ତୈତ୍ତିରୀଯ ଅରଣ୍ଯକ - ଚତୁର୍ଥଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ
ଓଁ ସ॒ହ ନା॑ ଵଵତୁ । ସ॒ହ ନୌ॑ ଭୁନକ୍ତୁ ।
ସ॒ହ ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ଙ୍କରଵାଵହୈ । ତେ॒ଜ॒ସ୍ଵିନା॒ ଵଧୀ॑ତମସ୍ତୁ॒ ମା ଵି॑ଦ୍ଵିଷା॒ଵହୈ᳚ ॥
ଓଁ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ ॥
ଅମ୍ଭସ୍ଯପାରେ (4.1)
ଅମ୍ଭ॑ସ୍ଯ ପା॒ରେ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ॒ ନାକ॑ସ୍ଯ ପୃ॒ଷ୍ଠେ ମ॑ହ॒ତୋ ମହୀ॑ଯାନ୍ ।
ଶୁ॒କ୍ରେଣ॒ ଜ୍ଯୋତୀଗ୍ଂ॑ଷି ସମନୁ॒ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଶ୍ଚରତି॒ ଗର୍ଭେ॑ ଅ॒ନ୍ତଃ ।
ଯସ୍ମି॑ନ୍ନି॒ଦଗ୍ଂ ସଞ୍ଚ॒ ଵିଚୈତି॒ ସର୍ଵଂ॒-ଯଁସ୍ମି॑-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅଧି॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ନିଷେ॒ଦୁଃ ।
ତଦେ॒ଵ ଭୂ॒ତ-ନ୍ତଦୁ॒ ଭଵ୍ଯ॑ମା ଇ॒ଦ-ନ୍ତଦ॒କ୍ଷରେ॑ ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ ।
ଯେନା॑ ଵୃ॒ତ-ଙ୍ଖଞ୍ଚ॒ ଦିଵ॑-ମ୍ମ॒ହୀଞ୍ଚ॒ ଯେନା॑ଦି॒ତ୍ଯ-ସ୍ତପ॑ତି॒ ତେଜ॑ସା॒ ଭ୍ରାଜ॑ସା ଚ ।
ଯମ॒ନ୍ତ-ସ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରେ କ॒ଵଯୋ॒ ଵଯ॑ନ୍ତି॒ ଯଦ॒କ୍ଷରେ॑ ପର॒ମେ ପ୍ର॒ଜାଃ ।
ଯତଃ॑ ପ୍ରସୂ॒ତା ଜ॒ଗତଃ॑ ପ୍ରସୂତୀ॒ ତୋଯେ॑ନ ଜୀ॒ଵାନ୍ ଵ୍ଯଚ॑ସର୍ଜ॒ (ଵ୍ଯସ॑ସର୍ଜ॒) ଭୂମ୍ଯା᳚ମ୍ ।
ଯଦୋଷ॑ଧୀଭିଃ ପୁ॒ରୁଷା᳚-ନ୍ପ॒ଶୂଗ୍ଶ୍ଚ॒ ଵିଵେ॑ଶ ଭୂ॒ତାନି॑ ଚରାଚ॒ରାଣି॑ ।
ଅତଃ॑ ପର॒-ନ୍ନାନ୍ଯ॒-ଦଣୀ॑ଯସହି॒ ପରା᳚-ତ୍ପରଂ॒-ଯଁ-ନ୍ମହ॑ତୋ ମ॒ହାନ୍ତ᳚ମ୍ ।
ଯଦେ॑କ-ମ॒ଵ୍ଯକ୍ତ॒-ମନ॑ନ୍ତରୂପଂ॒-ଵିଁଶ୍ଵ॑-ମ୍ପୁରା॒ଣ-ନ୍ତମ॑ସଃ॒ ପର॑ସ୍ତାତ୍ ॥ 1.5 (ତୈ. ଅର. 6.1.1)
ତଦେ॒ଵର୍ତ-ନ୍ତଦୁ॑ ସ॒ତ୍ଯମା॑ହୁ॒-ସ୍ତଦେ॒ଵ ବ୍ରହ୍ମ॑ ପର॒ମ-ଙ୍କ॑ଵୀ॒ନାମ୍ ।
ଇ॒ଷ୍ଟା॒ପୂ॒ର୍ତ-ମ୍ବ॑ହୁ॒ଧା ଜା॒ତ-ଞ୍ଜାଯ॑ମାନଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵ-ମ୍ବି॑ଭର୍ତି॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ନାଭିଃ॑ ।
ତଦେ॒ଵାଗ୍ନି-ସ୍ତଦ୍ଵା॒ଯୁ-ସ୍ତଥ୍ସୂର୍ଯ॒ସ୍ତଦୁ॑ ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମାଃ᳚ ।
ତଦେ॒ଵ ଶୁ॒କ୍ରମ॒ମୃତ॒-ନ୍ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ତଦାପ॒-ସ୍ସ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ।
ସର୍ଵେ॑ ନିମେ॒ଷା ଜ॒ଜ୍ଞିରେ॑ ଵି॒ଦ୍ଯୁତଃ॒ ପୁରୁ॑ଷା॒ଦଧି॑ ।
କ॒ଲା ମୁ॑ହୂ॒ର୍ତାଃ କାଷ୍ଠା᳚ଶ୍ଚାହୋ-ରା॒ତ୍ରାଶ୍ଚ॑ ସର୍ଵ॒ଶଃ ।
ଅ॒ର୍ଧ॒ମା॒ସା ମାସା॑ ଋ॒ତଵଃ॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଶ୍ଚ॑ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ।
ସ ଆପଃ॑ ପ୍ରଦୁ॒ଘେ ଉ॒ଭେ ଇ॒ମେ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମଥୋ॒ ସୁଵଃ॑ ।
ନୈନ॑-ମୂ॒ର୍ଧ୍ଵ-ନ୍ନ ତି॒ର୍ଯ-ଞ୍ଚ॒ ନ ମଦ୍ଧ୍ଯେ॒ ପରି॑ଜଗ୍ରଭତ୍ ।
ନ ତସ୍ଯେ॑ଶେ॒ କଶ୍ଚ॒ନ ତସ୍ଯ॑ ନାମ ମ॒ହଦ୍ଯଶଃ॑ ॥ 1.10 (ତୈ. ଅର. 6.1.2)
ନ ସ॒ଦୃଂଶେ॑ ତିଷ୍ଠତି॒ ରୂପ॑ମସ୍ଯ॒ ନ ଚକ୍ଷୁ॑ଷା ପଶ୍ଯତି॒ କଶ୍ଚ॒ନୈନ᳚ମ୍ ।
ହୃ॒ଦା ମ॑ନୀ॒ଷା ମନ॑ସା॒-ଽଭି କ୍ଲୃ॑ପ୍ତୋ॒ ଯ ଏ॑ନଂ-ଵିଁ॒ଦୁ-ରମୃ॑ତା॒ସ୍ତେ ଭ॑ଵନ୍ତି ।
ଅ॒ଦ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ସମ୍ଭୂ॑ତୋ ହିରଣ୍ଯଗ॒ର୍ଭ ଇତ୍ଯ॒ଷ୍ଟୌ ।
ଏ॒ଷ ହି ଦେ॒ଵଃ ପ୍ର॒ଦିଶୋ-ଽନୁ॒ ସର୍ଵାଃ॒ ପୂର୍ଵୋ॑ ହି ଜା॒ତ-ସ୍ସ ଉ॒ ଗର୍ଭେ॑ ଅ॒ନ୍ତଃ ।
ସ ଵି॒ଜାଯ॑ମାନ-ସ୍ସଜନି॒ଷ୍ଯମା॑ଣଃ ପ୍ର॒ତ୍ଯଂ-ମୁଖା᳚ ସ୍ତିଷ୍ଠତି ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ମୁଖଃ ।
ଵି॒ଶ୍ଵତ॑ଶ୍ଚ-କ୍ଷୁରୁ॒ତ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ ମୁଖୋ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ ହସ୍ତ ଉ॒ତ ଵି॒ଶ୍ଵତ॑ସ୍ପାତ୍ ।
ସ-ମ୍ବା॒ହୁଭ୍ଯା॒-ନ୍ନମ॑ତି॒ ସ-ମ୍ପତ॑ତ୍ରୈ॒-ର୍ଦ୍ଯାଵା॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଜ॒ନଯ॑-ନ୍ଦେ॒ଵ ଏକଃ॑ ।
ଵେ॒ନସ୍ତ-ତ୍ପଶ୍ଯ॒ନ୍. ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍. ଯତ୍ର॒ ଵିଶ୍ଵ॒-ମ୍ଭଵ॒ତ୍ଯେକ॑-ନୀଲମ୍ ।
ଯସ୍ମି॑ନ୍ନି॒ଦଗ୍ଂ ସଞ୍ଚ॒ ଵିଚୈକ॒ଗ୍ଂ॒ ସ ଓତଃ॒ ପ୍ରୋତ॑ଶ୍ଚ ଵି॒ଭୁଃ ପ୍ର॒ଜାସୁ॑ ।
ପ୍ରତଦ୍ଵୋ॑ଚେ ଅ॒ମୃତ॒ନ୍ନୁ ଵି॒ଦ୍ଵା-ନ୍ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵୋ ନାମ॒ ନିହି॑ତ॒-ଙ୍ଗୁହା॑ସୁ ॥ 1.15 (ତୈ. ଅର. 6.1.3)
ତ୍ରୀଣି॑ ପ॒ଦା ନିହି॑ତା॒ ଗୁହା॑ସୁ॒ ଯସ୍ତଦ୍ଵେଦ॑ ସଵି॒ତୁଃ ପି॒ତା-ଽସ॑ତ୍ ।
ସ ନୋ॒ ବନ୍ଧୁ॑-ର୍ଜନି॒ତା ସ ଵି॑ଧା॒ତା ଧାମା॑ନି॒ ଵେଦ॒ ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ ।
ଯତ୍ର॑ ଦେ॒ଵା ଅ॒ମୃତ॑ମାନ-ଶା॒ନାସ୍ତୃ॒ତୀଯେ॒ ଧାମା᳚ନ୍ଯ॒-ଭ୍ଯୈର॑ଯନ୍ତ ।
ପରି॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଯ॑ନ୍ତି ସ॒ଦ୍ଯଃ ପରି॑ ଲୋ॒କା-ନ୍ପରି॒ ଦିଶଃ॒ ପରି॒ ସୁଵଃ॑ ।
ଋ॒ତସ୍ଯ॒ ତନ୍ତୁଂ॑-ଵିଁତତଂ-ଵିଁ॒ଚୃତ୍ଯ॒ ତଦ॑ପଶ୍ଯ॒-ତ୍ତଦ॑ଭଵ-ତ୍ପ୍ର॒ଜାସୁ॑ ।
ପ॒ରୀତ୍ଯ॑ ଲୋ॒କା-ନ୍ପ॒ରୀତ୍ଯ॑ ଭୂ॒ତାନି॑ ପ॒ରୀତ୍ଯ॒ ସର୍ଵାଃ᳚ ପ୍ର॒ଦିଶୋ॒ ଦିଶ॑ଶ୍ଚ ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ରଥମ॒ଜା ଋ॒ତସ୍ଯା॒ତ୍ମନା॒-ଽଽତ୍ମାନ॑-ମ॒ଭି-ସମ୍ବ॑ଭୂଵ ।
ସଦ॑ସ॒ସ୍ପତି॒-ମଦ୍ଭୁ॑ତ-ମ୍ପ୍ରି॒ଯମିନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ କାମ୍ଯ᳚ମ୍ ।
ସନି॑-ମ୍ମେ॒ଧା ମ॑ଯାସିଷମ୍ ।
ଉଦ୍ଦୀ᳚ପ୍ଯସ୍ଵ ଜାତଵେଦୋ ଽପ॒ଘ୍ନନ୍ନିର୍-ଋ॑ତି॒-ମ୍ମମ॑ ॥ 1.19 (ତୈ. ଅର. 6.1.4)
ପ॒ଶୂଗ୍ଶ୍ଚ॒ ମହ୍ଯ॒ମାଵ॑ହ॒ ଜୀଵ॑ନଞ୍ଚ॒ ଦିଶୋ॑ ଦିଶ ।
ମାନୋ॑ ହିଗ୍ଂସୀ ଜ୍ଜାତଵେଦୋ॒ ଗାମଶ୍ଵ॒-ମ୍ପୁରୁ॑ଷ॒-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ ।
ଅବି॑ଭ୍ର॒ଦଗ୍ନ॒ ଆଗ॑ହି ଶ୍ରି॒ଯା ମା॒ ପରି॑ପାତଯ ॥ 1.21 (ତୈ. ଅର. 6.1.5)
ଗାଯତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରାଃ (4.2)
ପୁରୁ॑ଷସ୍ଯ ଵିଦ୍ମ ସହସ୍ରା॒କ୍ଷସ୍ଯ॑ ମହାଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ॑ ରୁଦ୍ରଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥
ତତ୍ପୁରୁ॑ଷାଯ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ ମହାଦେ॒ଵାଯ॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ॑ ରୁଦ୍ରଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥
ତତ୍ପୁରୁ॑ଷାଯ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ ଵକ୍ରତୁ॒ଣ୍ଡାଯ॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ॑ ଦନ୍ତିଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥
ତତ୍ପୁରୁ॑ଷାଯ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ ଚକ୍ରତୁ॒ଣ୍ଡାଯ॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ॑ ନନ୍ଦିଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥
ତତ୍ପୁରୁ॑ଷାଯ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ ମହାସେ॒ନାଯ॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନଃ॑ ଷଣ୍ମୁଖଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥
ତତ୍ପୁରୁ॑ଷାଯ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ ସୁଵର୍ଣପ॒କ୍ଷାଯ॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ॑ ଗରୁଡଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥
ଵେ॒ଦା॒ତ୍ମ॒ନାଯ॑ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ ହିରଣ୍ଯଗ॒ର୍ଭାଯ॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ᳚ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥
ନା॒ରା॒ଯ॒ଣାଯ॑ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ ଵାସୁଦେ॒ଵାଯ॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ॑ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥
ଵ॒ଜ୍ର॒ନ॒ଖାଯ॑ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ ତୀକ୍ଷ୍ଣ-ଦ॒ଗ୍ଗ୍॒ଷ୍ଟ୍ରାଯ॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ॑ ନାରସିଗ୍ଂହଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥
ଭା॒ସ୍କ॒ରାଯ॑ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ ମହଦ୍ଦ୍ଯୁତିକ॒ରାଯ॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ॑ ଆଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥
ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରାଯ॑ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ ଲାଲୀ॒ଲାଯ॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ॑ ଅଗ୍ନିଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥
କା॒ତ୍ଯା॒ଯ॒ନାଯ॑ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ କନ୍ଯକୁ॒ମାରି॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ॑ ଦୁର୍ଗିଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥ 1.33 (ତୈ. ଅର. 6.1.5-7)
ଦୂର୍ଵା ସୂକ୍ତଂ (4.3)
ସ॒ହ॒ସ୍ର॒ପର॑ମା ଦେ॒ଵୀ॒ ଶ॒ତମୂ॑ଲା ଶ॒ତାଙ୍କୁ॑ରା ।
ସର୍ଵଗ୍ଂ॑ ହରତୁ॑ ମେ ପା॒ପ॒-ନ୍ଦୂ॒ର୍ଵା ଦୁଃ॑ସ୍ଵପ୍ନ॒ ନାଶ॑ନୀ ।
କାଣ୍ଡା᳚-ତ୍କାଣ୍ଡା-ତ୍ପ୍ର॒ରୋହ॑ନ୍ତୀ॒ ପରୁ॑ଷଃ ପରୁଷଃ॒ ପରି॑ ।
ଏ॒ଵା ନୋ॑ ଦୂର୍ଵେ॒ ପ୍ରତ॑ନୁ ସ॒ହସ୍ରେ॑ଣ ଶ॒ତେନ॑ ଚ ।
ଯା ଶ॒ତେନ॑ ପ୍ରତ॒ନୋଷି॑ ସ॒ହସ୍ରେ॑ଣ ଵି॒ରୋହ॑ସି ।
ତସ୍ଯା᳚ସ୍ତେ ଦେଵୀଷ୍ଟକେ ଵି॒ଧେମ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵ॒ଯମ୍ ।
ଅଶ୍ଵ॑କ୍ରା॒ନ୍ତେ ର॑ଥକ୍ରା॒ନ୍ତେ॒ ଵି॒ଷ୍ଣୁକ୍ରା᳚ନ୍ତେ ଵ॒ସୁନ୍ଧ॑ରା ।
ଶିରସା॑ ଧାର॑ଯିଷ୍ଯା॒ମି॒ ର॒କ୍ଷ॒ସ୍ଵ ମା᳚-ମ୍ପଦେ॒ ପଦେ ॥ 1.37 (ତୈ. ଅର. 6.1.8)
ମୃତ୍ତିକା ସୂକ୍ତମ୍ (4.4)
ଭୂମି-ର୍ଧେନୁ-ର୍ଧରଣୀ ଲୋ॑କଧା॒ରିଣୀ ।
ଉ॒ଧୃତା॑-ଽସି ଵ॑ରାହେ॒ଣ॒ କୃ॒ଷ୍ଣେ॒ନ ଶ॑ତ ବା॒ହୁନା ।
ମୃ॒ତ୍ତିକେ॑ ହନ॑ ମେ ପା॒ପଂ॒-ଯଁ॒ନ୍ମ॒ଯା ଦୁ॑ଷ୍କୃତ॒-ଙ୍କୃତମ୍ ।
ମୃ॒ତ୍ତିକେ᳚ ବ୍ରହ୍ମ॑ଦତ୍ତା॒-ଽସି॒ କା॒ଶ୍ଯପେ॑ନାଭି॒ମନ୍ତ୍ରି॑ତା ।
ମୃ॒ତ୍ତିକେ॑ ଦେହି॑ ମେ ପୁ॒ଷ୍ଟି॒-ନ୍ତ୍ଵ॒ଯି ସ॑ର୍ଵ-ମ୍ପ୍ର॒ତିଷ୍ଠି॑ତମ୍ ॥ 1.39
ମୃ॒ତ୍ତିକେ᳚ ପ୍ରତିଷ୍ଠି॑ତେ ସ॒ର୍ଵ॒-ନ୍ତ॒ନ୍ମେ ନି॑ର୍ଣୁଦ॒ ମୃତ୍ତି॑କେ ।
ତଯା॑ ହ॒ତେନ॑ ପାପେ॒ନ॒ ଗ॒ଚ୍ଛା॒ମି ପ॑ରମା॒-ଙ୍ଗତିମ୍ ॥ 1.40 (ତୈ. ଅର. 6.1.9)
ଶତ୍ରୁଜଯ ମନ୍ତ୍ରାଃ (4.5)
ଯତ॑ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଭଯା॑ମହେ॒ ତତୋ॑ ନୋ॒ ଅଭ॑ଯ-ଙ୍କୃଧି ।
ମଘ॑ଵନ୍ ଛ॒ଗ୍ଧି ତଵ॒ ତନ୍ନ॑ ଊ॒ତଯେ॒ ଵିଦ୍ଵିଷୋ॒ ଵିମୃଧୋ॑ ଜହି ।
ସ୍ଵ॒ସ୍ତି॒ଦା ଵି॒ଶସ୍ପତି॑-ର୍ଵୃତ୍ର॒ହା ଵିମୃଧୋ॑ ଵ॒ଶୀ ।
ଵୃଷେନ୍ଦ୍ରଃ॑ ପୁ॒ର ଏ॑ତୁ ନ-ସ୍ସ୍ଵସ୍ତି॒ଦା ଅ॑ଭଯଙ୍କ॒ରଃ ।
ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ଦ୍ଧଶ୍ର॑ଵା-ସ୍ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନଃ॑ ପୂ॒ଷା ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ ।
ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୋ॒ ଅରି॑ଷ୍ଟନେମି-ସ୍ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑-ର୍ଦଧାତୁ ।
ଆପା᳚ନ୍ତ-ମନ୍ଯୁସ୍ତୃ॒ପଲ॑ପ୍ରଭର୍ମା॒ ଧୁନି॒-ଶ୍ଶିମୀ॑ଵାଂ॒-ଛରୁ॑ମାଗ୍ଂ ଋଜୀ॒ଷୀ ।
ସୋମୋ॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯତ॒ସା ଵନା॑ନି॒ ନାର୍ଵାଗିନ୍ଦ୍ର॑-ମ୍ପ୍ରତି॒ମାନା॑ନି ଦେଭୁଃ ॥ 1.44
ବ୍ରହ୍ମ॑ ଜଜ୍ଞା॒ନ-ମ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦ୍ଵିସୀ॑ମ॒ତ-ସ୍ସୁ॒ରୁଚୋ॑ ଵେ॒ନ ଆ॑ଵଃ ।
ସ ବୁ॒ଧ୍ନିଯା॑ ଉପ॒ମା ଅ॑ସ୍ଯ ଵି॒ଷ୍ଠା-ସ୍ସ॒ତଶ୍ଚ॒ ଯୋନି॒-ମସ॑ତଶ୍ଚ॒ ଵିଵଃ॑ ।
ସ୍ଯୋ॒ନା ପୃ॑ଥିଵି॒ ଭଵା॑ ନୃକ୍ଷ॒ରା ନି॒ଵେଶ॑ନୀ । ଯଚ୍ଛା॑ ନ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ସ॒ପ୍ରଥାଃ᳚ ।
ଗ॒ନ୍ଧ॒ଦ୍ଵା॒ରା-ନ୍ଦୁ॑ରାଧ॒ର୍ଷା॒-ନ୍ନି॒ତ୍ଯପୁ॑ଷ୍ଟା-ଙ୍କରୀ॒ଷିଣୀ᳚ମ୍ ।
ଈ॒ଶ୍ଵରୀଗ୍ଂ॑ ସର୍ଵ॑ଭୂତା॒ନା॒-ନ୍ତାମି॒ହୋପ॑ହ୍ଵଯେ॒ ଶ୍ରିଯମ୍ ।
ଶ୍ରୀ᳚ର୍ମେ ଭ॒ଜତୁ । ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ᳚ର୍ମେ ନ॒ଶ୍ଯତୁ ।
ଵିଷ୍ଣୁ॑ମୁଖା॒ ଵୈ ଦେ॒ଵା-ଶ୍ଛନ୍ଦୋ॑-ଭିରି॒ମାଂଲ୍ଲୋଁ॒କା-ନ॑ନପଜ॒ଯ୍ଯ-ମ॒ଭ୍ଯ॑ଜଯନ୍ନ୍ ।
ମ॒ହାଗ୍ଂ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ଵଜ୍ର॑ବାହୁ-ଷ୍ଷୋଡ॒ଶୀ ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ ॥ 1.48 (ତୈ. ଅର. 6.1.10)
ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନୋ॑ ମ॒ଘଵା॑ କରୋତୁ॒ ହନ୍ତୁ॑ ପା॒ପ୍ମାନଂ॒-ଯୋଁ᳚-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॑ ।
ସୋ॒ମାନ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵର॑ଣ-ଙ୍କୃଣୁ॒ହି ବ୍ର॑ହ୍ମଣସ୍ପତେ ।
କ॒କ୍ଷୀଵ॑ନ୍ତଂ॒-ଯଁ ଔ॑ଶି॒ଜମ୍ ।
ଶରୀ॑ରଂ-ଯଁଜ୍ଞଶମ॒ଲ-ଙ୍କୁସୀ॑ଦ॒-ନ୍ତସ୍ମି᳚-ନ୍ଥ୍ସୀଦତୁ॒ ଯୋ᳚-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॑ ।
ଚର॑ଣ-ମ୍ପ॒ଵିତ୍ରଂ॒-ଵିଁତ॑ତ-ମ୍ପୁରା॒ଣଂ-ଯେଁନ॑ ପୂ॒ତ-ସ୍ତର॑ତି ଦୁଷ୍କୃ॒ତାନି॑ ।
ତେନ॑ ପ॒ଵିତ୍ରେ॑ଣ ଶୁ॒ଦ୍ଧେନ॑ ପୂ॒ତା ଅତି॑ ପା॒ପ୍ମାନ॒-ମରା॑ତି-ନ୍ତରେମ ।
ସ॒ଜୋଷା॑ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ସଗ॑ଣୋ ମ॒ରୁଦ୍ଭି॒-ସ୍ସୋମ॑-ମ୍ପିବ ଵୃତ୍ରହଞ୍ଛୂର ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ ।
ଜ॒ହି ଶତ୍ରୂ॒ଗ୍ଂ॒ ରପ॒ ମୃଧୋ॑ ନୁଦ॒ସ୍ଵାଥାଭ॑ଯ-ଙ୍କୃଣୁହି ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ ନଃ ।
ସୁ॒ମି॒ତ୍ରା ନ॒ ଆପ॒ ଓଷ॑ଧଯ-ସ୍ସନ୍ତୁ ଦୁର୍ମି॒ତ୍ରାସ୍ତସ୍ମୈ॑ ଭୂଯାସୁ॒-ର୍ଯା᳚-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ଯଞ୍ଚ॑ ଵ॒ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମଃ । 1.53 (ତୈ. ଅର. 6.1.11)
ଆପୋ॒ ହିଷ୍ଠା ମ॑ଯୋ॒ ଭୁଵ॒ସ୍ତା ନ॑ ଊ॒ର୍ଜେ ଦ॑ଧାତନ ।
ମ॒ହେରଣା॑ଯ॒ ଚକ୍ଷ॑ସେ ।
ଯୋ ଵଃ॑ ଶି॒ଵତ॑ମୋ॒ ରସ॒-ସ୍ତସ୍ଯ॑ ଭାଜଯତେ॒ ହ ନଃ॑ ।
ଉ॒ଶ॒ତୀ-ରି॑ଵ ମା॒ତରଃ॑ ।
ତସ୍ମା॒ ଅର॑ଙ୍ଗମାମଵୋ॒ ଯସ୍ଯ॒ କ୍ଷଯା॑ଯ॒ ଜିନ୍ଵ॑ଥ ।
ଆପୋ॑ ଜ॒ନଯ॑ଥା ଚ ନଃ ॥ 1.54 (ତୈ. ଅର. 6.1.12)
ଅଘମର୍ଷଣ ସୂକ୍ତମ୍ (4.6)
ହିର॑ଣ୍ଯଶୃଙ୍ଗଂ॒-ଵଁରୁ॑ଣ॒-ମ୍ପ୍ରପ॑ଦ୍ଯେ ତୀ॒ର୍ଥ-ମ୍ମେ॑ ଦେହି॒ ଯାଚି॑ତଃ ।
ଯ॒ନ୍ମଯା॑ ଭୁ॒କ୍ତ-ମ॒ସାଧୂ॑ନା-ମ୍ପା॒ପେଭ୍ଯ॑ଶ୍ଚ ପ୍ର॒ତିଗ୍ର॑ହଃ ।
ଯନ୍ମେ॒ ମନ॑ସା ଵା॒ଚା॒ କ॒ର୍ମ॒ଣା ଵା ଦୁ॑ଷ୍କୃତ॒-ଙ୍କୃତମ୍ ।
ତନ୍ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ଵରୁ॑ଣୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ ସଵି॒ତା ଚ॑ ପୁନନ୍ତୁ॒ ପୁନଃ॑ ପୁନଃ ।
ନମୋ॒-ଽଗ୍ନଯେ᳚-ଽଫ୍ସୁ॒ମତେ॒ ନମ॒ ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ॒ ନମୋ॒ ଵରୁ॑ଣାଯ॒ ନମୋ ଵାରୁଣ୍ଯୈ॑ ନମୋ॒-ଽଦ୍ଭ୍ଯଃ ॥ 1.57
ଯଦ॒ପା-ଙ୍କ୍ରୂ॒ରଂ-ଯଁଦ॑ମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯଂ-ଯଁଦ॑ଶା॒ନ୍ତ-ନ୍ତଦପ॑ଗଚ୍ଛତାତ୍ ।
ଅ॒ତ୍ଯା॒ଶ॒ନା-ଦ॑ତୀପା॒ନା॒-ଦ୍ଯ॒ଚ୍ଚ ଉ॒ଗ୍ରା-ତ୍ପ୍ର॑ତି॒ଗ୍ରହା᳚ତ୍ ।
ତନ୍ନୋ॒ ଵରୁ॑ଣୋ ରା॒ଜା॒ ପା॒ଣିନା᳚ ହ୍ଯଵ॒ମର୍ଶ॑ତୁ ।
ସୋ॑-ଽହମ॑ପା॒ପୋ ଵି॒ରଜୋ॒ ନିର୍ମୁ॒କ୍ତୋ ମୁ॑କ୍ତକି॒ଲ୍ବିଷଃ ।
ନାକ॑ସ୍ଯ ପୃ॒ଷ୍ଠମାରୁ॑ହ୍ଯ॒ ଗଚ୍ଛେ॒-ଦ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ସଲୋ॒କତାମ୍ ।
ଯଶ୍ଚା॒॑ଫ୍ସୁ ଵରୁ॑ଣ॒-ସ୍ସ ପୁ॒ନାତ୍ଵ॑ଘମର୍ଷ॒ଣଃ ।
ଇ॒ମ-ମ୍ମେ॑ ଗଙ୍ଗେ ଯମୁନେ ସରସ୍ଵତି॒ ଶୁତୁ॑ଦ୍ରି॒ ସ୍ତୋମଗ୍ଂ॑ ସଚତା॒ ପରୁ॒ଷ୍ଣିଯା ।
ଅ॒ସି॒କ୍ନି॒ଯା ମ॑ରୁଦ୍ଵୃଧେ ଵି॒ତସ୍ତ॒ଯା-ଽଽର୍ଜୀ॑କୀଯେ ଶୃଣୁ॒ହ୍ଯା ସୁ॒ଷୋମ॑ଯା ।
ଋ॒ତଞ୍ଚ॑ ସ॒ତ୍ଯଞ୍ଚା॒-ଭୀ᳚ଦ୍ଧା॒ ତ୍ତପ॒ସୋ-ଽଦ୍ଧ୍ଯ॑ଜାଯତ ।
ତତୋ॒ ରାତ୍ରି॑-ରଜାଯତ॒ ତତଃ॑ ସମୁ॒ଦ୍ରୋ ଅ॑ର୍ଣ॒ଵଃ ॥ 1.63 (ତୈ. ଅର. 6.1.13)
ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରା-ଦ॑ର୍ଣ॒ଵା-ଦଧି॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରୋ ଅ॑ଜାଯତ ।
ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରାଣି॑ ଵି॒ଦଧ॒-ଦ୍(ମି॒ଦଧ॒ଦ୍) ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ ମିଷ॒ତୋ ଵ॒ଶୀ ।
ଊ॒ର୍ଯା॒ଚ॒ନ୍ଦ୍ର॒ମସୌ॑ ଧା॒ତା ଯ॑ଥା ପୂ॒ର୍ଵ ମ॑କଲ୍ପଯତ୍ ।
ଦିଵ॑ଞ୍ଚ ପୃଥି॒ଵୀ-ଞ୍ଚା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒ ମଥୋ॒ ସୁଵଃ॑ ।
ଯ-ତ୍ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଗ୍ଂ ରଜ॑ସ୍ସ୍ଵ॒ ମାନ୍ତରି॑କ୍ଷେ ଵି॒ରୋଦ॑ସୀ ।
ଇ॒ମାଗ୍ ସ୍ତଦା॒ପୋ ଵ॑ରୁଣଃ ପୁ॒ନାତ୍ଵ॑ଘମର୍ଷ॒ଣଃ ।
ପୁ॒ନନ୍ତୁ॒ ଵସ॑ଵଃ ପୁ॒ନାତୁ॒ ଵରୁ॑ଣଃ ପୁ॒ନାତ୍ଵ॑ଘମର୍ଷ॒ଣଃ ।
ଏ॒ଷ ଭୂ॒ତସ୍ଯ॑ ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯେ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ ଗୋ॒ପ୍ତା ।
ଏ॒ଷ ପୁ॒ଣ୍ଯକୃ॑ତାଂ-ଲୋଁ॒କା॒ନେ॒ଷ ମୃ॒ତ୍ଯୋର୍-ହି॑ର॒ଣ୍ମଯ᳚ମ୍ ।
ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵ୍ଯୋର୍-ହି॑ର॒ଣ୍ମଯ॒ଗ୍ଂ॒ ସଗ୍ଗ୍ଶ୍ରି॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ସୁଵଃ॑ । 1.66 (ତୈ. ଅର. 6.1.14)
ସ ନ॒-ସ୍ସୁଵ॒-ସ୍ସଗ୍ଂ ଶି॑ଶାଧି ।
ଆର୍ଦ୍ର॒-ଞ୍ଜ୍ଵଲ॑ତି॒ ଜ୍ଯୋତି॑-ର॒ହମ॑ସ୍ମି ।
ଜ୍ଯୋତି॒-ର୍ଜ୍ଵଲ॑ତି॒ ବ୍ରହ୍ମା॒ହମ॑ସ୍ମି ।
ଯୋ॑-ଽହମ॑ସ୍ମି॒ ବ୍ରହ୍ମା॒ହମ॑ସ୍ମି ।
ଅ॒ହମ॑ସ୍ମି॒ ବ୍ରହ୍ମା॒ହମ॑ସ୍ମି ।
ଅ॒ହମେ॒ଵାହ-ମ୍ମା-ଞ୍ଜୁ॑ହୋମି॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଅ॒କା॒ର୍ଯ॒-କା॒ର୍ଯ॑ଵ କୀ॒ର୍ଣୀ ସ୍ତେ॒ନୋ ଭ୍ରୂ॑ଣ॒ହା ଗୁ॑ରୁତ॒ଲ୍ପଗଃ ।
ଵରୁ॑ଣୋ॒-ଽପାମ॑ଘମର୍ଷ॒ଣ-ସ୍ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପା॒ପା-ତ୍ପ୍ରମୁ॑ଚ୍ଯତେ ।
ର॒ଜୋଭୂମି॑ସ୍ତ୍ଵ॒ମାଗ୍ଂ ରୋଦ॑ଯସ୍ଵ॒ ପ୍ରଵ॑ଦନ୍ତି॒ ଧୀରାଃ᳚ ।
ଆକ୍ରା᳚ନ୍-ଥ୍ସମୁ॒ଦ୍ରଃ ପ୍ର॑ଥ॒ମେ ଵିଧ॑ର୍ମ-ଞ୍ଜ॒ନଯ॑-ନ୍ପ୍ର॒ଜା ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ରାଜା᳚ ।
ଵୃଷା॑ ପ॒ଵିତ୍ରେ॒ ଅଧି॒ସାନୋ॒ ଅଵ୍ଯେ॑ ବୃ॒ହ-ଥ୍ସୋମୋ॑ ଵାଵୃଧେ ସୁଵା॒ନ ଇନ୍ଦୁଃ॑ ॥ 1.70
(ପୁର॑ସ୍ତା॒--ଦ୍ଯଶୋ॒ - ଗୁହା॑ସୁ॒ - ମମ॑ - ଚକ୍ରତୁ॒ଣ୍ଡାଯ॑ ଧୀମହି - ତୀକ୍ଷଦ॒ଗ୍ଗ୍॒ଷ୍ଠ୍ରାଯ॑ ଧୀମହି॒ - ପରି॑ - ପ୍ର॒ତିଷ୍ଠି॑ତଂ - ଦେଭୁ--ର୍ ଯଚ୍ଛତୁ - ଦଧାତନା॒- ଦ୍ଭ୍ଯୋ᳚ - ଽର୍ଣ॒ଵଃ - ସୁଵୋ॒ - ରାଜୈକ॑-ଞ୍ଚ) (ଆ1)
ଦୁର୍ଗା ସୂକ୍ତମ୍ (4.7)
ଜା॒ତଵେ॑ଦସେ ସୁନଵାମ॒ ସୋମ॑-ମରାତୀଯ॒ତୋ ନିଦ॑ହାତି॒ ଵେଦଃ॑ ।
ସ ନଃ॑ ପର୍ଷ॒ଦତି॑ ଦୁ॒ର୍ଗାଣି॒ ଵିଶ୍ଵା॑ ନା॒ଵେଵ॒ ସିନ୍ଧୁ॑-ନ୍ଦୁରି॒ତା-ଽତ୍ଯ॒ଗ୍ନିଃ ।
ତାମ॒ଗ୍ନିଵ॑ର୍ଣା॒-ନ୍ତପ॑ସା ଜ୍ଵଲ॒ନ୍ତୀଂ-ଵୈଁ॑ରୋଚ॒ନୀ-ଙ୍କ॑ର୍ମଫ॒ଲେଷୁ॒ ଜୁଷ୍ଟା᳚ମ୍ ।
ଦୁ॒ର୍ଗା-ନ୍ଦେ॒ଵୀଗ୍ଂ ଶର॑ଣମ॒ହ-ମ୍ପ୍ରପ॑ଦ୍ଯେ ସୁ॒ତର॑ସି ତରସେ॒ ନମଃ॑ ।
ଅଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ପା॑ରଯା॒ ନଵ୍ଯୋ॑ ଅ॒ସ୍ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଵ॒ସ୍ତି-ଭି॒ରତି॑ ଦୁ॒ର୍ଗାଣି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ ।
ପୂଶ୍ଚ॑ ପୃ॒ଥ୍ଵୀ ବ॑ହୁ॒ଲା ନ॑ ଉ॒ର୍ଵୀ ଭଵା॑ ତୋ॒କାଯ॒ ତନ॑ଯାଯ॒ ଶଂଯୋଁଃ ।
ଵିଶ୍ଵା॑ନି ନୋ ଦୁ॒ର୍ଗହା॑ ଜାତଵେଦ॒-ସ୍ସିନ୍ଧୁ॒-ନ୍ନ ନା॒ଵା ଦୁ॑ରି॒ତା-ଽତି॑ପର୍ଷି ।
ଅଗ୍ନେ॑ ଅତ୍ରି॒ଵ-ନ୍ମନ॑ସା ଗୃଣା॒ନୋ᳚-ଽସ୍ମାକ॑-ମ୍ବୋଦ୍ଧ୍ଯଵି॒ତା ତ॒ନୂନା᳚ମ୍ ।
ପୃ॒ତ॒ନା॒ଜିତ॒ଗ୍ଂ॒ ସହ॑ମାନ-ମୁ॒ଗ୍ରମ॒ଗ୍ନିଗ୍ଂ ହୁ॑ଵେମ ପର॒ମା-ଥ୍ସ॒ଧସ୍ଥା᳚ତ୍ ।
ସ ନଃ॑ ପର୍ଷ॒ଦତି॑ ଦୁ॒ର୍ଗାଣି॒ ଵିଶ୍ଵା॒ କ୍ଷାମ॑ଦ୍ଦେ॒ଵୋ ଅତି॑ ଦୁରି॒ତା-ଽତ୍ଯ॒ଗ୍ନିଃ ।
ପ୍ର॒ତ୍ନୋଷି॑-କ॒ମୀଡ୍ଯୋ॑ ଅଦ୍ଧ୍ଵ॒ରେଷୁ॑ ସ॒ନାଚ୍ଚ॒ ହୋତା॒ ନଵ୍ଯ॑ଶ୍ଚ॒ ସଥ୍ସି॑ ।
ସ୍ଵାଞ୍ଚା᳚ଗ୍ନେ ତ॒ନୁଵ॑-ମ୍ପି॒ପ୍ରଯ॑ସ୍ଵା॒ସ୍ମଭ୍ଯ॑ଞ୍ଚ॒ ସୌଭ॑ଗ॒ମାଯ॑ଜସ୍ଵ ।
ଗୋଭି॒-ର୍ଜୁଷ୍ଟ॑ମ॒ଯୁଜୋ॒ ନିଷି॑କ୍ତ॒-ନ୍ତଵେ᳚ନ୍ଦ୍ର ଵିଷ୍ଣୋ॒-ରନୁ॒ସଞ୍ଚ॑ରେମ ।
ନାକ॑ସ୍ଯ ପୃ॒ଷ୍ଠମ॒ଭି ସଂ॒ଵଁସା॑ନୋ॒ ଵୈଷ୍ଣ॑ଵୀଂ-ଲୋଁ॒କ ଇ॒ହ ମା॑ଦଯନ୍ତାମ୍ ॥ 2.7 (ଦୁ॒ରି॒ତା-ଽତ୍ଯ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ତୈ. ଅର. 6.2.1)
[ ଓ-ଙ୍କା॒ତ୍ଯା॒ଯ॒ନାଯ॑ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ କନ୍ଯକୁ॒ମାରି॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ॑ ଦୁର୍ଗିଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥ ]
ଵ୍ଯାହୃତି ହୋମ ମନ୍ତ୍ରାଃ (4.8)
ଭୂ-ରନ୍ନ॑-ମ॒ଗ୍ନଯେ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା॒, ଭୁଵୋ-ଽନ୍ନଂ॑-ଵାଁ॒ଯଵେ॒-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷାଯ॒ ସ୍ଵାହା॒, ସୁଵ॒ରନ୍ନ॑-ମାଦି॒ତ୍ଯାଯ॑ ଦି॒ଵେ ସ୍ଵାହା॒, ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵ॒-ରନ୍ନ॑-ଞ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସେ ଦି॒ଗ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା॒, ନମୋ॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯଃ॑ ସ୍ଵ॒ଧା ପି॒ତୃଭ୍ଯୋ॒ ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵ॒-ରନ୍ନ॒ମୋମ୍ ॥ 3.1 (ତୈ. ଅର. 6.3.1)
ଭୂ-ର॒ଗ୍ନଯେ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା॒, ଭୁଵୋ॑ ଵା॒ଯଵେ॒-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷାଯ॒ ସ୍ଵାହା॒ ,
ସୁଵ॑ରାଦି॒ତ୍ଯାଯ॑ ଦି॒ଵେ ସ୍ଵାହା॒, ଭୂ-ର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵ॑-ଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସେ ଦି॒ଗ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା॒,
ନମୋ॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯଃ॑ ସ୍ଵ॒ଧା ପି॒ତୃଭ୍ଯୋ॒ ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵ॒-ରଗ୍ନ॒ ଓମ୍ ॥ 4.1
ଭୂ-ର॒ଗ୍ନଯେ॑ ଚ ପୃଥି॒ଵ୍ଯୈ ଚ॑ ମହ॒ତେ ଚ॒ ସ୍ଵାହା॒,
ଭୁଵୋ॑ ଵା॒ଯଵେ॑ ଚା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷାଯ ଚ ମହ॒ତେ ଚ॒ ସ୍ଵାହା॒,
ସୁଵ॑ରାଦି॒ତ୍ଯାଯ॑ ଚ ଦି॒ଵେ ଚ॑ ମହ॒ତେ ଚ॒ ସ୍ଵାହା॒,
ଭୂ-ର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵ॑-ଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସେ ଚ॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦି॒ଗ୍ଭ୍ଯଶ୍ଚ॑ ମହ॒ତେ ଚ॒ ସ୍ଵାହା॒,
ନମୋ॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯଃ॑ ସ୍ଵ॒ଧା ପି॒ତୃଭ୍ଯୋ॒ ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵ॒-ର୍ମହ॒ରୋମ୍ ॥ 5.1 (ତୈ. ଅର. 6.4.1)
ଜ୍ଞାନପ୍ରାପ୍ତ୍ଯର୍ଥା ହୋମମନ୍ତ୍ରାଃ (4.9)
ପାହି ନୋ ଅଗ୍ନ ଏନ॑ସେ ସ୍ଵା॒ହା ।
ପାହି ନୋ ଵିଶ୍ଵଵେଦ॑ସେ ସ୍ଵା॒ହା ।
ଯଜ୍ଞ-ମ୍ପାହି ଵିଭାଵ॑ସୋ ସ୍ଵା॒ହା ।
ସର୍ଵ-ମ୍ପାହି ଶତକ୍ର॑ତୋ ସ୍ଵା॒ହା ॥ 6.1 (ତୈ. ଅର. 6.7.1)
ପା॒ହି ନୋ॑ ଅଗ୍ନ॒ ଏକ॑ଯା ।
ପା॒ହ୍ଯୁ॑ତ ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॑ଯା ।
ପା॒ହ୍ଯୂର୍ଜ॑-ନ୍ତୃ॒ତୀଯ॑ଯା ।
ପା॒ହି ଗୀ॒ର୍ଭି-ଶ୍ଚ॑ତ॒ସୃଭି॑-ର୍ଵସୋ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 7.1 (ତୈ. ଅର. 6.6.1)
ଵେଦାଵିସ୍ମରଣାଯ ଜପମନ୍ତ୍ରାଃ (4.10)
ଯ-ଶ୍ଛନ୍ଦ॑ସା-ମୃଷ॒ଭୋ ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପ॒-ଶ୍ଛନ୍ଦୋ᳚ଭ୍ଯ॒-ଶ୍ଛନ୍ଦାଗ୍॑ସ୍ଯା ଵି॒ଵେଶ॑ ।
ସଚାଗ୍ଂ ଶିକ୍ଯଃ ପୁରୋ ଵାଚୋ॑ପନି॒ଷ-ଦିନ୍ଦ୍ରୋ᳚ ଜ୍ଯେ॒ଷ୍ଠ ଇ॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯାଯ॒ ଋଷି॑ଭ୍ଯୋ॒ ନମୋ॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯଃ॑ ସ୍ଵ॒ଧା ପି॒ତୃଭ୍ଯୋ॒ ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵ॒-ଶ୍ଛନ୍ଦ॒ ଓମ୍ ॥ 8.1 (ତୈ. ଅର. 6.8.1)
ନମୋ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣେ ଧା॒ରଣ॑-ମ୍ମେ ଅ॒ସ୍ତ୍ଵ-ନି॑ରାକରଣଂ-ଧା॒ରଯି॑ତା ଭୂଯାସ॒-ଙ୍କର୍ଣ॑ଯୋ-ଶ୍ଶ୍ରୁ॒ତ-ମ୍ମାଚ୍ଯୋ᳚ଢ୍ଵ॒-ମ୍ମମା॒ମୁଷ୍ଯ॒ ଓମ୍ ॥ 9.1 (ତୈ. ଅର. 6.9.1)
ତପଃ ପ୍ରଶଂସା (4.11)
ଋ॒ତ-ନ୍ତପଃ॑ ସ॒ତ୍ଯ-ନ୍ତପଃ॑ ଶ୍ରୁ॒ତ-ନ୍ତପଃ॑ ଶା॒ନ୍ତ-ନ୍ତପୋ॒ ଦମ॒ ସ୍ତପ॒-ଶ୍ଶମ॒ସ୍ତପୋ॒ ଦାନ॒-ନ୍ତପୋ॒ ଯଜ୍ଞ॒-ନ୍ତପୋ॒ ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵ॒-ର୍ବ୍ରହ୍ମୈ॒-ତଦୁପା᳚ସ୍ଯୈ॒-ତତ୍ତପଃ॑ ॥ 10.1 (ତୈ. ଅର. 6.10.1)
ଵିହିତାଚରଣ ପ୍ରଶଂସା ନିଷିଦ୍ଧାଚରଣ ନିନ୍ଦା ଚ (4.12)
ଯଥା॑ ଵୃ॒କ୍ଷସ୍ଯ॑ ସ॒ପୁଂଷ୍ପି॑ତସ୍ଯ ଦୂ॒ରା-ଦ୍ଗ॒ନ୍ଧୋ ଵା᳚ତ୍ଯେ॒ଵ-ମ୍ପୁଣ୍ଯ॑ସ୍ଯ କ॒ର୍ମଣୋ॑ ଦୂ॒ରା-ଦ୍ଗ॒ନ୍ଧୋ ଵା॑ତି॒ ଯଥା॑-ଽସିଧା॒ରା-ଙ୍କ॒ର୍ତେ-ଽଵ॑ହିତା-ମଵ॒କ୍ରାମେ॒ ଯଦ୍ଯୁଵେ॒ ଯୁଵେ॒ ହଵା॑ ଵି॒ହ୍ଵଯି॑ଷ୍ଯାମି କ॒ର୍ତ-ମ୍ପ॑ତିଷ୍ଯା॒ମୀତ୍ଯେ॒ଵ-ମ॒ମୃତା॑-ଦା॒ତ୍ମାନ॑-ଞ୍ଜୁ॒ଗୁଫ୍ସେ᳚ତ୍ ॥ 11.1 (ତୈ. ଅର. 6.11.1)
ଦହର ଵିଦ୍ଯା (4.13)
ଅ॒ଣୋ-ରଣୀ॑ଯା-ନ୍ମହ॒ତୋ ମହୀ॑ଯା-ନା॒ତ୍ମା ଗୁହା॑ଯା॒-ନ୍ନିହି॑ତୋ-ଽସ୍ଯ ଜ॒ନ୍ତୋଃ ।
ତମ॑କ୍ରତୁ-ମ୍ପଶ୍ଯତି ଵୀତଶୋ॒କୋ ଧା॒ତୁଃ ପ୍ର॒ସାଦା᳚-ନ୍ମହି॒ମାନ॑ମୀଶମ୍ ।
ସ॒ପ୍ତ ପ୍ରା॒ଣାଃ ପ୍ର॒ଭଵ॑ନ୍ତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒ପ୍ତାର୍ଚିଷଃ॑ ସ॒ମିଧଃ॑ ସ॒ପ୍ତ ଜି॒ହ୍ଵାଃ ।
ସ॒ପ୍ତ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କା ଯେଷୁ॒ ଚର॑ନ୍ତି ପ୍ରା॒ଣା ଗୁ॒ହାଶ॑ଯା॒-ନ୍ନିହି॑ତା-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ସ॑ପ୍ତ ।
ଅତଃ॑ ସମୁ॒ଦ୍ରା ଗି॒ରଯ॑ଶ୍ଚ॒ ସର୍ଵେ॒-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସ୍ଯନ୍ଦ॑ନ୍ତେ॒ ସିନ୍ଧ॑ଵ॒-ସ୍ସର୍ଵ॑ରୂପାଃ ।
ଅତ॑ଶ୍ଚ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଓଷ॑ଧଯୋ॒ ରସା᳚ଚ୍ଚ॒ ଯେନୈ॑ଷ ଭୂ॒ତ-ସ୍ତି॑ଷ୍ଠତ୍ଯନ୍ତରା॒ତ୍ମା ।
ବ୍ର॒ହ୍ମା ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପଦ॒ଵୀଃ କ॑ଵୀ॒ନା-ମୃଷି॒-ର୍ଵିପ୍ରା॑ଣା-ମ୍ମହି॒ଷୋ ମୃ॒ଗାଣା᳚ମ୍ ।
ଶ୍ଯେ॒ନୋ ଗୃଧ୍ରା॑ଣା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵଧି॑ତି॒-ର୍ଵନା॑ନା॒ଗ୍ଂ॒ ସୋମଃ॑ ପ॒ଵିତ୍ର॒ ମତ୍ଯେ॑ତି॒ ରେଭନ୍ନ୍॑ ।
ଅ॒ଜା ମେକାଂ॒-ଲୋଁହି॑ତ-ଶୁକ୍ଲ-କୃ॒ଷ୍ଣା-ମ୍ବ॒ହ୍ଵୀ-ମ୍ପ୍ର॒ଜା-ଞ୍ଜ॒ନଯ॑ନ୍ତୀ॒ଗ୍ଂ॒ ସରୂ॑ପାମ୍ ।
ଅ॒ଜୋ ହ୍ଯେକୋ॑ ଜୁ॒ଷମା॑ଣୋ-ଽନୁ॒ଶେତେ॒ ଜହା᳚ତ୍ଯେନା-ମ୍ଭୁ॒କ୍ତ-ଭୋ॑ଗା॒ମଜୋ᳚-ଽନ୍ଯଃ ॥ 12.5 (ତୈ. ଅର. 6.12.1)
ହ॒ଗ୍ଂ॒ସ-ଶ୍ଶୁ॑ଚି॒ଷ-ଦ୍ଵସୁ॑-ରନ୍ତରିକ୍ଷ॒-ସଦ୍ଧୋତା॑ ଵେଦି॒ଷ-ଦତି॑ଥି-ର୍ଦୁରୋଣ॒ସତ୍ ।
ନୃ॒ଷ-ଦ୍ଵ॑ର॒ସ-ଦୃ॑ତ॒ସ-ଦ୍ଵ୍ଯୋ॑ମ॒ସ-ଦ॒ବ୍ଜା ଗୋ॒ଜା ଋ॑ତ॒ଜା ଅ॑ଦ୍ରି॒ଜା ଋ॒ତ-ମ୍ବୃ॒ହତ୍ ।
ଘୃ॒ତ-ମ୍ମି॑ମିକ୍ଷିରେ ଘୃ॒ତମ॑ସ୍ଯ॒ ଯୋନି॑-ର୍ଘୃ॒ତେ ଶ୍ରି॒ତୋ ଘୃ॒ତମୁ॑ଵସ୍ଯ॒ ଧାମ॑ ।
ଅ॒ନୁ॒ଷ୍ଵ॒ଧମାଵ॑ହ ମା॒ଦଯ॑ସ୍ଵ॒ ସ୍ଵାହା॑ କୃତଂ-ଵୃଁଷଭ ଵକ୍ଷି ହ॒ଵ୍ଯମ୍ ।
ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରା ଦୂ॒ର୍ମି-ର୍ମଧୁ॑ମା॒ଗ୍ଂ॒ ଉଦା॑ର-ଦୁପା॒ଗ୍ଂ॒ଶୁନା॒ ସମ॑ମୃତ॒ତ୍ଵ ମା॑ନଟ୍ ।
ଘୃ॒ତସ୍ଯ॒ ନାମ॒ ଗୁହ୍ଯଂ॒-ଯଁଦସ୍ତି॑ ଜି॒ହ୍ଵା ଦେ॒ଵାନା॑-ମ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ॒ ନାଭିଃ॑ ।
ଵ॒ଯ-ନ୍ନାମ॒ ପ୍ରବ୍ର॑ଵାମା ଘୃ॒ତେନା॒ସ୍ମିନ୍. ଯ॒ଜ୍ଞେ ଧା॑ରଯାମା॒ ନମୋ॑ଭିଃ ।
ଉପ॑ ବ୍ର॒ହ୍ମା ଶୃ॑ଣଵଚ୍ଛ॒ସ୍ଯମା॑ନ॒-ଞ୍ଚତୁଃ॑ ଶୃଙ୍ଗୋ ଽଵମୀ-ଦ୍ଗୌ॒ର ଏ॒ତତ୍ ।
ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ଶୃଙ୍ଗା॒ ତ୍ରଯୋ॑ ଅସ୍ଯ॒ ପାଦା॒ ଦ୍ଵେ ଶୀ॒ର॒.ଷେ ସ॒ପ୍ତ ହସ୍ତା॑ସୋ ଅ॒ସ୍ଯ ।
ତ୍ରିଧା॑ ବ॒ଦ୍ଧୋ ଵୃ॑ଷ॒ଭୋ ରୋ॑ରଵୀତି ମ॒ହୋ ଦେ॒ଵୋ ମର୍ତ୍ଯା॒ଗ୍ଂ॒ ଆଵି॑ଵେଶ ॥ 12.10 (ତୈ. ଅର. 6.12.2)
ତ୍ରିଧା॑ ହି॒ତ-ମ୍ପ॒ଣିଭି॑-ର୍ଗୁ॒ହ୍ଯମା॑ନ॒-ଙ୍ଗଵି॑-ଦେ॒ଵାସୋ॑ ଘୃ॒ତମନ୍ଵ॑ଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ ।
ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଏକ॒ଗ୍ଂ॒ ସୂର୍ଯ॒ ଏକ॑-ଞ୍ଜଜାନ ଵେ॒ନା ଦେକଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ଵ॒ଧଯା॒ ନିଷ୍ଟ॑ତକ୍ଷୁଃ ।
ଯୋ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦ୍ଵିଶ୍ଵା॒ଧିଯୋ॑ ରୁ॒ଦ୍ରୋ ମ॒ହର୍ଷିଃ॑ ।
ହି॒ର॒ଣ୍ଯ॒ଗ॒ର୍ଭ-ମ୍ପ॑ଶ୍ଯତ॒ ଜାଯ॑ମାନ॒ଗ୍ଂ॒ ସନୋ॑ ଦେ॒ଵ-ଶ୍ଶୁ॒ଭଯା॒ ସ୍ମୃତ୍ଯା॒ ସଂଯୁଁ॑ନକ୍ତୁ ।
ଯସ୍ମା॒ତ୍ପର॒-ନ୍ନାପ॑ର॒ ମସ୍ତି॒ କିଞ୍ଚି॒ଦ୍ଯସ୍ମା॒-ନ୍ନାଣୀ॑ଯୋ॒ ନ ଜ୍ଯାଯୋ᳚-ଽସ୍ତି॒ କଶ୍ଚି॑ତ୍ ।
ଵୃ॒କ୍ଷ ଇ॑ଵ ସ୍ତବ୍ଧୋ ଦି॒ଵି ତି॑ଷ୍ଠ॒-ତ୍ଯେକ॒ସ୍ତେନେ॒ଦ-ମ୍ପୂ॒ର୍ଣ-ମ୍ପୁରୁ॑ଷେଣ॒ ସର୍ଵ᳚ମ୍ ॥ 12.13
(ସନ୍ଯାସ ସୂକ୍ତମ୍)
ନ କର୍ମ॑ଣା ନ ପ୍ର॒ଜଯା॒ ଧନେ॑ନ॒ ତ୍ଯାଗେ॑ନୈକେ ଅମୃତ॒ତ୍ଵ-ମା॑ନ॒ଶୁଃ ।
ପରେ॑ଣ॒ ନାକ॒-ନ୍ନିହି॑ତ॒-ଙ୍ଗୁହା॑ଯାଂ-ଵିଁ॒ଭ୍ରାଜ॑ଦେ॒ତ-ଦ୍ଯତ॑ଯୋ ଵି॒ଶନ୍ତି॑ ॥
ଵେ॒ଦା॒ନ୍ତ॒ ଵି॒ଜ୍ଞାନ॒-ସୁନି॑ଶ୍ଚିତା॒ର୍ଥା-ସ୍ସନ୍ଯା॑ସ ଯୋ॒ଗାଦ୍ଯତ॑ଯ-ଶ୍ଶୁଦ୍ଧ॒ ସତ୍ତ୍ଵାଃ᳚ ।
ତେ ବ୍ର॑ହ୍ମଲୋ॒କେ ତୁ॒ ପରା᳚ନ୍ତକାଲେ॒ ପରା॑ମୃତା॒-ତ୍ପରି॑ମୁଚ୍ଯନ୍ତି॒ ସର୍ଵେ᳚ ।
ଦ॒ହ୍ରଂ॒-ଵିଁ॒ପା॒ପ-ମ୍ପ॒ରମେ᳚ଶ୍ମ ଭୂତଂ॒-ଯଁ-ତ୍ପୁ॑ଣ୍ଡରୀ॒କ-ମ୍ପୁ॒ରମ॑ଦ୍ଧ୍ଯ ସ॒ଗ୍ଗ୍॒ସ୍ଥମ୍ ।
ତ॒ତ୍ରା॒ପି॒ ଦ॒ହ୍ର-ଙ୍ଗ॒ଗନଂ॑-ଵିଁଶୋକ॒-ସ୍ତସ୍ମି॑ନ୍. ଯଦ॒ନ୍ତସ୍ତ-ଦୁପା॑ସିତ॒ଵ୍ଯମ୍ ॥
ଯୋ ଵେଦାଦୌ ସ୍ଵ॑ରଃ ପ୍ରୋ॒କ୍ତୋ॒ ଵେ॒ଦାନ୍ତେ॑ ଚ ପ୍ର॒ତିଷ୍ଠି॑ତଃ ।
ତସ୍ଯ॑ ପ୍ର॒କୃତି॑-ଲୀନ॒ସ୍ଯ॒ ଯଃ॒ ପରଃ॑ ସ॒ ମ॒ହେଶ୍ଵ॑ରଃ ॥ 12.17 (ତୈ. ଅର. 6.12.3)
(ଅଜୋ᳚-ଽନ୍ଯ॒ - ଆଵି॑ଵେଶ॒ - ସର୍ଵେ॑ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ)
ନାରାଯଣ ସୂକ୍ତଂ (4.14)
ସ॒ହ॒ସ୍ର॒ଶୀର୍ଷ॑-ନ୍ଦେ॒ଵଂ॒-ଵିଁ॒ଶ୍ଵାକ୍ଷଂ॑-ଵିଁ॒ଶ୍ଵ ଶ॑-ମ୍ଭୁଵମ୍ ।
ଵିଶ୍ଵ॑-ନ୍ନା॒ରାଯ॑ଣ-ନ୍ଦେ॒ଵ॒ମ॒କ୍ଷର॑-ମ୍ପର॒ମ-ମ୍ପ॒ଦମ୍ ।
ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॒ ପର॑ମାନ୍ନି॒ତ୍ଯଂ॒-ଵିଁ॒ଶ୍ଵ-ନ୍ନା॑ରାଯ॒ଣଗ୍ଂ ହ॑ରିମ୍ ।
ଵିଶ୍ଵ॑ମେ॒ଵେଦ-ମ୍ପୁରୁ॑ଷ॒-ସ୍ତ-ଦ୍ଵିଶ୍ଵ॒ମୁପ॑ଜୀଵତି ।
ପତିଂ॒-ଵିଁଶ୍ଵ॑ସ୍ଯା॒ତ୍ମେଶ୍ଵ॑ର॒ଗ୍ଂ॒ ଶାଶ୍ଵ॑ତଗ୍ଂ ଶି॒ଵମ॑ଚ୍ଯୁତମ୍ ।
ନା॒ରାଯ॒ଣ-ମ୍ମ॑ହାଜ୍ଞେ॒ଯଂ॒-ଵିଁ॒ଶ୍ଵାତ୍ମା॑ନ-ମ୍ପ॒ରାଯ॑ଣମ୍ ।
ନା॒ରାଯ॒ଣ ପ॑ରୋ ଜ୍ଯୋ॒ତି॒ରା॒ତ୍ମା ନା॑ରଯ॒ଣଃ ପ॑ରଃ ।
ନା॒ରାଯ॒ଣ ପ॑ର-ମ୍ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ ତ॒ତ୍ତ୍ଵ-ନ୍ନା॑ରାଯ॒ଣଃ ପ॑ରଃ ।
ନା॒ରାଯ॒ଣ ପ॑ରୋ ଧ୍ଯା॒ତା॒ ଧ୍ଯା॒ନ-ନ୍ନା॑ରାଯ॒ଣଃ ପ॑ରଃ ।
ଯଚ୍ଚ॑ କି॒ଞ୍ଚିଜ୍-ଜ॑ଗ-ଥ୍ସ॒ର୍ଵ॒-ନ୍ଦୃ॒ଶ୍ଯତେ᳚ ଶ୍ରୂଯ॒ତେ-ଽପି॑ ଵା । 13.4 (ତୈ. ଅର. 6.13.1)
ଅନ୍ତ॑-ର୍ବ॒ହିଶ୍ଚ॑ ତ-ଥ୍ସ॒ର୍ଵଂ॒-ଵ୍ଯାଁ॒ପ୍ଯ ନା॑ରାଯ॒ଣ-ସ୍ସ୍ଥି॑ତଃ ।
ଅନ॑ନ୍ତ॒ ମଵ୍ଯ॑ଯ-ଙ୍କ॒ଵିଗ୍ଂ ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରେ-ଽନ୍ତଂ॑-ଵିଁ॒ଶ୍ଵ ଶ॑ଭୁଂଵଁମ୍ ।
ପ॒ଦ୍ମ॒କୋ॒ଶ-ପ୍ର॑ତୀକା॒ଶ॒ଗ୍ଂ॒ ହୃ॒ଦଯ॑-ଞ୍ଚାପ୍ଯ॒ଧୋମୁ॑ଖମ୍ ।
ଅଧୋ॑ ନି॒ଷ୍ଟ୍ଯା ଵି॑ତସ୍ତ୍ଯା॒ନ୍ତେ॒ ନା॒ଭ୍ଯାମୁ॑ପରି॒ ତିଷ୍ଠ॑ତି ।
ଜ୍ଵା॒ଲ॒ମା॒ଲା କୁ॑ଲ-ମ୍ଭା॒ତୀ॒ ଵି॒ଶ୍ଵସ୍ଯା॑ଯତ॒ନ-ମ୍ମ॑ହତ୍ ।
ସନ୍ତ॑ତଗ୍ଂ ଶି॒ଲାଭି॑ସ୍ତୁ॒ ଲମ୍ବ॑ତ୍ଯା କୋଶ॒ସନ୍ନି॑ଭମ୍ ।
ତସ୍ଯାନ୍ତେ॑ ସୁଷି॒ରଗ୍ଂ ସୂ॒କ୍ଷ୍ମ-ନ୍ତସ୍ମି᳚ନ୍-ଥ୍ସ॒ର୍ଵ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତମ୍ ।
ତସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ॑ ମ॒ହାନ॑ଗ୍ନି-ର୍ଵି॒ଶ୍ଵାର୍ଚି॑-ର୍ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ ମୁଖଃ ।
ସୋ-ଽଗ୍ର॑ଭୁ॒ଗ୍ ଵିଭ॑ଜ-ନ୍ତି॒ଷ୍ଠ॒-ନ୍ନାହା॑ର-ମଜ॒ରଃ କ॒ଵିଃ ।
ତି॒ର୍ଯ॒ଗୂ॒ର୍ଧ୍ଵ ମ॑ଧ-ଶ୍ଶା॒ଯୀ॒ ର॒ଶ୍ମଯ॑ସ୍ତସ୍ଯ॒ ସନ୍ତ॑ତା ।
ସ॒ନ୍ତା॒ପଯ॑ତି ସ୍ଵ-ନ୍ଦେ॒ହମାପା॑ଦତଲ॒ ମସ୍ତ॑କଃ ।
ତସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ॒ ଵହ୍ନି॑ଶିଖା ଅ॒ଣୀଯୋ᳚ର୍ଧ୍ଵା ଵ୍ଯ॒ଵସ୍ଥି॑ତଃ ।
ନୀ॒ଲତୋ॑ ଯଦ॑ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ସ୍ଥା॒-ଦ୍ଵି॒ଦ୍ଯୁଲ୍ଲେ॑ଖେଵ॒ ଭାସ୍ଵ॑ରା ।
ନୀ॒ଵାର॒ ଶୂକ॑ଵତ୍ତ॒ନ୍ଵୀ॒ ପୀ॒ତା ଭା᳚ସ୍ଵତ୍ଯ॒ଣୂପ॑ମା ।
ତସ୍ଯା᳚-ଶ୍ଶିଖା॒ଯା ମ॑ଦ୍ଧ୍ଯେ ପ॒ରମା᳚ତ୍ମା ଵ୍ଯ॒ଵସ୍ଥି॑ତଃ ।
ସ ବ୍ରହ୍ମ॒ ସ ଶିଵ॒-ସ୍ସ ହରି॒-ସ୍ସେନ୍ଦ୍ର॒-ସ୍ସୋ-ଽକ୍ଷ॑ରଃ ପର॒ମ-ସ୍ସ୍ଵ॒ରାଟ୍ ॥ 13.12 (ତୈ. ଅର. 6.13.2)
(ଅପି॑ ଵା॒ - ସନ୍ତ॑ତା॒ ଷଟ୍ ଚ॑)
ଆଦିତ୍ଯ ମଣ୍ଡଲେ ପରବ୍ରହ୍ମୋପାସନଂ (4.15)
ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯୋ ଵା ଏ॒ଷ ଏ॒ତ-ନ୍ମ॒ଣ୍ଡଲ॒-ନ୍ତପ॑ତି॒ ତତ୍ର॒ ତା ଋଚ॒ସ୍ତଦୃ॒ଚା ମ॑ଣ୍ଡଲ॒ଗ୍ଂ॒ ସ ଋ॒ଚାଂ-ଲୋଁ॒କୋ-ଽଥ॒ଯ ଏ॒ଷ ଏ॒ତସ୍ମି॑-ନ୍ମ॒ଣ୍ଡଲେ॒-ଽର୍ଚି-ର୍ଦୀ॒ପ୍ଯତେ॒ ତାନି॒ ସାମା॑ନି॒ ସ ସା॒ମ୍ନାଂ-ଲୋଁ॒କୋ-ଽଥ॒ ଯ ଏ॒ଷ ଏ॒ତସ୍ମି॑-ନ୍ମ॒ଣ୍ଡଲେ॒-ଽର୍ଚିଷି॒ ପୁରୁ॑ଷ॒ସ୍ତାନି॒ ଯଜୂଗ୍ଂ॑ଷି॒ ସ ଯଜୁ॑ଷା ମଣ୍ଡଲ॒ଗ୍ଂ॒ ସ ଯଜୁ॑ଷାଂ-ଲୋଁ॒କ-ସ୍ସୈଷା ତ୍ର॒ଯ୍ଯେଵ॑ ଵି॒ଦ୍ଯା ତ॑ପତି॒ ଯ ଏ॒ଷୋ᳚-ଽନ୍ତ-ରା॑ଦି॒ତ୍ଯେ ହି॑ର॒ଣ୍ମଯଃ॒ ପୁରୁ॑ଷଃ ॥ 14.1 (ତୈ. ଅର. 6.14.1)
ଆଦିତ୍ଯପୁରୁଷସ୍ଯ ସର୍ଵାତ୍ମକତ୍ଵ ପ୍ରଦର୍ଶନଂ (4.16)
ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯୋ ଵୈ ତେଜ॒ ଓଜୋ॒ ବଲଂ॒-ଯଁଶ॒-ଶ୍ଚକ୍ଷୁ॒-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର॑ମା॒ତ୍ମା ମନୋ॑ ମ॒ନ୍ଯୁ-ର୍ମନୁ॑-ର୍ମୃ॒ତ୍ଯୁ-ସ୍ସ॒ତ୍ଯୋ ମି॒ତ୍ରୋ ଵା॒ଯୁରା॑କା॒ଶଃ ପ୍ରା॒ଣୋ ଲୋ॑କପା॒ଲଃ କଃ କି-ଙ୍କ-ନ୍ତ-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯମନ୍ନ॑-ମ॒ମୃତା॑ ଜୀ॒ଵୋ ଵିଶ୍ଵଃ॑ କତ॒ମ-ସ୍ସ୍ଵ॑ଯ॒ଭୁ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମୈ॒ ତଦମୃ॑ତ ଏ॒ଷ ପୁରୁ॑ଷ ଏ॒ଷ ଭୂ॒ତାନା॒-ମଧି॑ପତି॒-ର୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒-ସ୍ସାଯୁ॑ଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋ॒କତା॑-ମାପ୍ନୋ-ତ୍ଯେ॒ତାସା॑ମେ॒ଵ ଦେ॒ଵତା॑ନା॒ଗ୍ଂ॒ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯଗ୍ଂ ସା॒ର୍ଷ୍ଟିତାଗ୍ଂ॑ ସମାନ ଲୋ॒କତା॑-ମାପ୍ନୋତି॒ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦେ᳚ତ୍ଯୁପ॒ନିଷତ୍ ॥ 15.1 (ତୈ. ଅର. 6.15.1)
ଶିଵୋପାସନ ମନ୍ତ୍ରାଃ (4.17)
ନିଧ॑ନପତଯେ॒ ନମଃ । ନିଧ॑ନପତାନ୍ତିକାଯ॒ ନମଃ ।
ଊର୍ଧ୍ଵାଯ॒ ନମଃ । ଊର୍ଧ୍ଵଲିଙ୍ଗାଯ॒ ନମଃ ।
ହିରଣ୍ଯାଯ॒ ନମଃ । ହିରଣ୍ଯଲିଙ୍ଗାଯ॒ ନମଃ ।
ସୁଵର୍ଣାଯ॒ ନମଃ । ସୁଵର୍ଣଲିଙ୍ଗାଯ॒ ନମଃ ।
ଦିଵ୍ଯାଯ॒ ନମଃ । ଦିଵ୍ଯଲିଙ୍ଗାଯ॒ ନମଃ । 16.1 (ତୈ. ଅର. 6.16.1)
ଭଵାଯ॒ ନମଃ । ଭଵଲିଙ୍ଗାଯ॒ ନମଃ ।
ଶର୍ଵାଯ॒ ନମଃ । ଶର୍ଵଲିଙ୍ଗାଯ॒ ନମଃ ।
ଶିଵାଯ॒ ନମଃ । ଶିଵଲିଙ୍ଗାଯ॒ ନମଃ ।
ଜ୍ଵଲାଯ॒ ନମଃ । ଜ୍ଵଲଲିଙ୍ଗାଯ॒ ନମଃ ।
ଆତ୍ମାଯ॒ ନମଃ । ଆତ୍ମଲିଙ୍ଗାଯ॒ ନମଃ ।
ପରମାଯ॒ ନମଃ । ପରମଲିଙ୍ଗାଯ॒ ନମଃ ।
ଏତଥ୍ସୋମସ୍ଯ॑ ସୂର୍ଯ॒ସ୍ଯ॒ ସର୍ଵଲିଙ୍ଗଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ଥାପ॒ଯ॒ତି॒ ପାଣିମନ୍ତ୍ର॑-ମ୍ପଵି॒ତ୍ରମ୍ ॥ 16.1 (ତୈ. ଅର. 6.16.2)
ପଶ୍ଚିମଵକ୍ତ୍ର ପ୍ରତିପାଦକ ମନ୍ତ୍ରଃ (4.18)
ତୈ. ଅର. 6.17.1
ସ॒ଦ୍ଯୋଜା॒ତ-ମ୍ପ୍ର॑ପଦ୍ଯା॒ମି॒ ସ॒ଦ୍ଯୋଜା॒ତାଯ॒ ଵୈ ନମୋ॒ ନମଃ॑ ।
ଭ॒ଵେ ଭ॑ଵେ॒ ନାତି॑ଭଵେ ଭଵସ୍ଵ॒ ମାମ୍ । ଭ॒ଵୋଦ୍ଭ॑ଵାଯ॒ ନମଃ॑ ॥ 17.1
ଉତ୍ତର ଵକ୍ତ୍ର ପ୍ରତିପାଦକ ମନ୍ତ୍ରଃ (4.19)
ଵା॒ମ॒ଦେ॒ଵାଯ॒ ନମୋ᳚ ଜ୍ଯେ॒ଷ୍ଠାଯ॒ ନମଃ॑ ଶ୍ରେ॒ଷ୍ଠାଯ॒ ନମୋ॑ ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॒ ନମଃ॒ କାଲା॑ଯ॒ ନମଃ॒ କଲ॑ଵିକରଣାଯ॒ ନମୋ॒ ବଲ॑ଵିକରଣାଯ॒ ନମୋ॒ ବଲା॑ଯ॒ ନମୋ॒ ବଲ॑ପ୍ରମଥନାଯ॒ ନମ॒-ସ୍ସର୍ଵ॑ଭୂତଦମନାଯ॒ ନମୋ॑ ମ॒ନୋନ୍ମ॑ନାଯ॒ ନମଃ॑ ॥ 18.1 (ତୈ. ଅର. 6.18.1)
ଦକ୍ଷିଣ ଵକ୍ତ୍ର ପ୍ରତିପାଦକ ମନ୍ତ୍ରଃ (4.20)
ଅ॒ଘୋରେ᳚ଭ୍ଯୋ-ଽଥ॒ ଘୋରେ᳚ଭ୍ଯୋ॒ ଘୋର॒ଘୋର॑ତରେଭ୍ଯଃ ।
ସର୍ଵେ᳚ଭ୍ଯ-ସ୍ସର୍ଵ॒ ଶର୍ଵେ᳚ଭ୍ଯୋ॒ ନମ॑ସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ରୁ॒ଦ୍ରରୂ॑ପେଭ୍ଯଃ ॥ 19.1 (ତୈ. ଅର. 6.19.1)
ପ୍ରାଗ୍ଵକ୍ତ୍ର ପ୍ରତିପାଦକ ମନ୍ତ୍ରଃ (4.21)
ତତ୍ପୁରୁ॑ଷାଯ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ ମହାଦେ॒ଵାଯ॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ॑ ରୁଦ୍ରଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥ 20.1 (ତୈ. ଅର. 6.20.1)
ଊର୍ଧ୍ଵ ଵକ୍ତ୍ର ପ୍ରତିପାଦକ ମନ୍ତ୍ରଃ (4.22)
ଈଶାନ-ସ୍ସର୍ଵ॑ଵିଦ୍ଯା॒ନା॒- ମୀଶ୍ଵର-ସ୍ସର୍ଵ॑ଭୂତା॒ନା॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମାଧି॑ପତି॒-ର୍ବ୍ରହ୍ମ॒ଣୋ-ଽଧି॑ପତି॒-ର୍ବ୍ରହ୍ମା॑ ଶି॒ଵୋ ମେ॑ ଅସ୍ତୁ ସଦାଶି॒ଵୋମ୍ ॥ 21.1 (ତୈ. ଅର. 6.21.1)
ନମସ୍କାରାର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରାଃ (4.23)
ନମୋ ହିରଣ୍ଯବାହଵେ ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣାଯ ହିରଣ୍ଯରୂପାଯ ହିରଣ୍ଯପତଯେ ଽବିଙ୍କାପତଯ ଉମାପତଯେ ପଶୁପତଯେ॑ ନମୋ॒ ନମଃ ॥ 22.1 (ତୈ. ଅର. 6.22.1)
ଋ॒ତଗ୍ଂ ସ॒ତ୍ଯ-ମ୍ପ॑ର-ମ୍ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ ପୁ॒ରୁଷ॑-ଙ୍କୃଷ୍ଣ॒ପିଙ୍ଗ॑ଲମ୍ ।
ଊ॒ର୍ଧ୍ଵରେ॑ତଂ-ଵିଁ॑ରୂପା॒କ୍ଷଂ॒-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପାଯ॒ ଵୈ ନମୋ॒ ନମଃ॑ ॥ 23.1 (ତୈ. ଅର. 6.23.1)
ସର୍ଵୋ॒ ଵୈ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ତସ୍ମୈ॑ ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॒ ନମୋ॑ ଅସ୍ତୁ ।
ପୁରୁ॑ଷୋ॒ ଵୈ ରୁ॒ଦ୍ର-ସ୍ସନ୍ମ॒ହୋ ନମୋ॒ ନମଃ॑ ।
ଵିଶ୍ଵ॑-ମ୍ଭୂ॒ତ-ମ୍ଭୁଵ॑ନ-ଞ୍ଚି॒ତ୍ର-ମ୍ବ॑ହୁ॒ଧା ଜା॒ତ-ଞ୍ଜାଯ॑ମାନ-ଞ୍ଚ॒ ଯତ୍ ।
ସର୍ଵୋ॒ ହ୍ଯେ॑ଷ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ତସ୍ମୈ॑ ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॒ ନମୋ॑ ଅସ୍ତୁ ॥ 24.1 (ତୈ. ଅର. 6.24.1)
କଦ୍ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॒ ପ୍ରଚେ॑ତସେ ମୀ॒ଢୁଷ୍ଟ॑ମାଯ॒ ତଵ୍ଯ॑ସେ ।
ଵୋ॒ଚେମ॒ ଶନ୍ତ॑ମଗ୍ଂ ହୃ॒ଦେ ॥
ସର୍ଵୋ॒ହ୍ଯେ॑ଷ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ତସ୍ମୈ॑ ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॒ ନମୋ॑ ଅସ୍ତୁ ॥ 25.1 (ତୈ. ଅର. 6.25.1)
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ହଵଣ୍ଯାଃ ଉପଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଵୃକ୍ଷ ଵିଶେଷ-ସ୍ଯାଭିଧାନମ୍ (4.24-25)
ଯସ୍ଯ॒ ଵୈ କ॑ଙ୍କତ୍ଯଗ୍ନି-ହୋତ୍ର॒ହଵ॑ଣୀ ଭଵତି॒ ପ୍ରତ୍ଯେ॒ଵା-ସ୍ଯାହୁ॑ତଯ-ସ୍ତିଷ୍ଠ॒ନ୍ତ୍ଯଥୋ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ 26.1 (ତୈ. ଅର. 6.26.1)
ଭୂଦେଵତାକ ମନ୍ତ୍ରଃ (4.26)
କ୍R॒ଣୁ॒ଷ୍ଵ ପାଜ॒ ଇତି॒ ପଞ୍ଚ॑ ।
ଅଦି॑ତି-ର୍ଦେ॒ଵା ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵା ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯାଃ᳚ ପି॒ତରୋ-ଽସୁ॑ରା॒-ସ୍ତେଷାଗ୍ଂ॑ ସର୍ଵ ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ମା॒ତା ମେ॒ଦିନୀ॑ ମହ॒ତା ମ॒ହୀ ସା॑ଵି॒ତ୍ରୀ ଗା॑ଯ॒ତ୍ରୀ ଜଗ॑ତ୍ଯୁ॒ର୍ଵୀ ପୃ॒ଥ୍ଵୀ ବ॑ହୁ॒ଲା ଵିଶ୍ଵା॑ ଭୂ॒ତା କ॑ତ॒ମା କାଯା ସା ସ॒ତ୍ଯେ-ତ୍ଯ॒ମୃତେତି॑ ଵସି॒ଷ୍ଠଃ ॥ 28.1 (ତୈ. ଅର. 6.28.1)
ସର୍ଵା ଦେଵତା ଆପଃ (4.27)
ଆପୋ॒ ଵା ଇ॒ଦଗ୍ଂ ସର୍ଵଂ॒-ଵିଁଶ୍ଵା॑ ଭୂ॒ତାନ୍ଯାପଃ॑ ପ୍ରା॒ଣା ଵା ଆପଃ॑ ପ॒ଶଵ॒ ଆପୋ-ଽନ୍ନ॒ମାପୋ -ଽମୃ॑ତ॒ମାପଃ॑ ସ॒ମ୍ରାଡାପୋ॑ ଵି॒ରାଡାପଃ॑ ସ୍ଵ॒ରାଡାପଃ॒
ଛନ୍ଦା॒ଗ୍॒ସ୍ଯାପୋ॒ ଜ୍ଯୋତୀ॒ଗ୍॒ଷ୍ଯାପୋ॒ ଯଜୂ॒ଗ୍॒ଷ୍ଯାପଃ॑ ସ॒ତ୍ଯମାପ॒-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତା॒ ଆପୋ॒ ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵ॒ରାପ॒ ଓମ୍ ॥ 29.1 (ତୈ. ଅର. 6.29.1)
ସନ୍ଧ୍ଯାଵନ୍ଦନ ମନ୍ତ୍ରାଃ (4.28)
ଆପଃ॑ ପୁନନ୍ତୁ ପୃଥି॒ଵୀ-ମ୍ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ପୂ॒ତା ପୁ॑ନାତୁ॒ ମାମ୍ ।
ପୁ॒ନନ୍ତୁ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତି॒-ର୍ବ୍ରହ୍ମ॑ ପୂ॒ତା ପୁ॑ନାତୁ॒ ମାମ୍ ।
ଯଦୁଚ୍ଛି॑ଷ୍ଟ॒-ମଭୋ᳚ଜ୍ଯଂ॒-ଯଁଦ୍ଵା॑ ଦୁ॒ଶ୍ଚରି॑ତ॒-ମ୍ମମ॑ ।
ସର୍ଵ॑-ମ୍ପୁନନ୍ତୁ॒ ମାମାପୋ॑-ଽସ॒ତାଞ୍ଚ॑ ପ୍ରତି॒ଗ୍ରହ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 30.2 (ତୈ. ଅର. 6.30.1)
ଅଗ୍ନିଶ୍ଚ ମା ମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ମନ୍ଯୁପତଯଶ୍ଚ ମନ୍ଯୁ॑କୃତେ॒ଭ୍ଯଃ ।
ପାପେଭ୍ଯୋ॑ ରକ୍ଷ॒ନ୍ତାମ୍ । ଯଦହ୍ନା ପାପ॑ମକା॒ର୍॒ଷମ୍ ।
ମନସା ଵାଚା॑ ହସ୍ତା॒ଭ୍ଯାମ୍ । ପଦ୍ଭ୍ଯା-ମୁଦରେ॑ଣ ଶି॒ଶ୍ନା ।
ଅହ॒ସ୍ତଦ॑ଵଲୁ॒ପନ୍ତୁ । ଯତ୍କିଞ୍ଚ॑ ଦୁରି॒ତ-ମ୍ମଯି॑ ।
ଇଦମହ-ମାମମୃ॑ତ ଯୋ॒ନୌ । ସତ୍ଯେ ଜ୍ଯୋତିଷି ଜୁହୋ॑ମି ସ୍ଵା॒ହା ॥ 31.1 (ତୈ. ଅର. 6.31.1)
ସୂର୍ଯଶ୍ଚ ମା ମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ମନ୍ଯୁପତଯଶ୍ଚ ମନ୍ଯୁ॑କୃତେ॒ଭ୍ଯଃ ।
ପାପେଭ୍ଯୋ॑ ରକ୍ଷ॒ନ୍ତାମ୍ । ଯଦ୍ରାତ୍ରିଯା ପାପ॑ମକା॒ର୍॒ଷମ୍ ।
ମନସା ଵାଚା॑ ହସ୍ତା॒ଭ୍ଯାମ୍ । ପଦ୍ଭ୍ଯା-ମୁଦରେ॑ଣ ଶି॒ଶ୍ନା ।
ରାତ୍ରି॒-ସ୍ତଦ॑ଵଲୁ॒ପନ୍ତୁ । ଯତ୍କିଞ୍ଚ॑ ଦୁରି॒ତ-ମ୍ମଯି॑ ।
ଇଦମହ-ମାମମୃ॑ତ ଯୋ॒ନୌ । ସୂର୍ଯେ ଜ୍ଯୋତିଷି ଜୁହୋ॑ମି ସ୍ଵା॒ହା ॥ 32.1 (ତୈ. ଅର. 6.32.1)
ପ୍ରଣଵସ୍ଯ ଋଷ୍ଯାଦି ଵିଵରଣଂ (4.29)
ଓମିତ୍ଯେକାକ୍ଷ॑ର-ମ୍ବ୍ର॒ହ୍ମ । ଅଗ୍ନିର୍ଦେଵତା ବ୍ରହ୍ମ॑ ଇତ୍ଯା॒ର୍ଷମ୍ ।
ଗାଯତ୍ର-ଞ୍ଛନ୍ଦ-ମ୍ପରମାତ୍ମଂ॑ ସରୂ॒ପମ୍ । ସାଯୁଜ୍ଯଂ-ଵିଁ॑ନିଯୋ॒ଗମ୍ ॥ 33.1 (ତୈ. ଅର. 6.33.1)
ଗାଯତ୍ର୍ଯାଵାହନ ମନ୍ତ୍ରାଃ (4.30)
ଆଯା॑ତୁ॒ ଵର॑ଦା ଦେ॒ଵୀ॒ ଅ॒କ୍ଷର॑-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ସମ୍ମି॑ତମ୍ ।
ଗା॒ଯ॒ତ୍ରୀ᳚-ଞ୍ଛନ୍ଦ॑ସା-ମ୍ମା॒ତେଦ-ମ୍ବ୍ର॑ହ୍ମ ଜୁ॒ଷସ୍ଵ॑ ମେ ।
ଯଦହ୍ନା᳚-ତ୍କୁରୁ॑ତେ ପା॒ପ॒-ନ୍ତଦହ୍ନା᳚-ତ୍ପ୍ରତି॒ମୁଚ୍ଯ॑ତେ ।
ଯ-ଦ୍ରାତ୍ରିଯା᳚-ତ୍କୁରୁ॑ତେ ପା॒ପ॒-ନ୍ତ-ଦ୍ରାତ୍ରିଯା᳚-ତ୍ପ୍ରତି॒ମୁଚ୍ଯ॑ତେ ।
ସର୍ଵ॑ ଵ॒ର୍ଣେ ମ॑ହାଦେ॒ଵି॒ ସ॒ନ୍ଧ୍ଯା ଵି॑ଦ୍ଯେ ସ॒ରସ୍ଵ॑ତି ॥ 34.2 (ତୈ. ଅର. 6.34.1)
ଓଜୋ॑-ଽସି॒ ସହୋ॑-ଽସି॒ ବଲ॑ମସି॒ ଭ୍ରାଜୋ॑-ଽସି ଦେ॒ଵାନା॒-ନ୍ଧାମ॒ନାମା॑॑-ଽସି॒ ଵିଶ୍ଵ॑ମସି ଵି॒ଶ୍ଵାଯୁ॒-ସ୍ସର୍ଵ॑ମସି ସ॒ର୍ଵାଯୁ-ରଭିଭୂରୋଂ-ଗାଯତ୍ରୀ-ମାଵା॑ହଯା॒ମି॒ ସାଵିତ୍ରୀ-ମାଵା॑ହଯା॒ମି॒ ସରସ୍ଵତୀ-ମାଵା॑ହଯା॒ମି॒ ଛନ୍ଦର୍ଷୀ-ନାଵା॑ହଯା॒ମି॒ ଶ୍ରିଯ-ମାଵା॑ହଯା॒ମି॒ ଗାଯତ୍ରିଯା ଗାଯତ୍ରୀ ଛନ୍ଦୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଋଷି-ସ୍ସଵିତା ଦେଵତା-ଽଗ୍ନିର୍ମୁଖ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମା ଶିରୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ହୃଦଯଗ୍ଂ ରୁଦ୍ର-ଶ୍ଶିଖା ପୃଥିଵୀଯୋନିଃ ପ୍ରାଣାପାନ-ଵ୍ଯାନୋଦାନ-ସମାନା ସପ୍ରାଣା ଶ୍ଵେତଵର୍ଣା ସାଙ୍ଖ୍ଯାଯନ-ସଗୋତ୍ରା ଗାଯତ୍ରୀ ଚତୁର୍ଵିଗ୍ଂଶତ୍ଯକ୍ଷରା ତ୍ରିପଦା॑ ଷଟ୍କୁ॒କ୍ଷିଃ॒ ପଞ୍ଚ ଶୀର୍ଷୋପନଯନେ ଵି॑ନିଯୋ॒ଗଃ॒-
ଓ-ମ୍ଭୂଃ । ଓ-ମ୍ଭୁଵଃ । ଓଗ୍ଂ ସୁଵଃ । ଓ-ମ୍ମହଃ । ଓ-ଞ୍ଜନଃ । ଓ-ନ୍ତପଃ । ଓଗ୍ଂ ସ॒ତ୍ଯମ୍ । ଓ-ନ୍ତ-ଥ୍ସ॑ଵି॒ତୁର୍ଵରେ᳚ଣ୍ଯ॒-ମ୍ଭର୍ଗୋ॑ ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ଧୀମହି । ଧିଯୋ॒ ଯୋ ନଃ॑ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ । ଓମାପୋ॒ ଜ୍ଯୋତୀ॒ ରସୋ॒-ଽମୃତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵ॒ରୋମ୍ ॥ 35.2 (ତୈ. ଅର. 6.35.1)
ଗାଯତ୍ରୀ ଉପସ୍ଥାନ ମନ୍ତ୍ରାଃ (4.31)
ଉ॒ତ୍ତମେ॑ ଶିଖ॑ରେ ଜା॒ତେ॒ ଭୂ॒ମ୍ଯା-ମ୍ପ॑ର୍ଵତ॒ ମୂର୍ଧ॑ନି ।
ବ୍ରା॒ହ୍ମଣେ᳚ଭ୍ଯୋ-ଽଭ୍ଯ॑ନୁଜ୍ଞା॒ତା॒ ଗ॒ଚ୍ଛ ଦେ॑ଵି ଯ॒ଥାସୁ॑ଖମ୍ ।
ସ୍ତୁତୋ ମଯା ଵରଦା ଵେ॑ଦମା॒ତା॒ ପ୍ରଚୋଦଯନ୍ତୀ ପଵନେ᳚ ଦ୍ଵିଜା॒ତା ।
ଆଯୁଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ-ଦ୍ରଵିଣ-ମ୍ବ୍ର॑ହ୍ମଵ॒ର୍ଚ॒ସ॒-ମ୍ମହ୍ଯ-ନ୍ଦତ୍ଵା ପ୍ରଜାତୁ-ମ୍ବ୍ର॑ହ୍ମଲୋ॒କମ୍ ॥ 36.2 (ତୈ. ଅର. 6.36.1)
ଆଦିତ୍ଯଦେଵତା ମନ୍ତ୍ରଃ (4.32)
ଘୃଣି॒-ସ୍ସୂର୍ଯ॑ ଆଦି॒ତ୍ଯୋ ନ ପ୍ରଭା॑-ଵା॒ତ୍ଯକ୍ଷ॑ରମ୍ ।
ମଧୁ॑କ୍ଷରନ୍ତି॒ ତ-ଦ୍ର॑ସମ୍ ।
ସ॒ତ୍ଯଂ-ଵୈଁ ତ-ଦ୍ରସ॒-ମାପୋ॒ ଜ୍ଯୋତୀ॒ରସୋ॒-ଽମୃତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵ॒ରୋମ୍ ॥ 37.1 (ତୈ. ଅର. 6.37.1)
ତ୍ରିସୁପର୍ଣମନ୍ତ୍ରାଃ (4.33)
ବ୍ରହ୍ମ॑ ମେତୁ॒ ମାମ୍ । ମଧୁ॑ ମେତୁ॒ ମାମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑-ମେ॒ଵ ମଧୁ॑ ମେତୁ॒ ମାମ୍ ।
ଯାସ୍ତେ॑ ସୋମ ପ୍ର॒ଜାଵ॒ଥ୍ସୋ-ଽଭି॒ସୋ ଅ॒ହମ୍ । ଦୁସ୍ଷ୍ଵ॑ପ୍ନ॒ହ-ନ୍ଦୁ॑ରୁଷ୍ଵହ ।
ଯାସ୍ତେ॑ ସୋମ ପ୍ରା॒ଣାଗ୍ସ୍ତା-ଞ୍ଜୁ॑ହୋମି । ତ୍ରିସୁ॑ପର୍ଣ॒ ମଯା॑ଚିତ-ମ୍ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣାଯ॑ ଦଦ୍ଯାତ୍ ।
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ହ॒ତ୍ଯାଂ-ଵାଁ ଏ॒ତେ ଘ୍ନ॑ନ୍ତି । ଯେ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣା-ସ୍ତ୍ରିସୁ॑ପର୍ଣ॒-ମ୍ପଠ॑ନ୍ତି ।
ତେ ସୋମ॒-ମ୍ପ୍ରାପ୍ନୁ॑ଵନ୍ତି । ଆ॒ସ॒ହ॒ସ୍ରା-ତ୍ପ॒କ୍ତି-ମ୍ପୁନ॑ନ୍ତି । ଓମ୍ ॥ 38.1 (ତୈ. ଅର. 6.38.1)
ବ୍ରହ୍ମ॑ ମେ॒ଧଯା᳚ । ମଧୁ॑ ମେ॒ଧଯା᳚ ।
ବ୍ରହ୍ମ॑ମେ॒ଵ ମଧୁ॑ ମେ॒ଧଯା᳚ । ଅ॒ଦ୍ଯା ନୋ॑ ଦେଵ ସଵିତଃ ପ୍ର॒ଜାଵ॑ଥ୍ସାଵୀ॒-ସ୍ସୌଭ॑ଗମ୍ ।
ପରା॑ ଦୁ॒ସ୍ଷ୍ଵପ୍ନି॑ଯଗ୍ଂ ସୁଵ । ଵିଶ୍ଵା॑ନି ଦେଵ ସଵିତ-ର୍ଦୁରି॒ତାନି॒ ପରା॑ସୁଵ ।
ଯ-ଦ୍ଭ॒ଦ୍ର-ନ୍ତନ୍ମ॒ ଆସୁ॑ଵ । ମଧୁ॒ଵାତା॑ ଋତାଯ॒ତେ ମଧୁ॑କ୍ଷରନ୍ତି॒ ସିନ୍ଧ॑ଵଃ ।
ମାଦ୍ଧ୍ଵୀ᳚ର୍ନ-ସ୍ସ॒ନ୍ତ୍ଵୋଷ॑ଧୀଃ । ମଧୁ॒ନକ୍ତ॑ ମୁ॒ତୋଷସି॒ ମଧୁ॑ମ॒-ତ୍ପାର୍ଥି॑ଵ॒ଗ୍ଂ॒ ରଜଃ॑ ।
ମଧୁ॒ଦ୍ଯୌର॑ସ୍ତୁ ନଃ ପି॒ତା । ମଧୁ॑ମାନ୍ନୋ॒ ଵନ॒ସ୍ପତି॒-ର୍ମଧୁ॑ମାଗ୍ଂ ଅସ୍ତୁ॒ ସୂର୍ଯଃ॑ ।
ମାଦ୍ଧ୍ଵୀ॒ ର୍ଗାଵୋ॑ ଭଵନ୍ତୁ ନଃ । ଯ ଇ॒ମ-ନ୍ତ୍ରିସୁ॑ପର୍ଣ॒-ମଯା॑ଚିତ-ମ୍ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣାଯ॑ ଦଦ୍ଯାତ୍ ।
ଭ୍ରୂ॒ଣ॒ହ॒ତ୍ଯାଂ-ଵାଁ ଏ॒ତେ ଘ୍ନ॑ନ୍ତି । ଯେ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣା-ସ୍ତ୍ରିସୁ॑ପର୍ଣ॒-ମ୍ପଠ॑ନ୍ତି ।
ତେ ସୋମ॒-ମ୍ପ୍ରାପ୍ନୁ॑ଵନ୍ତି । ଆ॒ସ॒ହ॒ସ୍ରା-ତ୍ପ॒କ୍ତି-ମ୍ପୁନ॑ନ୍ତି । ଓମ୍ ॥ 39.7 (ତୈ. ଅର. 6.39.1)
ବ୍ରହ୍ମ॑ ମେ॒ଧଵା᳚ । ମଧୁ॑ ମେ॒ଧଵା᳚ । ବ୍ରହ୍ମ॑ମେ॒ଵ ମଧୁ॑ ମେ॒ଧଵା᳚ ।
ବ୍ର॒ହ୍ମା ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପଦ॒ଵୀଃ କ॑ଵୀ॒ନା-ମୃଷି॒-ର୍ଵିପ୍ରା॑ଣା-ମ୍ମହି॒ଷୋ ମୃ॒ଗାଣା᳚ମ୍ ।
ଶ୍ଯେ॒ନୋ ଗୃଦ୍ଧ୍ରା॑ଣା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵଧି॑ତି॒-ର୍ଵନା॑ନା॒ଗ୍ଂ॒ ସୋମଃ॑ ପ॒ଵିତ୍ର॒-ମତ୍ଯେ॑ତି॒ ରେଭନ୍ନ୍॑ ।
ହ॒ଗ୍ଂ॒ସ-ଶ୍ଶୁ॑ଚି॒ଷ-ଦ୍ଵସୁ॑ରନ୍ତରିକ୍ଷ॒ ସଦ୍ଧୋତା॑- ଵେଦି॒ଷ-ଦତି॑ଥି-ର୍ଦୁରୋଣ॒ସତ୍ ।
ନୃ॒ଷଦ୍ଵ॑ର॒-ସଦୃ॑ତ॒-ସ-ଦ୍ଵ୍ଯୋ॑ମ॒-ସଦ॒ବ୍ଜା- ଗୋ॒ଜା ଋ॑ତ॒ଜା ଅ॑ଦ୍ରି॒ଜା ଋ॒ତ-ମ୍ବୃ॒ହତ୍ ।
ଋ॒ଚେତ୍ଵା॑ ରୁ॒ଚେତ୍ଵା॒ ସମି-ଥ୍ସ୍ର॑ଵନ୍ତି ସ॒ରିତୋ॒ ନ ଧେନାଃ᳚ ।
ଅ॒ନ୍ତର୍-ହୃ॒ଦା ମନ॑ସା ପୂ॒ଯମା॑ନାଃ ।
ଘୃ॒ତସ୍ଯ॒ ଧାରା॑ ଅ॒ଭିଚା॑କଶୀମି ।
ହି॒ର॒ଣ୍ଯଯୋ॑ ଵେତ॒ସୋ ମଦ୍ଧ୍ଯ॑ ଆସାମ୍ ।
ତସ୍ମି᳚ନ୍-ଥ୍ସୁପ॒ର୍ଣୋ ମ॑ଧୁ॒କୃ-ତ୍କୁ॑ଲା॒ଯୀ ଭଜ॑ନ୍ନାସ୍ତେ॒ ମଧୁ॑ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯଃ ।
ତସ୍ଯା॑ ସତେ॒ ହର॑ଯ-ସ୍ସ॒ପ୍ତତୀରେ᳚ ସ୍ଵ॒ଧା-ନ୍ଦୁହା॑ନା ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ॒ ଧାରା᳚ମ୍ ।
ଯ ଇ॒ଦ-ନ୍ତ୍ରିସୁ॑ପର୍ଣ॒-ମଯା॑ଚିତ-ମ୍ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣାଯ॑ ଦଦ୍ଯାତ୍ ।
ଵୀ॒ର॒ହ॒ତ୍ଯାଂ-ଵାଁ ଏ॒ତେ ଘ୍ନ॑ନ୍ତି । ଯେ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣା-ସ୍ତ୍ରିସୁ॑ପର୍ଣ॒-ମ୍ପଠ॑ନ୍ତି ।
ତେ ସୋମ॒-ମ୍ପ୍ରାପ୍ନୁ॑ଵନ୍ତି । ଆ॒ସ॒ହ॒ସ୍ରା-ତ୍ପ॒ଙ୍କ୍ତି-ମ୍ପୁନ॑ନ୍ତି । ଓମ୍ ॥ 40.6 (ତୈ. ଅର. 6.40.1)
ମେଧା ସୂକ୍ତଂ (4.34)
ମେ॒ଧାଦେ॒ଵୀ ଜୁ॒ଷମା॑ଣା ନ॒ ଆଗା᳚-ଦ୍ଵି॒ଶ୍ଵାଚୀ॑ ଭ॒ଦ୍ରା ସୁ॑ମନ॒ସ୍ଯ ମା॑ନା ।
ତ୍ଵଯା॒ ଜୁଷ୍ଟା॑ ନୁ॒ଦମା॑ନା ଦୁ॒ରୁକ୍ତା᳚-ନ୍ବୃ॒ହଦ୍ଵ॑ଦେମ ଵି॒ଦଥେ॑ ସୁ॒ଵୀରାଃ᳚ ।
ତ୍ଵଯା॒ ଜୁଷ୍ଟ॑ ଋ॒ଷି-ର୍ଭ॑ଵତି ଦେଵି॒ ତ୍ଵଯା॒ ବ୍ରହ୍ମା॑-ଽଽଗ॒ତଶ୍ରୀ॑ ରୁ॒ତ ତ୍ଵଯା᳚ ।
ତ୍ଵଯା॒ ଜୁଷ୍ଟ॑ଶ୍ଚି॒ତ୍ରଂ-ଵିଁ॑ନ୍ଦତେ ଵସୁ॒ ସା ନୋ॑ ଜୁଷସ୍ଵ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣୋ ନମେଧେ ॥ 41.1 (ତୈ. ଅର. 6.41.1)
ମେ॒ଧା-ମ୍ମ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦଦାତୁ ମେ॒ଧା-ନ୍ଦେ॒ଵୀ ସର॑ସ୍ଵତୀ ।
ମେ॒ଧା-ମ୍ମେ॑ ଅ॒ଶ୍ଵିନା॑-ଵୁ॒ଭାଵାଧ॑ତ୍ତା॒-ମ୍ପୁଷ୍କ॑ରସ୍ରଜା ॥
ଅ॒ଫ୍ସ॒ରାସୁ॑ ଚ॒ ଯା ମେ॒ଧା ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵେଷୁ॑ ଚ॒ ଯନ୍ମନଃ॑ ।
ଦୈଵୀ᳚-ମ୍ମେ॒ଧା ସର॑ସ୍ଵତୀ॒ ସା ମା᳚-ମ୍ମେ॒ଧା ସୁ॒ରଭି॑-ର୍ଜୁଷତା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 42.1 (ତୈ. ଅର. 6.42.1)
ଆମା᳚-ମ୍ମେ॒ଧା ସୁ॒ରଭି॑-ର୍ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପା॒ ହିର॑ଣ୍ଯଵର୍ଣା॒ ଜଗ॑ତୀ ଜଗ॒ମ୍ଯା ।
ଊର୍ଜ॑ସ୍ଵତୀ॒ ପଯ॑ସା॒ ପିନ୍ଵ॑ମାନା॒ ସା ମା᳚-ମ୍ମେ॒ଧା ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କା ଜୁଷନ୍ତାମ୍ ॥ 43.1 (ତୈ. ଅର. 6.43.1)
ମଯି॑ ମେ॒ଧା-ମ୍ମଯି॑ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ମଯ୍ଯ॒ଗ୍ନିସ୍ତେଜୋ॑ ଦଧାତୁ॒ ମଯି॑ ମେ॒ଧା-ମ୍ମଯି॑ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ମଯୀନ୍ଦ୍ର॑ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଦ॑ଧାତୁ॒ ମଯି॑ ମେ॒ଧା-ମ୍ମଯି॑ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ମଯି॒ ସୂର୍ଯୋ॒ ଭ୍ରାଜୋ॑ ଦଧାତୁ ॥ 44.1 (ତୈ. ଅର. 6.44.1)
ମୃତ୍ଯୁନିଵାରଣ ମନ୍ତ୍ରାଃ (4.35)
ଅପୈ॑ତୁ ମୃ॒ତ୍ଯୁ-ର॒ମୃତ॑ନ୍ନ॒ ଆଗ॑ନ୍. ଵୈଵସ୍ଵ॒ତୋ ନୋ॒ ଅଭ॑ଯଙ୍କୃଣୋତୁ ।
ପ॒ର୍ଣଂ-ଵଁନ॒ସ୍ପତେ॑ ରିଵା॒ଭିନଃ॑ ଶୀଯତାଗ୍ଂ ର॒ଯି-ସ୍ସଚ॑ତାନ୍ନ॒-ଶ୍ଶଚୀ॒ପତିଃ॑ ॥ 45.1 (ତୈ. ଅର. 6.45.1)
ପର॑-ମ୍ମୃତ୍ଯୋ॒ ଅନୁ॒ ପରେ॑ହି॒ ପନ୍ଥାଂ॒-ଯଁସ୍ତେ॒ସ୍ଵ ଇତ॑ରୋ ଦେଵ॒ଯାନା᳚ତ୍ ।
ଚକ୍ଷୁ॑ଷ୍ମତେ ଶୃଣ୍ଵ॒ତେ ତେ᳚ ବ୍ରଵୀମି॒ ମାନଃ॑ ପ୍ର॒ଜାଗ୍ଂ ରୀ॑ରିଷୋ॒ ମୋତ ଵୀ॒ରାନ୍ ॥ 46.1 (ତୈ. ଅର. 6.46.1)
ଵାତ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣ-ମ୍ମନ॑ସା॒ ନ୍ଵାର॑ଭାମହେ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଂ॒-ଯୋଁ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ ଗୋ॒ପାଃ ।
ସନୋ॑ ମୃ॒ତ୍ଯୋ ସ୍ତ୍ରା॑ଯତା॒-ମ୍ପାତ୍ଵଗ୍ଂହ॑ସୋ॒ ଜ୍ଯୋଗ୍ ଜୀ॒ଵା ଜ॒ରାମ॑ଶୀମହି ॥ 47.1 (ତୈ. ଅର. 6.47.1)
ଅ॒ମୁ॒ତ୍ର॒ ଭୂଯା॒ଦଧ॒ ଯଦ୍ଯ॒ମସ୍ଯ॒ ବୃହ॑ସ୍ପତେ ଅ॒ଭିଶ॑ସ୍ତେ॒ର ମୁ॑ଞ୍ଚଃ ।
ପ୍ରତ୍ଯୌ॑ହତା ମ॒ଶ୍ଵିନା॑ ମୃ॒ତ୍ଯୁ ମ॑ସ୍ମା-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା॑ମଗ୍ନେ ଭି॒ଷଜା॒ ଶଚୀ॑ଭିଃ ॥ 48.1 (ତୈ. ଅର. 6.48.1)
ହରି॒ଗ୍ଂ॒ ହର॑ନ୍ତ॒- ମନୁ॑ଯନ୍ତି ଦେ॒ଵା ଵିଶ୍ଵ॒ସ୍ଯେଶା॑ନଂ-ଵୃଁଷ॒ଭ-ମ୍ମ॑ତୀ॒ନାମ୍ ।
ବ୍ରହ୍ମ॒ ସରୂ॑ପ॒-ମନୁ॑ମେ॒ଦମା॑ଗା॒-ଦଯ॑ନ॒-ମ୍ମା ଵିଵ॑ଧୀ॒-ର୍ଵିକ୍ର॑ମସ୍ଵ ॥ 49.1 (ତୈ. ଅର. 6.49.1)
ଶଲ୍କୈ॑ର॒ଗ୍ନି-ମି॑ନ୍ଧା॒ନ ଉ॒ଭୌ ଲୋ॒କୌ ସ॑ନେମ॒ହମ୍ ।
ଉ॒ଭଯୋ᳚ ର୍ଲୋ॒କଯା॑ର୍-ଋ॒ଧ୍ଦ୍ଵା-ଽତି॑ ମୃ॒ତ୍ଯୁ-ନ୍ତ॑ରାମ୍ଯ॒ହମ୍ ॥ 50.1 (ତୈ. ଅର. 6.50.1)
ମା ଛି॑ଦୋ ମୃତ୍ଯୋ॒ ମା ଵ॑ଧୀ॒ର୍ମା ମେ॒ ବଲଂ॒-ଵିଁଵୃ॑ହୋ॒ ମା ପ୍ରମୋ॑ଷୀଃ ।
ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ମା ମେ॑ ରୀରିଷ॒ ଆଯୁ॑ରୁଗ୍ର ନୃ॒ଚକ୍ଷ॑ସ-ନ୍ତ୍ଵା ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥ 51.1 (ତୈ. ଅର. 6.51.1)
ମା ନୋ॑ ମ॒ହାନ୍ତ॑ମୁ॒ତ ମା ନୋ॑ ଅର୍ଭ॒କ-ମ୍ମା ନ॒ ଉକ୍ଷ॑ନ୍ତମୁ॒ତ ମା ନ॑ ଉକ୍ଷି॒ତମ୍ ।
ମା ନୋ॑ ଵଧୀଃ ପି॒ତର॒-ମ୍ମୋତ ମା॒ତର॑-ମ୍ପ୍ରି॒ଯା ମା ନ॑ସ୍ତ॒ନୁଵୋ॑ ରୁଦ୍ର ରୀରିଷଃ ॥ 52.1 (ତୈ. ଅର. 6.52.1)
ମା ନ॑ସ୍ତୋ॒କେ ତନ॑ଯେ॒ ମା ନ॒ ଆଯୁ॑ଷି॒ ମା ନୋ॒ ଗୋଷୁ॒ ମା ନୋ॒ ଅଶ୍ଵେ॑ଷୁ ରୀରିଷଃ ।
ଵୀ॒ରାନ୍ମା ନୋ॑ ରୁଦ୍ର ଭାମି॒ତୋଵ॑ଧୀର୍-ହ॒ଵିଷ୍ମ॑ନ୍ତୋ॒ ନମ॑ସା ଵିଧେମ ତେ ॥ 53.1 (ତୈ. ଅର. 6.53.1)
ପ୍ରଜାପତି-ପ୍ରାର୍ଥନା ମନ୍ତ୍ରଃ (4.36)
ପ୍ରଜା॑ପତେ॒ ନ ତ୍ଵଦେ॒ତା-ନ୍ଯ॒ନ୍ଯୋ ଵିଶ୍ଵା॑ ଜା॒ତାନି॒ ପରି॒ତା ବ॑ଭୂଵ ।
ଯ-ତ୍କା॑ମାସ୍ତେ ଜୁହୁ॒ମସ୍ତନ୍ନୋ॑ ଅସ୍ତୁ ଵ॒ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯା॑ମ॒ ପତ॑ଯୋ ରଯୀ॒ଣାମ୍ ॥ 54.1 (ତୈ. ଅର. 6.54.1)
ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରାର୍ଥନା ମନ୍ତ୍ରଃ (4.37)
ସ୍ଵ॒ସ୍ତି॒ଦା ଵି॒ଶସ୍ପତି॑-ର୍ଵୃତ୍ର॒ହା ଵିମୃଧୋ॑ ଵ॒ଶୀ ।
ଵୃଷେନ୍ଦ୍ରଃ॑ ପୁ॒ର ଏ॑ତୁ ନସ୍ସ୍ଵସ୍ତି॒ଦା ଅ॑ଭଯ-ଙ୍କ॒ରଃ ॥ 55.1 (ତୈ. ଅର. 6.55.1)
ମୃତ୍ଯୁଞ୍ଜଯ ମନ୍ତ୍ରାଃ (4.38)
ତ୍ର୍ଯ॑ମ୍ବକଂ-ଯଁଜାମହେ ସୁଗ॒ନ୍ଧି-ମ୍ପୁ॑ଷ୍ଟି॒ଵର୍ଧ॑ନମ୍ ।
ଉ॒ର୍ଵା॒ରୁ॒କମି॑ଵ॒ ବନ୍ଧ॑ନା-ନ୍ମୃ॒ତ୍ଯୋ-ର୍ମୁ॑କ୍ଷୀଯ॒ ମା-ଽମୃତା᳚ତ୍ ॥ 56.1 (ତୈ. ଅର. 6.56.1)
ଯେ ତେ॑ ସ॒ହସ୍ର॑ମ॒ଯୁତ॒-ମ୍ପାଶା॒ ମୃତ୍ଯୋ॒ ମର୍ତ୍ଯା॑ଯ॒ ହନ୍ତ॑ଵେ ।
ତାନ୍. ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ମା॒ଯଯା॒ ସର୍ଵା॒ନଵ॑ ଯଜାମହେ । ମୃ॒ତ୍ଯଵେ॒ ସ୍ଵାହା॑ ମୃ॒ତ୍ଯଵେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 58.1 (ତୈ. ଅର. 6.57-58)
ପାପନିଵାରକା ମନ୍ତ୍ରାଃ (4.39)
ଦେ॒ଵକୃ॑ତ॒ସ୍ଯୈନ॑ସୋ-ଽଵ॒ଯଜ॑ନମସି॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ମ॒ନୁ॒ଷ୍ଯ॑କୃତ॒ସ୍ଯୈନ॑ସୋ ଽଵ॒ଯଜ॑ନମସି॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ପି॒ତୃକୃ॑ତ॒ସ୍ଯୈନ॑ସୋ ଽଵ॒ଯଜ॑ନମସି॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଆ॒ତ୍ମକୃ॑ତ॒ସ୍ଯୈନ॑ସୋ ଽଵ॒ଯଜ॑ନମସି॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଅ॒ନ୍ଯକୃ॑ତ॒ସ୍ଯୈନ॑ସୋ ଽଵ॒ଯଜ॑ନମସି॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଅ॒ସ୍ମତ୍କୃ॑ତ॒ସ୍ଯୈନ॑ସୋ ଽଵ॒ଯଜ॑ନମସି॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଯଦ୍ଦି॒ଵା ଚ॒ ନକ୍ତ॒-ଞ୍ଚୈନ॑ଶ୍ଚକୃ॒ମ ତସ୍ଯା॑ ଵ॒ଯଜ॑ନମସି॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଯ-ଥ୍ସ୍ଵ॒ପନ୍ତ॑ଶ୍ଚ॒ ଜାଗ୍ର॑ତ॒-ଶ୍ଚୈନ॑ଶ୍ଚ-କୃ॒ମ ତସ୍ଯା॑ ଵ॒ଯଜ॑ନମସି॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଯ-ଥ୍ସୁ॒ଷୁପ୍ତ॑ଶ୍ଚ॒ ଜାଗ୍ର॑ତ॒-ଶ୍ଚୈନ॑ଶ୍ଚ-କୃ॒ମ ତସ୍ଯା॑ ଵ॒ଯଜ॑ନମସି॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଯ-ଦ୍ଵି॒ଦ୍ଵାଗ୍ଂସ॒ଶ୍ଚା ଵି॑ଦ୍ଵାଗ୍ଂସ॒ଶ୍ଚୈନ॑ଶ୍ଚ-କୃ॒ମ ତସ୍ଯା॑ ଵ॒ଯଜ॑ନମସି॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଏନସ ଏନସୋ ଵଯଜନମ॑ସି ସ୍ଵା॒ହା ॥ 59.1 (ତୈ. ଅର. 6.59.1)
ଵସୁ-ପ୍ରାର୍ଥନା ମନ୍ତ୍ରଃ (4.40)
ଯଦ୍ଵୋ॑ ଦେଵାଶ୍ଚକୃ॒ମ ଜି॒ହ୍ଵଯା॑ ଗୁ॒ରୁମନ॑ସୋ ଵା॒ ପ୍ରଯୁ॑ତୀ ଦେଵ॒ ହେଡ॑ନମ୍ ।
ଅରା॑ଵା॒ଯୋ ନୋ॑ ଅ॒ଭିଦୁ॑ଚ୍ଛୁନା॒ଯତେ॒ ତସ୍ମି॒-ନ୍ତଦେନୋ॑ ଵସଵୋ॒ ନିଧେ॑ତନ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 60.1 (ତୈ. ଅର. 6.60.1)
କାମୋ-ଽକାର୍ଷୀତ୍ - ମନ୍ଯୁରକାର୍ଷୀତ୍ ମନ୍ତ୍ରଃ (4.41)
କାମୋ-ଽକାର୍ଷୀ᳚-ନ୍ନମୋ॒ ନମଃ ।
କାମୋ-ଽକାର୍ଷୀ-ତ୍କାମଃ କରୋତି ନାହ-ଙ୍କରୋମି କାମଃ କର୍ତା ନାହ-ଙ୍କର୍ତା କାମଃ॑ କାର॒ଯିତା ନାହ॑-ଙ୍କାର॒ଯିତା ଏଷ ତେ କାମ କାମା॑ଯ ସ୍ଵା॒ହା ॥ 61.1 (ତୈ. ଅର. 6.61.1)
ମନ୍ଯୁରକାର୍ଷୀ᳚-ନ୍ନମୋ॒ ନମଃ ।
ମନ୍ଯୁରକାର୍ଷୀ-ନ୍ମନ୍ଯୁଃ କରୋତି ନାହ-ଙ୍କରୋମି ମନ୍ଯୁଃ କର୍ତା ନାହ-ଙ୍କର୍ତା ମନ୍ଯୁଃ॑ କାର॒ଯିତା ନାହ॑-ଙ୍କାର॒ଯିତା ଏଷ ତେ ମନ୍ଯୋ ମନ୍ଯ॑ଵେ ସ୍ଵା॒ହା ॥ 62.1 (ତୈ. ଅର. 6.62.1)
ଵିରଜା ହୋମ ମନ୍ତ୍ରାଃ (4.42)
ତିଲାଞ୍ଜୁହୋମି ସରସାଗ୍ଂ ସପିଷ୍ଟା-ନ୍ଗନ୍ଧାର ମମ ଚିତ୍ତେ ରମ॑ନ୍ତୁ ସ୍ଵା॒ହା ।
ଗାଵୋ ହିରଣ୍ଯ-ନ୍ଧନମନ୍ନପାନଗ୍ଂ ସର୍ଵେଷାଗ୍ ଶ୍ରି॑ଯୈ ସ୍ଵା॒ହା ।
ଶ୍ରିଯଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମିଞ୍ଚ ପୁଷ୍ଟିଞ୍ଚ କୀର୍ତି॑-ଞ୍ଚା ନୃ॒ଣ୍ଯତାମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯ-ମ୍ବ॑ହୁପୁ॒ତ୍ରତାମ୍ ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାମେଧେ ପ୍ରଜା-ସ୍ସନ୍ଦଦା॑ତୁ ସ୍ଵା॒ହା ॥ 63.3 (ତୈ. ଅର. 6.63.1)
ତିଲାଃ କୃଷ୍ଣା-ସ୍ତି॑ଲା-ଶ୍ଶ୍ଵେ॒ତା॒-ସ୍ତିଲା-ସ୍ସୌମ୍ଯା ଵ॑ଶାନୁ॒ଗାଃ ।
ତିଲାଃ ପୁନନ୍ତୁ॑ ମେ ପା॒ପଂ॒-ଯଁତ୍କିଞ୍ଚି-ଦ୍ଦୁରିତ-ମ୍ମ॑ଯି ସ୍ଵା॒ହା ।
ଚୋର॒ସ୍ଯାନ୍ନ-ନ୍ନ॑ଵଶ୍ରା॒ଦ୍ଧ॒-ମ୍ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ହା ଗୁ॑ରୁତ॒ଲ୍ପଗଃ ।
ଗୋସ୍ତେଯଗ୍ଂ ସ॑ରାପା॒ନ॒-ମ୍ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯା ତିଲା ଶାନ୍ତିଗ୍ଂ ଶମଯ॑ନ୍ତୁ ସ୍ଵା॒ହା ।
ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ ପୁଷ୍ଟୀଶ୍ଚ କୀର୍ତି॑-ଞ୍ଚା ନୃ॒ଣ୍ଯତାମ୍ ।
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯ-ମ୍ବ॑ହୁପୁ॒ତ୍ରତାମ୍ ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାମେଧେ ପ୍ରଜ୍ଞାତୁ ଜାତଵେଦ-ସ୍ସନ୍ଦଦା॑ତୁ ସ୍ଵା॒ହା ॥ 64.3 (ତୈ. ଅର. 6.64.1)
ପ୍ରାଣାପାନ-ଵ୍ଯାନୋଦାନ-ସମାନା ମେ॑ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ତା॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ ର॒ହଂ-ଵିଁ॒ରଜା॑ ଵିପା॒ପ୍ମା ଭୂ॑ଯାସ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଵାଂ-ମନ-ଶ୍ଚକ୍ଷୁଃ-ଶ୍ରୋତ୍ର-ଜିହ୍ଵା-ଘ୍ରାଣ-ରେତୋ-ବୁଦ୍ଧ୍ଯାକୂତି-ସ୍ସଙ୍କଲ୍ପା ମେ॑ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ତା॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ ର॒ହଂ-ଵିଁ॒ରଜା॑ ଵିପା॒ପ୍ମା ଭୂ॑ଯାସ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ତ୍ଵକ୍-ଚର୍ମ-ମାଗ୍ଂସ-ରୁଧିର-ମେଦୋ-ମଜ୍ଜା-ସ୍ନାଯଵୋ-ଽସ୍ଥୀନି ମେ॑ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ତା॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ ର॒ହଂ-ଵିଁ॒ରଜା॑ ଵିପା॒ପ୍ମା ଭୂ॑ଯାସ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଶିରଃ ପାଣି ପାଦ ପାର୍ଶ୍ଵ ପୃଷ୍ଠୋ-ରୂଦର-ଜଙ୍ଘ-ଶିଶ୍ର୍ନୋପସ୍ଥ ପାଯଵୋ ମେ॑ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ତା॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ ର॒ହଂ-ଵିଁ॒ରଜା॑ ଵିପା॒ପ୍ମା ଭୂ॑ଯାସ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ହରିତ-ପିଙ୍ଗଲ ଲୋହିତାକ୍ଷି ଦେହି ଦେହି ଦଦାପଯିତା ମେ॑ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ତା॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ ର॒ହଂ-ଵିଁ॒ରଜା॑ ଵିପା॒ପ୍ମା ଭୂ॑ଯାସ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 65.5 (ତୈ. ଅର. 6.65.1)
ପୃଥିଵ୍ଯାପ ସ୍ତେଜୋ ଵାଯୁ-ରାକାଶା ମେ॑ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ତା॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ ର॒ହଂ-ଵିଁ॒ରଜା॑ ଵିପା॒ପ୍ମା ଭୂ॑ଯାସ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଶବ୍ଦ-ସ୍ପର୍ଶ-ରୂପରସ-ଗନ୍ଧା ମେ॑ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ତା॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ ର॒ହଂ-ଵିଁ॒ରଜା॑ ଵିପା॒ପ୍ମା ଭୂ॑ଯାସ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ମନୋ-ଵାକ୍-କାଯ-କର୍ମାଣି ମେ॑ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ତା॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ ର॒ହଂ-ଵିଁ॒ରଜା॑ ଵିପା॒ପ୍ମା ଭୂ॑ଯାସ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତଭାଵୈ-ର॑ହଙ୍କା॒ର॒-ର୍ଜ୍ଯୋତି॑ ର॒ହଂ-ଵିଁ॒ରଜା॑ ଵିପା॒ପ୍ମା ଭୂ॑ଯାସ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଆତ୍ମା ମେ॑ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ତା॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ ର॒ହଂ-ଵିଁ॒ରଜା॑ ଵିପା॒ପ୍ମା ଭୂ॑ଯାସ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଅନ୍ତରାତ୍ମା ମେ॑ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ତା॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ ର॒ହଂ-ଵିଁ॒ରଜା॑ ଵିପା॒ପ୍ମା ଭୂ॑ଯାସ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ପରମାତ୍ମା ମେ॑ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ତା॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ ର॒ହଂ-ଵିଁ॒ରଜା॑ ଵିପା॒ପ୍ମା ଭୂ॑ଯାସ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
କ୍ଷୁ॒ଧେ ସ୍ଵାହା᳚ । କ୍ଷୁତ୍ପି॑ପାସାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଵିଵି॑ଟ୍ଯୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଋଗ୍ଵି॑ଧାନାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । କ॒ଷୋ᳚ତ୍କାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
କ୍ଷୁ॒ତ୍ପି॒ପା॒ସାମ॑ଲ-ଞ୍ଜ୍ଯେ॒ଷ୍ଠା॒ମ॒ଲ॒କ୍ଷ୍ମୀ-ର୍ନା॑ଶଯା॒ମ୍ଯହମ୍ ।
ଅଭୂ॑ତି॒-ମସ॑ମୃଦ୍ଧି॒ଞ୍ଚ॒ ସର୍ଵାଂ (ସର୍ଵା) ନିର୍ଣୁଦ ମେ ପାପ୍ମା॑ନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵା॒ହା ।
ଅନ୍ନମଯ-ପ୍ରାଣମଯ-ମନୋମଯ-ଵିଜ୍ଞାନମଯ-ମାନନ୍ଦମଯ-ମାତ୍ମା ମେ॑ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ତା॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ ର॒ହଂ-ଵିଁ॒ରଜା॑ ଵିପା॒ପ୍ମା ଭୂ॑ଯାସ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 66.10 (ତୈ. ଅର. 6.66.1)
ଵୈଶ୍ଵଦେଵ ମନ୍ତ୍ରାଃ (4.43)
ଅ॒ଗ୍ନଯେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଵିଶ୍ଵେ᳚ଭ୍ଯୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଧ୍ରୁ॒ଵାଯ॑ ଭୂ॒ମାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଧ୍ରୁ॒ଵ॒କ୍ଷିତ॑ଯେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଅ॒ଚ୍ଯୁ॒ତ॒କ୍ଷିତ॑ଯେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଅ॒ଗ୍ନଯେ᳚ ସ୍ଵିଷ୍ଟ॒କୃତେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଧର୍ମା॑ଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଅଧ॑ର୍ମାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଅ॒ଦ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ଓ॒ଷ॒ଧି॒ଵ॒ନ॒ସ୍ପ॒ତିଭ୍ଯ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । 67.1 (ତୈ. ଅର. 6.67.1)
ର॒କ୍ଷୋ॒ଦେ॒ଵ॒ଜ॒ନେଭ୍ଯ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଗୃହ୍ଯା᳚ଭ୍ଯ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ଅ॒ଵ॒ସାନେ᳚ଭ୍ଯ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଅ॒ଵ॒ସାନ॑ପତିଭ୍ଯ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ସ॒ର୍ଵ॒ଭୂ॒ତେଭ୍ଯ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଆମା॑ଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଯଦେଜ॑ତି॒ ଜଗ॑ତି॒ ଯଚ୍ଚ॒ ଚେଷ୍ଟ॑ତି॒ ନାମ୍ନୋ॑ ଭା॒ଗୋ-ଽଯ-ନ୍ନାମ୍ନେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା᳚ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । 67.2 (ତୈ. ଅର. 6.67.2)
ଦି॒ଵେ ସ୍ଵାହା᳚ । ସୂର୍ଯା॑ଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ନକ୍ଷ॑ତ୍ରେଭ୍ଯ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ବୃହ॒ସ୍ପତ॑ଯେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତଯେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ସ୍ଵ॒ଧା ପି॒ତୃଭ୍ଯ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ନମୋ॑ ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॑ ପଶୁ॒ପତ॑ଯେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । 67.3 (ତୈ. ଅର. 6.67.3)
ଦେ॒ଵେଭ୍ଯ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ପି॒ତୃଭ୍ଯଃ॑ ସ୍ଵ॒ଧା-ଽସ୍ତୁ॑ ।
ଭୂ॒ତେଭ୍ଯୋ॒ ନମଃ॑ । ମ॒ନୁ॒ଷ୍ଯେ᳚ଭ୍ଯୋ॒ ହନ୍ତା᳚ ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତଯେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ପ॒ର॒ମେ॒ଷ୍ଠିନେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଯଥା କୂ॑ପ-ଶ୍ଶ॒ତଧା॑ର-ସ୍ସ॒ହସ୍ର॑ଧାରୋ॒ ଅକ୍ଷି॑ତଃ ।
ଏ॒ଵା ମେ॑ ଅସ୍ତୁ ଧା॒ନ୍ଯଗ୍ଂ ସ॒ହସ୍ର॑ଧାର॒-ମକ୍ଷି॑ତମ୍ ।
ଧନ॑ଧାନ୍ଯୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ଯେ ଭୂ॒ତାଃ ପ୍ର॒ଚର॑ନ୍ତି॒ ଦିଵା॒ନକ୍ତ॒-ମ୍ବଲି॑-ମି॒ଚ୍ଛନ୍ତୋ॑ ଵି॒ତୁଦ॑ସ୍ଯ॒ ପ୍ରେଷ୍ଯାଃ᳚ ।
ତେଭ୍ଯୋ॑ ବ॒ଲି-ମ୍ପୁ॑ଷ୍ଟି॒କାମୋ॑ ହରାମି॒ ମଯି॒ ପୁଷ୍ଟି॒-ମ୍ପୁଷ୍ଟି॑ପତି-ର୍ଦଧାତୁ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 67.4 (ତୈ. ଅର. 6.67.4)
(ଓ॒ଷ॒ଧି॒ଵ॒ନ॒ସ୍ପ॒ତିଭ୍ଯ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା॒ - ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷାଯ॒ ସ୍ଵାହା॒ - ନମୋ॑ ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॑ ପଶୁ॒ପତ॑ଯେ॒ ସ୍ଵାହା॑ - ଵି॒ତୁଦ॑ସ୍ଯ॒ ପ୍ରେଷ୍ଯା॒ ଏକ॑-ଞ୍ଚ)
ଓ᳚-ନ୍ତ-ଦ୍ବ୍ର॒ହ୍ମ । ଓ᳚-ନ୍ତ-ଦ୍ଵା॒ଯୁଃ ।
ଓ᳚-ନ୍ତଦା॒ତ୍ମା । ଓ᳚-ନ୍ତ-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯମ୍ ।
ଓ᳚-ନ୍ତ-ଥ୍ସର୍ଵ᳚ମ୍ । ଓ᳚-ନ୍ତ-ତ୍ପୁରୋ॒-ର୍ନମଃ ।
ଅନ୍ତଶ୍ଚରତି॑ ଭୂତେ॒ଷୁ॒ ଗୁହାଯାଂ-ଵିଁ॑ଶ୍ଵ ମୂ॒ର୍ତିଷୁ ।
ତ୍ଵଂ-ଯଁଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଂ-ଵଁଷଟ୍କାରସ୍ତ୍ଵ-ମିଦ୍ରସ୍ତ୍ଵଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରସ୍ତ୍ଵଂଵିଁଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ଵ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵ॑-ମ୍ପ୍ରଜା॒ପତିଃ ।
ତ୍ଵ-ନ୍ତ॑ଦାପ॒ ଆପୋ॒ ଜ୍ଯୋତୀ॒ ରସୋ॒-ଽମୃତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵ॒ରୋମ୍ ॥ 68.2 (ତୈ. ଅର. 6.68.1)
4.44 ପ୍ରାଣାହୁତି ମନ୍ତ୍ରାଃ
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଯା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣେ ନିଵି॑ଷ୍ଟୋ॒-ଽମୃତ॑-ଞ୍ଜୁହୋମି ।
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଯା॑ମପା॒ନେ ନିଵି॑ଷ୍ଟୋ॒-ଽମୃତ॑-ଞ୍ଜୁହୋମି ।
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଯାଂ᳚-ଵ୍ଯାଁ॒ନେ ନିଵି॑ଷ୍ଟୋ॒-ଽମୃତ॑-ଞ୍ଜୁହୋମି ।
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଯା॑ମୁଦା॒ନେ ନିଵି॑ଷ୍ଟୋ॒-ଽମୃତ॑-ଞ୍ଜୁହୋମି ।
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଯାଗ୍ଂ॑ ସମା॒ନେ ନିଵି॑ଷ୍ଟୋ॒-ଽମୃତ॑-ଞ୍ଜୁହୋମି ।
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣି ମ ଆ॒ତ୍ମା-ଽମୃ॑ତ॒ତ୍ଵାଯ॑ ॥
ଅ॒ମୃ॒ତୋ॒ପ॒ସ୍ତର॑ଣମସି ॥
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଯା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣେ ନିଵି॑ଷ୍ଟୋ॒-ଽମୃତ॑-ଞ୍ଜୁହୋମି ।
ଶି॒ଵୋ ମା॑ ଵି॒ଶାପ୍ର॑ଦାହାଯ । ପ୍ରା॒ଣାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଯା॑ମପା॒ନେ ନିଵି॑ଷ୍ଟୋ॒-ଽମୃତ॑-ଞ୍ଜୁହୋମି ।
ଶି॒ଵୋ ମା॑ ଵି॒ଶାପ୍ର॑ଦାହାଯ । ଅ॒ପା॒ନାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଯାଂ᳚-ଵ୍ଯାଁ॒ନେ ନିଵି॑ଷ୍ଟୋ॒-ଽମୃତ॑-ଞ୍ଜୁହୋମି ।
ଶି॒ଵୋ ମା॑ ଵି॒ଶାପ୍ର॑ଦାହାଯ । ଵ୍ଯା॒ନାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଯା॑-ମୁଦା॒ନେ ନିଵି॑ଷ୍ଟୋ॒-ଽମୃତ॑-ଞ୍ଜୁହୋମି ।
ଶି॒ଵୋ ମା॑ ଵି॒ଶାପ୍ର॑ଦାହାଯ । ଉ॒ଦା॒ନାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଯାଗ୍ଂ॑ ସମା॒ନେ ନିଵି॑ଷ୍ଟୋ॒-ଽମୃତ॑-ଞ୍ଜୁହୋମି ।
ଶି॒ଵୋ ମା॑ ଵି॒ଶାପ୍ର॑ଦାହାଯ । ସ॒ମା॒ନାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣି ମ ଆ॒ତ୍ମା-ଽମୃ॑ତ॒ତ୍ଵାଯ॑ ॥
ଅ॒ମୃ॒ତା॒ପି॒ଧା॒ନମ॑ସି ॥ 69.4 (ତୈ. ଅର. 6.69.1)
ଭୁକ୍ତାନ୍ନାଭିମନ୍ତ୍ରଣ ମନ୍ତ୍ରାଃ (4.45)
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଯା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣେ ନିଵି॑ଶ୍ଯା॒-ଽମୃତଗ୍ଂ॑ ହୁ॒ତମ୍ । ପ୍ରା॒ଣ ମନ୍ନେ॑ନାପ୍ଯାଯସ୍ଵ ।
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଯା॑ମପା॒ନେ ନିଵି॑ଶ୍ଯା॒-ଽମୃତଗ୍ଂ॑ ହୁ॒ତମ୍ । ଅ॒ପା॒ନ ମନ୍ନେ॑ନାପ୍ଯାଯସ୍ଵ ।
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଯାଂ᳚-ଵ୍ଯାଁ॒ନେ ନିଵି॑ଶ୍ଯା॒-ଽମୃତଗ୍ଂ॑ ହୁ॒ତମ୍ । ଵ୍ଯା॒ନ ମନ୍ନେ॑ନାପ୍ଯାଯସ୍ଵ ।
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଯା॑-ମୁଦା॒ନେ ନିଵି॑ଶ୍ଯା॒-ଽମୃତଗ୍ଂ॑ ହୁ॒ତମ୍ । ଉ॒ଦା॒ନ ମନ୍ନେ॑ନାପ୍ଯାଯସ୍ଵ ।
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଯାଗ୍ଂ॑ ସମା॒ନେ ନିଵି॑ଶ୍ଯା॒-ଽମୃତଗ୍ଂ॑ ହୁ॒ତମ୍ । ସ॒ମାନ॒ ମନ୍ନେ॑ନାପ୍ଯାଯସ୍ଵ ॥ 70.1 (ତୈ. ଅର0.1)
ଭୋଜନାନ୍ତେ ଆତ୍ମାନୁସନ୍ଧାନ ମନ୍ତ୍ରାଃ (4.46)
ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଃ ପୁରୁଷୋ-ଽଙ୍ଗୁଷ୍ଠଞ୍ଚ॑ ସମା॒ଶ୍ରିତଃ । ଈଶ-ସ୍ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଃ ପ୍ରଭୁଃ ପ୍ରୀଣାତି॑ ଵିଶ୍ଵ॒ଭୁକ୍ ॥ 71.1 (ତୈ. ଅର. 6.71.1)
ଅଵଯଵସ୍ଵସ୍ଥତା ପ୍ରାର୍ଥନା ମନ୍ତ୍ରଃ (4.47)
ଵାମ୍ମ॑ ଆ॒ସନ୍ନ୍ । ନ॒ସୋଃ ପ୍ରା॒ଣଃ । ଅ॒କ୍ଷ୍ଯୋ-ଶ୍ଚକ୍ଷୁଃ॑ ।
କର୍ଣ॑ଯୋ॒-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର᳚ମ୍ । ବା॒ହୁ॒ଵୋ-ର୍ବଲ᳚ମ୍ । ଊ॒ରୁ॒ଵୋ ରୋଜଃ॑ ।
ଅରି॑ଷ୍ଟା॒ ଵିଶ୍ଵା॒ନ୍ଯଙ୍ଗା॑ନି ତ॒ନୂଃ । ତ॒ନୁଵା॑ ମେ ସ॒ହ ନମ॑ସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ 72.1 (ତୈ. ଅର. 6.72.1)
ଇନ୍ଦ୍ର ସପ୍ତର୍ଷି ସଂଵାଁଦ ମନ୍ତ୍ରଃ (4.48)
ଵଯଃ॑ ସୁପ॒ର୍ଣା ଉପ॑ସେଦୁ॒ରିନ୍ଦ୍ର॑-ମ୍ପ୍ରି॒ଯ ମେ॑ଧା॒ ଋଷ॑ଯୋ॒ ନାଧ॑ମାନାଃ ।
ଅପ॑ଦ୍ଧ୍ଵା॒ନ୍ତ ମୂ᳚ର୍ଣୁ॒ହି ପୂ॒ର୍ଧି ଚକ୍ଷୁ॑-ର୍ମୁମୁ॒ଗ୍ଧ୍ଯ॑ସ୍ମା-ନ୍ନି॒ଧଯେ॑ ଽଵବ॒ଦ୍ଧାନ୍ ॥ 73.1 (ତୈ. ଅର. 6.73.1)
ହୃଦଯାଲମ୍ଭନ ମନ୍ତ୍ରଃ (4.49)
ପ୍ରାଣାନା-ଙ୍ଗ୍ରନ୍ଥିରସି ରୁଦ୍ରୋ ମା॑ ଵିଶା॒ନ୍ତକଃ । ତେନାନ୍ନେନା᳚-ପ୍ଯାଯ॒ସ୍ଵ ॥ 74.1 (ତୈ. ଅର. 6.74.1)
ଦେଵତା ପ୍ରାଣନିରୂପଣ ମନ୍ତ୍ରଃ (4.50)
ନମୋ ରୁଦ୍ରାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ ମୃତ୍ଯୁ॑ର୍ମେ ପା॒ହି ॥ 75.1 (ତୈ. ଅର. 6.75.1)
ଅଗ୍ନି ସ୍ତୁତି ମନ୍ତ୍ରଃ (4.51)
ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ॒ ଦ୍ଯୁଭି॒-ସ୍ତ୍ଵମା॑ଶୁ-ଶୁ॒କ୍ଷଣି॒-ସ୍ତ୍ଵମ॒ଦ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ତ୍ଵମଶ୍ମ॑ନ॒ସ୍ପରି॑ ।
ତ୍ଵଂ-ଵଁନେ᳚ଭ୍ଯ॒-ସ୍ତ୍ଵମୋଷ॑ଧୀଭ୍ଯ॒-ସ୍ତ୍ଵ-ନ୍ନୃ॒ଣା-ନ୍ନୃ॑ପତେ ଜାଯସେ॒ ଶୁଚିଃ॑ ॥ 76.1 (ତୈ. ଅର. 6.76.1)
ଅଭୀଷ୍ଟ ଯାଚନା ମନ୍ତ୍ରଃ (4.52)
ଶି॒ଵେନ॑ ମେ॒ ସନ୍ତି॑ଷ୍ଠସ୍ଵ ସ୍ଯୋ॒ନେନ॑ ମେ॒ ସନ୍ତି॑ଷ୍ଠସ୍ଵ ସୁଭୂ॒ତେନ॑ ମେ॒ ସନ୍ତି॑ଷ୍ଠସ୍ଵ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॑ ମେ॒ ସନ୍ତି॑ଷ୍ଠସ୍ଵ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯର୍ଧି॒ ମନୁ॒ ସନ୍ତି॑ଷ୍ଠ॒ ସ୍ଵୋପ॑ ତେ ଯଜ୍ଞ॒ ନମ॒ ଉପ॑ ତେ॒ ନମ॒ ଉପ॑ ତେ॒ ନମଃ॑ ॥ 77.1 (ତୈ. ଅର. 6.77.1)
ପର ତତ୍ତ୍ଵ ନିରୂପଣଂ (4.53)
ସ॒ତ୍ଯ-ମ୍ପର॒-ମ୍ପରଗ୍ଂ॑ ସ॒ତ୍ଯଗ୍ଂ ସ॒ତ୍ଯେନ॒ ନ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗା-ଲ୍ଲୋ॒କାଚ୍ଚ୍ଯ॑ଵନ୍ତେ କ॒ଦାଚ॒ନ ସ॒ତାଗ୍ଂ ହି ସ॒ତ୍ଯ-ନ୍ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯେ ର॑ମନ୍ତେ॒,
ତପ॒ ଇତି॒ ତପୋ॒ ନାନଶ॑ନା॒-ତ୍ପରଂ॒-ଯଁଦ୍ଧି ପର॒-ନ୍ତପ॒ସ୍ତ-ଦ୍ଦୁଧ॑ର୍ଷ॒-ନ୍ତ-ଦ୍ଦୁରା॑ଧର୍ଷ॒-ନ୍ତସ୍ମା॒-ତ୍ତପ॑ସି ରମନ୍ତେ॒,
ଦମ॒ ଇତି॒ ନିଯ॑ତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଚା॒ରିଣ॒-ସ୍ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦମେ॑ ରମନ୍ତେ॒,
ଶମ॒ ଇତ୍ଯର॑ଣ୍ଯେ ମୁ॒ନଯ॒-ସ୍ତସ୍ମା॒ଚ୍ଛମେ॑ ରମନ୍ତେ,
ଦା॒ନମିତି॒ ସର୍ଵା॑ଣି ଭୂ॒ତାନି॑ ପ୍ର॒ଶଗ୍ଂସ॑ନ୍ତି ଦା॒ନାନ୍ନାତି॑ ଦୁ॒ଶ୍ଚର॒-ନ୍ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଦା॒ନେ ର॑ମନ୍ତେ,
ଧ॒ର୍ମ ଇତି॒ ଧର୍ମେ॑ଣ॒ ସର୍ଵ॑ମି॒ଦ-ମ୍ପରି॑ଗୃହୀତ-ନ୍ଧ॒ର୍ମାନ୍ନାତି॑-ଦୁ॒ଷ୍କର॒-ନ୍ତସ୍ମା᳚--ଦ୍ଧ॒ର୍ମେ ର॑ମନ୍ତେ,
ପ୍ର॒ଜନ॒ ଇତି॒ ଭୂଯାଗ୍ଂ॑॑ସ॒-ସ୍ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଭୂଯି॑ଷ୍ଠାଃ॒ ପ୍ରଜା॑ଯନ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଭୂଯି॑ଷ୍ଠାଃ ॑ନେ ରମନ୍ତେ॒,
-ଽଗ୍ନଯ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ତସ୍ମା॑-ଦ॒ଗ୍ନଯ॒ ଆଧା॑ତଵ୍ଯା ଅଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ମିତ୍ଯା॑ହ॒ ତସ୍ମା॑-ଦଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରେ ର॑ମନ୍ତେ,
ଯ॒ଜ୍ଞ ଇତି॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ହି ଦେ॒ଵା ସ୍ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞେ ର॑ମନ୍ତେ,
ମାନ॒ସ-ମିତି॑ ଵି॒ଦ୍ଵାଗ୍ଂସ॒-ସ୍ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଵି॒ଦ୍ଵାଗ୍ଂସ॑ ଏ॒ଵ ମା॑ନ॒ସେ ର॑ମନ୍ତେ,
ନ୍ଯା॒ସ ଇତି॑ ବ୍ର॒ହ୍ମା ବ୍ର॒ହ୍ମା ହି ପରଃ॒ ପରୋ॑ ହି ବ୍ର॒ହ୍ମା ତାନି॒ ଵା ଏ॒ତାନ୍ଯଵ॑ରାଣି॒ ପରାଗ୍ଂ॑ସି ନ୍ଯା॒ସ ଏ॒ଵାତ୍ଯ॑ରେଚଯ॒-ଦ୍ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦେ᳚ତ୍ଯୁପ॒ନିଷତ୍ ॥ 78.11 (ତୈ. ଅର. 6.78.1)
4.54 ଜ୍ଞାନ ସାଧନ ନିରୂପଣଂ
ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ଯୋ ହାରୁ॑ଣି-ସ୍ସୁପ॒ର୍ଣେଯଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ପି॒ତର॒-ମୁପ॑ସସାର॒ କି-ମ୍ଭ॑ଗଵ॒ନ୍ତଃ ପ॑ର॒ମଂ-ଵଁ॑ଦ॒ନ୍ତୀତି॒ ତସ୍ମୈ॒ ପ୍ରୋ॑ଵାଚ,
ସ॒ତ୍ଯେନ॑ ଵା॒ଯୁରାଵା॑ତି ସ॒ତ୍ଯେ-ନା॑ଦି॒ତ୍ଯୋ ରୋ॑ଚତେ ଦି॒ଵି ସ॒ତ୍ଯଂ-ଵାଁ॒ଚଃ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା ସ॒ତ୍ଯେ ସ॒ର୍ଵ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒-ନ୍ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯ-ମ୍ପ॑ର॒ମଂ-ଵଁଦ॑ନ୍ତି॒,
ତପ॑ସା ଦେ॒ଵା ଦେ॒ଵତା॒-ମଗ୍ର॑ ଆଯ॒-ନ୍ତପ॒ସର୍ଷ॑ଯ॒-ସ୍ସୁଵ॒ରନ୍ଵ॑-ଵିନ୍ଦ॒-ନ୍ତପ॑ସା ସ॒ପତ୍ନା॒-ନ୍ପ୍ରଣୁ॑ଦା॒-ମାରା॑ତୀ॒ ସ୍ତପ॑ସି ସ॒ର୍ଵ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒-ନ୍ତସ୍ମା॒-ତ୍ତପଃ॑ ପର॒ମଂ-ଵଁଦ॑ନ୍ତି॒,
ଦମେ॑ନ ଦା॒ନ୍ତାଃ କି॒ଲ୍ବିଷ॑-ମଵଧୂ॒ନ୍ଵନ୍ତି॒ ଦମେ॑ନ ବ୍ରହ୍ମଚା॒ରିଣ॒-ସ୍ସୁଵ॑ରଗଚ୍ଛ॒-ନ୍ଦମୋ॑ ଭୂ॒ତାନା᳚-ନ୍ଦୁରା॒ଧର୍ଷ॒-ନ୍ଦମେ॑ ସ॒ର୍ଵ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒-ନ୍ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦମଃ॑ ପର॒ମଂ-ଵଁଦ॑ନ୍ତି॒,
ଶମେ॑ନ ଶା॒ନ୍ତା-ଶ୍ଶି॒ଵ-ମା॒ଚର॑ନ୍ତି॒ ଶମେ॑ନ ନା॒କ-ମ୍ମୁ॒ନଯୋ॒-ଽନ୍ଵଵି॑ନ୍ଦ॒ନ୍ ଛମୋ॑ ଭୂ॒ତାନା᳚-ନ୍ଦୁରା॒ଧର୍ଷ॒-ଞ୍ଛମେ॑ ସ॒ର୍ଵ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒-ନ୍ତସ୍ମା॒ଚ୍ଛମଃ॑ ପର॒ମଂ-ଵଁଦ॑ନ୍ତି,
ଦା॒ନଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞାନାଂ॒-ଵଁରୂ॑ଥ॒-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣା ଲୋ॒କେ ଦା॒ତାରଗ୍ଂ॑ ସର୍ଵ ଭୂ॒ତାନ୍ଯୁ॑ପଜୀ॒ଵନ୍ତି॑ ଦା॒ନେନାରା॑ତୀ॒-ରପା॑ନୁଦନ୍ତ ଦା॒ନେନ॑ ଦ୍ଵିଷ॒ନ୍ତୋ ମି॒ତ୍ରା ଭ॑ଵନ୍ତି ଦା॒ନେ ସ॒ର୍ଵ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒-ନ୍ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଦା॒ନ-ମ୍ପ॑ର॒ମଂ-ଵଁଦ॑ନ୍ତି,
ଧ॒ର୍ମୋ ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଜଗ॑ତଃ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠା ଲୋ॒କେ ଧ॒ର୍ମିଷ୍ଠ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜା ଉ॑ପସ॒ର୍ପନ୍ତି॑ ଧ॒ର୍ମେଣ॑ ପା॒ପ-ମ॑ପ॒ନୁଦ॑ତି ଧ॒ର୍ମେ ସ॒ର୍ଵ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒-ନ୍ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଧ॒ର୍ମ-ମ୍ପ॑ର॒ମଂ-ଵଁଦ॑ନ୍ତି,
ପ୍ର॒ଜନ॑ନଂ॒-ଵୈଁ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା ଲୋ॒କେ ସା॒ଧୁ ପ୍ର॒ଜାଯା᳚ ସ୍ତ॒ନ୍ତୁନ୍-ତ॑ନ୍ଵା॒ନଃ ପି॑ତୃ॒ଣା ମ॑ନୃ॒ଣୋ ଭଵ॑ତି॒ ତଦେ॑ଵ ତ॒ସ୍ଯା ଅନୃ॑ଣ॒-ନ୍ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ୍ର॒ଜନ॑ନ-ମ୍ପର॒ମଂ-ଵଁଦ॑ନ୍ତ୍ଯ॒,
ଗ୍ନଯୋ॒ ଵୈ ତ୍ରଯୀ॑ ଵି॒ଦ୍ଯା ଦେ॑ଵ॒ଯାନଃ॒ ପନ୍ଥା॑ ଗାର୍ହପ॒ତ୍ଯ ଋକ୍-ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ର॑ଥନ୍ତ॒ର-ମ॑ନ୍ଵାହା-ର୍ଯ॒ପଚ॑ନଂ॒-ଯଁଜୁ॑ର॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ-ଵାଁମଦେ॒ଵ୍ଯ ମା॑ହଵ॒ନୀଯ॒-ସ୍ସାମ॑ସୁଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କୋ ବୃ॒ହତ୍-ତସ୍ମା॑-ଦ॒ଗ୍ନୀ-ନ୍ପ॑ର॒ମଂ-ଵଁଦ॑ନ୍ତ୍ଯ,
ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ସା॑ଯ-ମ୍ପ୍ରା॒ତ-ର୍ଗୃ॒ହାଣାଂ॒-ନିଷ୍କୃ॑ତି॒-ସ୍ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟଗ୍ଂ ସୁହୁ॒ତଂ-ଯଁ॑ଜ୍ଞକ୍ରତୂ॒ନା-ମ୍ପ୍ରାଯ॑ଣଗ୍ଂ ସୁଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯ॒ ଜ୍ଯୋତି॒-ସ୍ତସ୍ମା॑-ଦଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ମ୍ପ॑ର॒ମଂ-ଵଁଦ॑ନ୍ତି,
ଯ॒ଜ୍ଞ ଇତି॑ ଯ॒ଜ୍ଞେନ॒ ହି ଦେ॒ଵା ଦିଵ॑-ଙ୍ଗ॒ତା ଯ॒ଜ୍ଞେନାସୁ॑ରା॒-ନପା॑ନୁଦନ୍ତ ଯ॒ଜ୍ଞେନ॑ ଦ୍ଵିଷ॒ନ୍ତୋ ମି॒ତ୍ରା ଭ॑ଵନ୍ତି ଯ॒ଜ୍ଞେ ସ॒ର୍ଵ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒-ନ୍ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପ॑ର॒ମଂ-ଵଁଦ॑ନ୍ତି,
ମାନ॒ସଂ-ଵୈଁ ପ୍ରା॑ଜାପ॒ତ୍ଯ-ମ୍ପ॒ଵିତ୍ର॑-ମ୍ମାନ॒ସେନ॒ ମନ॑ସା ସା॒ଧୁ ପ॑ଶ୍ଯତି ମାନ॒ସା ଋଷ॑ଯଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜନ୍ତ ମାନ॒ସେ ସ॒ର୍ଵ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒-ନ୍ତସ୍ମା᳚-ନ୍ମାନ॒ସ-ମ୍ପ॑ର॒ମଂ-ଵଁଦ॑ନ୍ତି,
ନ୍ଯା॒ସ ଇ॒ତ୍ଯାହୁ॑-ର୍ମନୀ॒ଷିଣୋ᳚ ବ୍ର॒ହ୍ମାଣ॑-ମ୍ବ୍ର॒ହ୍ମା ଵିଶ୍ଵଃ॑ କତ॒ମ-ସ୍ସ୍ଵ॑ଯ॒ଭୁଂଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସର॒ ଇତି॑, ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରୋ॑ ଽସାଵା॑ଦି॒ତ୍ଯୋ ଯ ଏ॒ଷ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯେ ପୁରୁ॑ଷ॒-ସ୍ସ ପ॑ରମେ॒ଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମା॒ତ୍ମା,
ଯାଭି॑ରାଦି॒ତ୍ଯ-ସ୍ତପ॑ତି ର॒ଶ୍ମିଭି॒ସ୍ତାଭିଃ॑ ପ॒ର୍ଜନ୍ଯୋ॑ ଵର୍ଷତି ପ॒ର୍ଜନ୍ଯେ॑-ନୌଷଧି-ଵନସ୍ପ॒ତଯଃ॒ ପ୍ରଜା॑ଯନ୍ତ ଓଷଧି-ଵନସ୍ପ॒ତିଭି॒-ରନ୍ନ॑-ମ୍ଭଵ॒ତ୍ଯନ୍ନେ॑ନ ପ୍ରା॒ଣାଃ ପ୍ରା॒ଣୈ-ର୍ବଲ॒-ମ୍ବଲେ॑ନ॒ ତପ॒-ସ୍ତପ॑ସା ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା ଶ୍ର॒ଦ୍ଧଯା॑ ମେ॒ଧା ମେ॒ଧଯା॑ ମନୀ॒ଷା ମ॑ନୀ॒ଷଯା॒ ମନୋ॒ ମନ॑ସା॒ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତ୍ଯା॑ ଚି॒ତ୍ତ-ଞ୍ଚି॒ତ୍ତେନ॒ ସ୍ମୃତି॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ମୃତ୍ଯା॒ ସ୍ମାର॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ମାରେ॑ଣ ଵି॒ଜ୍ଞାନଂ॑-ଵିଁ॒ଜ୍ଞାନେ॑-ନା॒ତ୍ମାନଂ॑-ଵେଁଦଯତି॒ ତସ୍ମା॑ଦ॒ନ୍ନ-ନ୍ଦଦ॒ନ୍-ଥ୍ସର୍ଵା᳚ଣ୍ଯେ॒ତାନି॑ ଦଦା॒-ତ୍ଯନ୍ନା᳚-ତ୍ପ୍ରା॒ଣା ଭ॑ଵନ୍ତି,
ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୈ-ର୍ମନୋ॒ ମନ॑ସଶ୍ଚ ଵି॒ଜ୍ଞାନଂ॑-ଵିଁ॒ଜ୍ଞାନା॑-ଦାନ॒ନ୍ଦୋ ବ୍ର॑ହ୍ମ ଯୋ॒ନି-ସ୍ସ ଵା ଏ॒ଷ ପୁରୁ॑ଷଃ ପଞ୍ଚ॒ଧା ପ॑ଞ୍ଚା॒ତ୍ମା ଯେନ॒ ସର୍ଵ॑ମି॒ଦ-ମ୍ପ୍ରୋତ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵୀ ଚା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ଞ୍ଚ॒ ଦ୍ଯୌଶ୍ଚ॒ ଦିଶ॑ଶ୍ଚାଵାନ୍ତରଦି॒ଶାଶ୍ଚ॒ ସ ଵୈ ସର୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॒ଥ୍ସ ସ॒ଭୂତଗ୍ଂ॑ ସ ଭ॒ଵ୍ଯ-ଞ୍ଜି॑ଜ୍ଞାସ କ୍ଲୃ॒ପ୍ତ ଋ॑ତ॒ଜା ରଯି॑ଷ୍ଠା,
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା ସ॒ତ୍ଯୋ ମହ॑ସ୍ଵା-ନ୍ତ॒ପସୋ॒ ପରି॑ଷ୍ଠା॒ଦ୍ (ଵରି॑ଷ୍ଠା॒ଦ୍) ଜ୍ଞାତ୍ଵା॑ ତମେ॒ଵ-ମ୍ମନ॑ସା ହୃ॒ଦା ଚ॒ ଭୂଯୋ॑ ନ ମୃ॒ତ୍ଯୁ-ମୁପ॑ଯାହି ଵି॒ଦ୍ଵା-ନ୍ତସ୍ମା᳚-ନ୍ନ୍ଯା॒ସ-ମେ॒ଷା-ନ୍ତପ॑ସା-ମତିରିକ୍ତ॒ମାହୁ॑-ର୍ଵସୁର॒ଣ୍ଵୋ॑ ଵି॒ଭୂର॑ସି ପ୍ରା॒ଣେ ତ୍ଵମସି॑ ସନ୍ଧା॒ତା
ବ୍ରହ୍ମ॑-ନ୍ତ୍ଵମସି॑ ଵିଶ୍ଵ॒ଧୃତ୍ତେ॑-ଜୋ॒ଦାସ୍ ତ୍ଵମ॑ସ୍ଯ॒ଗ୍ନି-ର॑ସି ଵର୍ଚୋ॒ଦା-ସ୍ତ୍ଵମ॑ସି॒ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ଦ୍ଯୁମ୍ନୋ॒ଦା ସ୍ତ୍ଵମ॑ସି ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସ ଉପଯା॒ମଗୃ॑ହୀତୋ-ଽସି ବ୍ର॒ହ୍ମଣେ᳚ ତ୍ଵା॒ ମହସ॒,
ଓମିତ୍ଯା॒ତ୍ମାନଂ॑-ଯୁଁଞ୍ଜୀତୈ॒ତଦ୍ଵୈ ମ॑ହୋପ॒ନିଷ॑ଦ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ଙ୍ଗୁହ୍ଯଂ॒-ଯଁ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ବ୍ର॒ହ୍ମଣୋ॑ ମହି॒ମାନ॑-ମାପ୍ନୋତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ବ୍ର॒ହ୍ମଣୋ॑ ମହି॒ମାନ॑-ମିତ୍ଯୁପ॒ନିଷତ୍ ॥ 79.20 (ତୈ. ଅର. 6.79.1)
ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞଃ (4.55)
ତସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯା॒ତ୍ମା ଯଜ॑ମାନଃ-ଶ୍ର॒ଧ୍ଦାପତ୍ନୀ॒ ଶରୀ॑ର-ମି॒ଦ୍ଧ୍ମମୁରୋ॒ ଵେଦି॒-ର୍ଲୋମା॑ନି
ବ॒ର॒ଃଇ-ର୍ଵେ॒ଦଃ-ଶିଖା॒ ହୃଦ॑ଯଂ॒-ଯୂଁପଃ॒ କାମ॒ ଆଜ୍ଯ॑-ମ୍ମ॒ନ୍ଯୁଃ ପ॒ଶୁ-ସ୍ତପୋ॒-ଽଗ୍ନି-ର୍ଦମଃ॑ ଶମଯି॒ତା ଦକ୍ଷି॑ଣା॒-ଵାଘୋତା᳚ ପ୍ରା॒ଣ ଉ॑ଦ୍ଗ॒ତା
ଚକ୍ଷୁ॑ରଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ-ର୍ମନୋ॒ ବ୍ରହ୍ମା॒ ଶ୍ରୋତ୍ର॑ମ॒ଗ୍ନୀ-ଧ୍ଯାଵ॒ଧ୍ଦ୍ରିଯ॑ତେ॒
ସା ଦୀ॒କ୍ଷା ଯଦଶ୍ର୍ନା॑ତି॒ ତଧ୍ଦଵି॒-ର୍ଯତ୍ପିବ॑ତି॒ ତଦ॑ସ୍ଯ ସୋମପା॒ନଂ-ଯଁଦ୍ରମ॑ତେ॒
ତଦୁ॑ପ॒ସଦୋ॒ ଯ-ଥ୍ସ॒ଞ୍ଚର॑-ତ୍ଯୁପ॒ଵିଶ॑-ତ୍ଯୁ॒ତ୍ତିଷ୍ଠ॑ତେ ଚ॒ ସପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ଯୋ॑
ଯନ୍ମୁଖ॒-ନ୍ତଦା॑ହଵ॒ନୀଯୋ॒ ଯା ଵ୍ଯାହୃ॑ତି-ରାହୁ॒ତି-ର୍ଯଦ॑ସ୍ଯ ଵି॒ଜ୍ଞାନ॒-ନ୍ତଜ୍ଜୁ॒ହୋତି॒ ଯଥ୍ସା॒ଯ-ମ୍ପ୍ରା॒ତର॑ତ୍ତି॒ ତଥ୍ସ॒ମିଧଂ॒-ଯଁତ୍ପ୍ରା॒ତ-ର୍ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦି॑ନଗ୍ଂ ସା॒ଯ-ଞ୍ଚ॒ ତାନି॒ ସଵ॑ନାନି॒ ଯେ
ଅ॑ହୋରା॒ତ୍ରେ ତେ ଦ॑ର୍ଶପୂର୍ଣମା॒ସୌ ଯେ᳚-ଽର୍ଧମା॒ସାଶ୍ଚ॒ ମାସା᳚ଶ୍ଚ॒ ତେ ଚା॑ତୁର୍ମା॒ସ୍ଯାନି॒ ଯ ଋ॒ତଵ॒ସ୍ତେ ପ॑ଶୁବ॒ନ୍ଧା ଯେ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରାଶ୍ଚ॑ ପରିଵଥ୍ସ॒ରାଶ୍ଚ॒ ତେ-ଽହ॑ର୍ଗ॒ଣା-ସ୍ସ॑ର୍ଵ ଵେଦ॒ସଂ-ଵାଁ
ଏ॒ତ-ଥ୍ସ॒ତ୍ରଂ-ଯଁନ୍ମର॑ଣ॒-ନ୍ତଦ॑ଵ॒ଭୃଥ॑ ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ଜ॑ରାମର୍ଯ-ମଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ସ॒ତ୍ରଂ-ଯଁ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵା-ନୁ॑ଦ॒ଗଯ॑ନେ ପ୍ର॒ମୀଯ॑ତେ
ଦେ॒ଵାନା॑ମେ॒ଵ ମ॑ହି॒ମାନ॑-ଙ୍ଗ॒ତ୍ଵା-ଽଽଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॒ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ॒ତ୍ଯଥ॒ ଯୋ ଦ॑କ୍ଷି॒ଣେ ପ୍ର॒ମୀଯ॑ତେ
ପିତୃ॒ଣା-ମେ॒ଵ ମ॑ହି॒ମାନ॑-ଙ୍ଗ॒ତ୍ଵା ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସ॒-ସ୍ସାଯୁ॑ଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋ॒କତା॑-ମାପ୍ନୋତ୍ଯେ॒ତୌ ଵୈ ସୂ᳚ର୍ଯା ଚନ୍ଦ୍ର॒ମସୌ᳚-ର୍ମହି॒ମାନୌ᳚ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣୋ
ଵି॒ଦ୍ଵା-ନ॒ଭିଜ॑ଯତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ବ୍ର॒ହ୍ମଣୋ॑ ମହି॒ମାନ॑ମାପ୍ନୋତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ବ୍ର॒ହ୍ମଣୋ॑ ମହି॒ମାନ॑-ମିତ୍ଯୁପ॒ନିଷତ୍ ॥ 80.1 (ତୈ. ଅର. 6.80.1)
ସ॒ହ ନା॑ ଵଵତୁ । ସ॒ହ ନୌ॑ ଭୁନକ୍ତୁ । ସ॒ହ ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ଙ୍କରଵାଵହୈ । ତେ॒ଜ॒ସ୍ଵିନା॒ ଵଧୀ॑ତମସ୍ତୁ॒ ମା ଵି॑ଦ୍ଵିଷା॒ଵହୈ᳚ ॥
॥ ଓଁ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ ॥
ହରିଃ॒ ଓମ୍ ।
ଇତି ମହାନାରାଯଣୋପନିଷ-ଥ୍ସମାପ୍ତା
(ଅମ୍ଭ॒ସ୍ଯୈକ॑ପଞ୍ଚା॒ଶଚ୍ଛ॒ତଂ - ଜା॒ତଵେ॑ଦସେ॒ ଚତୁ॑ର୍ଦଶ॒ - ଭୂରନ୍ନଂ॒ - ଭୂର॒ଗ୍ନଯେ॒ - ଭୂର॒ଗ୍ନଯେ॒ ଚୈକ॑ମେକଂ - ପାହି - ପା॒ହି ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚତ୍ଵାରି॒ - ଯ-ଶ୍ଛନ୍ଦ॑ସା॒-ନ୍ଦ୍ଵେ - ନମୋ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣେ - ଋ॒ତ-ନ୍ତପୋ॒ - ଯଥା॑ ଵୃ॒କ୍ଷସ୍ଯୈକ॑ ମେକ - ମ॒ଣୋରଣୀ॑ଯା॒ଗ୍॒ ଶ୍ଚତୁ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶଥ୍ - ସହସ୍ର॒ଶୀ॑ଷ॒ଗ୍ଂ॒ ଷଟ୍ଵି॑ଗ୍ଂଶତି - ରାଦି॒ତ୍ଯୋ ଵା ଏ॒ଷ - ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯୋ ଵୈ ତେଜ॒ ଏକ॑ମେକଂ॒ - ନିଧ॑ନପତଯେ॒ ତ୍ରଯୋ॑ଵିଗ୍ଂଶତିଃ - ସ॒ଦ୍ଯୋଜା॒ତ-ନ୍ତ୍ରୀଣି॑ - ଵାମଦେ॒ଵାଯୈକ॑ - ମ॒ଘୋରେ᳚ଭ୍ଯ॒ - ସ୍ତତ୍ପୁରୁ॑ଷାଯ॒ ଦ୍ଵେ ଦ୍ଵେ॒ - ଈଶାନୋ - ନମୋ ହିରଣ୍ଯବାହଵ॒ ଏକ॑ମେକ - ମୃ॒ତଗ୍ଂ ସ॒ତ୍ଯ-ନ୍ଦ୍ଵେ - ସର୍ଵୋ॒ ଵୈ ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ - କଦ୍ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॒ ତ୍ରୀଣି॒ - ଯସ୍ଯ॒ ଵୈ କଙ୍କ॑ତୀ - କୃଣୁ॒ଷ୍ଵ ପାଜୋ - ଽଦି॑ତି॒ - ରାପୋ॒ ଵା ଇ॒ଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ॒ ମେକ॑ମେକ॒ - ମାପଃ॑ ପୁନନ୍ତୁ ଚ॒ତ୍ଵା - ର୍ଯଗ୍ନିଶ୍ଚ - ସୂର୍ଯଶ୍ଚ ନଵ॑ - ନ॒ଵୋମିତି॑ ଚ॒ତ୍ଵା - ର୍ଯାଯା॑ତୁ॒ ପଚୌ - ଜୋ॑-ଽସି॒ ଦଶୋ॒ - ତ୍ତମେ॑ ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ - ଘୃଣି॒ସ୍ତ୍ରୀଣି॒ - ବ୍ରହ୍ମ॑ମେତୁ॒ ମାଂ-ଯାଁସ୍ତେ᳚ ବ୍ରହ୍ମହ॒ତ୍ଯା-ନ୍ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ - ବ୍ରହ୍ମ॑ ମେ॒ଧଯା॒-ଽଦ୍ଯା ନ॑ ଇ॒ମ-ମ୍ଭ୍ରୂ॑ଷହ॒ତ୍ଯାଂ - ବ୍ରହ୍ମ॑ ମେ॒ଧଵା᳚ ବ୍ର॒ହ୍ମା ଦେ॒ଵାନା॑ମି॒ଦଂ-ଵୀଁ॑ରହ॒ତ୍ଯାମେକା॒ନ୍ନ ଵି॑ଗ୍ଂଶତି॒ ରେକା॒ନ୍ନଵି॑ଗ୍ଂଶତି--ର୍ ମେ॒ଧା ଦେ॒ଵୀ - ମେ॒ଧା-ମ୍ମ॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚତ୍ଵା॒ର୍ଯା - ମା᳚-ମ୍ମେ॒ଧା ଦ୍ଵେ - ମଯି॑ ମେ॒ଧା ମେକ॒- ମପୈ॑ତୁ॒ - ପରଂ॒ - ଁଵାତ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣ - ମ॑ମୁତ୍ର॒ଭୂଯା॒-ଦ୍- ଦ୍ଧରି॒ଗ୍ଂ॒ - ଶଲ୍କୈ॑ର॒ଗ୍ନିଂ - ମା ଛି॑ଦୋ ମୃତ୍ଯୋ॒ - ମା ନୋ॑ ମ॒ହାନ୍ତଂ॒ - ମାନ॑ସ୍ତୋ॒କେ - ପ୍ରଜା॑ପତେ - ସ୍ଵସ୍ତି॒ଦା - ତ୍ର୍ଯ॑ମ୍ବକଂ॒ - ଁଯେ ତେ॑ ସ॒ହସ୍ର॒-ନ୍ଦ୍ଵେ ଦ୍ଵେ - ମୃ॒ତ୍ଯଵେ॒ ସ୍ଵାହୈକଂ॑ - ଦେ॒ଵକୃ॑ତ॒ସ୍ଯୈକା॑ଦଶ॒ - ଯଦ୍ଵୋ॑ ଦେଵାଃ॒ - କାମୋ-ଽକାର୍ଷୀ॒ନ୍ - ମନ୍ଯୁରକାର୍ଷୀ॒-ଦ୍ଦ୍ଵେ ଦ୍ଵେ॒ - ତିଲାଞ୍ଜୁହୋମି ଗାଵ-ଶ୍ଶ୍ରିଯ-ମ୍ପ୍ର॑ଜାଃ ପଞ୍ଚ॒ - ତିଲାଃ କୃଣ୍ଷାଶ୍ଚୋର॑ସ୍ଯ॒ ଶ୍ରୀଃ ପ୍ରଜ୍ଞାତୁ ଜାତଵେ॑ଦ-ସ୍ସ॒ପ୍ତ - ପ୍ରାଣ ଵା-କ୍ତ୍ଵକ୍ ଛିର ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ପୁରୁଷ॑ ପଞ୍ଚ॒ - ପୃଥିଵୀ ଶବ୍ଦ ମନୋ ଵାଗ୍ ଵ୍ଯକ୍ତା-ଽଽତ୍ମା-ଽନ୍ତରାତ୍ମା ପରମାତ୍ମା ମେ᳚ କ୍ଷୁ॒ଧେ-ଽନ୍ନମଯ॒ ପଞ୍ଚ॑ଦଶା॒ - ଗ୍ନଯେ॒ ସ୍ଵାହୈକ॑ଚତ୍ଵାରି॒ଗ୍ଂ॒ଶ - ର୍ଦୋ᳚ ନ୍ତଦ୍ବ୍ର॒ହ୍ମ ନଵ॑ - ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଯା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣେ ନିଵିଷ୍ଟ॒ ଶ୍ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ଂଶତିଃ - ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଯା॒-ନ୍ଦଶା - ଙ୍ଗୁଷ୍ଠ ମାତ୍ରଃ ପୁରୁଷୋ ଦ୍ଵେ - ଵାମ୍ମ॑ ଆ॒ସନ୍ନ॒ଷ୍ଟୌ - ଵଯଃ॑ ସୁପ॒ର୍ଷାଃ - ପ୍ରାଣାନା-ଙ୍ଗ୍ରନ୍ଥିରସି ଦ୍ଵେ ଦ୍ଵେ - ନମୋ ରୁଦ୍ରାଯୈକଂ॒ - ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ॒ ଦ୍ଯୁଭିର୍॒ ଦ୍ଵେ - ଶି॒ଵେନ॑ ମେ॒ ସନ୍ତି॑ଷ୍ଠସ୍ଵ - ସ॒ତ୍ଯଂ - ପ୍ରା॑ଜାପ॒ତ୍ଯ - ସ୍ତସ୍ଯୈ॒ଵ ମେକ॑ ମେକ॒ ମଶତିଃ)
Roman (IAST) Transliteration
taittirīya araṇyaka - caturthaḥ praśnaḥ
oṃ sa॒ha nā̭ vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu |
sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒ vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
ambhasyapāre (4.1)
ambha̭sya pā॒re bhuva̭nasya॒ maddhye॒ nāka̭sya pṛ॒ṣṭhe ma̭ha॒to mahī̭yān |
śu॒kreṇa॒ jyotīgṃ̭ṣi samanu॒pravi̭ṣṭaḥ pra॒jāpa̭tiścarati॒ garbhḙ a॒ntaḥ |
yasmi̭nni॒dagṃ sañca॒ vicaiti॒ sarvaṃ॒-ya~smi̭-nde॒vā adhi॒ viśvḙ niṣe॒duḥ |
tade॒va bhū॒ta-ntadu॒ bhavya̭mā i॒da-ntada॒kṣarḙ para॒me vyo̭mann |
yenā̭ vṛ॒ta-ṅkhañca॒ diva̭-mma॒hīñca॒ yenā̭di॒tya-stapa̭ti॒ teja̭sā॒ bhrāja̭sā ca |
yama॒nta-ssa̭mu॒dre ka॒vayo॒ vaya̭nti॒ yada॒kṣarḙ para॒me pra॒jāḥ |
yataḥ̭ prasū॒tā ja॒gataḥ̭ prasūtī॒ toyḙna jī॒vān vyaca̭sarja॒ (vyasa̭sarja॒) bhūmyā᳚m |
yadoṣa̭dhībhiḥ pu॒ruṣā᳚-npa॒śūgśca॒ vivḙśa bhū॒tāni̭ carāca॒rāṇi̭ |
ataḥ̭ para॒-nnānya॒-daṇī̭yasahi॒ parā᳚-tparaṃ॒-ya~-nmaha̭to ma॒hānta᳚m |
yadḙka-ma॒vyakta॒-mana̭ntarūpaṃ॒-vi~śva̭-mpurā॒ṇa-ntama̭saḥ॒ para̭stāt || 1.5 (tai. ara. 6.1.1)
tade॒varta-ntadṷ sa॒tyamā̭hu॒-stade॒va brahma̭ para॒ma-ṅka̭vī॒nām |
i॒ṣṭā॒pū॒rta-mba̭hu॒dhā jā॒ta-ñjāya̭mānaṃ-vi~॒śva-mbi̭bharti॒ bhuva̭nasya॒ nābhiḥ̭ |
tade॒vāgni-stadvā॒yu-stathsūrya॒stadṷ ca॒ndramāḥ᳚ |
tade॒va śu॒krama॒mṛta॒-ntadbrahma॒ tadāpa॒-ssa pra॒jāpa̭tiḥ |
sarvḙ nime॒ṣā ja॒jñirḙ vi॒dyutaḥ॒ purṷṣā॒dadhi̭ |
ka॒lā mṷhū॒rtāḥ kāṣṭhā᳚ścāho-rā॒trāśca̭ sarva॒śaḥ |
a॒rdha॒mā॒sā māsā̭ ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒raśca̭ kalpantām |
sa āpaḥ̭ pradu॒ghe u॒bhe i॒me a॒ntari̭kṣa॒-matho॒ suvaḥ̭ |
naina̭-mū॒rdhva-nna ti॒rya-ñca॒ na maddhye॒ pari̭jagrabhat |
na tasyḙśe॒ kaśca॒na tasya̭ nāma ma॒hadyaśaḥ̭ || 1.10 (tai. ara. 6.1.2)
na sa॒dṛṃśḙ tiṣṭhati॒ rūpa̭masya॒ na cakṣṷṣā paśyati॒ kaśca॒naina᳚m |
hṛ॒dā ma̭nī॒ṣā mana̭sā॒-'bhi klṛ̭pto॒ ya ḙnaṃ-vi~॒du-ramṛ̭tā॒ste bha̭vanti |
a॒dbhya-ssambhṷ̄to hiraṇyaga॒rbha itya॒ṣṭau |
e॒ṣa hi de॒vaḥ pra॒diśo-'nu॒ sarvāḥ॒ pūrvo̭ hi jā॒ta-ssa u॒ garbhḙ a॒ntaḥ |
sa vi॒jāya̭māna-ssajani॒ṣyamā̭ṇaḥ pra॒tyaṃ-mukhā᳚ stiṣṭhati vi॒śvato̭mukhaḥ |
vi॒śvata̭śca-kṣuru॒ta vi॒śvato̭ mukho vi॒śvato̭ hasta u॒ta vi॒śvata̭spāt |
sa-mbā॒hubhyā॒-nnama̭ti॒ sa-mpata̭trai॒-rdyāvā̭ pṛthi॒vī ja॒naya̭-nde॒va ekaḥ̭ |
ve॒nasta-tpaśya॒n. viśvā॒ bhuva̭nāni vi॒dvān. yatra॒ viśva॒-mbhava॒tyeka̭-nīlam |
yasmi̭nni॒dagṃ sañca॒ vicaika॒gṃ॒ sa otaḥ॒ prota̭śca vi॒bhuḥ pra॒jāsṷ |
pratadvo̭ce a॒mṛta॒nnu vi॒dvā-nga̭ndha॒rvo nāma॒ nihi̭ta॒-ṅguhā̭su || 1.15 (tai. ara. 6.1.3)
trīṇi̭ pa॒dā nihi̭tā॒ guhā̭su॒ yastadveda̭ savi॒tuḥ pi॒tā-'sa̭t |
sa no॒ bandhṷ-rjani॒tā sa vi̭dhā॒tā dhāmā̭ni॒ veda॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ |
yatra̭ de॒vā a॒mṛta̭māna-śā॒nāstṛ॒tīye॒ dhāmā᳚nya॒-bhyaira̭yanta |
pari॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ya̭nti sa॒dyaḥ pari̭ lo॒kā-npari॒ diśaḥ॒ pari॒ suvaḥ̭ |
ṛ॒tasya॒ tantuṃ̭-vi~tataṃ-vi~॒cṛtya॒ tada̭paśya॒-ttada̭bhava-tpra॒jāsṷ |
pa॒rītya̭ lo॒kā-npa॒rītya̭ bhū॒tāni̭ pa॒rītya॒ sarvāḥ᳚ pra॒diśo॒ diśa̭śca |
pra॒jāpa̭tiḥ prathama॒jā ṛ॒tasyā॒tmanā॒-''tmāna̭-ma॒bhi-samba̭bhūva |
sada̭sa॒spati॒-madbhṷta-mpri॒yamindra̭sya॒ kāmya᳚m |
sani̭-mme॒dhā ma̭yāsiṣam |
uddī᳚pyasva jātavedo 'pa॒ghnannir-ṛ̭ti॒-mmama̭ || 1.19 (tai. ara. 6.1.4)
pa॒śūgśca॒ mahya॒māva̭ha॒ jīva̭nañca॒ diśo̭ diśa |
māno̭ higṃsī jjātavedo॒ gāmaśva॒-mpurṷṣa॒-ñjaga̭t |
abi̭bhra॒dagna॒ āga̭hi śri॒yā mā॒ pari̭pātaya || 1.21 (tai. ara. 6.1.5)
gāyatrī mantrāḥ (4.2)
purṷṣasya vidma sahasrā॒kṣasya̭ mahāde॒vasya̭ dhīmahi | tanno̭ rudraḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ mahāde॒vāya̭ dhīmahi | tanno̭ rudraḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ vakratu॒ṇḍāya̭ dhīmahi | tanno̭ dantiḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ cakratu॒ṇḍāya̭ dhīmahi | tanno̭ nandiḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ mahāse॒nāya̭ dhīmahi | tannaḥ̭ ṣaṇmukhaḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ suvarṇapa॒kṣāya̭ dhīmahi | tanno̭ garuḍaḥ praco॒dayā᳚t ||
ve॒dā॒tma॒nāya̭ vi॒dmahḙ hiraṇyaga॒rbhāya̭ dhīmahi | tanno᳚ brahma praco॒dayā᳚t ||
nā॒rā॒ya॒ṇāya̭ vi॒dmahḙ vāsude॒vāya̭ dhīmahi | tanno̭ viṣṇuḥ praco॒dayā᳚t ||
va॒jra॒na॒khāya̭ vi॒dmahḙ tīkṣṇa-da॒gg॒ṣṭrāya̭ dhīmahi | tanno̭ nārasigṃhaḥ praco॒dayā᳚t ||
bhā॒ska॒rāya̭ vi॒dmahḙ mahaddyutika॒rāya̭ dhīmahi | tanno̭ ādityaḥ praco॒dayā᳚t ||
vai॒śvā॒na॒rāya̭ vi॒dmahḙ lālī॒lāya̭ dhīmahi | tanno̭ agniḥ praco॒dayā᳚t ||
kā॒tyā॒ya॒nāya̭ vi॒dmahḙ kanyaku॒māri̭ dhīmahi | tanno̭ durgiḥ praco॒dayā᳚t || 1.33 (tai. ara. 6.1.5-7)
dūrvā sūktaṃ (4.3)
sa॒ha॒sra॒para̭mā de॒vī॒ śa॒tamṷ̄lā śa॒tāṅkṷrā |
sarvagṃ̭ haratṷ me pā॒pa॒-ndū॒rvā duḥ̭svapna॒ nāśa̭nī |
kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha̭ntī॒ parṷṣaḥ paruṣaḥ॒ pari̭ |
e॒vā no̭ dūrve॒ prata̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena̭ ca |
yā śa॒tena̭ prata॒noṣi̭ sa॒hasrḙṇa vi॒roha̭si |
tasyā᳚ste devīṣṭake vi॒dhema̭ ha॒viṣā̭ va॒yam |
aśva̭krā॒nte ra̭thakrā॒nte॒ vi॒ṣṇukrā᳚nte va॒sundha̭rā |
śirasā̭ dhāra̭yiṣyā॒mi॒ ra॒kṣa॒sva mā᳚-mpade॒ pade || 1.37 (tai. ara. 6.1.8)
mṛttikā sūktam (4.4)
bhūmi-rdhenu-rdharaṇī lo̭kadhā॒riṇī |
u॒dhṛtā̭-'si va̭rāhe॒ṇa॒ kṛ॒ṣṇe॒na śa̭ta bā॒hunā |
mṛ॒ttikḙ hana̭ me pā॒paṃ॒-ya~॒nma॒yā dṷṣkṛta॒-ṅkṛtam |
mṛ॒ttike᳚ brahma̭dattā॒-'si॒ kā॒śyapḙnābhi॒mantri̭tā |
mṛ॒ttikḙ dehi̭ me pu॒ṣṭi॒-ntva॒yi sa̭rva-mpra॒tiṣṭhi̭tam || 1.39
mṛ॒ttike᳚ pratiṣṭhi̭te sa॒rva॒-nta॒nme ni̭rṇuda॒ mṛtti̭ke |
tayā̭ ha॒tena̭ pāpe॒na॒ ga॒cchā॒mi pa̭ramā॒-ṅgatim || 1.40 (tai. ara. 6.1.9)
śatrujaya mantrāḥ (4.5)
yata̭ indra॒ bhayā̭mahe॒ tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi |
magha̭van cha॒gdhi tava॒ tanna̭ ū॒taye॒ vidviṣo॒ vimṛdho̭ jahi |
sva॒sti॒dā vi॒śaspati̭-rvṛtra॒hā vimṛdho̭ va॒śī |
vṛṣendraḥ̭ pu॒ra ḙtu na-ssvasti॒dā a̭bhayaṅka॒raḥ |
sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vā-ssva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ |
sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemi-ssva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu |
āpā᳚nta-manyustṛ॒pala̭prabharmā॒ dhuni॒-śśimī̭vāṃ॒-charṷmāgṃ ṛjī॒ṣī |
somo॒ viśvā᳚nyata॒sā vanā̭ni॒ nārvāgindra̭-mprati॒mānā̭ni debhuḥ || 1.44
brahma̭ jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā॒-dvisī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ |
sa bu॒dhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhā-ssa॒taśca॒ yoni॒-masa̭taśca॒ vivaḥ̭ |
syo॒nā pṛ̭thivi॒ bhavā̭ nṛkṣa॒rā ni॒veśa̭nī | yacchā̭ na॒-śśarma̭ sa॒prathāḥ᳚ |
ga॒ndha॒dvā॒rā-ndṷrādha॒rṣā॒-nni॒tyapṷṣṭā-ṅkarī॒ṣiṇī᳚m |
ī॒śvarīgṃ̭ sarva̭bhūtā॒nā॒-ntāmi॒hopa̭hvaye॒ śriyam |
śrī᳚rme bha॒jatu | alakṣmī᳚rme na॒śyatu |
viṣṇṷmukhā॒ vai de॒vā-śchando̭-bhiri॒māṃllo~॒kā-na̭napaja॒yya-ma॒bhya̭jayann |
ma॒hāgṃ indro॒ vajra̭bāhu-ṣṣoḍa॒śī śarma̭ yacchatu || 1.48 (tai. ara. 6.1.10)
sva॒sti no̭ ma॒ghavā̭ karotu॒ hantṷ pā॒pmānaṃ॒-yo~᳚-'smā-ndveṣṭi̭ |
so॒māna॒gg॒ svara̭ṇa-ṅkṛṇu॒hi bra̭hmaṇaspate |
ka॒kṣīva̭ntaṃ॒-ya~ aṷśi॒jam |
śarī̭raṃ-ya~jñaśama॒la-ṅkusī̭da॒-ntasmi᳚-nthsīdatu॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi̭ |
cara̭ṇa-mpa॒vitraṃ॒-vi~ta̭ta-mpurā॒ṇaṃ-ye~na̭ pū॒ta-stara̭ti duṣkṛ॒tāni̭ |
tena̭ pa॒vitrḙṇa śu॒ddhena̭ pū॒tā ati̭ pā॒pmāna॒-marā̭ti-ntarema |
sa॒joṣā̭ indra॒ saga̭ṇo ma॒rudbhi॒-ssoma̭-mpiba vṛtrahañchūra vi॒dvān |
ja॒hi śatrū॒gṃ॒ rapa॒ mṛdho̭ nuda॒svāthābha̭ya-ṅkṛṇuhi vi॒śvato̭ naḥ |
su॒mi॒trā na॒ āpa॒ oṣa̭dhaya-ssantu durmi॒trāstasmai̭ bhūyāsu॒-ryā᳚-'smā-ndveṣṭi॒ yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmaḥ | 1.53 (tai. ara. 6.1.11)
āpo॒ hiṣṭhā ma̭yo॒ bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana |
ma॒heraṇā̭ya॒ cakṣa̭se |
yo vaḥ̭ śi॒vata̭mo॒ rasa॒-stasya̭ bhājayate॒ ha naḥ̭ |
u॒śa॒tī-ri̭va mā॒taraḥ̭ |
tasmā॒ ara̭ṅgamāmavo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha |
āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ || 1.54 (tai. ara. 6.1.12)
aghamarṣaṇa sūktam (4.6)
hira̭ṇyaśṛṅgaṃ॒-va~rṷṇa॒-mprapa̭dye tī॒rtha-mmḙ dehi॒ yāci̭taḥ |
ya॒nmayā̭ bhu॒kta-ma॒sādhṷ̄nā-mpā॒pebhya̭śca pra॒tigra̭haḥ |
yanme॒ mana̭sā vā॒cā॒ ka॒rma॒ṇā vā dṷṣkṛta॒-ṅkṛtam |
tanna॒ indro॒ varṷṇo॒ bṛha॒spatiḥ̭ savi॒tā ca̭ punantu॒ punaḥ̭ punaḥ |
namo॒-'gnaye᳚-'phsu॒mate॒ nama॒ indrā̭ya॒ namo॒ varṷṇāya॒ namo vāruṇyai̭ namo॒-'dbhyaḥ || 1.57
yada॒pā-ṅkrū॒raṃ-ya~da̭me॒ddhyaṃ-ya~da̭śā॒nta-ntadapa̭gacchatāt |
a॒tyā॒śa॒nā-da̭tīpā॒nā॒-dya॒cca u॒grā-tpra̭ti॒grahā᳚t |
tanno॒ varṷṇo rā॒jā॒ pā॒ṇinā᳚ hyava॒marśa̭tu |
so̭-'hama̭pā॒po vi॒rajo॒ nirmu॒kto mṷktaki॒lbiṣaḥ |
nāka̭sya pṛ॒ṣṭhamārṷhya॒ gacche॒-dbrahma̭salo॒katām |
yaścā॒̭phsu varṷṇa॒-ssa pu॒nātva̭ghamarṣa॒ṇaḥ |
i॒ma-mmḙ gaṅge yamune sarasvati॒ śutṷdri॒ stomagṃ̭ sacatā॒ paru॒ṣṇiyā |
a॒si॒kni॒yā ma̭rudvṛdhe vi॒tasta॒yā-''rjī̭kīye śṛṇu॒hyā su॒ṣoma̭yā |
ṛ॒tañca̭ sa॒tyañcā॒-bhī᳚ddhā॒ ttapa॒so-'ddhya̭jāyata |
tato॒ rātri̭-rajāyata॒ tataḥ̭ samu॒dro a̭rṇa॒vaḥ || 1.63 (tai. ara. 6.1.13)
sa॒mu॒drā-da̭rṇa॒vā-dadhi̭ saṃva~thsa॒ro a̭jāyata |
a॒ho॒rā॒trāṇi̭ vi॒dadha॒-d(mi॒dadha॒d) viśva̭sya miṣa॒to va॒śī |
ū॒ryā॒ca॒ndra॒masaṷ dhā॒tā ya̭thā pū॒rva ma̭kalpayat |
diva̭ñca pṛthi॒vī-ñcā॒ntari̭kṣa॒ matho॒ suvaḥ̭ |
ya-tpṛ̭thi॒vyāgṃ raja̭ssva॒ māntari̭kṣe vi॒roda̭sī |
i॒māg stadā॒po va̭ruṇaḥ pu॒nātva̭ghamarṣa॒ṇaḥ |
pu॒nantu॒ vasa̭vaḥ pu॒nātu॒ varṷṇaḥ pu॒nātva̭ghamarṣa॒ṇaḥ |
e॒ṣa bhū॒tasya̭ ma॒ddhye bhuva̭nasya go॒ptā |
e॒ṣa pu॒ṇyakṛ̭tāṃ-lo~॒kā॒ne॒ṣa mṛ॒tyor-hi̭ra॒ṇmaya᳚m |
dyāvā̭pṛthi॒vyor-hi̭ra॒ṇmaya॒gṃ॒ saggśri̭ta॒gṃ॒ suvaḥ̭ | 1.66 (tai. ara. 6.1.14)
sa na॒-ssuva॒-ssagṃ śi̭śādhi |
ārdra॒-ñjvala̭ti॒ jyoti̭-ra॒hama̭smi |
jyoti॒-rjvala̭ti॒ brahmā॒hama̭smi |
yo̭-'hama̭smi॒ brahmā॒hama̭smi |
a॒hama̭smi॒ brahmā॒hama̭smi |
a॒hame॒vāha-mmā-ñjṷhomi॒ svāhā᳚ |
a॒kā॒rya॒-kā॒rya̭va kī॒rṇī ste॒no bhrṷ̄ṇa॒hā gṷruta॒lpagaḥ |
varṷṇo॒-'pāma̭ghamarṣa॒ṇa-stasmā᳚-tpā॒pā-tpramṷcyate |
ra॒jobhūmi̭stva॒māgṃ roda̭yasva॒ prava̭danti॒ dhīrāḥ᳚ |
ākrā᳚n-thsamu॒draḥ pra̭tha॒me vidha̭rma-ñja॒naya̭-npra॒jā bhuva̭nasya॒ rājā᳚ |
vṛṣā̭ pa॒vitre॒ adhi॒sāno॒ avyḙ bṛ॒ha-thsomo̭ vāvṛdhe suvā॒na induḥ̭ || 1.70
(pura̭stā॒--dyaśo॒ - guhā̭su॒ - mama̭ - cakratu॒ṇḍāya̭ dhīmahi - tīkṣada॒gg॒ṣṭhrāya̭ dhīmahi॒ - pari̭ - pra॒tiṣṭhi̭taṃ - debhu--r yacchatu - dadhātanā॒- dbhyo᳚ - 'rṇa॒vaḥ - suvo॒ - rājaika̭-ñca) (ā1)
durgā sūktam (4.7)
jā॒tavḙdase sunavāma॒ soma̭-marātīya॒to nida̭hāti॒ vedaḥ̭ |
sa naḥ̭ parṣa॒dati̭ du॒rgāṇi॒ viśvā̭ nā॒veva॒ sindhṷ-nduri॒tā-'tya॒gniḥ |
tāma॒gniva̭rṇā॒-ntapa̭sā jvala॒ntīṃ-vai~̭roca॒nī-ṅka̭rmapha॒leṣu॒ juṣṭā᳚m |
du॒rgā-nde॒vīgṃ śara̭ṇama॒ha-mprapa̭dye su॒tara̭si tarase॒ namaḥ̭ |
agne॒ tva-mpā̭rayā॒ navyo̭ a॒smān-thsva॒sti-bhi॒rati̭ du॒rgāṇi॒ viśvā᳚ |
pūśca̭ pṛ॒thvī ba̭hu॒lā na̭ u॒rvī bhavā̭ to॒kāya॒ tana̭yāya॒ śaṃyo~ḥ |
viśvā̭ni no du॒rgahā̭ jātaveda॒-ssindhu॒-nna nā॒vā dṷri॒tā-'ti̭parṣi |
agnḙ atri॒va-nmana̭sā gṛṇā॒no᳚-'smāka̭-mboddhyavi॒tā ta॒nūnā᳚m |
pṛ॒ta॒nā॒jita॒gṃ॒ saha̭māna-mu॒grama॒gnigṃ hṷvema para॒mā-thsa॒dhasthā᳚t |
sa naḥ̭ parṣa॒dati̭ du॒rgāṇi॒ viśvā॒ kṣāma̭dde॒vo ati̭ duri॒tā-'tya॒gniḥ |
pra॒tnoṣi̭-ka॒mīḍyo̭ addhva॒reṣṷ sa॒nācca॒ hotā॒ navya̭śca॒ sathsi̭ |
svāñcā᳚gne ta॒nuva̭-mpi॒praya̭svā॒smabhya̭ñca॒ saubha̭ga॒māya̭jasva |
gobhi॒-rjuṣṭa̭ma॒yujo॒ niṣi̭kta॒-ntave᳚ndra viṣṇo॒-ranu॒sañca̭rema |
nāka̭sya pṛ॒ṣṭhama॒bhi saṃ॒va~sā̭no॒ vaiṣṇa̭vīṃ-lo~॒ka i॒ha mā̭dayantām || 2.7 (du॒ri॒tā-'tya॒gniśca॒tvāri̭ ca) (tai. ara. 6.2.1)
[ o-ṅkā॒tyā॒ya॒nāya̭ vi॒dmahḙ kanyaku॒māri̭ dhīmahi | tanno̭ durgiḥ praco॒dayā᳚t || ]
vyāhṛti homa mantrāḥ (4.8)
bhū-ranna̭-ma॒gnayḙ pṛthi॒vyai svāhā॒, bhuvo-'nnaṃ̭-vā~॒yave॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhā॒, suva॒ranna̭-mādi॒tyāya̭ di॒ve svāhā॒, bhūrbhuva॒ssuva॒-ranna̭-ñca॒ndrama̭se di॒gbhya-ssvāhā॒, namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-ranna॒mom || 3.1 (tai. ara. 6.3.1)
bhū-ra॒gnayḙ pṛthi॒vyai svāhā॒, bhuvo̭ vā॒yave॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhā॒ ,
suva̭rādi॒tyāya̭ di॒ve svāhā॒, bhū-rbhuva॒ssuva̭-śca॒ndrama̭se di॒gbhya-ssvāhā॒,
namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-ragna॒ om || 4.1
bhū-ra॒gnayḙ ca pṛthi॒vyai ca̭ maha॒te ca॒ svāhā॒,
bhuvo̭ vā॒yavḙ cā॒ntari̭kṣāya ca maha॒te ca॒ svāhā॒,
suva̭rādi॒tyāya̭ ca di॒ve ca̭ maha॒te ca॒ svāhā॒,
bhū-rbhuva॒ssuva̭-śca॒ndrama̭se ca॒ nakṣa̭trebhyaśca di॒gbhyaśca̭ maha॒te ca॒ svāhā॒,
namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-rmaha॒rom || 5.1 (tai. ara. 6.4.1)
jñānaprāptyarthā homamantrāḥ (4.9)
pāhi no agna ena̭se svā॒hā |
pāhi no viśvaveda̭se svā॒hā |
yajña-mpāhi vibhāva̭so svā॒hā |
sarva-mpāhi śatakra̭to svā॒hā || 6.1 (tai. ara. 6.7.1)
pā॒hi no̭ agna॒ eka̭yā |
pā॒hyṷta dvi॒tīya̭yā |
pā॒hyūrja̭-ntṛ॒tīya̭yā |
pā॒hi gī॒rbhi-śca̭ta॒sṛbhi̭-rvaso॒ svāhā᳚ || 7.1 (tai. ara. 6.6.1)
vedāvismaraṇāya japamantrāḥ (4.10)
ya-śchanda̭sā-mṛṣa॒bho vi॒śvarṷ̄pa॒-śchando᳚bhya॒-śchandāg̭syā vi॒veśa̭ |
sacāgṃ śikyaḥ puro vāco̭pani॒ṣa-dindro᳚ jye॒ṣṭha i̭ndri॒yāya॒ ṛṣi̭bhyo॒ namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-śchanda॒ om || 8.1 (tai. ara. 6.8.1)
namo॒ brahma̭ṇe dhā॒raṇa̭-mme a॒stva-ni̭rākaraṇaṃ-dhā॒rayi̭tā bhūyāsa॒-ṅkarṇa̭yo-śśru॒ta-mmācyo᳚ḍhva॒-mmamā॒muṣya॒ om || 9.1 (tai. ara. 6.9.1)
tapaḥ praśaṃsā (4.11)
ṛ॒ta-ntapaḥ̭ sa॒tya-ntapaḥ̭ śru॒ta-ntapaḥ̭ śā॒nta-ntapo॒ dama॒ stapa॒-śśama॒stapo॒ dāna॒-ntapo॒ yajña॒-ntapo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-rbrahmai॒-tadupā᳚syai॒-tattapaḥ̭ || 10.1 (tai. ara. 6.10.1)
vihitācaraṇa praśaṃsā niṣiddhācaraṇa nindā ca (4.12)
yathā̭ vṛ॒kṣasya̭ sa॒puṃṣpi̭tasya dū॒rā-dga॒ndho vā᳚tye॒va-mpuṇya̭sya ka॒rmaṇo̭ dū॒rā-dga॒ndho vā̭ti॒ yathā̭-'sidhā॒rā-ṅka॒rte-'va̭hitā-mava॒krāme॒ yadyuve॒ yuve॒ havā̭ vi॒hvayi̭ṣyāmi ka॒rta-mpa̭tiṣyā॒mītye॒va-ma॒mṛtā̭-dā॒tmāna̭-ñju॒guphse᳚t || 11.1 (tai. ara. 6.11.1)
dahara vidyā (4.13)
a॒ṇo-raṇī̭yā-nmaha॒to mahī̭yā-nā॒tmā guhā̭yā॒-nnihi̭to-'sya ja॒ntoḥ |
tama̭kratu-mpaśyati vītaśo॒ko dhā॒tuḥ pra॒sādā᳚-nmahi॒māna̭mīśam |
sa॒pta prā॒ṇāḥ pra॒bhava̭nti॒ tasmā᳚-thsa॒ptārciṣaḥ̭ sa॒midhaḥ̭ sa॒pta ji॒hvāḥ |
sa॒pta i॒me lo॒kā yeṣu॒ cara̭nti prā॒ṇā gu॒hāśa̭yā॒-nnihi̭tā-ssa॒pta sa̭pta |
ataḥ̭ samu॒drā gi॒raya̭śca॒ sarve॒-'smā-thsyanda̭nte॒ sindha̭va॒-ssarva̭rūpāḥ |
ata̭śca॒ viśvā॒ oṣa̭dhayo॒ rasā᳚cca॒ yenai̭ṣa bhū॒ta-sti̭ṣṭhatyantarā॒tmā |
bra॒hmā de॒vānā᳚-mpada॒vīḥ ka̭vī॒nā-mṛṣi॒-rviprā̭ṇā-mmahi॒ṣo mṛ॒gāṇā᳚m |
śye॒no gṛdhrā̭ṇā॒g॒ svadhi̭ti॒-rvanā̭nā॒gṃ॒ somaḥ̭ pa॒vitra॒ matyḙti॒ rebhanṋ |
a॒jā mekāṃ॒-lo~hi̭ta-śukla-kṛ॒ṣṇā-mba॒hvī-mpra॒jā-ñja॒naya̭ntī॒gṃ॒ sarṷ̄pām |
a॒jo hyeko̭ ju॒ṣamā̭ṇo-'nu॒śete॒ jahā᳚tyenā-mbhu॒kta-bho̭gā॒majo᳚-'nyaḥ || 12.5 (tai. ara. 6.12.1)
ha॒gṃ॒sa-śśṷci॒ṣa-dvasṷ-rantarikṣa॒-saddhotā̭ vedi॒ṣa-dati̭thi-rduroṇa॒sat |
nṛ॒ṣa-dva̭ra॒sa-dṛ̭ta॒sa-dvyo̭ma॒sa-da॒bjā go॒jā ṛ̭ta॒jā a̭dri॒jā ṛ॒ta-mbṛ॒hat |
ghṛ॒ta-mmi̭mikṣire ghṛ॒tama̭sya॒ yoni̭-rghṛ॒te śri॒to ghṛ॒tamṷvasya॒ dhāma̭ |
a॒nu॒ṣva॒dhamāva̭ha mā॒daya̭sva॒ svāhā̭ kṛtaṃ-vṛ~ṣabha vakṣi ha॒vyam |
sa॒mu॒drā dū॒rmi-rmadhṷmā॒gṃ॒ udā̭ra-dupā॒gṃ॒śunā॒ sama̭mṛta॒tva mā̭naṭ |
ghṛ॒tasya॒ nāma॒ guhyaṃ॒-ya~dasti̭ ji॒hvā de॒vānā̭-ma॒mṛta̭sya॒ nābhiḥ̭ |
va॒ya-nnāma॒ prabra̭vāmā ghṛ॒tenā॒smin. ya॒jñe dhā̭rayāmā॒ namo̭bhiḥ |
upa̭ bra॒hmā śṛ̭ṇavaccha॒syamā̭na॒-ñcatuḥ̭ śṛṅgo 'vamī-dgau॒ra e॒tat |
ca॒tvāri॒ śṛṅgā॒ trayo̭ asya॒ pādā॒ dve śī॒ra॒.ṣe sa॒pta hastā̭so a॒sya |
tridhā̭ ba॒ddho vṛ̭ṣa॒bho ro̭ravīti ma॒ho de॒vo martyā॒gṃ॒ āvi̭veśa || 12.10 (tai. ara. 6.12.2)
tridhā̭ hi॒ta-mpa॒ṇibhi̭-rgu॒hyamā̭na॒-ṅgavi̭-de॒vāso̭ ghṛ॒tamanva̭vindann |
indra॒ eka॒gṃ॒ sūrya॒ eka̭-ñjajāna ve॒nā dekagg̭ sva॒dhayā॒ niṣṭa̭takṣuḥ |
yo de॒vānā᳚-mpratha॒ma-mpu॒rastā॒-dviśvā॒dhiyo̭ ru॒dro ma॒harṣiḥ̭ |
hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbha-mpa̭śyata॒ jāya̭māna॒gṃ॒ sano̭ de॒va-śśu॒bhayā॒ smṛtyā॒ saṃyu~̭naktu |
yasmā॒tpara॒-nnāpa̭ra॒ masti॒ kiñci॒dyasmā॒-nnāṇī̭yo॒ na jyāyo᳚-'sti॒ kaści̭t |
vṛ॒kṣa i̭va stabdho di॒vi ti̭ṣṭha॒-tyeka॒stene॒da-mpū॒rṇa-mpurṷṣeṇa॒ sarva᳚m || 12.13
(sanyāsa sūktam)
na karma̭ṇā na pra॒jayā॒ dhanḙna॒ tyāgḙnaike amṛta॒tva-mā̭na॒śuḥ |
parḙṇa॒ nāka॒-nnihi̭ta॒-ṅguhā̭yāṃ-vi~॒bhrāja̭de॒ta-dyata̭yo vi॒śanti̭ ||
ve॒dā॒nta॒ vi॒jñāna॒-suni̭ścitā॒rthā-ssanyā̭sa yo॒gādyata̭ya-śśuddha॒ sattvāḥ᳚ |
te bra̭hmalo॒ke tu॒ parā᳚ntakāle॒ parā̭mṛtā॒-tpari̭mucyanti॒ sarve᳚ |
da॒hraṃ॒-vi~॒pā॒pa-mpa॒rame᳚śma bhūtaṃ॒-ya~-tpṷṇḍarī॒ka-mpu॒rama̭ddhya sa॒gg॒stham |
ta॒trā॒pi॒ da॒hra-ṅga॒ganaṃ̭-vi~śoka॒-stasmi̭n. yada॒ntasta-dupā̭sita॒vyam ||
yo vedādau sva̭raḥ pro॒kto॒ ve॒dāntḙ ca pra॒tiṣṭhi̭taḥ |
tasya̭ pra॒kṛti̭-līna॒sya॒ yaḥ॒ paraḥ̭ sa॒ ma॒heśva̭raḥ || 12.17 (tai. ara. 6.12.3)
(ajo᳚-'nya॒ - āvi̭veśa॒ - sarvḙ ca॒tvāri̭ ca)
nārāyaṇa sūktaṃ (4.14)
sa॒ha॒sra॒śīrṣa̭-nde॒vaṃ॒-vi~॒śvākṣaṃ̭-vi~॒śva śa̭-mbhuvam |
viśva̭-nnā॒rāya̭ṇa-nde॒va॒ma॒kṣara̭-mpara॒ma-mpa॒dam |
vi॒śvataḥ॒ para̭mānni॒tyaṃ॒-vi~॒śva-nnā̭rāya॒ṇagṃ ha̭rim |
viśva̭me॒veda-mpurṷṣa॒-sta-dviśva॒mupa̭jīvati |
patiṃ॒-vi~śva̭syā॒tmeśva̭ra॒gṃ॒ śāśva̭tagṃ śi॒vama̭cyutam |
nā॒rāya॒ṇa-mma̭hājñe॒yaṃ॒-vi~॒śvātmā̭na-mpa॒rāya̭ṇam |
nā॒rāya॒ṇa pa̭ro jyo॒ti॒rā॒tmā nā̭raya॒ṇaḥ pa̭raḥ |
nā॒rāya॒ṇa pa̭ra-mbra॒hma॒ ta॒ttva-nnā̭rāya॒ṇaḥ pa̭raḥ |
nā॒rāya॒ṇa pa̭ro dhyā॒tā॒ dhyā॒na-nnā̭rāya॒ṇaḥ pa̭raḥ |
yacca̭ ki॒ñcij-ja̭ga-thsa॒rva॒-ndṛ॒śyate᳚ śrūya॒te-'pi̭ vā | 13.4 (tai. ara. 6.13.1)
anta̭-rba॒hiśca̭ ta-thsa॒rvaṃ॒-vyā~॒pya nā̭rāya॒ṇa-ssthi̭taḥ |
ana̭nta॒ mavya̭ya-ṅka॒vigṃ sa̭mu॒dre-'ntaṃ̭-vi~॒śva śa̭bhuṃva~m |
pa॒dma॒ko॒śa-pra̭tīkā॒śa॒gṃ॒ hṛ॒daya̭-ñcāpya॒dhomṷkham |
adho̭ ni॒ṣṭyā vi̭tastyā॒nte॒ nā॒bhyāmṷpari॒ tiṣṭha̭ti |
jvā॒la॒mā॒lā kṷla-mbhā॒tī॒ vi॒śvasyā̭yata॒na-mma̭hat |
santa̭tagṃ śi॒lābhi̭stu॒ lamba̭tyā kośa॒sanni̭bham |
tasyāntḙ suṣi॒ragṃ sū॒kṣma-ntasmi᳚n-thsa॒rva-mprati̭ṣṭhitam |
tasya॒ maddhyḙ ma॒hāna̭gni-rvi॒śvārci̭-rvi॒śvato̭ mukhaḥ |
so-'gra̭bhu॒g vibha̭ja-nti॒ṣṭha॒-nnāhā̭ra-maja॒raḥ ka॒viḥ |
ti॒rya॒gū॒rdhva ma̭dha-śśā॒yī॒ ra॒śmaya̭stasya॒ santa̭tā |
sa॒ntā॒paya̭ti sva-nde॒hamāpā̭datala॒ masta̭kaḥ |
tasya॒ maddhye॒ vahni̭śikhā a॒ṇīyo᳚rdhvā vya॒vasthi̭taḥ |
nī॒lato̭ yada̭ maddhya॒sthā॒-dvi॒dyullḙkheva॒ bhāsva̭rā |
nī॒vāra॒ śūka̭vatta॒nvī॒ pī॒tā bhā᳚svatya॒ṇūpa̭mā |
tasyā᳚-śśikhā॒yā ma̭ddhye pa॒ramā᳚tmā vya॒vasthi̭taḥ |
sa brahma॒ sa śiva॒-ssa hari॒-ssendra॒-sso-'kṣa̭raḥ para॒ma-ssva॒rāṭ || 13.12 (tai. ara. 6.13.2)
(api̭ vā॒ - santa̭tā॒ ṣaṭ ca̭)
āditya maṇḍale parabrahmopāsanaṃ (4.15)
ā॒di॒tyo vā e॒ṣa e॒ta-nma॒ṇḍala॒-ntapa̭ti॒ tatra॒ tā ṛca॒stadṛ॒cā ma̭ṇḍala॒gṃ॒ sa ṛ॒cāṃ-lo~॒ko-'tha॒ya e॒ṣa e॒tasmi̭-nma॒ṇḍale॒-'rci-rdī॒pyate॒ tāni॒ sāmā̭ni॒ sa sā॒mnāṃ-lo~॒ko-'tha॒ ya e॒ṣa e॒tasmi̭-nma॒ṇḍale॒-'rciṣi॒ purṷṣa॒stāni॒ yajūgṃ̭ṣi॒ sa yajṷṣā maṇḍala॒gṃ॒ sa yajṷṣāṃ-lo~॒ka-ssaiṣā tra॒yyeva̭ vi॒dyā ta̭pati॒ ya e॒ṣo᳚-'nta-rā̭di॒tye hi̭ra॒ṇmayaḥ॒ purṷṣaḥ || 14.1 (tai. ara. 6.14.1)
ādityapuruṣasya sarvātmakatva pradarśanaṃ (4.16)
ā॒di॒tyo vai teja॒ ojo॒ balaṃ॒-ya~śa॒-ścakṣu॒-śśrotra̭mā॒tmā mano̭ ma॒nyu-rmanṷ-rmṛ॒tyu-ssa॒tyo mi॒tro vā॒yurā̭kā॒śaḥ prā॒ṇo lo̭kapā॒laḥ kaḥ ki-ṅka-nta-thsa॒tyamanna̭-ma॒mṛtā̭ jī॒vo viśvaḥ̭ kata॒ma-ssva̭ya॒bhu-mbrahmai॒ tadamṛ̭ta e॒ṣa purṷṣa e॒ṣa bhū॒tānā॒-madhi̭pati॒-rbrahma̭ṇa॒-ssāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpno-tye॒tāsā̭me॒va de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sāyṷjyagṃ sā॒rṣṭitāgṃ̭ samāna lo॒katā̭-māpnoti॒ ya e॒vaṃ-ve~de᳚tyupa॒niṣat || 15.1 (tai. ara. 6.15.1)
śivopāsana mantrāḥ (4.17)
nidha̭napataye॒ namaḥ | nidha̭napatāntikāya॒ namaḥ |
ūrdhvāya॒ namaḥ | ūrdhvaliṅgāya॒ namaḥ |
hiraṇyāya॒ namaḥ | hiraṇyaliṅgāya॒ namaḥ |
suvarṇāya॒ namaḥ | suvarṇaliṅgāya॒ namaḥ |
divyāya॒ namaḥ | divyaliṅgāya॒ namaḥ | 16.1 (tai. ara. 6.16.1)
bhavāya॒ namaḥ | bhavaliṅgāya॒ namaḥ |
śarvāya॒ namaḥ | śarvaliṅgāya॒ namaḥ |
śivāya॒ namaḥ | śivaliṅgāya॒ namaḥ |
jvalāya॒ namaḥ | jvalaliṅgāya॒ namaḥ |
ātmāya॒ namaḥ | ātmaliṅgāya॒ namaḥ |
paramāya॒ namaḥ | paramaliṅgāya॒ namaḥ |
etathsomasya̭ sūrya॒sya॒ sarvaliṅgagg̭ sthāpa॒ya॒ti॒ pāṇimantra̭-mpavi॒tram || 16.1 (tai. ara. 6.16.2)
paścimavaktra pratipādaka mantraḥ (4.18)
tai. ara. 6.17.1
sa॒dyojā॒ta-mpra̭padyā॒mi॒ sa॒dyojā॒tāya॒ vai namo॒ namaḥ̭ |
bha॒ve bha̭ve॒ nāti̭bhave bhavasva॒ mām | bha॒vodbha̭vāya॒ namaḥ̭ || 17.1
uttara vaktra pratipādaka mantraḥ (4.19)
vā॒ma॒de॒vāya॒ namo᳚ jye॒ṣṭhāya॒ namaḥ̭ śre॒ṣṭhāya॒ namo̭ ru॒drāya॒ namaḥ॒ kālā̭ya॒ namaḥ॒ kala̭vikaraṇāya॒ namo॒ bala̭vikaraṇāya॒ namo॒ balā̭ya॒ namo॒ bala̭pramathanāya॒ nama॒-ssarva̭bhūtadamanāya॒ namo̭ ma॒nonma̭nāya॒ namaḥ̭ || 18.1 (tai. ara. 6.18.1)
dakṣiṇa vaktra pratipādaka mantraḥ (4.20)
a॒ghore᳚bhyo-'tha॒ ghore᳚bhyo॒ ghora॒ghora̭tarebhyaḥ |
sarve᳚bhya-ssarva॒ śarve᳚bhyo॒ nama̭ste astu ru॒drarṷ̄pebhyaḥ || 19.1 (tai. ara. 6.19.1)
prāgvaktra pratipādaka mantraḥ (4.21)
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ mahāde॒vāya̭ dhīmahi | tanno̭ rudraḥ praco॒dayā᳚t || 20.1 (tai. ara. 6.20.1)
ūrdhva vaktra pratipādaka mantraḥ (4.22)
īśāna-ssarva̭vidyā॒nā॒- mīśvara-ssarva̭bhūtā॒nā॒-mbrahmādhi̭pati॒-rbrahma॒ṇo-'dhi̭pati॒-rbrahmā̭ śi॒vo mḙ astu sadāśi॒vom || 21.1 (tai. ara. 6.21.1)
namaskārārtha mantrāḥ (4.23)
namo hiraṇyabāhave hiraṇyavarṇāya hiraṇyarūpāya hiraṇyapataye 'biṅkāpataya umāpataye paśupatayḙ namo॒ namaḥ || 22.1 (tai. ara. 6.22.1)
ṛ॒tagṃ sa॒tya-mpa̭ra-mbra॒hma॒ pu॒ruṣa̭-ṅkṛṣṇa॒piṅga̭lam |
ū॒rdhvarḙtaṃ-vi~̭rūpā॒kṣaṃ॒-vi~॒śvarṷ̄pāya॒ vai namo॒ namaḥ̭ || 23.1 (tai. ara. 6.23.1)
sarvo॒ vai ru॒drastasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu |
purṷṣo॒ vai ru॒dra-ssanma॒ho namo॒ namaḥ̭ |
viśva̭-mbhū॒ta-mbhuva̭na-ñci॒tra-mba̭hu॒dhā jā॒ta-ñjāya̭māna-ñca॒ yat |
sarvo॒ hyḙṣa ru॒drastasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu || 24.1 (tai. ara. 6.24.1)
kadru॒drāya॒ pracḙtase mī॒ḍhuṣṭa̭māya॒ tavya̭se |
vo॒cema॒ śanta̭magṃ hṛ॒de ||
sarvo॒hyḙṣa ru॒drastasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu || 25.1 (tai. ara. 6.25.1)
agnihotra havaṇyāḥ upayuktasya vṛkṣa viśeṣa-syābhidhānam (4.24-25)
yasya॒ vai ka̭ṅkatyagni-hotra॒hava̭ṇī bhavati॒ pratye॒vā-syāhṷtaya-stiṣṭha॒ntyatho॒ prati̭ṣṭhityai || 26.1 (tai. ara. 6.26.1)
bhūdevatāka mantraḥ (4.26)
kR॒ṇu॒ṣva pāja॒ iti॒ pañca̭ |
adi̭ti-rde॒vā ga̭ndha॒rvā ma̭nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'sṷrā॒-steṣāgṃ̭ sarva bhū॒tānā᳚-mmā॒tā me॒dinī̭ maha॒tā ma॒hī sā̭vi॒trī gā̭ya॒trī jaga̭tyu॒rvī pṛ॒thvī ba̭hu॒lā viśvā̭ bhū॒tā ka̭ta॒mā kāyā sā sa॒tye-tya॒mṛteti̭ vasi॒ṣṭhaḥ || 28.1 (tai. ara. 6.28.1)
sarvā devatā āpaḥ (4.27)
āpo॒ vā i॒dagṃ sarvaṃ॒-vi~śvā̭ bhū॒tānyāpaḥ̭ prā॒ṇā vā āpaḥ̭ pa॒śava॒ āpo-'nna॒māpo -'mṛ̭ta॒māpaḥ̭ sa॒mrāḍāpo̭ vi॒rāḍāpaḥ̭ sva॒rāḍāpaḥ॒
chandā॒g॒syāpo॒ jyotī॒g॒ṣyāpo॒ yajū॒g॒ṣyāpaḥ̭ sa॒tyamāpa॒-ssarvā̭ de॒vatā॒ āpo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rāpa॒ om || 29.1 (tai. ara. 6.29.1)
sandhyāvandana mantrāḥ (4.28)
āpaḥ̭ punantu pṛthi॒vī-mpṛ̭thi॒vī pū॒tā pṷnātu॒ mām |
pu॒nantu॒ brahma̭ṇa॒spati॒-rbrahma̭ pū॒tā pṷnātu॒ mām |
yaducchi̭ṣṭa॒-mabho᳚jyaṃ॒-ya~dvā̭ du॒ścari̭ta॒-mmama̭ |
sarva̭-mpunantu॒ māmāpo̭-'sa॒tāñca̭ prati॒graha॒gg॒ svāhā᳚ || 30.2 (tai. ara. 6.30.1)
agniśca mā manyuśca manyupatayaśca manyṷkṛte॒bhyaḥ |
pāpebhyo̭ rakṣa॒ntām | yadahnā pāpa̭makā॒r॒ṣam |
manasā vācā̭ hastā॒bhyām | padbhyā-mudarḙṇa śi॒śnā |
aha॒stada̭valu॒pantu | yatkiñca̭ duri॒ta-mmayi̭ |
idamaha-māmamṛ̭ta yo॒nau | satye jyotiṣi juho̭mi svā॒hā || 31.1 (tai. ara. 6.31.1)
sūryaśca mā manyuśca manyupatayaśca manyṷkṛte॒bhyaḥ |
pāpebhyo̭ rakṣa॒ntām | yadrātriyā pāpa̭makā॒r॒ṣam |
manasā vācā̭ hastā॒bhyām | padbhyā-mudarḙṇa śi॒śnā |
rātri॒-stada̭valu॒pantu | yatkiñca̭ duri॒ta-mmayi̭ |
idamaha-māmamṛ̭ta yo॒nau | sūrye jyotiṣi juho̭mi svā॒hā || 32.1 (tai. ara. 6.32.1)
praṇavasya ṛṣyādi vivaraṇaṃ (4.29)
omityekākṣa̭ra-mbra॒hma | agnirdevatā brahma̭ ityā॒rṣam |
gāyatra-ñchanda-mparamātmaṃ̭ sarū॒pam | sāyujyaṃ-vi~̭niyo॒gam || 33.1 (tai. ara. 6.33.1)
gāyatryāvāhana mantrāḥ (4.30)
āyā̭tu॒ vara̭dā de॒vī॒ a॒kṣara̭-mbrahma॒ sammi̭tam |
gā॒ya॒trī᳚-ñchanda̭sā-mmā॒teda-mbra̭hma ju॒ṣasva̭ me |
yadahnā᳚-tkurṷte pā॒pa॒-ntadahnā᳚-tprati॒mucya̭te |
ya-drātriyā᳚-tkurṷte pā॒pa॒-nta-drātriyā᳚-tprati॒mucya̭te |
sarva̭ va॒rṇe ma̭hāde॒vi॒ sa॒ndhyā vi̭dye sa॒rasva̭ti || 34.2 (tai. ara. 6.34.1)
ojo̭-'si॒ saho̭-'si॒ bala̭masi॒ bhrājo̭-'si de॒vānā॒-ndhāma॒nāmā̭̭-'si॒ viśva̭masi vi॒śvāyu॒-ssarva̭masi sa॒rvāyu-rabhibhūroṃ-gāyatrī-māvā̭hayā॒mi॒ sāvitrī-māvā̭hayā॒mi॒ sarasvatī-māvā̭hayā॒mi॒ chandarṣī-nāvā̭hayā॒mi॒ śriya-māvā̭hayā॒mi॒ gāyatriyā gāyatrī chando viśvāmitra ṛṣi-ssavitā devatā-'gnirmukha-mbrahmā śiro viṣṇurhṛdayagṃ rudra-śśikhā pṛthivīyoniḥ prāṇāpāna-vyānodāna-samānā saprāṇā śvetavarṇā sāṅkhyāyana-sagotrā gāyatrī caturvigṃśatyakṣarā tripadā̭ ṣaṭku॒kṣiḥ॒ pañca śīrṣopanayane vi̭niyo॒gaḥ॒-
o-mbhūḥ | o-mbhuvaḥ | ogṃ suvaḥ | o-mmahaḥ | o-ñjanaḥ | o-ntapaḥ | ogṃ sa॒tyam | o-nta-thsa̭vi॒turvare᳚ṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā᳚t | omāpo॒ jyotī॒ raso॒-'mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rom || 35.2 (tai. ara. 6.35.1)
gāyatrī upasthāna mantrāḥ (4.31)
u॒ttamḙ śikha̭re jā॒te॒ bhū॒myā-mpa̭rvata॒ mūrdha̭ni |
brā॒hmaṇe᳚bhyo-'bhya̭nujñā॒tā॒ ga॒ccha dḙvi ya॒thāsṷkham |
stuto mayā varadā vḙdamā॒tā॒ pracodayantī pavane᳚ dvijā॒tā |
āyuḥ pṛthivyāṃ-draviṇa-mbra̭hmava॒rca॒sa॒-mmahya-ndatvā prajātu-mbra̭hmalo॒kam || 36.2 (tai. ara. 6.36.1)
ādityadevatā mantraḥ (4.32)
ghṛṇi॒-ssūrya̭ ādi॒tyo na prabhā̭-vā॒tyakṣa̭ram |
madhṷkṣaranti॒ ta-dra̭sam |
sa॒tyaṃ-vai~ ta-drasa॒-māpo॒ jyotī॒raso॒-'mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rom || 37.1 (tai. ara. 6.37.1)
trisuparṇamantrāḥ (4.33)
brahma̭ metu॒ mām | madhṷ metu॒ mām | brahma̭-me॒va madhṷ metu॒ mām |
yāstḙ soma pra॒jāva॒thso-'bhi॒so a॒ham | dusṣva̭pna॒ha-ndṷruṣvaha |
yāstḙ soma prā॒ṇāgstā-ñjṷhomi | trisṷparṇa॒ mayā̭cita-mbrāhma॒ṇāya̭ dadyāt |
bra॒hma॒ha॒tyāṃ-vā~ e॒te ghna̭nti | ye brā᳚hma॒ṇā-strisṷparṇa॒-mpaṭha̭nti |
te soma॒-mprāpnṷvanti | ā॒sa॒ha॒srā-tpa॒kti-mpuna̭nti | om || 38.1 (tai. ara. 6.38.1)
brahma̭ me॒dhayā᳚ | madhṷ me॒dhayā᳚ |
brahma̭me॒va madhṷ me॒dhayā᳚ | a॒dyā no̭ deva savitaḥ pra॒jāva̭thsāvī॒-ssaubha̭gam |
parā̭ du॒sṣvapni̭yagṃ suva | viśvā̭ni deva savita-rduri॒tāni॒ parā̭suva |
ya-dbha॒dra-ntanma॒ āsṷva | madhu॒vātā̭ ṛtāya॒te madhṷkṣaranti॒ sindha̭vaḥ |
māddhvī᳚rna-ssa॒ntvoṣa̭dhīḥ | madhu॒nakta̭ mu॒toṣasi॒ madhṷma॒-tpārthi̭va॒gṃ॒ rajaḥ̭ |
madhu॒dyaura̭stu naḥ pi॒tā | madhṷmānno॒ vana॒spati॒-rmadhṷmāgṃ astu॒ sūryaḥ̭ |
māddhvī॒ rgāvo̭ bhavantu naḥ | ya i॒ma-ntrisṷparṇa॒-mayā̭cita-mbrāhma॒ṇāya̭ dadyāt |
bhrū॒ṇa॒ha॒tyāṃ-vā~ e॒te ghna̭nti | ye brā᳚hma॒ṇā-strisṷparṇa॒-mpaṭha̭nti |
te soma॒-mprāpnṷvanti | ā॒sa॒ha॒srā-tpa॒kti-mpuna̭nti | om || 39.7 (tai. ara. 6.39.1)
brahma̭ me॒dhavā᳚ | madhṷ me॒dhavā᳚ | brahma̭me॒va madhṷ me॒dhavā᳚ |
bra॒hmā de॒vānā᳚-mpada॒vīḥ ka̭vī॒nā-mṛṣi॒-rviprā̭ṇā-mmahi॒ṣo mṛ॒gāṇā᳚m |
śye॒no gṛddhrā̭ṇā॒g॒ svadhi̭ti॒-rvanā̭nā॒gṃ॒ somaḥ̭ pa॒vitra॒-matyḙti॒ rebhanṋ |
ha॒gṃ॒sa-śśṷci॒ṣa-dvasṷrantarikṣa॒ saddhotā̭- vedi॒ṣa-dati̭thi-rduroṇa॒sat |
nṛ॒ṣadva̭ra॒-sadṛ̭ta॒-sa-dvyo̭ma॒-sada॒bjā- go॒jā ṛ̭ta॒jā a̭dri॒jā ṛ॒ta-mbṛ॒hat |
ṛ॒cetvā̭ ru॒cetvā॒ sami-thsra̭vanti sa॒rito॒ na dhenāḥ᳚ |
a॒ntar-hṛ॒dā mana̭sā pū॒yamā̭nāḥ |
ghṛ॒tasya॒ dhārā̭ a॒bhicā̭kaśīmi |
hi॒ra॒ṇyayo̭ veta॒so maddhya̭ āsām |
tasmi᳚n-thsupa॒rṇo ma̭dhu॒kṛ-tkṷlā॒yī bhaja̭nnāste॒ madhṷ de॒vatā᳚bhyaḥ |
tasyā̭ sate॒ hara̭ya-ssa॒ptatīre᳚ sva॒dhā-nduhā̭nā a॒mṛta̭sya॒ dhārā᳚m |
ya i॒da-ntrisṷparṇa॒-mayā̭cita-mbrāhma॒ṇāya̭ dadyāt |
vī॒ra॒ha॒tyāṃ-vā~ e॒te ghna̭nti | ye brā᳚hma॒ṇā-strisṷparṇa॒-mpaṭha̭nti |
te soma॒-mprāpnṷvanti | ā॒sa॒ha॒srā-tpa॒ṅkti-mpuna̭nti | om || 40.6 (tai. ara. 6.40.1)
medhā sūktaṃ (4.34)
me॒dhāde॒vī ju॒ṣamā̭ṇā na॒ āgā᳚-dvi॒śvācī̭ bha॒drā sṷmana॒sya mā̭nā |
tvayā॒ juṣṭā̭ nu॒damā̭nā du॒ruktā᳚-nbṛ॒hadva̭dema vi॒dathḙ su॒vīrāḥ᳚ |
tvayā॒ juṣṭa̭ ṛ॒ṣi-rbha̭vati devi॒ tvayā॒ brahmā̭-''ga॒taśrī̭ ru॒ta tvayā᳚ |
tvayā॒ juṣṭa̭ści॒traṃ-vi~̭ndate vasu॒ sā no̭ juṣasva॒ dravi̭ṇo namedhe || 41.1 (tai. ara. 6.41.1)
me॒dhā-mma॒ indro̭ dadātu me॒dhā-nde॒vī sara̭svatī |
me॒dhā-mmḙ a॒śvinā̭-vu॒bhāvādha̭ttā॒-mpuṣka̭rasrajā ||
a॒phsa॒rāsṷ ca॒ yā me॒dhā ga̭ndha॒rveṣṷ ca॒ yanmanaḥ̭ |
daivī᳚-mme॒dhā sara̭svatī॒ sā mā᳚-mme॒dhā su॒rabhi̭-rjuṣatā॒g॒ svāhā᳚ || 42.1 (tai. ara. 6.42.1)
āmā᳚-mme॒dhā su॒rabhi̭-rvi॒śvarṷ̄pā॒ hira̭ṇyavarṇā॒ jaga̭tī jaga॒myā |
ūrja̭svatī॒ paya̭sā॒ pinva̭mānā॒ sā mā᳚-mme॒dhā su॒pratī̭kā juṣantām || 43.1 (tai. ara. 6.43.1)
mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayya॒gnistejo̭ dadhātu॒ mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayīndra̭ indri॒ya-nda̭dhātu॒ mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayi॒ sūryo॒ bhrājo̭ dadhātu || 44.1 (tai. ara. 6.44.1)
mṛtyunivāraṇa mantrāḥ (4.35)
apai̭tu mṛ॒tyu-ra॒mṛta̭nna॒ āga̭n. vaivasva॒to no॒ abha̭yaṅkṛṇotu |
pa॒rṇaṃ-va~na॒spatḙ rivā॒bhinaḥ̭ śīyatāgṃ ra॒yi-ssaca̭tānna॒-śśacī॒patiḥ̭ || 45.1 (tai. ara. 6.45.1)
para̭-mmṛtyo॒ anu॒ parḙhi॒ panthāṃ॒-ya~ste॒sva ita̭ro deva॒yānā᳚t |
cakṣṷṣmate śṛṇva॒te te᳚ bravīmi॒ mānaḥ̭ pra॒jāgṃ rī̭riṣo॒ mota vī॒rān || 46.1 (tai. ara. 6.46.1)
vāta̭-mprā॒ṇa-mmana̭sā॒ nvāra̭bhāmahe pra॒jāpa̭tiṃ॒-yo~ bhuva̭nasya go॒pāḥ |
sano̭ mṛ॒tyo strā̭yatā॒-mpātvagṃha̭so॒ jyog jī॒vā ja॒rāma̭śīmahi || 47.1 (tai. ara. 6.47.1)
a॒mu॒tra॒ bhūyā॒dadha॒ yadya॒masya॒ bṛha̭spate a॒bhiśa̭ste॒ra mṷñcaḥ |
pratyaṷhatā ma॒śvinā̭ mṛ॒tyu ma̭smā-dde॒vānā̭magne bhi॒ṣajā॒ śacī̭bhiḥ || 48.1 (tai. ara. 6.48.1)
hari॒gṃ॒ hara̭nta॒- manṷyanti de॒vā viśva॒syeśā̭naṃ-vṛ~ṣa॒bha-mma̭tī॒nām |
brahma॒ sarṷ̄pa॒-manṷme॒damā̭gā॒-daya̭na॒-mmā viva̭dhī॒-rvikra̭masva || 49.1 (tai. ara. 6.49.1)
śalkai̭ra॒gni-mi̭ndhā॒na u॒bhau lo॒kau sa̭nema॒ham |
u॒bhayo᳚ rlo॒kayā̭r-ṛ॒dhdvā-'ti̭ mṛ॒tyu-nta̭rāmya॒ham || 50.1 (tai. ara. 6.50.1)
mā chi̭do mṛtyo॒ mā va̭dhī॒rmā me॒ balaṃ॒-vi~vṛ̭ho॒ mā pramo̭ṣīḥ |
pra॒jā-mmā mḙ rīriṣa॒ āyṷrugra nṛ॒cakṣa̭sa-ntvā ha॒viṣā̭ vidhema || 51.1 (tai. ara. 6.51.1)
mā no̭ ma॒hānta̭mu॒ta mā no̭ arbha॒ka-mmā na॒ ukṣa̭ntamu॒ta mā na̭ ukṣi॒tam |
mā no̭ vadhīḥ pi॒tara॒-mmota mā॒tara̭-mpri॒yā mā na̭sta॒nuvo̭ rudra rīriṣaḥ || 52.1 (tai. ara. 6.52.1)
mā na̭sto॒ke tana̭ye॒ mā na॒ āyṷṣi॒ mā no॒ goṣu॒ mā no॒ aśvḙṣu rīriṣaḥ |
vī॒rānmā no̭ rudra bhāmi॒tova̭dhīr-ha॒viṣma̭nto॒ nama̭sā vidhema te || 53.1 (tai. ara. 6.53.1)
prajāpati-prārthanā mantraḥ (4.36)
prajā̭pate॒ na tvade॒tā-nya॒nyo viśvā̭ jā॒tāni॒ pari॒tā ba̭bhūva |
ya-tkā̭māste juhu॒mastanno̭ astu va॒yagg syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || 54.1 (tai. ara. 6.54.1)
indraprārthanā mantraḥ (4.37)
sva॒sti॒dā vi॒śaspati̭-rvṛtra॒hā vimṛdho̭ va॒śī |
vṛṣendraḥ̭ pu॒ra ḙtu nassvasti॒dā a̭bhaya-ṅka॒raḥ || 55.1 (tai. ara. 6.55.1)
mṛtyuñjaya mantrāḥ (4.38)
trya̭mbakaṃ-ya~jāmahe suga॒ndhi-mpṷṣṭi॒vardha̭nam |
u॒rvā॒ru॒kami̭va॒ bandha̭nā-nmṛ॒tyo-rmṷkṣīya॒ mā-'mṛtā᳚t || 56.1 (tai. ara. 6.56.1)
ye tḙ sa॒hasra̭ma॒yuta॒-mpāśā॒ mṛtyo॒ martyā̭ya॒ hanta̭ve |
tān. ya॒jñasya̭ mā॒yayā॒ sarvā॒nava̭ yajāmahe | mṛ॒tyave॒ svāhā̭ mṛ॒tyave॒ svāhā᳚ || 58.1 (tai. ara. 6.57-58)
pāpanivārakā mantrāḥ (4.39)
de॒vakṛ̭ta॒syaina̭so-'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ma॒nu॒ṣya̭kṛta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
pi॒tṛkṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ā॒tmakṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
a॒nyakṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
a॒smatkṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
yaddi॒vā ca॒ nakta॒-ñcaina̭ścakṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ya-thsva॒panta̭śca॒ jāgra̭ta॒-ścaina̭śca-kṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ya-thsu॒ṣupta̭śca॒ jāgra̭ta॒-ścaina̭śca-kṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ya-dvi॒dvāgṃsa॒ścā vi̭dvāgṃsa॒ścaina̭śca-kṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
enasa enaso vayajanama̭si svā॒hā || 59.1 (tai. ara. 6.59.1)
vasu-prārthanā mantraḥ (4.40)
yadvo̭ devāścakṛ॒ma ji॒hvayā̭ gu॒rumana̭so vā॒ prayṷtī deva॒ heḍa̭nam |
arā̭vā॒yo no̭ a॒bhidṷcchunā॒yate॒ tasmi॒-ntadeno̭ vasavo॒ nidhḙtana॒ svāhā᳚ || 60.1 (tai. ara. 6.60.1)
kāmo-'kārṣīt - manyurakārṣīt mantraḥ (4.41)
kāmo-'kārṣī᳚-nnamo॒ namaḥ |
kāmo-'kārṣī-tkāmaḥ karoti nāha-ṅkaromi kāmaḥ kartā nāha-ṅkartā kāmaḥ̭ kāra॒yitā nāha̭-ṅkāra॒yitā eṣa te kāma kāmā̭ya svā॒hā || 61.1 (tai. ara. 6.61.1)
manyurakārṣī᳚-nnamo॒ namaḥ |
manyurakārṣī-nmanyuḥ karoti nāha-ṅkaromi manyuḥ kartā nāha-ṅkartā manyuḥ̭ kāra॒yitā nāha̭-ṅkāra॒yitā eṣa te manyo manya̭ve svā॒hā || 62.1 (tai. ara. 6.62.1)
virajā homa mantrāḥ (4.42)
tilāñjuhomi sarasāgṃ sapiṣṭā-ngandhāra mama citte rama̭ntu svā॒hā |
gāvo hiraṇya-ndhanamannapānagṃ sarveṣāg śri̭yai svā॒hā |
śriyañca lakṣmiñca puṣṭiñca kīrti̭-ñcā nṛ॒ṇyatām | brahmaṇya-mba̭hupu॒tratām |
śraddhāmedhe prajā-ssandadā̭tu svā॒hā || 63.3 (tai. ara. 6.63.1)
tilāḥ kṛṣṇā-sti̭lā-śśve॒tā॒-stilā-ssaumyā va̭śānu॒gāḥ |
tilāḥ punantṷ me pā॒paṃ॒-ya~tkiñci-ddurita-mma̭yi svā॒hā |
cora॒syānna-nna̭vaśrā॒ddha॒-mbra॒hma॒hā gṷruta॒lpagaḥ |
gosteyagṃ sa̭rāpā॒na॒-mbhrūṇahatyā tilā śāntigṃ śamaya̭ntu svā॒hā |
śrīśca lakṣmīśca puṣṭīśca kīrti̭-ñcā nṛ॒ṇyatām |
brahmaṇya-mba̭hupu॒tratām |
śraddhāmedhe prajñātu jātaveda-ssandadā̭tu svā॒hā || 64.3 (tai. ara. 6.64.1)
prāṇāpāna-vyānodāna-samānā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
vāṃ-mana-ścakṣuḥ-śrotra-jihvā-ghrāṇa-reto-buddhyākūti-ssaṅkalpā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
tvak-carma-māgṃsa-rudhira-medo-majjā-snāyavo-'sthīni mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
śiraḥ pāṇi pāda pārśva pṛṣṭho-rūdara-jaṅgha-śiśrnopastha pāyavo mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
uttiṣṭha puruṣa harita-piṅgala lohitākṣi dehi dehi dadāpayitā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ || 65.5 (tai. ara. 6.65.1)
pṛthivyāpa stejo vāyu-rākāśā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
śabda-sparśa-rūparasa-gandhā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
mano-vāk-kāya-karmāṇi mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
avyaktabhāvai-ra̭haṅkā॒ra॒-rjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
ātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
antarātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
paramātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
kṣu॒dhe svāhā᳚ | kṣutpi̭pāsāya॒ svāhā᳚ | vivi̭ṭyai॒ svāhā᳚ |
ṛgvi̭dhānāya॒ svāhā᳚ | ka॒ṣo᳚tkāya॒ svāhā᳚ |
kṣu॒tpi॒pā॒sāma̭la-ñjye॒ṣṭhā॒ma॒la॒kṣmī-rnā̭śayā॒myaham |
abhṷ̄ti॒-masa̭mṛddhi॒ñca॒ sarvāṃ (sarvā) nirṇuda me pāpmā̭nagg svā॒hā |
annamaya-prāṇamaya-manomaya-vijñānamaya-mānandamaya-mātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ || 66.10 (tai. ara. 6.66.1)
vaiśvadeva mantrāḥ (4.43)
a॒gnaye॒ svāhā᳚ | viśve᳚bhyo de॒vebhya॒-ssvāhā᳚ |
dhru॒vāya̭ bhū॒māya॒ svāhā᳚ | dhru॒va॒kṣita̭ye॒ svāhā᳚ |
a॒cyu॒ta॒kṣita̭ye॒ svāhā᳚ | a॒gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāhā᳚ |
dharmā̭ya॒ svāhā᳚ | adha̭rmāya॒ svāhā᳚ |
a॒dbhya-ssvāhā᳚ | o॒ṣa॒dhi॒va॒na॒spa॒tibhya॒-ssvāhā᳚ | 67.1 (tai. ara. 6.67.1)
ra॒kṣo॒de॒va॒ja॒nebhya॒-ssvāhā᳚ |
gṛhyā᳚bhya॒-ssvāhā᳚ | a॒va॒sāne᳚bhya॒-ssvāhā᳚ |
a॒va॒sāna̭patibhya॒-ssvāhā᳚ | sa॒rva॒bhū॒tebhya॒-ssvāhā᳚ |
āmā̭ya॒ svāhā᳚ | a॒ntari̭kṣāya॒ svāhā᳚ |
yadeja̭ti॒ jaga̭ti॒ yacca॒ ceṣṭa̭ti॒ nāmno̭ bhā॒go-'ya-nnāmne॒ svāhā᳚ |
pṛ॒thi॒vyai svāhā᳚ | a॒ntari̭kṣāya॒ svāhā᳚ | 67.2 (tai. ara. 6.67.2)
di॒ve svāhā᳚ | sūryā̭ya॒ svāhā᳚ |
ca॒ndrama̭se॒ svāhā᳚ | nakṣa̭trebhya॒-ssvāhā᳚ |
indrā̭ya॒ svāhā᳚ | bṛha॒spata̭ye॒ svāhā᳚ |
pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ | brahma̭ṇe॒ svāhā᳚ |
sva॒dhā pi॒tṛbhya॒-ssvāhā᳚ | namo̭ ru॒drāya̭ paśu॒pata̭ye॒ svāhā᳚ | 67.3 (tai. ara. 6.67.3)
de॒vebhya॒-ssvāhā᳚ | pi॒tṛbhyaḥ̭ sva॒dhā-'stṷ |
bhū॒tebhyo॒ namaḥ̭ | ma॒nu॒ṣye᳚bhyo॒ hantā᳚ |
pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ | pa॒ra॒me॒ṣṭhine॒ svāhā᳚ |
yathā kṷ̄pa-śśa॒tadhā̭ra-ssa॒hasra̭dhāro॒ akṣi̭taḥ |
e॒vā mḙ astu dhā॒nyagṃ sa॒hasra̭dhāra॒-makṣi̭tam |
dhana̭dhānyai॒ svāhā᳚ || ye bhū॒tāḥ pra॒cara̭nti॒ divā॒nakta॒-mbali̭-mi॒cchanto̭ vi॒tuda̭sya॒ preṣyāḥ᳚ |
tebhyo̭ ba॒li-mpṷṣṭi॒kāmo̭ harāmi॒ mayi॒ puṣṭi॒-mpuṣṭi̭pati-rdadhātu॒ svāhā᳚ || 67.4 (tai. ara. 6.67.4)
(o॒ṣa॒dhi॒va॒na॒spa॒tibhya॒-ssvāhā॒ - 'ntari̭kṣāya॒ svāhā॒ - namo̭ ru॒drāya̭ paśu॒pata̭ye॒ svāhā̭ - vi॒tuda̭sya॒ preṣyā॒ eka̭-ñca)
o᳚-nta-dbra॒hma | o᳚-nta-dvā॒yuḥ |
o᳚-ntadā॒tmā | o᳚-nta-thsa॒tyam |
o᳚-nta-thsarva᳚m | o᳚-nta-tpuro॒-rnamaḥ |
antaścarati̭ bhūte॒ṣu॒ guhāyāṃ-vi~̭śva mū॒rtiṣu |
tvaṃ-ya~jñastvaṃ-va~ṣaṭkārastva-midrastvagṃ rudrastvaṃvi~ṣṇustva-mbrahmatva̭-mprajā॒patiḥ |
tva-nta̭dāpa॒ āpo॒ jyotī॒ raso॒-'mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rom || 68.2 (tai. ara. 6.68.1)
4.44 prāṇāhuti mantrāḥ
śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyā̭mapā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyāṃ᳚-vyā~॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyā̭mudā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyāgṃ̭ samā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
brahma̭ṇi ma ā॒tmā-'mṛ̭ta॒tvāya̭ ||
a॒mṛ॒to॒pa॒stara̭ṇamasi ||
śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | prā॒ṇāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyā̭mapā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | a॒pā॒nāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyāṃ᳚-vyā~॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | vyā॒nāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyā̭-mudā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | u॒dā॒nāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyāgṃ̭ samā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | sa॒mā॒nāya॒ svāhā᳚ |
brahma̭ṇi ma ā॒tmā-'mṛ̭ta॒tvāya̭ ||
a॒mṛ॒tā॒pi॒dhā॒nama̭si || 69.4 (tai. ara. 6.69.1)
bhuktānnābhimantraṇa mantrāḥ (4.45)
śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | prā॒ṇa mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyā̭mapā॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | a॒pā॒na mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyāṃ᳚-vyā~॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | vyā॒na mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyā̭-mudā॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | u॒dā॒na mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyāgṃ̭ samā॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | sa॒māna॒ mannḙnāpyāyasva || 70.1 (tai. ara0.1)
bhojanānte ātmānusandhāna mantrāḥ (4.46)
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo-'ṅguṣṭhañca̭ samā॒śritaḥ | īśa-ssarvasya jagataḥ prabhuḥ prīṇāti̭ viśva॒bhuk || 71.1 (tai. ara. 6.71.1)
avayavasvasthatā prārthanā mantraḥ (4.47)
vāmma̭ ā॒sann | na॒soḥ prā॒ṇaḥ | a॒kṣyo-ścakṣuḥ̭ |
karṇa̭yo॒-śśrotra᳚m | bā॒hu॒vo-rbala᳚m | ū॒ru॒vo rojaḥ̭ |
ari̭ṣṭā॒ viśvā॒nyaṅgā̭ni ta॒nūḥ | ta॒nuvā̭ me sa॒ha nama̭ste astu॒ mā mā̭ higṃsīḥ || 72.1 (tai. ara. 6.72.1)
indra saptarṣi saṃvā~da mantraḥ (4.48)
vayaḥ̭ supa॒rṇā upa̭sedu॒rindra̭-mpri॒ya mḙdhā॒ ṛṣa̭yo॒ nādha̭mānāḥ |
apa̭ddhvā॒nta mū᳚rṇu॒hi pū॒rdhi cakṣṷ-rmumu॒gdhya̭smā-nni॒dhayḙ 'vaba॒ddhān || 73.1 (tai. ara. 6.73.1)
hṛdayālambhana mantraḥ (4.49)
prāṇānā-ṅgranthirasi rudro mā̭ viśā॒ntakaḥ | tenānnenā᳚-pyāya॒sva || 74.1 (tai. ara. 6.74.1)
devatā prāṇanirūpaṇa mantraḥ (4.50)
namo rudrāya viṣṇave mṛtyṷrme pā॒hi || 75.1 (tai. ara. 6.75.1)
agni stuti mantraḥ (4.51)
tvama̭gne॒ dyubhi॒-stvamā̭śu-śu॒kṣaṇi॒-stvama॒dbhya-stvamaśma̭na॒spari̭ |
tvaṃ-va~ne᳚bhya॒-stvamoṣa̭dhībhya॒-stva-nnṛ॒ṇā-nnṛ̭pate jāyase॒ śuciḥ̭ || 76.1 (tai. ara. 6.76.1)
abhīṣṭa yācanā mantraḥ (4.52)
śi॒vena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva syo॒nena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva subhū॒tena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva brahmavarca॒sena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva ya॒jñasyardhi॒ manu॒ santi̭ṣṭha॒ svopa̭ te yajña॒ nama॒ upa̭ te॒ nama॒ upa̭ te॒ namaḥ̭ || 77.1 (tai. ara. 6.77.1)
para tattva nirūpaṇaṃ (4.53)
sa॒tya-mpara॒-mparagṃ̭ sa॒tyagṃ sa॒tyena॒ na sṷva॒rgā-llo॒kāccya̭vante ka॒dāca॒na sa॒tāgṃ hi sa॒tya-ntasmā᳚-thsa॒tye ra̭mante॒,
tapa॒ iti॒ tapo॒ nānaśa̭nā॒-tparaṃ॒-ya~ddhi para॒-ntapa॒sta-ddudha̭rṣa॒-nta-ddurā̭dharṣa॒-ntasmā॒-ttapa̭si ramante॒,
dama॒ iti॒ niya̭ta-mbrahmacā॒riṇa॒-stasmā॒-ddamḙ ramante॒,
śama॒ ityara̭ṇye mu॒naya॒-stasmā॒cchamḙ ramante,
dā॒namiti॒ sarvā̭ṇi bhū॒tāni̭ pra॒śagṃsa̭nti dā॒nānnāti̭ du॒ścara॒-ntasmā᳚-ddā॒ne ra̭mante,
dha॒rma iti॒ dharmḙṇa॒ sarva̭mi॒da-mpari̭gṛhīta-ndha॒rmānnāti̭-du॒ṣkara॒-ntasmā᳚--ddha॒rme ra̭mante,
pra॒jana॒ iti॒ bhūyāgṃ̭̭sa॒-stasmā॒-dbhūyi̭ṣṭhāḥ॒ prajā̭yante॒ tasmā॒-dbhūyi̭ṣṭhāḥ ̭ne ramante॒,
-'gnaya॒ ityā̭ha॒ tasmā̭-da॒gnaya॒ ādhā̭tavyā agniho॒tra-mityā̭ha॒ tasmā̭-dagniho॒tre ra̭mante,
ya॒jña iti̭ ya॒jño hi de॒vā stasmā᳚-dya॒jñe ra̭mante,
māna॒sa-miti̭ vi॒dvāgṃsa॒-stasmā᳚-dvi॒dvāgṃsa̭ e॒va mā̭na॒se ra̭mante,
nyā॒sa iti̭ bra॒hmā bra॒hmā hi paraḥ॒ paro̭ hi bra॒hmā tāni॒ vā e॒tānyava̭rāṇi॒ parāgṃ̭si nyā॒sa e॒vātya̭recaya॒-dya e॒vaṃ-ve~de᳚tyupa॒niṣat || 78.11 (tai. ara. 6.78.1)
4.54 jñāna sādhana nirūpaṇaṃ
prā॒jā॒pa॒tyo hārṷṇi-ssupa॒rṇeyaḥ̭ pra॒jāpa̭ti-mpi॒tara॒-mupa̭sasāra॒ ki-mbha̭gava॒ntaḥ pa̭ra॒maṃ-va~̭da॒ntīti॒ tasmai॒ pro̭vāca,
sa॒tyena̭ vā॒yurāvā̭ti sa॒tye-nā̭di॒tyo ro̭cate di॒vi sa॒tyaṃ-vā~॒caḥ pra̭ti॒ṣṭhā sa॒tye sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-thsa॒tya-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti॒,
tapa̭sā de॒vā de॒vatā॒-magra̭ āya॒-ntapa॒sarṣa̭ya॒-ssuva॒ranva̭-vinda॒-ntapa̭sā sa॒patnā॒-npraṇṷdā॒-mārā̭tī॒ stapa̭si sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā॒-ttapaḥ̭ para॒maṃ-va~da̭nti॒,
damḙna dā॒ntāḥ ki॒lbiṣa̭-mavadhū॒nvanti॒ damḙna brahmacā॒riṇa॒-ssuva̭ragaccha॒-ndamo̭ bhū॒tānā᳚-ndurā॒dharṣa॒-ndamḙ sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā॒-ddamaḥ̭ para॒maṃ-va~da̭nti॒,
śamḙna śā॒ntā-śśi॒va-mā॒cara̭nti॒ śamḙna nā॒ka-mmu॒nayo॒-'nvavi̭nda॒n chamo̭ bhū॒tānā᳚-ndurā॒dharṣa॒-ñchamḙ sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā॒cchamaḥ̭ para॒maṃ-va~da̭nti,
dā॒naṃ-ya~॒jñānāṃ॒-va~rṷ̄tha॒-ndakṣi̭ṇā lo॒ke dā॒tāragṃ̭ sarva bhū॒tānyṷpajī॒vanti̭ dā॒nenārā̭tī॒-rapā̭nudanta dā॒nena̭ dviṣa॒nto mi॒trā bha̭vanti dā॒ne sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-ddā॒na-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
dha॒rmo viśva̭sya॒ jaga̭taḥ prati॒ṣṭhā lo॒ke dha॒rmiṣṭha̭-mpra॒jā ṷpasa॒rpanti̭ dha॒rmeṇa̭ pā॒pa-ma̭pa॒nuda̭ti dha॒rme sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-ddha॒rma-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
pra॒jana̭naṃ॒-vai~ pra̭ti॒ṣṭhā lo॒ke sā॒dhu pra॒jāyā᳚ sta॒ntun-ta̭nvā॒naḥ pi̭tṛ॒ṇā ma̭nṛ॒ṇo bhava̭ti॒ tadḙva ta॒syā anṛ̭ṇa॒-ntasmā᳚-tpra॒jana̭na-mpara॒maṃ-va~da̭ntya॒,
gnayo॒ vai trayī̭ vi॒dyā dḙva॒yānaḥ॒ panthā̭ gārhapa॒tya ṛk-pṛ̭thi॒vī ra̭thanta॒ra-ma̭nvāhā-rya॒paca̭naṃ॒-ya~jṷra॒ntari̭kṣaṃ-vā~made॒vya mā̭hava॒nīya॒-ssāma̭suva॒rgo lo॒ko bṛ॒hat-tasmā̭-da॒gnī-npa̭ra॒maṃ-va~da̭ntya,
gniho॒tragṃ sā̭ya-mprā॒ta-rgṛ॒hāṇāṃ॒-niṣkṛ̭ti॒-ssvi̭ṣṭagṃ suhu॒taṃ-ya~̭jñakratū॒nā-mprāya̭ṇagṃ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ jyoti॒-stasmā̭-dagniho॒tra-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
ya॒jña iti̭ ya॒jñena॒ hi de॒vā diva̭-ṅga॒tā ya॒jñenāsṷrā॒-napā̭nudanta ya॒jñena̭ dviṣa॒nto mi॒trā bha̭vanti ya॒jñe sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-dya॒jña-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
māna॒saṃ-vai~ prā̭jāpa॒tya-mpa॒vitra̭-mmāna॒sena॒ mana̭sā sā॒dhu pa̭śyati māna॒sā ṛṣa̭yaḥ pra॒jā a̭sṛjanta māna॒se sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-nmāna॒sa-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
nyā॒sa i॒tyāhṷ-rmanī॒ṣiṇo᳚ bra॒hmāṇa̭-mbra॒hmā viśvaḥ̭ kata॒ma-ssva̭ya॒bhuṃḥ pra॒jāpa̭ti-ssaṃva~thsara॒ iti̭, saṃva~thsa॒ro̭ 'sāvā̭di॒tyo ya e॒ṣa ā̭di॒tye purṷṣa॒-ssa pa̭rame॒ṣṭhī brahmā॒tmā,
yābhi̭rādi॒tya-stapa̭ti ra॒śmibhi॒stābhiḥ̭ pa॒rjanyo̭ varṣati pa॒rjanyḙ-nauṣadhi-vanaspa॒tayaḥ॒ prajā̭yanta oṣadhi-vanaspa॒tibhi॒-ranna̭-mbhava॒tyannḙna prā॒ṇāḥ prā॒ṇai-rbala॒-mbalḙna॒ tapa॒-stapa̭sā śra॒ddhā śra॒ddhayā̭ me॒dhā me॒dhayā̭ manī॒ṣā ma̭nī॒ṣayā॒ mano॒ mana̭sā॒ śānti॒-śśāntyā̭ ci॒tta-ñci॒ttena॒ smṛti॒gg॒ smṛtyā॒ smāra॒gg॒ smārḙṇa vi॒jñānaṃ̭-vi~॒jñānḙ-nā॒tmānaṃ̭-ve~dayati॒ tasmā̭da॒nna-ndada॒n-thsarvā᳚ṇye॒tāni̭ dadā॒-tyannā᳚-tprā॒ṇā bha̭vanti,
bhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rmano॒ mana̭saśca vi॒jñānaṃ̭-vi~॒jñānā̭-dāna॒ndo bra̭hma yo॒ni-ssa vā e॒ṣa purṷṣaḥ pañca॒dhā pa̭ñcā॒tmā yena॒ sarva̭mi॒da-mprota̭-mpṛthi॒vī cā॒ntari̭kṣa-ñca॒ dyauśca॒ diśa̭ścāvāntaradi॒śāśca॒ sa vai sarva̭mi॒da-ñjaga॒thsa sa॒bhūtagṃ̭ sa bha॒vya-ñji̭jñāsa klṛ॒pta ṛ̭ta॒jā rayi̭ṣṭhā,
śra॒ddhā sa॒tyo maha̭svā-nta॒paso॒ pari̭ṣṭhā॒d (vari̭ṣṭhā॒d) jñātvā̭ tame॒va-mmana̭sā hṛ॒dā ca॒ bhūyo̭ na mṛ॒tyu-mupa̭yāhi vi॒dvā-ntasmā᳚-nnyā॒sa-me॒ṣā-ntapa̭sā-matirikta॒māhṷ-rvasura॒ṇvo̭ vi॒bhūra̭si prā॒ṇe tvamasi̭ sandhā॒tā
brahma̭-ntvamasi̭ viśva॒dhṛttḙ-jo॒dās tvama̭sya॒gni-ra̭si varco॒dā-stvama̭si॒ sūrya̭sya dyumno॒dā stvama̭si ca॒ndrama̭sa upayā॒magṛ̭hīto-'si bra॒hmaṇe᳚ tvā॒ mahasa॒,
omityā॒tmānaṃ̭-yu~ñjītai॒tadvai ma̭hopa॒niṣa̭da-nde॒vānā॒-ṅguhyaṃ॒-ya~ e॒vaṃ-ve~da̭ bra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭-māpnoti॒ tasmā᳚-dbra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭-mityupa॒niṣat || 79.20 (tai. ara. 6.79.1)
jñānayajñaḥ (4.55)
tasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo̭ ya॒jñasyā॒tmā yaja̭mānaḥ-śra॒dhdāpatnī॒ śarī̭ra-mi॒ddhmamuro॒ vedi॒-rlomā̭ni
ba॒ra॒ḥi-rve॒daḥ-śikhā॒ hṛda̭yaṃ॒-yū~paḥ॒ kāma॒ ājya̭-mma॒nyuḥ pa॒śu-stapo॒-'gni-rdamaḥ̭ śamayi॒tā dakṣi̭ṇā॒-vāghotā᳚ prā॒ṇa ṷdga॒tā
cakṣṷradhva॒ryu-rmano॒ brahmā॒ śrotra̭ma॒gnī-dhyāva॒dhdriya̭te॒
sā dī॒kṣā yadaśrnā̭ti॒ tadhdavi॒-ryatpiba̭ti॒ tada̭sya somapā॒naṃ-ya~drama̭te॒
tadṷpa॒sado॒ ya-thsa॒ñcara̭-tyupa॒viśa̭-tyu॒ttiṣṭha̭te ca॒ sapra̭va॒rgyo̭
yanmukha॒-ntadā̭hava॒nīyo॒ yā vyāhṛ̭ti-rāhu॒ti-ryada̭sya vi॒jñāna॒-ntajju॒hoti॒ yathsā॒ya-mprā॒tara̭tti॒ tathsa॒midhaṃ॒-ya~tprā॒ta-rma॒ddhyandi̭nagṃ sā॒ya-ñca॒ tāni॒ sava̭nāni॒ ye
a̭horā॒tre te da̭rśapūrṇamā॒sau ye᳚-'rdhamā॒sāśca॒ māsā᳚śca॒ te cā̭turmā॒syāni॒ ya ṛ॒tava॒ste pa̭śuba॒ndhā ye saṃ̭va~thsa॒rāśca̭ parivathsa॒rāśca॒ te-'ha̭rga॒ṇā-ssa̭rva veda॒saṃ-vā~
e॒ta-thsa॒traṃ-ya~nmara̭ṇa॒-ntada̭va॒bhṛtha̭ e॒tadvai ja̭rāmarya-magniho॒tragṃ sa॒traṃ-ya~ e॒vaṃ-vi~॒dvā-nṷda॒gaya̭ne pra॒mīya̭te
de॒vānā̭me॒va ma̭hi॒māna̭-ṅga॒tvā-''di॒tyasya॒ sāyṷjya-ṅgaccha॒tyatha॒ yo da̭kṣi॒ṇe pra॒mīya̭te
pitṛ॒ṇā-me॒va ma̭hi॒māna̭-ṅga॒tvā ca॒ndrama̭sa॒-ssāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpnotye॒tau vai sū᳚ryā candra॒masau᳚-rmahi॒mānau᳚ brāhma॒ṇo
vi॒dvā-na॒bhija̭yati॒ tasmā᳚-dbra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭māpnoti॒ tasmā᳚-dbra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭-mityupa॒niṣat || 80.1 (tai. ara. 6.80.1)
sa॒ha nā̭ vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu | sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒ vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ ||
|| oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
hariḥ॒ om |
iti mahānārāyaṇopaniṣa-thsamāptā
(ambha॒syaika̭pañcā॒śaccha॒taṃ - jā॒tavḙdase॒ catṷrdaśa॒ - bhūrannaṃ॒ - bhūra॒gnaye॒ - bhūra॒gnaye॒ caika̭mekaṃ - pāhi - pā॒hi ca॒tvāri̭ catvāri॒ - ya-śchanda̭sā॒-ndve - namo॒ brahma̭ṇe - ṛ॒ta-ntapo॒ - yathā̭ vṛ॒kṣasyaika̭ meka - ma॒ṇoraṇī̭yā॒g॒ ścatṷstrigṃśath - sahasra॒śī̭ṣa॒gṃ॒ ṣaṭvi̭gṃśati - rādi॒tyo vā e॒ṣa - ā̭di॒tyo vai teja॒ eka̭mekaṃ॒ - nidha̭napataye॒ trayo̭vigṃśatiḥ - sa॒dyojā॒ta-ntrīṇi̭ - vāmade॒vāyaika̭ - ma॒ghore᳚bhya॒ - statpurṷṣāya॒ dve dve॒ - īśāno - namo hiraṇyabāhava॒ eka̭meka - mṛ॒tagṃ sa॒tya-ndve - sarvo॒ vai ca॒tvāri॒ - kadru॒drāya॒ trīṇi॒ - yasya॒ vai kaṅka̭tī - kṛṇu॒ṣva pājo - 'di̭ti॒ - rāpo॒ vā i॒dagṃ sarva॒ meka̭meka॒ - māpaḥ̭ punantu ca॒tvā - ryagniśca - sūryaśca nava̭ - na॒vomiti̭ ca॒tvā - ryāyā̭tu॒ pacau - jo̭-'si॒ daśo॒ - ttamḙ ca॒tvāri॒ - ghṛṇi॒strīṇi॒ - brahma̭metu॒ māṃ-yā~ste᳚ brahmaha॒tyā-ndvāda̭śa॒ - brahma̭ me॒dhayā॒-'dyā na̭ i॒ma-mbhrṷ̄ṣaha॒tyāṃ - brahma̭ me॒dhavā᳚ bra॒hmā de॒vānā̭mi॒daṃ-vī~̭raha॒tyāmekā॒nna vi̭gṃśati॒ rekā॒nnavi̭gṃśati--r me॒dhā de॒vī - me॒dhā-mma॒ indra̭śca॒tvāri̭ catvā॒ryā - mā᳚-mme॒dhā dve - mayi̭ me॒dhā meka॒- mapai̭tu॒ - paraṃ॒ - ~vāta̭-mprā॒ṇa - ma̭mutra॒bhūyā॒-d- ddhari॒gṃ॒ - śalkai̭ra॒gniṃ - mā chi̭do mṛtyo॒ - mā no̭ ma॒hāntaṃ॒ - māna̭sto॒ke - prajā̭pate - svasti॒dā - trya̭mbakaṃ॒ - ~ye tḙ sa॒hasra॒-ndve dve - mṛ॒tyave॒ svāhaikaṃ̭ - de॒vakṛ̭ta॒syaikā̭daśa॒ - yadvo̭ devāḥ॒ - kāmo-'kārṣī॒n - manyurakārṣī॒-ddve dve॒ - tilāñjuhomi gāva-śśriya-mpra̭jāḥ pañca॒ - tilāḥ kṛṇṣāścora̭sya॒ śrīḥ prajñātu jātavḙda-ssa॒pta - prāṇa vā-ktvak chira uttiṣṭha puruṣa̭ pañca॒ - pṛthivī śabda mano vāg vyaktā-''tmā-'ntarātmā paramātmā me᳚ kṣu॒dhe-'nnamaya॒ pañca̭daśā॒ - gnaye॒ svāhaika̭catvāri॒gṃ॒śa - rdo᳚ ntadbra॒hma nava̭ - śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe niviṣṭa॒ ścatṷrvigṃśatiḥ - śra॒ddhāyā॒-ndaśā - ṅguṣṭha mātraḥ puruṣo dve - vāmma̭ ā॒sanna॒ṣṭau - vayaḥ̭ supa॒rṣāḥ - prāṇānā-ṅgranthirasi dve dve - namo rudrāyaikaṃ॒ - tvama̭gne॒ dyubhir॒ dve - śi॒vena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva - sa॒tyaṃ - prā̭jāpa॒tya - stasyai॒va meka̭ meka॒ maśatiḥ)
Sanskrit — Devanagari (original)
तैत्तिरीय अरण्यक - चतुर्थः प्रश्नः
ॐ स॒ह ना॑ ववतु । स॒ह नौ॑ भुनक्तु ।
स॒ह वी॒र्य॑-ङ्करवावहै । ते॒ज॒स्विना॒ वधी॑तमस्तु॒ मा वि॑द्विषा॒वहै᳚ ॥
ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥
अम्भस्यपारे (4.1)
अम्भ॑स्य पा॒रे भुव॑नस्य॒ मद्ध्ये॒ नाक॑स्य पृ॒ष्ठे म॑ह॒तो मही॑यान् ।
शु॒क्रेण॒ ज्योतीग्ं॑षि समनु॒प्रवि॑ष्टः प्र॒जाप॑तिश्चरति॒ गर्भे॑ अ॒न्तः ।
यस्मि॑न्नि॒दग्ं सञ्च॒ विचैति॒ सर्वं॒-यँस्मि॑-न्दे॒वा अधि॒ विश्वे॑ निषे॒दुः ।
तदे॒व भू॒त-न्तदु॒ भव्य॑मा इ॒द-न्तद॒क्षरे॑ पर॒मे व्यो॑मन्न् ।
येना॑ वृ॒त-ङ्खञ्च॒ दिव॑-म्म॒हीञ्च॒ येना॑दि॒त्य-स्तप॑ति॒ तेज॑सा॒ भ्राज॑सा च ।
यम॒न्त-स्स॑मु॒द्रे क॒वयो॒ वय॑न्ति॒ यद॒क्षरे॑ पर॒मे प्र॒जाः ।
यतः॑ प्रसू॒ता ज॒गतः॑ प्रसूती॒ तोये॑न जी॒वान् व्यच॑सर्ज॒ (व्यस॑सर्ज॒) भूम्या᳚म् ।
यदोष॑धीभिः पु॒रुषा᳚-न्प॒शूग्श्च॒ विवे॑श भू॒तानि॑ चराच॒राणि॑ ।
अतः॑ पर॒-न्नान्य॒-दणी॑यसहि॒ परा᳚-त्परं॒-यँ-न्मह॑तो म॒हान्त᳚म् ।
यदे॑क-म॒व्यक्त॒-मन॑न्तरूपं॒-विँश्व॑-म्पुरा॒ण-न्तम॑सः॒ पर॑स्तात् ॥ 1.5 (तै. अर. 6.1.1)
तदे॒वर्त-न्तदु॑ स॒त्यमा॑हु॒-स्तदे॒व ब्रह्म॑ पर॒म-ङ्क॑वी॒नाम् ।
इ॒ष्टा॒पू॒र्त-म्ब॑हु॒धा जा॒त-ञ्जाय॑मानं-विँ॒श्व-म्बि॑भर्ति॒ भुव॑नस्य॒ नाभिः॑ ।
तदे॒वाग्नि-स्तद्वा॒यु-स्तथ्सूर्य॒स्तदु॑ च॒न्द्रमाः᳚ ।
तदे॒व शु॒क्रम॒मृत॒-न्तद्ब्रह्म॒ तदाप॒-स्स प्र॒जाप॑तिः ।
सर्वे॑ निमे॒षा ज॒ज्ञिरे॑ वि॒द्युतः॒ पुरु॑षा॒दधि॑ ।
क॒ला मु॑हू॒र्ताः काष्ठा᳚श्चाहो-रा॒त्राश्च॑ सर्व॒शः ।
अ॒र्ध॒मा॒सा मासा॑ ऋ॒तवः॑ संवँथ्स॒रश्च॑ कल्पन्ताम् ।
स आपः॑ प्रदु॒घे उ॒भे इ॒मे अ॒न्तरि॑क्ष॒-मथो॒ सुवः॑ ।
नैन॑-मू॒र्ध्व-न्न ति॒र्य-ञ्च॒ न मद्ध्ये॒ परि॑जग्रभत् ।
न तस्ये॑शे॒ कश्च॒न तस्य॑ नाम म॒हद्यशः॑ ॥ 1.10 (तै. अर. 6.1.2)
न स॒दृंशे॑ तिष्ठति॒ रूप॑मस्य॒ न चक्षु॑षा पश्यति॒ कश्च॒नैन᳚म् ।
हृ॒दा म॑नी॒षा मन॑सा॒-ऽभि क्लृ॑प्तो॒ य ए॑नं-विँ॒दु-रमृ॑ता॒स्ते भ॑वन्ति ।
अ॒द्भ्य-स्सम्भू॑तो हिरण्यग॒र्भ इत्य॒ष्टौ ।
ए॒ष हि दे॒वः प्र॒दिशो-ऽनु॒ सर्वाः॒ पूर्वो॑ हि जा॒त-स्स उ॒ गर्भे॑ अ॒न्तः ।
स वि॒जाय॑मान-स्सजनि॒ष्यमा॑णः प्र॒त्यं-मुखा᳚ स्तिष्ठति वि॒श्वतो॑मुखः ।
वि॒श्वत॑श्च-क्षुरु॒त वि॒श्वतो॑ मुखो वि॒श्वतो॑ हस्त उ॒त वि॒श्वत॑स्पात् ।
स-म्बा॒हुभ्या॒-न्नम॑ति॒ स-म्पत॑त्रै॒-र्द्यावा॑ पृथि॒वी ज॒नय॑-न्दे॒व एकः॑ ।
वे॒नस्त-त्पश्य॒न्. विश्वा॒ भुव॑नानि वि॒द्वान्. यत्र॒ विश्व॒-म्भव॒त्येक॑-नीलम् ।
यस्मि॑न्नि॒दग्ं सञ्च॒ विचैक॒ग्ं॒ स ओतः॒ प्रोत॑श्च वि॒भुः प्र॒जासु॑ ।
प्रतद्वो॑चे अ॒मृत॒न्नु वि॒द्वा-न्ग॑न्ध॒र्वो नाम॒ निहि॑त॒-ङ्गुहा॑सु ॥ 1.15 (तै. अर. 6.1.3)
त्रीणि॑ प॒दा निहि॑ता॒ गुहा॑सु॒ यस्तद्वेद॑ सवि॒तुः पि॒ता-ऽस॑त् ।
स नो॒ बन्धु॑-र्जनि॒ता स वि॑धा॒ता धामा॑नि॒ वेद॒ भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ ।
यत्र॑ दे॒वा अ॒मृत॑मान-शा॒नास्तृ॒तीये॒ धामा᳚न्य॒-भ्यैर॑यन्त ।
परि॒ द्यावा॑पृथि॒वी य॑न्ति स॒द्यः परि॑ लो॒का-न्परि॒ दिशः॒ परि॒ सुवः॑ ।
ऋ॒तस्य॒ तन्तुं॑-विँततं-विँ॒चृत्य॒ तद॑पश्य॒-त्तद॑भव-त्प्र॒जासु॑ ।
प॒रीत्य॑ लो॒का-न्प॒रीत्य॑ भू॒तानि॑ प॒रीत्य॒ सर्वाः᳚ प्र॒दिशो॒ दिश॑श्च ।
प्र॒जाप॑तिः प्रथम॒जा ऋ॒तस्या॒त्मना॒-ऽऽत्मान॑-म॒भि-सम्ब॑भूव ।
सद॑स॒स्पति॒-मद्भु॑त-म्प्रि॒यमिन्द्र॑स्य॒ काम्य᳚म् ।
सनि॑-म्मे॒धा म॑यासिषम् ।
उद्दी᳚प्यस्व जातवेदो ऽप॒घ्नन्निर्-ऋ॑ति॒-म्मम॑ ॥ 1.19 (तै. अर. 6.1.4)
प॒शूग्श्च॒ मह्य॒माव॑ह॒ जीव॑नञ्च॒ दिशो॑ दिश ।
मानो॑ हिग्ंसी ज्जातवेदो॒ गामश्व॒-म्पुरु॑ष॒-ञ्जग॑त् ।
अबि॑भ्र॒दग्न॒ आग॑हि श्रि॒या मा॒ परि॑पातय ॥ 1.21 (तै. अर. 6.1.5)
गायत्री मन्त्राः (4.2)
पुरु॑षस्य विद्म सहस्रा॒क्षस्य॑ महादे॒वस्य॑ धीमहि । तन्नो॑ रुद्रः प्रचो॒दया᳚त् ॥
तत्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ महादे॒वाय॑ धीमहि । तन्नो॑ रुद्रः प्रचो॒दया᳚त् ॥
तत्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ वक्रतु॒ण्डाय॑ धीमहि । तन्नो॑ दन्तिः प्रचो॒दया᳚त् ॥
तत्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ चक्रतु॒ण्डाय॑ धीमहि । तन्नो॑ नन्दिः प्रचो॒दया᳚त् ॥
तत्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ महासे॒नाय॑ धीमहि । तन्नः॑ षण्मुखः प्रचो॒दया᳚त् ॥
तत्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ सुवर्णप॒क्षाय॑ धीमहि । तन्नो॑ गरुडः प्रचो॒दया᳚त् ॥
वे॒दा॒त्म॒नाय॑ वि॒द्महे॑ हिरण्यग॒र्भाय॑ धीमहि । तन्नो᳚ ब्रह्म प्रचो॒दया᳚त् ॥
ना॒रा॒य॒णाय॑ वि॒द्महे॑ वासुदे॒वाय॑ धीमहि । तन्नो॑ विष्णुः प्रचो॒दया᳚त् ॥
व॒ज्र॒न॒खाय॑ वि॒द्महे॑ तीक्ष्ण-द॒ग्ग्॒ष्ट्राय॑ धीमहि । तन्नो॑ नारसिग्ंहः प्रचो॒दया᳚त् ॥
भा॒स्क॒राय॑ वि॒द्महे॑ महद्द्युतिक॒राय॑ धीमहि । तन्नो॑ आदित्यः प्रचो॒दया᳚त् ॥
वै॒श्वा॒न॒राय॑ वि॒द्महे॑ लाली॒लाय॑ धीमहि । तन्नो॑ अग्निः प्रचो॒दया᳚त् ॥
का॒त्या॒य॒नाय॑ वि॒द्महे॑ कन्यकु॒मारि॑ धीमहि । तन्नो॑ दुर्गिः प्रचो॒दया᳚त् ॥ 1.33 (तै. अर. 6.1.5-7)
दूर्वा सूक्तं (4.3)
स॒ह॒स्र॒पर॑मा दे॒वी॒ श॒तमू॑ला श॒ताङ्कु॑रा ।
सर्वग्ं॑ हरतु॑ मे पा॒प॒-न्दू॒र्वा दुः॑स्वप्न॒ नाश॑नी ।
काण्डा᳚-त्काण्डा-त्प्र॒रोह॑न्ती॒ परु॑षः परुषः॒ परि॑ ।
ए॒वा नो॑ दूर्वे॒ प्रत॑नु स॒हस्रे॑ण श॒तेन॑ च ।
या श॒तेन॑ प्रत॒नोषि॑ स॒हस्रे॑ण वि॒रोह॑सि ।
तस्या᳚स्ते देवीष्टके वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम् ।
अश्व॑क्रा॒न्ते र॑थक्रा॒न्ते॒ वि॒ष्णुक्रा᳚न्ते व॒सुन्ध॑रा ।
शिरसा॑ धार॑यिष्या॒मि॒ र॒क्ष॒स्व मा᳚-म्पदे॒ पदे ॥ 1.37 (तै. अर. 6.1.8)
मृत्तिका सूक्तम् (4.4)
भूमि-र्धेनु-र्धरणी लो॑कधा॒रिणी ।
उ॒धृता॑-ऽसि व॑राहे॒ण॒ कृ॒ष्णे॒न श॑त बा॒हुना ।
मृ॒त्तिके॑ हन॑ मे पा॒पं॒-यँ॒न्म॒या दु॑ष्कृत॒-ङ्कृतम् ।
मृ॒त्तिके᳚ ब्रह्म॑दत्ता॒-ऽसि॒ का॒श्यपे॑नाभि॒मन्त्रि॑ता ।
मृ॒त्तिके॑ देहि॑ मे पु॒ष्टि॒-न्त्व॒यि स॑र्व-म्प्र॒तिष्ठि॑तम् ॥ 1.39
मृ॒त्तिके᳚ प्रतिष्ठि॑ते स॒र्व॒-न्त॒न्मे नि॑र्णुद॒ मृत्ति॑के ।
तया॑ ह॒तेन॑ पापे॒न॒ ग॒च्छा॒मि प॑रमा॒-ङ्गतिम् ॥ 1.40 (तै. अर. 6.1.9)
शत्रुजय मन्त्राः (4.5)
यत॑ इन्द्र॒ भया॑महे॒ ततो॑ नो॒ अभ॑य-ङ्कृधि ।
मघ॑वन् छ॒ग्धि तव॒ तन्न॑ ऊ॒तये॒ विद्विषो॒ विमृधो॑ जहि ।
स्व॒स्ति॒दा वि॒शस्पति॑-र्वृत्र॒हा विमृधो॑ व॒शी ।
वृषेन्द्रः॑ पु॒र ए॑तु न-स्स्वस्ति॒दा अ॑भयङ्क॒रः ।
स्व॒स्ति न॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वा-स्स्व॒स्ति नः॑ पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः ।
स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमि-स्स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑-र्दधातु ।
आपा᳚न्त-मन्युस्तृ॒पल॑प्रभर्मा॒ धुनि॒-श्शिमी॑वां॒-छरु॑माग्ं ऋजी॒षी ।
सोमो॒ विश्वा᳚न्यत॒सा वना॑नि॒ नार्वागिन्द्र॑-म्प्रति॒माना॑नि देभुः ॥ 1.44
ब्रह्म॑ जज्ञा॒न-म्प्र॑थ॒म-म्पु॒रस्ता॒-द्विसी॑म॒त-स्सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः ।
स बु॒ध्निया॑ उप॒मा अ॑स्य वि॒ष्ठा-स्स॒तश्च॒ योनि॒-मस॑तश्च॒ विवः॑ ।
स्यो॒ना पृ॑थिवि॒ भवा॑ नृक्ष॒रा नि॒वेश॑नी । यच्छा॑ न॒-श्शर्म॑ स॒प्रथाः᳚ ।
ग॒न्ध॒द्वा॒रा-न्दु॑राध॒र्षा॒-न्नि॒त्यपु॑ष्टा-ङ्करी॒षिणी᳚म् ।
ई॒श्वरीग्ं॑ सर्व॑भूता॒ना॒-न्तामि॒होप॑ह्वये॒ श्रियम् ।
श्री᳚र्मे भ॒जतु । अलक्ष्मी᳚र्मे न॒श्यतु ।
विष्णु॑मुखा॒ वै दे॒वा-श्छन्दो॑-भिरि॒मांल्लोँ॒का-न॑नपज॒य्य-म॒भ्य॑जयन्न् ।
म॒हाग्ं इन्द्रो॒ वज्र॑बाहु-ष्षोड॒शी शर्म॑ यच्छतु ॥ 1.48 (तै. अर. 6.1.10)
स्व॒स्ति नो॑ म॒घवा॑ करोतु॒ हन्तु॑ पा॒प्मानं॒-योँ᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॑ ।
सो॒मान॒ग्ग्॒ स्वर॑ण-ङ्कृणु॒हि ब्र॑ह्मणस्पते ।
क॒क्षीव॑न्तं॒-यँ औ॑शि॒जम् ।
शरी॑रं-यँज्ञशम॒ल-ङ्कुसी॑द॒-न्तस्मि᳚-न्थ्सीदतु॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॑ ।
चर॑ण-म्प॒वित्रं॒-विँत॑त-म्पुरा॒णं-येँन॑ पू॒त-स्तर॑ति दुष्कृ॒तानि॑ ।
तेन॑ प॒वित्रे॑ण शु॒द्धेन॑ पू॒ता अति॑ पा॒प्मान॒-मरा॑ति-न्तरेम ।
स॒जोषा॑ इन्द्र॒ सग॑णो म॒रुद्भि॒-स्सोम॑-म्पिब वृत्रहञ्छूर वि॒द्वान् ।
ज॒हि शत्रू॒ग्ं॒ रप॒ मृधो॑ नुद॒स्वाथाभ॑य-ङ्कृणुहि वि॒श्वतो॑ नः ।
सु॒मि॒त्रा न॒ आप॒ ओष॑धय-स्सन्तु दुर्मि॒त्रास्तस्मै॑ भूयासु॒-र्या᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ यञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मः । 1.53 (तै. अर. 6.1.11)
आपो॒ हिष्ठा म॑यो॒ भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन ।
म॒हेरणा॑य॒ चक्ष॑से ।
यो वः॑ शि॒वत॑मो॒ रस॒-स्तस्य॑ भाजयते॒ ह नः॑ ।
उ॒श॒ती-रि॑व मा॒तरः॑ ।
तस्मा॒ अर॑ङ्गमामवो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ ।
आपो॑ ज॒नय॑था च नः ॥ 1.54 (तै. अर. 6.1.12)
अघमर्षण सूक्तम् (4.6)
हिर॑ण्यशृङ्गं॒-वँरु॑ण॒-म्प्रप॑द्ये ती॒र्थ-म्मे॑ देहि॒ याचि॑तः ।
य॒न्मया॑ भु॒क्त-म॒साधू॑ना-म्पा॒पेभ्य॑श्च प्र॒तिग्र॑हः ।
यन्मे॒ मन॑सा वा॒चा॒ क॒र्म॒णा वा दु॑ष्कृत॒-ङ्कृतम् ।
तन्न॒ इन्द्रो॒ वरु॑णो॒ बृह॒स्पतिः॑ सवि॒ता च॑ पुनन्तु॒ पुनः॑ पुनः ।
नमो॒-ऽग्नये᳚-ऽफ्सु॒मते॒ नम॒ इन्द्रा॑य॒ नमो॒ वरु॑णाय॒ नमो वारुण्यै॑ नमो॒-ऽद्भ्यः ॥ 1.57
यद॒पा-ङ्क्रू॒रं-यँद॑मे॒द्ध्यं-यँद॑शा॒न्त-न्तदप॑गच्छतात् ।
अ॒त्या॒श॒ना-द॑तीपा॒ना॒-द्य॒च्च उ॒ग्रा-त्प्र॑ति॒ग्रहा᳚त् ।
तन्नो॒ वरु॑णो रा॒जा॒ पा॒णिना᳚ ह्यव॒मर्श॑तु ।
सो॑-ऽहम॑पा॒पो वि॒रजो॒ निर्मु॒क्तो मु॑क्तकि॒ल्बिषः ।
नाक॑स्य पृ॒ष्ठमारु॑ह्य॒ गच्छे॒-द्ब्रह्म॑सलो॒कताम् ।
यश्चा॒॑फ्सु वरु॑ण॒-स्स पु॒नात्व॑घमर्ष॒णः ।
इ॒म-म्मे॑ गङ्गे यमुने सरस्वति॒ शुतु॑द्रि॒ स्तोमग्ं॑ सचता॒ परु॒ष्णिया ।
अ॒सि॒क्नि॒या म॑रुद्वृधे वि॒तस्त॒या-ऽऽर्जी॑कीये शृणु॒ह्या सु॒षोम॑या ।
ऋ॒तञ्च॑ स॒त्यञ्चा॒-भी᳚द्धा॒ त्तप॒सो-ऽद्ध्य॑जायत ।
ततो॒ रात्रि॑-रजायत॒ ततः॑ समु॒द्रो अ॑र्ण॒वः ॥ 1.63 (तै. अर. 6.1.13)
स॒मु॒द्रा-द॑र्ण॒वा-दधि॑ संवँथ्स॒रो अ॑जायत ।
अ॒हो॒रा॒त्राणि॑ वि॒दध॒-द्(मि॒दध॒द्) विश्व॑स्य मिष॒तो व॒शी ।
ऊ॒र्या॒च॒न्द्र॒मसौ॑ धा॒ता य॑था पू॒र्व म॑कल्पयत् ।
दिव॑ञ्च पृथि॒वी-ञ्चा॒न्तरि॑क्ष॒ मथो॒ सुवः॑ ।
य-त्पृ॑थि॒व्याग्ं रज॑स्स्व॒ मान्तरि॑क्षे वि॒रोद॑सी ।
इ॒माग् स्तदा॒पो व॑रुणः पु॒नात्व॑घमर्ष॒णः ।
पु॒नन्तु॒ वस॑वः पु॒नातु॒ वरु॑णः पु॒नात्व॑घमर्ष॒णः ।
ए॒ष भू॒तस्य॑ म॒द्ध्ये भुव॑नस्य गो॒प्ता ।
ए॒ष पु॒ण्यकृ॑तां-लोँ॒का॒ने॒ष मृ॒त्योर्-हि॑र॒ण्मय᳚म् ।
द्यावा॑पृथि॒व्योर्-हि॑र॒ण्मय॒ग्ं॒ सग्ग्श्रि॑त॒ग्ं॒ सुवः॑ । 1.66 (तै. अर. 6.1.14)
स न॒-स्सुव॒-स्सग्ं शि॑शाधि ।
आर्द्र॒-ञ्ज्वल॑ति॒ ज्योति॑-र॒हम॑स्मि ।
ज्योति॒-र्ज्वल॑ति॒ ब्रह्मा॒हम॑स्मि ।
यो॑-ऽहम॑स्मि॒ ब्रह्मा॒हम॑स्मि ।
अ॒हम॑स्मि॒ ब्रह्मा॒हम॑स्मि ।
अ॒हमे॒वाह-म्मा-ञ्जु॑होमि॒ स्वाहा᳚ ।
अ॒का॒र्य॒-का॒र्य॑व की॒र्णी स्ते॒नो भ्रू॑ण॒हा गु॑रुत॒ल्पगः ।
वरु॑णो॒-ऽपाम॑घमर्ष॒ण-स्तस्मा᳚-त्पा॒पा-त्प्रमु॑च्यते ।
र॒जोभूमि॑स्त्व॒माग्ं रोद॑यस्व॒ प्रव॑दन्ति॒ धीराः᳚ ।
आक्रा᳚न्-थ्समु॒द्रः प्र॑थ॒मे विध॑र्म-ञ्ज॒नय॑-न्प्र॒जा भुव॑नस्य॒ राजा᳚ ।
वृषा॑ प॒वित्रे॒ अधि॒सानो॒ अव्ये॑ बृ॒ह-थ्सोमो॑ वावृधे सुवा॒न इन्दुः॑ ॥ 1.70
(पुर॑स्ता॒--द्यशो॒ - गुहा॑सु॒ - मम॑ - चक्रतु॒ण्डाय॑ धीमहि - तीक्षद॒ग्ग्॒ष्ठ्राय॑ धीमहि॒ - परि॑ - प्र॒तिष्ठि॑तं - देभु--र् यच्छतु - दधातना॒- द्भ्यो᳚ - ऽर्ण॒वः - सुवो॒ - राजैक॑-ञ्च) (आ1)
दुर्गा सूक्तम् (4.7)
जा॒तवे॑दसे सुनवाम॒ सोम॑-मरातीय॒तो निद॑हाति॒ वेदः॑ ।
स नः॑ पर्ष॒दति॑ दु॒र्गाणि॒ विश्वा॑ ना॒वेव॒ सिन्धु॑-न्दुरि॒ता-ऽत्य॒ग्निः ।
ताम॒ग्निव॑र्णा॒-न्तप॑सा ज्वल॒न्तीं-वैँ॑रोच॒नी-ङ्क॑र्मफ॒लेषु॒ जुष्टा᳚म् ।
दु॒र्गा-न्दे॒वीग्ं शर॑णम॒ह-म्प्रप॑द्ये सु॒तर॑सि तरसे॒ नमः॑ ।
अग्ने॒ त्व-म्पा॑रया॒ नव्यो॑ अ॒स्मान्-थ्स्व॒स्ति-भि॒रति॑ दु॒र्गाणि॒ विश्वा᳚ ।
पूश्च॑ पृ॒थ्वी ब॑हु॒ला न॑ उ॒र्वी भवा॑ तो॒काय॒ तन॑याय॒ शंयोँः ।
विश्वा॑नि नो दु॒र्गहा॑ जातवेद॒-स्सिन्धु॒-न्न ना॒वा दु॑रि॒ता-ऽति॑पर्षि ।
अग्ने॑ अत्रि॒व-न्मन॑सा गृणा॒नो᳚-ऽस्माक॑-म्बोद्ध्यवि॒ता त॒नूना᳚म् ।
पृ॒त॒ना॒जित॒ग्ं॒ सह॑मान-मु॒ग्रम॒ग्निग्ं हु॑वेम पर॒मा-थ्स॒धस्था᳚त् ।
स नः॑ पर्ष॒दति॑ दु॒र्गाणि॒ विश्वा॒ क्षाम॑द्दे॒वो अति॑ दुरि॒ता-ऽत्य॒ग्निः ।
प्र॒त्नोषि॑-क॒मीड्यो॑ अद्ध्व॒रेषु॑ स॒नाच्च॒ होता॒ नव्य॑श्च॒ सथ्सि॑ ।
स्वाञ्चा᳚ग्ने त॒नुव॑-म्पि॒प्रय॑स्वा॒स्मभ्य॑ञ्च॒ सौभ॑ग॒माय॑जस्व ।
गोभि॒-र्जुष्ट॑म॒युजो॒ निषि॑क्त॒-न्तवे᳚न्द्र विष्णो॒-रनु॒सञ्च॑रेम ।
नाक॑स्य पृ॒ष्ठम॒भि सं॒वँसा॑नो॒ वैष्ण॑वीं-लोँ॒क इ॒ह मा॑दयन्ताम् ॥ 2.7 (दु॒रि॒ता-ऽत्य॒ग्निश्च॒त्वारि॑ च) (तै. अर. 6.2.1)
[ ओ-ङ्का॒त्या॒य॒नाय॑ वि॒द्महे॑ कन्यकु॒मारि॑ धीमहि । तन्नो॑ दुर्गिः प्रचो॒दया᳚त् ॥ ]
व्याहृति होम मन्त्राः (4.8)
भू-रन्न॑-म॒ग्नये॑ पृथि॒व्यै स्वाहा॒, भुवो-ऽन्नं॑-वाँ॒यवे॒-ऽन्तरि॑क्षाय॒ स्वाहा॒, सुव॒रन्न॑-मादि॒त्याय॑ दि॒वे स्वाहा॒, भूर्भुव॒स्सुव॒-रन्न॑-ञ्च॒न्द्रम॑से दि॒ग्भ्य-स्स्वाहा॒, नमो॑ दे॒वेभ्यः॑ स्व॒धा पि॒तृभ्यो॒ भूर्भुव॒स्सुव॒-रन्न॒मोम् ॥ 3.1 (तै. अर. 6.3.1)
भू-र॒ग्नये॑ पृथि॒व्यै स्वाहा॒, भुवो॑ वा॒यवे॒-ऽन्तरि॑क्षाय॒ स्वाहा॒ ,
सुव॑रादि॒त्याय॑ दि॒वे स्वाहा॒, भू-र्भुव॒स्सुव॑-श्च॒न्द्रम॑से दि॒ग्भ्य-स्स्वाहा॒,
नमो॑ दे॒वेभ्यः॑ स्व॒धा पि॒तृभ्यो॒ भूर्भुव॒स्सुव॒-रग्न॒ ओम् ॥ 4.1
भू-र॒ग्नये॑ च पृथि॒व्यै च॑ मह॒ते च॒ स्वाहा॒,
भुवो॑ वा॒यवे॑ चा॒न्तरि॑क्षाय च मह॒ते च॒ स्वाहा॒,
सुव॑रादि॒त्याय॑ च दि॒वे च॑ मह॒ते च॒ स्वाहा॒,
भू-र्भुव॒स्सुव॑-श्च॒न्द्रम॑से च॒ नक्ष॑त्रेभ्यश्च दि॒ग्भ्यश्च॑ मह॒ते च॒ स्वाहा॒,
नमो॑ दे॒वेभ्यः॑ स्व॒धा पि॒तृभ्यो॒ भूर्भुव॒स्सुव॒-र्मह॒रोम् ॥ 5.1 (तै. अर. 6.4.1)
ज्ञानप्राप्त्यर्था होममन्त्राः (4.9)
पाहि नो अग्न एन॑से स्वा॒हा ।
पाहि नो विश्ववेद॑से स्वा॒हा ।
यज्ञ-म्पाहि विभाव॑सो स्वा॒हा ।
सर्व-म्पाहि शतक्र॑तो स्वा॒हा ॥ 6.1 (तै. अर. 6.7.1)
पा॒हि नो॑ अग्न॒ एक॑या ।
पा॒ह्यु॑त द्वि॒तीय॑या ।
पा॒ह्यूर्ज॑-न्तृ॒तीय॑या ।
पा॒हि गी॒र्भि-श्च॑त॒सृभि॑-र्वसो॒ स्वाहा᳚ ॥ 7.1 (तै. अर. 6.6.1)
वेदाविस्मरणाय जपमन्त्राः (4.10)
य-श्छन्द॑सा-मृष॒भो वि॒श्वरू॑प॒-श्छन्दो᳚भ्य॒-श्छन्दाग्॑स्या वि॒वेश॑ ।
सचाग्ं शिक्यः पुरो वाचो॑पनि॒ष-दिन्द्रो᳚ ज्ये॒ष्ठ इ॑न्द्रि॒याय॒ ऋषि॑भ्यो॒ नमो॑ दे॒वेभ्यः॑ स्व॒धा पि॒तृभ्यो॒ भूर्भुव॒स्सुव॒-श्छन्द॒ ओम् ॥ 8.1 (तै. अर. 6.8.1)
नमो॒ ब्रह्म॑णे धा॒रण॑-म्मे अ॒स्त्व-नि॑राकरणं-धा॒रयि॑ता भूयास॒-ङ्कर्ण॑यो-श्श्रु॒त-म्माच्यो᳚ढ्व॒-म्ममा॒मुष्य॒ ओम् ॥ 9.1 (तै. अर. 6.9.1)
तपः प्रशंसा (4.11)
ऋ॒त-न्तपः॑ स॒त्य-न्तपः॑ श्रु॒त-न्तपः॑ शा॒न्त-न्तपो॒ दम॒ स्तप॒-श्शम॒स्तपो॒ दान॒-न्तपो॒ यज्ञ॒-न्तपो॒ भूर्भुव॒स्सुव॒-र्ब्रह्मै॒-तदुपा᳚स्यै॒-तत्तपः॑ ॥ 10.1 (तै. अर. 6.10.1)
विहिताचरण प्रशंसा निषिद्धाचरण निन्दा च (4.12)
यथा॑ वृ॒क्षस्य॑ स॒पुंष्पि॑तस्य दू॒रा-द्ग॒न्धो वा᳚त्ये॒व-म्पुण्य॑स्य क॒र्मणो॑ दू॒रा-द्ग॒न्धो वा॑ति॒ यथा॑-ऽसिधा॒रा-ङ्क॒र्ते-ऽव॑हिता-मव॒क्रामे॒ यद्युवे॒ युवे॒ हवा॑ वि॒ह्वयि॑ष्यामि क॒र्त-म्प॑तिष्या॒मीत्ये॒व-म॒मृता॑-दा॒त्मान॑-ञ्जु॒गुफ्से᳚त् ॥ 11.1 (तै. अर. 6.11.1)
दहर विद्या (4.13)
अ॒णो-रणी॑या-न्मह॒तो मही॑या-ना॒त्मा गुहा॑या॒-न्निहि॑तो-ऽस्य ज॒न्तोः ।
तम॑क्रतु-म्पश्यति वीतशो॒को धा॒तुः प्र॒सादा᳚-न्महि॒मान॑मीशम् ।
स॒प्त प्रा॒णाः प्र॒भव॑न्ति॒ तस्मा᳚-थ्स॒प्तार्चिषः॑ स॒मिधः॑ स॒प्त जि॒ह्वाः ।
स॒प्त इ॒मे लो॒का येषु॒ चर॑न्ति प्रा॒णा गु॒हाश॑या॒-न्निहि॑ता-स्स॒प्त स॑प्त ।
अतः॑ समु॒द्रा गि॒रय॑श्च॒ सर्वे॒-ऽस्मा-थ्स्यन्द॑न्ते॒ सिन्ध॑व॒-स्सर्व॑रूपाः ।
अत॑श्च॒ विश्वा॒ ओष॑धयो॒ रसा᳚च्च॒ येनै॑ष भू॒त-स्ति॑ष्ठत्यन्तरा॒त्मा ।
ब्र॒ह्मा दे॒वाना᳚-म्पद॒वीः क॑वी॒ना-मृषि॒-र्विप्रा॑णा-म्महि॒षो मृ॒गाणा᳚म् ।
श्ये॒नो गृध्रा॑णा॒ग्॒ स्वधि॑ति॒-र्वना॑ना॒ग्ं॒ सोमः॑ प॒वित्र॒ मत्ये॑ति॒ रेभन्न्॑ ।
अ॒जा मेकां॒-लोँहि॑त-शुक्ल-कृ॒ष्णा-म्ब॒ह्वी-म्प्र॒जा-ञ्ज॒नय॑न्ती॒ग्ं॒ सरू॑पाम् ।
अ॒जो ह्येको॑ जु॒षमा॑णो-ऽनु॒शेते॒ जहा᳚त्येना-म्भु॒क्त-भो॑गा॒मजो᳚-ऽन्यः ॥ 12.5 (तै. अर. 6.12.1)
ह॒ग्ं॒स-श्शु॑चि॒ष-द्वसु॑-रन्तरिक्ष॒-सद्धोता॑ वेदि॒ष-दति॑थि-र्दुरोण॒सत् ।
नृ॒ष-द्व॑र॒स-दृ॑त॒स-द्व्यो॑म॒स-द॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒त-म्बृ॒हत् ।
घृ॒त-म्मि॑मिक्षिरे घृ॒तम॑स्य॒ योनि॑-र्घृ॒ते श्रि॒तो घृ॒तमु॑वस्य॒ धाम॑ ।
अ॒नु॒ष्व॒धमाव॑ह मा॒दय॑स्व॒ स्वाहा॑ कृतं-वृँषभ वक्षि ह॒व्यम् ।
स॒मु॒द्रा दू॒र्मि-र्मधु॑मा॒ग्ं॒ उदा॑र-दुपा॒ग्ं॒शुना॒ सम॑मृत॒त्व मा॑नट् ।
घृ॒तस्य॒ नाम॒ गुह्यं॒-यँदस्ति॑ जि॒ह्वा दे॒वाना॑-म॒मृत॑स्य॒ नाभिः॑ ।
व॒य-न्नाम॒ प्रब्र॑वामा घृ॒तेना॒स्मिन्. य॒ज्ञे धा॑रयामा॒ नमो॑भिः ।
उप॑ ब्र॒ह्मा शृ॑णवच्छ॒स्यमा॑न॒-ञ्चतुः॑ शृङ्गो ऽवमी-द्गौ॒र ए॒तत् ।
च॒त्वारि॒ शृङ्गा॒ त्रयो॑ अस्य॒ पादा॒ द्वे शी॒र॒.षे स॒प्त हस्ता॑सो अ॒स्य ।
त्रिधा॑ ब॒द्धो वृ॑ष॒भो रो॑रवीति म॒हो दे॒वो मर्त्या॒ग्ं॒ आवि॑वेश ॥ 12.10 (तै. अर. 6.12.2)
त्रिधा॑ हि॒त-म्प॒णिभि॑-र्गु॒ह्यमा॑न॒-ङ्गवि॑-दे॒वासो॑ घृ॒तमन्व॑विन्दन्न् ।
इन्द्र॒ एक॒ग्ं॒ सूर्य॒ एक॑-ञ्जजान वे॒ना देकग्ग्॑ स्व॒धया॒ निष्ट॑तक्षुः ।
यो दे॒वाना᳚-म्प्रथ॒म-म्पु॒रस्ता॒-द्विश्वा॒धियो॑ रु॒द्रो म॒हर्षिः॑ ।
हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भ-म्प॑श्यत॒ जाय॑मान॒ग्ं॒ सनो॑ दे॒व-श्शु॒भया॒ स्मृत्या॒ संयुँ॑नक्तु ।
यस्मा॒त्पर॒-न्नाप॑र॒ मस्ति॒ किञ्चि॒द्यस्मा॒-न्नाणी॑यो॒ न ज्यायो᳚-ऽस्ति॒ कश्चि॑त् ।
वृ॒क्ष इ॑व स्तब्धो दि॒वि ति॑ष्ठ॒-त्येक॒स्तेने॒द-म्पू॒र्ण-म्पुरु॑षेण॒ सर्व᳚म् ॥ 12.13
(सन्यास सूक्तम्)
न कर्म॑णा न प्र॒जया॒ धने॑न॒ त्यागे॑नैके अमृत॒त्व-मा॑न॒शुः ।
परे॑ण॒ नाक॒-न्निहि॑त॒-ङ्गुहा॑यां-विँ॒भ्राज॑दे॒त-द्यत॑यो वि॒शन्ति॑ ॥
वे॒दा॒न्त॒ वि॒ज्ञान॒-सुनि॑श्चिता॒र्था-स्सन्या॑स यो॒गाद्यत॑य-श्शुद्ध॒ सत्त्वाः᳚ ।
ते ब्र॑ह्मलो॒के तु॒ परा᳚न्तकाले॒ परा॑मृता॒-त्परि॑मुच्यन्ति॒ सर्वे᳚ ।
द॒ह्रं॒-विँ॒पा॒प-म्प॒रमे᳚श्म भूतं॒-यँ-त्पु॑ण्डरी॒क-म्पु॒रम॑द्ध्य स॒ग्ग्॒स्थम् ।
त॒त्रा॒पि॒ द॒ह्र-ङ्ग॒गनं॑-विँशोक॒-स्तस्मि॑न्. यद॒न्तस्त-दुपा॑सित॒व्यम् ॥
यो वेदादौ स्व॑रः प्रो॒क्तो॒ वे॒दान्ते॑ च प्र॒तिष्ठि॑तः ।
तस्य॑ प्र॒कृति॑-लीन॒स्य॒ यः॒ परः॑ स॒ म॒हेश्व॑रः ॥ 12.17 (तै. अर. 6.12.3)
(अजो᳚-ऽन्य॒ - आवि॑वेश॒ - सर्वे॑ च॒त्वारि॑ च)
नारायण सूक्तं (4.14)
स॒ह॒स्र॒शीर्ष॑-न्दे॒वं॒-विँ॒श्वाक्षं॑-विँ॒श्व श॑-म्भुवम् ।
विश्व॑-न्ना॒राय॑ण-न्दे॒व॒म॒क्षर॑-म्पर॒म-म्प॒दम् ।
वि॒श्वतः॒ पर॑मान्नि॒त्यं॒-विँ॒श्व-न्ना॑राय॒णग्ं ह॑रिम् ।
विश्व॑मे॒वेद-म्पुरु॑ष॒-स्त-द्विश्व॒मुप॑जीवति ।
पतिं॒-विँश्व॑स्या॒त्मेश्व॑र॒ग्ं॒ शाश्व॑तग्ं शि॒वम॑च्युतम् ।
ना॒राय॒ण-म्म॑हाज्ञे॒यं॒-विँ॒श्वात्मा॑न-म्प॒राय॑णम् ।
ना॒राय॒ण प॑रो ज्यो॒ति॒रा॒त्मा ना॑रय॒णः प॑रः ।
ना॒राय॒ण प॑र-म्ब्र॒ह्म॒ त॒त्त्व-न्ना॑राय॒णः प॑रः ।
ना॒राय॒ण प॑रो ध्या॒ता॒ ध्या॒न-न्ना॑राय॒णः प॑रः ।
यच्च॑ कि॒ञ्चिज्-ज॑ग-थ्स॒र्व॒-न्दृ॒श्यते᳚ श्रूय॒ते-ऽपि॑ वा । 13.4 (तै. अर. 6.13.1)
अन्त॑-र्ब॒हिश्च॑ त-थ्स॒र्वं॒-व्याँ॒प्य ना॑राय॒ण-स्स्थि॑तः ।
अन॑न्त॒ मव्य॑य-ङ्क॒विग्ं स॑मु॒द्रे-ऽन्तं॑-विँ॒श्व श॑भुंवँम् ।
प॒द्म॒को॒श-प्र॑तीका॒श॒ग्ं॒ हृ॒दय॑-ञ्चाप्य॒धोमु॑खम् ।
अधो॑ नि॒ष्ट्या वि॑तस्त्या॒न्ते॒ ना॒भ्यामु॑परि॒ तिष्ठ॑ति ।
ज्वा॒ल॒मा॒ला कु॑ल-म्भा॒ती॒ वि॒श्वस्या॑यत॒न-म्म॑हत् ।
सन्त॑तग्ं शि॒लाभि॑स्तु॒ लम्ब॑त्या कोश॒सन्नि॑भम् ।
तस्यान्ते॑ सुषि॒रग्ं सू॒क्ष्म-न्तस्मि᳚न्-थ्स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठितम् ।
तस्य॒ मद्ध्ये॑ म॒हान॑ग्नि-र्वि॒श्वार्चि॑-र्वि॒श्वतो॑ मुखः ।
सो-ऽग्र॑भु॒ग् विभ॑ज-न्ति॒ष्ठ॒-न्नाहा॑र-मज॒रः क॒विः ।
ति॒र्य॒गू॒र्ध्व म॑ध-श्शा॒यी॒ र॒श्मय॑स्तस्य॒ सन्त॑ता ।
स॒न्ता॒पय॑ति स्व-न्दे॒हमापा॑दतल॒ मस्त॑कः ।
तस्य॒ मद्ध्ये॒ वह्नि॑शिखा अ॒णीयो᳚र्ध्वा व्य॒वस्थि॑तः ।
नी॒लतो॑ यद॑ मद्ध्य॒स्था॒-द्वि॒द्युल्ले॑खेव॒ भास्व॑रा ।
नी॒वार॒ शूक॑वत्त॒न्वी॒ पी॒ता भा᳚स्वत्य॒णूप॑मा ।
तस्या᳚-श्शिखा॒या म॑द्ध्ये प॒रमा᳚त्मा व्य॒वस्थि॑तः ।
स ब्रह्म॒ स शिव॒-स्स हरि॒-स्सेन्द्र॒-स्सो-ऽक्ष॑रः पर॒म-स्स्व॒राट् ॥ 13.12 (तै. अर. 6.13.2)
(अपि॑ वा॒ - सन्त॑ता॒ षट् च॑)
आदित्य मण्डले परब्रह्मोपासनं (4.15)
आ॒दि॒त्यो वा ए॒ष ए॒त-न्म॒ण्डल॒-न्तप॑ति॒ तत्र॒ ता ऋच॒स्तदृ॒चा म॑ण्डल॒ग्ं॒ स ऋ॒चां-लोँ॒को-ऽथ॒य ए॒ष ए॒तस्मि॑-न्म॒ण्डले॒-ऽर्चि-र्दी॒प्यते॒ तानि॒ सामा॑नि॒ स सा॒म्नां-लोँ॒को-ऽथ॒ य ए॒ष ए॒तस्मि॑-न्म॒ण्डले॒-ऽर्चिषि॒ पुरु॑ष॒स्तानि॒ यजूग्ं॑षि॒ स यजु॑षा मण्डल॒ग्ं॒ स यजु॑षां-लोँ॒क-स्सैषा त्र॒य्येव॑ वि॒द्या त॑पति॒ य ए॒षो᳚-ऽन्त-रा॑दि॒त्ये हि॑र॒ण्मयः॒ पुरु॑षः ॥ 14.1 (तै. अर. 6.14.1)
आदित्यपुरुषस्य सर्वात्मकत्व प्रदर्शनं (4.16)
आ॒दि॒त्यो वै तेज॒ ओजो॒ बलं॒-यँश॒-श्चक्षु॒-श्श्रोत्र॑मा॒त्मा मनो॑ म॒न्यु-र्मनु॑-र्मृ॒त्यु-स्स॒त्यो मि॒त्रो वा॒युरा॑का॒शः प्रा॒णो लो॑कपा॒लः कः कि-ङ्क-न्त-थ्स॒त्यमन्न॑-म॒मृता॑ जी॒वो विश्वः॑ कत॒म-स्स्व॑य॒भु-म्ब्रह्मै॒ तदमृ॑त ए॒ष पुरु॑ष ए॒ष भू॒ताना॒-मधि॑पति॒-र्ब्रह्म॑ण॒-स्सायु॑ज्यग्ं सलो॒कता॑-माप्नो-त्ये॒तासा॑मे॒व दे॒वता॑ना॒ग्ं॒ सायु॑ज्यग्ं सा॒र्ष्टिताग्ं॑ समान लो॒कता॑-माप्नोति॒ य ए॒वं-वेँदे᳚त्युप॒निषत् ॥ 15.1 (तै. अर. 6.15.1)
शिवोपासन मन्त्राः (4.17)
निध॑नपतये॒ नमः । निध॑नपतान्तिकाय॒ नमः ।
ऊर्ध्वाय॒ नमः । ऊर्ध्वलिङ्गाय॒ नमः ।
हिरण्याय॒ नमः । हिरण्यलिङ्गाय॒ नमः ।
सुवर्णाय॒ नमः । सुवर्णलिङ्गाय॒ नमः ।
दिव्याय॒ नमः । दिव्यलिङ्गाय॒ नमः । 16.1 (तै. अर. 6.16.1)
भवाय॒ नमः । भवलिङ्गाय॒ नमः ।
शर्वाय॒ नमः । शर्वलिङ्गाय॒ नमः ।
शिवाय॒ नमः । शिवलिङ्गाय॒ नमः ।
ज्वलाय॒ नमः । ज्वललिङ्गाय॒ नमः ।
आत्माय॒ नमः । आत्मलिङ्गाय॒ नमः ।
परमाय॒ नमः । परमलिङ्गाय॒ नमः ।
एतथ्सोमस्य॑ सूर्य॒स्य॒ सर्वलिङ्गग्ग्॑ स्थाप॒य॒ति॒ पाणिमन्त्र॑-म्पवि॒त्रम् ॥ 16.1 (तै. अर. 6.16.2)
पश्चिमवक्त्र प्रतिपादक मन्त्रः (4.18)
तै. अर. 6.17.1
स॒द्योजा॒त-म्प्र॑पद्या॒मि॒ स॒द्योजा॒ताय॒ वै नमो॒ नमः॑ ।
भ॒वे भ॑वे॒ नाति॑भवे भवस्व॒ माम् । भ॒वोद्भ॑वाय॒ नमः॑ ॥ 17.1
उत्तर वक्त्र प्रतिपादक मन्त्रः (4.19)
वा॒म॒दे॒वाय॒ नमो᳚ ज्ये॒ष्ठाय॒ नमः॑ श्रे॒ष्ठाय॒ नमो॑ रु॒द्राय॒ नमः॒ काला॑य॒ नमः॒ कल॑विकरणाय॒ नमो॒ बल॑विकरणाय॒ नमो॒ बला॑य॒ नमो॒ बल॑प्रमथनाय॒ नम॒-स्सर्व॑भूतदमनाय॒ नमो॑ म॒नोन्म॑नाय॒ नमः॑ ॥ 18.1 (तै. अर. 6.18.1)
दक्षिण वक्त्र प्रतिपादक मन्त्रः (4.20)
अ॒घोरे᳚भ्यो-ऽथ॒ घोरे᳚भ्यो॒ घोर॒घोर॑तरेभ्यः ।
सर्वे᳚भ्य-स्सर्व॒ शर्वे᳚भ्यो॒ नम॑स्ते अस्तु रु॒द्ररू॑पेभ्यः ॥ 19.1 (तै. अर. 6.19.1)
प्राग्वक्त्र प्रतिपादक मन्त्रः (4.21)
तत्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ महादे॒वाय॑ धीमहि । तन्नो॑ रुद्रः प्रचो॒दया᳚त् ॥ 20.1 (तै. अर. 6.20.1)
ऊर्ध्व वक्त्र प्रतिपादक मन्त्रः (4.22)
ईशान-स्सर्व॑विद्या॒ना॒- मीश्वर-स्सर्व॑भूता॒ना॒-म्ब्रह्माधि॑पति॒-र्ब्रह्म॒णो-ऽधि॑पति॒-र्ब्रह्मा॑ शि॒वो मे॑ अस्तु सदाशि॒वोम् ॥ 21.1 (तै. अर. 6.21.1)
नमस्कारार्थ मन्त्राः (4.23)
नमो हिरण्यबाहवे हिरण्यवर्णाय हिरण्यरूपाय हिरण्यपतये ऽबिङ्कापतय उमापतये पशुपतये॑ नमो॒ नमः ॥ 22.1 (तै. अर. 6.22.1)
ऋ॒तग्ं स॒त्य-म्प॑र-म्ब्र॒ह्म॒ पु॒रुष॑-ङ्कृष्ण॒पिङ्ग॑लम् ।
ऊ॒र्ध्वरे॑तं-विँ॑रूपा॒क्षं॒-विँ॒श्वरू॑पाय॒ वै नमो॒ नमः॑ ॥ 23.1 (तै. अर. 6.23.1)
सर्वो॒ वै रु॒द्रस्तस्मै॑ रु॒द्राय॒ नमो॑ अस्तु ।
पुरु॑षो॒ वै रु॒द्र-स्सन्म॒हो नमो॒ नमः॑ ।
विश्व॑-म्भू॒त-म्भुव॑न-ञ्चि॒त्र-म्ब॑हु॒धा जा॒त-ञ्जाय॑मान-ञ्च॒ यत् ।
सर्वो॒ ह्ये॑ष रु॒द्रस्तस्मै॑ रु॒द्राय॒ नमो॑ अस्तु ॥ 24.1 (तै. अर. 6.24.1)
कद्रु॒द्राय॒ प्रचे॑तसे मी॒ढुष्ट॑माय॒ तव्य॑से ।
वो॒चेम॒ शन्त॑मग्ं हृ॒दे ॥
सर्वो॒ह्ये॑ष रु॒द्रस्तस्मै॑ रु॒द्राय॒ नमो॑ अस्तु ॥ 25.1 (तै. अर. 6.25.1)
अग्निहोत्र हवण्याः उपयुक्तस्य वृक्ष विशेष-स्याभिधानम् (4.24-25)
यस्य॒ वै क॑ङ्कत्यग्नि-होत्र॒हव॑णी भवति॒ प्रत्ये॒वा-स्याहु॑तय-स्तिष्ठ॒न्त्यथो॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 26.1 (तै. अर. 6.26.1)
भूदेवताक मन्त्रः (4.26)
क्R॒णु॒ष्व पाज॒ इति॒ पञ्च॑ ।
अदि॑ति-र्दे॒वा ग॑न्ध॒र्वा म॑नु॒ष्याः᳚ पि॒तरो-ऽसु॑रा॒-स्तेषाग्ं॑ सर्व भू॒ताना᳚-म्मा॒ता मे॒दिनी॑ मह॒ता म॒ही सा॑वि॒त्री गा॑य॒त्री जग॑त्यु॒र्वी पृ॒थ्वी ब॑हु॒ला विश्वा॑ भू॒ता क॑त॒मा काया सा स॒त्ये-त्य॒मृतेति॑ वसि॒ष्ठः ॥ 28.1 (तै. अर. 6.28.1)
सर्वा देवता आपः (4.27)
आपो॒ वा इ॒दग्ं सर्वं॒-विँश्वा॑ भू॒तान्यापः॑ प्रा॒णा वा आपः॑ प॒शव॒ आपो-ऽन्न॒मापो -ऽमृ॑त॒मापः॑ स॒म्राडापो॑ वि॒राडापः॑ स्व॒राडापः॒
छन्दा॒ग्॒स्यापो॒ ज्योती॒ग्॒ष्यापो॒ यजू॒ग्॒ष्यापः॑ स॒त्यमाप॒-स्सर्वा॑ दे॒वता॒ आपो॒ भूर्भुव॒स्सुव॒राप॒ ओम् ॥ 29.1 (तै. अर. 6.29.1)
सन्ध्यावन्दन मन्त्राः (4.28)
आपः॑ पुनन्तु पृथि॒वी-म्पृ॑थि॒वी पू॒ता पु॑नातु॒ माम् ।
पु॒नन्तु॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒-र्ब्रह्म॑ पू॒ता पु॑नातु॒ माम् ।
यदुच्छि॑ष्ट॒-मभो᳚ज्यं॒-यँद्वा॑ दु॒श्चरि॑त॒-म्मम॑ ।
सर्व॑-म्पुनन्तु॒ मामापो॑-ऽस॒ताञ्च॑ प्रति॒ग्रह॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ॥ 30.2 (तै. अर. 6.30.1)
अग्निश्च मा मन्युश्च मन्युपतयश्च मन्यु॑कृते॒भ्यः ।
पापेभ्यो॑ रक्ष॒न्ताम् । यदह्ना पाप॑मका॒र्॒षम् ।
मनसा वाचा॑ हस्ता॒भ्याम् । पद्भ्या-मुदरे॑ण शि॒श्ना ।
अह॒स्तद॑वलु॒पन्तु । यत्किञ्च॑ दुरि॒त-म्मयि॑ ।
इदमह-माममृ॑त यो॒नौ । सत्ये ज्योतिषि जुहो॑मि स्वा॒हा ॥ 31.1 (तै. अर. 6.31.1)
सूर्यश्च मा मन्युश्च मन्युपतयश्च मन्यु॑कृते॒भ्यः ।
पापेभ्यो॑ रक्ष॒न्ताम् । यद्रात्रिया पाप॑मका॒र्॒षम् ।
मनसा वाचा॑ हस्ता॒भ्याम् । पद्भ्या-मुदरे॑ण शि॒श्ना ।
रात्रि॒-स्तद॑वलु॒पन्तु । यत्किञ्च॑ दुरि॒त-म्मयि॑ ।
इदमह-माममृ॑त यो॒नौ । सूर्ये ज्योतिषि जुहो॑मि स्वा॒हा ॥ 32.1 (तै. अर. 6.32.1)
प्रणवस्य ऋष्यादि विवरणं (4.29)
ओमित्येकाक्ष॑र-म्ब्र॒ह्म । अग्निर्देवता ब्रह्म॑ इत्या॒र्षम् ।
गायत्र-ञ्छन्द-म्परमात्मं॑ सरू॒पम् । सायुज्यं-विँ॑नियो॒गम् ॥ 33.1 (तै. अर. 6.33.1)
गायत्र्यावाहन मन्त्राः (4.30)
आया॑तु॒ वर॑दा दे॒वी॒ अ॒क्षर॑-म्ब्रह्म॒ सम्मि॑तम् ।
गा॒य॒त्री᳚-ञ्छन्द॑सा-म्मा॒तेद-म्ब्र॑ह्म जु॒षस्व॑ मे ।
यदह्ना᳚-त्कुरु॑ते पा॒प॒-न्तदह्ना᳚-त्प्रति॒मुच्य॑ते ।
य-द्रात्रिया᳚-त्कुरु॑ते पा॒प॒-न्त-द्रात्रिया᳚-त्प्रति॒मुच्य॑ते ।
सर्व॑ व॒र्णे म॑हादे॒वि॒ स॒न्ध्या वि॑द्ये स॒रस्व॑ति ॥ 34.2 (तै. अर. 6.34.1)
ओजो॑-ऽसि॒ सहो॑-ऽसि॒ बल॑मसि॒ भ्राजो॑-ऽसि दे॒वाना॒-न्धाम॒नामा॑॑-ऽसि॒ विश्व॑मसि वि॒श्वायु॒-स्सर्व॑मसि स॒र्वायु-रभिभूरों-गायत्री-मावा॑हया॒मि॒ सावित्री-मावा॑हया॒मि॒ सरस्वती-मावा॑हया॒मि॒ छन्दर्षी-नावा॑हया॒मि॒ श्रिय-मावा॑हया॒मि॒ गायत्रिया गायत्री छन्दो विश्वामित्र ऋषि-स्सविता देवता-ऽग्निर्मुख-म्ब्रह्मा शिरो विष्णुर्हृदयग्ं रुद्र-श्शिखा पृथिवीयोनिः प्राणापान-व्यानोदान-समाना सप्राणा श्वेतवर्णा साङ्ख्यायन-सगोत्रा गायत्री चतुर्विग्ंशत्यक्षरा त्रिपदा॑ षट्कु॒क्षिः॒ पञ्च शीर्षोपनयने वि॑नियो॒गः॒-
ओ-म्भूः । ओ-म्भुवः । ओग्ं सुवः । ओ-म्महः । ओ-ञ्जनः । ओ-न्तपः । ओग्ं स॒त्यम् । ओ-न्त-थ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्य॒-म्भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि । धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त् । ओमापो॒ ज्योती॒ रसो॒-ऽमृत॒-म्ब्रह्म॒ भूर्भुव॒स्सुव॒रोम् ॥ 35.2 (तै. अर. 6.35.1)
गायत्री उपस्थान मन्त्राः (4.31)
उ॒त्तमे॑ शिख॑रे जा॒ते॒ भू॒म्या-म्प॑र्वत॒ मूर्ध॑नि ।
ब्रा॒ह्मणे᳚भ्यो-ऽभ्य॑नुज्ञा॒ता॒ ग॒च्छ दे॑वि य॒थासु॑खम् ।
स्तुतो मया वरदा वे॑दमा॒ता॒ प्रचोदयन्ती पवने᳚ द्विजा॒ता ।
आयुः पृथिव्यां-द्रविण-म्ब्र॑ह्मव॒र्च॒स॒-म्मह्य-न्दत्वा प्रजातु-म्ब्र॑ह्मलो॒कम् ॥ 36.2 (तै. अर. 6.36.1)
आदित्यदेवता मन्त्रः (4.32)
घृणि॒-स्सूर्य॑ आदि॒त्यो न प्रभा॑-वा॒त्यक्ष॑रम् ।
मधु॑क्षरन्ति॒ त-द्र॑सम् ।
स॒त्यं-वैँ त-द्रस॒-मापो॒ ज्योती॒रसो॒-ऽमृत॒-म्ब्रह्म॒ भूर्भुव॒स्सुव॒रोम् ॥ 37.1 (तै. अर. 6.37.1)
त्रिसुपर्णमन्त्राः (4.33)
ब्रह्म॑ मेतु॒ माम् । मधु॑ मेतु॒ माम् । ब्रह्म॑-मे॒व मधु॑ मेतु॒ माम् ।
यास्ते॑ सोम प्र॒जाव॒थ्सो-ऽभि॒सो अ॒हम् । दुस्ष्व॑प्न॒ह-न्दु॑रुष्वह ।
यास्ते॑ सोम प्रा॒णाग्स्ता-ञ्जु॑होमि । त्रिसु॑पर्ण॒ मया॑चित-म्ब्राह्म॒णाय॑ दद्यात् ।
ब्र॒ह्म॒ह॒त्यां-वाँ ए॒ते घ्न॑न्ति । ये ब्रा᳚ह्म॒णा-स्त्रिसु॑पर्ण॒-म्पठ॑न्ति ।
ते सोम॒-म्प्राप्नु॑वन्ति । आ॒स॒ह॒स्रा-त्प॒क्ति-म्पुन॑न्ति । ओम् ॥ 38.1 (तै. अर. 6.38.1)
ब्रह्म॑ मे॒धया᳚ । मधु॑ मे॒धया᳚ ।
ब्रह्म॑मे॒व मधु॑ मे॒धया᳚ । अ॒द्या नो॑ देव सवितः प्र॒जाव॑थ्सावी॒-स्सौभ॑गम् ।
परा॑ दु॒स्ष्वप्नि॑यग्ं सुव । विश्वा॑नि देव सवित-र्दुरि॒तानि॒ परा॑सुव ।
य-द्भ॒द्र-न्तन्म॒ आसु॑व । मधु॒वाता॑ ऋताय॒ते मधु॑क्षरन्ति॒ सिन्ध॑वः ।
माद्ध्वी᳚र्न-स्स॒न्त्वोष॑धीः । मधु॒नक्त॑ मु॒तोषसि॒ मधु॑म॒-त्पार्थि॑व॒ग्ं॒ रजः॑ ।
मधु॒द्यौर॑स्तु नः पि॒ता । मधु॑मान्नो॒ वन॒स्पति॒-र्मधु॑माग्ं अस्तु॒ सूर्यः॑ ।
माद्ध्वी॒ र्गावो॑ भवन्तु नः । य इ॒म-न्त्रिसु॑पर्ण॒-मया॑चित-म्ब्राह्म॒णाय॑ दद्यात् ।
भ्रू॒ण॒ह॒त्यां-वाँ ए॒ते घ्न॑न्ति । ये ब्रा᳚ह्म॒णा-स्त्रिसु॑पर्ण॒-म्पठ॑न्ति ।
ते सोम॒-म्प्राप्नु॑वन्ति । आ॒स॒ह॒स्रा-त्प॒क्ति-म्पुन॑न्ति । ओम् ॥ 39.7 (तै. अर. 6.39.1)
ब्रह्म॑ मे॒धवा᳚ । मधु॑ मे॒धवा᳚ । ब्रह्म॑मे॒व मधु॑ मे॒धवा᳚ ।
ब्र॒ह्मा दे॒वाना᳚-म्पद॒वीः क॑वी॒ना-मृषि॒-र्विप्रा॑णा-म्महि॒षो मृ॒गाणा᳚म् ।
श्ये॒नो गृद्ध्रा॑णा॒ग्॒ स्वधि॑ति॒-र्वना॑ना॒ग्ं॒ सोमः॑ प॒वित्र॒-मत्ये॑ति॒ रेभन्न्॑ ।
ह॒ग्ं॒स-श्शु॑चि॒ष-द्वसु॑रन्तरिक्ष॒ सद्धोता॑- वेदि॒ष-दति॑थि-र्दुरोण॒सत् ।
नृ॒षद्व॑र॒-सदृ॑त॒-स-द्व्यो॑म॒-सद॒ब्जा- गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒त-म्बृ॒हत् ।
ऋ॒चेत्वा॑ रु॒चेत्वा॒ समि-थ्स्र॑वन्ति स॒रितो॒ न धेनाः᳚ ।
अ॒न्तर्-हृ॒दा मन॑सा पू॒यमा॑नाः ।
घृ॒तस्य॒ धारा॑ अ॒भिचा॑कशीमि ।
हि॒र॒ण्ययो॑ वेत॒सो मद्ध्य॑ आसाम् ।
तस्मि᳚न्-थ्सुप॒र्णो म॑धु॒कृ-त्कु॑ला॒यी भज॑न्नास्ते॒ मधु॑ दे॒वता᳚भ्यः ।
तस्या॑ सते॒ हर॑य-स्स॒प्ततीरे᳚ स्व॒धा-न्दुहा॑ना अ॒मृत॑स्य॒ धारा᳚म् ।
य इ॒द-न्त्रिसु॑पर्ण॒-मया॑चित-म्ब्राह्म॒णाय॑ दद्यात् ।
वी॒र॒ह॒त्यां-वाँ ए॒ते घ्न॑न्ति । ये ब्रा᳚ह्म॒णा-स्त्रिसु॑पर्ण॒-म्पठ॑न्ति ।
ते सोम॒-म्प्राप्नु॑वन्ति । आ॒स॒ह॒स्रा-त्प॒ङ्क्ति-म्पुन॑न्ति । ओम् ॥ 40.6 (तै. अर. 6.40.1)
मेधा सूक्तं (4.34)
मे॒धादे॒वी जु॒षमा॑णा न॒ आगा᳚-द्वि॒श्वाची॑ भ॒द्रा सु॑मन॒स्य मा॑ना ।
त्वया॒ जुष्टा॑ नु॒दमा॑ना दु॒रुक्ता᳚-न्बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः᳚ ।
त्वया॒ जुष्ट॑ ऋ॒षि-र्भ॑वति देवि॒ त्वया॒ ब्रह्मा॑-ऽऽग॒तश्री॑ रु॒त त्वया᳚ ।
त्वया॒ जुष्ट॑श्चि॒त्रं-विँ॑न्दते वसु॒ सा नो॑ जुषस्व॒ द्रवि॑णो नमेधे ॥ 41.1 (तै. अर. 6.41.1)
मे॒धा-म्म॒ इन्द्रो॑ ददातु मे॒धा-न्दे॒वी सर॑स्वती ।
मे॒धा-म्मे॑ अ॒श्विना॑-वु॒भावाध॑त्ता॒-म्पुष्क॑रस्रजा ॥
अ॒फ्स॒रासु॑ च॒ या मे॒धा ग॑न्ध॒र्वेषु॑ च॒ यन्मनः॑ ।
दैवी᳚-म्मे॒धा सर॑स्वती॒ सा मा᳚-म्मे॒धा सु॒रभि॑-र्जुषता॒ग्॒ स्वाहा᳚ ॥ 42.1 (तै. अर. 6.42.1)
आमा᳚-म्मे॒धा सु॒रभि॑-र्वि॒श्वरू॑पा॒ हिर॑ण्यवर्णा॒ जग॑ती जग॒म्या ।
ऊर्ज॑स्वती॒ पय॑सा॒ पिन्व॑माना॒ सा मा᳚-म्मे॒धा सु॒प्रती॑का जुषन्ताम् ॥ 43.1 (तै. अर. 6.43.1)
मयि॑ मे॒धा-म्मयि॑ प्र॒जा-म्मय्य॒ग्निस्तेजो॑ दधातु॒ मयि॑ मे॒धा-म्मयि॑ प्र॒जा-म्मयीन्द्र॑ इन्द्रि॒य-न्द॑धातु॒ मयि॑ मे॒धा-म्मयि॑ प्र॒जा-म्मयि॒ सूर्यो॒ भ्राजो॑ दधातु ॥ 44.1 (तै. अर. 6.44.1)
मृत्युनिवारण मन्त्राः (4.35)
अपै॑तु मृ॒त्यु-र॒मृत॑न्न॒ आग॑न्. वैवस्व॒तो नो॒ अभ॑यङ्कृणोतु ।
प॒र्णं-वँन॒स्पते॑ रिवा॒भिनः॑ शीयताग्ं र॒यि-स्सच॑तान्न॒-श्शची॒पतिः॑ ॥ 45.1 (तै. अर. 6.45.1)
पर॑-म्मृत्यो॒ अनु॒ परे॑हि॒ पन्थां॒-यँस्ते॒स्व इत॑रो देव॒याना᳚त् ।
चक्षु॑ष्मते शृण्व॒ते ते᳚ ब्रवीमि॒ मानः॑ प्र॒जाग्ं री॑रिषो॒ मोत वी॒रान् ॥ 46.1 (तै. अर. 6.46.1)
वात॑-म्प्रा॒ण-म्मन॑सा॒ न्वार॑भामहे प्र॒जाप॑तिं॒-योँ भुव॑नस्य गो॒पाः ।
सनो॑ मृ॒त्यो स्त्रा॑यता॒-म्पात्वग्ंह॑सो॒ ज्योग् जी॒वा ज॒राम॑शीमहि ॥ 47.1 (तै. अर. 6.47.1)
अ॒मु॒त्र॒ भूया॒दध॒ यद्य॒मस्य॒ बृह॑स्पते अ॒भिश॑स्ते॒र मु॑ञ्चः ।
प्रत्यौ॑हता म॒श्विना॑ मृ॒त्यु म॑स्मा-द्दे॒वाना॑मग्ने भि॒षजा॒ शची॑भिः ॥ 48.1 (तै. अर. 6.48.1)
हरि॒ग्ं॒ हर॑न्त॒- मनु॑यन्ति दे॒वा विश्व॒स्येशा॑नं-वृँष॒भ-म्म॑ती॒नाम् ।
ब्रह्म॒ सरू॑प॒-मनु॑मे॒दमा॑गा॒-दय॑न॒-म्मा विव॑धी॒-र्विक्र॑मस्व ॥ 49.1 (तै. अर. 6.49.1)
शल्कै॑र॒ग्नि-मि॑न्धा॒न उ॒भौ लो॒कौ स॑नेम॒हम् ।
उ॒भयो᳚ र्लो॒कया॑र्-ऋ॒ध्द्वा-ऽति॑ मृ॒त्यु-न्त॑राम्य॒हम् ॥ 50.1 (तै. अर. 6.50.1)
मा छि॑दो मृत्यो॒ मा व॑धी॒र्मा मे॒ बलं॒-विँवृ॑हो॒ मा प्रमो॑षीः ।
प्र॒जा-म्मा मे॑ रीरिष॒ आयु॑रुग्र नृ॒चक्ष॑स-न्त्वा ह॒विषा॑ विधेम ॥ 51.1 (तै. अर. 6.51.1)
मा नो॑ म॒हान्त॑मु॒त मा नो॑ अर्भ॒क-म्मा न॒ उक्ष॑न्तमु॒त मा न॑ उक्षि॒तम् ।
मा नो॑ वधीः पि॒तर॒-म्मोत मा॒तर॑-म्प्रि॒या मा न॑स्त॒नुवो॑ रुद्र रीरिषः ॥ 52.1 (तै. अर. 6.52.1)
मा न॑स्तो॒के तन॑ये॒ मा न॒ आयु॑षि॒ मा नो॒ गोषु॒ मा नो॒ अश्वे॑षु रीरिषः ।
वी॒रान्मा नो॑ रुद्र भामि॒तोव॑धीर्-ह॒विष्म॑न्तो॒ नम॑सा विधेम ते ॥ 53.1 (तै. अर. 6.53.1)
प्रजापति-प्रार्थना मन्त्रः (4.36)
प्रजा॑पते॒ न त्वदे॒ता-न्य॒न्यो विश्वा॑ जा॒तानि॒ परि॒ता ब॑भूव ।
य-त्का॑मास्ते जुहु॒मस्तन्नो॑ अस्तु व॒यग्ग् स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम् ॥ 54.1 (तै. अर. 6.54.1)
इन्द्रप्रार्थना मन्त्रः (4.37)
स्व॒स्ति॒दा वि॒शस्पति॑-र्वृत्र॒हा विमृधो॑ व॒शी ।
वृषेन्द्रः॑ पु॒र ए॑तु नस्स्वस्ति॒दा अ॑भय-ङ्क॒रः ॥ 55.1 (तै. अर. 6.55.1)
मृत्युञ्जय मन्त्राः (4.38)
त्र्य॑म्बकं-यँजामहे सुग॒न्धि-म्पु॑ष्टि॒वर्ध॑नम् ।
उ॒र्वा॒रु॒कमि॑व॒ बन्ध॑ना-न्मृ॒त्यो-र्मु॑क्षीय॒ मा-ऽमृता᳚त् ॥ 56.1 (तै. अर. 6.56.1)
ये ते॑ स॒हस्र॑म॒युत॒-म्पाशा॒ मृत्यो॒ मर्त्या॑य॒ हन्त॑वे ।
तान्. य॒ज्ञस्य॑ मा॒यया॒ सर्वा॒नव॑ यजामहे । मृ॒त्यवे॒ स्वाहा॑ मृ॒त्यवे॒ स्वाहा᳚ ॥ 58.1 (तै. अर. 6.57-58)
पापनिवारका मन्त्राः (4.39)
दे॒वकृ॑त॒स्यैन॑सो-ऽव॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
म॒नु॒ष्य॑कृत॒स्यैन॑सो ऽव॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
पि॒तृकृ॑त॒स्यैन॑सो ऽव॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
आ॒त्मकृ॑त॒स्यैन॑सो ऽव॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
अ॒न्यकृ॑त॒स्यैन॑सो ऽव॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
अ॒स्मत्कृ॑त॒स्यैन॑सो ऽव॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
यद्दि॒वा च॒ नक्त॒-ञ्चैन॑श्चकृ॒म तस्या॑ व॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
य-थ्स्व॒पन्त॑श्च॒ जाग्र॑त॒-श्चैन॑श्च-कृ॒म तस्या॑ व॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
य-थ्सु॒षुप्त॑श्च॒ जाग्र॑त॒-श्चैन॑श्च-कृ॒म तस्या॑ व॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
य-द्वि॒द्वाग्ंस॒श्चा वि॑द्वाग्ंस॒श्चैन॑श्च-कृ॒म तस्या॑ व॒यज॑नमसि॒ स्वाहा᳚ ।
एनस एनसो वयजनम॑सि स्वा॒हा ॥ 59.1 (तै. अर. 6.59.1)
वसु-प्रार्थना मन्त्रः (4.40)
यद्वो॑ देवाश्चकृ॒म जि॒ह्वया॑ गु॒रुमन॑सो वा॒ प्रयु॑ती देव॒ हेड॑नम् ।
अरा॑वा॒यो नो॑ अ॒भिदु॑च्छुना॒यते॒ तस्मि॒-न्तदेनो॑ वसवो॒ निधे॑तन॒ स्वाहा᳚ ॥ 60.1 (तै. अर. 6.60.1)
कामो-ऽकार्षीत् - मन्युरकार्षीत् मन्त्रः (4.41)
कामो-ऽकार्षी᳚-न्नमो॒ नमः ।
कामो-ऽकार्षी-त्कामः करोति नाह-ङ्करोमि कामः कर्ता नाह-ङ्कर्ता कामः॑ कार॒यिता नाह॑-ङ्कार॒यिता एष ते काम कामा॑य स्वा॒हा ॥ 61.1 (तै. अर. 6.61.1)
मन्युरकार्षी᳚-न्नमो॒ नमः ।
मन्युरकार्षी-न्मन्युः करोति नाह-ङ्करोमि मन्युः कर्ता नाह-ङ्कर्ता मन्युः॑ कार॒यिता नाह॑-ङ्कार॒यिता एष ते मन्यो मन्य॑वे स्वा॒हा ॥ 62.1 (तै. अर. 6.62.1)
विरजा होम मन्त्राः (4.42)
तिलाञ्जुहोमि सरसाग्ं सपिष्टा-न्गन्धार मम चित्ते रम॑न्तु स्वा॒हा ।
गावो हिरण्य-न्धनमन्नपानग्ं सर्वेषाग् श्रि॑यै स्वा॒हा ।
श्रियञ्च लक्ष्मिञ्च पुष्टिञ्च कीर्ति॑-ञ्चा नृ॒ण्यताम् । ब्रह्मण्य-म्ब॑हुपु॒त्रताम् ।
श्रद्धामेधे प्रजा-स्सन्ददा॑तु स्वा॒हा ॥ 63.3 (तै. अर. 6.63.1)
तिलाः कृष्णा-स्ति॑ला-श्श्वे॒ता॒-स्तिला-स्सौम्या व॑शानु॒गाः ।
तिलाः पुनन्तु॑ मे पा॒पं॒-यँत्किञ्चि-द्दुरित-म्म॑यि स्वा॒हा ।
चोर॒स्यान्न-न्न॑वश्रा॒द्ध॒-म्ब्र॒ह्म॒हा गु॑रुत॒ल्पगः ।
गोस्तेयग्ं स॑रापा॒न॒-म्भ्रूणहत्या तिला शान्तिग्ं शमय॑न्तु स्वा॒हा ।
श्रीश्च लक्ष्मीश्च पुष्टीश्च कीर्ति॑-ञ्चा नृ॒ण्यताम् ।
ब्रह्मण्य-म्ब॑हुपु॒त्रताम् ।
श्रद्धामेधे प्रज्ञातु जातवेद-स्सन्ददा॑तु स्वा॒हा ॥ 64.3 (तै. अर. 6.64.1)
प्राणापान-व्यानोदान-समाना मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
वां-मन-श्चक्षुः-श्रोत्र-जिह्वा-घ्राण-रेतो-बुद्ध्याकूति-स्सङ्कल्पा मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
त्वक्-चर्म-माग्ंस-रुधिर-मेदो-मज्जा-स्नायवो-ऽस्थीनि मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
शिरः पाणि पाद पार्श्व पृष्ठो-रूदर-जङ्घ-शिश्र्नोपस्थ पायवो मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
उत्तिष्ठ पुरुष हरित-पिङ्गल लोहिताक्षि देहि देहि ददापयिता मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ॥ 65.5 (तै. अर. 6.65.1)
पृथिव्याप स्तेजो वायु-राकाशा मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
शब्द-स्पर्श-रूपरस-गन्धा मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
मनो-वाक्-काय-कर्माणि मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
अव्यक्तभावै-र॑हङ्का॒र॒-र्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
आत्मा मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
अन्तरात्मा मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
परमात्मा मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ।
क्षु॒धे स्वाहा᳚ । क्षुत्पि॑पासाय॒ स्वाहा᳚ । विवि॑ट्यै॒ स्वाहा᳚ ।
ऋग्वि॑धानाय॒ स्वाहा᳚ । क॒षो᳚त्काय॒ स्वाहा᳚ ।
क्षु॒त्पि॒पा॒साम॑ल-ञ्ज्ये॒ष्ठा॒म॒ल॒क्ष्मी-र्ना॑शया॒म्यहम् ।
अभू॑ति॒-मस॑मृद्धि॒ञ्च॒ सर्वां (सर्वा) निर्णुद मे पाप्मा॑नग्ग् स्वा॒हा ।
अन्नमय-प्राणमय-मनोमय-विज्ञानमय-मानन्दमय-मात्मा मे॑ शुद्ध्य॒न्ता॒-ञ्ज्योति॑ र॒हं-विँ॒रजा॑ विपा॒प्मा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ॥ 66.10 (तै. अर. 6.66.1)
वैश्वदेव मन्त्राः (4.43)
अ॒ग्नये॒ स्वाहा᳚ । विश्वे᳚भ्यो दे॒वेभ्य॒-स्स्वाहा᳚ ।
ध्रु॒वाय॑ भू॒माय॒ स्वाहा᳚ । ध्रु॒व॒क्षित॑ये॒ स्वाहा᳚ ।
अ॒च्यु॒त॒क्षित॑ये॒ स्वाहा᳚ । अ॒ग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॒ स्वाहा᳚ ।
धर्मा॑य॒ स्वाहा᳚ । अध॑र्माय॒ स्वाहा᳚ ।
अ॒द्भ्य-स्स्वाहा᳚ । ओ॒ष॒धि॒व॒न॒स्प॒तिभ्य॒-स्स्वाहा᳚ । 67.1 (तै. अर. 6.67.1)
र॒क्षो॒दे॒व॒ज॒नेभ्य॒-स्स्वाहा᳚ ।
गृह्या᳚भ्य॒-स्स्वाहा᳚ । अ॒व॒साने᳚भ्य॒-स्स्वाहा᳚ ।
अ॒व॒सान॑पतिभ्य॒-स्स्वाहा᳚ । स॒र्व॒भू॒तेभ्य॒-स्स्वाहा᳚ ।
आमा॑य॒ स्वाहा᳚ । अ॒न्तरि॑क्षाय॒ स्वाहा᳚ ।
यदेज॑ति॒ जग॑ति॒ यच्च॒ चेष्ट॑ति॒ नाम्नो॑ भा॒गो-ऽय-न्नाम्ने॒ स्वाहा᳚ ।
पृ॒थि॒व्यै स्वाहा᳚ । अ॒न्तरि॑क्षाय॒ स्वाहा᳚ । 67.2 (तै. अर. 6.67.2)
दि॒वे स्वाहा᳚ । सूर्या॑य॒ स्वाहा᳚ ।
च॒न्द्रम॑से॒ स्वाहा᳚ । नक्ष॑त्रेभ्य॒-स्स्वाहा᳚ ।
इन्द्रा॑य॒ स्वाहा᳚ । बृह॒स्पत॑ये॒ स्वाहा᳚ ।
प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा᳚ । ब्रह्म॑णे॒ स्वाहा᳚ ।
स्व॒धा पि॒तृभ्य॒-स्स्वाहा᳚ । नमो॑ रु॒द्राय॑ पशु॒पत॑ये॒ स्वाहा᳚ । 67.3 (तै. अर. 6.67.3)
दे॒वेभ्य॒-स्स्वाहा᳚ । पि॒तृभ्यः॑ स्व॒धा-ऽस्तु॑ ।
भू॒तेभ्यो॒ नमः॑ । म॒नु॒ष्ये᳚भ्यो॒ हन्ता᳚ ।
प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा᳚ । प॒र॒मे॒ष्ठिने॒ स्वाहा᳚ ।
यथा कू॑प-श्श॒तधा॑र-स्स॒हस्र॑धारो॒ अक्षि॑तः ।
ए॒वा मे॑ अस्तु धा॒न्यग्ं स॒हस्र॑धार॒-मक्षि॑तम् ।
धन॑धान्यै॒ स्वाहा᳚ ॥ ये भू॒ताः प्र॒चर॑न्ति॒ दिवा॒नक्त॒-म्बलि॑-मि॒च्छन्तो॑ वि॒तुद॑स्य॒ प्रेष्याः᳚ ।
तेभ्यो॑ ब॒लि-म्पु॑ष्टि॒कामो॑ हरामि॒ मयि॒ पुष्टि॒-म्पुष्टि॑पति-र्दधातु॒ स्वाहा᳚ ॥ 67.4 (तै. अर. 6.67.4)
(ओ॒ष॒धि॒व॒न॒स्प॒तिभ्य॒-स्स्वाहा॒ - ऽन्तरि॑क्षाय॒ स्वाहा॒ - नमो॑ रु॒द्राय॑ पशु॒पत॑ये॒ स्वाहा॑ - वि॒तुद॑स्य॒ प्रेष्या॒ एक॑-ञ्च)
ओ᳚-न्त-द्ब्र॒ह्म । ओ᳚-न्त-द्वा॒युः ।
ओ᳚-न्तदा॒त्मा । ओ᳚-न्त-थ्स॒त्यम् ।
ओ᳚-न्त-थ्सर्व᳚म् । ओ᳚-न्त-त्पुरो॒-र्नमः ।
अन्तश्चरति॑ भूते॒षु॒ गुहायां-विँ॑श्व मू॒र्तिषु ।
त्वं-यँज्ञस्त्वं-वँषट्कारस्त्व-मिद्रस्त्वग्ं रुद्रस्त्वंविँष्णुस्त्व-म्ब्रह्मत्व॑-म्प्रजा॒पतिः ।
त्व-न्त॑दाप॒ आपो॒ ज्योती॒ रसो॒-ऽमृत॒-म्ब्रह्म॒ भूर्भुव॒स्सुव॒रोम् ॥ 68.2 (तै. अर. 6.68.1)
4.44 प्राणाहुति मन्त्राः
श्र॒द्धाया᳚-म्प्रा॒णे निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
श्र॒द्धाया॑मपा॒ने निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
श्र॒द्धायां᳚-व्याँ॒ने निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
श्र॒द्धाया॑मुदा॒ने निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
श्र॒द्धायाग्ं॑ समा॒ने निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
ब्रह्म॑णि म आ॒त्मा-ऽमृ॑त॒त्वाय॑ ॥
अ॒मृ॒तो॒प॒स्तर॑णमसि ॥
श्र॒द्धाया᳚-म्प्रा॒णे निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
शि॒वो मा॑ वि॒शाप्र॑दाहाय । प्रा॒णाय॒ स्वाहा᳚ ।
श्र॒द्धाया॑मपा॒ने निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
शि॒वो मा॑ वि॒शाप्र॑दाहाय । अ॒पा॒नाय॒ स्वाहा᳚ ।
श्र॒द्धायां᳚-व्याँ॒ने निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
शि॒वो मा॑ वि॒शाप्र॑दाहाय । व्या॒नाय॒ स्वाहा᳚ ।
श्र॒द्धाया॑-मुदा॒ने निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
शि॒वो मा॑ वि॒शाप्र॑दाहाय । उ॒दा॒नाय॒ स्वाहा᳚ ।
श्र॒द्धायाग्ं॑ समा॒ने निवि॑ष्टो॒-ऽमृत॑-ञ्जुहोमि ।
शि॒वो मा॑ वि॒शाप्र॑दाहाय । स॒मा॒नाय॒ स्वाहा᳚ ।
ब्रह्म॑णि म आ॒त्मा-ऽमृ॑त॒त्वाय॑ ॥
अ॒मृ॒ता॒पि॒धा॒नम॑सि ॥ 69.4 (तै. अर. 6.69.1)
भुक्तान्नाभिमन्त्रण मन्त्राः (4.45)
श्र॒द्धाया᳚-म्प्रा॒णे निवि॑श्या॒-ऽमृतग्ं॑ हु॒तम् । प्रा॒ण मन्ने॑नाप्यायस्व ।
श्र॒द्धाया॑मपा॒ने निवि॑श्या॒-ऽमृतग्ं॑ हु॒तम् । अ॒पा॒न मन्ने॑नाप्यायस्व ।
श्र॒द्धायां᳚-व्याँ॒ने निवि॑श्या॒-ऽमृतग्ं॑ हु॒तम् । व्या॒न मन्ने॑नाप्यायस्व ।
श्र॒द्धाया॑-मुदा॒ने निवि॑श्या॒-ऽमृतग्ं॑ हु॒तम् । उ॒दा॒न मन्ने॑नाप्यायस्व ।
श्र॒द्धायाग्ं॑ समा॒ने निवि॑श्या॒-ऽमृतग्ं॑ हु॒तम् । स॒मान॒ मन्ने॑नाप्यायस्व ॥ 70.1 (तै. अर0.1)
भोजनान्ते आत्मानुसन्धान मन्त्राः (4.46)
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो-ऽङ्गुष्ठञ्च॑ समा॒श्रितः । ईश-स्सर्वस्य जगतः प्रभुः प्रीणाति॑ विश्व॒भुक् ॥ 71.1 (तै. अर. 6.71.1)
अवयवस्वस्थता प्रार्थना मन्त्रः (4.47)
वाम्म॑ आ॒सन्न् । न॒सोः प्रा॒णः । अ॒क्ष्यो-श्चक्षुः॑ ।
कर्ण॑यो॒-श्श्रोत्र᳚म् । बा॒हु॒वो-र्बल᳚म् । ऊ॒रु॒वो रोजः॑ ।
अरि॑ष्टा॒ विश्वा॒न्यङ्गा॑नि त॒नूः । त॒नुवा॑ मे स॒ह नम॑स्ते अस्तु॒ मा मा॑ हिग्ंसीः ॥ 72.1 (तै. अर. 6.72.1)
इन्द्र सप्तर्षि संवाँद मन्त्रः (4.48)
वयः॑ सुप॒र्णा उप॑सेदु॒रिन्द्र॑-म्प्रि॒य मे॑धा॒ ऋष॑यो॒ नाध॑मानाः ।
अप॑द्ध्वा॒न्त मू᳚र्णु॒हि पू॒र्धि चक्षु॑-र्मुमु॒ग्ध्य॑स्मा-न्नि॒धये॑ ऽवब॒द्धान् ॥ 73.1 (तै. अर. 6.73.1)
हृदयालम्भन मन्त्रः (4.49)
प्राणाना-ङ्ग्रन्थिरसि रुद्रो मा॑ विशा॒न्तकः । तेनान्नेना᳚-प्याय॒स्व ॥ 74.1 (तै. अर. 6.74.1)
देवता प्राणनिरूपण मन्त्रः (4.50)
नमो रुद्राय विष्णवे मृत्यु॑र्मे पा॒हि ॥ 75.1 (तै. अर. 6.75.1)
अग्नि स्तुति मन्त्रः (4.51)
त्वम॑ग्ने॒ द्युभि॒-स्त्वमा॑शु-शु॒क्षणि॒-स्त्वम॒द्भ्य-स्त्वमश्म॑न॒स्परि॑ ।
त्वं-वँने᳚भ्य॒-स्त्वमोष॑धीभ्य॒-स्त्व-न्नृ॒णा-न्नृ॑पते जायसे॒ शुचिः॑ ॥ 76.1 (तै. अर. 6.76.1)
अभीष्ट याचना मन्त्रः (4.52)
शि॒वेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व स्यो॒नेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व सुभू॒तेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व ब्रह्मवर्च॒सेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व य॒ज्ञस्यर्धि॒ मनु॒ सन्ति॑ष्ठ॒ स्वोप॑ ते यज्ञ॒ नम॒ उप॑ ते॒ नम॒ उप॑ ते॒ नमः॑ ॥ 77.1 (तै. अर. 6.77.1)
पर तत्त्व निरूपणं (4.53)
स॒त्य-म्पर॒-म्परग्ं॑ स॒त्यग्ं स॒त्येन॒ न सु॑व॒र्गा-ल्लो॒काच्च्य॑वन्ते क॒दाच॒न स॒ताग्ं हि स॒त्य-न्तस्मा᳚-थ्स॒त्ये र॑मन्ते॒,
तप॒ इति॒ तपो॒ नानश॑ना॒-त्परं॒-यँद्धि पर॒-न्तप॒स्त-द्दुध॑र्ष॒-न्त-द्दुरा॑धर्ष॒-न्तस्मा॒-त्तप॑सि रमन्ते॒,
दम॒ इति॒ निय॑त-म्ब्रह्मचा॒रिण॒-स्तस्मा॒-द्दमे॑ रमन्ते॒,
शम॒ इत्यर॑ण्ये मु॒नय॒-स्तस्मा॒च्छमे॑ रमन्ते,
दा॒नमिति॒ सर्वा॑णि भू॒तानि॑ प्र॒शग्ंस॑न्ति दा॒नान्नाति॑ दु॒श्चर॒-न्तस्मा᳚-द्दा॒ने र॑मन्ते,
ध॒र्म इति॒ धर्मे॑ण॒ सर्व॑मि॒द-म्परि॑गृहीत-न्ध॒र्मान्नाति॑-दु॒ष्कर॒-न्तस्मा᳚--द्ध॒र्मे र॑मन्ते,
प्र॒जन॒ इति॒ भूयाग्ं॑॑स॒-स्तस्मा॒-द्भूयि॑ष्ठाः॒ प्रजा॑यन्ते॒ तस्मा॒-द्भूयि॑ष्ठाः ॑ने रमन्ते॒,
-ऽग्नय॒ इत्या॑ह॒ तस्मा॑-द॒ग्नय॒ आधा॑तव्या अग्निहो॒त्र-मित्या॑ह॒ तस्मा॑-दग्निहो॒त्रे र॑मन्ते,
य॒ज्ञ इति॑ य॒ज्ञो हि दे॒वा स्तस्मा᳚-द्य॒ज्ञे र॑मन्ते,
मान॒स-मिति॑ वि॒द्वाग्ंस॒-स्तस्मा᳚-द्वि॒द्वाग्ंस॑ ए॒व मा॑न॒से र॑मन्ते,
न्या॒स इति॑ ब्र॒ह्मा ब्र॒ह्मा हि परः॒ परो॑ हि ब्र॒ह्मा तानि॒ वा ए॒तान्यव॑राणि॒ पराग्ं॑सि न्या॒स ए॒वात्य॑रेचय॒-द्य ए॒वं-वेँदे᳚त्युप॒निषत् ॥ 78.11 (तै. अर. 6.78.1)
4.54 ज्ञान साधन निरूपणं
प्रा॒जा॒प॒त्यो हारु॑णि-स्सुप॒र्णेयः॑ प्र॒जाप॑ति-म्पि॒तर॒-मुप॑ससार॒ कि-म्भ॑गव॒न्तः प॑र॒मं-वँ॑द॒न्तीति॒ तस्मै॒ प्रो॑वाच,
स॒त्येन॑ वा॒युरावा॑ति स॒त्ये-ना॑दि॒त्यो रो॑चते दि॒वि स॒त्यं-वाँ॒चः प्र॑ति॒ष्ठा स॒त्ये स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठित॒-न्तस्मा᳚-थ्स॒त्य-म्प॑र॒मं-वँद॑न्ति॒,
तप॑सा दे॒वा दे॒वता॒-मग्र॑ आय॒-न्तप॒सर्ष॑य॒-स्सुव॒रन्व॑-विन्द॒-न्तप॑सा स॒पत्ना॒-न्प्रणु॑दा॒-मारा॑ती॒ स्तप॑सि स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठित॒-न्तस्मा॒-त्तपः॑ पर॒मं-वँद॑न्ति॒,
दमे॑न दा॒न्ताः कि॒ल्बिष॑-मवधू॒न्वन्ति॒ दमे॑न ब्रह्मचा॒रिण॒-स्सुव॑रगच्छ॒-न्दमो॑ भू॒ताना᳚-न्दुरा॒धर्ष॒-न्दमे॑ स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठित॒-न्तस्मा॒-द्दमः॑ पर॒मं-वँद॑न्ति॒,
शमे॑न शा॒न्ता-श्शि॒व-मा॒चर॑न्ति॒ शमे॑न ना॒क-म्मु॒नयो॒-ऽन्ववि॑न्द॒न् छमो॑ भू॒ताना᳚-न्दुरा॒धर्ष॒-ञ्छमे॑ स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठित॒-न्तस्मा॒च्छमः॑ पर॒मं-वँद॑न्ति,
दा॒नं-यँ॒ज्ञानां॒-वँरू॑थ॒-न्दक्षि॑णा लो॒के दा॒तारग्ं॑ सर्व भू॒तान्यु॑पजी॒वन्ति॑ दा॒नेनारा॑ती॒-रपा॑नुदन्त दा॒नेन॑ द्विष॒न्तो मि॒त्रा भ॑वन्ति दा॒ने स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठित॒-न्तस्मा᳚-द्दा॒न-म्प॑र॒मं-वँद॑न्ति,
ध॒र्मो विश्व॑स्य॒ जग॑तः प्रति॒ष्ठा लो॒के ध॒र्मिष्ठ॑-म्प्र॒जा उ॑पस॒र्पन्ति॑ ध॒र्मेण॑ पा॒प-म॑प॒नुद॑ति ध॒र्मे स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठित॒-न्तस्मा᳚-द्ध॒र्म-म्प॑र॒मं-वँद॑न्ति,
प्र॒जन॑नं॒-वैँ प्र॑ति॒ष्ठा लो॒के सा॒धु प्र॒जाया᳚ स्त॒न्तुन्-त॑न्वा॒नः पि॑तृ॒णा म॑नृ॒णो भव॑ति॒ तदे॑व त॒स्या अनृ॑ण॒-न्तस्मा᳚-त्प्र॒जन॑न-म्पर॒मं-वँद॑न्त्य॒,
ग्नयो॒ वै त्रयी॑ वि॒द्या दे॑व॒यानः॒ पन्था॑ गार्हप॒त्य ऋक्-पृ॑थि॒वी र॑थन्त॒र-म॑न्वाहा-र्य॒पच॑नं॒-यँजु॑र॒न्तरि॑क्षं-वाँमदे॒व्य मा॑हव॒नीय॒-स्साम॑सुव॒र्गो लो॒को बृ॒हत्-तस्मा॑-द॒ग्नी-न्प॑र॒मं-वँद॑न्त्य,
ग्निहो॒त्रग्ं सा॑य-म्प्रा॒त-र्गृ॒हाणां॒-निष्कृ॑ति॒-स्स्वि॑ष्टग्ं सुहु॒तं-यँ॑ज्ञक्रतू॒ना-म्प्राय॑णग्ं सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ ज्योति॒-स्तस्मा॑-दग्निहो॒त्र-म्प॑र॒मं-वँद॑न्ति,
य॒ज्ञ इति॑ य॒ज्ञेन॒ हि दे॒वा दिव॑-ङ्ग॒ता य॒ज्ञेनासु॑रा॒-नपा॑नुदन्त य॒ज्ञेन॑ द्विष॒न्तो मि॒त्रा भ॑वन्ति य॒ज्ञे स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठित॒-न्तस्मा᳚-द्य॒ज्ञ-म्प॑र॒मं-वँद॑न्ति,
मान॒सं-वैँ प्रा॑जाप॒त्य-म्प॒वित्र॑-म्मान॒सेन॒ मन॑सा सा॒धु प॑श्यति मान॒सा ऋष॑यः प्र॒जा अ॑सृजन्त मान॒से स॒र्व-म्प्रति॑ष्ठित॒-न्तस्मा᳚-न्मान॒स-म्प॑र॒मं-वँद॑न्ति,
न्या॒स इ॒त्याहु॑-र्मनी॒षिणो᳚ ब्र॒ह्माण॑-म्ब्र॒ह्मा विश्वः॑ कत॒म-स्स्व॑य॒भुंः प्र॒जाप॑ति-स्संवँथ्सर॒ इति॑, संवँथ्स॒रो॑ ऽसावा॑दि॒त्यो य ए॒ष आ॑दि॒त्ये पुरु॑ष॒-स्स प॑रमे॒ष्ठी ब्रह्मा॒त्मा,
याभि॑रादि॒त्य-स्तप॑ति र॒श्मिभि॒स्ताभिः॑ प॒र्जन्यो॑ वर्षति प॒र्जन्ये॑-नौषधि-वनस्प॒तयः॒ प्रजा॑यन्त ओषधि-वनस्प॒तिभि॒-रन्न॑-म्भव॒त्यन्ने॑न प्रा॒णाः प्रा॒णै-र्बल॒-म्बले॑न॒ तप॒-स्तप॑सा श्र॒द्धा श्र॒द्धया॑ मे॒धा मे॒धया॑ मनी॒षा म॑नी॒षया॒ मनो॒ मन॑सा॒ शान्ति॒-श्शान्त्या॑ चि॒त्त-ञ्चि॒त्तेन॒ स्मृति॒ग्ग्॒ स्मृत्या॒ स्मार॒ग्ग्॒ स्मारे॑ण वि॒ज्ञानं॑-विँ॒ज्ञाने॑-ना॒त्मानं॑-वेँदयति॒ तस्मा॑द॒न्न-न्दद॒न्-थ्सर्वा᳚ण्ये॒तानि॑ ददा॒-त्यन्ना᳚-त्प्रा॒णा भ॑वन्ति,
भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णै-र्मनो॒ मन॑सश्च वि॒ज्ञानं॑-विँ॒ज्ञाना॑-दान॒न्दो ब्र॑ह्म यो॒नि-स्स वा ए॒ष पुरु॑षः पञ्च॒धा प॑ञ्चा॒त्मा येन॒ सर्व॑मि॒द-म्प्रोत॑-म्पृथि॒वी चा॒न्तरि॑क्ष-ञ्च॒ द्यौश्च॒ दिश॑श्चावान्तरदि॒शाश्च॒ स वै सर्व॑मि॒द-ञ्जग॒थ्स स॒भूतग्ं॑ स भ॒व्य-ञ्जि॑ज्ञास क्लृ॒प्त ऋ॑त॒जा रयि॑ष्ठा,
श्र॒द्धा स॒त्यो मह॑स्वा-न्त॒पसो॒ परि॑ष्ठा॒द् (वरि॑ष्ठा॒द्) ज्ञात्वा॑ तमे॒व-म्मन॑सा हृ॒दा च॒ भूयो॑ न मृ॒त्यु-मुप॑याहि वि॒द्वा-न्तस्मा᳚-न्न्या॒स-मे॒षा-न्तप॑सा-मतिरिक्त॒माहु॑-र्वसुर॒ण्वो॑ वि॒भूर॑सि प्रा॒णे त्वमसि॑ सन्धा॒ता
ब्रह्म॑-न्त्वमसि॑ विश्व॒धृत्ते॑-जो॒दास् त्वम॑स्य॒ग्नि-र॑सि वर्चो॒दा-स्त्वम॑सि॒ सूर्य॑स्य द्युम्नो॒दा स्त्वम॑सि च॒न्द्रम॑स उपया॒मगृ॑हीतो-ऽसि ब्र॒ह्मणे᳚ त्वा॒ महस॒,
ओमित्या॒त्मानं॑-युँञ्जीतै॒तद्वै म॑होप॒निष॑द-न्दे॒वाना॒-ङ्गुह्यं॒-यँ ए॒वं-वेँद॑ ब्र॒ह्मणो॑ महि॒मान॑-माप्नोति॒ तस्मा᳚-द्ब्र॒ह्मणो॑ महि॒मान॑-मित्युप॒निषत् ॥ 79.20 (तै. अर. 6.79.1)
ज्ञानयज्ञः (4.55)
तस्यै॒वं-विँ॒दुषो॑ य॒ज्ञस्या॒त्मा यज॑मानः-श्र॒ध्दापत्नी॒ शरी॑र-मि॒द्ध्ममुरो॒ वेदि॒-र्लोमा॑नि
ब॒र॒ःइ-र्वे॒दः-शिखा॒ हृद॑यं॒-यूँपः॒ काम॒ आज्य॑-म्म॒न्युः प॒शु-स्तपो॒-ऽग्नि-र्दमः॑ शमयि॒ता दक्षि॑णा॒-वाघोता᳚ प्रा॒ण उ॑द्ग॒ता
चक्षु॑रध्व॒र्यु-र्मनो॒ ब्रह्मा॒ श्रोत्र॑म॒ग्नी-ध्याव॒ध्द्रिय॑ते॒
सा दी॒क्षा यदश्र्ना॑ति॒ तध्दवि॒-र्यत्पिब॑ति॒ तद॑स्य सोमपा॒नं-यँद्रम॑ते॒
तदु॑प॒सदो॒ य-थ्स॒ञ्चर॑-त्युप॒विश॑-त्यु॒त्तिष्ठ॑ते च॒ सप्र॑व॒र्ग्यो॑
यन्मुख॒-न्तदा॑हव॒नीयो॒ या व्याहृ॑ति-राहु॒ति-र्यद॑स्य वि॒ज्ञान॒-न्तज्जु॒होति॒ यथ्सा॒य-म्प्रा॒तर॑त्ति॒ तथ्स॒मिधं॒-यँत्प्रा॒त-र्म॒द्ध्यन्दि॑नग्ं सा॒य-ञ्च॒ तानि॒ सव॑नानि॒ ये
अ॑होरा॒त्रे ते द॑र्शपूर्णमा॒सौ ये᳚-ऽर्धमा॒साश्च॒ मासा᳚श्च॒ ते चा॑तुर्मा॒स्यानि॒ य ऋ॒तव॒स्ते प॑शुब॒न्धा ये सं॑वँथ्स॒राश्च॑ परिवथ्स॒राश्च॒ ते-ऽह॑र्ग॒णा-स्स॑र्व वेद॒सं-वाँ
ए॒त-थ्स॒त्रं-यँन्मर॑ण॒-न्तद॑व॒भृथ॑ ए॒तद्वै ज॑रामर्य-मग्निहो॒त्रग्ं स॒त्रं-यँ ए॒वं-विँ॒द्वा-नु॑द॒गय॑ने प्र॒मीय॑ते
दे॒वाना॑मे॒व म॑हि॒मान॑-ङ्ग॒त्वा-ऽऽदि॒त्यस्य॒ सायु॑ज्य-ङ्गच्छ॒त्यथ॒ यो द॑क्षि॒णे प्र॒मीय॑ते
पितृ॒णा-मे॒व म॑हि॒मान॑-ङ्ग॒त्वा च॒न्द्रम॑स॒-स्सायु॑ज्यग्ं सलो॒कता॑-माप्नोत्ये॒तौ वै सू᳚र्या चन्द्र॒मसौ᳚-र्महि॒मानौ᳚ ब्राह्म॒णो
वि॒द्वा-न॒भिज॑यति॒ तस्मा᳚-द्ब्र॒ह्मणो॑ महि॒मान॑माप्नोति॒ तस्मा᳚-द्ब्र॒ह्मणो॑ महि॒मान॑-मित्युप॒निषत् ॥ 80.1 (तै. अर. 6.80.1)
स॒ह ना॑ ववतु । स॒ह नौ॑ भुनक्तु । स॒ह वी॒र्य॑-ङ्करवावहै । ते॒ज॒स्विना॒ वधी॑तमस्तु॒ मा वि॑द्विषा॒वहै᳚ ॥
॥ ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥
हरिः॒ ओम् ।
इति महानारायणोपनिष-थ्समाप्ता
(अम्भ॒स्यैक॑पञ्चा॒शच्छ॒तं - जा॒तवे॑दसे॒ चतु॑र्दश॒ - भूरन्नं॒ - भूर॒ग्नये॒ - भूर॒ग्नये॒ चैक॑मेकं - पाहि - पा॒हि च॒त्वारि॑ चत्वारि॒ - य-श्छन्द॑सा॒-न्द्वे - नमो॒ ब्रह्म॑णे - ऋ॒त-न्तपो॒ - यथा॑ वृ॒क्षस्यैक॑ मेक - म॒णोरणी॑या॒ग्॒ श्चतु॑स्त्रिग्ंशथ् - सहस्र॒शी॑ष॒ग्ं॒ षट्वि॑ग्ंशति - रादि॒त्यो वा ए॒ष - आ॑दि॒त्यो वै तेज॒ एक॑मेकं॒ - निध॑नपतये॒ त्रयो॑विग्ंशतिः - स॒द्योजा॒त-न्त्रीणि॑ - वामदे॒वायैक॑ - म॒घोरे᳚भ्य॒ - स्तत्पुरु॑षाय॒ द्वे द्वे॒ - ईशानो - नमो हिरण्यबाहव॒ एक॑मेक - मृ॒तग्ं स॒त्य-न्द्वे - सर्वो॒ वै च॒त्वारि॒ - कद्रु॒द्राय॒ त्रीणि॒ - यस्य॒ वै कङ्क॑ती - कृणु॒ष्व पाजो - ऽदि॑ति॒ - रापो॒ वा इ॒दग्ं सर्व॒ मेक॑मेक॒ - मापः॑ पुनन्तु च॒त्वा - र्यग्निश्च - सूर्यश्च नव॑ - न॒वोमिति॑ च॒त्वा - र्याया॑तु॒ पचौ - जो॑-ऽसि॒ दशो॒ - त्तमे॑ च॒त्वारि॒ - घृणि॒स्त्रीणि॒ - ब्रह्म॑मेतु॒ मां-याँस्ते᳚ ब्रह्मह॒त्या-न्द्वाद॑श॒ - ब्रह्म॑ मे॒धया॒-ऽद्या न॑ इ॒म-म्भ्रू॑षह॒त्यां - ब्रह्म॑ मे॒धवा᳚ ब्र॒ह्मा दे॒वाना॑मि॒दं-वीँ॑रह॒त्यामेका॒न्न वि॑ग्ंशति॒ रेका॒न्नवि॑ग्ंशति--र् मे॒धा दे॒वी - मे॒धा-म्म॒ इन्द्र॑श्च॒त्वारि॑ चत्वा॒र्या - मा᳚-म्मे॒धा द्वे - मयि॑ मे॒धा मेक॒- मपै॑तु॒ - परं॒ - ँवात॑-म्प्रा॒ण - म॑मुत्र॒भूया॒-द्- द्धरि॒ग्ं॒ - शल्कै॑र॒ग्निं - मा छि॑दो मृत्यो॒ - मा नो॑ म॒हान्तं॒ - मान॑स्तो॒के - प्रजा॑पते - स्वस्ति॒दा - त्र्य॑म्बकं॒ - ँये ते॑ स॒हस्र॒-न्द्वे द्वे - मृ॒त्यवे॒ स्वाहैकं॑ - दे॒वकृ॑त॒स्यैका॑दश॒ - यद्वो॑ देवाः॒ - कामो-ऽकार्षी॒न् - मन्युरकार्षी॒-द्द्वे द्वे॒ - तिलाञ्जुहोमि गाव-श्श्रिय-म्प्र॑जाः पञ्च॒ - तिलाः कृण्षाश्चोर॑स्य॒ श्रीः प्रज्ञातु जातवे॑द-स्स॒प्त - प्राण वा-क्त्वक् छिर उत्तिष्ठ पुरुष॑ पञ्च॒ - पृथिवी शब्द मनो वाग् व्यक्ता-ऽऽत्मा-ऽन्तरात्मा परमात्मा मे᳚ क्षु॒धे-ऽन्नमय॒ पञ्च॑दशा॒ - ग्नये॒ स्वाहैक॑चत्वारि॒ग्ं॒श - र्दो᳚ न्तद्ब्र॒ह्म नव॑ - श्र॒द्धाया᳚-म्प्रा॒णे निविष्ट॒ श्चतु॑र्विग्ंशतिः - श्र॒द्धाया॒-न्दशा - ङ्गुष्ठ मात्रः पुरुषो द्वे - वाम्म॑ आ॒सन्न॒ष्टौ - वयः॑ सुप॒र्षाः - प्राणाना-ङ्ग्रन्थिरसि द्वे द्वे - नमो रुद्रायैकं॒ - त्वम॑ग्ने॒ द्युभिर्॒ द्वे - शि॒वेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व - स॒त्यं - प्रा॑जाप॒त्य - स्तस्यै॒व मेक॑ मेक॒ मशतिः)
taittirīya araṇyaka - caturthaḥ praśnaḥ
oṃ sa॒ha nā̭ vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu |
sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒ vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
ambhasyapāre (4.1)
ambha̭sya pā॒re bhuva̭nasya॒ maddhye॒ nāka̭sya pṛ॒ṣṭhe ma̭ha॒to mahī̭yān |
śu॒kreṇa॒ jyotīgṃ̭ṣi samanu॒pravi̭ṣṭaḥ pra॒jāpa̭tiścarati॒ garbhḙ a॒ntaḥ |
yasmi̭nni॒dagṃ sañca॒ vicaiti॒ sarvaṃ॒-ya~smi̭-nde॒vā adhi॒ viśvḙ niṣe॒duḥ |
tade॒va bhū॒ta-ntadu॒ bhavya̭mā i॒da-ntada॒kṣarḙ para॒me vyo̭mann |
yenā̭ vṛ॒ta-ṅkhañca॒ diva̭-mma॒hīñca॒ yenā̭di॒tya-stapa̭ti॒ teja̭sā॒ bhrāja̭sā ca |
yama॒nta-ssa̭mu॒dre ka॒vayo॒ vaya̭nti॒ yada॒kṣarḙ para॒me pra॒jāḥ |
yataḥ̭ prasū॒tā ja॒gataḥ̭ prasūtī॒ toyḙna jī॒vān vyaca̭sarja॒ (vyasa̭sarja॒) bhūmyā᳚m |
yadoṣa̭dhībhiḥ pu॒ruṣā᳚-npa॒śūgśca॒ vivḙśa bhū॒tāni̭ carāca॒rāṇi̭ |
ataḥ̭ para॒-nnānya॒-daṇī̭yasahi॒ parā᳚-tparaṃ॒-ya~-nmaha̭to ma॒hānta᳚m |
yadḙka-ma॒vyakta॒-mana̭ntarūpaṃ॒-vi~śva̭-mpurā॒ṇa-ntama̭saḥ॒ para̭stāt || 1.5 (tai. ara. 6.1.1)
tade॒varta-ntadṷ sa॒tyamā̭hu॒-stade॒va brahma̭ para॒ma-ṅka̭vī॒nām |
i॒ṣṭā॒pū॒rta-mba̭hu॒dhā jā॒ta-ñjāya̭mānaṃ-vi~॒śva-mbi̭bharti॒ bhuva̭nasya॒ nābhiḥ̭ |
tade॒vāgni-stadvā॒yu-stathsūrya॒stadṷ ca॒ndramāḥ᳚ |
tade॒va śu॒krama॒mṛta॒-ntadbrahma॒ tadāpa॒-ssa pra॒jāpa̭tiḥ |
sarvḙ nime॒ṣā ja॒jñirḙ vi॒dyutaḥ॒ purṷṣā॒dadhi̭ |
ka॒lā mṷhū॒rtāḥ kāṣṭhā᳚ścāho-rā॒trāśca̭ sarva॒śaḥ |
a॒rdha॒mā॒sā māsā̭ ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒raśca̭ kalpantām |
sa āpaḥ̭ pradu॒ghe u॒bhe i॒me a॒ntari̭kṣa॒-matho॒ suvaḥ̭ |
naina̭-mū॒rdhva-nna ti॒rya-ñca॒ na maddhye॒ pari̭jagrabhat |
na tasyḙśe॒ kaśca॒na tasya̭ nāma ma॒hadyaśaḥ̭ || 1.10 (tai. ara. 6.1.2)
na sa॒dṛṃśḙ tiṣṭhati॒ rūpa̭masya॒ na cakṣṷṣā paśyati॒ kaśca॒naina᳚m |
hṛ॒dā ma̭nī॒ṣā mana̭sā॒-'bhi klṛ̭pto॒ ya ḙnaṃ-vi~॒du-ramṛ̭tā॒ste bha̭vanti |
a॒dbhya-ssambhṷ̄to hiraṇyaga॒rbha itya॒ṣṭau |
e॒ṣa hi de॒vaḥ pra॒diśo-'nu॒ sarvāḥ॒ pūrvo̭ hi jā॒ta-ssa u॒ garbhḙ a॒ntaḥ |
sa vi॒jāya̭māna-ssajani॒ṣyamā̭ṇaḥ pra॒tyaṃ-mukhā᳚ stiṣṭhati vi॒śvato̭mukhaḥ |
vi॒śvata̭śca-kṣuru॒ta vi॒śvato̭ mukho vi॒śvato̭ hasta u॒ta vi॒śvata̭spāt |
sa-mbā॒hubhyā॒-nnama̭ti॒ sa-mpata̭trai॒-rdyāvā̭ pṛthi॒vī ja॒naya̭-nde॒va ekaḥ̭ |
ve॒nasta-tpaśya॒n. viśvā॒ bhuva̭nāni vi॒dvān. yatra॒ viśva॒-mbhava॒tyeka̭-nīlam |
yasmi̭nni॒dagṃ sañca॒ vicaika॒gṃ॒ sa otaḥ॒ prota̭śca vi॒bhuḥ pra॒jāsṷ |
pratadvo̭ce a॒mṛta॒nnu vi॒dvā-nga̭ndha॒rvo nāma॒ nihi̭ta॒-ṅguhā̭su || 1.15 (tai. ara. 6.1.3)
trīṇi̭ pa॒dā nihi̭tā॒ guhā̭su॒ yastadveda̭ savi॒tuḥ pi॒tā-'sa̭t |
sa no॒ bandhṷ-rjani॒tā sa vi̭dhā॒tā dhāmā̭ni॒ veda॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ |
yatra̭ de॒vā a॒mṛta̭māna-śā॒nāstṛ॒tīye॒ dhāmā᳚nya॒-bhyaira̭yanta |
pari॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ya̭nti sa॒dyaḥ pari̭ lo॒kā-npari॒ diśaḥ॒ pari॒ suvaḥ̭ |
ṛ॒tasya॒ tantuṃ̭-vi~tataṃ-vi~॒cṛtya॒ tada̭paśya॒-ttada̭bhava-tpra॒jāsṷ |
pa॒rītya̭ lo॒kā-npa॒rītya̭ bhū॒tāni̭ pa॒rītya॒ sarvāḥ᳚ pra॒diśo॒ diśa̭śca |
pra॒jāpa̭tiḥ prathama॒jā ṛ॒tasyā॒tmanā॒-''tmāna̭-ma॒bhi-samba̭bhūva |
sada̭sa॒spati॒-madbhṷta-mpri॒yamindra̭sya॒ kāmya᳚m |
sani̭-mme॒dhā ma̭yāsiṣam |
uddī᳚pyasva jātavedo 'pa॒ghnannir-ṛ̭ti॒-mmama̭ || 1.19 (tai. ara. 6.1.4)
pa॒śūgśca॒ mahya॒māva̭ha॒ jīva̭nañca॒ diśo̭ diśa |
māno̭ higṃsī jjātavedo॒ gāmaśva॒-mpurṷṣa॒-ñjaga̭t |
abi̭bhra॒dagna॒ āga̭hi śri॒yā mā॒ pari̭pātaya || 1.21 (tai. ara. 6.1.5)
gāyatrī mantrāḥ (4.2)
purṷṣasya vidma sahasrā॒kṣasya̭ mahāde॒vasya̭ dhīmahi | tanno̭ rudraḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ mahāde॒vāya̭ dhīmahi | tanno̭ rudraḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ vakratu॒ṇḍāya̭ dhīmahi | tanno̭ dantiḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ cakratu॒ṇḍāya̭ dhīmahi | tanno̭ nandiḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ mahāse॒nāya̭ dhīmahi | tannaḥ̭ ṣaṇmukhaḥ praco॒dayā᳚t ||
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ suvarṇapa॒kṣāya̭ dhīmahi | tanno̭ garuḍaḥ praco॒dayā᳚t ||
ve॒dā॒tma॒nāya̭ vi॒dmahḙ hiraṇyaga॒rbhāya̭ dhīmahi | tanno᳚ brahma praco॒dayā᳚t ||
nā॒rā॒ya॒ṇāya̭ vi॒dmahḙ vāsude॒vāya̭ dhīmahi | tanno̭ viṣṇuḥ praco॒dayā᳚t ||
va॒jra॒na॒khāya̭ vi॒dmahḙ tīkṣṇa-da॒gg॒ṣṭrāya̭ dhīmahi | tanno̭ nārasigṃhaḥ praco॒dayā᳚t ||
bhā॒ska॒rāya̭ vi॒dmahḙ mahaddyutika॒rāya̭ dhīmahi | tanno̭ ādityaḥ praco॒dayā᳚t ||
vai॒śvā॒na॒rāya̭ vi॒dmahḙ lālī॒lāya̭ dhīmahi | tanno̭ agniḥ praco॒dayā᳚t ||
kā॒tyā॒ya॒nāya̭ vi॒dmahḙ kanyaku॒māri̭ dhīmahi | tanno̭ durgiḥ praco॒dayā᳚t || 1.33 (tai. ara. 6.1.5-7)
dūrvā sūktaṃ (4.3)
sa॒ha॒sra॒para̭mā de॒vī॒ śa॒tamṷ̄lā śa॒tāṅkṷrā |
sarvagṃ̭ haratṷ me pā॒pa॒-ndū॒rvā duḥ̭svapna॒ nāśa̭nī |
kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha̭ntī॒ parṷṣaḥ paruṣaḥ॒ pari̭ |
e॒vā no̭ dūrve॒ prata̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena̭ ca |
yā śa॒tena̭ prata॒noṣi̭ sa॒hasrḙṇa vi॒roha̭si |
tasyā᳚ste devīṣṭake vi॒dhema̭ ha॒viṣā̭ va॒yam |
aśva̭krā॒nte ra̭thakrā॒nte॒ vi॒ṣṇukrā᳚nte va॒sundha̭rā |
śirasā̭ dhāra̭yiṣyā॒mi॒ ra॒kṣa॒sva mā᳚-mpade॒ pade || 1.37 (tai. ara. 6.1.8)
mṛttikā sūktam (4.4)
bhūmi-rdhenu-rdharaṇī lo̭kadhā॒riṇī |
u॒dhṛtā̭-'si va̭rāhe॒ṇa॒ kṛ॒ṣṇe॒na śa̭ta bā॒hunā |
mṛ॒ttikḙ hana̭ me pā॒paṃ॒-ya~॒nma॒yā dṷṣkṛta॒-ṅkṛtam |
mṛ॒ttike᳚ brahma̭dattā॒-'si॒ kā॒śyapḙnābhi॒mantri̭tā |
mṛ॒ttikḙ dehi̭ me pu॒ṣṭi॒-ntva॒yi sa̭rva-mpra॒tiṣṭhi̭tam || 1.39
mṛ॒ttike᳚ pratiṣṭhi̭te sa॒rva॒-nta॒nme ni̭rṇuda॒ mṛtti̭ke |
tayā̭ ha॒tena̭ pāpe॒na॒ ga॒cchā॒mi pa̭ramā॒-ṅgatim || 1.40 (tai. ara. 6.1.9)
śatrujaya mantrāḥ (4.5)
yata̭ indra॒ bhayā̭mahe॒ tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi |
magha̭van cha॒gdhi tava॒ tanna̭ ū॒taye॒ vidviṣo॒ vimṛdho̭ jahi |
sva॒sti॒dā vi॒śaspati̭-rvṛtra॒hā vimṛdho̭ va॒śī |
vṛṣendraḥ̭ pu॒ra ḙtu na-ssvasti॒dā a̭bhayaṅka॒raḥ |
sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vā-ssva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ |
sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemi-ssva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu |
āpā᳚nta-manyustṛ॒pala̭prabharmā॒ dhuni॒-śśimī̭vāṃ॒-charṷmāgṃ ṛjī॒ṣī |
somo॒ viśvā᳚nyata॒sā vanā̭ni॒ nārvāgindra̭-mprati॒mānā̭ni debhuḥ || 1.44
brahma̭ jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā॒-dvisī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ |
sa bu॒dhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhā-ssa॒taśca॒ yoni॒-masa̭taśca॒ vivaḥ̭ |
syo॒nā pṛ̭thivi॒ bhavā̭ nṛkṣa॒rā ni॒veśa̭nī | yacchā̭ na॒-śśarma̭ sa॒prathāḥ᳚ |
ga॒ndha॒dvā॒rā-ndṷrādha॒rṣā॒-nni॒tyapṷṣṭā-ṅkarī॒ṣiṇī᳚m |
ī॒śvarīgṃ̭ sarva̭bhūtā॒nā॒-ntāmi॒hopa̭hvaye॒ śriyam |
śrī᳚rme bha॒jatu | alakṣmī᳚rme na॒śyatu |
viṣṇṷmukhā॒ vai de॒vā-śchando̭-bhiri॒māṃllo~॒kā-na̭napaja॒yya-ma॒bhya̭jayann |
ma॒hāgṃ indro॒ vajra̭bāhu-ṣṣoḍa॒śī śarma̭ yacchatu || 1.48 (tai. ara. 6.1.10)
sva॒sti no̭ ma॒ghavā̭ karotu॒ hantṷ pā॒pmānaṃ॒-yo~᳚-'smā-ndveṣṭi̭ |
so॒māna॒gg॒ svara̭ṇa-ṅkṛṇu॒hi bra̭hmaṇaspate |
ka॒kṣīva̭ntaṃ॒-ya~ aṷśi॒jam |
śarī̭raṃ-ya~jñaśama॒la-ṅkusī̭da॒-ntasmi᳚-nthsīdatu॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi̭ |
cara̭ṇa-mpa॒vitraṃ॒-vi~ta̭ta-mpurā॒ṇaṃ-ye~na̭ pū॒ta-stara̭ti duṣkṛ॒tāni̭ |
tena̭ pa॒vitrḙṇa śu॒ddhena̭ pū॒tā ati̭ pā॒pmāna॒-marā̭ti-ntarema |
sa॒joṣā̭ indra॒ saga̭ṇo ma॒rudbhi॒-ssoma̭-mpiba vṛtrahañchūra vi॒dvān |
ja॒hi śatrū॒gṃ॒ rapa॒ mṛdho̭ nuda॒svāthābha̭ya-ṅkṛṇuhi vi॒śvato̭ naḥ |
su॒mi॒trā na॒ āpa॒ oṣa̭dhaya-ssantu durmi॒trāstasmai̭ bhūyāsu॒-ryā᳚-'smā-ndveṣṭi॒ yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmaḥ | 1.53 (tai. ara. 6.1.11)
āpo॒ hiṣṭhā ma̭yo॒ bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana |
ma॒heraṇā̭ya॒ cakṣa̭se |
yo vaḥ̭ śi॒vata̭mo॒ rasa॒-stasya̭ bhājayate॒ ha naḥ̭ |
u॒śa॒tī-ri̭va mā॒taraḥ̭ |
tasmā॒ ara̭ṅgamāmavo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha |
āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ || 1.54 (tai. ara. 6.1.12)
aghamarṣaṇa sūktam (4.6)
hira̭ṇyaśṛṅgaṃ॒-va~rṷṇa॒-mprapa̭dye tī॒rtha-mmḙ dehi॒ yāci̭taḥ |
ya॒nmayā̭ bhu॒kta-ma॒sādhṷ̄nā-mpā॒pebhya̭śca pra॒tigra̭haḥ |
yanme॒ mana̭sā vā॒cā॒ ka॒rma॒ṇā vā dṷṣkṛta॒-ṅkṛtam |
tanna॒ indro॒ varṷṇo॒ bṛha॒spatiḥ̭ savi॒tā ca̭ punantu॒ punaḥ̭ punaḥ |
namo॒-'gnaye᳚-'phsu॒mate॒ nama॒ indrā̭ya॒ namo॒ varṷṇāya॒ namo vāruṇyai̭ namo॒-'dbhyaḥ || 1.57
yada॒pā-ṅkrū॒raṃ-ya~da̭me॒ddhyaṃ-ya~da̭śā॒nta-ntadapa̭gacchatāt |
a॒tyā॒śa॒nā-da̭tīpā॒nā॒-dya॒cca u॒grā-tpra̭ti॒grahā᳚t |
tanno॒ varṷṇo rā॒jā॒ pā॒ṇinā᳚ hyava॒marśa̭tu |
so̭-'hama̭pā॒po vi॒rajo॒ nirmu॒kto mṷktaki॒lbiṣaḥ |
nāka̭sya pṛ॒ṣṭhamārṷhya॒ gacche॒-dbrahma̭salo॒katām |
yaścā॒̭phsu varṷṇa॒-ssa pu॒nātva̭ghamarṣa॒ṇaḥ |
i॒ma-mmḙ gaṅge yamune sarasvati॒ śutṷdri॒ stomagṃ̭ sacatā॒ paru॒ṣṇiyā |
a॒si॒kni॒yā ma̭rudvṛdhe vi॒tasta॒yā-''rjī̭kīye śṛṇu॒hyā su॒ṣoma̭yā |
ṛ॒tañca̭ sa॒tyañcā॒-bhī᳚ddhā॒ ttapa॒so-'ddhya̭jāyata |
tato॒ rātri̭-rajāyata॒ tataḥ̭ samu॒dro a̭rṇa॒vaḥ || 1.63 (tai. ara. 6.1.13)
sa॒mu॒drā-da̭rṇa॒vā-dadhi̭ saṃva~thsa॒ro a̭jāyata |
a॒ho॒rā॒trāṇi̭ vi॒dadha॒-d(mi॒dadha॒d) viśva̭sya miṣa॒to va॒śī |
ū॒ryā॒ca॒ndra॒masaṷ dhā॒tā ya̭thā pū॒rva ma̭kalpayat |
diva̭ñca pṛthi॒vī-ñcā॒ntari̭kṣa॒ matho॒ suvaḥ̭ |
ya-tpṛ̭thi॒vyāgṃ raja̭ssva॒ māntari̭kṣe vi॒roda̭sī |
i॒māg stadā॒po va̭ruṇaḥ pu॒nātva̭ghamarṣa॒ṇaḥ |
pu॒nantu॒ vasa̭vaḥ pu॒nātu॒ varṷṇaḥ pu॒nātva̭ghamarṣa॒ṇaḥ |
e॒ṣa bhū॒tasya̭ ma॒ddhye bhuva̭nasya go॒ptā |
e॒ṣa pu॒ṇyakṛ̭tāṃ-lo~॒kā॒ne॒ṣa mṛ॒tyor-hi̭ra॒ṇmaya᳚m |
dyāvā̭pṛthi॒vyor-hi̭ra॒ṇmaya॒gṃ॒ saggśri̭ta॒gṃ॒ suvaḥ̭ | 1.66 (tai. ara. 6.1.14)
sa na॒-ssuva॒-ssagṃ śi̭śādhi |
ārdra॒-ñjvala̭ti॒ jyoti̭-ra॒hama̭smi |
jyoti॒-rjvala̭ti॒ brahmā॒hama̭smi |
yo̭-'hama̭smi॒ brahmā॒hama̭smi |
a॒hama̭smi॒ brahmā॒hama̭smi |
a॒hame॒vāha-mmā-ñjṷhomi॒ svāhā᳚ |
a॒kā॒rya॒-kā॒rya̭va kī॒rṇī ste॒no bhrṷ̄ṇa॒hā gṷruta॒lpagaḥ |
varṷṇo॒-'pāma̭ghamarṣa॒ṇa-stasmā᳚-tpā॒pā-tpramṷcyate |
ra॒jobhūmi̭stva॒māgṃ roda̭yasva॒ prava̭danti॒ dhīrāḥ᳚ |
ākrā᳚n-thsamu॒draḥ pra̭tha॒me vidha̭rma-ñja॒naya̭-npra॒jā bhuva̭nasya॒ rājā᳚ |
vṛṣā̭ pa॒vitre॒ adhi॒sāno॒ avyḙ bṛ॒ha-thsomo̭ vāvṛdhe suvā॒na induḥ̭ || 1.70
(pura̭stā॒--dyaśo॒ - guhā̭su॒ - mama̭ - cakratu॒ṇḍāya̭ dhīmahi - tīkṣada॒gg॒ṣṭhrāya̭ dhīmahi॒ - pari̭ - pra॒tiṣṭhi̭taṃ - debhu--r yacchatu - dadhātanā॒- dbhyo᳚ - 'rṇa॒vaḥ - suvo॒ - rājaika̭-ñca) (ā1)
durgā sūktam (4.7)
jā॒tavḙdase sunavāma॒ soma̭-marātīya॒to nida̭hāti॒ vedaḥ̭ |
sa naḥ̭ parṣa॒dati̭ du॒rgāṇi॒ viśvā̭ nā॒veva॒ sindhṷ-nduri॒tā-'tya॒gniḥ |
tāma॒gniva̭rṇā॒-ntapa̭sā jvala॒ntīṃ-vai~̭roca॒nī-ṅka̭rmapha॒leṣu॒ juṣṭā᳚m |
du॒rgā-nde॒vīgṃ śara̭ṇama॒ha-mprapa̭dye su॒tara̭si tarase॒ namaḥ̭ |
agne॒ tva-mpā̭rayā॒ navyo̭ a॒smān-thsva॒sti-bhi॒rati̭ du॒rgāṇi॒ viśvā᳚ |
pūśca̭ pṛ॒thvī ba̭hu॒lā na̭ u॒rvī bhavā̭ to॒kāya॒ tana̭yāya॒ śaṃyo~ḥ |
viśvā̭ni no du॒rgahā̭ jātaveda॒-ssindhu॒-nna nā॒vā dṷri॒tā-'ti̭parṣi |
agnḙ atri॒va-nmana̭sā gṛṇā॒no᳚-'smāka̭-mboddhyavi॒tā ta॒nūnā᳚m |
pṛ॒ta॒nā॒jita॒gṃ॒ saha̭māna-mu॒grama॒gnigṃ hṷvema para॒mā-thsa॒dhasthā᳚t |
sa naḥ̭ parṣa॒dati̭ du॒rgāṇi॒ viśvā॒ kṣāma̭dde॒vo ati̭ duri॒tā-'tya॒gniḥ |
pra॒tnoṣi̭-ka॒mīḍyo̭ addhva॒reṣṷ sa॒nācca॒ hotā॒ navya̭śca॒ sathsi̭ |
svāñcā᳚gne ta॒nuva̭-mpi॒praya̭svā॒smabhya̭ñca॒ saubha̭ga॒māya̭jasva |
gobhi॒-rjuṣṭa̭ma॒yujo॒ niṣi̭kta॒-ntave᳚ndra viṣṇo॒-ranu॒sañca̭rema |
nāka̭sya pṛ॒ṣṭhama॒bhi saṃ॒va~sā̭no॒ vaiṣṇa̭vīṃ-lo~॒ka i॒ha mā̭dayantām || 2.7 (du॒ri॒tā-'tya॒gniśca॒tvāri̭ ca) (tai. ara. 6.2.1)
[ o-ṅkā॒tyā॒ya॒nāya̭ vi॒dmahḙ kanyaku॒māri̭ dhīmahi | tanno̭ durgiḥ praco॒dayā᳚t || ]
vyāhṛti homa mantrāḥ (4.8)
bhū-ranna̭-ma॒gnayḙ pṛthi॒vyai svāhā॒, bhuvo-'nnaṃ̭-vā~॒yave॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhā॒, suva॒ranna̭-mādi॒tyāya̭ di॒ve svāhā॒, bhūrbhuva॒ssuva॒-ranna̭-ñca॒ndrama̭se di॒gbhya-ssvāhā॒, namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-ranna॒mom || 3.1 (tai. ara. 6.3.1)
bhū-ra॒gnayḙ pṛthi॒vyai svāhā॒, bhuvo̭ vā॒yave॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhā॒ ,
suva̭rādi॒tyāya̭ di॒ve svāhā॒, bhū-rbhuva॒ssuva̭-śca॒ndrama̭se di॒gbhya-ssvāhā॒,
namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-ragna॒ om || 4.1
bhū-ra॒gnayḙ ca pṛthi॒vyai ca̭ maha॒te ca॒ svāhā॒,
bhuvo̭ vā॒yavḙ cā॒ntari̭kṣāya ca maha॒te ca॒ svāhā॒,
suva̭rādi॒tyāya̭ ca di॒ve ca̭ maha॒te ca॒ svāhā॒,
bhū-rbhuva॒ssuva̭-śca॒ndrama̭se ca॒ nakṣa̭trebhyaśca di॒gbhyaśca̭ maha॒te ca॒ svāhā॒,
namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-rmaha॒rom || 5.1 (tai. ara. 6.4.1)
jñānaprāptyarthā homamantrāḥ (4.9)
pāhi no agna ena̭se svā॒hā |
pāhi no viśvaveda̭se svā॒hā |
yajña-mpāhi vibhāva̭so svā॒hā |
sarva-mpāhi śatakra̭to svā॒hā || 6.1 (tai. ara. 6.7.1)
pā॒hi no̭ agna॒ eka̭yā |
pā॒hyṷta dvi॒tīya̭yā |
pā॒hyūrja̭-ntṛ॒tīya̭yā |
pā॒hi gī॒rbhi-śca̭ta॒sṛbhi̭-rvaso॒ svāhā᳚ || 7.1 (tai. ara. 6.6.1)
vedāvismaraṇāya japamantrāḥ (4.10)
ya-śchanda̭sā-mṛṣa॒bho vi॒śvarṷ̄pa॒-śchando᳚bhya॒-śchandāg̭syā vi॒veśa̭ |
sacāgṃ śikyaḥ puro vāco̭pani॒ṣa-dindro᳚ jye॒ṣṭha i̭ndri॒yāya॒ ṛṣi̭bhyo॒ namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhyo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-śchanda॒ om || 8.1 (tai. ara. 6.8.1)
namo॒ brahma̭ṇe dhā॒raṇa̭-mme a॒stva-ni̭rākaraṇaṃ-dhā॒rayi̭tā bhūyāsa॒-ṅkarṇa̭yo-śśru॒ta-mmācyo᳚ḍhva॒-mmamā॒muṣya॒ om || 9.1 (tai. ara. 6.9.1)
tapaḥ praśaṃsā (4.11)
ṛ॒ta-ntapaḥ̭ sa॒tya-ntapaḥ̭ śru॒ta-ntapaḥ̭ śā॒nta-ntapo॒ dama॒ stapa॒-śśama॒stapo॒ dāna॒-ntapo॒ yajña॒-ntapo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒-rbrahmai॒-tadupā᳚syai॒-tattapaḥ̭ || 10.1 (tai. ara. 6.10.1)
vihitācaraṇa praśaṃsā niṣiddhācaraṇa nindā ca (4.12)
yathā̭ vṛ॒kṣasya̭ sa॒puṃṣpi̭tasya dū॒rā-dga॒ndho vā᳚tye॒va-mpuṇya̭sya ka॒rmaṇo̭ dū॒rā-dga॒ndho vā̭ti॒ yathā̭-'sidhā॒rā-ṅka॒rte-'va̭hitā-mava॒krāme॒ yadyuve॒ yuve॒ havā̭ vi॒hvayi̭ṣyāmi ka॒rta-mpa̭tiṣyā॒mītye॒va-ma॒mṛtā̭-dā॒tmāna̭-ñju॒guphse᳚t || 11.1 (tai. ara. 6.11.1)
dahara vidyā (4.13)
a॒ṇo-raṇī̭yā-nmaha॒to mahī̭yā-nā॒tmā guhā̭yā॒-nnihi̭to-'sya ja॒ntoḥ |
tama̭kratu-mpaśyati vītaśo॒ko dhā॒tuḥ pra॒sādā᳚-nmahi॒māna̭mīśam |
sa॒pta prā॒ṇāḥ pra॒bhava̭nti॒ tasmā᳚-thsa॒ptārciṣaḥ̭ sa॒midhaḥ̭ sa॒pta ji॒hvāḥ |
sa॒pta i॒me lo॒kā yeṣu॒ cara̭nti prā॒ṇā gu॒hāśa̭yā॒-nnihi̭tā-ssa॒pta sa̭pta |
ataḥ̭ samu॒drā gi॒raya̭śca॒ sarve॒-'smā-thsyanda̭nte॒ sindha̭va॒-ssarva̭rūpāḥ |
ata̭śca॒ viśvā॒ oṣa̭dhayo॒ rasā᳚cca॒ yenai̭ṣa bhū॒ta-sti̭ṣṭhatyantarā॒tmā |
bra॒hmā de॒vānā᳚-mpada॒vīḥ ka̭vī॒nā-mṛṣi॒-rviprā̭ṇā-mmahi॒ṣo mṛ॒gāṇā᳚m |
śye॒no gṛdhrā̭ṇā॒g॒ svadhi̭ti॒-rvanā̭nā॒gṃ॒ somaḥ̭ pa॒vitra॒ matyḙti॒ rebhanṋ |
a॒jā mekāṃ॒-lo~hi̭ta-śukla-kṛ॒ṣṇā-mba॒hvī-mpra॒jā-ñja॒naya̭ntī॒gṃ॒ sarṷ̄pām |
a॒jo hyeko̭ ju॒ṣamā̭ṇo-'nu॒śete॒ jahā᳚tyenā-mbhu॒kta-bho̭gā॒majo᳚-'nyaḥ || 12.5 (tai. ara. 6.12.1)
ha॒gṃ॒sa-śśṷci॒ṣa-dvasṷ-rantarikṣa॒-saddhotā̭ vedi॒ṣa-dati̭thi-rduroṇa॒sat |
nṛ॒ṣa-dva̭ra॒sa-dṛ̭ta॒sa-dvyo̭ma॒sa-da॒bjā go॒jā ṛ̭ta॒jā a̭dri॒jā ṛ॒ta-mbṛ॒hat |
ghṛ॒ta-mmi̭mikṣire ghṛ॒tama̭sya॒ yoni̭-rghṛ॒te śri॒to ghṛ॒tamṷvasya॒ dhāma̭ |
a॒nu॒ṣva॒dhamāva̭ha mā॒daya̭sva॒ svāhā̭ kṛtaṃ-vṛ~ṣabha vakṣi ha॒vyam |
sa॒mu॒drā dū॒rmi-rmadhṷmā॒gṃ॒ udā̭ra-dupā॒gṃ॒śunā॒ sama̭mṛta॒tva mā̭naṭ |
ghṛ॒tasya॒ nāma॒ guhyaṃ॒-ya~dasti̭ ji॒hvā de॒vānā̭-ma॒mṛta̭sya॒ nābhiḥ̭ |
va॒ya-nnāma॒ prabra̭vāmā ghṛ॒tenā॒smin. ya॒jñe dhā̭rayāmā॒ namo̭bhiḥ |
upa̭ bra॒hmā śṛ̭ṇavaccha॒syamā̭na॒-ñcatuḥ̭ śṛṅgo 'vamī-dgau॒ra e॒tat |
ca॒tvāri॒ śṛṅgā॒ trayo̭ asya॒ pādā॒ dve śī॒ra॒.ṣe sa॒pta hastā̭so a॒sya |
tridhā̭ ba॒ddho vṛ̭ṣa॒bho ro̭ravīti ma॒ho de॒vo martyā॒gṃ॒ āvi̭veśa || 12.10 (tai. ara. 6.12.2)
tridhā̭ hi॒ta-mpa॒ṇibhi̭-rgu॒hyamā̭na॒-ṅgavi̭-de॒vāso̭ ghṛ॒tamanva̭vindann |
indra॒ eka॒gṃ॒ sūrya॒ eka̭-ñjajāna ve॒nā dekagg̭ sva॒dhayā॒ niṣṭa̭takṣuḥ |
yo de॒vānā᳚-mpratha॒ma-mpu॒rastā॒-dviśvā॒dhiyo̭ ru॒dro ma॒harṣiḥ̭ |
hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbha-mpa̭śyata॒ jāya̭māna॒gṃ॒ sano̭ de॒va-śśu॒bhayā॒ smṛtyā॒ saṃyu~̭naktu |
yasmā॒tpara॒-nnāpa̭ra॒ masti॒ kiñci॒dyasmā॒-nnāṇī̭yo॒ na jyāyo᳚-'sti॒ kaści̭t |
vṛ॒kṣa i̭va stabdho di॒vi ti̭ṣṭha॒-tyeka॒stene॒da-mpū॒rṇa-mpurṷṣeṇa॒ sarva᳚m || 12.13
(sanyāsa sūktam)
na karma̭ṇā na pra॒jayā॒ dhanḙna॒ tyāgḙnaike amṛta॒tva-mā̭na॒śuḥ |
parḙṇa॒ nāka॒-nnihi̭ta॒-ṅguhā̭yāṃ-vi~॒bhrāja̭de॒ta-dyata̭yo vi॒śanti̭ ||
ve॒dā॒nta॒ vi॒jñāna॒-suni̭ścitā॒rthā-ssanyā̭sa yo॒gādyata̭ya-śśuddha॒ sattvāḥ᳚ |
te bra̭hmalo॒ke tu॒ parā᳚ntakāle॒ parā̭mṛtā॒-tpari̭mucyanti॒ sarve᳚ |
da॒hraṃ॒-vi~॒pā॒pa-mpa॒rame᳚śma bhūtaṃ॒-ya~-tpṷṇḍarī॒ka-mpu॒rama̭ddhya sa॒gg॒stham |
ta॒trā॒pi॒ da॒hra-ṅga॒ganaṃ̭-vi~śoka॒-stasmi̭n. yada॒ntasta-dupā̭sita॒vyam ||
yo vedādau sva̭raḥ pro॒kto॒ ve॒dāntḙ ca pra॒tiṣṭhi̭taḥ |
tasya̭ pra॒kṛti̭-līna॒sya॒ yaḥ॒ paraḥ̭ sa॒ ma॒heśva̭raḥ || 12.17 (tai. ara. 6.12.3)
(ajo᳚-'nya॒ - āvi̭veśa॒ - sarvḙ ca॒tvāri̭ ca)
nārāyaṇa sūktaṃ (4.14)
sa॒ha॒sra॒śīrṣa̭-nde॒vaṃ॒-vi~॒śvākṣaṃ̭-vi~॒śva śa̭-mbhuvam |
viśva̭-nnā॒rāya̭ṇa-nde॒va॒ma॒kṣara̭-mpara॒ma-mpa॒dam |
vi॒śvataḥ॒ para̭mānni॒tyaṃ॒-vi~॒śva-nnā̭rāya॒ṇagṃ ha̭rim |
viśva̭me॒veda-mpurṷṣa॒-sta-dviśva॒mupa̭jīvati |
patiṃ॒-vi~śva̭syā॒tmeśva̭ra॒gṃ॒ śāśva̭tagṃ śi॒vama̭cyutam |
nā॒rāya॒ṇa-mma̭hājñe॒yaṃ॒-vi~॒śvātmā̭na-mpa॒rāya̭ṇam |
nā॒rāya॒ṇa pa̭ro jyo॒ti॒rā॒tmā nā̭raya॒ṇaḥ pa̭raḥ |
nā॒rāya॒ṇa pa̭ra-mbra॒hma॒ ta॒ttva-nnā̭rāya॒ṇaḥ pa̭raḥ |
nā॒rāya॒ṇa pa̭ro dhyā॒tā॒ dhyā॒na-nnā̭rāya॒ṇaḥ pa̭raḥ |
yacca̭ ki॒ñcij-ja̭ga-thsa॒rva॒-ndṛ॒śyate᳚ śrūya॒te-'pi̭ vā | 13.4 (tai. ara. 6.13.1)
anta̭-rba॒hiśca̭ ta-thsa॒rvaṃ॒-vyā~॒pya nā̭rāya॒ṇa-ssthi̭taḥ |
ana̭nta॒ mavya̭ya-ṅka॒vigṃ sa̭mu॒dre-'ntaṃ̭-vi~॒śva śa̭bhuṃva~m |
pa॒dma॒ko॒śa-pra̭tīkā॒śa॒gṃ॒ hṛ॒daya̭-ñcāpya॒dhomṷkham |
adho̭ ni॒ṣṭyā vi̭tastyā॒nte॒ nā॒bhyāmṷpari॒ tiṣṭha̭ti |
jvā॒la॒mā॒lā kṷla-mbhā॒tī॒ vi॒śvasyā̭yata॒na-mma̭hat |
santa̭tagṃ śi॒lābhi̭stu॒ lamba̭tyā kośa॒sanni̭bham |
tasyāntḙ suṣi॒ragṃ sū॒kṣma-ntasmi᳚n-thsa॒rva-mprati̭ṣṭhitam |
tasya॒ maddhyḙ ma॒hāna̭gni-rvi॒śvārci̭-rvi॒śvato̭ mukhaḥ |
so-'gra̭bhu॒g vibha̭ja-nti॒ṣṭha॒-nnāhā̭ra-maja॒raḥ ka॒viḥ |
ti॒rya॒gū॒rdhva ma̭dha-śśā॒yī॒ ra॒śmaya̭stasya॒ santa̭tā |
sa॒ntā॒paya̭ti sva-nde॒hamāpā̭datala॒ masta̭kaḥ |
tasya॒ maddhye॒ vahni̭śikhā a॒ṇīyo᳚rdhvā vya॒vasthi̭taḥ |
nī॒lato̭ yada̭ maddhya॒sthā॒-dvi॒dyullḙkheva॒ bhāsva̭rā |
nī॒vāra॒ śūka̭vatta॒nvī॒ pī॒tā bhā᳚svatya॒ṇūpa̭mā |
tasyā᳚-śśikhā॒yā ma̭ddhye pa॒ramā᳚tmā vya॒vasthi̭taḥ |
sa brahma॒ sa śiva॒-ssa hari॒-ssendra॒-sso-'kṣa̭raḥ para॒ma-ssva॒rāṭ || 13.12 (tai. ara. 6.13.2)
(api̭ vā॒ - santa̭tā॒ ṣaṭ ca̭)
āditya maṇḍale parabrahmopāsanaṃ (4.15)
ā॒di॒tyo vā e॒ṣa e॒ta-nma॒ṇḍala॒-ntapa̭ti॒ tatra॒ tā ṛca॒stadṛ॒cā ma̭ṇḍala॒gṃ॒ sa ṛ॒cāṃ-lo~॒ko-'tha॒ya e॒ṣa e॒tasmi̭-nma॒ṇḍale॒-'rci-rdī॒pyate॒ tāni॒ sāmā̭ni॒ sa sā॒mnāṃ-lo~॒ko-'tha॒ ya e॒ṣa e॒tasmi̭-nma॒ṇḍale॒-'rciṣi॒ purṷṣa॒stāni॒ yajūgṃ̭ṣi॒ sa yajṷṣā maṇḍala॒gṃ॒ sa yajṷṣāṃ-lo~॒ka-ssaiṣā tra॒yyeva̭ vi॒dyā ta̭pati॒ ya e॒ṣo᳚-'nta-rā̭di॒tye hi̭ra॒ṇmayaḥ॒ purṷṣaḥ || 14.1 (tai. ara. 6.14.1)
ādityapuruṣasya sarvātmakatva pradarśanaṃ (4.16)
ā॒di॒tyo vai teja॒ ojo॒ balaṃ॒-ya~śa॒-ścakṣu॒-śśrotra̭mā॒tmā mano̭ ma॒nyu-rmanṷ-rmṛ॒tyu-ssa॒tyo mi॒tro vā॒yurā̭kā॒śaḥ prā॒ṇo lo̭kapā॒laḥ kaḥ ki-ṅka-nta-thsa॒tyamanna̭-ma॒mṛtā̭ jī॒vo viśvaḥ̭ kata॒ma-ssva̭ya॒bhu-mbrahmai॒ tadamṛ̭ta e॒ṣa purṷṣa e॒ṣa bhū॒tānā॒-madhi̭pati॒-rbrahma̭ṇa॒-ssāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpno-tye॒tāsā̭me॒va de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sāyṷjyagṃ sā॒rṣṭitāgṃ̭ samāna lo॒katā̭-māpnoti॒ ya e॒vaṃ-ve~de᳚tyupa॒niṣat || 15.1 (tai. ara. 6.15.1)
śivopāsana mantrāḥ (4.17)
nidha̭napataye॒ namaḥ | nidha̭napatāntikāya॒ namaḥ |
ūrdhvāya॒ namaḥ | ūrdhvaliṅgāya॒ namaḥ |
hiraṇyāya॒ namaḥ | hiraṇyaliṅgāya॒ namaḥ |
suvarṇāya॒ namaḥ | suvarṇaliṅgāya॒ namaḥ |
divyāya॒ namaḥ | divyaliṅgāya॒ namaḥ | 16.1 (tai. ara. 6.16.1)
bhavāya॒ namaḥ | bhavaliṅgāya॒ namaḥ |
śarvāya॒ namaḥ | śarvaliṅgāya॒ namaḥ |
śivāya॒ namaḥ | śivaliṅgāya॒ namaḥ |
jvalāya॒ namaḥ | jvalaliṅgāya॒ namaḥ |
ātmāya॒ namaḥ | ātmaliṅgāya॒ namaḥ |
paramāya॒ namaḥ | paramaliṅgāya॒ namaḥ |
etathsomasya̭ sūrya॒sya॒ sarvaliṅgagg̭ sthāpa॒ya॒ti॒ pāṇimantra̭-mpavi॒tram || 16.1 (tai. ara. 6.16.2)
paścimavaktra pratipādaka mantraḥ (4.18)
tai. ara. 6.17.1
sa॒dyojā॒ta-mpra̭padyā॒mi॒ sa॒dyojā॒tāya॒ vai namo॒ namaḥ̭ |
bha॒ve bha̭ve॒ nāti̭bhave bhavasva॒ mām | bha॒vodbha̭vāya॒ namaḥ̭ || 17.1
uttara vaktra pratipādaka mantraḥ (4.19)
vā॒ma॒de॒vāya॒ namo᳚ jye॒ṣṭhāya॒ namaḥ̭ śre॒ṣṭhāya॒ namo̭ ru॒drāya॒ namaḥ॒ kālā̭ya॒ namaḥ॒ kala̭vikaraṇāya॒ namo॒ bala̭vikaraṇāya॒ namo॒ balā̭ya॒ namo॒ bala̭pramathanāya॒ nama॒-ssarva̭bhūtadamanāya॒ namo̭ ma॒nonma̭nāya॒ namaḥ̭ || 18.1 (tai. ara. 6.18.1)
dakṣiṇa vaktra pratipādaka mantraḥ (4.20)
a॒ghore᳚bhyo-'tha॒ ghore᳚bhyo॒ ghora॒ghora̭tarebhyaḥ |
sarve᳚bhya-ssarva॒ śarve᳚bhyo॒ nama̭ste astu ru॒drarṷ̄pebhyaḥ || 19.1 (tai. ara. 6.19.1)
prāgvaktra pratipādaka mantraḥ (4.21)
tatpurṷṣāya vi॒dmahḙ mahāde॒vāya̭ dhīmahi | tanno̭ rudraḥ praco॒dayā᳚t || 20.1 (tai. ara. 6.20.1)
ūrdhva vaktra pratipādaka mantraḥ (4.22)
īśāna-ssarva̭vidyā॒nā॒- mīśvara-ssarva̭bhūtā॒nā॒-mbrahmādhi̭pati॒-rbrahma॒ṇo-'dhi̭pati॒-rbrahmā̭ śi॒vo mḙ astu sadāśi॒vom || 21.1 (tai. ara. 6.21.1)
namaskārārtha mantrāḥ (4.23)
namo hiraṇyabāhave hiraṇyavarṇāya hiraṇyarūpāya hiraṇyapataye 'biṅkāpataya umāpataye paśupatayḙ namo॒ namaḥ || 22.1 (tai. ara. 6.22.1)
ṛ॒tagṃ sa॒tya-mpa̭ra-mbra॒hma॒ pu॒ruṣa̭-ṅkṛṣṇa॒piṅga̭lam |
ū॒rdhvarḙtaṃ-vi~̭rūpā॒kṣaṃ॒-vi~॒śvarṷ̄pāya॒ vai namo॒ namaḥ̭ || 23.1 (tai. ara. 6.23.1)
sarvo॒ vai ru॒drastasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu |
purṷṣo॒ vai ru॒dra-ssanma॒ho namo॒ namaḥ̭ |
viśva̭-mbhū॒ta-mbhuva̭na-ñci॒tra-mba̭hu॒dhā jā॒ta-ñjāya̭māna-ñca॒ yat |
sarvo॒ hyḙṣa ru॒drastasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu || 24.1 (tai. ara. 6.24.1)
kadru॒drāya॒ pracḙtase mī॒ḍhuṣṭa̭māya॒ tavya̭se |
vo॒cema॒ śanta̭magṃ hṛ॒de ||
sarvo॒hyḙṣa ru॒drastasmai̭ ru॒drāya॒ namo̭ astu || 25.1 (tai. ara. 6.25.1)
agnihotra havaṇyāḥ upayuktasya vṛkṣa viśeṣa-syābhidhānam (4.24-25)
yasya॒ vai ka̭ṅkatyagni-hotra॒hava̭ṇī bhavati॒ pratye॒vā-syāhṷtaya-stiṣṭha॒ntyatho॒ prati̭ṣṭhityai || 26.1 (tai. ara. 6.26.1)
bhūdevatāka mantraḥ (4.26)
kR॒ṇu॒ṣva pāja॒ iti॒ pañca̭ |
adi̭ti-rde॒vā ga̭ndha॒rvā ma̭nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'sṷrā॒-steṣāgṃ̭ sarva bhū॒tānā᳚-mmā॒tā me॒dinī̭ maha॒tā ma॒hī sā̭vi॒trī gā̭ya॒trī jaga̭tyu॒rvī pṛ॒thvī ba̭hu॒lā viśvā̭ bhū॒tā ka̭ta॒mā kāyā sā sa॒tye-tya॒mṛteti̭ vasi॒ṣṭhaḥ || 28.1 (tai. ara. 6.28.1)
sarvā devatā āpaḥ (4.27)
āpo॒ vā i॒dagṃ sarvaṃ॒-vi~śvā̭ bhū॒tānyāpaḥ̭ prā॒ṇā vā āpaḥ̭ pa॒śava॒ āpo-'nna॒māpo -'mṛ̭ta॒māpaḥ̭ sa॒mrāḍāpo̭ vi॒rāḍāpaḥ̭ sva॒rāḍāpaḥ॒
chandā॒g॒syāpo॒ jyotī॒g॒ṣyāpo॒ yajū॒g॒ṣyāpaḥ̭ sa॒tyamāpa॒-ssarvā̭ de॒vatā॒ āpo॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rāpa॒ om || 29.1 (tai. ara. 6.29.1)
sandhyāvandana mantrāḥ (4.28)
āpaḥ̭ punantu pṛthi॒vī-mpṛ̭thi॒vī pū॒tā pṷnātu॒ mām |
pu॒nantu॒ brahma̭ṇa॒spati॒-rbrahma̭ pū॒tā pṷnātu॒ mām |
yaducchi̭ṣṭa॒-mabho᳚jyaṃ॒-ya~dvā̭ du॒ścari̭ta॒-mmama̭ |
sarva̭-mpunantu॒ māmāpo̭-'sa॒tāñca̭ prati॒graha॒gg॒ svāhā᳚ || 30.2 (tai. ara. 6.30.1)
agniśca mā manyuśca manyupatayaśca manyṷkṛte॒bhyaḥ |
pāpebhyo̭ rakṣa॒ntām | yadahnā pāpa̭makā॒r॒ṣam |
manasā vācā̭ hastā॒bhyām | padbhyā-mudarḙṇa śi॒śnā |
aha॒stada̭valu॒pantu | yatkiñca̭ duri॒ta-mmayi̭ |
idamaha-māmamṛ̭ta yo॒nau | satye jyotiṣi juho̭mi svā॒hā || 31.1 (tai. ara. 6.31.1)
sūryaśca mā manyuśca manyupatayaśca manyṷkṛte॒bhyaḥ |
pāpebhyo̭ rakṣa॒ntām | yadrātriyā pāpa̭makā॒r॒ṣam |
manasā vācā̭ hastā॒bhyām | padbhyā-mudarḙṇa śi॒śnā |
rātri॒-stada̭valu॒pantu | yatkiñca̭ duri॒ta-mmayi̭ |
idamaha-māmamṛ̭ta yo॒nau | sūrye jyotiṣi juho̭mi svā॒hā || 32.1 (tai. ara. 6.32.1)
praṇavasya ṛṣyādi vivaraṇaṃ (4.29)
omityekākṣa̭ra-mbra॒hma | agnirdevatā brahma̭ ityā॒rṣam |
gāyatra-ñchanda-mparamātmaṃ̭ sarū॒pam | sāyujyaṃ-vi~̭niyo॒gam || 33.1 (tai. ara. 6.33.1)
gāyatryāvāhana mantrāḥ (4.30)
āyā̭tu॒ vara̭dā de॒vī॒ a॒kṣara̭-mbrahma॒ sammi̭tam |
gā॒ya॒trī᳚-ñchanda̭sā-mmā॒teda-mbra̭hma ju॒ṣasva̭ me |
yadahnā᳚-tkurṷte pā॒pa॒-ntadahnā᳚-tprati॒mucya̭te |
ya-drātriyā᳚-tkurṷte pā॒pa॒-nta-drātriyā᳚-tprati॒mucya̭te |
sarva̭ va॒rṇe ma̭hāde॒vi॒ sa॒ndhyā vi̭dye sa॒rasva̭ti || 34.2 (tai. ara. 6.34.1)
ojo̭-'si॒ saho̭-'si॒ bala̭masi॒ bhrājo̭-'si de॒vānā॒-ndhāma॒nāmā̭̭-'si॒ viśva̭masi vi॒śvāyu॒-ssarva̭masi sa॒rvāyu-rabhibhūroṃ-gāyatrī-māvā̭hayā॒mi॒ sāvitrī-māvā̭hayā॒mi॒ sarasvatī-māvā̭hayā॒mi॒ chandarṣī-nāvā̭hayā॒mi॒ śriya-māvā̭hayā॒mi॒ gāyatriyā gāyatrī chando viśvāmitra ṛṣi-ssavitā devatā-'gnirmukha-mbrahmā śiro viṣṇurhṛdayagṃ rudra-śśikhā pṛthivīyoniḥ prāṇāpāna-vyānodāna-samānā saprāṇā śvetavarṇā sāṅkhyāyana-sagotrā gāyatrī caturvigṃśatyakṣarā tripadā̭ ṣaṭku॒kṣiḥ॒ pañca śīrṣopanayane vi̭niyo॒gaḥ॒-
o-mbhūḥ | o-mbhuvaḥ | ogṃ suvaḥ | o-mmahaḥ | o-ñjanaḥ | o-ntapaḥ | ogṃ sa॒tyam | o-nta-thsa̭vi॒turvare᳚ṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā᳚t | omāpo॒ jyotī॒ raso॒-'mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rom || 35.2 (tai. ara. 6.35.1)
gāyatrī upasthāna mantrāḥ (4.31)
u॒ttamḙ śikha̭re jā॒te॒ bhū॒myā-mpa̭rvata॒ mūrdha̭ni |
brā॒hmaṇe᳚bhyo-'bhya̭nujñā॒tā॒ ga॒ccha dḙvi ya॒thāsṷkham |
stuto mayā varadā vḙdamā॒tā॒ pracodayantī pavane᳚ dvijā॒tā |
āyuḥ pṛthivyāṃ-draviṇa-mbra̭hmava॒rca॒sa॒-mmahya-ndatvā prajātu-mbra̭hmalo॒kam || 36.2 (tai. ara. 6.36.1)
ādityadevatā mantraḥ (4.32)
ghṛṇi॒-ssūrya̭ ādi॒tyo na prabhā̭-vā॒tyakṣa̭ram |
madhṷkṣaranti॒ ta-dra̭sam |
sa॒tyaṃ-vai~ ta-drasa॒-māpo॒ jyotī॒raso॒-'mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rom || 37.1 (tai. ara. 6.37.1)
trisuparṇamantrāḥ (4.33)
brahma̭ metu॒ mām | madhṷ metu॒ mām | brahma̭-me॒va madhṷ metu॒ mām |
yāstḙ soma pra॒jāva॒thso-'bhi॒so a॒ham | dusṣva̭pna॒ha-ndṷruṣvaha |
yāstḙ soma prā॒ṇāgstā-ñjṷhomi | trisṷparṇa॒ mayā̭cita-mbrāhma॒ṇāya̭ dadyāt |
bra॒hma॒ha॒tyāṃ-vā~ e॒te ghna̭nti | ye brā᳚hma॒ṇā-strisṷparṇa॒-mpaṭha̭nti |
te soma॒-mprāpnṷvanti | ā॒sa॒ha॒srā-tpa॒kti-mpuna̭nti | om || 38.1 (tai. ara. 6.38.1)
brahma̭ me॒dhayā᳚ | madhṷ me॒dhayā᳚ |
brahma̭me॒va madhṷ me॒dhayā᳚ | a॒dyā no̭ deva savitaḥ pra॒jāva̭thsāvī॒-ssaubha̭gam |
parā̭ du॒sṣvapni̭yagṃ suva | viśvā̭ni deva savita-rduri॒tāni॒ parā̭suva |
ya-dbha॒dra-ntanma॒ āsṷva | madhu॒vātā̭ ṛtāya॒te madhṷkṣaranti॒ sindha̭vaḥ |
māddhvī᳚rna-ssa॒ntvoṣa̭dhīḥ | madhu॒nakta̭ mu॒toṣasi॒ madhṷma॒-tpārthi̭va॒gṃ॒ rajaḥ̭ |
madhu॒dyaura̭stu naḥ pi॒tā | madhṷmānno॒ vana॒spati॒-rmadhṷmāgṃ astu॒ sūryaḥ̭ |
māddhvī॒ rgāvo̭ bhavantu naḥ | ya i॒ma-ntrisṷparṇa॒-mayā̭cita-mbrāhma॒ṇāya̭ dadyāt |
bhrū॒ṇa॒ha॒tyāṃ-vā~ e॒te ghna̭nti | ye brā᳚hma॒ṇā-strisṷparṇa॒-mpaṭha̭nti |
te soma॒-mprāpnṷvanti | ā॒sa॒ha॒srā-tpa॒kti-mpuna̭nti | om || 39.7 (tai. ara. 6.39.1)
brahma̭ me॒dhavā᳚ | madhṷ me॒dhavā᳚ | brahma̭me॒va madhṷ me॒dhavā᳚ |
bra॒hmā de॒vānā᳚-mpada॒vīḥ ka̭vī॒nā-mṛṣi॒-rviprā̭ṇā-mmahi॒ṣo mṛ॒gāṇā᳚m |
śye॒no gṛddhrā̭ṇā॒g॒ svadhi̭ti॒-rvanā̭nā॒gṃ॒ somaḥ̭ pa॒vitra॒-matyḙti॒ rebhanṋ |
ha॒gṃ॒sa-śśṷci॒ṣa-dvasṷrantarikṣa॒ saddhotā̭- vedi॒ṣa-dati̭thi-rduroṇa॒sat |
nṛ॒ṣadva̭ra॒-sadṛ̭ta॒-sa-dvyo̭ma॒-sada॒bjā- go॒jā ṛ̭ta॒jā a̭dri॒jā ṛ॒ta-mbṛ॒hat |
ṛ॒cetvā̭ ru॒cetvā॒ sami-thsra̭vanti sa॒rito॒ na dhenāḥ᳚ |
a॒ntar-hṛ॒dā mana̭sā pū॒yamā̭nāḥ |
ghṛ॒tasya॒ dhārā̭ a॒bhicā̭kaśīmi |
hi॒ra॒ṇyayo̭ veta॒so maddhya̭ āsām |
tasmi᳚n-thsupa॒rṇo ma̭dhu॒kṛ-tkṷlā॒yī bhaja̭nnāste॒ madhṷ de॒vatā᳚bhyaḥ |
tasyā̭ sate॒ hara̭ya-ssa॒ptatīre᳚ sva॒dhā-nduhā̭nā a॒mṛta̭sya॒ dhārā᳚m |
ya i॒da-ntrisṷparṇa॒-mayā̭cita-mbrāhma॒ṇāya̭ dadyāt |
vī॒ra॒ha॒tyāṃ-vā~ e॒te ghna̭nti | ye brā᳚hma॒ṇā-strisṷparṇa॒-mpaṭha̭nti |
te soma॒-mprāpnṷvanti | ā॒sa॒ha॒srā-tpa॒ṅkti-mpuna̭nti | om || 40.6 (tai. ara. 6.40.1)
medhā sūktaṃ (4.34)
me॒dhāde॒vī ju॒ṣamā̭ṇā na॒ āgā᳚-dvi॒śvācī̭ bha॒drā sṷmana॒sya mā̭nā |
tvayā॒ juṣṭā̭ nu॒damā̭nā du॒ruktā᳚-nbṛ॒hadva̭dema vi॒dathḙ su॒vīrāḥ᳚ |
tvayā॒ juṣṭa̭ ṛ॒ṣi-rbha̭vati devi॒ tvayā॒ brahmā̭-''ga॒taśrī̭ ru॒ta tvayā᳚ |
tvayā॒ juṣṭa̭ści॒traṃ-vi~̭ndate vasu॒ sā no̭ juṣasva॒ dravi̭ṇo namedhe || 41.1 (tai. ara. 6.41.1)
me॒dhā-mma॒ indro̭ dadātu me॒dhā-nde॒vī sara̭svatī |
me॒dhā-mmḙ a॒śvinā̭-vu॒bhāvādha̭ttā॒-mpuṣka̭rasrajā ||
a॒phsa॒rāsṷ ca॒ yā me॒dhā ga̭ndha॒rveṣṷ ca॒ yanmanaḥ̭ |
daivī᳚-mme॒dhā sara̭svatī॒ sā mā᳚-mme॒dhā su॒rabhi̭-rjuṣatā॒g॒ svāhā᳚ || 42.1 (tai. ara. 6.42.1)
āmā᳚-mme॒dhā su॒rabhi̭-rvi॒śvarṷ̄pā॒ hira̭ṇyavarṇā॒ jaga̭tī jaga॒myā |
ūrja̭svatī॒ paya̭sā॒ pinva̭mānā॒ sā mā᳚-mme॒dhā su॒pratī̭kā juṣantām || 43.1 (tai. ara. 6.43.1)
mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayya॒gnistejo̭ dadhātu॒ mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayīndra̭ indri॒ya-nda̭dhātu॒ mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayi॒ sūryo॒ bhrājo̭ dadhātu || 44.1 (tai. ara. 6.44.1)
mṛtyunivāraṇa mantrāḥ (4.35)
apai̭tu mṛ॒tyu-ra॒mṛta̭nna॒ āga̭n. vaivasva॒to no॒ abha̭yaṅkṛṇotu |
pa॒rṇaṃ-va~na॒spatḙ rivā॒bhinaḥ̭ śīyatāgṃ ra॒yi-ssaca̭tānna॒-śśacī॒patiḥ̭ || 45.1 (tai. ara. 6.45.1)
para̭-mmṛtyo॒ anu॒ parḙhi॒ panthāṃ॒-ya~ste॒sva ita̭ro deva॒yānā᳚t |
cakṣṷṣmate śṛṇva॒te te᳚ bravīmi॒ mānaḥ̭ pra॒jāgṃ rī̭riṣo॒ mota vī॒rān || 46.1 (tai. ara. 6.46.1)
vāta̭-mprā॒ṇa-mmana̭sā॒ nvāra̭bhāmahe pra॒jāpa̭tiṃ॒-yo~ bhuva̭nasya go॒pāḥ |
sano̭ mṛ॒tyo strā̭yatā॒-mpātvagṃha̭so॒ jyog jī॒vā ja॒rāma̭śīmahi || 47.1 (tai. ara. 6.47.1)
a॒mu॒tra॒ bhūyā॒dadha॒ yadya॒masya॒ bṛha̭spate a॒bhiśa̭ste॒ra mṷñcaḥ |
pratyaṷhatā ma॒śvinā̭ mṛ॒tyu ma̭smā-dde॒vānā̭magne bhi॒ṣajā॒ śacī̭bhiḥ || 48.1 (tai. ara. 6.48.1)
hari॒gṃ॒ hara̭nta॒- manṷyanti de॒vā viśva॒syeśā̭naṃ-vṛ~ṣa॒bha-mma̭tī॒nām |
brahma॒ sarṷ̄pa॒-manṷme॒damā̭gā॒-daya̭na॒-mmā viva̭dhī॒-rvikra̭masva || 49.1 (tai. ara. 6.49.1)
śalkai̭ra॒gni-mi̭ndhā॒na u॒bhau lo॒kau sa̭nema॒ham |
u॒bhayo᳚ rlo॒kayā̭r-ṛ॒dhdvā-'ti̭ mṛ॒tyu-nta̭rāmya॒ham || 50.1 (tai. ara. 6.50.1)
mā chi̭do mṛtyo॒ mā va̭dhī॒rmā me॒ balaṃ॒-vi~vṛ̭ho॒ mā pramo̭ṣīḥ |
pra॒jā-mmā mḙ rīriṣa॒ āyṷrugra nṛ॒cakṣa̭sa-ntvā ha॒viṣā̭ vidhema || 51.1 (tai. ara. 6.51.1)
mā no̭ ma॒hānta̭mu॒ta mā no̭ arbha॒ka-mmā na॒ ukṣa̭ntamu॒ta mā na̭ ukṣi॒tam |
mā no̭ vadhīḥ pi॒tara॒-mmota mā॒tara̭-mpri॒yā mā na̭sta॒nuvo̭ rudra rīriṣaḥ || 52.1 (tai. ara. 6.52.1)
mā na̭sto॒ke tana̭ye॒ mā na॒ āyṷṣi॒ mā no॒ goṣu॒ mā no॒ aśvḙṣu rīriṣaḥ |
vī॒rānmā no̭ rudra bhāmi॒tova̭dhīr-ha॒viṣma̭nto॒ nama̭sā vidhema te || 53.1 (tai. ara. 6.53.1)
prajāpati-prārthanā mantraḥ (4.36)
prajā̭pate॒ na tvade॒tā-nya॒nyo viśvā̭ jā॒tāni॒ pari॒tā ba̭bhūva |
ya-tkā̭māste juhu॒mastanno̭ astu va॒yagg syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || 54.1 (tai. ara. 6.54.1)
indraprārthanā mantraḥ (4.37)
sva॒sti॒dā vi॒śaspati̭-rvṛtra॒hā vimṛdho̭ va॒śī |
vṛṣendraḥ̭ pu॒ra ḙtu nassvasti॒dā a̭bhaya-ṅka॒raḥ || 55.1 (tai. ara. 6.55.1)
mṛtyuñjaya mantrāḥ (4.38)
trya̭mbakaṃ-ya~jāmahe suga॒ndhi-mpṷṣṭi॒vardha̭nam |
u॒rvā॒ru॒kami̭va॒ bandha̭nā-nmṛ॒tyo-rmṷkṣīya॒ mā-'mṛtā᳚t || 56.1 (tai. ara. 6.56.1)
ye tḙ sa॒hasra̭ma॒yuta॒-mpāśā॒ mṛtyo॒ martyā̭ya॒ hanta̭ve |
tān. ya॒jñasya̭ mā॒yayā॒ sarvā॒nava̭ yajāmahe | mṛ॒tyave॒ svāhā̭ mṛ॒tyave॒ svāhā᳚ || 58.1 (tai. ara. 6.57-58)
pāpanivārakā mantrāḥ (4.39)
de॒vakṛ̭ta॒syaina̭so-'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ma॒nu॒ṣya̭kṛta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
pi॒tṛkṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ā॒tmakṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
a॒nyakṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
a॒smatkṛ̭ta॒syaina̭so 'va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
yaddi॒vā ca॒ nakta॒-ñcaina̭ścakṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ya-thsva॒panta̭śca॒ jāgra̭ta॒-ścaina̭śca-kṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ya-thsu॒ṣupta̭śca॒ jāgra̭ta॒-ścaina̭śca-kṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
ya-dvi॒dvāgṃsa॒ścā vi̭dvāgṃsa॒ścaina̭śca-kṛ॒ma tasyā̭ va॒yaja̭namasi॒ svāhā᳚ |
enasa enaso vayajanama̭si svā॒hā || 59.1 (tai. ara. 6.59.1)
vasu-prārthanā mantraḥ (4.40)
yadvo̭ devāścakṛ॒ma ji॒hvayā̭ gu॒rumana̭so vā॒ prayṷtī deva॒ heḍa̭nam |
arā̭vā॒yo no̭ a॒bhidṷcchunā॒yate॒ tasmi॒-ntadeno̭ vasavo॒ nidhḙtana॒ svāhā᳚ || 60.1 (tai. ara. 6.60.1)
kāmo-'kārṣīt - manyurakārṣīt mantraḥ (4.41)
kāmo-'kārṣī᳚-nnamo॒ namaḥ |
kāmo-'kārṣī-tkāmaḥ karoti nāha-ṅkaromi kāmaḥ kartā nāha-ṅkartā kāmaḥ̭ kāra॒yitā nāha̭-ṅkāra॒yitā eṣa te kāma kāmā̭ya svā॒hā || 61.1 (tai. ara. 6.61.1)
manyurakārṣī᳚-nnamo॒ namaḥ |
manyurakārṣī-nmanyuḥ karoti nāha-ṅkaromi manyuḥ kartā nāha-ṅkartā manyuḥ̭ kāra॒yitā nāha̭-ṅkāra॒yitā eṣa te manyo manya̭ve svā॒hā || 62.1 (tai. ara. 6.62.1)
virajā homa mantrāḥ (4.42)
tilāñjuhomi sarasāgṃ sapiṣṭā-ngandhāra mama citte rama̭ntu svā॒hā |
gāvo hiraṇya-ndhanamannapānagṃ sarveṣāg śri̭yai svā॒hā |
śriyañca lakṣmiñca puṣṭiñca kīrti̭-ñcā nṛ॒ṇyatām | brahmaṇya-mba̭hupu॒tratām |
śraddhāmedhe prajā-ssandadā̭tu svā॒hā || 63.3 (tai. ara. 6.63.1)
tilāḥ kṛṣṇā-sti̭lā-śśve॒tā॒-stilā-ssaumyā va̭śānu॒gāḥ |
tilāḥ punantṷ me pā॒paṃ॒-ya~tkiñci-ddurita-mma̭yi svā॒hā |
cora॒syānna-nna̭vaśrā॒ddha॒-mbra॒hma॒hā gṷruta॒lpagaḥ |
gosteyagṃ sa̭rāpā॒na॒-mbhrūṇahatyā tilā śāntigṃ śamaya̭ntu svā॒hā |
śrīśca lakṣmīśca puṣṭīśca kīrti̭-ñcā nṛ॒ṇyatām |
brahmaṇya-mba̭hupu॒tratām |
śraddhāmedhe prajñātu jātaveda-ssandadā̭tu svā॒hā || 64.3 (tai. ara. 6.64.1)
prāṇāpāna-vyānodāna-samānā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
vāṃ-mana-ścakṣuḥ-śrotra-jihvā-ghrāṇa-reto-buddhyākūti-ssaṅkalpā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
tvak-carma-māgṃsa-rudhira-medo-majjā-snāyavo-'sthīni mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
śiraḥ pāṇi pāda pārśva pṛṣṭho-rūdara-jaṅgha-śiśrnopastha pāyavo mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
uttiṣṭha puruṣa harita-piṅgala lohitākṣi dehi dehi dadāpayitā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ || 65.5 (tai. ara. 6.65.1)
pṛthivyāpa stejo vāyu-rākāśā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
śabda-sparśa-rūparasa-gandhā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
mano-vāk-kāya-karmāṇi mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
avyaktabhāvai-ra̭haṅkā॒ra॒-rjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
ātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
antarātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
paramātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ |
kṣu॒dhe svāhā᳚ | kṣutpi̭pāsāya॒ svāhā᳚ | vivi̭ṭyai॒ svāhā᳚ |
ṛgvi̭dhānāya॒ svāhā᳚ | ka॒ṣo᳚tkāya॒ svāhā᳚ |
kṣu॒tpi॒pā॒sāma̭la-ñjye॒ṣṭhā॒ma॒la॒kṣmī-rnā̭śayā॒myaham |
abhṷ̄ti॒-masa̭mṛddhi॒ñca॒ sarvāṃ (sarvā) nirṇuda me pāpmā̭nagg svā॒hā |
annamaya-prāṇamaya-manomaya-vijñānamaya-mānandamaya-mātmā mḙ śuddhya॒ntā॒-ñjyoti̭ ra॒haṃ-vi~॒rajā̭ vipā॒pmā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ || 66.10 (tai. ara. 6.66.1)
vaiśvadeva mantrāḥ (4.43)
a॒gnaye॒ svāhā᳚ | viśve᳚bhyo de॒vebhya॒-ssvāhā᳚ |
dhru॒vāya̭ bhū॒māya॒ svāhā᳚ | dhru॒va॒kṣita̭ye॒ svāhā᳚ |
a॒cyu॒ta॒kṣita̭ye॒ svāhā᳚ | a॒gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāhā᳚ |
dharmā̭ya॒ svāhā᳚ | adha̭rmāya॒ svāhā᳚ |
a॒dbhya-ssvāhā᳚ | o॒ṣa॒dhi॒va॒na॒spa॒tibhya॒-ssvāhā᳚ | 67.1 (tai. ara. 6.67.1)
ra॒kṣo॒de॒va॒ja॒nebhya॒-ssvāhā᳚ |
gṛhyā᳚bhya॒-ssvāhā᳚ | a॒va॒sāne᳚bhya॒-ssvāhā᳚ |
a॒va॒sāna̭patibhya॒-ssvāhā᳚ | sa॒rva॒bhū॒tebhya॒-ssvāhā᳚ |
āmā̭ya॒ svāhā᳚ | a॒ntari̭kṣāya॒ svāhā᳚ |
yadeja̭ti॒ jaga̭ti॒ yacca॒ ceṣṭa̭ti॒ nāmno̭ bhā॒go-'ya-nnāmne॒ svāhā᳚ |
pṛ॒thi॒vyai svāhā᳚ | a॒ntari̭kṣāya॒ svāhā᳚ | 67.2 (tai. ara. 6.67.2)
di॒ve svāhā᳚ | sūryā̭ya॒ svāhā᳚ |
ca॒ndrama̭se॒ svāhā᳚ | nakṣa̭trebhya॒-ssvāhā᳚ |
indrā̭ya॒ svāhā᳚ | bṛha॒spata̭ye॒ svāhā᳚ |
pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ | brahma̭ṇe॒ svāhā᳚ |
sva॒dhā pi॒tṛbhya॒-ssvāhā᳚ | namo̭ ru॒drāya̭ paśu॒pata̭ye॒ svāhā᳚ | 67.3 (tai. ara. 6.67.3)
de॒vebhya॒-ssvāhā᳚ | pi॒tṛbhyaḥ̭ sva॒dhā-'stṷ |
bhū॒tebhyo॒ namaḥ̭ | ma॒nu॒ṣye᳚bhyo॒ hantā᳚ |
pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ | pa॒ra॒me॒ṣṭhine॒ svāhā᳚ |
yathā kṷ̄pa-śśa॒tadhā̭ra-ssa॒hasra̭dhāro॒ akṣi̭taḥ |
e॒vā mḙ astu dhā॒nyagṃ sa॒hasra̭dhāra॒-makṣi̭tam |
dhana̭dhānyai॒ svāhā᳚ || ye bhū॒tāḥ pra॒cara̭nti॒ divā॒nakta॒-mbali̭-mi॒cchanto̭ vi॒tuda̭sya॒ preṣyāḥ᳚ |
tebhyo̭ ba॒li-mpṷṣṭi॒kāmo̭ harāmi॒ mayi॒ puṣṭi॒-mpuṣṭi̭pati-rdadhātu॒ svāhā᳚ || 67.4 (tai. ara. 6.67.4)
(o॒ṣa॒dhi॒va॒na॒spa॒tibhya॒-ssvāhā॒ - 'ntari̭kṣāya॒ svāhā॒ - namo̭ ru॒drāya̭ paśu॒pata̭ye॒ svāhā̭ - vi॒tuda̭sya॒ preṣyā॒ eka̭-ñca)
o᳚-nta-dbra॒hma | o᳚-nta-dvā॒yuḥ |
o᳚-ntadā॒tmā | o᳚-nta-thsa॒tyam |
o᳚-nta-thsarva᳚m | o᳚-nta-tpuro॒-rnamaḥ |
antaścarati̭ bhūte॒ṣu॒ guhāyāṃ-vi~̭śva mū॒rtiṣu |
tvaṃ-ya~jñastvaṃ-va~ṣaṭkārastva-midrastvagṃ rudrastvaṃvi~ṣṇustva-mbrahmatva̭-mprajā॒patiḥ |
tva-nta̭dāpa॒ āpo॒ jyotī॒ raso॒-'mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssuva॒rom || 68.2 (tai. ara. 6.68.1)
4.44 prāṇāhuti mantrāḥ
śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyā̭mapā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyāṃ᳚-vyā~॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyā̭mudā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śra॒ddhāyāgṃ̭ samā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
brahma̭ṇi ma ā॒tmā-'mṛ̭ta॒tvāya̭ ||
a॒mṛ॒to॒pa॒stara̭ṇamasi ||
śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | prā॒ṇāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyā̭mapā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | a॒pā॒nāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyāṃ᳚-vyā~॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | vyā॒nāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyā̭-mudā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | u॒dā॒nāya॒ svāhā᳚ |
śra॒ddhāyāgṃ̭ samā॒ne nivi̭ṣṭo॒-'mṛta̭-ñjuhomi |
śi॒vo mā̭ vi॒śāpra̭dāhāya | sa॒mā॒nāya॒ svāhā᳚ |
brahma̭ṇi ma ā॒tmā-'mṛ̭ta॒tvāya̭ ||
a॒mṛ॒tā॒pi॒dhā॒nama̭si || 69.4 (tai. ara. 6.69.1)
bhuktānnābhimantraṇa mantrāḥ (4.45)
śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | prā॒ṇa mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyā̭mapā॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | a॒pā॒na mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyāṃ᳚-vyā~॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | vyā॒na mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyā̭-mudā॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | u॒dā॒na mannḙnāpyāyasva |
śra॒ddhāyāgṃ̭ samā॒ne nivi̭śyā॒-'mṛtagṃ̭ hu॒tam | sa॒māna॒ mannḙnāpyāyasva || 70.1 (tai. ara0.1)
bhojanānte ātmānusandhāna mantrāḥ (4.46)
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo-'ṅguṣṭhañca̭ samā॒śritaḥ | īśa-ssarvasya jagataḥ prabhuḥ prīṇāti̭ viśva॒bhuk || 71.1 (tai. ara. 6.71.1)
avayavasvasthatā prārthanā mantraḥ (4.47)
vāmma̭ ā॒sann | na॒soḥ prā॒ṇaḥ | a॒kṣyo-ścakṣuḥ̭ |
karṇa̭yo॒-śśrotra᳚m | bā॒hu॒vo-rbala᳚m | ū॒ru॒vo rojaḥ̭ |
ari̭ṣṭā॒ viśvā॒nyaṅgā̭ni ta॒nūḥ | ta॒nuvā̭ me sa॒ha nama̭ste astu॒ mā mā̭ higṃsīḥ || 72.1 (tai. ara. 6.72.1)
indra saptarṣi saṃvā~da mantraḥ (4.48)
vayaḥ̭ supa॒rṇā upa̭sedu॒rindra̭-mpri॒ya mḙdhā॒ ṛṣa̭yo॒ nādha̭mānāḥ |
apa̭ddhvā॒nta mū᳚rṇu॒hi pū॒rdhi cakṣṷ-rmumu॒gdhya̭smā-nni॒dhayḙ 'vaba॒ddhān || 73.1 (tai. ara. 6.73.1)
hṛdayālambhana mantraḥ (4.49)
prāṇānā-ṅgranthirasi rudro mā̭ viśā॒ntakaḥ | tenānnenā᳚-pyāya॒sva || 74.1 (tai. ara. 6.74.1)
devatā prāṇanirūpaṇa mantraḥ (4.50)
namo rudrāya viṣṇave mṛtyṷrme pā॒hi || 75.1 (tai. ara. 6.75.1)
agni stuti mantraḥ (4.51)
tvama̭gne॒ dyubhi॒-stvamā̭śu-śu॒kṣaṇi॒-stvama॒dbhya-stvamaśma̭na॒spari̭ |
tvaṃ-va~ne᳚bhya॒-stvamoṣa̭dhībhya॒-stva-nnṛ॒ṇā-nnṛ̭pate jāyase॒ śuciḥ̭ || 76.1 (tai. ara. 6.76.1)
abhīṣṭa yācanā mantraḥ (4.52)
śi॒vena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva syo॒nena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva subhū॒tena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva brahmavarca॒sena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva ya॒jñasyardhi॒ manu॒ santi̭ṣṭha॒ svopa̭ te yajña॒ nama॒ upa̭ te॒ nama॒ upa̭ te॒ namaḥ̭ || 77.1 (tai. ara. 6.77.1)
para tattva nirūpaṇaṃ (4.53)
sa॒tya-mpara॒-mparagṃ̭ sa॒tyagṃ sa॒tyena॒ na sṷva॒rgā-llo॒kāccya̭vante ka॒dāca॒na sa॒tāgṃ hi sa॒tya-ntasmā᳚-thsa॒tye ra̭mante॒,
tapa॒ iti॒ tapo॒ nānaśa̭nā॒-tparaṃ॒-ya~ddhi para॒-ntapa॒sta-ddudha̭rṣa॒-nta-ddurā̭dharṣa॒-ntasmā॒-ttapa̭si ramante॒,
dama॒ iti॒ niya̭ta-mbrahmacā॒riṇa॒-stasmā॒-ddamḙ ramante॒,
śama॒ ityara̭ṇye mu॒naya॒-stasmā॒cchamḙ ramante,
dā॒namiti॒ sarvā̭ṇi bhū॒tāni̭ pra॒śagṃsa̭nti dā॒nānnāti̭ du॒ścara॒-ntasmā᳚-ddā॒ne ra̭mante,
dha॒rma iti॒ dharmḙṇa॒ sarva̭mi॒da-mpari̭gṛhīta-ndha॒rmānnāti̭-du॒ṣkara॒-ntasmā᳚--ddha॒rme ra̭mante,
pra॒jana॒ iti॒ bhūyāgṃ̭̭sa॒-stasmā॒-dbhūyi̭ṣṭhāḥ॒ prajā̭yante॒ tasmā॒-dbhūyi̭ṣṭhāḥ ̭ne ramante॒,
-'gnaya॒ ityā̭ha॒ tasmā̭-da॒gnaya॒ ādhā̭tavyā agniho॒tra-mityā̭ha॒ tasmā̭-dagniho॒tre ra̭mante,
ya॒jña iti̭ ya॒jño hi de॒vā stasmā᳚-dya॒jñe ra̭mante,
māna॒sa-miti̭ vi॒dvāgṃsa॒-stasmā᳚-dvi॒dvāgṃsa̭ e॒va mā̭na॒se ra̭mante,
nyā॒sa iti̭ bra॒hmā bra॒hmā hi paraḥ॒ paro̭ hi bra॒hmā tāni॒ vā e॒tānyava̭rāṇi॒ parāgṃ̭si nyā॒sa e॒vātya̭recaya॒-dya e॒vaṃ-ve~de᳚tyupa॒niṣat || 78.11 (tai. ara. 6.78.1)
4.54 jñāna sādhana nirūpaṇaṃ
prā॒jā॒pa॒tyo hārṷṇi-ssupa॒rṇeyaḥ̭ pra॒jāpa̭ti-mpi॒tara॒-mupa̭sasāra॒ ki-mbha̭gava॒ntaḥ pa̭ra॒maṃ-va~̭da॒ntīti॒ tasmai॒ pro̭vāca,
sa॒tyena̭ vā॒yurāvā̭ti sa॒tye-nā̭di॒tyo ro̭cate di॒vi sa॒tyaṃ-vā~॒caḥ pra̭ti॒ṣṭhā sa॒tye sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-thsa॒tya-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti॒,
tapa̭sā de॒vā de॒vatā॒-magra̭ āya॒-ntapa॒sarṣa̭ya॒-ssuva॒ranva̭-vinda॒-ntapa̭sā sa॒patnā॒-npraṇṷdā॒-mārā̭tī॒ stapa̭si sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā॒-ttapaḥ̭ para॒maṃ-va~da̭nti॒,
damḙna dā॒ntāḥ ki॒lbiṣa̭-mavadhū॒nvanti॒ damḙna brahmacā॒riṇa॒-ssuva̭ragaccha॒-ndamo̭ bhū॒tānā᳚-ndurā॒dharṣa॒-ndamḙ sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā॒-ddamaḥ̭ para॒maṃ-va~da̭nti॒,
śamḙna śā॒ntā-śśi॒va-mā॒cara̭nti॒ śamḙna nā॒ka-mmu॒nayo॒-'nvavi̭nda॒n chamo̭ bhū॒tānā᳚-ndurā॒dharṣa॒-ñchamḙ sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā॒cchamaḥ̭ para॒maṃ-va~da̭nti,
dā॒naṃ-ya~॒jñānāṃ॒-va~rṷ̄tha॒-ndakṣi̭ṇā lo॒ke dā॒tāragṃ̭ sarva bhū॒tānyṷpajī॒vanti̭ dā॒nenārā̭tī॒-rapā̭nudanta dā॒nena̭ dviṣa॒nto mi॒trā bha̭vanti dā॒ne sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-ddā॒na-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
dha॒rmo viśva̭sya॒ jaga̭taḥ prati॒ṣṭhā lo॒ke dha॒rmiṣṭha̭-mpra॒jā ṷpasa॒rpanti̭ dha॒rmeṇa̭ pā॒pa-ma̭pa॒nuda̭ti dha॒rme sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-ddha॒rma-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
pra॒jana̭naṃ॒-vai~ pra̭ti॒ṣṭhā lo॒ke sā॒dhu pra॒jāyā᳚ sta॒ntun-ta̭nvā॒naḥ pi̭tṛ॒ṇā ma̭nṛ॒ṇo bhava̭ti॒ tadḙva ta॒syā anṛ̭ṇa॒-ntasmā᳚-tpra॒jana̭na-mpara॒maṃ-va~da̭ntya॒,
gnayo॒ vai trayī̭ vi॒dyā dḙva॒yānaḥ॒ panthā̭ gārhapa॒tya ṛk-pṛ̭thi॒vī ra̭thanta॒ra-ma̭nvāhā-rya॒paca̭naṃ॒-ya~jṷra॒ntari̭kṣaṃ-vā~made॒vya mā̭hava॒nīya॒-ssāma̭suva॒rgo lo॒ko bṛ॒hat-tasmā̭-da॒gnī-npa̭ra॒maṃ-va~da̭ntya,
gniho॒tragṃ sā̭ya-mprā॒ta-rgṛ॒hāṇāṃ॒-niṣkṛ̭ti॒-ssvi̭ṣṭagṃ suhu॒taṃ-ya~̭jñakratū॒nā-mprāya̭ṇagṃ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ jyoti॒-stasmā̭-dagniho॒tra-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
ya॒jña iti̭ ya॒jñena॒ hi de॒vā diva̭-ṅga॒tā ya॒jñenāsṷrā॒-napā̭nudanta ya॒jñena̭ dviṣa॒nto mi॒trā bha̭vanti ya॒jñe sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-dya॒jña-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
māna॒saṃ-vai~ prā̭jāpa॒tya-mpa॒vitra̭-mmāna॒sena॒ mana̭sā sā॒dhu pa̭śyati māna॒sā ṛṣa̭yaḥ pra॒jā a̭sṛjanta māna॒se sa॒rva-mprati̭ṣṭhita॒-ntasmā᳚-nmāna॒sa-mpa̭ra॒maṃ-va~da̭nti,
nyā॒sa i॒tyāhṷ-rmanī॒ṣiṇo᳚ bra॒hmāṇa̭-mbra॒hmā viśvaḥ̭ kata॒ma-ssva̭ya॒bhuṃḥ pra॒jāpa̭ti-ssaṃva~thsara॒ iti̭, saṃva~thsa॒ro̭ 'sāvā̭di॒tyo ya e॒ṣa ā̭di॒tye purṷṣa॒-ssa pa̭rame॒ṣṭhī brahmā॒tmā,
yābhi̭rādi॒tya-stapa̭ti ra॒śmibhi॒stābhiḥ̭ pa॒rjanyo̭ varṣati pa॒rjanyḙ-nauṣadhi-vanaspa॒tayaḥ॒ prajā̭yanta oṣadhi-vanaspa॒tibhi॒-ranna̭-mbhava॒tyannḙna prā॒ṇāḥ prā॒ṇai-rbala॒-mbalḙna॒ tapa॒-stapa̭sā śra॒ddhā śra॒ddhayā̭ me॒dhā me॒dhayā̭ manī॒ṣā ma̭nī॒ṣayā॒ mano॒ mana̭sā॒ śānti॒-śśāntyā̭ ci॒tta-ñci॒ttena॒ smṛti॒gg॒ smṛtyā॒ smāra॒gg॒ smārḙṇa vi॒jñānaṃ̭-vi~॒jñānḙ-nā॒tmānaṃ̭-ve~dayati॒ tasmā̭da॒nna-ndada॒n-thsarvā᳚ṇye॒tāni̭ dadā॒-tyannā᳚-tprā॒ṇā bha̭vanti,
bhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rmano॒ mana̭saśca vi॒jñānaṃ̭-vi~॒jñānā̭-dāna॒ndo bra̭hma yo॒ni-ssa vā e॒ṣa purṷṣaḥ pañca॒dhā pa̭ñcā॒tmā yena॒ sarva̭mi॒da-mprota̭-mpṛthi॒vī cā॒ntari̭kṣa-ñca॒ dyauśca॒ diśa̭ścāvāntaradi॒śāśca॒ sa vai sarva̭mi॒da-ñjaga॒thsa sa॒bhūtagṃ̭ sa bha॒vya-ñji̭jñāsa klṛ॒pta ṛ̭ta॒jā rayi̭ṣṭhā,
śra॒ddhā sa॒tyo maha̭svā-nta॒paso॒ pari̭ṣṭhā॒d (vari̭ṣṭhā॒d) jñātvā̭ tame॒va-mmana̭sā hṛ॒dā ca॒ bhūyo̭ na mṛ॒tyu-mupa̭yāhi vi॒dvā-ntasmā᳚-nnyā॒sa-me॒ṣā-ntapa̭sā-matirikta॒māhṷ-rvasura॒ṇvo̭ vi॒bhūra̭si prā॒ṇe tvamasi̭ sandhā॒tā
brahma̭-ntvamasi̭ viśva॒dhṛttḙ-jo॒dās tvama̭sya॒gni-ra̭si varco॒dā-stvama̭si॒ sūrya̭sya dyumno॒dā stvama̭si ca॒ndrama̭sa upayā॒magṛ̭hīto-'si bra॒hmaṇe᳚ tvā॒ mahasa॒,
omityā॒tmānaṃ̭-yu~ñjītai॒tadvai ma̭hopa॒niṣa̭da-nde॒vānā॒-ṅguhyaṃ॒-ya~ e॒vaṃ-ve~da̭ bra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭-māpnoti॒ tasmā᳚-dbra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭-mityupa॒niṣat || 79.20 (tai. ara. 6.79.1)
jñānayajñaḥ (4.55)
tasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo̭ ya॒jñasyā॒tmā yaja̭mānaḥ-śra॒dhdāpatnī॒ śarī̭ra-mi॒ddhmamuro॒ vedi॒-rlomā̭ni
ba॒ra॒ḥi-rve॒daḥ-śikhā॒ hṛda̭yaṃ॒-yū~paḥ॒ kāma॒ ājya̭-mma॒nyuḥ pa॒śu-stapo॒-'gni-rdamaḥ̭ śamayi॒tā dakṣi̭ṇā॒-vāghotā᳚ prā॒ṇa ṷdga॒tā
cakṣṷradhva॒ryu-rmano॒ brahmā॒ śrotra̭ma॒gnī-dhyāva॒dhdriya̭te॒
sā dī॒kṣā yadaśrnā̭ti॒ tadhdavi॒-ryatpiba̭ti॒ tada̭sya somapā॒naṃ-ya~drama̭te॒
tadṷpa॒sado॒ ya-thsa॒ñcara̭-tyupa॒viśa̭-tyu॒ttiṣṭha̭te ca॒ sapra̭va॒rgyo̭
yanmukha॒-ntadā̭hava॒nīyo॒ yā vyāhṛ̭ti-rāhu॒ti-ryada̭sya vi॒jñāna॒-ntajju॒hoti॒ yathsā॒ya-mprā॒tara̭tti॒ tathsa॒midhaṃ॒-ya~tprā॒ta-rma॒ddhyandi̭nagṃ sā॒ya-ñca॒ tāni॒ sava̭nāni॒ ye
a̭horā॒tre te da̭rśapūrṇamā॒sau ye᳚-'rdhamā॒sāśca॒ māsā᳚śca॒ te cā̭turmā॒syāni॒ ya ṛ॒tava॒ste pa̭śuba॒ndhā ye saṃ̭va~thsa॒rāśca̭ parivathsa॒rāśca॒ te-'ha̭rga॒ṇā-ssa̭rva veda॒saṃ-vā~
e॒ta-thsa॒traṃ-ya~nmara̭ṇa॒-ntada̭va॒bhṛtha̭ e॒tadvai ja̭rāmarya-magniho॒tragṃ sa॒traṃ-ya~ e॒vaṃ-vi~॒dvā-nṷda॒gaya̭ne pra॒mīya̭te
de॒vānā̭me॒va ma̭hi॒māna̭-ṅga॒tvā-''di॒tyasya॒ sāyṷjya-ṅgaccha॒tyatha॒ yo da̭kṣi॒ṇe pra॒mīya̭te
pitṛ॒ṇā-me॒va ma̭hi॒māna̭-ṅga॒tvā ca॒ndrama̭sa॒-ssāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpnotye॒tau vai sū᳚ryā candra॒masau᳚-rmahi॒mānau᳚ brāhma॒ṇo
vi॒dvā-na॒bhija̭yati॒ tasmā᳚-dbra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭māpnoti॒ tasmā᳚-dbra॒hmaṇo̭ mahi॒māna̭-mityupa॒niṣat || 80.1 (tai. ara. 6.80.1)
sa॒ha nā̭ vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu | sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒ vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ ||
|| oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
hariḥ॒ om |
iti mahānārāyaṇopaniṣa-thsamāptā
(ambha॒syaika̭pañcā॒śaccha॒taṃ - jā॒tavḙdase॒ catṷrdaśa॒ - bhūrannaṃ॒ - bhūra॒gnaye॒ - bhūra॒gnaye॒ caika̭mekaṃ - pāhi - pā॒hi ca॒tvāri̭ catvāri॒ - ya-śchanda̭sā॒-ndve - namo॒ brahma̭ṇe - ṛ॒ta-ntapo॒ - yathā̭ vṛ॒kṣasyaika̭ meka - ma॒ṇoraṇī̭yā॒g॒ ścatṷstrigṃśath - sahasra॒śī̭ṣa॒gṃ॒ ṣaṭvi̭gṃśati - rādi॒tyo vā e॒ṣa - ā̭di॒tyo vai teja॒ eka̭mekaṃ॒ - nidha̭napataye॒ trayo̭vigṃśatiḥ - sa॒dyojā॒ta-ntrīṇi̭ - vāmade॒vāyaika̭ - ma॒ghore᳚bhya॒ - statpurṷṣāya॒ dve dve॒ - īśāno - namo hiraṇyabāhava॒ eka̭meka - mṛ॒tagṃ sa॒tya-ndve - sarvo॒ vai ca॒tvāri॒ - kadru॒drāya॒ trīṇi॒ - yasya॒ vai kaṅka̭tī - kṛṇu॒ṣva pājo - 'di̭ti॒ - rāpo॒ vā i॒dagṃ sarva॒ meka̭meka॒ - māpaḥ̭ punantu ca॒tvā - ryagniśca - sūryaśca nava̭ - na॒vomiti̭ ca॒tvā - ryāyā̭tu॒ pacau - jo̭-'si॒ daśo॒ - ttamḙ ca॒tvāri॒ - ghṛṇi॒strīṇi॒ - brahma̭metu॒ māṃ-yā~ste᳚ brahmaha॒tyā-ndvāda̭śa॒ - brahma̭ me॒dhayā॒-'dyā na̭ i॒ma-mbhrṷ̄ṣaha॒tyāṃ - brahma̭ me॒dhavā᳚ bra॒hmā de॒vānā̭mi॒daṃ-vī~̭raha॒tyāmekā॒nna vi̭gṃśati॒ rekā॒nnavi̭gṃśati--r me॒dhā de॒vī - me॒dhā-mma॒ indra̭śca॒tvāri̭ catvā॒ryā - mā᳚-mme॒dhā dve - mayi̭ me॒dhā meka॒- mapai̭tu॒ - paraṃ॒ - ~vāta̭-mprā॒ṇa - ma̭mutra॒bhūyā॒-d- ddhari॒gṃ॒ - śalkai̭ra॒gniṃ - mā chi̭do mṛtyo॒ - mā no̭ ma॒hāntaṃ॒ - māna̭sto॒ke - prajā̭pate - svasti॒dā - trya̭mbakaṃ॒ - ~ye tḙ sa॒hasra॒-ndve dve - mṛ॒tyave॒ svāhaikaṃ̭ - de॒vakṛ̭ta॒syaikā̭daśa॒ - yadvo̭ devāḥ॒ - kāmo-'kārṣī॒n - manyurakārṣī॒-ddve dve॒ - tilāñjuhomi gāva-śśriya-mpra̭jāḥ pañca॒ - tilāḥ kṛṇṣāścora̭sya॒ śrīḥ prajñātu jātavḙda-ssa॒pta - prāṇa vā-ktvak chira uttiṣṭha puruṣa̭ pañca॒ - pṛthivī śabda mano vāg vyaktā-''tmā-'ntarātmā paramātmā me᳚ kṣu॒dhe-'nnamaya॒ pañca̭daśā॒ - gnaye॒ svāhaika̭catvāri॒gṃ॒śa - rdo᳚ ntadbra॒hma nava̭ - śra॒ddhāyā᳚-mprā॒ṇe niviṣṭa॒ ścatṷrvigṃśatiḥ - śra॒ddhāyā॒-ndaśā - ṅguṣṭha mātraḥ puruṣo dve - vāmma̭ ā॒sanna॒ṣṭau - vayaḥ̭ supa॒rṣāḥ - prāṇānā-ṅgranthirasi dve dve - namo rudrāyaikaṃ॒ - tvama̭gne॒ dyubhir॒ dve - śi॒vena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva - sa॒tyaṃ - prā̭jāpa॒tya - stasyai॒va meka̭ meka॒ maśatiḥ)
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.