ssa॒ntvoṣa̭dhīḥ | madhu॒nakta̭ mu॒toṣasi॒ madhṷma॒-tpārthi̭va॒gṃ॒ rajaḥ̭ |
madhu॒dyaura̭stu naḥ pi॒tā | madhṷmānno॒ vana॒spati॒-rmadhṷmāgṃ astu॒ sūryaḥ̭ |
māddhvī॒ rgāvo̭ bhavantu naḥ | ya i॒ma-ntrisṷparṇa॒-mayā̭cita-mbrāhma॒ṇāya̭ dadyāt |
bhrū॒ṇa॒ha॒tyāṃ-vā~ e॒te ghna̭nti | ye brā᳚hma॒ṇā-strisṷparṇa॒-mpaṭha̭nti |
te soma॒-mprāpnṷvanti | ā॒sa॒ha॒srā-tpa॒kti-mpuna̭nti | om || 39.7 (tai. ara. 6.39.1)
brahma̭ me॒dhavā᳚ | madhṷ me॒dhavā᳚ | brahma̭me॒va madhṷ me॒dhavā᳚ |
bra॒hmā de॒vānā᳚-mpada॒vīḥ ka̭vī॒nā-mṛṣi॒-rviprā̭ṇā-mmahi॒ṣo mṛ॒gāṇā᳚m |
śye॒no gṛddhrā̭ṇā॒g॒ svadhi̭ti॒-rvanā̭nā॒gṃ॒ somaḥ̭ pa॒vitra॒-matyḙti॒ rebhanṋ |
ha॒gṃ॒sa-śśṷci॒ṣa-dvasṷrantarikṣa॒ saddhotā̭- vedi॒ṣa-dati̭thi-rduroṇa॒sat |
nṛ॒ṣadva̭ra॒-sadṛ̭ta॒-sa-dvyo̭ma॒-sada॒bjā- go॒jā ṛ̭ta॒jā a̭dri॒jā ṛ॒ta-mbṛ॒hat |
ṛ॒cetvā̭ ru॒cetvā॒ sami-thsra̭vanti sa॒rito॒ na dhenāḥ᳚ |
a॒ntar-hṛ॒dā mana̭sā pū॒yamā̭nāḥ |
ghṛ॒tasya॒ dhārā̭ a॒bhicā̭kaśīmi |
hi॒ra॒ṇyayo̭ veta॒so maddhya̭ āsām |
tasmi᳚n-thsupa॒rṇo ma̭dhu॒kṛ-tkṷlā॒yī bhaja̭nnāste॒ madhṷ de॒vatā᳚bhyaḥ |
tasyā̭ sate॒ hara̭ya-ssa॒ptatīre᳚ sva॒dhā-nduhā̭nā a॒mṛta̭sya॒ dhārā᳚m |
ya i॒da-ntrisṷparṇa॒-mayā̭cita-mbrāhma॒ṇāya̭ dadyāt |
vī॒ra॒ha॒tyāṃ-vā~ e॒te ghna̭nti | ye brā᳚hma॒ṇā-strisṷparṇa॒-mpaṭha̭nti |
te soma॒-mprāpnṷvanti | ā॒sa॒ha॒srā-tpa॒ṅkti-mpuna̭nti | om || 40.6 (tai. ara. 6.40.1)
medhā sūktaṃ (4.34)
me॒dhāde॒vī ju॒ṣamā̭ṇā na॒ āgā᳚-dvi॒śvācī̭ bha॒drā sṷmana॒sya mā̭nā |
tvayā॒ juṣṭā̭ nu॒damā̭nā du॒ruktā᳚-nbṛ॒hadva̭dema vi॒dathḙ su॒vīrāḥ᳚ |
tvayā॒ juṣṭa̭ ṛ॒ṣi-rbha̭vati devi॒ tvayā॒ brahmā̭-''ga॒taśrī̭ ru॒ta tvayā᳚ |
tvayā॒ juṣṭa̭ści॒traṃ-vi~̭ndate vasu॒ sā no̭ juṣasva॒ dravi̭ṇo namedhe || 41.1 (tai. ara. 6.41.1)
me॒dhā-mma॒ indro̭ dadātu me॒dhā-nde॒vī sara̭svatī |
me॒dhā-mmḙ a॒śvinā̭-vu॒bhāvādha̭ttā॒-mpuṣka̭rasrajā ||
a॒phsa॒rāsṷ ca॒ yā me॒dhā ga̭ndha॒rveṣṷ ca॒ yanmanaḥ̭ |
daivī᳚-mme॒dhā sara̭svatī॒ sā mā᳚-mme॒dhā su॒rabhi̭-rjuṣatā॒g॒ svāhā᳚ || 42.1 (tai. ara. 6.42.1)
āmā᳚-mme॒dhā su॒rabhi̭-rvi॒śvarṷ̄pā॒ hira̭ṇyavarṇā॒ jaga̭tī jaga॒myā |
ūrja̭svatī॒ paya̭sā॒ pinva̭mānā॒ sā mā᳚-mme॒dhā su॒pratī̭kā juṣantām || 43.1 (tai. ara. 6.43.1)
mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayya॒gnistejo̭ dadhātu॒ mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayīndra̭ indri॒ya-nda̭dhātu॒ mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayi॒ sūryo॒ bhrājo̭ dadhātu || 44.1 (tai. ara. 6.44.1)
mṛtyunivāraṇa mantrāḥ (4.35)
apai̭tu mṛ॒tyu-ra॒mṛta̭nna॒ āga̭n. vaivasva॒to no॒ abha̭yaṅkṛṇotu |
pa॒rṇaṃ-va~na॒spatḙ rivā॒bhinaḥ̭ śīyatāgṃ ra॒yi-ssaca̭tānna॒-śśacī॒patiḥ̭ || 45.1 (tai. ara. 6.45.1)
para̭-mmṛtyo॒ anu॒ parḙhi॒ panthāṃ॒-ya~ste॒sva ita̭ro deva॒yānā᳚t |
cakṣṷṣmate śṛṇva॒te te᳚ bravīmi॒ mānaḥ̭ pra॒jāgṃ rī̭riṣo॒ mota vī॒rān || 46.1 (tai. ara. 6.46.1)
vāta̭-mprā॒ṇa-mmana̭sā॒ nvāra̭bhāmahe pra॒jāpa̭tiṃ॒-yo~ bhuva̭nasya go॒pāḥ |
sano̭ mṛ॒tyo strā̭yatā॒-mpātvagṃha̭so॒ jyog jī॒vā ja॒rāma̭śīmahi || 47.1 (tai. ara. 6.47.1)
a॒mu॒tra॒ bhūyā॒dadha॒ yadya॒masya॒ bṛha̭spate a॒bhiśa̭ste॒ra mṷñcaḥ |
pratyaṷhatā ma॒śvinā̭ mṛ॒tyu ma̭smā-dde॒vānā̭magne bhi॒ṣajā॒ śacī̭bhiḥ || 48.1 (tai. ara. 6.48.1)
hari॒gṃ॒ hara̭nta॒- manṷyanti de॒vā viśva॒syeśā̭naṃ-vṛ~ṣa॒bha-mma̭tī॒nām |
brahma॒ sarṷ̄pa॒-manṷme॒damā̭gā॒-daya̭na॒-mmā viva̭dhī॒-rvikra̭masva || 49.1 (tai. ara. 6.49.1)
śalkai̭ra॒gni-mi̭ndhā॒na u॒bhau lo॒kau sa̭nema॒ham |
u॒bhayo᳚ rlo॒kayā̭r-ṛ॒dhdvā-'ti̭ mṛ॒tyu-nta̭rāmya॒ham || 50.1 (tai. ara. 6.50.1)
mā chi̭do mṛtyo॒ mā va̭dhī॒rmā me॒ balaṃ॒-vi~vṛ̭ho॒ mā pramo̭ṣīḥ |
pra॒jā-mmā mḙ rīriṣa॒ āyṷrugra nṛ॒cakṣa̭sa-ntvā ha॒viṣā̭ vidhema || 51.1 (tai. ara. 6.51.1)
mā no̭ ma॒hānta̭mu॒ta mā no̭ arbha॒ka-mmā na॒ ukṣa̭ntamu॒ta mā na̭ ukṣi॒tam |
mā no̭ vadhīḥ pi॒tara॒-mmota mā॒tara̭-mpri॒yā mā na̭sta॒nuvo̭ rudra rīriṣaḥ || 52.1 (tai. ara. 6.52.1)
mā na̭sto॒ke tana̭ye॒ mā na॒ āyṷṣi॒ mā no॒ goṣu॒ mā no॒ aśvḙṣu rīriṣaḥ |
vī॒rānmā no̭ rudra bhāmi॒tova̭dhīr-ha॒viṣma̭nto॒ nama̭sā vidhema te || 53.1 (tai. ara. 6.53.1)
prajāpati-prārthanā mantraḥ (4.36)
prajā̭pate॒ na tvade॒tā-nya॒nyo viśvā̭ jā॒tāni॒ pari॒tā ba̭bhūva |
ya-tkā̭māste juhu॒mastanno̭ astu va॒yagg syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || 54.1 (tai. ara. 6.54.1)
indraprārthanā mantraḥ (4.37)
sva॒sti॒dā vi॒śaspati̭-rvṛtra॒hā vimṛdho̭ va॒śī |
vṛṣendraḥ̭ pu॒ra ḙtu nassvasti॒dā a̭bhaya-ṅka॒raḥ || 55.1 (tai. ara. 6.55.1)
mṛtyuñjaya mantrāḥ (4.38)
trya̭mbakaṃ-ya~jāmahe suga॒ndhi-mpṷṣṭi॒vardha̭nam |
u॒rvā॒ru॒kami̭va॒ bandha̭nā-nmṛ॒tyo-rmṷkṣīya॒ mā-'mṛtā᳚t || 56.1 (tai. ara. 6.56.1)
ye tḙ sa॒hasra̭ma॒yuta॒-mpāśā॒ mṛtyo॒ martyā̭ya॒ hanta̭ve |
tān. ya॒jñasya̭ mā॒yayā॒ sarvā॒nava̭ yajāmahe | mṛ॒tyave॒ svāhā̭ mṛ॒tyave॒ svāhā᳚ || 58.1 (tai. ara. 6.57-58)
pāpanivārakā mantrāḥ (4.39)
de॒vakṛ̭ta॒syaina̭so-'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ma॒nu॒ṣya̭kṛta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
pi॒tṛkṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ā॒tmakṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
a॒nyakṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
a॒smatkṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
yaddi॒vā ca॒ nakta॒-ñcaina̭ścakṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ya-thsva॒panta̭śca॒ jāgra̭ta॒-ścaina̭śca-kṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ya-thsu॒ṣupta̭śca॒ jāgra̭ta॒-ścaina̭śca-kṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ya-dvi॒dvāgṃsa॒ścā vi̭dvāgṃsa॒ścaina̭śca-kṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
enasa enaso vayajanama̭si svā॒hā || 59.1 (tai. ara. 6.59.1)
vasu-prārthanā mantraḥ (4.40)
yadvo̭ devāścakṛ॒ma ji॒hvayā̭ gu॒rumana̭so vā॒ prayṷtī deva॒ heḍa̭nam |
arā̭vā॒yo no̭ a॒bhidṷcchunā॒yate॒ tasmi॒-ntadeno̭ vasavo॒ nidhḙtana॒ svāhā᳚ || 60.1 (tai. ara. 6.60.1)
kāmo-'kārṣīt - manyurakārṣīt mantraḥ (4.41)
kāmo-'kārṣī᳚-nnamo॒ namaḥ |
kāmo-'kārṣī-tkāmaḥ karoti nāha-ṅkaromi kāmaḥ kartā nāha-ṅkartā kāmaḥ̭ kāra॒yitā nāha̭-ṅkāra॒yitā eṣa te kāma kāmā̭ya svā॒hā || 61.1 (tai. ara. 6.61.1)
manyurakārṣī᳚-nnamo॒ namaḥ |
manyurakārṣī-nmanyuḥ karoti nāha-ṅkaromi manyuḥ kartā nāha-ṅkartā manyuḥ̭ kāra॒yitā nāha̭-ṅkāra॒yitā eṣa te manyo manya̭ve svā॒hā || 62.1 (tai. ara. 6.62.1)
virajā homa mantrāḥ (4.42)
tilāñjuhomi sarasāgṃ sapiṣṭā-ngandhāra mama citte rama̭ntu svā॒hā |
gāvo hiraṇya-ndhanamannapānagṃ sarveṣāg śri̭yai svā॒hā |
śriyañca lakṣmiñca puṣṭiñca kīrti̭-ñcā nṛ॒ṇyatām | brahmaṇya-mba̭hupu॒tratām |
śraddhāmedhe prajā-ssandadā̭tu svā॒hā || 63.3 (tai. ara. 6.63.1)
tilāḥ kṛṣṇā-sti̭lā-śśve॒tā॒-stilā-ssaumyā va̭śānu॒gāḥ |
tilāḥ punantṷ me pā॒paṃ॒-ya~tkiñci-ddurita-mma̭yi svā॒hā |
cora॒syānna-nna̭vaśrā॒ddha॒-mbra॒hma॒hā gṷruta॒lpagaḥ |
gosteyagṃ sa̭rāpā॒na॒-mbhrūṇahatyā tilā śāntigṃ śamaya̭ntu svā॒hā |
śrīśca lakṣmīśca puṣṭīśca kīrti̭-ñcā nṛ॒ṇyatām |
brahmaṇya-mba̭hupu॒tratām |
śraddhāmedhe prajñātu jātaveda-ssandadā̭tu svā॒hā || 64.3 (tai. ara. 6.64.1)
prāṇāpāna-vyānodāna-samānā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
vāṃ-mana-ścakṣuḥ-śrotra-jihvā-ghrāṇa-reto-buddhyākūti-ssaṅkalpā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
tvak-carma-māgṃsa-rudhira-medo-majjā-snāyavo-'sthīni mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
śiraḥ pāṇi pāda pārśva pṛṣṭho-rūdara-jaṅgha-śiśrnopastha pāyavo mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
uttiṣṭha puruṣa harita-piṅgala lohitākṣi dehi dehi dadāpayitā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ || 65.5 (tai. ara. 6.65.1)
pṛthivyāpa stejo vāyu-rākāśā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
śabda-sparśa-rūparasa-gandhā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
mano-vāk-kāya-karmāṇi mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
avyaktabhāvai-ra̭haṅkā॒ra॒-rjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
ātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
antarātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
paramātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
kṣu॒dhe svāhā᳚ | kṣutpi̭pāsāya॒ svāhā᳚ | vivi̭ṭyai॒ svāhā᳚ |
ṛgvi̭dhānāya॒ svāhā᳚ | ka॒ṣo᳚tkāya॒ svāhā᳚ |
kṣu॒tpi॒pā॒sāma̭la-ñjye॒ṣṭhā॒ma॒la॒kṣmī-rnā̭śayā॒myaham |
abhṷ̄ti॒-masa̭mṛddhi॒ñca॒ sarvāṃ (sarvā) nirṇuda me pāpmā̭nagg svā॒hā |
annamaya-prāṇamaya-manomaya-vijñānamaya-mānandamaya-mātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ || 66.10 (tai. ara. 6.66.1)
vaiśvadeva mantrāḥ (4.43)
a॒gnaye॒ svāhā᳚ | viśve᳚bhyo de॒vebhya॒-ssvāhā᳚ |
dhru॒vāya̭ bhū॒māya॒ svāhā᳚ | dhru॒va॒kṣita̭ye॒ svāhā᳚ |
a॒cyu॒ta॒kṣita̭ye॒ svāhā᳚ | a॒gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāhā᳚ |
dharmā̭ya॒ svāhā᳚ | adha̭rmāya॒ svāhā᳚ |
a॒dbhya-ssvāhā᳚ | o॒ṣa॒dhi॒va॒na॒spa॒tibhya॒-ssvāhā᳚ | 67.1 (tai. ara. 6.67.1)
ra॒kṣo॒de॒va॒ja॒nebhya॒-ssvāhā᳚ |
gṛhyā᳚bhya॒-ssvāhā᳚ | a॒va॒sāne᳚bhya॒-ssvāhā᳚ |
a॒va॒sāna̭patibhya॒-ssvāhā᳚ | sa॒rva॒bhū॒tebhya॒-ssvāhā᳚ |
āmā̭ya॒ svāhā᳚ | a॒ntari̭kṣāya॒ svāhā᳚ |
yadeja̭ti॒ jaga̭ti॒ yacca॒ ceṣṭa̭ti॒ nāmno̭ bhā॒go-'ya-nnāmne॒ svāhā᳚ |
pṛ॒thi॒vyai svāhā᳚ | a॒ntari̭kṣāya॒ svāhā᳚ | 67.2 (tai. ara. 6.67.2)
di॒ve svāhā᳚ | sūryā̭ya॒ svāhā᳚ |
ca॒ndrama̭se॒ svāhā᳚ | nakṣa̭trebhya॒-ssvāhā᳚ |
indrā̭ya॒ svāhā᳚ | bṛha॒spata̭ye॒ svāhā᳚ |
pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ | brahma̭ṇe॒ svāhā᳚ |
sva॒dhā pi॒tṛbhya॒-ssvāhā᳚ | namo̭ ru॒drāya̭ paśu॒pata̭ye॒ svāhā᳚ | 67.3 (tai. ara. 6.67.3)
de॒vebhya॒-ssvāhā᳚ | pi॒tṛbhyaḥ̭ sva॒dhā-'stṷ |
bhū॒tebhyo॒ namaḥ̭ | ma॒nu॒ṣye᳚bhyo॒ hantā᳚ |
pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ | pa॒ra॒me॒ṣṭhine॒ svāhā᳚ |
yathā kṷ̄pa-śśa॒tadhā̭ra-ssa॒hasra̭dhāro॒ akṣi̭taḥ |
e॒vā mḙ astu dhā॒nyagṃ sa॒hasra̭dhāra॒-makṣi̭tam |
dhana̭dhānyai॒ svāhā᳚ || ye bhū॒tāḥ pra॒cara̭nti॒ divā॒nakta॒-mbali̭-mi॒cchanto̭ vi॒tuda̭sya॒ preṣyāḥ᳚ |
tebhyo̭ ba॒li-mpṷṣṭi॒kāmo̭ harāmi॒ mayi॒ puṣṭi॒-mpuṣṭi̭pati-rdadhātu॒ svāhā᳚ || 67.4 (tai. ara. 6.67.4)
(o॒ṣa॒dhi॒va॒na॒spa॒tibhya॒-ssvāhā॒ - 'ntari̭kṣāya॒ svāhā॒ - namo̭ ru॒drāya̭ paśu॒pata̭ye॒ svāhā̭ - vi॒tuda̭sya॒ preṣyā॒ eka̭-ñca)
o᳚-nta-dbra॒hma | o᳚-nta-dvā॒yuḥ |
o᳚-ntadā॒tmā | o᳚-nta-thsa॒tyam |
o᳚-nta-thsarva᳚m | o᳚-nta-tpuro॒-rnamaḥ |
antaścarati̭ bhūte॒ṣu॒ guhāyāṃ-vi~̭śva mū॒rtiṣu |
tvaṃ-ya~jñastvaṃ-va~ṣaṭkārastva-midrastvagṃ rudrastvaṃvi~ṣṇustva-mbrahmatva̭-mprajā॒patiḥ |
tva-nta̭dāpa॒ āpo॒ jyotī॒ raso॒-'mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rom || 68.2 (tai. ara. 6.68.1)
4.44 prāṇāhuti mantrāḥ
śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyā̭mapā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyāṃ᳚-vyā~॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyā̭mudā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyāgṃ̭ samā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
brahma̭ṇi ma ā॒tmā-'mṛ̭ta॒tvāya̭ ||
a॒mṛ॒to॒pa॒stara̭ṇamasi ||
śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | prā॒ṇāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyā̭mapā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | a॒pā॒nāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyāṃ᳚-vyā~॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | vyā॒nāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyā̭-mudā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | u॒dā॒nāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyāgṃ̭ samā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | sa॒mā॒nāya॒ svāhā᳚ |
brahma̭ṇi ma ā॒tmā-'mṛ̭ta॒tvāya̭ ||
a॒mṛ॒tā॒pi॒dhā॒nama̭si || 69.4 (tai. ara. 6.69.1)
bhuktānnābhimantraṇa mantrāḥ (4.45)
śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | prā॒ṇa mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyā̭mapā॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | a॒pā॒na mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyāṃ᳚-vyā~॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | vyā॒na mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyā̭-mudā॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | u॒dā॒na mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyāgṃ̭ samā॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | sa॒māna॒ mannḙnāpyāyasva || 70.1 (tai. ara0.1)
bhojanānte ātmānusandhāna mantrāḥ (4.46)
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo-'ṅguṣṭhañca̭ samā॒śritaḥ | īśa-ssarvasya jagataḥ prabhuḥ prīṇāti̭ viśva॒bhuk || 71.1 (tai. ara. 6.71.1)
avayavasvasthatā prārthanā mantraḥ (4.47)
vāmma̭ ā॒sann | na॒soḥ prā॒ṇaḥ | a॒kṣyo-ścakṣuḥ̭ |
karṇa̭yo॒-śśrotra᳚m | bā॒hu॒vo-rbala᳚m | ū॒ru॒vo rojaḥ̭ |
ari̭ṣṭā॒ viśvā॒nyaṅgā̭ni ta॒nūḥ | ta॒nuvā̭ me sa॒ha nama̭ste astu॒ mā mā̭ higṃsīḥ || 72.1 (tai. ara. 6.72.1)
indra saptarṣi saṃvā~da mantraḥ (4.48)
vayaḥ̭ supa॒rṇā upa̭sedu॒rindra̭-mpri॒ya mḙdhā॒ ṛṣa̭yo॒ nādha̭mānāḥ |
apa̭ddhvā॒nta mū᳚rṇu॒hi pū॒rdhi cakṣṷ-rmumu॒gdhya̭smā-nni॒dhayḙ 'vaba॒ddhān || 73.1 (tai. ara. 6.73.1)
hṛdayālambhana mantraḥ (4.49)
prāṇānā-ṅgranthirasi rudro mā̭ viśā॒ntakaḥ | tenānnenā᳚-pyāya॒sva || 74.1 (tai. ara. 6.74.1)
devatā prāṇanirūpaṇa mantraḥ (4.50)
namo rudrāya viṣṇave mṛtyṷrme pā॒hi || 75.1 (tai. ara. 6.75.1)
agni stuti mantraḥ (4.51)
tvama̭gne॒ dyubhi॒-stvamā̭śu-śu॒kṣaṇi॒-stvama॒dbhya-stvamaśma̭na॒spari̭ |
tvaṃ-va~ne᳚bhya॒-stvamoṣa̭dhībhya॒-stva-nnṛ॒ṇā-nnṛ̭pate jāyase॒ śuciḥ̭ || 76.1 (tai. ara. 6.76.1)
abhīṣṭa yācanā mantraḥ (4.52)
śi॒vena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva syo॒nena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva subhū॒tena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva brahmavarca॒sena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva ya॒jñasyardhi॒ manu॒ santi̭ṣṭha॒ svopa̭ te yajña॒ nama॒ upa̭ te॒ nama॒ upa̭ te॒ namaḥ̭ || 77.1 (tai. ara. 6.77.1)
para tattva nirūpaṇaṃ (4.53)
sa॒tya-mpara॒-mparagṃ̭ sa॒tyagṃ sa॒tyena॒ na sṷva॒rgā-llo॒kāccya̭vante ka॒dāca॒na sa॒tāgṃ hi sa॒tya-ntasmā᳚-thsa॒tye ra̭mante॒,
tapa॒ iti॒ tapo॒ nānaśa̭nā॒-tparaṃ॒-ya~ddhi para॒-ntapa॒sta-ddudha̭rṣa॒-nta-ddurā̭dharṣa॒-ntasmā॒-ttapa̭si ramante॒,
dama॒ iti॒ niya̭ta-mbrahmacā॒riṇa॒-stasmā॒-ddamḙ ramante॒,
śama॒ ityara̭ṇye mu॒naya॒-stasmā॒cchamḙ ramante,
dā॒namiti॒ sarvā̭ṇi bhū॒tāni̭ pra॒śagṃsa̭nti dā॒nānnāti̭ du॒ścara॒-ntasmā᳚-ddā॒ne ra̭mante,
dha॒rma iti॒ dharmḙṇa॒ sarva̭mi॒da-mpari̭gṛhīta-ndha॒rmānnāti̭-du॒ṣkara॒-ntasmā᳚--ddha॒rme ra̭mante,
pra॒jana॒ iti॒ bhūyāgṃ̭̭sa॒-stasmā॒-dbhūyi̭ṣṭhāḥ॒ prajā̭yante॒ tasmā॒-dbhūyi̭ṣṭhāḥ ̭ne ramante॒,
-'gnaya॒ ityā̭ha॒ tasmā̭-da॒gnaya॒ ādhā̭tavyā agniho॒tra-mityā̭ha॒ tasmā̭-dagniho॒tre ra̭mante,
ya॒jña iti̭ ya॒jño hi de॒vā stasmā᳚-dya॒jñe ra̭mante,
māna॒sa-miti̭ vi॒dvāgṃsa॒-stasmā᳚-dvi॒dvāgṃsa̭ e॒va mā̭na॒se ra̭mante,
nyā॒sa iti̭ bra॒hmā bra॒hmā hi paraḥ॒ paro̭ hi bra॒hmā tāni॒ vā e॒tānyava̭rāṇi॒ parāgṃ̭si nyā॒sa e॒vātya̭recaya॒-dya e॒vaṃ-ve~de᳚tyupa॒niṣat || 78.11 (tai. ara. 6.78.1)
4.54 jñāna sādhana nirūpaṇaṃ
prā॒jā॒pa॒tyo hārṷṇi-ssupa॒rṇeyaḥ̭ pra॒jāpa̭ti-mpi॒tara॒-mupa̭sasāra॒ ki-mbha̭gava॒ntaḥ pa̭ra॒maṃ-va~̭da॒ntīti॒ tasmai॒ pro̭vāca,
sa॒tyena̭ vā॒yurāvā̭ti sa॒tye-nā̭di॒tyo ro̭cate di॒vi sa॒tyaṃ-vā~॒caḥ pra̭ti॒ṣṭhā sa॒tye sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-thsa॒tya-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti॒,
tapa̭sā de॒vā de॒vatā॒-magra̭ āya॒-ntapa॒sarṣa̭ya॒-ssuva॒ranva̭-vinda॒-ntapa̭sā sa॒patnā॒-npraṇṷdā॒-mārā̭tī॒ stapa̭si sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā॒-ttapaḥ̭ para॒maṃ-va~da̭nti॒,
damḙna dā॒ntāḥ ki॒lbiṣa̭-mavadhū॒nvanti॒ damḙna brahmacā॒riṇa॒-ssuva̭ragaccha॒-ndamo̭ bhū॒tānā᳚-ndurā॒dharṣa॒-ndamḙ sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā॒-ddamaḥ̭ para॒maṃ-va~da̭nti॒,
śamḙna śā॒ntā-śśi॒va-mā॒cara̭nti॒ śamḙna nā॒ka-mmu॒nayo॒-'nvavi̭nda॒n chamo̭ bhū॒tānā᳚-ndurā॒dharṣa॒-ñchamḙ sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā॒cchamaḥ̭ para॒maṃ-va~da̭nti,
dā॒naṃ-ya~॒jñānāṃ॒-va~rṷ̄tha॒-ndakṣi̭ṇā lo॒ke dā॒tāragṃ̭ sarva bhū॒tānyṷpajī॒vanti̭ dā॒nenārā̭tī॒-rapā̭nudanta dā॒nena̭ dviṣa॒nto mi॒trā bha̭vanti dā॒ne sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-ddā॒na-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
dha॒rmo viśva̭sya॒ jaga̭taḥ prati॒ṣṭhā lo॒ke dha॒rmiṣṭha̭-mpra॒jā ṷpasa॒rpanti̭ dha॒rmeṇa̭ pā॒pa-ma̭pa॒nuda̭ti dha॒rme sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-ddha॒rma-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
pra॒jana̭naṃ॒-vai~ pra̭ti॒ṣṭhā lo॒ke sā॒dhu pra॒jāyā᳚ sta॒ntun-ta̭nvā॒naḥ pi̭tṛ॒ṇā ma̭nṛ॒ṇo bhava̭ti॒ tadḙva ta॒syā anṛ̭ṇa॒-ntasmā᳚-tpra॒jana̭na-mpara॒maṃ-va~da̭ntya॒,
gnayo॒ vai trayī̭ vi॒dyā dḙva॒yānaḥ॒ panthā̭ gārhapa॒tya ṛk-pṛ̭thi॒vī ra̭thanta॒ra-ma̭nvāhā-rya॒paca̭naṃ॒-ya~jṷra॒ntari̭kṣaṃ-vā~made॒vya mā̭hava॒nīya॒-ssāma̭suva॒rgo lo॒ko bṛ॒hat-tasmā̭-da॒gnī-npa̭ra॒maṃ-va~da̭ntya,
gniho॒tragṃ sā̭ya-mprā॒ta-rgṛ॒hāṇāṃ॒-niṣkṛ̭ti॒-ssvi̭ṣṭagṃ suhu॒taṃ-ya~̭jñakratū॒nā-mprāya̭ṇagṃ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ jyoti॒-stasmā̭-dagniho॒tra-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
ya॒jña iti̭ ya॒jñena॒ hi de॒vā diva̭-ṅga॒tā ya॒jñenāsṷrā॒-napā̭nudanta ya॒jñena̭ dviṣa॒nto mi॒trā bha̭vanti ya॒jñe sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-dya॒jña-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
māna॒saṃ-vai~ prā̭jāpa॒tya-mpa॒vitra̭-mmāna॒sena॒ mana̭sā sā॒dhu pa̭śyati māna॒sā ṛṣa̭yaḥ pra॒jā a̭sṛjanta māna॒se sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-nmāna॒sa-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
nyā॒sa i॒tyāhṷ-rmanī॒ṣiṇo᳚ bra॒hmāṇa̭-mbra॒hmā viśvaḥ̭ kata॒ma-ssva̭ya॒bhuṃḥ pra॒jāpa̭ti-ssaṃva~thsara॒ iti̭, saṃva~thsa॒ro̭ 'sāvā̭di॒tyo ya e॒ṣa ā̭di॒tye purṷṣa॒-ssa pa̭rame॒ṣṭhī brahmā॒tmā,
yābhi̭rādi॒tya-stapa̭ti ra॒śmibhi॒stābhiḥ̭ pa॒rjanyo̭ varṣati pa॒rjanyḙ-nauṣadhi-vanaspa॒tayaḥ॒ prajā̭yanta oṣadhi-vanaspa॒tibhi॒-ranna̭-mbhava॒tyannḙna prā॒ṇāḥ prā॒ṇai-rbala॒-mbalḙna॒ tapa॒-stapa̭sā śra॒ddhā śra॒ddhayā̭ me॒dhā me॒dhayā̭ manī॒ṣā ma̭nī॒ṣayā॒ mano॒ mana̭sā॒ śānti॒-śśāntyā̭ ci॒tta-ñci॒ttena॒ smṛti॒gg॒ smṛtyā॒ smāra॒gg॒ smārḙṇa vi॒jñānaṃ̭-vi~॒jñānḙ-nā॒tmānaṃ̭-ve~dayati॒ tasmā̭da॒nna-ndada॒n-thsarvā᳚ṇye॒tāni̭ dadā॒-tyannā᳚-tprā॒ṇā bha̭vanti,
bhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rmano॒ mana̭saśca vi॒jñānaṃ̭-vi~॒jñānā̭-dāna॒ndo bra̭hma yo॒ni-ssa vā e॒ṣa purṷṣaḥ pañca॒dhā pa̭ñcā॒tmā yena॒ sarva̭mi॒da-mprota̭-mpṛthi॒vī cā॒ntari̭kṣa-ñca॒ dyauśca॒ diśa̭ścāvāntaradi॒śāśca॒ sa vai sarva̭mi॒da-ñjaga॒thsa sa॒bhūtagṃ̭ sa bha॒vya-ñji̭jñāsa klṛ॒pta ṛ̭ta॒jā rayi̭ṣṭhā,
śra॒ddhā sa॒tyo maha̭svā-nta॒paso॒ pari̭ṣṭhā॒d (vari̭ṣṭhā॒d) jñātvā̭ tame॒va-mmana̭sā hṛ॒dā ca॒ bhūyo̭ na mṛ॒tyu-mupa̭yāhi vi॒dvā-ntasmā᳚-nnyā॒sa-me॒ṣā-ntapa̭sā-matirikta॒māhṷ-rvasura॒ṇvo̭ vi॒bhūra̭si prā॒ṇe tvamasi̭ sandhā॒tā
brahma̭-ntvamasi̭ viśva॒dhṛttḙ-jo॒dās tvama̭sya॒gni-ra̭si varco॒dā-stvama̭si॒ sūrya̭sya dyumno॒dā stvama̭si ca॒ndrama̭sa upayā॒magṛ̭hīto-'si bra॒hmaṇe᳚ tvā॒ mahasa॒,
omityā॒tmānaṃ̭-yu~ñjītai॒tadvai ma̭hopa॒niṣa̭da-nde॒vānā॒-ṅguhyaṃ॒-ya~ e॒vaṃ-ve~da̭ bra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭-māpnoti॒ tasmā᳚-dbra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭-mityupa॒niṣat || 79.20 (tai. ara. 6.79.1)
jñānayajñaḥ (4.55)
tasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo̭ ya॒jñasyā॒tmā yaja̭mānaḥ-śra॒dhdāpatnī॒ śarī̭ra-mi॒ddhmamuro॒ vedi॒-rlomā̭ni
ba॒ra॒ḥi-rve॒daḥ-śikhā॒ hṛda̭yaṃ॒-yū~paḥ॒ kāma॒ ājya̭-mma॒nyuḥ pa॒śu-stapo॒-'gni-rdamaḥ̭ śamayi॒tā dakṣi̭ṇā॒-vāghotā᳚ prā॒ṇa ṷdga॒tā
cakṣṷradhva॒ryu-rmano॒ brahmā॒ śrotra̭ma॒gnī-dhyāva॒dhdriya̭te॒
sā dī॒kṣā yadaśrnā̭ti॒ tadhdavi॒-ryatpiba̭ti॒ tada̭sya somapā॒naṃ-ya~drama̭te॒
tadṷpa॒sado॒ ya-thsa॒ñcara̭-tyupa॒viśa̭-tyu॒ttiṣṭha̭te ca॒ sapra̭va॒rgyo̭
yanmukha॒-ntadā̭hava॒nīyo॒ yā vyāhṛ̭ti-rāhu॒ti-ryada̭sya vi॒jñāna॒-ntajju॒hoti॒ yathsā॒ya-mprā॒tara̭tti॒ tathsa॒midhaṃ॒-ya~tprā॒ta-rma॒ddhyandi̭nagṃ sā॒ya-ñca॒ tāni॒ sava̭nāni॒ ye
a̭horā॒tre te da̭rśapūrṇamā॒sau ye᳚-'rdhamā॒sāśca॒ māsā᳚śca॒ te cā̭turmā॒syāni॒ ya ṛ॒tava॒ste pa̭śuba॒ndhā ye saṃ̭va~thsa॒rāśca̭ parivathsa॒rāśca॒ te-'ha̭rga॒ṇā-ssa̭rva veda॒saṃ-vā~
e॒ta-thsa॒traṃ-ya~nmara̭ṇa॒-ntada̭va॒bhṛtha̭ e॒tadvai ja̭rāmarya-magniho॒tragṃ sa॒traṃ-ya~ e॒vaṃ-vi~॒dvā-nṷda॒gaya̭ne pra॒mīya̭te
de॒vānā̭me॒va ma̭hi॒māna̭-ṅga॒tvā-''di॒tyasya॒ sāyṷjya-ṅgaccha॒tyatha॒ yo da̭kṣi॒ṇe pra॒mīya̭te
pitṛ॒ṇā-me॒va ma̭hi॒māna̭-ṅga॒tvā ca॒ndrama̭sa॒-ssāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpnotye॒tau vai sū᳚ryā candra॒masau᳚-rmahi॒mānau᳚ brāhma॒ṇo
vi॒dvā-na॒bhija̭yati॒ tasmā᳚-dbra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭māpnoti॒ tasmā᳚-dbra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭-mityupa॒niṣat || 80.1 (tai. ara. 6.80.1)
sa॒ha nā̭ vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu | sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒ vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ ||
|| oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
hariḥ॒ om |
iti mahānārāyaṇopaniṣa-thsamāptā
(ambha॒syaika̭pañcā॒śaccha॒taṃ - jā॒tavḙdase॒ catṷrdaśa॒ - bhūrannaṃ॒ - bhūra॒gnaye॒ - bhūra॒gnaye॒ caika̭mekaṃ - pāhi - pā॒hi ca॒tvāri̭ catvāri॒ - ya-śchanda̭sā॒-ndve - namo॒ brahma̭ṇe - ṛ॒ta-ntapo॒ - yathā̭ vṛ॒kṣasyaika̭ meka - ma॒ṇoraṇī̭yā॒g॒ ścatṷstrigṃśath - sahasra॒śī̭ṣa॒gṃ॒ ṣaṭvi̭gṃśati - rādi॒tyo vā e॒ṣa - ā̭di॒tyo vai teja॒ eka̭mekaṃ॒ - nidha̭napataye॒ trayo̭vigṃśatiḥ - sa॒dyojā॒ta-ntrīṇi̭ - vāmade॒vāyaika̭ - ma॒ghore᳚bhya॒ - statpurṷṣāya॒ dve dve॒ - īśāno - namo hiraṇyabāhava॒ eka̭meka - mṛ॒tagṃ sa॒tya-ndve - sarvo॒ vai ca॒tvāri॒ - kadru॒drāya॒ trīṇi॒ - yasya॒ vai kaṅka̭tī - kṛṇu॒ṣva pājo - 'di̭ti॒ - rāpo॒ vā i॒dagṃ sarva॒ meka̭meka॒ - māpaḥ̭ punantu ca॒tvā - ryagniśca - sūryaśca nava̭ - na॒vomiti̭ ca॒tvā - ryāyā̭tu॒ pacau - jo̭-'si॒ daśo॒ - ttamḙ ca॒tvāri॒ - ghṛṇi॒strīṇi॒ - brahma̭metu॒ māṃ-yā~ste᳚ brahmaha॒tyā-ndvāda̭śa॒ - brahma̭ me॒dhayā॒-'dyā na̭ i॒ma-mbhrṷ̄ṣaha॒tyāṃ - brahma̭ me॒dhavā᳚ bra॒hmā de॒vānā̭mi॒daṃ-vī~̭raha॒tyāmekā॒nna vi̭gṃśati॒ rekā॒nnavi̭gṃśati--r me॒dhā de॒vī - me॒dhā-mma॒ indra̭śca॒tvāri̭ catvā॒ryā - mā᳚-mme॒dhā dve - mayi̭ me॒dhā meka॒- mapai̭tu॒ - paraṃ॒ - ~vāta̭-mprā॒ṇa - ma̭mutra॒bhūyā॒-d- ddhari॒gṃ॒ - śalkai̭ra॒gniṃ - mā chi̭do mṛtyo॒ - mā no̭ ma॒hāntaṃ॒ - māna̭sto॒ke - prajā̭pate - svasti॒dā - trya̭mbakaṃ॒ - ~ye tḙ sa॒hasra॒-ndve dve - mṛ॒tyave॒ svāhaikaṃ̭ - de॒vakṛ̭ta॒syaikā̭daśa॒ - yadvo̭ devāḥ॒ - kāmo-'kārṣī॒n - manyurakārṣī॒-ddve dve॒ - tilāñjuhomi gāva-śśriya-mpra̭jāḥ pañca॒ - tilāḥ kṛṇṣāścora̭sya॒ śrīḥ prajñātu jātavḙda-ssa॒pta - prāṇa vā-ktvak chira uttiṣṭha puruṣa̭ pañca॒ - pṛthivī śabda mano vāg vyaktā-''tmā-'ntarātmā paramātmā me᳚ kṣu॒dhe-'nnamaya॒ pañca̭daśā॒ - gnaye॒ svāhaika̭catvāri॒gṃ॒śa - rdo᳚ ntadbra॒hma nava̭ - śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe niviṣṭa॒ ścatṷrvigṃśatiḥ - śra॒ddhāyā॒-ndaśā - ṅguṣṭha mātraḥ puruṣo dve - vāmma̭ ā॒sanna॒ṣṭau - vayaḥ̭ supa॒rṣāḥ - prāṇānā-ṅgranthirasi dve dve - namo rudrāyaikaṃ॒ - tvama̭gne॒ dyubhir॒ dve - śi॒vena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva - sa॒tyaṃ - prā̭jāpa॒tya - stasyai॒va meka̭ meka॒ maśatiḥ)
Sanskrit — Devanagari (original)
तैत्तिरीय अरण्यक - चतुर्थः प्रश्नः
ॐ स॒ह ना॑ ववतु । स॒ह नौ॑ भुनक्तु ।
स॒ह वी॒र्य॑-ङ्करवावहै । ते॒ज॒स्विना॒ वधी॑तमस्तु॒ मा वि॑द्विषा॒वहै᳚ ॥
ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥
अम्भस्यपारे (4.1)
अम्भ॑स्य पा॒रे भुव॑नस्य॒ मद्ध्ये॒ नाक॑स्य पृ॒ष्ठे म॑ह॒तो मही॑यान् ।
शु॒क्रेण॒ ज्योतीग्ं॑षि समनु॒प्रवि॑ष्टः प्र॒जाप॑तिश्चरति॒ गर्भे॑ अ॒न्तः ।
यस्मि॑न्नि॒दग्ं सञ्च॒ विचैति॒ सर्वं॒-यँस्मि॑-न्दे॒वा अधि॒ विश्वे॑ निषे॒दुः ।
तदे॒व भू॒त-न्तदु॒ भव्य॑मा इ॒द-न्तद॒क्षरे॑ पर॒मे व्यो॑मन्न् ।
येना॑ वृ॒त-ङ्खञ्च॒ दिव॑-म्म॒हीञ्च॒ येना॑दि॒त्य-स्तप॑ति॒ तेज॑सा॒ भ्राज॑सा च ।
यम॒न्त-स्स॑मु॒द्रे क॒वयो॒ वय॑न्ति॒ यद॒क्षरे॑ पर॒मे प्र॒जाः ।
यतः॑ प्रसू॒ता ज॒गतः॑ प्रसूती॒ तोये॑न जी॒वान् व्यच॑सर्ज॒ (व्यस॑सर्ज॒) भूम्या᳚म् ।
यदोष॑धीभिः पु॒रुषा᳚-न्प॒शूग्श्च॒ विवे॑श भू॒तानि॑ चराच॒राणि॑ ।
अतः॑ पर॒-न्नान्य॒-दणी॑यसहि॒ परा᳚-त्परं॒-यँ-न्मह॑तो म॒हान्त᳚म् ।
यदे॑क-म॒व्यक्त॒-मन॑न्तरूपं॒-विँश्व॑-म्पुरा॒ण-न्तम॑सः॒ पर॑स्तात् ॥ 1.5 (तै. अर. 6.1.1)
तदे॒वर्त-न्तदु॑ स॒त्यमा॑हु॒-स्तदे॒व ब्रह्म॑ पर॒म-ङ्क॑वी॒नाम् ।
इ॒ष्टा॒पू॒र्त-म्ब॑हु॒धा जा॒त-ञ्जाय॑मानं-विँ॒श्व-म्बि॑भर्ति॒ भुव॑नस्य॒ नाभिः॑ ।
तदे॒वाग्नि-स्तद्वा॒यु-स्तथ्सूर्य॒स्तदु॑ च॒न्द्रमाः᳚ ।
तदे॒व शु॒क्रम॒मृत॒-न्तद्ब्रह्म॒ तदाप॒-स्स प्र॒जाप॑तिः ।
सर्वे॑ निमे॒षा ज॒ज्ञिरे॑ वि॒द्युतः॒ पुरु॑षा॒दधि॑ ।
क॒ला मु॑हू॒र्ताः काष्ठा᳚श्चाहो-रा॒त्राश्च॑ सर्व॒शः ।
अ॒र्ध॒मा॒सा मासा॑ ऋ॒तवः॑ संवँथ्स॒रश्च॑ कल्पन्ताम् ।
स आपः॑ प्रदु॒घे उ॒भे इ॒मे अ॒न्तरि॑क्ष॒-मथो॒ सुवः॑ ।
नैन॑-मू॒र्ध्व-न्न ति॒र्य-ञ्च॒ न मद्ध्ये॒ परि॑जग्रभत् ।
न तस्ये॑शे॒ कश्च॒न तस्य॑ नाम म॒हद्यशः॑ ॥ 1.10 (तै. अर. 6.1.2)
न स॒दृंशे॑ तिष्ठति॒ रूप॑मस्य॒ न चक्षु॑षा पश्यति॒ कश्च॒नैन᳚म् ।
हृ॒दा म॑नी॒षा मन॑सा॒-ऽभि क्लृ॑प्तो॒ य ए॑नं-विँ॒दु-रमृ॑ता॒स्ते भ॑वन्ति ।
अ॒द्भ्य-स्सम्भू॑तो हिरण्यग॒र्भ इत्य॒ष्टौ ।
ए॒ष हि दे॒वः प्र॒दिशो-ऽनु॒ सर्वाः॒ पूर्वो॑ हि जा॒त-स्स उ॒ गर्भे॑ अ॒न्तः ।
स वि॒जाय॑मान-स्सजनि॒ष्यमा॑णः प्र॒त्यं-मुखा᳚ स्तिष्ठति वि॒श्वतो॑मुखः ।
वि॒श्वत॑श्च-क्षुरु॒त वि॒श्वतो॑ मुखो वि॒श्वतो॑ हस्त उ॒त वि॒श्वत॑स्पात् ।
स-म्बा॒हुभ्या॒-न्नम॑ति॒ स-म्पत॑त्रै॒-र्द्यावा॑ पृथि॒वी ज॒नय॑-न्दे॒व एकः॑ ।
वे॒नस्त-त्पश्य॒न्. विश्वा॒ भुव॑नानि वि॒द्वान्. यत्र॒ विश्व॒-म्भव॒त्येक॑-नीलम् ।
यस्मि॑न्नि॒दग्ं सञ्च॒ विचैक॒ग्ं॒ स ओतः॒ प्रोत॑श्च वि॒भुः प्र॒जासु॑ ।
प्रतद्वो॑चे अ॒मृत॒न्नु वि॒द्वा-न्ग॑न्ध॒र्वो नाम॒ निहि॑त॒-ङ्गुहा॑सु ॥ 1.15 (तै. अर. 6.1.3)
त्रीणि॑ प॒दा निहि॑ता॒ गुहा॑सु॒ यस्तद्वेद॑ सवि॒तुः पि॒ता-ऽस॑त् ।
स नो॒ बन्धु॑-र्जनि॒ता स वि॑धा॒ता धामा॑नि॒ वेद॒ भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ ।
यत्र॑ दे॒वा अ॒मृत॑मान-शा॒नास्तृ॒तीये॒ धामा᳚न्य॒-भ्यैर॑यन्त ।
परि॒ द्यावा॑पृथि॒वी य॑न्ति स॒द्यः परि॑ लो॒का-न्परि॒ दिशः॒ परि॒ सुवः॑ ।
ऋ॒तस्य॒ तन्तुं॑-विँततं-विँ॒चृत्य॒ तद॑पश्य॒-त्तद॑भव-त्प्र॒जासु॑ ।
प॒रीत्य॑ लो॒का-न्प॒रीत्य॑ भू॒तानि॑ प॒रीत्य॒ सर्वाः᳚ प्र॒दिशो॒ दिश॑श्च ।
प्र॒जाप॑तिः प्रथम॒जा ऋ॒तस्या॒त्मना॒-ऽऽत्मान॑-म॒भि-सम्ब॑भूव ।
सद॑स॒स्पति॒-मद्भु॑त-म्प्रि॒यमिन्द्र॑स्य॒ काम्य᳚म् ।
सनि॑-म्मे॒धा म॑यासिषम् ।
उद्दी᳚प्यस्व जातवेदो ऽप॒घ्नन्निर्-ऋ॑ति॒-म्मम॑ ॥ 1.19 (तै. अर. 6.1.4)
प॒शूग्श्च॒ मह्य॒माव॑ह॒ जीव॑नञ्च॒ दिशो॑ दिश ।
मानो॑ हिग्ंसी ज्जातवेदो॒ गामश्व॒-म्पुरु॑ष॒-ञ्जग॑त् ।
अबि॑भ्र॒दग्न॒ आग॑हि श्रि॒या मा॒ परि॑पातय ॥ 1.21 (तै. अर. 6.1.5)
गायत्री मन्त्राः (4.2)
पुरु॑षस्य विद्म सहस्रा॒क्षस्य॑ महादे॒वस्य॑ धीमहि । तन्नो॑ रुद्रः प्रचो॒दया᳚त् ॥
तत्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ महादे॒वाय॑ धीमहि । तन्नो॑ रुद्रः प्रचो॒दया᳚त् ॥
तत्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ वक्रतु॒ण्डाय॑ धीमहि । तन्नो॑ दन्तिः प्रचो॒दया᳚त् ॥
तत्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ चक्रतु॒ण्डाय॑ धीमहि । तन्नो॑ नन्दिः प्रचो॒दया᳚त् ॥
तत्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ महासे॒नाय॑ धीमहि । तन्नः॑ षण्मुखः प्रचो॒दया᳚त् ॥
तत्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ सुवर्णप॒क्षाय॑ धीमहि । तन्नो॑ गरुडः प्रचो॒दया᳚त् ॥
वे॒दा॒त्म॒नाय॑ वि॒द्महे॑ हिरण्यग॒र्भाय॑ धीमहि । तन्नो᳚ ब्रह्म प्रचो॒दया᳚त् ॥
ना॒रा॒य॒णाय॑ वि॒द्महे॑ वासुदे॒वाय॑ धीमहि । तन्नो॑ विष्णुः प्रचो॒दया᳚त् ॥
व॒ज्र॒न॒खाय॑ वि॒द्महे॑ तीक्ष्ण-द॒ग्ग्॒ष्ट्राय॑ धीमहि । तन्नो॑ नारसिग्ंहः प्रचो॒दया᳚त् ॥
भा॒स्क॒राय॑ वि॒द्महे॑ महद्द्युतिक॒राय॑ धीमहि । तन्नो॑ आदित्यः प्रचो॒दया᳚त् ॥
वै॒श्वा॒न॒राय॑ वि॒द्महे॑ लाली॒लाय॑ धीमहि । तन्नो॑ अग्निः प्रचो॒दया᳚त् ॥
का॒त्या॒य॒नाय॑ वि॒द्महे॑ कन्यकु॒मारि॑ धीमहि । तन्नो॑ दुर्गिः प्रचो॒दया᳚त् ॥ 1.33 (तै. अर. 6.1.5-7)
दूर्वा सूक्तं (4.3)
स॒ह॒स्र॒पर॑मा दे॒वी॒ श॒तमू॑ला श॒ताङ्कु॑रा ।
सर्वग्ं॑ हरतु॑ मे पा॒प॒-न्दू॒र्वा दुः॑स्वप्न॒ नाश॑नी ।
काण्डा᳚-त्काण्डा-त्प्र॒रोह॑न्ती॒ परु॑षः परुषः॒ परि॑ ।
ए॒वा नो॑ दूर्वे॒ प्रत॑नु स॒हस्रे॑ण श॒तेन॑ च ।
या श॒तेन॑ प्रत॒नोषि॑ स॒हस्रे॑ण वि॒रोह॑सि ।
तस्या᳚स्ते देवीष्टके वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम् ।
अश्व॑क्रा॒न्ते र॑थक्रा॒न्ते॒ वि॒ष्णुक्रा᳚न्ते व॒सुन्ध॑रा ।
शिरसा॑ धार॑यिष्या॒मि॒ र॒क्ष॒स्व मा᳚-म्पदे॒ पदे ॥ 1.37 (तै. अर. 6.1.8)
मृत्तिका सूक्तम् (4.4)
भूमि-र्धेनु-र्धरणी लो॑कधा॒रिणी ।
उ॒धृता॑-ऽसि व॑राहे॒ण॒ कृ॒ष्णे॒न श॑त बा॒हुना ।
मृ॒त्तिके॑ हन॑ मे पा॒पं॒-यँ॒न्म॒या दु॑ष्कृत॒-ङ्कृतम् ।
मृ॒त्तिके᳚ ब्रह्म॑दत्ता॒-ऽसि॒ का॒श्यपे॑नाभि॒मन्त्रि॑ता ।
मृ॒त्तिके॑ देहि॑ मे पु॒ष्टि॒-न्त्व॒यि स॑र्व-म्प्र॒तिष्ठि॑तम् ॥ 1.39
मृ॒त्तिके᳚ प्रतिष्ठि॑ते स॒र्व॒-न्त॒न्मे नि॑र्णुद॒ मृत्ति॑के ।
तया॑ ह॒तेन॑ पापे॒न॒ ग॒च्छा॒मि प॑रमा॒-ङ्गतिम् ॥ 1.40 (तै. अर. 6.1.9)
शत्रुजय मन्त्राः (4.5)
यत॑ इन्द्र॒ भया॑महे॒ ततो॑ नो॒ अभ॑य-ङ्कृधि ।
मघ॑वन् छ॒ग्धि तव॒ तन्न॑ ऊ॒तये॒ विद्विषो॒ विमृधो॑ जहि ।
स्व॒स्ति॒दा वि॒शस्पति॑-र्वृत्र॒हा विमृधो॑ व॒शी ।
वृषेन्द्रः॑ पु॒र ए॑तु न-स्स्वस्ति॒दा अ॑भयङ्क॒रः ।
स्व॒स्ति न॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वा-स्स्व॒स्ति नः॑ पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः ।
स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमि-स्स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑-र्दधातु ।
आपा᳚न्त-मन्युस्तृ॒पल॑प्रभर्मा॒ धुनि॒-श्शिमी॑वां॒-छरु॑माग्ं ऋजी॒षी ।
सोमो॒ विश्वा᳚न्यत॒सा वना॑नि॒ नार्वागिन्द्र॑-म्प्रति॒माना॑नि देभुः ॥ 1.44
ब्रह्म॑ जज्ञा॒न-म्प्र॑थ॒म-म्पु॒रस्ता॒-द्विसी॑म॒त-स्सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः ।
स बु॒ध्निया॑ उप॒मा अ॑स्य वि॒ष्ठा-स्स॒तश्च॒ योनि॒-मस॑तश्च॒ विवः॑ ।
स्यो॒ना पृ॑थिवि॒ भवा॑ नृक्ष॒रा नि॒वेश॑नी । यच्छा॑ न॒-श्शर्म॑ स॒प्रथाः᳚ ।
ग॒न्ध॒द्वा॒रा-न्दु॑राध॒र्षा॒-न्नि॒त्यपु॑ष्टा-ङ्करी॒षिणी᳚म् ।
ई॒श्वरीग्ं॑ सर्व॑भूता॒ना॒-न्तामि॒होप॑ह्वये॒ श्रियम् ।
श्री᳚र्मे भ॒जतु । अलक्ष्मी᳚र्मे न॒श्यतु ।
विष्णु॑मुखा॒ वै दे॒वा-श्छन्दो॑-भिरि॒मांल्लोँ॒का-न॑नपज॒य्य-म॒भ्य॑जयन्न् ।
म॒हाग्ं इन्द्रो॒ वज्र॑बाहु-ष्षोड॒शी शर्म॑ यच्छतु ॥ 1.48 (तै. अर. 6.1.10)
स्व॒स्ति नो॑ म॒घवा॑ करोतु॒ हन्तु॑ पा॒प्मानं॒-योँ᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॑ ।
सो॒मान॒ग्ग्॒ स्वर॑ण-ङ्कृणु॒हि ब्र॑ह्मणस्पते ।
क॒क्षीव॑न्तं॒-यँ औ॑शि॒जम् ।
शरी॑रं-यँज्ञशम॒ल-ङ्कुसी॑द॒-न्तस्मि᳚-न्थ्सीदतु॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॑ ।
चर॑ण-म्प॒वित्रं॒-विँत॑त-म्पुरा॒णं-येँन॑ पू॒त-स्तर॑ति दुष्कृ॒तानि॑ ।
तेन॑ प॒वित्रे॑ण शु॒द्धेन॑ पू॒ता अति॑ पा॒प्मान॒-मरा॑ति-न्तरेम ।
स॒जोषा॑ इन्द्र॒ सग॑णो म॒रुद्भि॒-स्सोम॑-म्पिब वृत्रहञ्छूर वि॒द्वान् ।
ज॒हि शत्रू॒ग्ं॒ रप॒ मृधो॑ नुद॒स्वाथाभ॑य-ङ्कृणुहि वि॒श्वतो॑ नः ।
सु॒मि॒त्रा न॒ आप॒ ओष॑धय-स्सन्तु दुर्मि॒त्रास्तस्मै॑ भूयासु॒-र्या᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ यञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मः । 1.53 (तै. अर. 6.1.11)
आपो॒ हिष्ठा म॑यो॒ भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन ।
म॒हेरणा॑य॒ चक्ष॑से ।
यो वः॑ शि॒वत॑मो॒ रस॒-स्तस्य॑ भाजयते॒ ह नः॑ ।
उ॒श॒ती-रि॑व मा॒तरः॑ ।
तस्मा॒ अर॑ङ्गमामवो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ ।
आपो॑ ज॒नय॑था च नः ॥ 1.54 (तै. अर. 6.1.12)
अघमर्षण सूक्तम् (4.6)
हिर॑ण्यशृङ्गं॒-वँरु॑ण॒-म्प्रप॑द्ये ती॒र्थ-म्मे॑ देहि॒ याचि॑तः ।
य॒न्मया॑ भु॒क्त-म॒साधू॑ना-म्पा॒पेभ्य॑श्च प्र॒तिग्र॑हः ।
यन्मे॒ मन॑सा वा॒चा॒ क॒र्म॒णा वा दु॑ष्कृत॒-ङ्कृतम् ।
तन्न॒ इन्द्रो॒ वरु॑णो॒ बृह॒स्पतिः॑ सवि॒ता च॑ पुनन्तु॒ पुनः॑ पुनः ।
नमो॒-ऽग्नये᳚-ऽफ्सु॒मते॒ नम॒ इन्द्रा॑य॒ नमो॒ वरु॑णाय॒ नमो वारुण्यै॑ नमो॒-ऽद्भ्यः ॥ 1.57
यद॒पा-ङ्क्रू॒रं-यँद॑मे॒द्ध्यं-यँद॑शा॒न्त-न्तदप॑गच्छतात् ।
अ॒त्या॒श॒ना-द॑तीपा॒ना॒-द्य॒च्च उ॒ग्रा-त्प्र॑ति॒ग्रहा᳚त् ।
तन्नो॒ वरु॑णो रा॒जा॒ पा॒णिना᳚ ह्यव॒मर्श॑तु ।
सो॑-ऽहम॑पा॒पो वि॒रजो॒ निर्मु॒क्तो मु॑क्तकि॒ल्बिषः ।
नाक॑स्य पृ॒ष्ठमारु॑ह्य॒ गच्छे॒-द्ब्रह्म॑सलो॒कताम् ।
यश्चा॒॑फ्सु वरु॑ण॒-स्स पु॒नात्व॑घमर्ष॒णः ।
इ॒म-म्मे॑ गङ्गे यमुने सरस्वति॒ शुतु॑द्रि॒ स्तोमग्ं॑ सचता॒ परु॒ष्णिया ।
अ॒सि॒क्नि॒या म॑रुद्वृधे वि॒तस्त॒या-ऽऽर्जी॑कीये शृणु॒ह्या सु॒षोम॑या ।
ऋ॒तञ्च॑ स॒त्यञ्चा॒-भी᳚द्धा॒ त्तप॒सो-ऽद्ध्य॑जायत ।
ततो॒ रात्रि॑-रजायत॒ ततः॑ समु॒द्रो अ॑र्ण॒वः ॥ 1.63 (तै. अर. 6.1.13)
स॒मु॒द्रा-द॑र्ण॒वा-दधि॑ संवँथ्स॒रो अ॑जायत ।
अ॒हो॒रा॒त्राणि॑ वि॒दध॒-द्(मि॒दध॒द्) विश्व॑स्य मिष॒तो व॒शी ।
ऊ॒र्या॒च॒न्द्र॒मसौ॑ धा॒ता य॑था पू॒र्व म॑कल्पयत् ।
दिव॑ञ्च पृथि॒वी-ञ्चा॒न्तरि॑क्ष॒ मथो॒ सुवः॑ ।
य-त्पृ॑थि॒व्याग्ं रज॑स्स्व॒ मान्तरि॑क्षे वि॒रोद॑सी ।
इ॒माग् स्तदा॒पो व॑रुणः पु॒नात्व॑घमर्ष॒णः ।
पु॒नन्तु॒ वस॑वः पु॒नातु॒ वरु॑णः पु॒नात्व॑घमर्ष॒णः ।
ए॒ष भू॒तस्य॑ म॒द्ध्ये भुव॑नस्य गो॒प्ता ।
ए॒ष पु॒ण्यकृ॑तां-लोँ॒का॒ने॒ष मृ॒त्योर्-हि॑र॒ण्मय᳚म् ।
द्यावा॑पृथि॒व्योर्-हि॑र॒ण्मय॒ग्ं॒ सग्ग्श्रि॑त॒ग्ं॒ सुवः॑ । 1.66 (तै. अर. 6.1.14)
स न॒-स्सुव॒-स्सग्ं शि॑शाधि ।
आर्द्र॒-ञ्ज्वल॑ति॒ ज्योति॑-र॒हम॑स्मि ।
ज्योति॒-र्ज्वल॑ति॒ ब्रह्मा॒हम॑स्मि ।
यो॑-ऽहम॑स्मि॒ ब्रह्मा॒हम॑स्मि ।
अ॒हम॑स्मि॒ ब्रह्मा॒हम॑स्मि ।
अ॒हमे॒वाह-म्मा-ञ्जु॑होमि॒ स्वाहा᳚ ।
अ॒का॒र्य॒-का॒र्य॑व की॒र्णी स्ते॒नो भ्रू॑ण॒हा गु॑रुत॒ल्पगः ।
वरु॑णो॒-ऽपाम॑घमर्ष॒ण-स्तस्मा᳚-त्पा॒पा-त्प्रमु॑च्यते ।
र॒जोभूमि॑स्त्व॒माग्ं रोद॑यस्व॒ प्रव॑दन्ति॒ धीराः᳚ ।
आक्रा᳚न्-थ्समु॒द्रः प्र॑थ॒मे विध॑र्म-ञ्ज॒नय॑-न्प्र॒जा भुव॑नस्य॒ राजा᳚ ।
वृषा॑ प॒वित्रे॒ अधि॒सानो॒ अव्ये॑ बृ॒ह-थ्सोमो॑ वावृधे सुवा॒न इन्दुः॑ ॥ 1.70
(पुर॑स्ता॒--द्यशो॒ - गुहा॑सु॒ - मम॑ - चक्रतु॒ण्डाय॑ धीमहि - तीक्षद॒ग्ग्॒ष्ठ्राय॑ धीमहि॒ - परि॑ - प्र॒तिष्ठि॑तं - देभु--र् यच्छतु - दधातना॒- द्भ्यो᳚ - ऽर्ण॒वः - सुवो॒ - राजैक॑-ञ्च) (आ1)
दुर्गा सूक्तम् (4.7)
जा॒तवे॑दसे सुनवाम॒ सोम॑-मरातीय॒तो निद॑हाति॒ वेदः॑ ।
स नः॑ पर्ष॒दति॑ दु॒र्गाणि॒ विश्वा॑ ना॒वेव॒ सिन्धु॑-न्दुरि॒ता-ऽत्य॒ग्निः ।
ताम॒ग्निव॑र्णा॒-न्तप॑सा ज्वल॒न्तीं-वैँ॑रोच॒नी-ङ्क॑र्मफ॒लेषु॒ जुष्टा᳚म् ।
दु॒र्गा-न्दे॒वीग्ं शर॑णम॒ह-म्प्रप॑द्ये सु॒तर॑सि तरसे॒ नमः॑ ।
अग्ने॒ त्व-म्पा॑रया॒ नव्यो॑ अ॒स्मान्-थ्स्व॒स्ति-भि॒रति॑ दु॒र्गाणि॒ विश्वा᳚ ।
पूश्च॑ पृ॒थ्वी ब॑हु॒ला न॑ उ॒र्वी भवा॑ तो॒काय॒ तन॑याय॒ शंयोँः ।
विश्वा॑नि नो दु॒र्गहा॑ जातवेद॒-स्सिन्धु॒-न्न ना॒वा दु॑रि॒ता-ऽति॑पर्षि ।
अग्ने॑ अत्रि॒व-न्मन॑सा गृणा॒नो᳚-ऽस्माक॑-म्बोद्ध्यवि॒ता त॒नूना᳚म् ।
पृ॒त॒ना॒जित॒ग्ं॒ सह॑मान-मु॒ग्रम॒ग्निग्ं हु॑वेम पर॒मा-थ्स॒धस्था᳚त् ।
स नः॑ पर्ष॒दति॑ दु॒र्गाणि॒ विश्वा॒ क्षाम॑द्दे॒वो अति॑ दुरि॒ता-ऽत्य॒ग्निः ।
प्र॒त्नोषि॑-क॒मीड्यो॑ अद्ध्व॒रेषु॑ स॒नाच्च॒ होता॒ नव्य॑श्च॒ सथ्सि॑ ।
स्वाञ्चा᳚ग्ने त॒नुव॑-म्पि॒प्रय॑स्वा॒स्मभ्य॑ञ्च॒ सौभ॑ग॒माय॑जस्व ।
गोभि॒-र्जुष्ट॑म॒युजो॒ निषि॑क्त॒-न्तवे᳚न्द्र विष्णो॒-रनु॒सञ्च॑रेम ।
नाक॑स्य पृ॒ष्ठम॒भि सं॒वँसा॑नो॒ वैष्ण॑वीं-लोँ॒क इ॒ह मा॑दयन्ताम् ॥ 2.7 (दु॒रि॒ता-ऽत्य॒ग्निश्च॒त्वारि॑ च) (तै. अर. 6.2.1)
[ ओ-ङ्का॒त्या॒य॒नाय॑ वि॒द्महे॑ कन्यकु॒मारि॑ धीमहि । तन्नो॑ दुर्गिः प्रचो॒दया᳚त् ॥ ]
व्याहृति होम मन्त्राः (4.8)
भू-रन्न॑-म॒ग्नये॑ पृथि॒व्यै स्वाहा॒, भुवो-ऽन्नं॑-वाँ॒यवे॒-ऽन्तरि॑क्षाय॒ स्वाहा॒, सुव॒रन्न॑-मादि॒त्याय॑ दि॒वे स्वाहा॒, भूर्भुव॒स्सुव॒-रन्न॑-ञ्च॒न्द्रम॑से दि॒ग्भ्य-स्स्वाहा॒, नमो॑ दे॒वेभ्यः॑ स्व॒धा पि॒तृभ्यो॒ भूर्भुव॒स्सुव॒-रन्न॒मोम् ॥ 3.1 (तै. अर. 6.3.1)
भू-र॒ग्नये॑ पृथि॒व्यै स्वाहा॒, भुवो॑ वा॒यवे॒-ऽन्तरि॑क्षाय॒ स्वाहा॒ ,
सुव॑रादि॒त्याय॑ दि॒वे स्वाहा॒, भू-र्भुव॒स्सुव॑-श्च॒न्द्रम॑से दि॒ग्भ्य-स्स्वाहा॒,
नमो॑ दे॒वेभ्यः॑ स्व॒धा पि॒तृभ्यो॒ भूर्भुव॒स्सुव॒-रग्न॒ ओम् ॥ 4.1
भू-र॒ग्नये॑ च पृथि॒व्यै च॑ मह॒ते च॒ स्वाहा॒,
भुवो॑ वा॒यवे॑ चा॒न्तरि॑क्षाय च मह॒ते च॒ स्वाहा॒,
सुव॑रादि॒त्याय॑ च दि॒वे च॑ मह॒ते च॒ स्वाहा॒,
भू-र्भुव॒स्सुव॑-श्च॒न्द्रम॑से च॒ नक्ष॑त्रेभ्यश्च दि॒ग्भ्यश्च॑ मह॒ते च॒ स्वाहा॒,
नमो॑ दे॒वेभ्यः॑ स्व॒धा पि॒तृभ्यो॒ भूर्भुव॒स्सुव॒-र्मह॒रोम् ॥ 5.1 (तै. अर. 6.4.1)
ज्ञानप्राप्त्यर्था होममन्त्राः (4.9)
पाहि नो अग्न एन॑से स्वा॒हा ।
पाहि नो विश्ववेद॑से स्वा॒हा ।
यज्ञ-म्पाहि विभाव॑सो स्वा॒हा ।
सर्व-म्पाहि शतक्र॑तो स्वा॒हा ॥ 6.1 (तै. अर. 6.7.1)
पा॒हि नो॑ अग्न॒ एक॑या ।
पा॒ह्यु॑त द्वि॒तीय॑या ।
पा॒ह्यूर्ज॑-न्तृ॒तीय॑या ।
पा॒हि गी॒र्भि-श्च॑त॒सृभि॑-र्वसो॒ स्वाहा᳚ ॥ 7.1 (तै. अर. 6.6.1)
वेदाविस्मरणाय जपमन्त्राः (4.10)
य-श्छन्द॑सा-मृष॒भो वि॒श्वरू॑प॒-श्छन्दो᳚भ्य॒-श्छन्दाग्॑स्या वि॒वेश॑ ।
सचाग्ं शिक्यः पुरो वाचो॑पनि॒ष-दिन्द्रो᳚ ज्ये॒ष्ठ इ॑न्द्रि॒याय॒ ऋषि॑भ्यो॒ नमो॑ दे॒वेभ्यः॑ स्व॒धा पि॒तृभ्यो॒ भूर्भुव॒स्सुव॒-श्छन्द॒ ओम् ॥ 8.1 (तै. अर. 6.8.1)
नमो॒ ब्रह्म॑णे धा॒रण॑-म्मे अ॒स्त्व-नि॑राकरणं-धा॒रयि॑ता भूयास॒-ङ्कर्ण॑यो-श्श्रु॒त-म्माच्यो᳚ढ्व॒-म्ममा॒मुष्य॒ ओम् ॥ 9.1 (तै. अर. 6.9.1)
तपः प्रशंसा (4.11)
ऋ॒त-न्तपः॑ स॒त्य-न्तपः॑ श्रु॒त-न्तपः॑ शा॒न्त-न्तपो॒ दम॒ स्तप॒-श्शम॒स्तपो॒ दान॒-न्तपो॒ यज्ञ॒-न्तपो॒ भूर्भुव॒स्सुव॒-र्ब्रह्मै॒-तदुपा᳚स्यै॒-तत्तपः॑ ॥ 10.1 (तै. अर. 6.10.1)
विहिताचरण प्रशंसा निषिद्धाचरण निन्दा च (4.12)
यथा॑ वृ॒क्षस्य॑ स॒पुंष्पि॑तस्य दू॒रा-द्ग॒न्धो वा᳚त्ये॒व-म्पुण्य॑स्य क॒र्मणो॑ दू॒रा-द्ग॒न्धो वा॑ति॒ यथा॑-ऽसिधा॒रा-ङ्क॒र्ते-ऽव॑हिता-मव॒क्रामे॒ यद्युवे॒ युवे॒ हवा॑ वि॒ह्वयि॑ष्यामि क॒र्त-म्प॑तिष्या॒मीत्ये॒व-म॒मृता॑-दा॒त्मान॑-ञ्जु॒गुफ्से᳚त् ॥ 11.1 (तै. अर. 6.11.1)
दहर विद्या (4.13)
अ॒णो-रणी॑या-न्मह॒तो मही॑या-ना॒त्मा गुहा॑या॒-न्निहि॑तो-ऽस्य ज॒न्तोः ।
तम॑क्रतु-म्पश्यति वीतशो॒को धा॒तुः प्र॒सादा᳚-न्महि॒मान॑मीशम् ।
स॒प्त प्रा॒णाः प्र॒भव॑न्ति॒ तस्मा᳚-थ्स॒प्तार्चिषः॑ स॒मिधः॑ स॒प्त जि॒ह्वाः ।
स॒प्त इ॒मे लो॒का येषु॒ चर॑न्ति प्रा॒णा गु॒हाश॑या॒-न्निहि॑ता-स्स॒प्त स॑प्त ।
अतः॑ समु॒द्रा गि॒रय॑श्च॒ सर्वे॒-ऽस्मा-थ्स्यन्द॑न्ते॒ सिन्ध॑व॒-स्सर्व॑रूपाः ।
अत॑श्च॒ विश्वा॒ ओष॑धयो॒ रसा᳚च्च॒ येनै॑ष भू॒त-स्ति॑ष्ठत्यन्तरा॒त्मा ।
ब्र॒ह्मा दे॒वाना᳚-म्पद॒वीः क॑वी॒ना-मृषि॒-र्विप्रा॑णा-म्महि॒षो मृ॒गाणा᳚म् ।
श्ये॒नो गृध्रा॑णा॒ग्॒ स्वधि॑ति॒-र्वना॑ना॒ग्ं॒ सोमः॑ प॒वित्र॒ मत्ये॑ति॒ रेभन्न्॑ ।
अ॒जा मेकां॒-लोँहि॑त-शुक्ल-कृ॒ष्णा-म्ब॒ह्वी-म्प्र॒जा-ञ्ज॒नय॑न्ती॒ग्ं॒ सरू॑पाम् ।
अ॒जो ह्येको॑ जु॒षमा॑णो-ऽनु॒शेते॒ जहा᳚त्येना-म्भु॒क्त-भो॑गा॒मजो᳚-ऽन्यः ॥ 12.5 (तै. अर. 6.12.1)
ह॒ग्ं॒स-श्शु॑चि॒ष-द्वसु॑-रन्तरिक्ष॒-सद्धोता॑ वेदि॒ष-दति॑थि-र्दुरोण॒सत् ।
नृ॒ष-द्व॑र॒स-दृ॑त॒स-द्व्यो॑म॒स-द॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒त-म्बृ॒हत् ।
घृ॒त-म्मि॑मिक्षिरे घृ॒तम॑स्य॒ योनि॑-र्घृ॒ते श्रि॒तो घृ॒तमु॑वस्य॒ धाम॑ ।
अ॒नु॒ष्व॒धमाव॑ह मा॒दय॑स्व॒ स्वाहा॑ कृतं-वृँषभ वक्षि ह॒व्यम् ।
स॒मु॒द्रा दू॒र्मि-र्मधु॑मा॒ग्ं॒ उदा॑र-दुपा॒ग्ं॒शुना॒ सम॑मृत॒त्व मा॑नट् ।
घृ॒तस्य॒ नाम॒ गुह्यं॒-यँदस्ति॑ जि॒ह्वा दे॒वाना॑-म॒मृत॑स्य॒ नाभिः॑ ।
व॒य-न्नाम॒ प्रब्र॑वामा घृ॒तेना॒स्मिन्. य॒ज्ञे धा॑रयामा॒ नमो॑भिः ।
उप॑ ब्र॒ह्मा शृ॑णवच्छ॒स्यमा॑न॒-ञ्चतुः॑ शृङ्गो ऽवमी-द्गौ॒र ए॒तत् ।
च॒त्वारि॒ शृङ्गा॒ त्रयो॑ अस्य॒ पादा॒ द्वे शी॒र॒.षे स॒प्त हस्ता॑सो अ॒स्य ।
त्रिधा॑ ब॒द्धो वृ॑ष॒भो रो॑रवीति म॒हो दे॒वो मर्त्या॒ग्ं॒ आवि॑वेश ॥ 12.10 (तै. अर. 6.12.2)
त्रिधा॑ हि॒त-म्प॒णिभि॑-र्गु॒ह्यमा॑न॒-ङ्गवि॑-दे॒वासो॑ घृ॒तमन्व॑विन्दन्न् ।
इन्द्र॒ एक॒ग्ं॒ सूर्य॒ एक॑-ञ्जजान वे॒ना देकग्ग्॑ स्व॒धया॒ निष्ट॑तक्षुः ।
यो दे॒वाना᳚-म्प्रथ॒म-म्पु॒रस्ता॒-द्विश्वा॒धियो॑ रु॒द्रो म॒हर्षिः॑ ।
हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भ-म्प॑श्यत॒ जाय॑मान॒ग्ं॒ सनो॑ दे॒व-श्शु॒भया॒ स्मृत्या॒ संयुँ॑नक्तु ।
यस्मा॒त्पर॒-न्नाप॑र॒ मस्ति॒ किञ्चि॒द्यस्मा॒-न्नाणी॑यो॒ न ज्यायो᳚-ऽस्ति॒ कश्चि॑त् ।
वृ॒क्ष इ॑व स्तब्धो दि॒वि ति॑ष्ठ॒-त्येक॒स्तेने॒द-म्पू॒र्ण-म्पुरु॑षेण॒ सर्व᳚म् ॥ 12.13
(सन्यास सूक्तम्)
न कर्म॑णा न प्र॒जया॒ धने॑न॒ त्यागे॑नैके अमृत॒त्व-मा॑न॒शुः ।
परे॑ण॒ नाक॒-न्निहि॑त॒-ङ्गुहा॑यां-विँ॒भ्राज॑दे॒त-द्यत॑यो वि॒शन्ति॑ ॥
वे॒दा॒न्त॒ वि॒ज्ञान॒-सुनि॑श्चिता॒र्था-स्सन्या॑स यो॒गाद्यत॑य-श्शुद्ध॒ सत्त्वाः᳚ ।
ते ब्र॑ह्मलो॒के तु॒ परा᳚न्तकाले॒ परा॑मृता॒-त्परि॑मुच्यन्ति॒ सर्वे᳚ ।
द॒ह्रं॒-विँ॒पा॒प-म्प॒रमे᳚श्म भूतं॒-यँ-त्पु॑ण्डरी॒क-म्पु॒रम॑द्ध्य स॒ग्ग्॒स्थम् ।
त॒त्रा॒पि॒ द॒ह्र-ङ्ग॒गनं॑-विँशोक॒-स्तस्मि॑न्. यद॒न्तस्त-दुपा॑सित॒व्यम् ॥
यो वेदादौ स्व॑रः प्रो॒क्तो॒ वे॒दान्ते॑ च प्र॒तिष्ठि॑तः ।
तस्य॑ प्र॒कृति॑-लीन॒स्य॒ यः॒ परः॑ स॒ म॒हेश्व॑रः ॥ 12.17 (तै. अर. 6.12.3)
(अजो᳚-ऽन्य॒ - आवि॑वेश॒ - सर्वे॑ च॒त्वारि॑ च)
नारायण सूक्तं (4.14)
स॒ह॒स्र॒शीर्ष॑-न्दे॒वं॒-विँ॒श्वाक्षं॑-विँ॒श्व श॑-म्भुवम् ।
विश्व॑-न्ना॒राय॑ण-न्दे॒व॒म॒क्षर॑-म्पर॒म-म्प॒दम् ।
वि॒श्वतः॒ पर॑मान्नि॒त्यं॒-विँ॒श्व-न्ना॑राय॒णग्ं ह॑रिम् ।
विश्व॑मे॒वेद-म्पुरु॑ष॒-स्त-द्विश्व॒मुप॑जीवति ।
पतिं॒-विँश्व॑स्या॒त्मेश्व॑र॒ग्ं॒ शाश्व॑तग्ं शि॒वम॑च्युतम् ।
ना॒राय॒ण-म्म॑हाज्ञे॒यं॒-विँ॒श्वात्मा॑न-म्प॒राय॑णम् ।
ना॒राय॒ण प॑रो ज्यो॒ति॒रा॒त्मा ना॑रय॒णः प॑रः ।
ना॒राय॒ण प॑र-म्ब्र॒ह्म॒ त॒त्त्व-न्ना॑राय॒णः प॑रः ।
ना॒राय॒ण प॑रो ध्या॒ता॒ ध्या॒न-न्ना॑राय॒णः प॑रः ।
यच्च॑ कि॒ञ्चिज्-ज॑ग-थ्स॒र्व॒-न्दृ॒श्यते᳚ श्रूय॒ते-ऽपि॑ वा । 13.4 (तै. अर. 6.13.1)
अन्त॑-र्ब॒हिश्च॑ त-थ्स॒र्वं॒-व्याँ॒प्य ना॑राय॒ण-स्स्थि॑तः ।
अन॑न्त॒ मव्य॑य-ङ्क॒विग्ं स॑मु॒द्रे-ऽन्तं॑-विँ॒श्व श॑भुंवँम् ।
प॒द्म॒को॒श-प्र॑तीका॒श॒ग्ं॒ हृ॒दय॑-ञ्चाप्य॒धोमु॑खम् ।
अधो॑ नि॒ष्ट्या वि॑तस्त्या॒न्ते॒ ना॒भ्यामु॑परि॒ तिष्ठ॑ति ।
ज्वा॒ल॒मा॒ला कु॑ल-म्भा॒ती॒ वि॒श्वस्या॑यत॒न-म्म॑हत् ।
सन्त॑तग्ं शि॒लाभि॑स्तु॒ लम्ब॑त्या कोश॒सन्नि॑भम् ।
तस्यान्ते॑ सुषि॒रग्ं सू॒क्ष्म-न्तस्मि᳚न्-थ्स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठितम् ।
तस्य॒ मद्ध्ये॑ म॒हान॑ग्नि-र्वि॒श्वार्चि॑-र्वि॒श्वतो॑ मुखः ।
सो-ऽग्र॑भु॒ग् विभ॑ज-न्ति॒ष्ठ॒-न्नाहा॑र-मज॒रः क॒विः ।
ति॒र्य॒गू॒र्ध्व म॑ध-श्शा॒यी॒ र॒श्मय॑स्तस्य॒ सन्त॑ता ।
स॒न्ता॒पय॑ति स्व-न्दे॒हमापा॑दतल॒ मस्त॑कः ।
तस्य॒ मद्ध्ये॒ वह्नि॑शिखा अ॒णीयो᳚र्ध्वा व्य॒वस्थि॑तः ।
नी॒लतो॑ यद॑ मद्ध्य॒स्था॒-द्वि॒द्युल्ले॑खेव॒ भास्व॑रा ।
नी॒वार॒ शूक॑वत्त॒न्वी॒ पी॒ता भा᳚स्वत्य॒णूप॑मा ।
तस्या᳚-श्शिखा॒या म॑द्ध्ये प॒रमा᳚त्मा व्य॒वस्थि॑तः ।
स ब्रह्म॒ स शिव॒-स्स हरि॒-स्सेन्द्र॒-स्सो-ऽक्ष॑रः पर॒म-स्स्व॒राट् ॥ 13.12 (तै. अर. 6.13.2)
(अपि॑ वा॒ - सन्त॑ता॒ षट् च॑)
आदित्य मण्डले परब्रह्मोपासनं (4.15)
आ॒दि॒त्यो वा ए॒ष ए॒त-न्म॒ण्डल॒-न्तप॑ति॒ तत्र॒ ता ऋच॒स्तदृ॒चा म॑ण्डल॒ग्ं॒ स ऋ॒चां-लोँ॒को-ऽथ॒य ए॒ष ए॒तस्मि॑-न्म॒ण्डले॒-ऽर्चि-र्दी॒प्यते॒ तानि॒ सामा॑नि॒ स सा॒म्नां-लोँ॒को-ऽथ॒ य ए॒ष ए॒तस्मि॑-न्म॒ण्डले॒-ऽर्चिषि॒ पुरु॑ष॒स्तानि॒ यजूग्ं॑षि॒ स यजु॑षा मण्डल॒ग्ं॒ स यजु॑षां-लोँ॒क-स्सैषा त्र॒य्येव॑ वि॒द्या त॑पति॒ य ए॒षो᳚-ऽन्त-रा॑दि॒त्ये हि॑र॒ण्मयः॒ पुरु॑षः ॥ 14.1 (तै. अर. 6.14.1)
आदित्यपुरुषस्य सर्वात्मकत्व प्रदर्शनं (4.16)
आ॒दि॒त्यो वै तेज॒ ओजो॒ बलं॒-यँश॒-श्चक्षु॒-श्श्रोत्र॑मा॒त्मा मनो॑ म॒न्यु-र्मनु॑-र्मृ॒त्यु-स्स॒त्यो मि॒त्रो वा॒युरा॑का॒शः प्रा॒णो लो॑कपा॒लः कः कि-ङ्क-न्त-थ्स॒त्यमन्न॑-म॒मृता॑ जी॒वो विश्वः॑ कत॒म-स्स्व॑य॒भु-म्ब्रह्मै॒ तदमृ॑त ए॒ष पुरु॑ष ए॒ष भू॒ताना॒-मधि॑पति॒-र्ब्रह्म॑ण॒-स्सायु॑ज्यग्ं सलो॒कता॑-माप्नो-त्ये॒तासा॑मे॒व दे॒वता॑ना॒ग्ं॒ सायु॑ज्यग्ं सा॒र्ष्टिताग्ं॑ समान लो॒कता॑-माप्नोति॒ य ए॒वं-वेँदे᳚त्युप॒निषत् ॥ 15.1 (तै. अर. 6.15.1)
शिवोपासन मन्त्राः (4.17)
निध॑नपतये॒ नमः । निध॑नपतान्तिकाय॒ नमः ।
ऊर्ध्वाय॒ नमः । ऊर्ध्वलिङ्गाय॒ नमः ।
हिरण्याय॒ नमः । हिरण्यलिङ्गाय॒ नमः ।
सुवर्णाय॒ नमः । सुवर्णलिङ्गाय॒ नमः ।
दिव्याय॒ नमः । दिव्यलिङ्गाय॒ नमः । 16.1 (तै. अर. 6.16.1)
भवाय॒ नमः । भवलिङ्गाय॒ नमः ।
शर्वाय॒ नमः । शर्वलिङ्गाय॒ नमः ।
शिवाय॒ नमः । शिवलिङ्गाय॒ नमः ।
ज्वलाय॒ नमः । ज्वललिङ्गाय॒ नमः ।
आत्माय॒ नमः । आत्मलिङ्गाय॒ नमः ।
परमाय॒ नमः । परमलिङ्गाय॒ नमः ।
एतथ्सोमस्य॑ सूर्य॒स्य॒ सर्वलिङ्गग्ग्॑ स्थाप॒य॒ति॒ पाणिमन्त्र॑-म्पवि॒त्रम् ॥ 16.1 (तै. अर. 6.16.2)
पश्चिमवक्त्र प्रतिपादक मन्त्रः (4.18)
तै. अर. 6.17.1
स॒द्योजा॒त-म्प्र॑पद्या॒मि॒ स॒द्योजा॒ताय॒ वै नमो॒ नमः॑ ।
भ॒वे भ॑वे॒ नाति॑भवे भवस्व॒ माम् । भ॒वोद्भ॑वाय॒ नमः॑ ॥ 17.1
उत्तर वक्त्र प्रतिपादक मन्त्रः (4.19)
वा॒म॒दे॒वाय॒ नमो᳚ ज्ये॒ष्ठाय॒ नमः॑ श्रे॒ष्ठाय॒ नमो॑ रु॒द्राय॒ नमः॒ काला॑य॒ नमः॒ कल॑विकरणाय॒ नमो॒ बल॑विकरणाय॒ नमो॒ बला॑य॒ नमो॒ बल॑प्रमथनाय॒ नम॒-स्सर्व॑भूतदमनाय॒ नमो॑ म॒नोन्म॑नाय॒ नमः॑ ॥ 18.1 (तै. अर. 6.18.1)
दक्षिण वक्त्र प्रतिपादक मन्त्रः (4.20)
अ॒घोरे᳚भ्यो-ऽथ॒ घोरे᳚भ्यो॒ घोर॒घोर॑तरेभ्यः ।
सर्वे᳚भ्य-स्सर्व॒ शर्वे᳚भ्यो॒ नम॑स्ते अस्तु रु॒द्ररू॑पेभ्यः ॥ 19.1 (तै. अर. 6.19.1)
प्राग्वक्त्र प्रतिपादक मन्त्रः (4.21)
तत्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ महादे॒वाय॑ धीमहि । तन्नो॑ रुद्रः प्रचो॒दया᳚त् ॥ 20.1 (तै. अर. 6.20.1)
ऊर्ध्व वक्त्र प्रतिपादक मन्त्रः (4.22)
ईशान-स्सर्व॑विद्या॒ना॒- मीश्वर-स्सर्व॑भूता॒ना॒-म्ब्रह्माधि॑पति॒-र्ब्रह्म॒णो-ऽधि॑पति॒-र्ब्रह्मा॑ शि॒वो मे॑ अस्तु सदाशि॒वोम् ॥ 21.1 (तै. अर. 6.21.1)
नमस्कारार्थ मन्त्राः (4.23)
नमो हिरण्यबाहवे हिरण्यवर्णाय हिरण्यरूपाय हिरण्यपतये ऽबिङ्कापतय उमापतये पशुपतये॑ नमो॒ नमः ॥ 22.1 (तै. अर. 6.22.1)
ऋ॒तग्ं स॒त्य-म्प॑र-म्ब्र॒ह्म॒ पु॒रुष॑-ङ्कृष्ण॒पिङ्ग॑लम् ।
ऊ॒र्ध्वरे॑तं-विँ॑रूपा॒क्षं॒-विँ॒श्वरू॑पाय॒ वै नमो॒ नमः॑ ॥ 23.1 (तै. अर. 6.23.1)
सर्वो॒ वै रु॒द्रस्तस्मै॑ रु॒द्राय॒ नमो॑ अस्तु ।
पुरु॑षो॒ वै रु॒द्र-स्सन्म॒हो नमो॒ नमः॑ ।
विश्व॑-म्भू॒त-म्भुव॑न-ञ्चि॒त्र-म्ब॑हु॒धा जा॒त-ञ्जाय॑मान-ञ्च॒ यत् ।
सर्वो॒ ह्ये॑ष रु॒द्रस्तस्मै॑ रु॒द्राय॒ नमो॑ अस्तु ॥ 24.1 (तै. अर. 6.24.1)
कद्रु॒द्राय॒ प्रचे॑तसे मी॒ढुष्ट॑माय॒ तव्य॑से ।
वो॒चेम॒ शन्त॑मग्ं हृ॒दे ॥
सर्वो॒ह्ये॑ष रु॒द्रस्तस्मै॑ रु॒द्राय॒ नमो॑ अस्तु ॥ 25.1 (तै. अर. 6.25.1)
अग्निहोत्र हवण्याः उपयुक्तस्य वृक्ष विशेष-स्याभिधानम् (4.24-25)
यस्य॒ वै क॑ङ्कत्यग्नि-होत्र॒हव॑णी भवति॒ प्रत्ये॒वा-स्याहु॑तय-स्तिष्ठ॒न्त्यथो॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 26.1 (तै. अर. 6.26.1)
भूदेवताक मन्त्रः (4.26)
क्R॒णु॒ष्व पाज॒ इति॒ पञ्च॑ ।
अदि॑ति-र्दे॒वा ग॑न्ध॒र्वा म॑नु॒ष्याः᳚ पि॒तरो-ऽसु॑रा॒-स्तेषाग्ं॑ सर्व भू॒ताना᳚-म्मा॒ता मे॒दिनी॑ मह॒ता म॒ही सा॑वि॒त्री गा॑य॒त्री जग॑त्यु॒र्वी पृ॒थ्वी ब॑हु॒ला विश्वा॑ भू॒ता क॑त॒मा काया सा स॒त्ये-त्य॒मृतेति॑ वसि॒ष्ठः ॥ 28.1 (तै. अर. 6.28.1)
सर्वा देवता आपः (4.27)
आपो॒ वा इ॒दग्ं सर्वं॒-विँश्वा॑ भू॒तान्यापः॑ प्रा॒णा वा आपः॑ प॒शव॒ आपो-ऽन्न॒मापो -ऽमृ॑त॒मापः॑ स॒म्राडापो॑ वि॒राडापः॑ स्व॒राडापः॒
छन्दा॒ग्॒स्यापो॒ ज्योती॒ग्॒ष्यापो॒ यजू॒ग्॒ष्यापः॑ स॒त्यमाप॒-स्सर्वा॑ दे॒वता॒ आपो॒ भूर्भुव॒स्सुव॒राप॒ ओम् ॥ 29.1 (तै. अर. 6.29.1)
सन्ध्यावन्दन मन्त्राः (4.28)
आपः॑ पुनन्तु पृथि॒वी-म्पृ॑थि॒वी पू॒ता पु॑नातु॒ माम् ।
पु॒नन्तु॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒-र्ब्रह्म॑ पू॒ता पु॑नातु॒ माम् ।
यदुच्छि॑ष्ट॒-मभो᳚ज्यं॒-यँद्वा॑ दु॒श्चरि॑त॒-म्मम॑ ।
सर्व॑-म्पुनन्तु॒ मामापो॑-ऽस॒ताञ्च॑ प्रति॒ग्रह॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ॥ 30.2 (तै. अर. 6.30.1)
अग्निश्च मा मन्युश्च मन्युपतयश्च मन्यु॑कृते॒भ्यः ।
पापेभ्यो॑ रक्ष॒न्ताम् । यदह्ना पाप॑मका॒र्॒षम् ।
मनसा वाचा॑ हस्ता॒भ्याम् । पद्भ्या-मुदरे॑ण शि॒श्ना ।
अह॒स्तद॑वलु॒पन्तु । यत्किञ्च॑ दुरि॒त-म्मयि॑ ।
इदमह-माममृ॑त यो॒नौ । सत्ये ज्योतिषि जुहो॑मि स्वा॒हा ॥ 31.1 (तै. अर. 6.31.1)
सूर्यश्च मा मन्युश्च मन्युपतयश्च मन्यु॑कृते॒भ्यः ।
पापेभ्यो॑ रक्ष॒न्ताम् । यद्रात्रिया पाप॑मका॒र्॒षम् ।
मनसा वाचा॑ हस्ता॒भ्याम् । पद्भ्या-मुदरे॑ण शि॒श्ना ।
रात्रि॒-स्तद॑वलु॒पन्तु । यत्किञ्च॑ दुरि॒त-म्मयि॑ ।
इदमह-माममृ॑त यो॒नौ । सूर्ये ज्योतिषि जुहो॑मि स्वा॒हा ॥ 32.1 (तै. अर. 6.32.1)
प्रणवस्य ऋष्यादि विवरणं (4.29)
ओमित्येकाक्ष॑र-म्ब्र॒ह्म । अग्निर्देवता ब्रह्म॑ इत्या॒र्षम् ।
गायत्र-ञ्छन्द-म्परमात्मं॑ सरू॒पम् । सायुज्यं-विँ॑नियो॒गम् ॥ 33.1 (तै. अर. 6.33.1)
गायत्र्यावाहन मन्त्राः (4.30)
आया॑तु॒ वर॑दा दे॒वी॒ अ॒क्षर॑-म्ब्रह्म॒ सम्मि॑तम् ।
गा॒य॒त्री᳚-ञ्छन्द॑सा-म्मा॒तेद-म्ब्र॑ह्म जु॒षस्व॑ मे ।
यदह्ना᳚-त्कुरु॑ते पा॒प॒-न्तदह्ना᳚-त्प्रति॒मुच्य॑ते ।
य-द्रात्रिया᳚-त्कुरु॑ते पा॒प॒-न्त-द्रात्रिया᳚-त्प्रति॒मुच्य॑ते ।
सर्व॑ व॒र्णे म॑हादे॒वि॒ स॒न्ध्या वि॑द्ये स॒रस्व॑ति ॥ 34.2 (तै. अर. 6.34.1)
ओजो॑-ऽसि॒ सहो॑-ऽसि॒ बल॑मसि॒ भ्राजो॑-ऽसि दे॒वाना॒-न्धाम॒नामा॑॑-ऽसि॒ विश्व॑मसि वि॒श्वायु॒-स्सर्व॑मसि स॒र्वायु-रभिभूरों-गायत्री-मावा॑हया॒मि॒ सावित्री-मावा॑हया॒मि॒ सरस्वती-मावा॑हया॒मि॒ छन्दर्षी-नावा॑हया॒मि॒ श्रिय-मावा॑हया॒मि॒ गायत्रिया गायत्री छन्दो विश्वामित्र ऋषि-स्सविता देवता-ऽग्निर्मुख-म्ब्रह्मा शिरो विष्णुर्हृदयग्ं रुद्र-श्शिखा पृथिवीयोनिः प्राणापान-व्यानोदान-समाना सप्राणा श्वेतवर्णा साङ्ख्यायन-सगोत्रा गायत्री चतुर्विग्ंशत्यक्षरा त्रिपदा॑ षट्कु॒क्षिः॒ पञ्च शीर्षोपनयने वि॑नियो॒गः॒-
ओ-म्भूः । ओ-म्भुवः । ओग्ं सुवः । ओ-म्महः । ओ-ञ्जनः । ओ-न्तपः । ओग्ं स॒त्यम् । ओ-न्त-थ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्य॒-म्भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि । धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त् । ओमापो॒ ज्योती॒ रसो॒-ऽमृत॒-म्ब्रह्म॒ भूर्भुव॒स्सुव॒रोम् ॥ 35.2 (तै. अर. 6.35.1)
गायत्री उपस्थान मन्त्राः (4.31)
उ॒त्तमे॑ शिख॑रे जा॒ते॒ भू॒म्या-म्प॑र्वत॒ मूर्ध॑नि ।
ब्रा॒ह्मणे᳚भ्यो-ऽभ्य॑नुज्ञा॒ता॒ ग॒च्छ दे॑वि य॒थासु॑खम् ।
स्तुतो मया वरदा वे॑दमा॒ता॒ प्रचोदयन्ती पवने᳚ द्विजा॒ता ।
आयुः पृथिव्यां-द्रविण-म्ब्र॑ह्मव॒र्च॒स॒-म्मह्य-न्दत्वा प्रजातु-म्ब्र॑ह्मलो॒कम् ॥ 36.2 (तै. अर. 6.36.1)
आदित्यदेवता मन्त्रः (4.32)
घृणि॒-स्सूर्य॑ आदि॒त्यो न प्रभा॑-वा॒त्यक्ष॑रम् ।
मधु॑क्षरन्ति॒ त-द्र॑सम् ।
स॒त्यं-वैँ त-द्रस॒-मापो॒ ज्योती॒रसो॒-ऽमृत॒-म्ब्रह्म॒ भूर्भुव॒स्सुव॒रोम् ॥ 37.1 (तै. अर. 6.37.1)
त्रिसुपर्णमन्त्राः (4.33)
ब्रह्म॑ मेतु॒ माम् । मधु॑ मेतु॒ माम् । ब्रह्म॑-मे॒व मधु॑ मेतु॒ माम् ।
यास्ते॑ सोम प्र॒जाव॒थ्सो-ऽभि॒सो अ॒हम् । दुस्ष्व॑प्न॒ह-न्दु॑रुष्वह ।
यास्ते॑ सोम प्रा॒णाग्स्ता-ञ्जु॑होमि । त्रिसु॑पर्ण॒ मया॑चित-म्ब्राह्म॒णाय॑ दद्यात् ।
ब्र॒ह्म॒ह॒त्यां-वाँ ए॒ते घ्न॑न्ति । ये ब्रा᳚ह्म॒णा-स्त्रिसु॑पर्ण॒-म्पठ॑न्ति ।
ते सोम॒-म्प्राप्नु॑वन्ति । आ॒स॒ह॒स्रा-त्प॒क्ति-म्पुन॑न्ति । ओम् ॥ 38.1 (तै. अर. 6.38.1)
ब्रह्म॑ मे॒धया᳚ । मधु॑ मे॒धया᳚ ।
ब्रह्म॑मे॒व मधु॑ मे॒धया᳚ । अ॒द्या नो॑ देव सवितः प्र॒जाव॑थ्सावी॒-स्सौभ॑गम् ।
परा॑ दु॒स्ष्वप्नि॑यग्ं सुव । विश्वा॑नि देव सवित-र्दुरि॒तानि॒ परा॑सुव ।
य-द्भ॒द्र-न्तन्म॒ आसु॑व । मधु॒वाता॑ ऋताय॒ते मधु॑क्षरन्ति॒ सिन्ध॑वः ।
माद्ध्वी᳚र्न-स्स॒न्त्वोष॑धीः । मधु॒नक्त॑ मु॒तोषसि॒ मधु॑म॒-त्पार्थि॑व॒ग्ं॒ रजः॑ ।
मधु॒द्यौर॑स्तु नः पि॒ता । मधु॑मान्नो॒ वन॒स्पति॒-र्मधु॑माग्ं अस्तु॒ सूर्यः॑ ।
माद्ध्वी॒ र्गावो॑ भवन्तु नः । य इ॒म-न्त्रिसु॑पर्ण॒-मया॑चित-म्ब्राह्म॒णाय॑ दद्यात् ।
भ्रू॒ण॒ह॒त्यां-वाँ ए॒ते घ्न॑न्ति । ये ब्रा᳚ह्म॒णा-स्त्रिसु॑पर्ण॒-म्पठ॑न्ति ।
ते सोम॒-म्प्राप्नु॑वन्ति । आ॒स॒ह॒स्रा-त्प॒क्ति-म्पुन॑न्ति । ओम् ॥ 39.7 (तै. अर. 6.39.1)
ब्रह्म॑ मे॒धवा᳚ । मधु॑ मे॒धवा᳚ । ब्रह्म॑मे॒व मधु॑ मे॒धवा᳚ ।
ब्र॒ह्मा दे॒वाना᳚-म्पद॒वीः क॑वी॒ना-मृषि॒-र्विप्रा॑णा-म्महि॒षो मृ॒गाणा᳚म् ।
श्ये॒नो गृद्ध्रा॑णा॒ग्॒ स्वधि॑ति॒-र्वना॑ना॒ग्ं॒ सोमः॑ प॒वित्र॒-मत्ये॑ति॒ रेभन्न्॑ ।
ह॒ग्ं॒स-श्शु॑चि॒ष-द्वसु॑रन्तरिक्ष॒ सद्धोता॑- वेदि॒ष-दति॑थि-र्दुरोण॒सत् ।
नृ॒षद्व॑र॒-सदृ॑त॒-स-द्व्यो॑म॒-सद॒ब्जा- गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒त-म्बृ॒हत् ।
ऋ॒चेत्वा॑ रु॒चेत्वा॒ समि-थ्स्र॑वन्ति स॒रितो॒ न धेनाः᳚ ।
अ॒न्तर्-हृ॒दा मन॑सा पू॒यमा॑नाः ।
घृ॒तस्य॒ धारा॑ अ॒भिचा॑कशीमि ।
हि॒र॒ण्ययो॑ वेत॒सो मद्ध्य॑ आसाम् ।
तस्मि᳚न्-थ्सुप॒र्णो म॑धु॒कृ-त्कु॑ला॒यी भज॑न्नास्ते॒ मधु॑ दे॒वता᳚भ्यः ।
तस्या॑ सते॒ हर॑य-स्स॒प्ततीरे᳚ स्व॒धा-न्दुहा॑ना अ॒मृत॑स्य॒ धारा᳚म् ।
य इ॒द-न्त्रिसु॑पर्ण॒-मया॑चित-म्ब्राह्म॒णाय॑ दद्यात् ।
वी॒र॒ह॒त्यां-वाँ ए॒ते घ्न॑न्ति । ये ब्रा᳚ह्म॒णा-स्त्रिसु॑पर्ण॒-म्पठ॑न्ति ।
ते सोम॒-म्प्राप्नु॑वन्ति । आ॒स॒ह॒स्रा-त्प॒ङ्क्ति-म्पुन॑न्ति । ओम् ॥ 40.6 (तै. अर. 6.40.1)
मेधा सूक्तं (4.34)
मे॒धादे॒वी जु॒षमा॑णा न॒ आगा᳚-द्वि॒श्वाची॑ भ॒द्रा सु॑मन॒स्य मा॑ना ।
त्वया॒ जुष्टा॑ नु॒दमा॑ना दु॒रुक्ता᳚-न्बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः᳚ ।
त्वया॒ जुष्ट॑ ऋ॒षि-र्भ॑वति देवि॒ त्वया॒ ब्रह्मा॑-ऽऽग॒तश्री॑ रु॒त त्वया᳚ ।
त्वया॒ जुष्ट॑श्चि॒त्रं-विँ॑न्दते वसु॒ सा नो॑ जुषस्व॒ द्रवि॑णो नमेधे ॥ 41.1 (तै. अर. 6.41.1)
मे॒धा-म्म॒ इन्द्रो॑ ददातु मे॒धा-न्दे॒वी सर॑स्वती ।
मे॒धा-म्मे॑ अ॒श्विना॑-वु॒भावाध॑त्ता॒-म्पुष्क॑रस्रजा ॥
अ॒फ्स॒रासु॑ च॒ या मे॒धा ग॑न्ध॒र्वेषु॑ च॒ यन्मनः॑ ।
दैवी᳚-म्मे॒धा सर॑स्वती॒ सा मा᳚-म्मे॒धा सु॒रभि॑-र्जुषता॒ग्॒ स्वाहा᳚ ॥ 42.1 (तै. अर. 6.42.1)
आमा᳚-म्मे॒धा सु॒रभि॑-र्वि॒श्वरू॑पा॒ हिर॑ण्यवर्णा॒ जग॑ती जग॒म्या ।
ऊर्ज॑स्वती॒ पय॑सा॒ पिन्व॑माना॒ सा मा᳚-म्मे॒धा सु॒प्रती॑का जुषन्ताम् ॥ 43.1 (तै. अर. 6.43.1)
मयि॑ मे॒धा-म्मयि॑ प्र॒जा-म्मय्य॒ग्निस्तेजो॑ दधातु॒ मयि॑ मे॒धा-म्मयि॑ प्र॒जा-म्मयीन्द्र॑ इन्द्रि॒य-न्द॑धातु॒ मयि॑ मे॒धा-म्मयि॑ प्र॒जा-म्मयि॒ सूर्यो॒ भ्राजो॑ दधातु ॥ 44.1 (तै. अर. 6.44.1)
मृत्युनिवारण मन्त्राः (4.35)
अपै॑तु मृ॒त्यु-र॒मृत॑न्न॒ आग॑न्. वैवस्व॒तो नो॒ अभ॑यङ्कृणोतु ।
प॒र्णं-वँन॒स्पते॑ रिवा॒भिनः॑ शीयताग्ं र॒यि-स्सच॑तान्न॒-श्शची॒पतिः॑ ॥ 45.1 (तै. अर. 6.45.1)
पर॑-म्मृत्यो॒ अनु॒ परे॑हि॒ पन्थां॒-यँस्ते॒स्व इत॑रो देव॒याना᳚त् ।
चक्षु॑ष्मते शृण्व॒ते ते᳚ ब्रवीमि॒ मानः॑ प्र॒जाग्ं री॑रिषो॒ मोत वी॒रान् ॥ 46.1 (तै. अर. 6.46.1)
वात॑-म्प्रा॒ण-म्मन॑सा॒ न्वार॑भामहे प्र॒जाप॑तिं॒-योँ भुव॑नस्य गो॒पाः ।
सनो॑ मृ॒त्यो स्त्रा॑यता॒-म्पात्वग्ंह॑सो॒ ज्योग् जी॒वा ज॒राम॑शीमहि ॥ 47.1 (तै. अर. 6.47.1)
अ॒मु॒त्र॒ भूया॒दध॒ यद्य॒मस्य॒ बृह॑स्पते अ॒भिश॑स्ते॒र मु॑ञ्चः ।
प्रत्यौ॑हता म॒श्विना॑ मृ॒त्यु म॑स्मा-द्दे॒वाना॑मग्ने भि॒षजा॒ शची॑भिः ॥ 48.1 (तै. अर. 6.48.1)
हरि॒ग्ं॒ हर॑न्त॒- मनु॑यन्ति दे॒वा विश्व॒स्येशा॑नं-वृँष॒भ-म्म॑ती॒नाम् ।
ब्रह्म॒ सरू॑प॒-मनु॑मे॒दमा॑गा॒-दय॑न॒-म्मा विव॑धी॒-र्विक्र॑मस्व ॥ 49.1 (तै. अर. 6.49.1)
शल्कै॑र॒ग्नि-मि॑न्धा॒न उ॒भौ लो॒कौ स॑नेम॒हम् ।
उ॒भयो᳚ र्लो॒कया॑र्-ऋ॒ध्द्वा-ऽति॑ मृ॒त्यु-न्त॑राम्य॒हम् ॥ 50.1 (तै. अर. 6.50.1)
मा छि॑दो मृत्यो॒ मा व॑धी॒र्मा मे॒ बलं॒-विँवृ॑हो॒ मा प्रमो॑षीः ।
प्र॒जा-म्मा मे॑ रीरिष॒ आयु॑रुग्र नृ॒चक्ष॑स-न्त्वा ह॒विषा॑ विधेम ॥ 51.1 (तै. अर. 6.51.1)
मा नो॑ म॒हान्त॑मु॒त मा नो॑ अर्भ॒क-म्मा न॒ उक्ष॑न्तमु॒त मा न॑ उक्षि॒तम् ।
मा नो॑ वधीः पि॒तर॒-म्मोत मा॒तर॑-म्प्रि॒या मा न॑स्त॒नुवो॑ रुद्र रीरिषः ॥ 52.1 (तै. अर. 6.52.1)
मा न॑स्तो॒के तन॑ये॒ मा न॒ आयु॑षि॒ मा नो॒ गोषु॒ मा नो॒ अश्वे॑षु रीरिषः ।
वी॒रान्मा नो॑ रुद्र भामि॒तोव॑धीर्-ह॒विष्म॑न्तो॒ नम॑सा विधेम ते ॥ 53.1 (तै. अर. 6.53.1)
प्रजापति-प्रार्थना मन्त्रः (4.36)
प्रजा॑पते॒ न त्वदे॒ता-न्य॒न्यो विश्वा॑ जा॒तानि॒ परि॒ता ब॑भूव ।
य-त्का॑मास्ते जुहु॒मस्तन्नो॑ अस्तु व॒यग्ग् स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम् ॥ 54.1 (तै. अर. 6.54.1)
इन्द्रप्रार्थना मन्त्रः (4.37)
स्व॒स्ति॒दा वि॒शस्पति॑-र्वृत्र॒हा विमृधो॑ व॒शी ।
वृषेन्द्रः॑ पु॒र ए॑तु नस्स्वस्ति॒दा अ॑भय-ङ्क॒रः ॥ 55.1 (तै. अर. 6.55.1)
मृत्युञ्जय मन्त्राः (4.38)
त्र्य॑म्बकं-यँजामहे सुग॒न्धि-म्पु॑ष्टि॒वर्ध॑नम् ।
उ॒र्वा॒रु॒कमि॑व॒ बन्ध॑ना-न्मृ॒त्यो-र्मु॑क्षीय॒ मा-ऽमृता᳚त् ॥ 56.1 (तै. अर. 6.56.1)
ये ते॑ स॒हस्र॑म॒युत॒-म्पाशा॒ मृत्यो॒ मर्त्या॑य॒ हन्त॑वे ।
तान्. य॒ज्ञस्य॑ मा॒यया॒ सर्वा॒नव॑ यजामहे । मृ॒त्यवे॒ स्वाहा॑ मृ॒त्यवे॒ स्वाहा᳚ ॥ 58.1 (तै. अर. 6.57-58)
पापनिवारका मन्त्राः (4.39)
दे॒वकृ॑त॒स्यैन॑सो-ऽव॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
म॒नु॒ष्य॑कृत॒स्यैन॑सो ऽव॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
पि॒तृकृ॑त॒स्यैन॑सो ऽव॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
आ॒त्मकृ॑त॒स्यैन॑सो ऽव॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
अ॒न्यकृ॑त॒स्यैन॑सो ऽव॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
अ॒स्मत्कृ॑त॒स्यैन॑सो ऽव॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
यद्दि॒वा च॒ नक्त॒-ञ्चैन॑श्चकृ॒म तस्या॑ व॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
य-थ्स्व॒पन्त॑श्च॒ जाग्र॑त॒-श्चैन॑श्च-कृ॒म तस्या॑ व॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
य-थ्सु॒षुप्त॑श्च॒ जाग्र॑त॒-श्चैन॑श्च-कृ॒म तस्या॑ व॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
य-द्वि॒द्वाग्ंस॒श्चा वि॑द्वाग्ंस॒श्चैन॑श्च-कृ॒म तस्या॑ व॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
एनस एनसो वयजनम॑सि स्वा॒हा ॥ 59.1 (तै. अर. 6.59.1)
वसु-प्रार्थना मन्त्रः (4.40)
यद्वो॑ देवाश्चकृ॒म जि॒ह्वया॑ गु॒रुमन॑सो वा॒ प्रयु॑ती देव॒ हेड॑नम् ।
अरा॑वा॒यो नो॑ अ॒भिदु॑च्छुना॒यते॒ तस्मि॒-न्तदेनो॑ वसवो॒ निधे॑तन॒ स्वाहा᳚ ॥ 60.1 (तै. अर. 6.60.1)
कामो-ऽकार्षीत् - मन्युरकार्षीत् मन्त्रः (4.41)
कामो-ऽकार्षी᳚-न्नमो॒ नमः ।
कामो-ऽकार्षी-त्कामः करोति नाह-ङ्करोमि कामः कर्ता नाह-ङ्कर्ता कामः॑ कार॒यिता नाह॑-ङ्कार॒यिता एष ते काम कामा॑य स्वा॒हा ॥ 61.1 (तै. अर. 6.61.1)
मन्युरकार्षी᳚-न्नमो॒ नमः ।
मन्युरकार्षी-न्मन्युः करोति नाह-ङ्करोमि मन्युः कर्ता नाह-ङ्कर्ता मन्युः॑ कार॒यिता नाह॑-ङ्कार॒यिता एष ते मन्यो मन्य॑वे स्वा॒हा ॥ 62.1 (तै. अर. 6.62.1)
विरजा होम मन्त्राः (4.42)
तिलाञ्जुहोमि सरसाग्ं सपिष्टा-न्गन्धार मम चित्ते रम॑न्तु स्वा॒हा ।
गावो हिरण्य-न्धनमन्नपानग्ं सर्वेषाग् श्रि॑यै स्वा॒हा ।
श्रियञ्च लक्ष्मिञ्च पुष्टिञ्च कीर्ति॑-ञ्चा नृ॒ण्यताम् । ब्रह्मण्य-म्ब॑हुपु॒त्रताम् ।
श्रद्धामेधे प्रजा-स्सन्ददा॑तु स्वा॒हा ॥ 63.3 (तै. अर. 6.63.1)
तिलाः कृष्णा-स्ति॑ला-श्श्वे॒ता॒-स्तिला-स्सौम्या व॑शानु॒गाः ।
तिलाः पुनन्तु॑ मे पा॒पं॒-यँत्किञ्चि-द्दुरित-म्म॑यि स्वा॒हा ।
चोर॒स्यान्न-न्न॑वश्रा॒द्ध॒-म्ब्र॒ह्म॒हा गु॑रुत॒ल्पगः ।
गोस्तेयग्ं स॑रापा॒न॒-म्भ्रूणहत्या तिला शान्तिग्ं शमय॑न्तु स्वा॒हा ।
श्रीश्च लक्ष्मीश्च पुष्टीश्च कीर्ति॑-ञ्चा नृ॒ण्यताम् ।
ब्रह्मण्य-म्ब॑हुपु॒त्रताम् ।
श्रद्धामेधे प्रज्ञातु जातवेद-स्सन्ददा॑तु स्वा॒हा ॥ 64.3 (तै. अर. 6.64.1)
प्राणापान-व्यानोदान-समाना मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
वां-मन-श्चक्षुः-श्रोत्र-जिह्वा-घ्राण-रेतो-बुद्ध्याकूति-स्सङ्कल्पा मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
त्वक्-चर्म-माग्ंस-रुधिर-मेदो-मज्जा-स्नायवो-ऽस्थीनि मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
शिरः पाणि पाद पार्श्व पृष्ठो-रूदर-जङ्घ-शिश्र्नोपस्थ पायवो मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
उत्तिष्ठ पुरुष हरित-पिङ्गल लोहिताक्षि देहि देहि ददापयिता मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ॥ 65.5 (तै. अर. 6.65.1)
पृथिव्याप स्तेजो वायु-राकाशा मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
शब्द-स्पर्श-रूपरस-गन्धा मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
मनो-वाक्-काय-कर्माणि मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
अव्यक्तभावै-र॑हङ्का॒र॒-र्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
आत्मा मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
अन्तरात्मा मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
परमात्मा मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
क्षु॒धे स्वाहा᳚ । क्षुत्पि॑पासाय॒ स्वाहा᳚ । विवि॑ट्यै॒ स्वाहा᳚ ।
ऋग्वि॑धानाय॒ स्वाहा᳚ । क॒षो᳚त्काय॒ स्वाहा᳚ ।
क्षु॒त्पि॒पा॒साम॑ल-ञ्ज्ये॒ष्ठा॒म॒ल॒क्ष्मी-र्ना॑शया॒म्यहम् ।
अभू॑ति॒-मस॑मृद्धि॒ञ्च॒ सर्वां (सर्वा) निर्णुद मे पाप्मा॑नग्ग् स्वा॒हा ।
अन्नमय-प्राणमय-मनोमय-विज्ञानमय-मानन्दमय-मात्मा मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ॥ 66.10 (तै. अर. 6.66.1)
वैश्वदेव मन्त्राः (4.43)
अ॒ग्नये॒ स्वाहा᳚ । विश्वे᳚भ्यो दे॒वेभ्य॒-स्स्वाहा᳚ ।
ध्रु॒वाय॑ भू॒माय॒ स्वाहा᳚ । ध्रु॒व॒क्षित॑ये॒ स्वाहा᳚ ।
अ॒च्यु॒त॒क्षित॑ये॒ स्वाहा᳚ । अ॒ग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॒ स्वाहा᳚ ।
धर्मा॑य॒ स्वाहा᳚ । अध॑र्माय॒ स्वाहा᳚ ।
अ॒द्भ्य-स्स्वाहा᳚ । ओ॒ष॒धि॒व॒न॒स्प॒तिभ्य॒-स्स्वाहा᳚ । 67.1 (तै. अर. 6.67.1)
र॒क्षो॒दे॒व॒ज॒नेभ्य॒-स्स्वाहा᳚ ।
गृह्या᳚भ्य॒-स्स्वाहा᳚ । अ॒व॒साने᳚भ्य॒-स्स्वाहा᳚ ।
अ॒व॒सान॑पतिभ्य॒-स्स्वाहा᳚ । स॒र्व॒भू॒तेभ्य॒-स्स्वाहा᳚ ।
आमा॑य॒ स्वाहा᳚ । अ॒न्तरि॑क्षाय॒ स्वाहा᳚ ।
यदेज॑ति॒ जग॑ति॒ यच्च॒ चेष्ट॑ति॒ नाम्नो॑ भा॒गो-ऽय-न्नाम्ने॒ स्वाहा᳚ ।
पृ॒थि॒व्यै स्वाहा᳚ । अ॒न्तरि॑क्षाय॒ स्वाहा᳚ । 67.2 (तै. अर. 6.67.2)
दि॒वे स्वाहा᳚ । सूर्या॑य॒ स्वाहा᳚ ।
च॒न्द्रम॑से॒ स्वाहा᳚ । नक्ष॑त्रेभ्य॒-स्स्वाहा᳚ ।
इन्द्रा॑य॒ स्वाहा᳚ । बृह॒स्पत॑ये॒ स्वाहा᳚ ।
प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा᳚ । ब्रह्म॑णे॒ स्वाहा᳚ ।
स्व॒धा पि॒तृभ्य॒-स्स्वाहा᳚ । नमो॑ रु॒द्राय॑ पशु॒पत॑ये॒ स्वाहा᳚ । 67.3 (तै. अर. 6.67.3)
दे॒वेभ्य॒-स्स्वाहा᳚ । पि॒तृभ्यः॑ स्व॒धा-ऽस्तु॑ ।
भू॒तेभ्यो॒ नमः॑ । म॒नु॒ष्ये᳚भ्यो॒ हन्ता᳚ ।
प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा᳚ । प॒र॒मे॒ष्ठिने॒ स्वाहा᳚ ।
यथा कू॑प-श्श॒तधा॑र-स्स॒हस्र॑धारो॒ अक्षि॑तः ।
ए॒वा मे॑ अस्तु धा॒न्यग्ं स॒हस्र॑धार॒-मक्षि॑तम् ।
धन॑धान्यै॒ स्वाहा᳚ ॥ ये भू॒ताः प्र॒चर॑न्ति॒ दिवा॒नक्त॒-म्बलि॑-मि॒च्छन्तो॑ वि॒तुद॑स्य॒ प्रेष्याः᳚ ।
तेभ्यो॑ ब॒लि-म्पु॑ष्टि॒कामो॑ हरामि॒ मयि॒ पुष्टि॒-म्पुष्टि॑पति-र्दधातु॒ स्वाहा᳚ ॥ 67.4 (तै. अर. 6.67.4)
(ओ॒ष॒धि॒व॒न॒स्प॒तिभ्य॒-स्स्वाहा॒ - ऽन्तरि॑क्षाय॒ स्वाहा॒ - नमो॑ रु॒द्राय॑ पशु॒पत॑ये॒ स्वाहा॑ - वि॒तुद॑स्य॒ प्रेष्या॒ एक॑-ञ्च)
ओ᳚-न्त-द्ब्र॒ह्म । ओ᳚-न्त-द्वा॒युः ।
ओ᳚-न्तदा॒त्मा । ओ᳚-न्त-थ्स॒त्यम् ।
ओ᳚-न्त-थ्सर्व᳚म् । ओ᳚-न्त-त्पुरो॒-र्नमः ।
अन्तश्चरति॑ भूते॒षु॒ गुहायां-विँ॑श्व मू॒र्तिषु ।
त्वं-यँज्ञस्त्वं-वँषट्कारस्त्व-मिद्रस्त्वग्ं रुद्रस्त्वंविँष्णुस्त्व-म्ब्रह्मत्व॑-म्प्रजा॒पतिः ।
त्व-न्त॑दाप॒ आपो॒ ज्योती॒ रसो॒-ऽमृत॒-म्ब्रह्म॒ भूर्भुव॒स्सुव॒रोम् ॥ 68.2 (तै. अर. 6.68.1)
4.44 प्राणाहुति मन्त्राः
श्र॒द्धाया᳚-म्प्रा॒णे निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
श्र॒द्धाया॑मपा॒ने निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
श्र॒द्धायां᳚-व्याँ॒ने निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
श्र॒द्धाया॑मुदा॒ने निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
श्र॒द्धायाग्ं॑ समा॒ने निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
ब्रह्म॑णि म आ॒त्मा-ऽमृ॑त॒त्वाय॑ ॥
अ॒मृ॒तो॒प॒स्तर॑णमसि ॥
श्र॒द्धाया᳚-म्प्रा॒णे निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
शि॒वो मा॑ वि॒शाप्र॑दाहाय । प्रा॒णाय॒ स्वाहा᳚ ।
श्र॒द्धाया॑मपा॒ने निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
शि॒वो मा॑ वि॒शाप्र॑दाहाय । अ॒पा॒नाय॒ स्वाहा᳚ ।
श्र॒द्धायां᳚-व्याँ॒ने निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
शि॒वो मा॑ वि॒शाप्र॑दाहाय । व्या॒नाय॒ स्वाहा᳚ ।
श्र॒द्धाया॑-मुदा॒ने निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
शि॒वो मा॑ वि॒शाप्र॑दाहाय । उ॒दा॒नाय॒ स्वाहा᳚ ।
श्र॒द्धायाग्ं॑ समा॒ने निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
शि॒वो मा॑ वि॒शाप्र॑दाहाय । स॒मा॒नाय॒ स्वाहा᳚ ।
ब्रह्म॑णि म आ॒त्मा-ऽमृ॑त॒त्वाय॑ ॥
अ॒मृ॒ता॒पि॒धा॒नम॑सि ॥ 69.4 (तै. अर. 6.69.1)
भुक्तान्नाभिमन्त्रण मन्त्राः (4.45)
श्र॒द्धाया᳚-म्प्रा॒णे निवि॑श्या॒-ऽमृतग्ं॑ हु॒तम् । प्रा॒ण मन्ने॑नाप्यायस्व ।
श्र॒द्धाया॑मपा॒ने निवि॑श्या॒-ऽमृतग्ं॑ हु॒तम् । अ॒पा॒न मन्ने॑नाप्यायस्व ।
श्र॒द्धायां᳚-व्याँ॒ने निवि॑श्या॒-ऽमृतग्ं॑ हु॒तम् । व्या॒न मन्ने॑नाप्यायस्व ।
श्र॒द्धाया॑-मुदा॒ने निवि॑श्या॒-ऽमृतग्ं॑ हु॒तम् । उ॒दा॒न मन्ने॑नाप्यायस्व ।
श्र॒द्धायाग्ं॑ समा॒ने निवि॑श्या॒-ऽमृतग्ं॑ हु॒तम् । स॒मान॒ मन्ने॑नाप्यायस्व ॥ 70.1 (तै. अर0.1)
भोजनान्ते आत्मानुसन्धान मन्त्राः (4.46)
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो-ऽङ्गुष्ठञ्च॑ समा॒श्रितः । ईश-स्सर्वस्य जगतः प्रभुः प्रीणाति॑ विश्व॒भुक् ॥ 71.1 (तै. अर. 6.71.1)
अवयवस्वस्थता प्रार्थना मन्त्रः (4.47)
वाम्म॑ आ॒सन्न् । न॒सोः प्रा॒णः । अ॒क्ष्यो-श्चक्षुः॑ ।
कर्ण॑यो॒-श्श्रोत्र᳚म् । बा॒हु॒वो-र्बल᳚म् । ऊ॒रु॒वो रोजः॑ ।
अरि॑ष्टा॒ विश्वा॒न्यङ्गा॑नि त॒नूः । त॒नुवा॑ मे स॒ह नम॑स्ते अस्तु॒ मा मा॑ हिग्ंसीः ॥ 72.1 (तै. अर. 6.72.1)
इन्द्र सप्तर्षि संवाँद मन्त्रः (4.48)
वयः॑ सुप॒र्णा उप॑सेदु॒रिन्द्र॑-म्प्रि॒य मे॑धा॒ ऋष॑यो॒ नाध॑मानाः ।
अप॑द्ध्वा॒न्त मू᳚र्णु॒हि पू॒र्धि चक्षु॑-र्मुमु॒ग्ध्य॑स्मा-न्नि॒धये॑ ऽवब॒द्धान् ॥ 73.1 (तै. अर. 6.73.1)
हृदयालम्भन मन्त्रः (4.49)
प्राणाना-ङ्ग्रन्थिरसि रुद्रो मा॑ विशा॒न्तकः । तेनान्नेना᳚-प्याय॒स्व ॥ 74.1 (तै. अर. 6.74.1)
देवता प्राणनिरूपण मन्त्रः (4.50)
नमो रुद्राय विष्णवे मृत्यु॑र्मे पा॒हि ॥ 75.1 (तै. अर. 6.75.1)
अग्नि स्तुति मन्त्रः (4.51)
त्वम॑ग्ने॒ द्युभि॒-स्त्वमा॑शु-शु॒क्षणि॒-स्त्वम॒द्भ्य-स्त्वमश्म॑न॒स्परि॑ ।
त्वं-वँने᳚भ्य॒-स्त्वमोष॑धीभ्य॒-स्त्व-न्नृ॒णा-न्नृ॑पते जायसे॒ शुचिः॑ ॥ 76.1 (तै. अर. 6.76.1)
अभीष्ट याचना मन्त्रः (4.52)
शि॒वेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व स्यो॒नेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व सुभू॒तेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व ब्रह्मवर्च॒सेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व य॒ज्ञस्यर्धि॒ मनु॒ सन्ति॑ष्ठ॒ स्वोप॑ ते यज्ञ॒ नम॒ उप॑ ते॒ नम॒ उप॑ ते॒ नमः॑ ॥ 77.1 (तै. अर. 6.77.1)
पर तत्त्व निरूपणं (4.53)
स॒त्य-म्पर॒-म्परग्ं॑ स॒त्यग्ं स॒त्येन॒ न सु॑व॒र्गा-ल्लो॒काच्च्य॑वन्ते क॒दाच॒न स॒ताग्ं हि स॒त्य-न्तस्मा᳚-थ्स॒त्ये र॑मन्ते॒,
तप॒ इति॒ तपो॒ नानश॑ना॒-त्परं॒-यँद्धि पर॒-न्तप॒स्त-द्दुध॑र्ष॒-न्त-द्दुरा॑धर्ष॒-न्तस्मा॒-त्तप॑सि रमन्ते॒,
दम॒ इति॒ निय॑त-म्ब्रह्मचा॒रिण॒-स्तस्मा॒-द्दमे॑ रमन्ते॒,
शम॒ इत्यर॑ण्ये मु॒नय॒-स्तस्मा॒च्छमे॑ रमन्ते,
दा॒नमिति॒ सर्वा॑णि भू॒तानि॑ प्र॒शग्ंस॑न्ति दा॒नान्नाति॑ दु॒श्चर॒-न्तस्मा᳚-द्दा॒ने र॑मन्ते,
ध॒र्म इति॒ धर्मे॑ण॒ सर्व॑मि॒द-म्परि॑गृहीत-न्ध॒र्मान्नाति॑-दु॒ष्कर॒-न्तस्मा᳚--द्ध॒र्मे र॑मन्ते,
प्र॒जन॒ इति॒ भूयाग्ं॑॑स॒-स्तस्मा॒-द्भूयि॑ष्ठाः॒ प्रजा॑यन्ते॒ तस्मा॒-द्भूयि॑ष्ठाः ॑ने रमन्ते॒,
-ऽग्नय॒ इत्या॑ह॒ तस्मा॑-द॒ग्नय॒ आधा॑तव्या अग्निहो॒त्र-मित्या॑ह॒ तस्मा॑-दग्निहो॒त्रे र॑मन्ते,
य॒ज्ञ इति॑ य॒ज्ञो हि दे॒वा स्तस्मा᳚-द्य॒ज्ञे र॑मन्ते,
मान॒स-मिति॑ वि॒द्वाग्ंस॒-स्तस्मा᳚-द्वि॒द्वाग्ंस॑ ए॒व मा॑न॒से र॑मन्ते,
न्या॒स इति॑ ब्र॒ह्मा ब्र॒ह्मा हि परः॒ परो॑ हि ब्र॒ह्मा तानि॒ वा ए॒तान्यव॑राणि॒ पराग्ं॑सि न्या॒स ए॒वात्य॑रेचय॒-द्य ए॒वं-वेँदे᳚त्युप॒निषत् ॥ 78.11 (तै. अर. 6.78.1)
4.54 ज्ञान साधन निरूपणं
प्रा॒जा॒प॒त्यो हारु॑णि-स्सुप॒र्णेयः॑ प्र॒जाप॑ति-म्पि॒तर॒-मुप॑ससार॒ कि-म्भ॑गव॒न्तः प॑र॒मं-वँ॑द॒न्तीति॒ तस्मै॒ प्रो॑वाच,
स॒त्येन॑ वा॒युरावा॑ति स॒त्ये-ना॑दि॒त्यो रो॑चते दि॒वि स॒त्यं-वाँ॒चः प्र॑ति॒ष्ठा स॒त्ये स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठित॒-न्तस्मा᳚-थ्स॒त्य-म्प॑र॒मं-वँद॑न्ति॒,
तप॑सा दे॒वा दे॒वता॒-मग्र॑ आय॒-न्तप॒सर्ष॑य॒-स्सुव॒रन्व॑-विन्द॒-न्तप॑सा स॒पत्ना॒-न्प्रणु॑दा॒-मारा॑ती॒ स्तप॑सि स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठित॒-न्तस्मा॒-त्तपः॑ पर॒मं-वँद॑न्ति॒,
दमे॑न दा॒न्ताः कि॒ल्बिष॑-मवधू॒न्वन्ति॒ दमे॑न ब्रह्मचा॒रिण॒-स्सुव॑रगच्छ॒-न्दमो॑ भू॒ताना᳚-न्दुरा॒धर्ष॒-न्दमे॑ स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठित॒-न्तस्मा॒-द्दमः॑ पर॒मं-वँद॑न्ति॒,
शमे॑न शा॒न्ता-श्शि॒व-मा॒चर॑न्ति॒ शमे॑न ना॒क-म्मु॒नयो॒-ऽन्ववि॑न्द॒न् छमो॑ भू॒ताना᳚-न्दुरा॒धर्ष॒-ञ्छमे॑ स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठित॒-न्तस्मा॒च्छमः॑ पर॒मं-वँद॑न्ति,
दा॒नं-यँ॒ज्ञानां॒-वँरू॑थ॒-न्दक्षि॑णा लो॒के दा॒तारग्ं॑ सर्व भू॒तान्यु॑पजी॒वन्ति॑ दा॒नेनारा॑ती॒-रपा॑नुदन्त दा॒नेन॑ द्विष॒न्तो मि॒त्रा भ॑वन्ति दा॒ने स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठित॒-न्तस्मा᳚-द्दा॒न-म्प॑र॒मं-वँद॑न्ति,
ध॒र्मो विश्व॑स्य॒ जग॑तः प्रति॒ष्ठा लो॒के ध॒र्मिष्ठ॑-म्प्र॒जा उ॑पस॒र्पन्ति॑ ध॒र्मेण॑ पा॒प-म॑प॒नुद॑ति ध॒र्मे स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठित॒-न्तस्मा᳚-द्ध॒र्म-म्प॑र॒मं-वँद॑न्ति,
प्र॒जन॑नं॒-वैँ प्र॑ति॒ष्ठा लो॒के सा॒धु प्र॒जाया᳚ स्त॒न्तुन्-त॑न्वा॒नः पि॑तृ॒णा म॑नृ॒णो भव॑ति॒ तदे॑व त॒स्या अनृ॑ण॒-न्तस्मा᳚-त्प्र॒जन॑न-म्पर॒मं-वँद॑न्त्य॒,
ग्नयो॒ वै त्रयी॑ वि॒द्या दे॑व॒यानः॒ पन्था॑ गार्हप॒त्य ऋक्-पृ॑थि॒वी र॑थन्त॒र-म॑न्वाहा-र्य॒पच॑नं॒-यँजु॑र॒न्तरि॑क्षं-वाँमदे॒व्य मा॑हव॒नीय॒-स्साम॑सुव॒र्गो लो॒को बृ॒हत्-तस्मा॑-द॒ग्नी-न्प॑र॒मं-वँद॑न्त्य,
ग्निहो॒त्रग्ं सा॑य-म्प्रा॒त-र्गृ॒हाणां॒-निष्कृ॑ति॒-स्स्वि॑ष्टग्ं सुहु॒तं-यँ॑ज्ञक्रतू॒ना-म्प्राय॑णग्ं सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ ज्योति॒-स्तस्मा॑-दग्निहो॒त्र-म्प॑र॒मं-वँद॑न्ति,
य॒ज्ञ इति॑ य॒ज्ञेन॒ हि दे॒वा दिव॑-ङ्ग॒ता य॒ज्ञेनासु॑रा॒-नपा॑नुदन्त य॒ज्ञेन॑ द्विष॒न्तो मि॒त्रा भ॑वन्ति य॒ज्ञे स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठित॒-न्तस्मा᳚-द्य॒ज्ञ-म्प॑र॒मं-वँद॑न्ति,
मान॒सं-वैँ प्रा॑जाप॒त्य-म्प॒वित्र॑-म्मान॒सेन॒ मन॑सा सा॒धु प॑श्यति मान॒सा ऋष॑यः प्र॒जा अ॑सृजन्त मान॒से स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठित॒-न्तस्मा᳚-न्मान॒स-म्प॑र॒मं-वँद॑न्ति,
न्या॒स इ॒त्याहु॑-र्मनी॒षिणो᳚ ब्र॒ह्माण॑-म्ब्र॒ह्मा विश्वः॑ कत॒म-स्स्व॑य॒भुंः प्र॒जाप॑ति-स्संवँथ्सर॒ इति॑, संवँथ्स॒रो॑ ऽसावा॑दि॒त्यो य ए॒ष आ॑दि॒त्ये पुरु॑ष॒-स्स प॑रमे॒ष्ठी ब्रह्मा॒त्मा,
याभि॑रादि॒त्य-स्तप॑ति र॒श्मिभि॒स्ताभिः॑ प॒र्जन्यो॑ वर्षति प॒र्जन्ये॑-नौषधि-वनस्प॒तयः॒ प्रजा॑यन्त ओषधि-वनस्प॒तिभि॒-रन्न॑-म्भव॒त्यन्ने॑न प्रा॒णाः प्रा॒णै-र्बल॒-म्बले॑न॒ तप॒-स्तप॑सा श्र॒द्धा श्र॒द्धया॑ मे॒धा मे॒धया॑ मनी॒षा म॑नी॒षया॒ मनो॒ मन॑सा॒ शान्ति॒-श्शान्त्या॑ चि॒त्त-ञ्चि॒त्तेन॒ स्मृति॒ग्ग्॒ स्मृत्या॒ स्मार॒ग्ग्॒ स्मारे॑ण वि॒ज्ञानं॑-विँ॒ज्ञाने॑-ना॒त्मानं॑-वेँदयति॒ तस्मा॑द॒न्न-न्दद॒न्-थ्सर्वा᳚ण्ये॒तानि॑ ददा॒-त्यन्ना᳚-त्प्रा॒णा भ॑वन्ति,
भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णै-र्मनो॒ मन॑सश्च वि॒ज्ञानं॑-विँ॒ज्ञाना॑-दान॒न्दो ब्र॑ह्म यो॒नि-स्स वा ए॒ष पुरु॑षः पञ्च॒धा प॑ञ्चा॒त्मा येन॒ सर्व॑मि॒द-म्प्रोत॑-म्पृथि॒वी चा॒न्तरि॑क्ष-ञ्च॒ द्यौश्च॒ दिश॑श्चावान्तरदि॒शाश्च॒ स वै सर्व॑मि॒द-ञ्जग॒थ्स स॒भूतग्ं॑ स भ॒व्य-ञ्जि॑ज्ञास क्लृ॒प्त ऋ॑त॒जा रयि॑ष्ठा,
श्र॒द्धा स॒त्यो मह॑स्वा-न्त॒पसो॒ परि॑ष्ठा॒द् (वरि॑ष्ठा॒द्) ज्ञात्वा॑ तमे॒व-म्मन॑सा हृ॒दा च॒ भूयो॑ न मृ॒त्यु-मुप॑याहि वि॒द्वा-न्तस्मा᳚-न्न्या॒स-मे॒षा-न्तप॑सा-मतिरिक्त॒माहु॑-र्वसुर॒ण्वो॑ वि॒भूर॑सि प्रा॒णे त्वमसि॑ सन्धा॒ता
ब्रह्म॑-न्त्वमसि॑ विश्व॒धृत्ते॑-जो॒दास् त्वम॑स्य॒ग्नि-र॑सि वर्चो॒दा-स्त्वम॑सि॒ सूर्य॑स्य द्युम्नो॒दा स्त्वम॑सि च॒न्द्रम॑स उपया॒मगृ॑हीतो-ऽसि ब्र॒ह्मणे᳚ त्वा॒ महस॒,
ओमित्या॒त्मानं॑-युँञ्जीतै॒तद्वै म॑होप॒निष॑द-न्दे॒वाना॒-ङ्गुह्यं॒-यँ ए॒वं-वेँद॑ ब्र॒ह्मणो॑ महि॒मान॑-माप्नोति॒ तस्मा᳚-द्ब्र॒ह्मणो॑ महि॒मान॑-मित्युप॒निषत् ॥ 79.20 (तै. अर. 6.79.1)
ज्ञानयज्ञः (4.55)
तस्यै॒वं-विँ॒दुषो॑ य॒ज्ञस्या॒त्मा यज॑मानः-श्र॒ध्दापत्नी॒ शरी॑र-मि॒द्ध्ममुरो॒ वेदि॒-र्लोमा॑नि
ब॒र॒ःइ-र्वे॒दः-शिखा॒ हृद॑यं॒-यूँपः॒ काम॒ आज्य॑-म्म॒न्युः प॒शु-स्तपो॒-ऽग्नि-र्दमः॑ शमयि॒ता दक्षि॑णा॒-वाघोता᳚ प्रा॒ण उ॑द्ग॒ता
चक्षु॑रध्व॒र्यु-र्मनो॒ ब्रह्मा॒ श्रोत्र॑म॒ग्नी-ध्याव॒ध्द्रिय॑ते॒
सा दी॒क्षा यदश्र्ना॑ति॒ तध्दवि॒-र्यत्पिब॑ति॒ तद॑स्य सोमपा॒नं-यँद्रम॑ते॒
तदु॑प॒सदो॒ य-थ्स॒ञ्चर॑-त्युप॒विश॑-त्यु॒त्तिष्ठ॑ते च॒ सप्र॑व॒र्ग्यो॑
यन्मुख॒-न्तदा॑हव॒नीयो॒ या व्याहृ॑ति-राहु॒ति-र्यद॑स्य वि॒ज्ञान॒-न्तज्जु॒होति॒ यथ्सा॒य-म्प्रा॒तर॑त्ति॒ तथ्स॒मिधं॒-यँत्प्रा॒त-र्म॒द्ध्यन्दि॑नग्ं सा॒य-ञ्च॒ तानि॒ सव॑नानि॒ ये
अ॑होरा॒त्रे ते द॑र्शपूर्णमा॒सौ ये᳚-ऽर्धमा॒साश्च॒ मासा᳚श्च॒ ते चा॑तुर्मा॒स्यानि॒ य ऋ॒तव॒स्ते प॑शुब॒न्धा ये सं॑वँथ्स॒राश्च॑ परिवथ्स॒राश्च॒ ते-ऽह॑र्ग॒णा-स्स॑र्व वेद॒सं-वाँ
ए॒त-थ्स॒त्रं-यँन्मर॑ण॒-न्तद॑व॒भृथ॑ ए॒तद्वै ज॑रामर्य-मग्निहो॒त्रग्ं स॒त्रं-यँ ए॒वं-विँ॒द्वा-नु॑द॒गय॑ने प्र॒मीय॑ते
दे॒वाना॑मे॒व म॑हि॒मान॑-ङ्ग॒त्वा-ऽऽदि॒त्यस्य॒ सायु॑ज्य-ङ्गच्छ॒त्यथ॒ यो द॑क्षि॒णे प्र॒मीय॑ते
पितृ॒णा-मे॒व म॑हि॒मान॑-ङ्ग॒त्वा च॒न्द्रम॑स॒-स्सायु॑ज्यग्ं सलो॒कता॑-माप्नोत्ये॒तौ वै सू᳚र्या चन्द्र॒मसौ᳚-र्महि॒मानौ᳚ ब्राह्म॒णो
वि॒द्वा-न॒भिज॑यति॒ तस्मा᳚-द्ब्र॒ह्मणो॑ महि॒मान॑माप्नोति॒ तस्मा᳚-द्ब्र॒ह्मणो॑ महि॒मान॑-मित्युप॒निषत् ॥ 80.1 (तै. अर. 6.80.1)
स॒ह ना॑ ववतु । स॒ह नौ॑ भुनक्तु । स॒ह वी॒र्य॑-ङ्करवावहै । ते॒ज॒स्विना॒ वधी॑तमस्तु॒ मा वि॑द्विषा॒वहै᳚ ॥
॥ ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥
हरिः॒ ओम् ।
इति महानारायणोपनिष-थ्समाप्ता
(अम्भ॒स्यैक॑पञ्चा॒शच्छ॒तं - जा॒तवे॑दसे॒ चतु॑र्दश॒ - भूरन्नं॒ - भूर॒ग्नये॒ - भूर॒ग्नये॒ चैक॑मेकं - पाहि - पा॒हि च॒त्वारि॑ चत्वारि॒ - य-श्छन्द॑सा॒-न्द्वे - नमो॒ ब्रह्म॑णे - ऋ॒त-न्तपो॒ - यथा॑ वृ॒क्षस्यैक॑ मेक - म॒णोरणी॑या॒ग्॒ श्चतु॑स्त्रिग्ंशथ् - सहस्र॒शी॑ष॒ग्ं॒ षट्वि॑ग्ंशति - रादि॒त्यो वा ए॒ष - आ॑दि॒त्यो वै तेज॒ एक॑मेकं॒ - निध॑नपतये॒ त्रयो॑विग्ंशतिः - स॒द्योजा॒त-न्त्रीणि॑ - वामदे॒वायैक॑ - म॒घोरे᳚भ्य॒ - स्तत्पुरु॑षाय॒ द्वे द्वे॒ - ईशानो - नमो हिरण्यबाहव॒ एक॑मेक - मृ॒तग्ं स॒त्य-न्द्वे - सर्वो॒ वै च॒त्वारि॒ - कद्रु॒द्राय॒ त्रीणि॒ - यस्य॒ वै कङ्क॑ती - कृणु॒ष्व पाजो - ऽदि॑ति॒ - रापो॒ वा इ॒दग्ं सर्व॒ मेक॑मेक॒ - मापः॑ पुनन्तु च॒त्वा - र्यग्निश्च - सूर्यश्च नव॑ - न॒वोमिति॑ च॒त्वा - र्याया॑तु॒ पचौ - जो॑-ऽसि॒ दशो॒ - त्तमे॑ च॒त्वारि॒ - घृणि॒स्त्रीणि॒ - ब्रह्म॑मेतु॒ मां-याँस्ते᳚ ब्रह्मह॒त्या-न्द्वाद॑श॒ - ब्रह्म॑ मे॒धया॒-ऽद्या न॑ इ॒म-म्भ्रू॑षह॒त्यां - ब्रह्म॑ मे॒धवा᳚ ब्र॒ह्मा दे॒वाना॑मि॒दं-वीँ॑रह॒त्यामेका॒न्न वि॑ग्ंशति॒ रेका॒न्नवि॑ग्ंशति--र् मे॒धा दे॒वी - मे॒धा-म्म॒ इन्द्र॑श्च॒त्वारि॑ चत्वा॒र्या - मा᳚-म्मे॒धा द्वे - मयि॑ मे॒धा मेक॒- मपै॑तु॒ - परं॒ - ँवात॑-म्प्रा॒ण - म॑मुत्र॒भूया॒-द्- द्धरि॒ग्ं॒ - शल्कै॑र॒ग्निं - मा छि॑दो मृत्यो॒ - मा नो॑ म॒हान्तं॒ - मान॑स्तो॒के - प्रजा॑पते - स्वस्ति॒दा - त्र्य॑म्बकं॒ - ँये ते॑ स॒हस्र॒-न्द्वे द्वे - मृ॒त्यवे॒ स्वाहैकं॑ - दे॒वकृ॑त॒स्यैका॑दश॒ - यद्वो॑ देवाः॒ - कामो-ऽकार्षी॒न् - मन्युरकार्षी॒-द्द्वे द्वे॒ - तिलाञ्जुहोमि गाव-श्श्रिय-म्प्र॑जाः पञ्च॒ - तिलाः कृण्षाश्चोर॑स्य॒ श्रीः प्रज्ञातु जातवे॑द-स्स॒प्त - प्राण वा-क्त्वक् छिर उत्तिष्ठ पुरुष॑ पञ्च॒ - पृथिवी शब्द मनो वाग् व्यक्ता-ऽऽत्मा-ऽन्तरात्मा परमात्मा मे᳚ क्षु॒धे-ऽन्नमय॒ पञ्च॑दशा॒ - ग्नये॒ स्वाहैक॑चत्वारि॒ग्ं॒श - र्दो᳚ न्तद्ब्र॒ह्म नव॑ - श्र॒द्धाया᳚-म्प्रा॒णे निविष्ट॒ श्चतु॑र्विग्ंशतिः - श्र॒द्धाया॒-न्दशा - ङ्गुष्ठ मात्रः पुरुषो द्वे - वाम्म॑ आ॒सन्न॒ष्टौ - वयः॑ सुप॒र्षाः - प्राणाना-ङ्ग्रन्थिरसि द्वे द्वे - नमो रुद्रायैकं॒ - त्वम॑ग्ने॒ द्युभिर्॒ द्वे - शि॒वेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व - स॒त्यं - प्रा॑जाप॒त्य - स्तस्यै॒व मेक॑ मेक॒ मशतिः)
taittirīya araṇyaka - caturthaḥ praśnaḥ
oṃ sa॒ha nā̭ vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu |
sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒ vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
ambhasyapāre (4.1)
ambha̭sya pā॒re bhuva̭nasya॒ maddhye॒ nāka̭sya pṛ॒ṣṭhe ma̭ha॒to mahī̭yān |
śu॒kreṇa॒ jyotīgṃ̭ṣi samanu॒pravi̭ṣṭaḥ pra॒jāpa̭tiścarati॒ garbhḙ a॒ntaḥ |
yasmi̭nni॒dagṃ sañca॒ vicaiti॒ sarvaṃ॒-ya~smi̭-nde॒vā adhi॒ viśvḙ niṣe॒duḥ |
tade॒va bhū॒ta-ntadu॒ bhavya̭mā i॒da-ntada॒kṣarḙ para॒me vyo̭mann |
yenā̭ vṛ॒ta-ṅkhañca॒ diva̭-mma॒hīñca॒ yenā̭di॒tya-stapa̭ti॒ teja̭sā॒ bhrāja̭sā ca |
yama॒nta-ssa̭mu॒dre ka॒vayo॒ vaya̭nti॒ yada॒kṣarḙ para॒me pra॒jāḥ |
yataḥ̭ prasū॒tā ja॒gataḥ̭ prasūtī॒ toyḙna jī॒vān vyaca̭sarja॒ (vyasa̭sarja॒) bhūmyā᳚m |
yadoṣa̭dhībhiḥ pu॒ruṣā᳚-npa॒śūgśca॒ vivḙśa bhū॒tāni̭ carāca॒rāṇi̭ |
ataḥ̭ para॒-nnānya॒-daṇī̭yasahi॒ parā᳚-tparaṃ॒-ya~-nmaha̭to ma॒hānta᳚m |
yadḙka-ma॒vyakta॒-mana̭ntarūpaṃ॒-vi~śva̭-mpurā॒ṇa-ntama̭saḥ॒ para̭stāt || 1.5 (tai. ara. 6.1.1)
tade॒varta-ntadṷ sa॒tyamā̭hu॒-stade॒va brahma̭ para॒ma-ṅka̭vī॒nām |
i॒ṣṭā॒pū॒rta-mba̭hu॒dhā jā॒ta-ñjāya̭mānaṃ-vi~॒śva-mbi̭bharti॒ bhuva̭nasya॒ nābhiḥ̭ |
tade॒vāgni-stadvā॒yu-stathsūrya॒stadṷ ca॒ndramāḥ᳚ |
tade॒va śu॒krama॒mṛta॒-ntadbrahma॒ tadāpa॒-ssa pra॒jāpa̭tiḥ |
sarvḙ nime॒ṣā ja॒jñirḙ vi॒dyutaḥ॒ purṷṣā॒dadhi̭ |
ka॒lā mṷhū॒rtāḥ kāṣṭhā᳚ścāho-rā॒trāśca̭ sarva॒śaḥ |
a॒rdha॒mā॒sā māsā̭ ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒raśca̭ kalpantām |
sa āpaḥ̭ pradu॒ghe u॒bhe i॒me a॒ntari̭kṣa॒-matho॒ suvaḥ̭ |
naina̭-mū॒rdhva-nna ti॒rya-ñca॒ na maddhye॒ pari̭jagrabhat |
na tasyḙśe॒ kaśca॒na tasya̭ nāma ma॒hadyaśaḥ̭ || 1.10 (tai. ara. 6.1.2)
na sa॒dṛṃśḙ tiṣṭhati॒ rūpa̭masya॒ na cakṣṷṣā paśyati॒ kaśca॒naina᳚m |
hṛ॒dā ma̭nī॒ṣā mana̭sā॒-'bhi klṛ̭pto॒ ya ḙnaṃ-vi~॒du-ramṛ̭tā॒ste bha̭vanti |
a॒dbhya-ssambhṷ̄to hiraṇyaga॒rbha itya॒ṣṭau |
e॒ṣa hi de॒vaḥ pra॒diśo-'nu॒ sarvāḥ॒ pūrvo̭ hi jā॒ta-ssa u॒ garbhḙ a॒ntaḥ |
sa vi॒jāya̭māna-ssajani॒ṣyamā̭ṇaḥ pra॒tyaṃ-mukhā᳚ stiṣṭhati vi॒śvato̭mukhaḥ |
vi॒śvata̭śca-kṣuru॒ta vi॒śvato̭ mukho vi॒śvato̭ hasta u॒ta vi॒śvata̭spāt |
sa-mbā॒hubhyā॒-nnama̭ti॒ sa-mpata̭trai॒-rdyāvā̭ pṛthi॒vī ja॒naya̭-nde॒va ekaḥ̭ |
ve॒nasta-tpaśya॒n. viśvā॒ bhuva̭nāni vi॒dvān. yatra॒ viśva॒-mbhava॒tyeka̭-nīlam |
yasmi̭nni॒dagṃ sañca॒ vicaika॒gṃ॒ sa otaḥ॒ prota̭śca vi॒bhuḥ pra॒jāsṷ |
pratadvo̭ce a॒mṛta॒nnu vi॒dvā-nga̭ndha॒rvo nāma॒ nihi̭ta॒-ṅguhā̭su || 1.15 (tai. ara. 6.1.3)
trīṇi̭ pa॒dā nihi̭tā॒ guhā̭su॒ yastadveda̭ savi॒tuḥ pi॒tā-'sa̭t |
sa no॒ bandhṷ-rjani॒tā sa vi̭dhā॒tā dhāmā̭ni॒ veda॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ |
yatra̭ de॒vā a॒mṛta̭māna-śā॒nāstṛ॒tīye॒ dhāmā᳚nya॒-bhyaira̭yanta |
pari॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ya̭nti sa॒dyaḥ pari̭ lo॒kā-npari॒ diśaḥ॒ pari॒ suvaḥ̭ |
ṛ॒tasya॒ tantuṃ̭-vi~tataṃ-vi~॒cṛtya॒ tada̭paśya॒-ttada̭bhava-tpra॒jāsṷ |
pa॒rītya̭ lo॒kā-npa॒rītya̭ bhū॒tāni̭ pa॒rītya॒ sarvāḥ᳚ pra॒diśo॒ diśa̭śca |
pra॒jāpa̭tiḥ prathama॒jā ṛ॒tasyā॒tmanā॒-''tmāna̭-ma॒bhi-samba̭bhūva |
sada̭sa॒spati॒-madbhṷta-mpri॒yamindra̭sya॒ kāmya᳚m |
sani̭-mme॒dhā ma̭yāsiṣam |
uddī᳚pyasva jātavedo 'pa॒ghnannir-ṛ̭ti॒-mmama̭ || 1.19 (tai. ara. 6.1.4)
pa॒śūgśca॒ mahya॒māva̭ha॒ jīva̭nañca॒ diśo̭ diśa |
māno̭ higṃsī jjātavedo॒ gāmaśva॒-mpurṷṣa॒-ñjaga̭t |
abi̭bhra॒dagna॒ āga̭hi śri॒yā mā॒ pari̭pātaya || 1.21 (tai. ara. 6.1.5)
gāyatrī mantrāḥ (4.2)
purṷṣasya vidma sahasrā॒kṣasya̭ mahāde॒vasya̭ dhīmahi | tanno̭ rudraḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ mahāde॒vāya̭ dhīmahi | tanno̭ rudraḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ vakratu॒ṇḍāya̭ dhīmahi | tanno̭ dantiḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ cakratu॒ṇḍāya̭ dhīmahi | tanno̭ nandiḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ mahāse॒nāya̭ dhīmahi | tannaḥ̭ ṣaṇmukhaḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ suvarṇapa॒kṣāya̭ dhīmahi | tanno̭ garuḍaḥ praco॒dayā᳚t ||
ve॒dā॒tma॒nāya̭ vi॒dmahḙ hiraṇyaga॒rbhāya̭ dhīmahi | tanno᳚ brahma praco॒dayā᳚t ||
nā॒rā॒ya॒ṇāya̭ vi॒dmahḙ vāsude॒vāya̭ dhīmahi | tanno̭ viṣṇuḥ praco॒dayā᳚t ||
va॒jra॒na॒khāya̭ vi॒dmahḙ tīkṣṇa-da॒gg॒ṣṭrāya̭ dhīmahi | tanno̭ nārasigṃhaḥ praco॒dayā᳚t ||
bhā॒ska॒rāya̭ vi॒dmahḙ mahaddyutika॒rāya̭ dhīmahi | tanno̭ ādityaḥ praco॒dayā᳚t ||
vai॒śvā॒na॒rāya̭ vi॒dmahḙ lālī॒lāya̭ dhīmahi | tanno̭ agniḥ praco॒dayā᳚t ||
kā॒tyā॒ya॒nāya̭ vi॒dmahḙ kanyaku॒māri̭ dhīmahi | tanno̭ durgiḥ praco॒dayā᳚t || 1.33 (tai. ara. 6.1.5-7)
dūrvā sūktaṃ (4.3)
sa॒ha॒sra॒para̭mā de॒vī॒ śa॒tamṷ̄lā śa॒tāṅkṷrā |
sarvagṃ̭ haratṷ me pā॒pa॒-ndū॒rvā duḥ̭svapna॒ nāśa̭nī |
kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha̭ntī॒ parṷṣaḥ paruṣaḥ॒ pari̭ |
e॒vā no̭ dūrve॒ prata̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena̭ ca |
yā śa॒tena̭ prata॒noṣi̭ sa॒hasrḙṇa vi॒roha̭si |
tasyā᳚ste devīṣṭake vi॒dhema̭ ha॒viṣā̭ va॒yam |
aśva̭krā॒nte ra̭thakrā॒nte॒ vi॒ṣṇukrā᳚nte va॒sundha̭rā |
śirasā̭ dhāra̭yiṣyā॒mi॒ ra॒kṣa॒sva mā᳚-mpade॒ pade || 1.37 (tai. ara. 6.1.8)
mṛttikā sūktam (4.4)
bhūmi-rdhenu-rdharaṇī lo̭kadhā॒riṇī |
u॒dhṛtā̭-'si va̭rāhe॒ṇa॒ kṛ॒ṣṇe॒na śa̭ta bā॒hunā |
mṛ॒ttikḙ hana̭ me pā॒paṃ॒-ya~॒nma॒yā dṷṣkṛta॒-ṅkṛtam |
mṛ॒ttike᳚ brahma̭dattā॒-'si॒ kā॒śyapḙnābhi॒mantri̭tā |
mṛ॒ttikḙ dehi̭ me pu॒ṣṭi॒-ntva॒yi sa̭rva-mpra॒tiṣṭhi̭tam || 1.39
mṛ॒ttike᳚ pratiṣṭhi̭te sa॒rva॒-nta॒nme ni̭rṇuda॒ mṛtti̭ke |
tayā̭ ha॒tena̭ pāpe॒na॒ ga॒cchā॒mi pa̭ramā॒-ṅgatim || 1.40 (tai. ara. 6.1.9)
śatrujaya mantrāḥ (4.5)
yata̭ indra॒ bhayā̭mahe॒ tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi |
magha̭van cha॒gdhi tava॒ tanna̭ ū॒taye॒ vidviṣo॒ vimṛdho̭ jahi |
sva॒sti॒dā vi॒śaspati̭-rvṛtra॒hā vimṛdho̭ va॒śī |
vṛṣendraḥ̭ pu॒ra ḙtu na-ssvasti॒dā a̭bhayaṅka॒raḥ |
sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vā-ssva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ |
sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemi-ssva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu |
āpā᳚nta-manyustṛ॒pala̭prabharmā॒ dhuni॒-śśimī̭vāṃ॒-charṷmāgṃ ṛjī॒ṣī |
somo॒ viśvā᳚nyata॒sā vanā̭ni॒ nārvāgindra̭-mprati॒mānā̭ni debhuḥ || 1.44
brahma̭ jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā॒-dvisī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ |
sa bu॒dhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhā-ssa॒taśca॒ yoni॒-masa̭taśca॒ vivaḥ̭ |
syo॒nā pṛ̭thivi॒ bhavā̭ nṛkṣa॒rā ni॒veśa̭nī | yacchā̭ na॒-śśarma̭ sa॒prathāḥ᳚ |
ga॒ndha॒dvā॒rā-ndṷrādha॒rṣā॒-nni॒tyapṷṣṭā-ṅkarī॒ṣiṇī᳚m |
ī॒śvarīgṃ̭ sarva̭bhūtā॒nā॒-ntāmi॒hopa̭hvaye॒ śriyam |
śrī᳚rme bha॒jatu | alakṣmī᳚rme na॒śyatu |
viṣṇṷmukhā॒ vai de॒vā-śchando̭-bhiri॒māṃllo~॒kā-na̭napaja॒yya-ma॒bhya̭jayann |
ma॒hāgṃ indro॒ vajra̭bāhu-ṣṣoḍa॒śī śarma̭ yacchatu || 1.48 (tai. ara. 6.1.10)
sva॒sti no̭ ma॒ghavā̭ karotu॒ hantṷ pā॒pmānaṃ॒-yo~᳚-'smā-ndveṣṭi̭ |
so॒māna॒gg॒ svara̭ṇa-ṅkṛṇu॒hi bra̭hmaṇaspate |
ka॒kṣīva̭ntaṃ॒-ya~ aṷśi॒jam |
śarī̭raṃ-ya~jñaśama॒la-ṅkusī̭da॒-ntasmi᳚-nthsīdatu॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi̭ |
cara̭ṇa-mpa॒vitraṃ॒-vi~ta̭ta-mpurā॒ṇaṃ-ye~na̭ pū॒ta-stara̭ti duṣkṛ॒tāni̭ |
tena̭ pa॒vitrḙṇa śu॒ddhena̭ pū॒tā ati̭ pā॒pmāna॒-marā̭ti-ntarema |
sa॒joṣā̭ indra॒ saga̭ṇo ma॒rudbhi॒-ssoma̭-mpiba vṛtrahañchūra vi॒dvān |
ja॒hi śatrū॒gṃ॒ rapa॒ mṛdho̭ nuda॒svāthābha̭ya-ṅkṛṇuhi vi॒śvato̭ naḥ |
su॒mi॒trā na॒ āpa॒ oṣa̭dhaya-ssantu durmi॒trāstasmai̭ bhūyāsu॒-ryā᳚-'smā-ndveṣṭi॒ yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmaḥ | 1.53 (tai. ara. 6.1.11)
āpo॒ hiṣṭhā ma̭yo॒ bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana |
ma॒heraṇā̭ya॒ cakṣa̭se |
yo vaḥ̭ śi॒vata̭mo॒ rasa॒-stasya̭ bhājayate॒ ha naḥ̭ |
u॒śa॒tī-ri̭va mā॒taraḥ̭ |
tasmā॒ ara̭ṅgamāmavo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha |
āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ || 1.54 (tai. ara. 6.1.12)
aghamarṣaṇa sūktam (4.6)
hira̭ṇyaśṛṅgaṃ॒-va~rṷṇa॒-mprapa̭dye tī॒rtha-mmḙ dehi॒ yāci̭taḥ |
ya॒nmayā̭ bhu॒kta-ma॒sādhṷ̄nā-mpā॒pebhya̭śca pra॒tigra̭haḥ |
yanme॒ mana̭sā vā॒cā॒ ka॒rma॒ṇā vā dṷṣkṛta॒-ṅkṛtam |
tanna॒ indro॒ varṷṇo॒ bṛha॒spatiḥ̭ savi॒tā ca̭ punantu॒ punaḥ̭ punaḥ |
namo॒-'gnaye᳚-'phsu॒mate॒ nama॒ indrā̭ya॒ namo॒ varṷṇāya॒ namo vāruṇyai̭ namo॒-'dbhyaḥ || 1.57
yada॒pā-ṅkrū॒raṃ-ya~da̭me॒ddhyaṃ-ya~da̭śā॒nta-ntadapa̭gacchatāt |
a॒tyā॒śa॒nā-da̭tīpā॒nā॒-dya॒cca u॒grā-tpra̭ti॒grahā᳚t |
tanno॒ varṷṇo rā॒jā॒ pā॒ṇinā᳚ hyava॒marśa̭tu |
so̭-'hama̭pā॒po vi॒rajo॒ nirmu॒kto mṷktaki॒lbiṣaḥ |
nāka̭sya pṛ॒ṣṭhamārṷhya॒ gacche॒-dbrahma̭salo॒katām |
yaścā॒̭phsu varṷṇa॒-ssa pu॒nātva̭ghamarṣa॒ṇaḥ |
i॒ma-mmḙ gaṅge yamune sarasvati॒ śutṷdri॒ stomagṃ̭ sacatā॒ paru॒ṣṇiyā |
a॒si॒kni॒yā ma̭rudvṛdhe vi॒tasta॒yā-''rjī̭kīye śṛṇu॒hyā su॒ṣoma̭yā |
ṛ॒tañca̭ sa॒tyañcā॒-bhī᳚ddhā॒ ttapa॒so-'ddhya̭jāyata |
tato॒ rātri̭-rajāyata॒ tataḥ̭ samu॒dro a̭rṇa॒vaḥ || 1.63 (tai. ara. 6.1.13)
sa॒mu॒drā-da̭rṇa॒vā-dadhi̭ saṃva~thsa॒ro a̭jāyata |
a॒ho॒rā॒trāṇi̭ vi॒dadha॒-d(mi॒dadha॒d) viśva̭sya miṣa॒to va॒śī |
ū॒ryā॒ca॒ndra॒masaṷ dhā॒tā ya̭thā pū॒rva ma̭kalpayat |
diva̭ñca pṛthi॒vī-ñcā॒ntari̭kṣa॒ matho॒ suvaḥ̭ |
ya-tpṛ̭thi॒vyāgṃ raja̭ssva॒ māntari̭kṣe vi॒roda̭sī |
i॒māg stadā॒po va̭ruṇaḥ pu॒nātva̭ghamarṣa॒ṇaḥ |
pu॒nantu॒ vasa̭vaḥ pu॒nātu॒ varṷṇaḥ pu॒nātva̭ghamarṣa॒ṇaḥ |
e॒ṣa bhū॒tasya̭ ma॒ddhye bhuva̭nasya go॒ptā |
e॒ṣa pu॒ṇyakṛ̭tāṃ-lo~॒kā॒ne॒ṣa mṛ॒tyor-hi̭ra॒ṇmaya᳚m |
dyāvā̭pṛthi॒vyor-hi̭ra॒ṇmaya॒gṃ॒ saggśri̭ta॒gṃ॒ suvaḥ̭ | 1.66 (tai. ara. 6.1.14)
sa na॒-ssuva॒-ssagṃ śi̭śādhi |
ārdra॒-ñjvala̭ti॒ jyoti̭-ra॒hama̭smi |
jyoti॒-rjvala̭ti॒ brahmā॒hama̭smi |
yo̭-'hama̭smi॒ brahmā॒hama̭smi |
a॒hama̭smi॒ brahmā॒hama̭smi |
a॒hame॒vāha-mmā-ñjṷhomi॒ svāhā᳚ |
a॒kā॒rya॒-kā॒rya̭va kī॒rṇī ste॒no bhrṷ̄ṇa॒hā gṷruta॒lpagaḥ |
varṷṇo॒-'pāma̭ghamarṣa॒ṇa-stasmā᳚-tpā॒pā-tpramṷcyate |
ra॒jobhūmi̭stva॒māgṃ roda̭yasva॒ prava̭danti॒ dhīrāḥ᳚ |
ākrā᳚n-thsamu॒draḥ pra̭tha॒me vidha̭rma-ñja॒naya̭-npra॒jā bhuva̭nasya॒ rājā᳚ |
vṛṣā̭ pa॒vitre॒ adhi॒sāno॒ avyḙ bṛ॒ha-thsomo̭ vāvṛdhe suvā॒na induḥ̭ || 1.70
(pura̭stā॒--dyaśo॒ - guhā̭su॒ - mama̭ - cakratu॒ṇḍāya̭ dhīmahi - tīkṣada॒gg॒ṣṭhrāya̭ dhīmahi॒ - pari̭ - pra॒tiṣṭhi̭taṃ - debhu--r yacchatu - dadhātanā॒- dbhyo᳚ - 'rṇa॒vaḥ - suvo॒ - rājaika̭-ñca) (ā1)
durgā sūktam (4.7)
jā॒tavḙdase sunavāma॒ soma̭-marātīya॒to nida̭hāti॒ vedaḥ̭ |
sa naḥ̭ parṣa॒dati̭ du॒rgāṇi॒ viśvā̭ nā॒veva॒ sindhṷ-nduri॒tā-'tya॒gniḥ |
tāma॒gniva̭rṇā॒-ntapa̭sā jvala॒ntīṃ-vai~̭roca॒nī-ṅka̭rmapha॒leṣu॒ juṣṭā᳚m |
du॒rgā-nde॒vīgṃ śara̭ṇama॒ha-mprapa̭dye su॒tara̭si tarase॒ namaḥ̭ |
agne॒ tva-mpā̭rayā॒ navyo̭ a॒smān-thsva॒sti-bhi॒rati̭ du॒rgāṇi॒ viśvā᳚ |
pūśca̭ pṛ॒thvī ba̭hu॒lā na̭ u॒rvī bhavā̭ to॒kāya॒ tana̭yāya॒ śaṃyo~ḥ |
viśvā̭ni no du॒rgahā̭ jātaveda॒-ssindhu॒-nna nā॒vā dṷri॒tā-'ti̭parṣi |
agnḙ atri॒va-nmana̭sā gṛṇā॒no᳚-'smāka̭-mboddhyavi॒tā ta॒nūnā᳚m |
pṛ॒ta॒nā॒jita॒gṃ॒ saha̭māna-mu॒grama॒gnigṃ hṷvema para॒mā-thsa॒dhasthā᳚t |
sa naḥ̭ parṣa॒dati̭ du॒rgāṇi॒ viśvā॒ kṣāma̭dde॒vo ati̭ duri॒tā-'tya॒gniḥ |
pra॒tnoṣi̭-ka॒mīḍyo̭ addhva॒reṣṷ sa॒nācca॒ hotā॒ navya̭śca॒ sathsi̭ |
svāñcā᳚gne ta॒nuva̭-mpi॒praya̭svā॒smabhya̭ñca॒ saubha̭ga॒māya̭jasva |
gobhi॒-rjuṣṭa̭ma॒yujo॒ niṣi̭kta॒-ntave᳚ndra viṣṇo॒-ranu॒sañca̭rema |
nāka̭sya pṛ॒ṣṭhama॒bhi saṃ॒va~sā̭no॒ vaiṣṇa̭vīṃ-lo~॒ka i॒ha mā̭dayantām || 2.7 (du॒ri॒tā-'tya॒gniśca॒tvāri̭ ca) (tai. ara. 6.2.1)
[ o-ṅkā॒tyā॒ya॒nāya̭ vi॒dmahḙ kanyaku॒māri̭ dhīmahi | tanno̭ durgiḥ praco॒dayā᳚t || ]
vyāhṛti homa mantrāḥ (4.8)
bhū-ranna̭-ma॒gnayḙ pṛthi॒vyai svāhā॒, bhuvo-'nnaṃ̭-vā~॒yave॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhā॒, suva॒ranna̭-mādi॒tyāya̭ di॒ve svāhā॒, bhūrbhuva॒ssuva॒-ranna̭-ñca॒ndrama̭se di॒gbhya-ssvāhā॒, namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-ranna॒mom || 3.1 (tai. ara. 6.3.1)
bhū-ra॒gnayḙ pṛthi॒vyai svāhā॒, bhuvo̭ vā॒yave॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhā॒ ,
suva̭rādi॒tyāya̭ di॒ve svāhā॒, bhū-rbhuva॒ssuva̭-śca॒ndrama̭se di॒gbhya-ssvāhā॒,
namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-ragna॒ om || 4.1
bhū-ra॒gnayḙ ca pṛthi॒vyai ca̭ maha॒te ca॒ svāhā॒,
bhuvo̭ vā॒yavḙ cā॒ntari̭kṣāya ca maha॒te ca॒ svāhā॒,
suva̭rādi॒tyāya̭ ca di॒ve ca̭ maha॒te ca॒ svāhā॒,
bhū-rbhuva॒ssuva̭-śca॒ndrama̭se ca॒ nakṣa̭trebhyaśca di॒gbhyaśca̭ maha॒te ca॒ svāhā॒,
namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-rmaha॒rom || 5.1 (tai. ara. 6.4.1)
jñānaprāptyarthā homamantrāḥ (4.9)
pāhi no agna ena̭se svā॒hā |
pāhi no viśvaveda̭se svā॒hā |
yajña-mpāhi vibhāva̭so svā॒hā |
sarva-mpāhi śatakra̭to svā॒hā || 6.1 (tai. ara. 6.7.1)
pā॒hi no̭ agna॒ eka̭yā |
pā॒hyṷta dvi॒tīya̭yā |
pā॒hyūrja̭-ntṛ॒tīya̭yā |
pā॒hi gī॒rbhi-śca̭ta॒sṛbhi̭-rvaso॒ svāhā᳚ || 7.1 (tai. ara. 6.6.1)
vedāvismaraṇāya japamantrāḥ (4.10)
ya-śchanda̭sā-mṛṣa॒bho vi॒śvarṷ̄pa॒-śchando᳚bhya॒-śchandāg̭syā vi॒veśa̭ |
sacāgṃ śikyaḥ puro vāco̭pani॒ṣa-dindro᳚ jye॒ṣṭha i̭ndri॒yāya॒ ṛṣi̭bhyo॒ namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-śchanda॒ om || 8.1 (tai. ara. 6.8.1)
namo॒ brahma̭ṇe dhā॒raṇa̭-mme a॒stva-ni̭rākaraṇaṃ-dhā॒rayi̭tā bhūyāsa॒-ṅkarṇa̭yo-śśru॒ta-mmācyo᳚ḍhva॒-mmamā॒muṣya॒ om || 9.1 (tai. ara. 6.9.1)
tapaḥ praśaṃsā (4.11)
ṛ॒ta-ntapaḥ̭ sa॒tya-ntapaḥ̭ śru॒ta-ntapaḥ̭ śā॒nta-ntapo॒ dama॒ stapa॒-śśama॒stapo॒ dāna॒-ntapo॒ yajña॒-ntapo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-rbrahmai॒-tadupā᳚syai॒-tattapaḥ̭ || 10.1 (tai. ara. 6.10.1)
vihitācaraṇa praśaṃsā niṣiddhācaraṇa nindā ca (4.12)
yathā̭ vṛ॒kṣasya̭ sa॒puṃṣpi̭tasya dū॒rā-dga॒ndho vā᳚tye॒va-mpuṇya̭sya ka॒rmaṇo̭ dū॒rā-dga॒ndho vā̭ti॒ yathā̭-'sidhā॒rā-ṅka॒rte-'va̭hitā-mava॒krāme॒ yadyuve॒ yuve॒ havā̭ vi॒hvayi̭ṣyāmi ka॒rta-mpa̭tiṣyā॒mītye॒va-ma॒mṛtā̭-dā॒tmāna̭-ñju॒guphse᳚t || 11.1 (tai. ara. 6.11.1)
dahara vidyā (4.13)
a॒ṇo-raṇī̭yā-nmaha॒to mahī̭yā-nā॒tmā guhā̭yā॒-nnihi̭to-'sya ja॒ntoḥ |
tama̭kratu-mpaśyati vītaśo॒ko dhā॒tuḥ pra॒sādā᳚-nmahi॒māna̭mīśam |
sa॒pta prā॒ṇāḥ pra॒bhava̭nti॒ tasmā᳚-thsa॒ptārciṣaḥ̭ sa॒midhaḥ̭ sa॒pta ji॒hvāḥ |
sa॒pta i॒me lo॒kā yeṣu॒ cara̭nti prā॒ṇā gu॒hāśa̭yā॒-nnihi̭tā-ssa॒pta sa̭pta |
ataḥ̭ samu॒drā gi॒raya̭śca॒ sarve॒-'smā-thsyanda̭nte॒ sindha̭va॒-ssarva̭rūpāḥ |
ata̭śca॒ viśvā॒ oṣa̭dhayo॒ rasā᳚cca॒ yenai̭ṣa bhū॒ta-sti̭ṣṭhatyantarā॒tmā |
bra॒hmā de॒vānā᳚-mpada॒vīḥ ka̭vī॒nā-mṛṣi॒-rviprā̭ṇā-mmahi॒ṣo mṛ॒gāṇā᳚m |
śye॒no gṛdhrā̭ṇā॒g॒ svadhi̭ti॒-rvanā̭nā॒gṃ॒ somaḥ̭ pa॒vitra॒ matyḙti॒ rebhanṋ |
a॒jā mekāṃ॒-lo~hi̭ta-śukla-kṛ॒ṣṇā-mba॒hvī-mpra॒jā-ñja॒naya̭ntī॒gṃ॒ sarṷ̄pām |
a॒jo hyeko̭ ju॒ṣamā̭ṇo-'nu॒śete॒ jahā᳚tyenā-mbhu॒kta-bho̭gā॒majo᳚-'nyaḥ || 12.5 (tai. ara. 6.12.1)
ha॒gṃ॒sa-śśṷci॒ṣa-dvasṷ-rantarikṣa॒-saddhotā̭ vedi॒ṣa-dati̭thi-rduroṇa॒sat |
nṛ॒ṣa-dva̭ra॒sa-dṛ̭ta॒sa-dvyo̭ma॒sa-da॒bjā go॒jā ṛ̭ta॒jā a̭dri॒jā ṛ॒ta-mbṛ॒hat |
ghṛ॒ta-mmi̭mikṣire ghṛ॒tama̭sya॒ yoni̭-rghṛ॒te śri॒to ghṛ॒tamṷvasya॒ dhāma̭ |
a॒nu॒ṣva॒dhamāva̭ha mā॒daya̭sva॒ svāhā̭ kṛtaṃ-vṛ~ṣabha vakṣi ha॒vyam |
sa॒mu॒drā dū॒rmi-rmadhṷmā॒gṃ॒ udā̭ra-dupā॒gṃ॒śunā॒ sama̭mṛta॒tva mā̭naṭ |
ghṛ॒tasya॒ nāma॒ guhyaṃ॒-ya~dasti̭ ji॒hvā de॒vānā̭-ma॒mṛta̭sya॒ nābhiḥ̭ |
va॒ya-nnāma॒ prabra̭vāmā ghṛ॒tenā॒smin. ya॒jñe dhā̭rayāmā॒ namo̭bhiḥ |
upa̭ bra॒hmā śṛ̭ṇavaccha॒syamā̭na॒-ñcatuḥ̭ śṛṅgo 'vamī-dgau॒ra e॒tat |
ca॒tvāri॒ śṛṅgā॒ trayo̭ asya॒ pādā॒ dve śī॒ra॒.ṣe sa॒pta hastā̭so a॒sya |
tridhā̭ ba॒ddho vṛ̭ṣa॒bho ro̭ravīti ma॒ho de॒vo martyā॒gṃ॒ āvi̭veśa || 12.10 (tai. ara. 6.12.2)
tridhā̭ hi॒ta-mpa॒ṇibhi̭-rgu॒hyamā̭na॒-ṅgavi̭-de॒vāso̭ ghṛ॒tamanva̭vindann |
indra॒ eka॒gṃ॒ sūrya॒ eka̭-ñjajāna ve॒nā dekagg̭ sva॒dhayā॒ niṣṭa̭takṣuḥ |
yo de॒vānā᳚-mpratha॒ma-mpu॒rastā॒-dviśvā॒dhiyo̭ ru॒dro ma॒harṣiḥ̭ |
hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbha-mpa̭śyata॒ jāya̭māna॒gṃ॒ sano̭ de॒va-śśu॒bhayā॒ smṛtyā॒ saṃyu~̭naktu |
yasmā॒tpara॒-nnāpa̭ra॒ masti॒ kiñci॒dyasmā॒-nnāṇī̭yo॒ na jyāyo᳚-'sti॒ kaści̭t |
vṛ॒kṣa i̭va stabdho di॒vi ti̭ṣṭha॒-tyeka॒stene॒da-mpū॒rṇa-mpurṷṣeṇa॒ sarva᳚m || 12.13
(sanyāsa sūktam)
na karma̭ṇā na pra॒jayā॒ dhanḙna॒ tyāgḙnaike amṛta॒tva-mā̭na॒śuḥ |
parḙṇa॒ nāka॒-nnihi̭ta॒-ṅguhā̭yāṃ-vi~॒bhrāja̭de॒ta-dyata̭yo vi॒śanti̭ ||
ve॒dā॒nta॒ vi॒jñāna॒-suni̭ścitā॒rthā-ssanyā̭sa yo॒gādyata̭ya-śśuddha॒ sattvāḥ᳚ |
te bra̭hmalo॒ke tu॒ parā᳚ntakāle॒ parā̭mṛtā॒-tpari̭mucyanti॒ sarve᳚ |
da॒hraṃ॒-vi~॒pā॒pa-mpa॒rame᳚śma bhūtaṃ॒-ya~-tpṷṇḍarī॒ka-mpu॒rama̭ddhya sa॒gg॒stham |
ta॒trā॒pi॒ da॒hra-ṅga॒ganaṃ̭-vi~śoka॒-stasmi̭n. yada॒ntasta-dupā̭sita॒vyam ||
yo vedādau sva̭raḥ pro॒kto॒ ve॒dāntḙ ca pra॒tiṣṭhi̭taḥ |
tasya̭ pra॒kṛti̭-līna॒sya॒ yaḥ॒ paraḥ̭ sa॒ ma॒heśva̭raḥ || 12.17 (tai. ara. 6.12.3)
(ajo᳚-'nya॒ - āvi̭veśa॒ - sarvḙ ca॒tvāri̭ ca)
nārāyaṇa sūktaṃ (4.14)
sa॒ha॒sra॒śīrṣa̭-nde॒vaṃ॒-vi~॒śvākṣaṃ̭-vi~॒śva śa̭-mbhuvam |
viśva̭-nnā॒rāya̭ṇa-nde॒va॒ma॒kṣara̭-mpara॒ma-mpa॒dam |
vi॒śvataḥ॒ para̭mānni॒tyaṃ॒-vi~॒śva-nnā̭rāya॒ṇagṃ ha̭rim |
viśva̭me॒veda-mpurṷṣa॒-sta-dviśva॒mupa̭jīvati |
patiṃ॒-vi~śva̭syā॒tmeśva̭ra॒gṃ॒ śāśva̭tagṃ śi॒vama̭cyutam |
nā॒rāya॒ṇa-mma̭hājñe॒yaṃ॒-vi~॒śvātmā̭na-mpa॒rāya̭ṇam |
nā॒rāya॒ṇa pa̭ro jyo॒ti॒rā॒tmā nā̭raya॒ṇaḥ pa̭raḥ |
nā॒rāya॒ṇa pa̭ra-mbra॒hma॒ ta॒ttva-nnā̭rāya॒ṇaḥ pa̭raḥ |
nā॒rāya॒ṇa pa̭ro dhyā॒tā॒ dhyā॒na-nnā̭rāya॒ṇaḥ pa̭raḥ |
yacca̭ ki॒ñcij-ja̭ga-thsa॒rva॒-ndṛ॒śyate᳚ śrūya॒te-'pi̭ vā | 13.4 (tai. ara. 6.13.1)
anta̭-rba॒hiśca̭ ta-thsa॒rvaṃ॒-vyā~॒pya nā̭rāya॒ṇa-ssthi̭taḥ |
ana̭nta॒ mavya̭ya-ṅka॒vigṃ sa̭mu॒dre-'ntaṃ̭-vi~॒śva śa̭bhuṃva~m |
pa॒dma॒ko॒śa-pra̭tīkā॒śa॒gṃ॒ hṛ॒daya̭-ñcāpya॒dhomṷkham |
adho̭ ni॒ṣṭyā vi̭tastyā॒nte॒ nā॒bhyāmṷpari॒ tiṣṭha̭ti |
jvā॒la॒mā॒lā kṷla-mbhā॒tī॒ vi॒śvasyā̭yata॒na-mma̭hat |
santa̭tagṃ śi॒lābhi̭stu॒ lamba̭tyā kośa॒sanni̭bham |
tasyāntḙ suṣi॒ragṃ sū॒kṣma-ntasmi᳚n-thsa॒rva-mprati̭ṣṭhitam |
tasya॒ maddhyḙ ma॒hāna̭gni-rvi॒śvārci̭-rvi॒śvato̭ mukhaḥ |
so-'gra̭bhu॒g vibha̭ja-nti॒ṣṭha॒-nnāhā̭ra-maja॒raḥ ka॒viḥ |
ti॒rya॒gū॒rdhva ma̭dha-śśā॒yī॒ ra॒śmaya̭stasya॒ santa̭tā |
sa॒ntā॒paya̭ti sva-nde॒hamāpā̭datala॒ masta̭kaḥ |
tasya॒ maddhye॒ vahni̭śikhā a॒ṇīyo᳚rdhvā vya॒vasthi̭taḥ |
nī॒lato̭ yada̭ maddhya॒sthā॒-dvi॒dyullḙkheva॒ bhāsva̭rā |
nī॒vāra॒ śūka̭vatta॒nvī॒ pī॒tā bhā᳚svatya॒ṇūpa̭mā |
tasyā᳚-śśikhā॒yā ma̭ddhye pa॒ramā᳚tmā vya॒vasthi̭taḥ |
sa brahma॒ sa śiva॒-ssa hari॒-ssendra॒-sso-'kṣa̭raḥ para॒ma-ssva॒rāṭ || 13.12 (tai. ara. 6.13.2)
(api̭ vā॒ - santa̭tā॒ ṣaṭ ca̭)
āditya maṇḍale parabrahmopāsanaṃ (4.15)
ā॒di॒tyo vā e॒ṣa e॒ta-nma॒ṇḍala॒-ntapa̭ti॒ tatra॒ tā ṛca॒stadṛ॒cā ma̭ṇḍala॒gṃ॒ sa ṛ॒cāṃ-lo~॒ko-'tha॒ya e॒ṣa e॒tasmi̭-nma॒ṇḍale॒-'rci-rdī॒pyate॒ tāni॒ sāmā̭ni॒ sa sā॒mnāṃ-lo~॒ko-'tha॒ ya e॒ṣa e॒tasmi̭-nma॒ṇḍale॒-'rciṣi॒ purṷṣa॒stāni॒ yajūgṃ̭ṣi॒ sa yajṷṣā maṇḍala॒gṃ॒ sa yajṷṣāṃ-lo~॒ka-ssaiṣā tra॒yyeva̭ vi॒dyā ta̭pati॒ ya e॒ṣo᳚-'nta-rā̭di॒tye hi̭ra॒ṇmayaḥ॒ purṷṣaḥ || 14.1 (tai. ara. 6.14.1)
ādityapuruṣasya sarvātmakatva pradarśanaṃ (4.16)
ā॒di॒tyo vai teja॒ ojo॒ balaṃ॒-ya~śa॒-ścakṣu॒-śśrotra̭mā॒tmā mano̭ ma॒nyu-rmanṷ-rmṛ॒tyu-ssa॒tyo mi॒tro vā॒yurā̭kā॒śaḥ prā॒ṇo lo̭kapā॒laḥ kaḥ ki-ṅka-nta-thsa॒tyamanna̭-ma॒mṛtā̭ jī॒vo viśvaḥ̭ kata॒ma-ssva̭ya॒bhu-mbrahmai॒ tadamṛ̭ta e॒ṣa purṷṣa e॒ṣa bhū॒tānā॒-madhi̭pati॒-rbrahma̭ṇa॒-ssāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpno-tye॒tāsā̭me॒va de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sāyṷjyagṃ sā॒rṣṭitāgṃ̭ samāna lo॒katā̭-māpnoti॒ ya e॒vaṃ-ve~de᳚tyupa॒niṣat || 15.1 (tai. ara. 6.15.1)
śivopāsana mantrāḥ (4.17)
nidha̭napataye॒ namaḥ | nidha̭napatāntikāya॒ namaḥ |
ūrdhvāya॒ namaḥ | ūrdhvaliṅgāya॒ namaḥ |
hiraṇyāya॒ namaḥ | hiraṇyaliṅgāya॒ namaḥ |
suvarṇāya॒ namaḥ | suvarṇaliṅgāya॒ namaḥ |
divyāya॒ namaḥ | divyaliṅgāya॒ namaḥ | 16.1 (tai. ara. 6.16.1)
bhavāya॒ namaḥ | bhavaliṅgāya॒ namaḥ |
śarvāya॒ namaḥ | śarvaliṅgāya॒ namaḥ |
śivāya॒ namaḥ | śivaliṅgāya॒ namaḥ |
jvalāya॒ namaḥ | jvalaliṅgāya॒ namaḥ |
ātmāya॒ namaḥ | ātmaliṅgāya॒ namaḥ |
paramāya॒ namaḥ | paramaliṅgāya॒ namaḥ |
etathsomasya̭ sūrya॒sya॒ sarvaliṅgagg̭ sthāpa॒ya॒ti॒ pāṇimantra̭-mpavi॒tram || 16.1 (tai. ara. 6.16.2)
paścimavaktra pratipādaka mantraḥ (4.18)
tai. ara. 6.17.1
sa॒dyojā॒ta-mpra̭padyā॒mi॒ sa॒dyojā॒tāya॒ vai namo॒ namaḥ̭ |
bha॒ve bha̭ve॒ nāti̭bhave bhavasva॒ mām | bha॒vodbha̭vāya॒ namaḥ̭ || 17.1
uttara vaktra pratipādaka mantraḥ (4.19)
vā॒ma॒de॒vāya॒ namo᳚ jye॒ṣṭhāya॒ namaḥ̭ śre॒ṣṭhāya॒ namo̭ ru॒drāya॒ namaḥ॒ kālā̭ya॒ namaḥ॒ kala̭vikaraṇāya॒ namo॒ bala̭vikaraṇāya॒ namo॒ balā̭ya॒ namo॒ bala̭pramathanāya॒ nama॒-ssarva̭bhūtadamanāya॒ namo̭ ma॒nonma̭nāya॒ namaḥ̭ || 18.1 (tai. ara. 6.18.1)
dakṣiṇa vaktra pratipādaka mantraḥ (4.20)
a॒ghore᳚bhyo-'tha॒ ghore᳚bhyo॒ ghora॒ghora̭tarebhyaḥ |
sarve᳚bhya-ssarva॒ śarve᳚bhyo॒ nama̭ste astu ru॒drarṷ̄pebhyaḥ || 19.1 (tai. ara. 6.19.1)
prāgvaktra pratipādaka mantraḥ (4.21)
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ mahāde॒vāya̭ dhīmahi | tanno̭ rudraḥ praco॒dayā᳚t || 20.1 (tai. ara. 6.20.1)
ūrdhva vaktra pratipādaka mantraḥ (4.22)
īśāna-ssarva̭vidyā॒nā॒- mīśvara-ssarva̭bhūtā॒nā॒-mbrahmādhi̭pati॒-rbrahma॒ṇo-'dhi̭pati॒-rbrahmā̭ śi॒vo mḙ astu sadāśi॒vom || 21.1 (tai. ara. 6.21.1)
namaskārārtha mantrāḥ (4.23)
namo hiraṇyabāhave hiraṇyavarṇāya hiraṇyarūpāya hiraṇyapataye 'biṅkāpataya umāpataye paśupatayḙ namo॒ namaḥ || 22.1 (tai. ara. 6.22.1)
ṛ॒tagṃ sa॒tya-mpa̭ra-mbra॒hma॒ pu॒ruṣa̭-ṅkṛṣṇa॒piṅga̭lam |
ū॒rdhvarḙtaṃ-vi~̭rūpā॒kṣaṃ॒-vi~॒śvarṷ̄pāya॒ vai namo॒ namaḥ̭ || 23.1 (tai. ara. 6.23.1)
sarvo॒ vai ru॒drastasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu |
purṷṣo॒ vai ru॒dra-ssanma॒ho namo॒ namaḥ̭ |
viśva̭-mbhū॒ta-mbhuva̭na-ñci॒tra-mba̭hu॒dhā jā॒ta-ñjāya̭māna-ñca॒ yat |
sarvo॒ hyḙṣa ru॒drastasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu || 24.1 (tai. ara. 6.24.1)
kadru॒drāya॒ pracḙtase mī॒ḍhuṣṭa̭māya॒ tavya̭se |
vo॒cema॒ śanta̭magṃ hṛ॒de ||
sarvo॒hyḙṣa ru॒drastasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu || 25.1 (tai. ara. 6.25.1)
agnihotra havaṇyāḥ upayuktasya vṛkṣa viśeṣa-syābhidhānam (4.24-25)
yasya॒ vai ka̭ṅkatyagni-hotra॒hava̭ṇī bhavati॒ pratye॒vā-syāhṷtaya-stiṣṭha॒ntyatho॒ prati̭ṣṭhityai || 26.1 (tai. ara. 6.26.1)
bhūdevatāka mantraḥ (4.26)
kR॒ṇu॒ṣva pāja॒ iti॒ pañca̭ |
adi̭ti-rde॒vā ga̭ndha॒rvā ma̭nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'sṷrā॒-steṣāgṃ̭ sarva bhū॒tānā᳚-mmā॒tā me॒dinī̭ maha॒tā ma॒hī sā̭vi॒trī gā̭ya॒trī jaga̭tyu॒rvī pṛ॒thvī ba̭hu॒lā viśvā̭ bhū॒tā ka̭ta॒mā kāyā sā sa॒tye-tya॒mṛteti̭ vasi॒ṣṭhaḥ || 28.1 (tai. ara. 6.28.1)
sarvā devatā āpaḥ (4.27)
āpo॒ vā i॒dagṃ sarvaṃ॒-vi~śvā̭ bhū॒tānyāpaḥ̭ prā॒ṇā vā āpaḥ̭ pa॒śava॒ āpo-'nna॒māpo -'mṛ̭ta॒māpaḥ̭ sa॒mrāḍāpo̭ vi॒rāḍāpaḥ̭ sva॒rāḍāpaḥ॒
chandā॒g॒syāpo॒ jyotī॒g॒ṣyāpo॒ yajū॒g॒ṣyāpaḥ̭ sa॒tyamāpa॒-ssarvā̭ de॒vatā॒ āpo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rāpa॒ om || 29.1 (tai. ara. 6.29.1)
sandhyāvandana mantrāḥ (4.28)
āpaḥ̭ punantu pṛthi॒vī-mpṛ̭thi॒vī pū॒tā pṷnātu॒ mām |
pu॒nantu॒ brahma̭ṇa॒spati॒-rbrahma̭ pū॒tā pṷnātu॒ mām |
yaducchi̭ṣṭa॒-mabho᳚jyaṃ॒-ya~dvā̭ du॒ścari̭ta॒-mmama̭ |
sarva̭-mpunantu॒ māmāpo̭-'sa॒tāñca̭ prati॒graha॒gg॒ svāhā᳚ || 30.2 (tai. ara. 6.30.1)
agniśca mā manyuśca manyupatayaśca manyṷkṛte॒bhyaḥ |
pāpebhyo̭ rakṣa॒ntām | yadahnā pāpa̭makā॒r॒ṣam |
manasā vācā̭ hastā॒bhyām | padbhyā-mudarḙṇa śi॒śnā |
aha॒stada̭valu॒pantu | yatkiñca̭ duri॒ta-mmayi̭ |
idamaha-māmamṛ̭ta yo॒nau | satye jyotiṣi juho̭mi svā॒hā || 31.1 (tai. ara. 6.31.1)
sūryaśca mā manyuśca manyupatayaśca manyṷkṛte॒bhyaḥ |
pāpebhyo̭ rakṣa॒ntām | yadrātriyā pāpa̭makā॒r॒ṣam |
manasā vācā̭ hastā॒bhyām | padbhyā-mudarḙṇa śi॒śnā |
rātri॒-stada̭valu॒pantu | yatkiñca̭ duri॒ta-mmayi̭ |
idamaha-māmamṛ̭ta yo॒nau | sūrye jyotiṣi juho̭mi svā॒hā || 32.1 (tai. ara. 6.32.1)
praṇavasya ṛṣyādi vivaraṇaṃ (4.29)
omityekākṣa̭ra-mbra॒hma | agnirdevatā brahma̭ ityā॒rṣam |
gāyatra-ñchanda-mparamātmaṃ̭ sarū॒pam | sāyujyaṃ-vi~̭niyo॒gam || 33.1 (tai. ara. 6.33.1)
gāyatryāvāhana mantrāḥ (4.30)
āyā̭tu॒ vara̭dā de॒vī॒ a॒kṣara̭-mbrahma॒ sammi̭tam |
gā॒ya॒trī᳚-ñchanda̭sā-mmā॒teda-mbra̭hma ju॒ṣasva̭ me |
yadahnā᳚-tkurṷte pā॒pa॒-ntadahnā᳚-tprati॒mucya̭te |
ya-drātriyā᳚-tkurṷte pā॒pa॒-nta-drātriyā᳚-tprati॒mucya̭te |
sarva̭ va॒rṇe ma̭hāde॒vi॒ sa॒ndhyā vi̭dye sa॒rasva̭ti || 34.2 (tai. ara. 6.34.1)
ojo̭-'si॒ saho̭-'si॒ bala̭masi॒ bhrājo̭-'si de॒vānā॒-ndhāma॒nāmā̭̭-'si॒ viśva̭masi vi॒śvāyu॒-ssarva̭masi sa॒rvāyu-rabhibhūroṃ-gāyatrī-māvā̭hayā॒mi॒ sāvitrī-māvā̭hayā॒mi॒ sarasvatī-māvā̭hayā॒mi॒ chandarṣī-nāvā̭hayā॒mi॒ śriya-māvā̭hayā॒mi॒ gāyatriyā gāyatrī chando viśvāmitra ṛṣi-ssavitā devatā-'gnirmukha-mbrahmā śiro viṣṇurhṛdayagṃ rudra-śśikhā pṛthivīyoniḥ prāṇāpāna-vyānodāna-samānā saprāṇā śvetavarṇā sāṅkhyāyana-sagotrā gāyatrī caturvigṃśatyakṣarā tripadā̭ ṣaṭku॒kṣiḥ॒ pañca śīrṣopanayane vi̭niyo॒gaḥ॒-
o-mbhūḥ | o-mbhuvaḥ | ogṃ suvaḥ | o-mmahaḥ | o-ñjanaḥ | o-ntapaḥ | ogṃ sa॒tyam | o-nta-thsa̭vi॒turvare᳚ṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā᳚t | omāpo॒ jyotī॒ raso॒-'mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rom || 35.2 (tai. ara. 6.35.1)
gāyatrī upasthāna mantrāḥ (4.31)
u॒ttamḙ śikha̭re jā॒te॒ bhū॒myā-mpa̭rvata॒ mūrdha̭ni |
brā॒hmaṇe᳚bhyo-'bhya̭nujñā॒tā॒ ga॒ccha dḙvi ya॒thāsṷkham |
stuto mayā varadā vḙdamā॒tā॒ pracodayantī pavane᳚ dvijā॒tā |
āyuḥ pṛthivyāṃ-draviṇa-mbra̭hmava॒rca॒sa॒-mmahya-ndatvā prajātu-mbra̭hmalo॒kam || 36.2 (tai. ara. 6.36.1)
ādityadevatā mantraḥ (4.32)
ghṛṇi॒-ssūrya̭ ādi॒tyo na prabhā̭-vā॒tyakṣa̭ram |
madhṷkṣaranti॒ ta-dra̭sam |
sa॒tyaṃ-vai~ ta-drasa॒-māpo॒ jyotī॒raso॒-'mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rom || 37.1 (tai. ara. 6.37.1)
trisuparṇamantrāḥ (4.33)
brahma̭ metu॒ mām | madhṷ metu॒ mām | brahma̭-me॒va madhṷ metu॒ mām |
yāstḙ soma pra॒jāva॒thso-'bhi॒so a॒ham | dusṣva̭pna॒ha-ndṷruṣvaha |
yāstḙ soma prā॒ṇāgstā-ñjṷhomi | trisṷparṇa॒ mayā̭cita-mbrāhma॒ṇāya̭ dadyāt |
bra॒hma॒ha॒tyāṃ-vā~ e॒te ghna̭nti | ye brā᳚hma॒ṇā-strisṷparṇa॒-mpaṭha̭nti |
te soma॒-mprāpnṷvanti | ā॒sa॒ha॒srā-tpa॒kti-mpuna̭nti | om || 38.1 (tai. ara. 6.38.1)
brahma̭ me॒dhayā᳚ | madhṷ me॒dhayā᳚ |
brahma̭me॒va madhṷ me॒dhayā᳚ | a॒dyā no̭ deva savitaḥ pra॒jāva̭thsāvī॒-ssaubha̭gam |
parā̭ du॒sṣvapni̭yagṃ suva | viśvā̭ni deva savita-rduri॒tāni॒ parā̭suva |
ya-dbha॒dra-ntanma॒ āsṷva | madhu॒vātā̭ ṛtāya॒te madhṷkṣaranti॒ sindha̭vaḥ |
māddhvī᳚rna-ssa॒ntvoṣa̭dhīḥ | madhu॒nakta̭ mu॒toṣasi॒ madhṷma॒-tpārthi̭va॒gṃ॒ rajaḥ̭ |
madhu॒dyaura̭stu naḥ pi॒tā | madhṷmānno॒ vana॒spati॒-rmadhṷmāgṃ astu॒ sūryaḥ̭ |
māddhvī॒ rgāvo̭ bhavantu naḥ | ya i॒ma-ntrisṷparṇa॒-mayā̭cita-mbrāhma॒ṇāya̭ dadyāt |
bhrū॒ṇa॒ha॒tyāṃ-vā~ e॒te ghna̭nti | ye brā᳚hma॒ṇā-strisṷparṇa॒-mpaṭha̭nti |
te soma॒-mprāpnṷvanti | ā॒sa॒ha॒srā-tpa॒kti-mpuna̭nti | om || 39.7 (tai. ara. 6.39.1)
brahma̭ me॒dhavā᳚ | madhṷ me॒dhavā᳚ | brahma̭me॒va madhṷ me॒dhavā᳚ |
bra॒hmā de॒vānā᳚-mpada॒vīḥ ka̭vī॒nā-mṛṣi॒-rviprā̭ṇā-mmahi॒ṣo mṛ॒gāṇā᳚m |
śye॒no gṛddhrā̭ṇā॒g॒ svadhi̭ti॒-rvanā̭nā॒gṃ॒ somaḥ̭ pa॒vitra॒-matyḙti॒ rebhanṋ |
ha॒gṃ॒sa-śśṷci॒ṣa-dvasṷrantarikṣa॒ saddhotā̭- vedi॒ṣa-dati̭thi-rduroṇa॒sat |
nṛ॒ṣadva̭ra॒-sadṛ̭ta॒-sa-dvyo̭ma॒-sada॒bjā- go॒jā ṛ̭ta॒jā a̭dri॒jā ṛ॒ta-mbṛ॒hat |
ṛ॒cetvā̭ ru॒cetvā॒ sami-thsra̭vanti sa॒rito॒ na dhenāḥ᳚ |
a॒ntar-hṛ॒dā mana̭sā pū॒yamā̭nāḥ |
ghṛ॒tasya॒ dhārā̭ a॒bhicā̭kaśīmi |
hi॒ra॒ṇyayo̭ veta॒so maddhya̭ āsām |
tasmi᳚n-thsupa॒rṇo ma̭dhu॒kṛ-tkṷlā॒yī bhaja̭nnāste॒ madhṷ de॒vatā᳚bhyaḥ |
tasyā̭ sate॒ hara̭ya-ssa॒ptatīre᳚ sva॒dhā-nduhā̭nā a॒mṛta̭sya॒ dhārā᳚m |
ya i॒da-ntrisṷparṇa॒-mayā̭cita-mbrāhma॒ṇāya̭ dadyāt |
vī॒ra॒ha॒tyāṃ-vā~ e॒te ghna̭nti | ye brā᳚hma॒ṇā-strisṷparṇa॒-mpaṭha̭nti |
te soma॒-mprāpnṷvanti | ā॒sa॒ha॒srā-tpa॒ṅkti-mpuna̭nti | om || 40.6 (tai. ara. 6.40.1)
medhā sūktaṃ (4.34)
me॒dhāde॒vī ju॒ṣamā̭ṇā na॒ āgā᳚-dvi॒śvācī̭ bha॒drā sṷmana॒sya mā̭nā |
tvayā॒ juṣṭā̭ nu॒damā̭nā du॒ruktā᳚-nbṛ॒hadva̭dema vi॒dathḙ su॒vīrāḥ᳚ |
tvayā॒ juṣṭa̭ ṛ॒ṣi-rbha̭vati devi॒ tvayā॒ brahmā̭-''ga॒taśrī̭ ru॒ta tvayā᳚ |
tvayā॒ juṣṭa̭ści॒traṃ-vi~̭ndate vasu॒ sā no̭ juṣasva॒ dravi̭ṇo namedhe || 41.1 (tai. ara. 6.41.1)
me॒dhā-mma॒ indro̭ dadātu me॒dhā-nde॒vī sara̭svatī |
me॒dhā-mmḙ a॒śvinā̭-vu॒bhāvādha̭ttā॒-mpuṣka̭rasrajā ||
a॒phsa॒rāsṷ ca॒ yā me॒dhā ga̭ndha॒rveṣṷ ca॒ yanmanaḥ̭ |
daivī᳚-mme॒dhā sara̭svatī॒ sā mā᳚-mme॒dhā su॒rabhi̭-rjuṣatā॒g॒ svāhā᳚ || 42.1 (tai. ara. 6.42.1)
āmā᳚-mme॒dhā su॒rabhi̭-rvi॒śvarṷ̄pā॒ hira̭ṇyavarṇā॒ jaga̭tī jaga॒myā |
ūrja̭svatī॒ paya̭sā॒ pinva̭mānā॒ sā mā᳚-mme॒dhā su॒pratī̭kā juṣantām || 43.1 (tai. ara. 6.43.1)
mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayya॒gnistejo̭ dadhātu॒ mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayīndra̭ indri॒ya-nda̭dhātu॒ mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayi॒ sūryo॒ bhrājo̭ dadhātu || 44.1 (tai. ara. 6.44.1)
mṛtyunivāraṇa mantrāḥ (4.35)
apai̭tu mṛ॒tyu-ra॒mṛta̭nna॒ āga̭n. vaivasva॒to no॒ abha̭yaṅkṛṇotu |
pa॒rṇaṃ-va~na॒spatḙ rivā॒bhinaḥ̭ śīyatāgṃ ra॒yi-ssaca̭tānna॒-śśacī॒patiḥ̭ || 45.1 (tai. ara. 6.45.1)
para̭-mmṛtyo॒ anu॒ parḙhi॒ panthāṃ॒-ya~ste॒sva ita̭ro deva॒yānā᳚t |
cakṣṷṣmate śṛṇva॒te te᳚ bravīmi॒ mānaḥ̭ pra॒jāgṃ rī̭riṣo॒ mota vī॒rān || 46.1 (tai. ara. 6.46.1)
vāta̭-mprā॒ṇa-mmana̭sā॒ nvāra̭bhāmahe pra॒jāpa̭tiṃ॒-yo~ bhuva̭nasya go॒pāḥ |
sano̭ mṛ॒tyo strā̭yatā॒-mpātvagṃha̭so॒ jyog jī॒vā ja॒rāma̭śīmahi || 47.1 (tai. ara. 6.47.1)
a॒mu॒tra॒ bhūyā॒dadha॒ yadya॒masya॒ bṛha̭spate a॒bhiśa̭ste॒ra mṷñcaḥ |
pratyaṷhatā ma॒śvinā̭ mṛ॒tyu ma̭smā-dde॒vānā̭magne bhi॒ṣajā॒ śacī̭bhiḥ || 48.1 (tai. ara. 6.48.1)
hari॒gṃ॒ hara̭nta॒- manṷyanti de॒vā viśva॒syeśā̭naṃ-vṛ~ṣa॒bha-mma̭tī॒nām |
brahma॒ sarṷ̄pa॒-manṷme॒damā̭gā॒-daya̭na॒-mmā viva̭dhī॒-rvikra̭masva || 49.1 (tai. ara. 6.49.1)
śalkai̭ra॒gni-mi̭ndhā॒na u॒bhau lo॒kau sa̭nema॒ham |
u॒bhayo᳚ rlo॒kayā̭r-ṛ॒dhdvā-'ti̭ mṛ॒tyu-nta̭rāmya॒ham || 50.1 (tai. ara. 6.50.1)
mā chi̭do mṛtyo॒ mā va̭dhī॒rmā me॒ balaṃ॒-vi~vṛ̭ho॒ mā pramo̭ṣīḥ |
pra॒jā-mmā mḙ rīriṣa॒ āyṷrugra nṛ॒cakṣa̭sa-ntvā ha॒viṣā̭ vidhema || 51.1 (tai. ara. 6.51.1)
mā no̭ ma॒hānta̭mu॒ta mā no̭ arbha॒ka-mmā na॒ ukṣa̭ntamu॒ta mā na̭ ukṣi॒tam |
mā no̭ vadhīḥ pi॒tara॒-mmota mā॒tara̭-mpri॒yā mā na̭sta॒nuvo̭ rudra rīriṣaḥ || 52.1 (tai. ara. 6.52.1)
mā na̭sto॒ke tana̭ye॒ mā na॒ āyṷṣi॒ mā no॒ goṣu॒ mā no॒ aśvḙṣu rīriṣaḥ |
vī॒rānmā no̭ rudra bhāmi॒tova̭dhīr-ha॒viṣma̭nto॒ nama̭sā vidhema te || 53.1 (tai. ara. 6.53.1)
prajāpati-prārthanā mantraḥ (4.36)
prajā̭pate॒ na tvade॒tā-nya॒nyo viśvā̭ jā॒tāni॒ pari॒tā ba̭bhūva |
ya-tkā̭māste juhu॒mastanno̭ astu va॒yagg syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || 54.1 (tai. ara. 6.54.1)
indraprārthanā mantraḥ (4.37)
sva॒sti॒dā vi॒śaspati̭-rvṛtra॒hā vimṛdho̭ va॒śī |
vṛṣendraḥ̭ pu॒ra ḙtu nassvasti॒dā a̭bhaya-ṅka॒raḥ || 55.1 (tai. ara. 6.55.1)
mṛtyuñjaya mantrāḥ (4.38)
trya̭mbakaṃ-ya~jāmahe suga॒ndhi-mpṷṣṭi॒vardha̭nam |
u॒rvā॒ru॒kami̭va॒ bandha̭nā-nmṛ॒tyo-rmṷkṣīya॒ mā-'mṛtā᳚t || 56.1 (tai. ara. 6.56.1)
ye tḙ sa॒hasra̭ma॒yuta॒-mpāśā॒ mṛtyo॒ martyā̭ya॒ hanta̭ve |
tān. ya॒jñasya̭ mā॒yayā॒ sarvā॒nava̭ yajāmahe | mṛ॒tyave॒ svāhā̭ mṛ॒tyave॒ svāhā᳚ || 58.1 (tai. ara. 6.57-58)
pāpanivārakā mantrāḥ (4.39)
de॒vakṛ̭ta॒syaina̭so-'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ma॒nu॒ṣya̭kṛta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
pi॒tṛkṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ā॒tmakṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
a॒nyakṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
a॒smatkṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
yaddi॒vā ca॒ nakta॒-ñcaina̭ścakṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ya-thsva॒panta̭śca॒ jāgra̭ta॒-ścaina̭śca-kṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ya-thsu॒ṣupta̭śca॒ jāgra̭ta॒-ścaina̭śca-kṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ya-dvi॒dvāgṃsa॒ścā vi̭dvāgṃsa॒ścaina̭śca-kṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
enasa enaso vayajanama̭si svā॒hā || 59.1 (tai. ara. 6.59.1)
vasu-prārthanā mantraḥ (4.40)
yadvo̭ devāścakṛ॒ma ji॒hvayā̭ gu॒rumana̭so vā॒ prayṷtī deva॒ heḍa̭nam |
arā̭vā॒yo no̭ a॒bhidṷcchunā॒yate॒ tasmi॒-ntadeno̭ vasavo॒ nidhḙtana॒ svāhā᳚ || 60.1 (tai. ara. 6.60.1)
kāmo-'kārṣīt - manyurakārṣīt mantraḥ (4.41)
kāmo-'kārṣī᳚-nnamo॒ namaḥ |
kāmo-'kārṣī-tkāmaḥ karoti nāha-ṅkaromi kāmaḥ kartā nāha-ṅkartā kāmaḥ̭ kāra॒yitā nāha̭-ṅkāra॒yitā eṣa te kāma kāmā̭ya svā॒hā || 61.1 (tai. ara. 6.61.1)
manyurakārṣī᳚-nnamo॒ namaḥ |
manyurakārṣī-nmanyuḥ karoti nāha-ṅkaromi manyuḥ kartā nāha-ṅkartā manyuḥ̭ kāra॒yitā nāha̭-ṅkāra॒yitā eṣa te manyo manya̭ve svā॒hā || 62.1 (tai. ara. 6.62.1)
virajā homa mantrāḥ (4.42)
tilāñjuhomi sarasāgṃ sapiṣṭā-ngandhāra mama citte rama̭ntu svā॒hā |
gāvo hiraṇya-ndhanamannapānagṃ sarveṣāg śri̭yai svā॒hā |
śriyañca lakṣmiñca puṣṭiñca kīrti̭-ñcā nṛ॒ṇyatām | brahmaṇya-mba̭hupu॒tratām |
śraddhāmedhe prajā-ssandadā̭tu svā॒hā || 63.3 (tai. ara. 6.63.1)
tilāḥ kṛṣṇā-sti̭lā-śśve॒tā॒-stilā-ssaumyā va̭śānu॒gāḥ |
tilāḥ punantṷ me pā॒paṃ॒-ya~tkiñci-ddurita-mma̭yi svā॒hā |
cora॒syānna-nna̭vaśrā॒ddha॒-mbra॒hma॒hā gṷruta॒lpagaḥ |
gosteyagṃ sa̭rāpā॒na॒-mbhrūṇahatyā tilā śāntigṃ śamaya̭ntu svā॒hā |
śrīśca lakṣmīśca puṣṭīśca kīrti̭-ñcā nṛ॒ṇyatām |
brahmaṇya-mba̭hupu॒tratām |
śraddhāmedhe prajñātu jātaveda-ssandadā̭tu svā॒hā || 64.3 (tai. ara. 6.64.1)
prāṇāpāna-vyānodāna-samānā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
vāṃ-mana-ścakṣuḥ-śrotra-jihvā-ghrāṇa-reto-buddhyākūti-ssaṅkalpā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
tvak-carma-māgṃsa-rudhira-medo-majjā-snāyavo-'sthīni mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
śiraḥ pāṇi pāda pārśva pṛṣṭho-rūdara-jaṅgha-śiśrnopastha pāyavo mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
uttiṣṭha puruṣa harita-piṅgala lohitākṣi dehi dehi dadāpayitā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ || 65.5 (tai. ara. 6.65.1)
pṛthivyāpa stejo vāyu-rākāśā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
śabda-sparśa-rūparasa-gandhā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
mano-vāk-kāya-karmāṇi mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
avyaktabhāvai-ra̭haṅkā॒ra॒-rjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
ātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
antarātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
paramātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
kṣu॒dhe svāhā᳚ | kṣutpi̭pāsāya॒ svāhā᳚ | vivi̭ṭyai॒ svāhā᳚ |
ṛgvi̭dhānāya॒ svāhā᳚ | ka॒ṣo᳚tkāya॒ svāhā᳚ |
kṣu॒tpi॒pā॒sāma̭la-ñjye॒ṣṭhā॒ma॒la॒kṣmī-rnā̭śayā॒myaham |
abhṷ̄ti॒-masa̭mṛddhi॒ñca॒ sarvāṃ (sarvā) nirṇuda me pāpmā̭nagg svā॒hā |
annamaya-prāṇamaya-manomaya-vijñānamaya-mānandamaya-mātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ || 66.10 (tai. ara. 6.66.1)
vaiśvadeva mantrāḥ (4.43)
a॒gnaye॒ svāhā᳚ | viśve᳚bhyo de॒vebhya॒-ssvāhā᳚ |
dhru॒vāya̭ bhū॒māya॒ svāhā᳚ | dhru॒va॒kṣita̭ye॒ svāhā᳚ |
a॒cyu॒ta॒kṣita̭ye॒ svāhā᳚ | a॒gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāhā᳚ |
dharmā̭ya॒ svāhā᳚ | adha̭rmāya॒ svāhā᳚ |
a॒dbhya-ssvāhā᳚ | o॒ṣa॒dhi॒va॒na॒spa॒tibhya॒-ssvāhā᳚ | 67.1 (tai. ara. 6.67.1)
ra॒kṣo॒de॒va॒ja॒nebhya॒-ssvāhā᳚ |
gṛhyā᳚bhya॒-ssvāhā᳚ | a॒va॒sāne᳚bhya॒-ssvāhā᳚ |
a॒va॒sāna̭patibhya॒-ssvāhā᳚ | sa॒rva॒bhū॒tebhya॒-ssvāhā᳚ |
āmā̭ya॒ svāhā᳚ | a॒ntari̭kṣāya॒ svāhā᳚ |
yadeja̭ti॒ jaga̭ti॒ yacca॒ ceṣṭa̭ti॒ nāmno̭ bhā॒go-'ya-nnāmne॒ svāhā᳚ |
pṛ॒thi॒vyai svāhā᳚ | a॒ntari̭kṣāya॒ svāhā᳚ | 67.2 (tai. ara. 6.67.2)
di॒ve svāhā᳚ | sūryā̭ya॒ svāhā᳚ |
ca॒ndrama̭se॒ svāhā᳚ | nakṣa̭trebhya॒-ssvāhā᳚ |
indrā̭ya॒ svāhā᳚ | bṛha॒spata̭ye॒ svāhā᳚ |
pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ | brahma̭ṇe॒ svāhā᳚ |
sva॒dhā pi॒tṛbhya॒-ssvāhā᳚ | namo̭ ru॒drāya̭ paśu॒pata̭ye॒ svāhā᳚ | 67.3 (tai. ara. 6.67.3)
de॒vebhya॒-ssvāhā᳚ | pi॒tṛbhyaḥ̭ sva॒dhā-'stṷ |
bhū॒tebhyo॒ namaḥ̭ | ma॒nu॒ṣye᳚bhyo॒ hantā᳚ |
pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ | pa॒ra॒me॒ṣṭhine॒ svāhā᳚ |
yathā kṷ̄pa-śśa॒tadhā̭ra-ssa॒hasra̭dhāro॒ akṣi̭taḥ |
e॒vā mḙ astu dhā॒nyagṃ sa॒hasra̭dhāra॒-makṣi̭tam |
dhana̭dhānyai॒ svāhā᳚ || ye bhū॒tāḥ pra॒cara̭nti॒ divā॒nakta॒-mbali̭-mi॒cchanto̭ vi॒tuda̭sya॒ preṣyāḥ᳚ |
tebhyo̭ ba॒li-mpṷṣṭi॒kāmo̭ harāmi॒ mayi॒ puṣṭi॒-mpuṣṭi̭pati-rdadhātu॒ svāhā᳚ || 67.4 (tai. ara. 6.67.4)
(o॒ṣa॒dhi॒va॒na॒spa॒tibhya॒-ssvāhā॒ - 'ntari̭kṣāya॒ svāhā॒ - namo̭ ru॒drāya̭ paśu॒pata̭ye॒ svāhā̭ - vi॒tuda̭sya॒ preṣyā॒ eka̭-ñca)
o᳚-nta-dbra॒hma | o᳚-nta-dvā॒yuḥ |
o᳚-ntadā॒tmā | o᳚-nta-thsa॒tyam |
o᳚-nta-thsarva᳚m | o᳚-nta-tpuro॒-rnamaḥ |
antaścarati̭ bhūte॒ṣu॒ guhāyāṃ-vi~̭śva mū॒rtiṣu |
tvaṃ-ya~jñastvaṃ-va~ṣaṭkārastva-midrastvagṃ rudrastvaṃvi~ṣṇustva-mbrahmatva̭-mprajā॒patiḥ |
tva-nta̭dāpa॒ āpo॒ jyotī॒ raso॒-'mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rom || 68.2 (tai. ara. 6.68.1)
4.44 prāṇāhuti mantrāḥ
śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyā̭mapā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyāṃ᳚-vyā~॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyā̭mudā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyāgṃ̭ samā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
brahma̭ṇi ma ā॒tmā-'mṛ̭ta॒tvāya̭ ||
a॒mṛ॒to॒pa॒stara̭ṇamasi ||
śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | prā॒ṇāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyā̭mapā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | a॒pā॒nāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyāṃ᳚-vyā~॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | vyā॒nāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyā̭-mudā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | u॒dā॒nāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyāgṃ̭ samā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | sa॒mā॒nāya॒ svāhā᳚ |
brahma̭ṇi ma ā॒tmā-'mṛ̭ta॒tvāya̭ ||
a॒mṛ॒tā॒pi॒dhā॒nama̭si || 69.4 (tai. ara. 6.69.1)
bhuktānnābhimantraṇa mantrāḥ (4.45)
śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | prā॒ṇa mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyā̭mapā॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | a॒pā॒na mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyāṃ᳚-vyā~॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | vyā॒na mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyā̭-mudā॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | u॒dā॒na mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyāgṃ̭ samā॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | sa॒māna॒ mannḙnāpyāyasva || 70.1 (tai. ara0.1)
bhojanānte ātmānusandhāna mantrāḥ (4.46)
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo-'ṅguṣṭhañca̭ samā॒śritaḥ | īśa-ssarvasya jagataḥ prabhuḥ prīṇāti̭ viśva॒bhuk || 71.1 (tai. ara. 6.71.1)
avayavasvasthatā prārthanā mantraḥ (4.47)
vāmma̭ ā॒sann | na॒soḥ prā॒ṇaḥ | a॒kṣyo-ścakṣuḥ̭ |
karṇa̭yo॒-śśrotra᳚m | bā॒hu॒vo-rbala᳚m | ū॒ru॒vo rojaḥ̭ |
ari̭ṣṭā॒ viśvā॒nyaṅgā̭ni ta॒nūḥ | ta॒nuvā̭ me sa॒ha nama̭ste astu॒ mā mā̭ higṃsīḥ || 72.1 (tai. ara. 6.72.1)
indra saptarṣi saṃvā~da mantraḥ (4.48)
vayaḥ̭ supa॒rṇā upa̭sedu॒rindra̭-mpri॒ya mḙdhā॒ ṛṣa̭yo॒ nādha̭mānāḥ |
apa̭ddhvā॒nta mū᳚rṇu॒hi pū॒rdhi cakṣṷ-rmumu॒gdhya̭smā-nni॒dhayḙ 'vaba॒ddhān || 73.1 (tai. ara. 6.73.1)
hṛdayālambhana mantraḥ (4.49)
prāṇānā-ṅgranthirasi rudro mā̭ viśā॒ntakaḥ | tenānnenā᳚-pyāya॒sva || 74.1 (tai. ara. 6.74.1)
devatā prāṇanirūpaṇa mantraḥ (4.50)
namo rudrāya viṣṇave mṛtyṷrme pā॒hi || 75.1 (tai. ara. 6.75.1)
agni stuti mantraḥ (4.51)
tvama̭gne॒ dyubhi॒-stvamā̭śu-śu॒kṣaṇi॒-stvama॒dbhya-stvamaśma̭na॒spari̭ |
tvaṃ-va~ne᳚bhya॒-stvamoṣa̭dhībhya॒-stva-nnṛ॒ṇā-nnṛ̭pate jāyase॒ śuciḥ̭ || 76.1 (tai. ara. 6.76.1)
abhīṣṭa yācanā mantraḥ (4.52)
śi॒vena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva syo॒nena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva subhū॒tena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva brahmavarca॒sena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva ya॒jñasyardhi॒ manu॒ santi̭ṣṭha॒ svopa̭ te yajña॒ nama॒ upa̭ te॒ nama॒ upa̭ te॒ namaḥ̭ || 77.1 (tai. ara. 6.77.1)
para tattva nirūpaṇaṃ (4.53)
sa॒tya-mpara॒-mparagṃ̭ sa॒tyagṃ sa॒tyena॒ na sṷva॒rgā-llo॒kāccya̭vante ka॒dāca॒na sa॒tāgṃ hi sa॒tya-ntasmā᳚-thsa॒tye ra̭mante॒,
tapa॒ iti॒ tapo॒ nānaśa̭nā॒-tparaṃ॒-ya~ddhi para॒-ntapa॒sta-ddudha̭rṣa॒-nta-ddurā̭dharṣa॒-ntasmā॒-ttapa̭si ramante॒,
dama॒ iti॒ niya̭ta-mbrahmacā॒riṇa॒-stasmā॒-ddamḙ ramante॒,
śama॒ ityara̭ṇye mu॒naya॒-stasmā॒cchamḙ ramante,
dā॒namiti॒ sarvā̭ṇi bhū॒tāni̭ pra॒śagṃsa̭nti dā॒nānnāti̭ du॒ścara॒-ntasmā᳚-ddā॒ne ra̭mante,
dha॒rma iti॒ dharmḙṇa॒ sarva̭mi॒da-mpari̭gṛhīta-ndha॒rmānnāti̭-du॒ṣkara॒-ntasmā᳚--ddha॒rme ra̭mante,
pra॒jana॒ iti॒ bhūyāgṃ̭̭sa॒-stasmā॒-dbhūyi̭ṣṭhāḥ॒ prajā̭yante॒ tasmā॒-dbhūyi̭ṣṭhāḥ ̭ne ramante॒,
-'gnaya॒ ityā̭ha॒ tasmā̭-da॒gnaya॒ ādhā̭tavyā agniho॒tra-mityā̭ha॒ tasmā̭-dagniho॒tre ra̭mante,
ya॒jña iti̭ ya॒jño hi de॒vā stasmā᳚-dya॒jñe ra̭mante,
māna॒sa-miti̭ vi॒dvāgṃsa॒-stasmā᳚-dvi॒dvāgṃsa̭ e॒va mā̭na॒se ra̭mante,
nyā॒sa iti̭ bra॒hmā bra॒hmā hi paraḥ॒ paro̭ hi bra॒hmā tāni॒ vā e॒tānyava̭rāṇi॒ parāgṃ̭si nyā॒sa e॒vātya̭recaya॒-dya e॒vaṃ-ve~de᳚tyupa॒niṣat || 78.11 (tai. ara. 6.78.1)
4.54 jñāna sādhana nirūpaṇaṃ
prā॒jā॒pa॒tyo hārṷṇi-ssupa॒rṇeyaḥ̭ pra॒jāpa̭ti-mpi॒tara॒-mupa̭sasāra॒ ki-mbha̭gava॒ntaḥ pa̭ra॒maṃ-va~̭da॒ntīti॒ tasmai॒ pro̭vāca,
sa॒tyena̭ vā॒yurāvā̭ti sa॒tye-nā̭di॒tyo ro̭cate di॒vi sa॒tyaṃ-vā~॒caḥ pra̭ti॒ṣṭhā sa॒tye sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-thsa॒tya-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti॒,
tapa̭sā de॒vā de॒vatā॒-magra̭ āya॒-ntapa॒sarṣa̭ya॒-ssuva॒ranva̭-vinda॒-ntapa̭sā sa॒patnā॒-npraṇṷdā॒-mārā̭tī॒ stapa̭si sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā॒-ttapaḥ̭ para॒maṃ-va~da̭nti॒,
damḙna dā॒ntāḥ ki॒lbiṣa̭-mavadhū॒nvanti॒ damḙna brahmacā॒riṇa॒-ssuva̭ragaccha॒-ndamo̭ bhū॒tānā᳚-ndurā॒dharṣa॒-ndamḙ sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā॒-ddamaḥ̭ para॒maṃ-va~da̭nti॒,
śamḙna śā॒ntā-śśi॒va-mā॒cara̭nti॒ śamḙna nā॒ka-mmu॒nayo॒-'nvavi̭nda॒n chamo̭ bhū॒tānā᳚-ndurā॒dharṣa॒-ñchamḙ sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā॒cchamaḥ̭ para॒maṃ-va~da̭nti,
dā॒naṃ-ya~॒jñānāṃ॒-va~rṷ̄tha॒-ndakṣi̭ṇā lo॒ke dā॒tāragṃ̭ sarva bhū॒tānyṷpajī॒vanti̭ dā॒nenārā̭tī॒-rapā̭nudanta dā॒nena̭ dviṣa॒nto mi॒trā bha̭vanti dā॒ne sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-ddā॒na-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
dha॒rmo viśva̭sya॒ jaga̭taḥ prati॒ṣṭhā lo॒ke dha॒rmiṣṭha̭-mpra॒jā ṷpasa॒rpanti̭ dha॒rmeṇa̭ pā॒pa-ma̭pa॒nuda̭ti dha॒rme sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-ddha॒rma-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
pra॒jana̭naṃ॒-vai~ pra̭ti॒ṣṭhā lo॒ke sā॒dhu pra॒jāyā᳚ sta॒ntun-ta̭nvā॒naḥ pi̭tṛ॒ṇā ma̭nṛ॒ṇo bhava̭ti॒ tadḙva ta॒syā anṛ̭ṇa॒-ntasmā᳚-tpra॒jana̭na-mpara॒maṃ-va~da̭ntya॒,
gnayo॒ vai trayī̭ vi॒dyā dḙva॒yānaḥ॒ panthā̭ gārhapa॒tya ṛk-pṛ̭thi॒vī ra̭thanta॒ra-ma̭nvāhā-rya॒paca̭naṃ॒-ya~jṷra॒ntari̭kṣaṃ-vā~made॒vya mā̭hava॒nīya॒-ssāma̭suva॒rgo lo॒ko bṛ॒hat-tasmā̭-da॒gnī-npa̭ra॒maṃ-va~da̭ntya,
gniho॒tragṃ sā̭ya-mprā॒ta-rgṛ॒hāṇāṃ॒-niṣkṛ̭ti॒-ssvi̭ṣṭagṃ suhu॒taṃ-ya~̭jñakratū॒nā-mprāya̭ṇagṃ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ jyoti॒-stasmā̭-dagniho॒tra-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
ya॒jña iti̭ ya॒jñena॒ hi de॒vā diva̭-ṅga॒tā ya॒jñenāsṷrā॒-napā̭nudanta ya॒jñena̭ dviṣa॒nto mi॒trā bha̭vanti ya॒jñe sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-dya॒jña-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
māna॒saṃ-vai~ prā̭jāpa॒tya-mpa॒vitra̭-mmāna॒sena॒ mana̭sā sā॒dhu pa̭śyati māna॒sā ṛṣa̭yaḥ pra॒jā a̭sṛjanta māna॒se sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-nmāna॒sa-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
nyā॒sa i॒tyāhṷ-rmanī॒ṣiṇo᳚ bra॒hmāṇa̭-mbra॒hmā viśvaḥ̭ kata॒ma-ssva̭ya॒bhuṃḥ pra॒jāpa̭ti-ssaṃva~thsara॒ iti̭, saṃva~thsa॒ro̭ 'sāvā̭di॒tyo ya e॒ṣa ā̭di॒tye purṷṣa॒-ssa pa̭rame॒ṣṭhī brahmā॒tmā,
yābhi̭rādi॒tya-stapa̭ti ra॒śmibhi॒stābhiḥ̭ pa॒rjanyo̭ varṣati pa॒rjanyḙ-nauṣadhi-vanaspa॒tayaḥ॒ prajā̭yanta oṣadhi-vanaspa॒tibhi॒-ranna̭-mbhava॒tyannḙna prā॒ṇāḥ prā॒ṇai-rbala॒-mbalḙna॒ tapa॒-stapa̭sā śra॒ddhā śra॒ddhayā̭ me॒dhā me॒dhayā̭ manī॒ṣā ma̭nī॒ṣayā॒ mano॒ mana̭sā॒ śānti॒-śśāntyā̭ ci॒tta-ñci॒ttena॒ smṛti॒gg॒ smṛtyā॒ smāra॒gg॒ smārḙṇa vi॒jñānaṃ̭-vi~॒jñānḙ-nā॒tmānaṃ̭-ve~dayati॒ tasmā̭da॒nna-ndada॒n-thsarvā᳚ṇye॒tāni̭ dadā॒-tyannā᳚-tprā॒ṇā bha̭vanti,
bhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rmano॒ mana̭saśca vi॒jñānaṃ̭-vi~॒jñānā̭-dāna॒ndo bra̭hma yo॒ni-ssa vā e॒ṣa purṷṣaḥ pañca॒dhā pa̭ñcā॒tmā yena॒ sarva̭mi॒da-mprota̭-mpṛthi॒vī cā॒ntari̭kṣa-ñca॒ dyauśca॒ diśa̭ścāvāntaradi॒śāśca॒ sa vai sarva̭mi॒da-ñjaga॒thsa sa॒bhūtagṃ̭ sa bha॒vya-ñji̭jñāsa klṛ॒pta ṛ̭ta॒jā rayi̭ṣṭhā,
śra॒ddhā sa॒tyo maha̭svā-nta॒paso॒ pari̭ṣṭhā॒d (vari̭ṣṭhā॒d) jñātvā̭ tame॒va-mmana̭sā hṛ॒dā ca॒ bhūyo̭ na mṛ॒tyu-mupa̭yāhi vi॒dvā-ntasmā᳚-nnyā॒sa-me॒ṣā-ntapa̭sā-matirikta॒māhṷ-rvasura॒ṇvo̭ vi॒bhūra̭si prā॒ṇe tvamasi̭ sandhā॒tā
brahma̭-ntvamasi̭ viśva॒dhṛttḙ-jo॒dās tvama̭sya॒gni-ra̭si varco॒dā-stvama̭si॒ sūrya̭sya dyumno॒dā stvama̭si ca॒ndrama̭sa upayā॒magṛ̭hīto-'si bra॒hmaṇe᳚ tvā॒ mahasa॒,
omityā॒tmānaṃ̭-yu~ñjītai॒tadvai ma̭hopa॒niṣa̭da-nde॒vānā॒-ṅguhyaṃ॒-ya~ e॒vaṃ-ve~da̭ bra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭-māpnoti॒ tasmā᳚-dbra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭-mityupa॒niṣat || 79.20 (tai. ara. 6.79.1)
jñānayajñaḥ (4.55)
tasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo̭ ya॒jñasyā॒tmā yaja̭mānaḥ-śra॒dhdāpatnī॒ śarī̭ra-mi॒ddhmamuro॒ vedi॒-rlomā̭ni
ba॒ra॒ḥi-rve॒daḥ-śikhā॒ hṛda̭yaṃ॒-yū~paḥ॒ kāma॒ ājya̭-mma॒nyuḥ pa॒śu-stapo॒-'gni-rdamaḥ̭ śamayi॒tā dakṣi̭ṇā॒-vāghotā᳚ prā॒ṇa ṷdga॒tā
cakṣṷradhva॒ryu-rmano॒ brahmā॒ śrotra̭ma॒gnī-dhyāva॒dhdriya̭te॒
sā dī॒kṣā yadaśrnā̭ti॒ tadhdavi॒-ryatpiba̭ti॒ tada̭sya somapā॒naṃ-ya~drama̭te॒
tadṷpa॒sado॒ ya-thsa॒ñcara̭-tyupa॒viśa̭-tyu॒ttiṣṭha̭te ca॒ sapra̭va॒rgyo̭
yanmukha॒-ntadā̭hava॒nīyo॒ yā vyāhṛ̭ti-rāhu॒ti-ryada̭sya vi॒jñāna॒-ntajju॒hoti॒ yathsā॒ya-mprā॒tara̭tti॒ tathsa॒midhaṃ॒-ya~tprā॒ta-rma॒ddhyandi̭nagṃ sā॒ya-ñca॒ tāni॒ sava̭nāni॒ ye
a̭horā॒tre te da̭rśapūrṇamā॒sau ye᳚-'rdhamā॒sāśca॒ māsā᳚śca॒ te cā̭turmā॒syāni॒ ya ṛ॒tava॒ste pa̭śuba॒ndhā ye saṃ̭va~thsa॒rāśca̭ parivathsa॒rāśca॒ te-'ha̭rga॒ṇā-ssa̭rva veda॒saṃ-vā~
e॒ta-thsa॒traṃ-ya~nmara̭ṇa॒-ntada̭va॒bhṛtha̭ e॒tadvai ja̭rāmarya-magniho॒tragṃ sa॒traṃ-ya~ e॒vaṃ-vi~॒dvā-nṷda॒gaya̭ne pra॒mīya̭te
de॒vānā̭me॒va ma̭hi॒māna̭-ṅga॒tvā-''di॒tyasya॒ sāyṷjya-ṅgaccha॒tyatha॒ yo da̭kṣi॒ṇe pra॒mīya̭te
pitṛ॒ṇā-me॒va ma̭hi॒māna̭-ṅga॒tvā ca॒ndrama̭sa॒-ssāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpnotye॒tau vai sū᳚ryā candra॒masau᳚-rmahi॒mānau᳚ brāhma॒ṇo
vi॒dvā-na॒bhija̭yati॒ tasmā᳚-dbra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭māpnoti॒ tasmā᳚-dbra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭-mityupa॒niṣat || 80.1 (tai. ara. 6.80.1)
sa॒ha nā̭ vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu | sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒ vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ ||
|| oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
hariḥ॒ om |
iti mahānārāyaṇopaniṣa-thsamāptā
(ambha॒syaika̭pañcā॒śaccha॒taṃ - jā॒tavḙdase॒ catṷrdaśa॒ - bhūrannaṃ॒ - bhūra॒gnaye॒ - bhūra॒gnaye॒ caika̭mekaṃ - pāhi - pā॒hi ca॒tvāri̭ catvāri॒ - ya-śchanda̭sā॒-ndve - namo॒ brahma̭ṇe - ṛ॒ta-ntapo॒ - yathā̭ vṛ॒kṣasyaika̭ meka - ma॒ṇoraṇī̭yā॒g॒ ścatṷstrigṃśath - sahasra॒śī̭ṣa॒gṃ॒ ṣaṭvi̭gṃśati - rādi॒tyo vā e॒ṣa - ā̭di॒tyo vai teja॒ eka̭mekaṃ॒ - nidha̭napataye॒ trayo̭vigṃśatiḥ - sa॒dyojā॒ta-ntrīṇi̭ - vāmade॒vāyaika̭ - ma॒ghore᳚bhya॒ - statpurṷṣāya॒ dve dve॒ - īśāno - namo hiraṇyabāhava॒ eka̭meka - mṛ॒tagṃ sa॒tya-ndve - sarvo॒ vai ca॒tvāri॒ - kadru॒drāya॒ trīṇi॒ - yasya॒ vai kaṅka̭tī - kṛṇu॒ṣva pājo - 'di̭ti॒ - rāpo॒ vā i॒dagṃ sarva॒ meka̭meka॒ - māpaḥ̭ punantu ca॒tvā - ryagniśca - sūryaśca nava̭ - na॒vomiti̭ ca॒tvā - ryāyā̭tu॒ pacau - jo̭-'si॒ daśo॒ - ttamḙ ca॒tvāri॒ - ghṛṇi॒strīṇi॒ - brahma̭metu॒ māṃ-yā~ste᳚ brahmaha॒tyā-ndvāda̭śa॒ - brahma̭ me॒dhayā॒-'dyā na̭ i॒ma-mbhrṷ̄ṣaha॒tyāṃ - brahma̭ me॒dhavā᳚ bra॒hmā de॒vānā̭mi॒daṃ-vī~̭raha॒tyāmekā॒nna vi̭gṃśati॒ rekā॒nnavi̭gṃśati--r me॒dhā de॒vī - me॒dhā-mma॒ indra̭śca॒tvāri̭ catvā॒ryā - mā᳚-mme॒dhā dve - mayi̭ me॒dhā meka॒- mapai̭tu॒ - paraṃ॒ - ~vāta̭-mprā॒ṇa - ma̭mutra॒bhūyā॒-d- ddhari॒gṃ॒ - śalkai̭ra॒gniṃ - mā chi̭do mṛtyo॒ - mā no̭ ma॒hāntaṃ॒ - māna̭sto॒ke - prajā̭pate - svasti॒dā - trya̭mbakaṃ॒ - ~ye tḙ sa॒hasra॒-ndve dve - mṛ॒tyave॒ svāhaikaṃ̭ - de॒vakṛ̭ta॒syaikā̭daśa॒ - yadvo̭ devāḥ॒ - kāmo-'kārṣī॒n - manyurakārṣī॒-ddve dve॒ - tilāñjuhomi gāva-śśriya-mpra̭jāḥ pañca॒ - tilāḥ kṛṇṣāścora̭sya॒ śrīḥ prajñātu jātavḙda-ssa॒pta - prāṇa vā-ktvak chira uttiṣṭha puruṣa̭ pañca॒ - pṛthivī śabda mano vāg vyaktā-''tmā-'ntarātmā paramātmā me᳚ kṣu॒dhe-'nnamaya॒ pañca̭daśā॒ - gnaye॒ svāhaika̭catvāri॒gṃ॒śa - rdo᳚ ntadbra॒hma nava̭ - śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe niviṣṭa॒ ścatṷrvigṃśatiḥ - śra॒ddhāyā॒-ndaśā - ṅguṣṭha mātraḥ puruṣo dve - vāmma̭ ā॒sanna॒ṣṭau - vayaḥ̭ supa॒rṣāḥ - prāṇānā-ṅgranthirasi dve dve - namo rudrāyaikaṃ॒ - tvama̭gne॒ dyubhir॒ dve - śi॒vena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva - sa॒tyaṃ - prā̭jāpa॒tya - stasyai॒va meka̭ meka॒ maśatiḥ)
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.