Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ अष्टषष्टितमस्सर्गः ।
Shloka 1
अथाहमुत्तरं देव्या पुनरुक्त स्ससम्भ्रमम् ।
तव स्नेहान्नरव्याघ्र सौहार्दादनुमान्य वै ॥ 1 ॥
तव स्नेहान्नरव्याघ्र सौहार्दादनुमान्य वै ॥ 1 ॥
athāhamuttaraṃ devyā punarukta ssasambhramam |
tava snehānnaravyāghra sauhārdādanumānya vai || 1 ||
tava snehānnaravyāghra sauhārdādanumānya vai || 1 ||
Shloka 2
एवं बहुविधं वाच्यो रामो दाशरथिस्त्वया ।
यथा मामाप्नुयाच्छीघ्रं हत्वा रावणमाहवे ॥ 2 ॥
यथा मामाप्नुयाच्छीघ्रं हत्वा रावणमाहवे ॥ 2 ॥
evaṃ bahuvidhaṃ vācyo rāmo dāśarathistvayā |
yathā māmāpnuyācchīghraṃ hatvā rāvaṇamāhave || 2 ||
yathā māmāpnuyācchīghraṃ hatvā rāvaṇamāhave || 2 ||
Shloka 3
यदि वा मन्यसे वीर वसैकाहमरिन्दम ।
कस्मिंश्चित्संवृते देशे विक्रान्तश्श्वो गमिष्यसि ॥ 3 ॥
कस्मिंश्चित्संवृते देशे विक्रान्तश्श्वो गमिष्यसि ॥ 3 ॥
yadi vā manyase vīra vasaikāhamarindama |
kasmiṃścitsaṃvṛte deśe vikrāntaśśvo gamiṣyasi || 3 ||
kasmiṃścitsaṃvṛte deśe vikrāntaśśvo gamiṣyasi || 3 ||
Shloka 4
मम चाप्यल्पभाग्यायास्सान्निध्यात्तव वीर्यवन् ।
अस्य शोकविपाकस्य मुहूर्तं स्याद्विमोक्षणम् ॥ 4 ॥
अस्य शोकविपाकस्य मुहूर्तं स्याद्विमोक्षणम् ॥ 4 ॥
mama cāpyalpabhāgyāyāssānnidhyāttava vīryavan |
asya śokavipākasya muhūrtaṃ syādvimokṣaṇam || 4 ||
asya śokavipākasya muhūrtaṃ syādvimokṣaṇam || 4 ||
Shloka 5
गते हि त्वयि विक्रान्ते पुनरागमनाय वै ।
प्राणानामपि सन्देहो मम स्यान्नात्र संशयः ॥ 5 ॥
प्राणानामपि सन्देहो मम स्यान्नात्र संशयः ॥ 5 ॥
gate hi tvayi vikrānte punarāgamanāya vai |
prāṇānāmapi sandeho mama syānnātra saṃśayaḥ || 5 ||
prāṇānāmapi sandeho mama syānnātra saṃśayaḥ || 5 ||
Shloka 6
तवादर्शनजश्शोको भूयो मां परितापयेत् ।
दुःखाद्दुःखपराभूतां दुर्गतां दुःखभागिनीम् ॥ 6 ॥
दुःखाद्दुःखपराभूतां दुर्गतां दुःखभागिनीम् ॥ 6 ॥
tavādarśanajaśśoko bhūyo māṃ paritāpayet |
duḥkhādduḥkhaparābhūtāṃ durgatāṃ duḥkhabhāginīm || 6 ||
duḥkhādduḥkhaparābhūtāṃ durgatāṃ duḥkhabhāginīm || 6 ||
Shloka 7
अयं च वीर सन्देहस्तिष्ठतीव ममाग्रतः ।
सुमहांस्त्वत्सहायेषु हर्यृक्षेषु हरीश्वर ॥ 7 ॥
सुमहांस्त्वत्सहायेषु हर्यृक्षेषु हरीश्वर ॥ 7 ॥
ayaṃ ca vīra sandehastiṣṭhatīva mamāgrataḥ |
sumahāṃstvatsahāyeṣu haryṛkṣeṣu harīśvara || 7 ||
sumahāṃstvatsahāyeṣu haryṛkṣeṣu harīśvara || 7 ||
Shloka 8
कथं नु खलु दुष्पारं तरिष्यन्ति महोदधिम् ।
तानि हर्यृक्षसैन्यानि तौ वा नरवरात्मजौ ॥ 8 ॥
तानि हर्यृक्षसैन्यानि तौ वा नरवरात्मजौ ॥ 8 ॥
kathaṃ nu khalu duṣpāraṃ tariṣyanti mahodadhim |
tāni haryṛkṣasainyāni tau vā naravarātmajau || 8 ||
tāni haryṛkṣasainyāni tau vā naravarātmajau || 8 ||
Shloka 9
त्रयाणामेव भूतानां सागरस्यास्य लङ्घने ।
शक्तिस्स्याद्वैनतेयस्य तव वा मारुतस्य वा ॥ 9 ॥
शक्तिस्स्याद्वैनतेयस्य तव वा मारुतस्य वा ॥ 9 ॥
trayāṇāmeva bhūtānāṃ sāgarasyāsya laṅghane |
śaktissyādvainateyasya tava vā mārutasya vā || 9 ||
śaktissyādvainateyasya tava vā mārutasya vā || 9 ||
Shloka 10
तदस्मिन् कार्यनिर्योगे वीरैवं दुरतिक्रमे ।
किं पश्यसि समाधानं ब्रूहि कार्यविदां वरः ॥ 10 ॥
किं पश्यसि समाधानं ब्रूहि कार्यविदां वरः ॥ 10 ॥
tadasmin kāryaniryoge vīraivaṃ duratikrame |
kiṃ paśyasi samādhānaṃ brūhi kāryavidāṃ varaḥ || 10 ||
kiṃ paśyasi samādhānaṃ brūhi kāryavidāṃ varaḥ || 10 ||
Shloka 11
काममस्य त्वमेवैकः कार्यस्य परिसाधने ।
पर्याप्तः परवीरघ्न यशस्यस्ते बलोदयः ॥ 11 ॥
पर्याप्तः परवीरघ्न यशस्यस्ते बलोदयः ॥ 11 ॥
kāmamasya tvamevaikaḥ kāryasya parisādhane |
paryāptaḥ paravīraghna yaśasyaste balodayaḥ || 11 ||
paryāptaḥ paravīraghna yaśasyaste balodayaḥ || 11 ||
Shloka 12
बलै स्समग्रैर्यदि मां हत्वा रावणमाहवे ।
विजयी स्वां पुरीं रामो नयेत्तत्स्याद्यशस्करम् ॥ 12 ॥
विजयी स्वां पुरीं रामो नयेत्तत्स्याद्यशस्करम् ॥ 12 ॥
balai ssamagrairyadi māṃ hatvā rāvaṇamāhave |
vijayī svāṃ purīṃ rāmo nayettatsyādyaśaskaram || 12 ||
vijayī svāṃ purīṃ rāmo nayettatsyādyaśaskaram || 12 ||
Shloka 13
यथाऽहं तस्य वीरस्य वनादुपधिना हृता ।
रक्षसा तद्भयादेव तथा नार्हति राघवः ॥ 13 ॥
रक्षसा तद्भयादेव तथा नार्हति राघवः ॥ 13 ॥
yathā'haṃ tasya vīrasya vanādupadhinā hṛtā |
rakṣasā tadbhayādeva tathā nārhati rāghavaḥ || 13 ||
rakṣasā tadbhayādeva tathā nārhati rāghavaḥ || 13 ||
Shloka 14
बलैस्तु सङ्कुलां कृत्वा लङ्कां परबलार्दनः ।
मां नयेद्यदि काकुत्स्थस्तत्तस्य सदृशं भवेत् ॥ 14 ॥
मां नयेद्यदि काकुत्स्थस्तत्तस्य सदृशं भवेत् ॥ 14 ॥
balaistu saṅkulāṃ kṛtvā laṅkāṃ parabalārdanaḥ |
māṃ nayedyadi kākutsthastattasya sadṛśaṃ bhavet || 14 ||
māṃ nayedyadi kākutsthastattasya sadṛśaṃ bhavet || 14 ||
Shloka 15
तद्यथा तस्य विक्रान्तमनुरूपं महात्मनः ।
भवेदाहवशूरस्य तथा त्वमुपपादय ॥ 15 ॥
भवेदाहवशूरस्य तथा त्वमुपपादय ॥ 15 ॥
tadyathā tasya vikrāntamanurūpaṃ mahātmanaḥ |
bhavedāhavaśūrasya tathā tvamupapādaya || 15 ||
bhavedāhavaśūrasya tathā tvamupapādaya || 15 ||
Shloka 16
तदर्थोपहितं वाक्यं प्रश्रितं हेतुसंहितम् ।
निशम्याहं तत श्शेषं वाक्यमुत्तरमब्रुवम् ॥ 16 ॥
निशम्याहं तत श्शेषं वाक्यमुत्तरमब्रुवम् ॥ 16 ॥
tadarthopahitaṃ vākyaṃ praśritaṃ hetusaṃhitam |
niśamyāhaṃ tata śśeṣaṃ vākyamuttaramabruvam || 16 ||
niśamyāhaṃ tata śśeṣaṃ vākyamuttaramabruvam || 16 ||
Shloka 17
देवि हर्यृक्षसैन्यानामीश्वरः प्लवतां वरः ।
सुग्रीवस्सत्त्वसम्पन्नस्तवार्थे कृतनिश्चयः ॥ 17 ॥
सुग्रीवस्सत्त्वसम्पन्नस्तवार्थे कृतनिश्चयः ॥ 17 ॥
devi haryṛkṣasainyānāmīśvaraḥ plavatāṃ varaḥ |
sugrīvassattvasampannastavārthe kṛtaniścayaḥ || 17 ||
sugrīvassattvasampannastavārthe kṛtaniścayaḥ || 17 ||
Shloka 18
तस्य विक्रमसम्पन्नास्सत्त्ववन्तो महाबलाः ।
मन स्सङ्कल्पसम्पाता निदेशे हरयः स्थिताः ॥ 18 ॥
मन स्सङ्कल्पसम्पाता निदेशे हरयः स्थिताः ॥ 18 ॥
tasya vikramasampannāssattvavanto mahābalāḥ |
mana ssaṅkalpasampātā nideśe harayaḥ sthitāḥ || 18 ||
mana ssaṅkalpasampātā nideśe harayaḥ sthitāḥ || 18 ||
Shloka 19
येषां नोपरि नाधस्तान्न तिर्यक्सज्जते गतिः ।
न च कर्मसु सीदन्ति महत्स्वमिततेजसः ॥ 19 ॥
न च कर्मसु सीदन्ति महत्स्वमिततेजसः ॥ 19 ॥
yeṣāṃ nopari nādhastānna tiryaksajjate gatiḥ |
na ca karmasu sīdanti mahatsvamitatejasaḥ || 19 ||
na ca karmasu sīdanti mahatsvamitatejasaḥ || 19 ||
Shloka 20
असकृत्तैर्महाभागैर्वानरैर्बलदर्पितैः ।
प्रदक्षिणीकृता भूमिर्वायुमार्गानुसारिभिः ॥ 20 ॥
प्रदक्षिणीकृता भूमिर्वायुमार्गानुसारिभिः ॥ 20 ॥
asakṛttairmahābhāgairvānarairbaladarpitaiḥ |
pradakṣiṇīkṛtā bhūmirvāyumārgānusāribhiḥ || 20 ||
pradakṣiṇīkṛtā bhūmirvāyumārgānusāribhiḥ || 20 ||
Shloka 21
मद्विशिष्टाश्च तुल्याश्च सन्ति तत्र वनौकसः ।
मत्तः प्रत्यवरः कश्चिन्नास्ति सुग्रीवसन्निधौ ॥ 21 ॥
मत्तः प्रत्यवरः कश्चिन्नास्ति सुग्रीवसन्निधौ ॥ 21 ॥
madviśiṣṭāśca tulyāśca santi tatra vanaukasaḥ |
mattaḥ pratyavaraḥ kaścinnāsti sugrīvasannidhau || 21 ||
mattaḥ pratyavaraḥ kaścinnāsti sugrīvasannidhau || 21 ||
Shloka 22
अहं तावदिह प्राप्तः किं पुनस्ते महाबलाः ।
न हि प्रकृष्टाः प्रेत्यन्ते प्रेष्यन्ते हीतरे जनाः ॥ 22 ॥
न हि प्रकृष्टाः प्रेत्यन्ते प्रेष्यन्ते हीतरे जनाः ॥ 22 ॥
ahaṃ tāvadiha prāptaḥ kiṃ punaste mahābalāḥ |
na hi prakṛṣṭāḥ pretyante preṣyante hītare janāḥ || 22 ||
na hi prakṛṣṭāḥ pretyante preṣyante hītare janāḥ || 22 ||
Shloka 23
तदलं परितापेन देवि मन्युर्व्यपैतु ते ।
एकोत्पातेन ते लङ्कामेष्यन्ति हरियूथपाः ॥ 23 ॥
एकोत्पातेन ते लङ्कामेष्यन्ति हरियूथपाः ॥ 23 ॥
tadalaṃ paritāpena devi manyurvyapaitu te |
ekotpātena te laṅkāmeṣyanti hariyūthapāḥ || 23 ||
ekotpātena te laṅkāmeṣyanti hariyūthapāḥ || 23 ||
Shloka 24
मम पृष्ठगतौ तौ च चन्द्रसूर्याविवोदितौ ।
त्वत्सकाशं महाभागे नृसिंहावागमिष्यतः ॥ 24 ॥
त्वत्सकाशं महाभागे नृसिंहावागमिष्यतः ॥ 24 ॥
mama pṛṣṭhagatau tau ca candrasūryāvivoditau |
tvatsakāśaṃ mahābhāge nṛsiṃhāvāgamiṣyataḥ || 24 ||
tvatsakāśaṃ mahābhāge nṛsiṃhāvāgamiṣyataḥ || 24 ||
Shloka 25
अरिघ्नं सिंहसङ्काशं क्षिप्रं द्रक्ष्यसि राघवम् ।
लक्ष्मणं च धनुष्पाणिं लङ्काद्वारमुपस्थितम् ॥ 25 ॥
लक्ष्मणं च धनुष्पाणिं लङ्काद्वारमुपस्थितम् ॥ 25 ॥
arighnaṃ siṃhasaṅkāśaṃ kṣipraṃ drakṣyasi rāghavam |
lakṣmaṇaṃ ca dhanuṣpāṇiṃ laṅkādvāramupasthitam || 25 ||
lakṣmaṇaṃ ca dhanuṣpāṇiṃ laṅkādvāramupasthitam || 25 ||
Shloka 26
नखदंष्ट्रायुधान् वीरान् सिंहशार्दूलविक्रमान् ।
वानरान्वारणोन्द्राभान् क्षिप्रं द्रक्षसि सङ्गतान् ॥ 26 ॥
वानरान्वारणोन्द्राभान् क्षिप्रं द्रक्षसि सङ्गतान् ॥ 26 ॥
nakhadaṃṣṭrāyudhān vīrān siṃhaśārdūlavikramān |
vānarānvāraṇondrābhān kṣipraṃ drakṣasi saṅgatān || 26 ||
vānarānvāraṇondrābhān kṣipraṃ drakṣasi saṅgatān || 26 ||
Shloka 27
शैलाम्बुदनिकाशानां लङ्कामलयसानुषु ।
नर्दतां कपिमुख्यानामचिराच्छ्रोष्यसि स्वनम् ॥ 27 ॥
नर्दतां कपिमुख्यानामचिराच्छ्रोष्यसि स्वनम् ॥ 27 ॥
śailāmbudanikāśānāṃ laṅkāmalayasānuṣu |
nardatāṃ kapimukhyānāmacirācchroṣyasi svanam || 27 ||
nardatāṃ kapimukhyānāmacirācchroṣyasi svanam || 27 ||
Shloka 28
निवृत्तवनवासं च त्वया सार्धमरिन्दमम् ।
अभिषिक्तमयोध्यायां क्षिप्रं द्रक्ष्यसि राघवम् ॥ 28 ॥
अभिषिक्तमयोध्यायां क्षिप्रं द्रक्ष्यसि राघवम् ॥ 28 ॥
nivṛttavanavāsaṃ ca tvayā sārdhamarindamam |
abhiṣiktamayodhyāyāṃ kṣipraṃ drakṣyasi rāghavam || 28 ||
abhiṣiktamayodhyāyāṃ kṣipraṃ drakṣyasi rāghavam || 28 ||
Shloka 29
ततो मया वाग्भिरदीनभाषिणा शिवाभिरिष्टाभिरभिप्रसादिता ।
जगाम शान्तिं मम मैथिलात्मजा तवापि शोकेन तदाभिपीडिता ॥ 29 ॥
जगाम शान्तिं मम मैथिलात्मजा तवापि शोकेन तदाभिपीडिता ॥ 29 ॥
tato mayā vāgbhiradīnabhāṣiṇā śivābhiriṣṭābhirabhiprasāditā |
jagāma śāntiṃ mama maithilātmajā tavāpi śokena tadābhipīḍitā || 29 ||
jagāma śāntiṃ mama maithilātmajā tavāpi śokena tadābhipīḍitā || 29 ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे अष्टषष्टितमस्सर्गः ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ अष्टषष्टितमस्सर्गः ।
अथाहमुत्तरं देव्या पुनरुक्त स्ससम्भ्रमम् ।
तव स्नेहान्नरव्याघ्र सौहार्दादनुमान्य वै ॥ 1 ॥
एवं बहुविधं वाच्यो रामो दाशरथिस्त्वया ।
यथा मामाप्नुयाच्छीघ्रं हत्वा रावणमाहवे ॥ 2 ॥
यदि वा मन्यसे वीर वसैकाहमरिन्दम ।
कस्मिंश्चित्संवृते देशे विक्रान्तश्श्वो गमिष्यसि ॥ 3 ॥
मम चाप्यल्पभाग्यायास्सान्निध्यात्तव वीर्यवन् ।
अस्य शोकविपाकस्य मुहूर्तं स्याद्विमोक्षणम् ॥ 4 ॥
गते हि त्वयि विक्रान्ते पुनरागमनाय वै ।
प्राणानामपि सन्देहो मम स्यान्नात्र संशयः ॥ 5 ॥
तवादर्शनजश्शोको भूयो मां परितापयेत् ।
दुःखाद्दुःखपराभूतां दुर्गतां दुःखभागिनीम् ॥ 6 ॥
अयं च वीर सन्देहस्तिष्ठतीव ममाग्रतः ।
सुमहांस्त्वत्सहायेषु हर्यृक्षेषु हरीश्वर ॥ 7 ॥
कथं नु खलु दुष्पारं तरिष्यन्ति महोदधिम् ।
तानि हर्यृक्षसैन्यानि तौ वा नरवरात्मजौ ॥ 8 ॥
त्रयाणामेव भूतानां सागरस्यास्य लङ्घने ।
शक्तिस्स्याद्वैनतेयस्य तव वा मारुतस्य वा ॥ 9 ॥
तदस्मिन् कार्यनिर्योगे वीरैवं दुरतिक्रमे ।
किं पश्यसि समाधानं ब्रूहि कार्यविदां वरः ॥ 10 ॥
काममस्य त्वमेवैकः कार्यस्य परिसाधने ।
पर्याप्तः परवीरघ्न यशस्यस्ते बलोदयः ॥ 11 ॥
बलै स्समग्रैर्यदि मां हत्वा रावणमाहवे ।
विजयी स्वां पुरीं रामो नयेत्तत्स्याद्यशस्करम् ॥ 12 ॥
यथाऽहं तस्य वीरस्य वनादुपधिना हृता ।
रक्षसा तद्भयादेव तथा नार्हति राघवः ॥ 13 ॥
बलैस्तु सङ्कुलां कृत्वा लङ्कां परबलार्दनः ।
मां नयेद्यदि काकुत्स्थस्तत्तस्य सदृशं भवेत् ॥ 14 ॥
तद्यथा तस्य विक्रान्तमनुरूपं महात्मनः ।
भवेदाहवशूरस्य तथा त्वमुपपादय ॥ 15 ॥
तदर्थोपहितं वाक्यं प्रश्रितं हेतुसंहितम् ।
निशम्याहं तत श्शेषं वाक्यमुत्तरमब्रुवम् ॥ 16 ॥
देवि हर्यृक्षसैन्यानामीश्वरः प्लवतां वरः ।
सुग्रीवस्सत्त्वसम्पन्नस्तवार्थे कृतनिश्चयः ॥ 17 ॥
तस्य विक्रमसम्पन्नास्सत्त्ववन्तो महाबलाः ।
मन स्सङ्कल्पसम्पाता निदेशे हरयः स्थिताः ॥ 18 ॥
येषां नोपरि नाधस्तान्न तिर्यक्सज्जते गतिः ।
न च कर्मसु सीदन्ति महत्स्वमिततेजसः ॥ 19 ॥
असकृत्तैर्महाभागैर्वानरैर्बलदर्पितैः ।
प्रदक्षिणीकृता भूमिर्वायुमार्गानुसारिभिः ॥ 20 ॥
मद्विशिष्टाश्च तुल्याश्च सन्ति तत्र वनौकसः ।
मत्तः प्रत्यवरः कश्चिन्नास्ति सुग्रीवसन्निधौ ॥ 21 ॥
अहं तावदिह प्राप्तः किं पुनस्ते महाबलाः ।
न हि प्रकृष्टाः प्रेत्यन्ते प्रेष्यन्ते हीतरे जनाः ॥ 22 ॥
तदलं परितापेन देवि मन्युर्व्यपैतु ते ।
एकोत्पातेन ते लङ्कामेष्यन्ति हरियूथपाः ॥ 23 ॥
मम पृष्ठगतौ तौ च चन्द्रसूर्याविवोदितौ ।
त्वत्सकाशं महाभागे नृसिंहावागमिष्यतः ॥ 24 ॥
अरिघ्नं सिंहसङ्काशं क्षिप्रं द्रक्ष्यसि राघवम् ।
लक्ष्मणं च धनुष्पाणिं लङ्काद्वारमुपस्थितम् ॥ 25 ॥
नखदंष्ट्रायुधान् वीरान् सिंहशार्दूलविक्रमान् ।
वानरान्वारणोन्द्राभान् क्षिप्रं द्रक्षसि सङ्गतान् ॥ 26 ॥
शैलाम्बुदनिकाशानां लङ्कामलयसानुषु ।
नर्दतां कपिमुख्यानामचिराच्छ्रोष्यसि स्वनम् ॥ 27 ॥
निवृत्तवनवासं च त्वया सार्धमरिन्दमम् ।
अभिषिक्तमयोध्यायां क्षिप्रं द्रक्ष्यसि राघवम् ॥ 28 ॥
ततो मया वाग्भिरदीनभाषिणा शिवाभिरिष्टाभिरभिप्रसादिता ।
जगाम शान्तिं मम मैथिलात्मजा तवापि शोकेन तदाभिपीडिता ॥ 29 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे अष्टषष्टितमस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.