Lord Surya

ಶ್ರೀ ಸೂರ್ಯ ಶತಕಮ್

Shri Surya Shatakam

✍️ Unknown author 📂 Shatakam 🖋️ Kannada script 🔢 80 verses 32 views
📄 Download PDF
View: Text in this script too →
🖋️ Script: ಕನ್ನಡ ▾
⚠️ AI-generated translation — the Hindi meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.
Summary — Hindi
श्री सूर्य शतकम् सूर्य की किरणों की स्तुति करने वाला पाठ है, जिसमें प्रत्येक पद्य में सूर्य की किरणों का वर्णन और उनसे कल्याण की प्रार्थना की गई है। किरणें उदयाचल से निकलकर कमलों को खोलती हैं, अंधकार का नाश करती हैं और दिशाओं को प्रकाशित करती हैं। वे भक्तों की रक्षा करने वाली, पाप का नाश करने वाली और शुभ फल देने वाली बताई गई हैं। अंतिम पद्य में सूर्य के बाह्य और आभ्यंतर — दो प्रकार के ज्योतिःस्वरूप का उल्लेख है।

AI-generated · not yet verified

The Hindi meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —
॥ ಸೂರ್ಯಶತಕಮ್ ॥
ಮಹಾಕವಿಶ್ರೀಮಯೂರಪ್ರಣೀತಮ್
॥ ಶ್ರೀ ಗಣೇಶಾಯ ನಮಃ ॥
Verse 1
ಜಮ್ಭಾರಾತೀಭಕುಮ್ಭೋದ್ಭವಮಿವ ದಧತಃ ಸಾನ್ದ್ರಸಿನ್ದೂರರೇಣುಂ
ರಕ್ತಾಃ ಸಿಕ್ತಾ ಇವೌಘೈರುದಯಗಿರಿತಟೀಧಾತುಧಾರಾದ್ರವಸ್ಯ । ವರ್ ಸಕ್ತೈಃ
ಆಯಾನ್ತ್ಯಾ ತುಲ್ಯಕಾಲಂ ಕಮಲವನರುಚೇವಾರುಣಾ ವೋ ವಿಭೂತ್ಯೈ
ಭೂಯಾಸುರ್ಭಾಸಯನ್ತೋ ಭುವನಮಭಿನವಾ ಭಾನವೋ ಭಾನವೀಯಾಃ ॥ 1 ॥
jambhārātībhakumbhodbhavamiva dadhataḥ sāndrasindūrareṇuṃ
raktāḥ siktā ivaughairudayagiritaṭīdhātudhārādravasya | var saktaiḥ
āyāntyā tulyakālaṃ kamalavanarucevāruṇā vo vibhūtyai
bhūyāsurbhāsayanto bhuvanamabhinavā bhānavo bhānavīyāḥ || 1 ||

जो सूर्य की किरणें इंद्र के ऐरावत हाथी के कुम्भ से निकले हुए सान्द्र सिन्दूर की धूलि के समान लाल हैं, उदयाचल की ढलान से बहने वाली धातु-धारा के प्रवाह से सिक्त हुई प्रतीत होती हैं, और जो कमलवन की शोभा के समान उसी समय उदित होकर अरुण वर्ण की हैं, वे नवीन सूर्य-किरणें आपकी विभूति के लिए हों और संसार को प्रकाशित करें। AI

Verse 2
ಭಕ್ತಿಪ್ರಹ್ವಾಯ ದಾತುಂ ಮುಕುಲಪುಟಕುಟೀಕೋಟರಕ್ರೋಡಲೀನಾಂ
ಲಕ್ಷ್ಮೀಮಾಕ್ರಷ್ಟುಕಾಮಾ ಇವ ಕಮಲವನೋದ್ಧಾಟನಂ ಕುರ್ವತೇ ಯೇ ।
ಕಾಲಾಕಾರಾನ್ಧಕಾರಾನನಪತಿತಜಗತ್ಸಾಧ್ವಸಧ್ವಂಸಕಲ್ಯಾಃ
ಕಲ್ಯಾಣಂ ವಃ ಕ್ರಿಯಾಸುಃ ಕಿಸಲಯರುಚಯಸ್ತೇ ಕರಾ ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯ ॥ 2 ॥
bhaktiprahvāya dātuṃ mukulapuṭakuṭīkoṭarakroḍalīnāṃ
lakṣmīmākraṣṭukāmā iva kamalavanoddhāṭanaṃ kurvate ye |
kālākārāndhakārānanapatitajagatsādhvasadhvaṃsakalyāḥ
kalyāṇaṃ vaḥ kriyāsuḥ kisalayarucayaste karā bhāskarasya || 2 ||

जो किरणें भक्ति से नम्र भक्त को देने के लिए, मुकुल-पुट की कुटी के भीतर छिपी हुई लक्ष्मी को खींचने की इच्छा से, कमलवन को खोलती हैं, जो काल रूपी अंधकार के मुख में गिरे हुए संसार के भय का नाश करने में समर्थ हैं, वे सूर्य की कोंपल के समान कोमल किरणें आपका कल्याण करें। AI

Verse 3
ಗರ್ಭೇಷ್ವಮ್ಭೋರುಹಾಣಾಂ ಶಿಖರಿಷು ಚ ಶಿತಾಗ್ರೇಷು ತುಲ್ಯಂ ಪತನ್ತಃ
ಪ್ರಾರಮ್ಭೇ ವಾಸರಸ್ಯ ವ್ಯುಪರತಿಸಮಯೇ ಚೈಕರೂಪಾಸ್ತಥೈವ ।
ನಿಷ್ಪರ್ಯಾಯಂ ಪ್ರವೃತ್ತಾಸ್ತ್ರಿಭುವನಭವನಪ್ರಾಙ್ಗಣೇ ಪಾನ್ತು ಯುಷ್ಮಾ-
ನೂಷ್ಮಾಣಂ ಸನ್ತತಾಧ್ವಶ್ರಮಜಮಿವ ಭೃಶಂ ಬಿಭ್ರತೋ ಬ್ರಧ್ನಪಾದಾಃ ॥ 3 ॥
garbheṣvambhoruhāṇāṃ śikhariṣu ca śitāgreṣu tulyaṃ patantaḥ
prārambhe vāsarasya vyuparatisamaye caikarūpāstathaiva |
niṣparyāyaṃ pravṛttāstribhuvanabhavanaprāṅgaṇe pāntu yuṣmā-
nūṣmāṇaṃ santatādhvaśramajamiva bhṛśaṃ bibhrato bradhnapādāḥ || 3 ||

जो किरणें कमलों के गर्भ में, पर्वतों के शिखरों पर और तीक्ष्ण अग्रों पर समान रूप से गिरती हैं, दिन के आरम्भ में और अंत के समय भी एक समान रहती हैं, और तीनों लोकों के घर के आँगन में निरंतर प्रवृत्त रहती हैं, वे सूर्य के पाद-किरणें आपकी रक्षा करें, जो निरंतर मार्ग के श्रम से उत्पन्न उष्णता को अत्यधिक धारण करती हैं। AI

Verse 4
ಪ್ರಭ್ರಶ್ಯತ್ಯುತ್ತರೀಯತ್ವಿಷಿ ತಮಸಿ ಸಮುದ್ದೀಕ್ಷ್ಯ ವೀತಾವೃತೀನ್ಪ್ರಾ-
ಗ್ಜನ್ತೂಂಸ್ತನ್ತೂನ್ಯಥಾ ಯಾನತನು ವಿತನುತೇ ತಿಗ್ಮರೋಚಿರ್ಮರೀಚೀನ್ ।
ತೇ ಸಾನ್ದ್ರೀಭೂಯ ಸದ್ಯಃ ಕ್ರಮವಿಶದದಶಾಶಾದಶಾಲೀವಿಶಾಲಂ
ಶಶ್ವತ್ಸಮ್ಪಾದಯನ್ತೋಽಮ್ಬರಮಮಲಮಲಂ ಮಙ್ಗಲಂ ವೋ ದಿಶನ್ತು ॥ 4 ॥
prabhraśyatyuttarīyatviṣi tamasi samuddīkṣya vītāvṛtīnprā-
gjantūṃstantūnyathā yānatanu vitanute tigmarocirmarīcīn |
te sāndrībhūya sadyaḥ kramaviśadadaśāśādaśālīviśālaṃ
śaśvatsampādayanto'mbaramamalamalaṃ maṅgalaṃ vo diśantu || 4 ||

जैसे तम रूपी उत्तरीय वस्त्र के गिरने पर पूर्व दिशा के अंतों को देखकर तीक्ष्ण किरणें अपनी किरणों को फैलाती हैं, वे किरणें शीघ्र ही सान्द्र होकर क्रम से दसों दिशाओं को विशाल बनाती हुई आकाश को निर्मल करती हैं और आपको मंगल प्रदान करें। AI

Verse 5
ನ್ಯಕ್ಕುರ್ವನ್ನೋಷಧೀಶೇ ಮುಷಿತರುಚಿ ಶುಚೇವೌಷಧೀಃ ಪ್ರೋಷಿತಾಭಾ
ಭಾಸ್ವದ್ಗ್ರಾವೋದ್ಗತೇನ ಪ್ರಥಮಮಿವ ಕೃತಾಭ್ಯುದ್ಗತಿಃ ಪಾವಕೇನ ।
ಪಕ್ಷಚ್ಛೇದವ್ರಣಾಸೃಕ್ಸ್ರುತ ಇವ ದೃಷದೋ ದರ್ಶಯನ್ಪ್ರಾತರದ್ರೇ-
ರಾತಾಮ್ರಸ್ತೀವ್ರಭಾನೋರನಭಿಮತನುದೇ ಸ್ತಾದ್ಗಭಸ್ತ್ಯುದ್ಗಮೋ ವಃ ॥ 5 ॥
nyakkurvannoṣadhīśe muṣitaruci śucevauṣadhīḥ proṣitābhā
bhāsvadgrāvodgatena prathamamiva kṛtābhyudgatiḥ pāvakena |
pakṣacchedavraṇāsṛksruta iva dṛṣado darśayanprātaradre-
rātāmrastīvrabhānoranabhimatanude stādgabhastyudgamo vaḥ || 5 ||

जो सूर्य की किरणें चन्द्रमा को तुच्छ करती हुई, औषधियों को चमक से रहित करती हुई, पहले प्रकाशमान शिला से निकले हुए अग्नि के समान उदय होती हुई, पक्षियों के पंख कटने से रक्त बहने के समान लाल, प्रातःकाल की भोर में तीव्र किरणों वाले सूर्य की अप्रियता को दूर करने वाली हों, वे आपकी रक्षा करें। AI

Verse 6
ಶೀರ್ಣಘ್ರಾಣಾಙ್ಘ್ರಿಪಾಣೀನ್ವ್ರಣಿಭಿರಪಘನೈರ್ಘರ್ಘರಾವ್ಯಕ್ತಘೋಷಾನ್
ದೀರ್ಘಾಘ್ರಾತಾನಘೌಘೈ ಪುನರಪಿ ಘಟಯತ್ಯೇಕ ಉಲ್ಲಾಘಯನ್ ಯಃ ।
ಘರ್ಮಾಂಶೋಸ್ತಸ್ಯ ವೋಽನ್ತರ್ದ್ವಿಗುಣಘನಘೃಣಾನಿಘ್ನನಿರ್ವಿಘ್ನವೃತ್ತೇ-
ರ್ದತ್ತಾರ್ಘಾಃ ಸಿದ್ಧಸಙ್ಘೈರ್ವಿದಧತು ಘೃಣಯಃ ಶೀಘ್ರಮಂಹೋವಿಧಾತಮ್ ॥ 6 ॥
śīrṇaghrāṇāṅghripāṇīnvraṇibhirapaghanairghargharāvyaktaghoṣān
dīrghāghrātānaghaughai punarapi ghaṭayatyeka ullāghayan yaḥ |
gharmāṃśostasya vo'ntardviguṇaghanaghṛṇānighnanirvighnavṛtte-
rdattārghāḥ siddhasaṅghairvidadhatu ghṛṇayaḥ śīghramaṃhovidhātam || 6 ||

जो सूर्य की किरणें टूटे हुए नाक, पैर और हाथों वाले, घावों से युक्त, गर्घर ध्वनि करने वाले, दीर्घ श्वास लेने वाले प्राणियों को पुनः जोड़कर एक ही स्वस्थ करती हैं, वे सूर्य की किरणें, जो अंदर दुगुनी घनी दया से युक्त और निर्विघ्न हैं, सिद्ध समूहों द्वारा दिए गए अर्घ्य से शीघ्र पाप का नाश करें। AI

Verse 7
ಬಿಭ್ರಾಣಾ ವಾಮನತ್ವಂ ಪ್ರಥಮಮಥ ತಥೈವಾಂಶವಃ ಪ್ರಾಂಶವೋ ವಃ
ಕ್ರಾನ್ತಾಕಾಶಾನ್ತರಾಲಾಸ್ತದನು ದಶದಿಶಃ ಪೂರಯನ್ತಸ್ತತೋಽಪಿ ।
ಧ್ವಾನ್ತಾದಾಚ್ಛಿದ್ಯ ದೇವದ್ವಿಷ ಇವ ಬಲಿತೋ ವಿಶ್ವಮಾಶ್ವಶ್ನುವಾನಾಃ ವರ್ ದೇವದ್ರುಹ
ಕೃಚ್ಛ್ರಾಣ್ಯುಚ್ಛ್ರಾಯಹೇಲೋಪಹಸಿತಹರಯೋ ಹಾರಿದಶ್ವಾ ಹರನ್ತು ॥ 7 ॥
bibhrāṇā vāmanatvaṃ prathamamatha tathaivāṃśavaḥ prāṃśavo vaḥ
krāntākāśāntarālāstadanu daśadiśaḥ pūrayantastato'pi |
dhvāntādācchidya devadviṣa iva balito viśvamāśvaśnuvānāḥ var devadruha
kṛcchrāṇyucchrāyahelopahasitaharayo hāridaśvā harantu || 7 ||

जो किरणें पहले वामन रूप धारण करती हैं, फिर विशाल होकर आकाश के मध्य को पार करती हैं, तत्पश्चात दसों दिशाओं को भरती हैं, और फिर अंधकार को चीरकर देवताओं के शत्रुओं के समान बलपूर्वक सम्पूर्ण विश्व को व्याप्त करती हैं, वे हरिदश्व (सूर्य) की किरणें, जो कठिनाइयों को उठाने में हास्यास्पद हैं, आपके कष्टों को हर लें। AI

Verse 8
ಉದ್ಗಾಢೇನಾರುಣಿಮ್ನಾ ವಿದಧತಿ ಬಹುಲಂ ಯೇಽರುಣಸ್ಯಾರುಣತ್ವಂ
ಮೂರ್ಧೋದ್ಧೂತೌ ಖಲೀನಕ್ಷತರುಧಿರರುಚೋ ಯೇ ರಥಾಶ್ವಾನನೇಷು ।
ಶೈಲಾನಾಂ ಶೇಖರತ್ವಂ ಶ್ರಿತಶಿಖರಿಶಿಖಾಸ್ತನ್ವತೇ ಯೇ ದಿಶನ್ತು ವರ್ ಶಿಖರಶಿಖಾಃ
ಪ್ರೇಙ್ಖನ್ತಃ ಖೇ ಖರಾಂಶೋಃ ಖಚಿತದಿನಮುಖಾಸ್ತೇ ಮಯೂಖಾಃ ಸುಖಂ ವಃ ॥ 8 ॥
udgāḍhenāruṇimnā vidadhati bahulaṃ ye'ruṇasyāruṇatvaṃ
mūrdhoddhūtau khalīnakṣatarudhiraruco ye rathāśvānaneṣu |
śailānāṃ śekharatvaṃ śritaśikhariśikhāstanvate ye diśantu var śikharaśikhāḥ
preṅkhantaḥ khe kharāṃśoḥ khacitadinamukhāste mayūkhāḥ sukhaṃ vaḥ || 8 ||

जो किरणें गहरी लालिमा से अरुण के अरुणत्व को बहुत बढ़ाती हैं, जो रथ के घोड़ों के मुखों में ऊपर उठे हुए लगाम से घायल हुए रक्त के समान आभा वाली हैं, और जो पर्वतों के शिखर पर स्थित शिखरों की शोभा को धारण करती हैं, वे सूर्य की किरणें आकाश में कंपित होती हुई और दिन के आरंभ को चित्रित करती हुई तुम सबको सुख दें। AI

Verse 9
ದತ್ತಾನನ್ದಾಃ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಸಮುಚಿತಸಮಯಾಕೃಷ್ಟಸೃಷ್ಟೈಃ ಪಯೋಭಿಃ ವರ್ ಅಕ್ಲಿಷ್ಟಸೃಷ್ಟೈಃ
ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ವಿಪ್ರಕೀರ್ಣಾ ದಿಶಿ ದಿಶಿ ವಿರಮತ್ಯಹ್ನಿ ಸಂಹಾರಭಾಜಃ ।
ದೀಪ್ತಾಂಶೋರ್ದೀರ್ಘದುಃಖಪ್ರಭವಭವಭಯೋದನ್ವದುತ್ತಾರನಾವೋ
ಗಾವೋ ವಃ ಪಾವನಾನಾಂ ಪರಮಪರಿಮಿತಾಂ ಪ್ರೀತಿಮುತ್ಪಾದಯನ್ತು ॥ 9 ॥
dattānandāḥ prajānāṃ samucitasamayākṛṣṭasṛṣṭaiḥ payobhiḥ var akliṣṭasṛṣṭaiḥ
pūrvāhṇe viprakīrṇā diśi diśi viramatyahni saṃhārabhājaḥ |
dīptāṃśordīrghaduḥkhaprabhavabhavabhayodanvaduttāranāvo
gāvo vaḥ pāvanānāṃ paramaparimitāṃ prītimutpādayantu || 9 ||

जो प्रजा को आनंद देती हैं, जो उचित समय पर सृष्टि के जल से खींची गई हैं, जो पूर्वाह्न में दिशाओं में फैलती हैं और दिन के अंत में संहार को प्राप्त होती हैं, जो तीव्र किरणों वाले सूर्य की दीर्घ दुःख से उत्पन्न भव-भय के समुद्र को पार कराने वाली नाव हैं, वे पवित्र गायें तुम्हारे लिए परम और असीम प्रीति उत्पन्न करें। AI

Verse 10
ಬನ್ಧಧ್ವಂಸೈಕಹೇತುಂ ಶಿರಸಿ ನತಿರಸಾಬದ್ಧಸನ್ಧ್ಯಾಞ್ಜಲೀನಾಂ
ಲೋಕಾನಾಂ ಯೇ ಪ್ರಬೋಧಂ ವಿದಧತಿ ವಿಪುಲಾಮ್ಭೋಜಖಣ್ಡಾಶಯೇವ ।
ಯುಷ್ಮಾಕಂ ತೇ ಸ್ವಚಿತ್ತಪ್ರಥಿತಪೃಥುತರಪ್ರಾರ್ಥನಾಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಾಃ ವರ್ ಪ್ರಥಿಮ
ಕಲ್ಪನ್ತಾಂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಂ ದಿನಕರಕಿರಣಾಃ ಕೇತವಃ ಕಲ್ಮಷಸ್ಯ ॥ 10 ॥
bandhadhvaṃsaikahetuṃ śirasi natirasābaddhasandhyāñjalīnāṃ
lokānāṃ ye prabodhaṃ vidadhati vipulāmbhojakhaṇḍāśayeva |
yuṣmākaṃ te svacittaprathitapṛthutaraprārthanākalpavṛkṣāḥ var prathima
kalpantāṃ nirvikalpaṃ dinakarakiraṇāḥ ketavaḥ kalmaṣasya || 10 ||

जो बंधनों के नाश का एकमात्र कारण हैं, जो सिर पर झुके हुए लोगों की संध्या-अंजलि से बंधे हुए हैं, और जो विशाल कमल-समूह के समान लोकों को जागृति प्रदान करती हैं, वे तुम्हारे चित्त में प्रसिद्ध विशाल प्रार्थनाओं को पूर्ण करने वाले कल्पवृक्ष-रूप सूर्य की किरणें, जो पाप की ध्वजाएँ हैं, निर्विकल्प रूप से तुम्हारे लिए सफल हों। AI

Verse 11
ಧಾರಾ ರಾಯೋ ಧನಾಯಾಪದಿ ಸಪದಿ ಕರಾಲಮ್ಬಭೂತಾಃ ಪ್ರಪಾತೇ
ತತ್ತ್ವಾಲೋಕೈಕದೀಪಾಸ್ತ್ರಿದಶಪತಿಪುರಪ್ರಸ್ಥಿತೌ ವೀಥ್ಯ ಏವ ।
ನಿರ್ವಾಣೋದ್ಯೋಗಿಯೋಗಿಪ್ರಗಮನಿಜತನುದ್ವಾರಿ ವೇತ್ರಾಯಮಾಣಾ-
ಸ್ತ್ರಾಯನ್ತಾಂ ತೀವ್ರಭಾನೋರ್ದಿವಸಮುಖಸುಖಾ ರಶ್ಮಯಃ ಕಲ್ಮಷಾದ್ವಃ ॥ 11 ॥
dhārā rāyo dhanāyāpadi sapadi karālambabhūtāḥ prapāte
tattvālokaikadīpāstridaśapatipuraprasthitau vīthya eva |
nirvāṇodyogiyogipragamanijatanudvāri vetrāyamāṇā-
strāyantāṃ tīvrabhānordivasamukhasukhā raśmayaḥ kalmaṣādvaḥ || 11 ||

जो धन की वर्षा करने वाली धाराएँ हैं, जो विपत्ति में तुरंत सहारा बनती हैं, जो पतन के समय तत्व-प्रकाश की एकमात्र दीपिका हैं, जो देवराज इंद्र के नगर की ओर जाने वाले मार्ग हैं, और जो निर्वाण के प्रयास में लगे योगियों के शरीर-द्वार पर द्वारपाल की तरह खड़ी हैं, वे तीव्र किरणों वाले सूर्य की दिन के आरंभ को सुख देने वाली रश्मियाँ तुम्हें पाप से बचाएँ। AI

Verse 12
ವರ್ ತೀವ್ರಭಾಸಃ ವರ್ ಕಶ್ಮಲಾದ್ವಃ
ಪ್ರಾಚಿ ಪ್ರಾಗಾಚರನ್ತ್ಯೋಽನತಿಚಿರಮಚಲೇ ಚಾರುಚೂಡಾಮಣಿತ್ವಂ
ಮುಞ್ಚನ್ತ್ಯೋ ರೋಚನಾಮ್ಭಃ ಪ್ರಚುರಮಿವ ದಿಶಾಮುಚ್ಚಕೈಶ್ಚರ್ಚನಾಯ ।
ಚಾಟೂತ್ಕೈಶ್ಚಕ್ರನಾಮ್ನಾಂ ಚತುರಮವಿಚಲೈರ್ಲೋಚನೈರರ್ಚ್ಯಮಾನಾ- ವರ್ ಸುಚಿರಂ
ಶ್ಚೇಷ್ಟನ್ತಾಂ ಚಿನ್ತಿತಾನಾಮುಚಿತಮಚರಮಾಶ್ಚಣ್ಡರೋಚೀರುಚೋ ವಃ ॥ 12 ॥
var tīvrabhāsaḥ var kaśmalādvaḥ
prāci prāgācarantyo'naticiramacale cārucūḍāmaṇitvaṃ
muñcantyo rocanāmbhaḥ pracuramiva diśāmuccakaiścarcanāya |
cāṭūtkaiścakranāmnāṃ caturamavicalairlocanairarcyamānā- var suciraṃ
śceṣṭantāṃ cintitānāmucitamacaramāścaṇḍarocīruco vaḥ || 12 ||

जो तीव्र प्रकाश वाली हैं, जो तुम्हें पाप से बचाएँ, जो पूर्व दिशा में थोड़ी देर के लिए चलती हुई अचल पर्वत पर सुंदर चूड़ामणि का रूप धारण करती हैं, जो दिशाओं को अधिक सजाने के लिए मानो अधिक रोचन-जल छोड़ती हैं, और जो चक्रवाक पक्षियों के समूह द्वारा चतुराई से स्थिर नेत्रों से पूजी जाती हैं, वे चंड रश्मियों वाले सूर्य की किरणें चिरकाल तक चिंतित लोगों के लिए उचित फल दें। AI

Verse 14
ಏಕಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ದೃಶೌ ದ್ವೇ ತ್ರಿಜಗತಿ ಗದಿತಾನ್ಯಬ್ಜಜಾಸ್ಯೈಶ್ಚತುರ್ಭಿ-
ರ್ಭೂತಾನಾಂ ಪಞ್ಚಮಂ ಯಾನ್ಯಲಮೃತುಷು ತಥಾ ಷಟ್ಸು ನಾನಾವಿಧಾನಿ ।
ಯುಷ್ಮಾಕಂ ತಾನಿ ಸಪ್ತತ್ರಿದಶಮುನಿನುತಾನ್ಯಷ್ಟದಿಗ್ಭಾಞ್ಜಿ ಭಾನೋ-
ರ್ಯಾನ್ತಿ ಪ್ರಾಹ್ಣೇ ನವತ್ವಂ ದಶ ದಧತು ಶಿವಂ ದೀಧಿತೀನಾಂ ಶತಾನಿ ॥ 13 ॥ ವರ್ ದದತು
ಆವೃತ್ತಿಭ್ರಾನ್ತವಿಶ್ವಾಃ ಶ್ರಮಮಿವ ದಧತಃ ಶೋಷಿಣಃ ಸ್ವೋಷ್ಮಣೇವ
ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ದಾವಾಗ್ನಿತಪ್ತಾ ಇವ ರಸಮಸಕೃದ್ಯೇ ಧರಿತ್ರ್ಯಾ ಧಯನ್ತಿ ।
ತೇ ಪ್ರಾವೃಷ್ಯಾತ್ತಪಾನಾತಿಶಯರುಜ ಇವೋದ್ವಾನ್ತತೋಯಾ ಹಿಮರ್ತೌ
ಮಾರ್ತಣ್ಡಸ್ಯಾಪ್ರಚಣ್ಡಾಶ್ಚಿರಮಶುಭಭಿದೇಽಭೀಷವೋ ವೋ ಭವನ್ತು ॥ 14 ॥
ekaṃ jyotirdṛśau dve trijagati gaditānyabjajāsyaiścaturbhi-
rbhūtānāṃ pañcamaṃ yānyalamṛtuṣu tathā ṣaṭsu nānāvidhāni |
yuṣmākaṃ tāni saptatridaśamuninutānyaṣṭadigbhāñji bhāno-
ryānti prāhṇe navatvaṃ daśa dadhatu śivaṃ dīdhitīnāṃ śatāni || 13 || var dadatu
āvṛttibhrāntaviśvāḥ śramamiva dadhataḥ śoṣiṇaḥ svoṣmaṇeva
grīṣme dāvāgnitaptā iva rasamasakṛdye dharitryā dhayanti |
te prāvṛṣyāttapānātiśayaruja ivodvāntatoyā himartau
mārtaṇḍasyāpracaṇḍāściramaśubhabhide'bhīṣavo vo bhavantu || 14 ||

एक ज्योति, दो नेत्र, तीन लोकों में कहे गए, ब्रह्मा आदि के चार मुखों से, प्राणियों के पाँचवें, ऋतुओं में छह, और नाना प्रकार के सात, देवताओं और मुनियों द्वारा स्तुत, आठ दिशाओं को प्रकाशित करने वाले, सूर्य की वे सौ किरणें प्रातःकाल नवीनता को प्राप्त होती हैं और दस गुणा होकर तुम्हें शिव (कल्याण) प्रदान करें। ग्रीष्म में जो दावाग्नि से तपी हुई पृथ्वी के रस को बार-बार पीती हैं, जो अपनी गर्मी से ही सुखाने वाली हैं और जो विश्व को भ्रम में डालकर श्रम उत्पन्न करती हैं, वे वर्षा ऋतु में अत्यधिक ताप की पीड़ा से मुक्त होकर जल को बहा देती हैं, और शीत ऋतु में सूर्य की प्रचंड किरणें चिरकाल तक अशुभ का नाश करने के लिए तुम्हारी रक्षा करें। AI

Verse 15
ತನ್ವಾನಾ ದಿಗ್ವಧೂನಾಂ ಸಮಧಿಕಮಧುರಾಲೋಕರಮ್ಯಾಮವಸ್ಥಾ-
ಮಾರುಢಪ್ರೌಢಿಲೇಶೋತ್ಕಲಿತಕಪಿಲಿಮಾಲಙ್ಕೃತಿಃ ಕೇವಲೈವ ।
ಉಜ್ಜೃಮ್ಭಾಮ್ಭೋಜನೇತ್ರದ್ಯುತಿನಿ ದಿನಮುಖೇ ಕಿಞ್ಚಿದುದ್ಭಿದ್ಯಮಾನಾ
ಶ್ಮಶ್ರುಶ್ರೇಣೀವ ಭಾಸಾಂ ದಿಶತು ದಶಶತೀ ಶರ್ಮ ಘರ್ಮತ್ವಿಷೋ ವಃ ॥ 15 ॥
tanvānā digvadhūnāṃ samadhikamadhurālokaramyāmavasthā-
māruḍhaprauḍhileśotkalitakapilimālaṅkṛtiḥ kevalaiva |
ujjṛmbhāmbhojanetradyutini dinamukhe kiñcidudbhidyamānā
śmaśruśreṇīva bhāsāṃ diśatu daśaśatī śarma gharmatviṣo vaḥ || 15 ||

दिशाओं की स्त्रियों के लिए अत्यधिक मधुर प्रकाश से सुंदर अवस्था को धारण करते हुए, प्रौढ़ता के थोड़े से अंश से उत्पन्न कपिलिमा (सुनहरी लालिमा) की अलंकृति से युक्त, केवल वही, उदित होते कमल-नेत्रों की आभा वाले दिन के मुख में कुछ-कुछ प्रकट होती हुई, दाढ़ी की पंक्ति के समान किरणों की सौ शताब्दियाँ आपको सुख दें। (यह सूर्य की प्रातःकालीन किरणों का वर्णन है।) AI

Verse 16
ಮೌಲೀನ್ದೋರ್ಮೈಷ ಮೋಷೀದ್ದ್ಯುತಿಮಿತಿ ವೃಷಭಾಙ್ಕೇನ ಯಃ ಶಙ್ಕಿನೇವ
ಪ್ರತ್ಯಗ್ರೋದ್ಘಾಟಿತಾಮ್ಭೋರುಹಕುಹರಗುಹಾಸುಸ್ಥಿತೇನೇವ ಧಾತ್ರಾ ।
ಕೃಷ್ಣೇನ ಧ್ವಾನ್ತಕೃಷ್ಣಸ್ವತನುಪರಿಭವತ್ರಸ್ನುನೇವ ಸ್ತುತೋಽಲಂ
ತ್ರಾಣಾಯ ಸ್ತಾತ್ತನೀಯಾನಪಿ ತಿಮಿರರಿಪೋಃ ಸ ತ್ವಿಷಾಮುದ್ಗಮೋ ವಃ ॥ 16 ॥
maulīndormaiṣa moṣīddyutimiti vṛṣabhāṅkena yaḥ śaṅkineva
pratyagrodghāṭitāmbhoruhakuharaguhāsusthiteneva dhātrā |
kṛṣṇena dhvāntakṛṣṇasvatanuparibhavatrasnuneva stuto'laṃ
trāṇāya stāttanīyānapi timiraripoḥ sa tviṣāmudgamo vaḥ || 16 ||

जो (सूर्य) 'मेरी किरण को चुरा लेगा' इस प्रकार शंका करते हुए से लगने वाले वृषभ-चिह्न (चंद्रमा) से, तथा नव-विकसित कमल-कोष्ठों की गुफाओं में स्थित ब्रह्मा द्वारा, और कृष्ण (विष्णु) द्वारा, जो अपने श्याम शरीर की तुलना में अपने को तिरस्कृत देखकर भयभीत है, ऐसे से, भली-भाँति स्तुत किया गया, अंधकार के शत्रु (सूर्य) की किरणों का वह उदय आपकी रक्षा के लिए हो, जो अत्यंत नीचे स्थित प्राणियों की भी रक्षा करने वाला है। AI

Verse 18
ವಿಸ್ತೀರ್ಣಂ ವ್ಯೋಮ ದೀರ್ಘಾಃ ಸಪದಿ ದಶ ದಿಶೋ ವ್ಯಸ್ತವೇಲಾಮ್ಭಸೋಽಬ್ಧೀನ್
ಕುರ್ವದ್ಭಿರ್ದೃಶ್ಯನಾನಾನಗನಗರನಗಾಭೋಗಪೃಥ್ವೀಂ ಚ ಪೃಥ್ವೀಮ್ ।
ಪದ್ಮಿನ್ಯುಚ್ಛ್ವಾಸ್ಯತೇ ಯೈರುಷಸಿ ಜಗದಪಿ ಧ್ವಂಸಯಿತ್ವಾ ತಮಿಸ್ರಾ-
ಮುಸ್ರಾ ವಿಸ್ರಂಸಯನ್ತು ದ್ರುತಮನಭಿಮತಂ ತೇ ಸಹಸ್ರತ್ವಿಷೋ ವಃ ॥ 17 ॥ ವರ್ ವಿಸ್ರಾವಯನ್ತು
ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತ್ವಶೂನ್ಯೋ ನಿಜರುಚಿರನಿಶಾನಶ್ವರಃ ಕರ್ತುಮೀಶೋ
ವಿಶ್ವಂ ವೇಶ್ಮೇವ ದೀಪಃ ಪ್ರತಿಹತತಿಮಿರಂ ಯಃ ಪ್ರದೇಶಸ್ಥಿತೋಽಪಿ ।
ದಿಕ್ಕಾಲಾಪೇಕ್ಷಯಾಸೌ ತ್ರಿಭುವನಮಟತಸ್ತಿಗ್ಮಭಾನೋರ್ನವಾಖ್ಯಾಂ
ಯಾತಃ ಶಾತಕ್ರತವ್ಯಾಂ ದಿಶಿ ದಿಶತು ಶಿವಂ ಸೋಽರ್ಚಿಷಾಮುದ್ಗಮೋ ವಃ ॥ 18 ॥
vistīrṇaṃ vyoma dīrghāḥ sapadi daśa diśo vyastavelāmbhaso'bdhīn
kurvadbhirdṛśyanānānaganagaranagābhogapṛthvīṃ ca pṛthvīm |
padminyucchvāsyate yairuṣasi jagadapi dhvaṃsayitvā tamisrā-
musrā visraṃsayantu drutamanabhimataṃ te sahasratviṣo vaḥ || 17 || var visrāvayantu
astavyastatvaśūnyo nijaruciraniśānaśvaraḥ kartumīśo
viśvaṃ veśmeva dīpaḥ pratihatatimiraṃ yaḥ pradeśasthito'pi |
dikkālāpekṣayāsau tribhuvanamaṭatastigmabhānornavākhyāṃ
yātaḥ śātakratavyāṃ diśi diśatu śivaṃ so'rciṣāmudgamo vaḥ || 18 ||

जो विस्तृत आकाश को, दसों दिशाओं को तुरंत लंबा करते हैं, समुद्रों के जल को बिना समय के (असमय) कर देते हैं, और दृश्यमान अनेक नगों, पर्वतों और नगरों के विस्तार वाली पृथ्वी को (विशाल) कर देते हैं, जिनके द्वारा प्रभात के समय कमलिनी विकसित होती है और जगत भी अंधकार को नष्ट करके (प्रकाशित होता है), वे सहस्र किरणों वाले (सूर्य) की किरणें शीघ्र ही आपका अनभिमत (अप्रिय) दूर करें। AI

Verse 19
ಮಾಗಾನ್ಮ್ಲಾನಿಂ ಮೃಣಾಲೀ ಮೃದುರಿತಿ ದಯಯೇವಾಪ್ರವಿಷ್ಟೋಽಹಿಲೋಕಂ
ಲೋಕಾಲೋಕಸ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವಂ ಪ್ರತಪತಿ ನ ಪರಂ ಯಸ್ತದಾಖ್ಯಾರ್ಥಮೇವ ।
ಊರ್ಧ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಖಣ್ಡಸ್ಫುಟನಭಯಪರಿತ್ಯಕ್ತದೈರ್ಘ್ಯೋ ದ್ಯುಸೀಮ್ನಿ
ಸ್ವೇಛಾವಶ್ಯಾವಕಾಶಾವಧಿರವತು ಸ ವಸ್ತಾಪನೋ ರೋಚಿರೋಘಃ ॥ 19 ॥
māgānmlāniṃ mṛṇālī mṛduriti dayayevāpraviṣṭo'hilokaṃ
lokālokasya pārśvaṃ pratapati na paraṃ yastadākhyārthameva |
ūrdhvaṃ brahmāṇḍakhaṇḍasphuṭanabhayaparityaktadairghyo dyusīmni
svechāvaśyāvakāśāvadhiravatu sa vastāpano rociroghaḥ || 19 ||

जो अस्त-व्यस्तता से रहित, अपनी रुचि से रात्रि का नाश करने वाला, घर के समान विश्व को प्रकाशित करने में समर्थ, अंधकार को दूर करने वाला, प्रदेश में स्थित होने पर भी दिशा और काल की अपेक्षा से तीनों लोकों में भ्रमण करते हुए तीक्ष्ण किरणों वाले सूर्य की नवीन संज्ञा को प्राप्त हुआ, इंद्र की दिशा (पूर्व) में स्थित वह किरणों का उदय आपको शुभ दे। AI

Verse 20
ಅಶ್ಯಾಮಃ ಕಾಲ ಏಕೋ ನ ಭವತಿ ಭುವನಾನ್ತೋಽಪಿ ವೀತೇಽನ್ಧಕಾರೇ ವರ್ ವೀತಾನ್ಧಕಾರಃ
ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಾಲೇಯಪಾದೋ ನ ವಿಲಯಮಚಲಶ್ಚನ್ದ್ರಮಾ ಅಪ್ಯುಪೈತಿ ।
ಬನ್ಧಃ ಸಿದ್ಧಾಞ್ಜಲೀನಾಂ ನ ಹಿ ಕುಮುದವನಸ್ಯಾಪಿ ಯತ್ರೋಜ್ಜಿಹಾನೇ
ತತ್ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯಂ ದಿಶತು ದಿನಪತೇರ್ಧಾಮ ಕಾಮಾಧಿಕಂ ವಃ ॥ 20 ॥
aśyāmaḥ kāla eko na bhavati bhuvanānto'pi vīte'ndhakāre var vītāndhakāraḥ
sadyaḥ prāleyapādo na vilayamacalaścandramā apyupaiti |
bandhaḥ siddhāñjalīnāṃ na hi kumudavanasyāpi yatrojjihāne
tatprātaḥ prekṣaṇīyaṃ diśatu dinapaterdhāma kāmādhikaṃ vaḥ || 20 ||

जिसके उदित होने पर कमल-नाल मुरझा जाती है, मानो दया से वह सर्प-लोक में प्रवेश नहीं करता; जो लोकालोक पर्वत के पार्श्व को नहीं तपाता, केवल उसके नाम के अर्थ को ही (सत्य करता है); जो ऊपर ब्रह्मांड के खंड के फटने के भय से दीर्घता को त्यागकर द्युलोक की सीमा पर अपनी इच्छा के अनुसार काल्पनिक अवकाश तक सीमित है, वह ताप उत्पन्न करने वाला किरणों का समूह आपकी रक्षा करे। AI

Verse 21
ಯತ್ಕಾನ್ತಿಂ ಪಙ್ಕಜಾನಾಂ ನ ಹರತಿ ಕುರುತೇ ಪ್ರತ್ಯುತಾಧಿಕ್ಯರಮ್ಯಾಂ ವರ್ ಪ್ರತ್ಯುತಾತೀವ ರಮ್ಯಾಂ
ನೋ ಧತ್ತೇ ತಾರಕಾಭಾಂ ತಿರಯತಿ ನಿತರಾಮಾಶು ಯನ್ನಿತ್ಯಮೇವ । ವರ್ ನಾಧತ್ತೇ
ಕರ್ತುಂ ನಾಲಂ ನಿಮೇಷಂ ದಿವಸಮಪಿ ಪರಂ ಯತ್ತದೇಕಂ ತ್ರಿಲೋಕ್ಯಾ-
ಶ್ಚಕ್ಷುಃ ಸಾಮಾನ್ಯಚಕ್ಷುರ್ವಿಸದೃಶಮಘಭಿದ್ಭಾಸ್ವತಸ್ತಾನ್ಮಹೋ ವಃ ॥ 21 ॥
yatkāntiṃ paṅkajānāṃ na harati kurute pratyutādhikyaramyāṃ var pratyutātīva ramyāṃ
no dhatte tārakābhāṃ tirayati nitarāmāśu yannityameva | var nādhatte
kartuṃ nālaṃ nimeṣaṃ divasamapi paraṃ yattadekaṃ trilokyā-
ścakṣuḥ sāmānyacakṣurvisadṛśamaghabhidbhāsvatastānmaho vaḥ || 21 ||

जिसके उदित होने पर काल श्याम (अंधकारमय) नहीं रहता, अंधकार के चले जाने पर भूवन का अंत भी नहीं होता, चंद्रमा तुरंत अपनी शीतलता को प्राप्त होता है और अचल (पर्वत) भी लय को प्राप्त नहीं होता, जहाँ सिद्धों के अंजलि-बद्ध हाथों का बंधन नहीं होता और कुमुदवन का भी नहीं, वह दिनपति (सूर्य) का प्रभात-कालीन दर्शनीय तेज आपको कामना से अधिक (शुभ) दे। AI

Verse 22
ಕ್ಷ್ಮಾಂ ಕ್ಷೇಪೀಯಃ ಕ್ಷಪಾಮ್ಭಃಶಿಶಿರತರಜಲಸ್ಪರ್ಶತರ್ಷಾದೃತೇವ
ದ್ರಾಗಾಶಾ ನೇತುಮಾಶಾದ್ವಿರದಕರಸರಃಪುಷ್ಕರಾಣೀವ ಬೋಧಮ್ ।
ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರೋಲ್ಲಙ್ಘ್ಯ ವಿಷ್ಣೋಃ ಪದಮಪಿ ಘೃಣಯೇವಾತಿವೇಗಾದ್ದವೀಯ-
ಸ್ಯುದ್ದಾಮ ದ್ಯೋತಮಾನಾ ದಹತು ದಿನಪತೇರ್ದುರ್ನಿಮಿತ್ತಂ ದ್ಯುತಿರ್ವಃ ॥ 22 ॥
kṣmāṃ kṣepīyaḥ kṣapāmbhaḥśiśiratarajalasparśatarṣādṛteva
drāgāśā netumāśādviradakarasaraḥpuṣkarāṇīva bodham |
prātaḥ prollaṅghya viṣṇoḥ padamapi ghṛṇayevātivegāddavīya-
syuddāma dyotamānā dahatu dinapaterdurnimittaṃ dyutirvaḥ || 22 ||

पृथ्वी को अत्यन्त वेग से फेंकने वाला, रात्रि के जल की शीतल जल-स्पर्श से तृषा से रहित, शीघ्र ही दिशाओं को ले जाने वाला, दिशा-रूपी हाथी के हाथ में कमल-समूह के समान ज्ञान को, प्रातःकाल विष्णु के पद का भी अतिक्रमण करके लज्जा से अत्यन्त वेग से दूर प्रकाशमान होता हुआ, दिनपति सूर्य का दुर्निमित्त-रूप प्रकाश आप लोगों को जलाये ॥ 22 ॥ AI

Verse 23
ನೋ ಕಲ್ಪಾಪಾಯವಾಯೋರದಯರಯದಲತ್ಕ್ಷ್ಮಾಧರಸ್ಯಾಪಿ ಗಮ್ಯಾ ವರ್ ಶಮ್ಯಾ
ಗಾಢೋದ್ಗೀರ್ಣೋಜ್ಜ್ವಲಶ್ರೀರಹನಿ ನ ರಹಿತಾ ನೋ ತಮಃಕಜ್ಜಲೇನ ।
ಪ್ರಾಪ್ತೋತ್ಪತ್ತಿಃ ಪತಙ್ಗಾನ್ನ ಪುನರುಪಗತಾ ಮೋಷಮುಷ್ಣತ್ವಿಷೋ ವೋ
ವರ್ತಿಃ ಸೈವಾನ್ಯರೂಪಾ ಸುಖಯತು ನಿಖಿಲದ್ವೀಪದೀಪಸ್ಯ ದೀಪ್ತಿಃ ॥ 23 ॥
no kalpāpāyavāyoradayarayadalatkṣmādharasyāpi gamyā var śamyā
gāḍhodgīrṇojjvalaśrīrahani na rahitā no tamaḥkajjalena |
prāptotpattiḥ pataṅgānna punarupagatā moṣamuṣṇatviṣo vo
vartiḥ saivānyarūpā sukhayatu nikhiladvīpadīpasya dīptiḥ || 23 ||

जो न कल्प के अन्त में वायु के निर्दय वेग से विदीर्ण पर्वतों के भी गम्य है, न शम्याग्राह्य है, जो दिन में गाढ़ रूप से उद्गीर्ण उज्ज्वल श्री वाला है, तमः-कज्जल से रहित नहीं है, जिसकी उत्पत्ति सूर्य से हुई है, जो फिर उष्ण किरणों के मोष को प्राप्त नहीं हुई, वही अन्य रूप वाली निखिल द्वीपों के दीपक की दीप्ति आप लोगों को सुख दे ॥ 23 ॥ AI

Verse 25
ನಿಃಶೇಷಾಶಾವಪೂರಪ್ರವಣಗುರುಗುಣಶ್ಲಾಘನೀಯಸ್ವರೂಪಾ
ಪರ್ಯಾಪ್ತಂ ನೋದಯಾದೌ ದಿನಗಮಸಮಯೋಪಪ್ಲವೇಽಪ್ಯುನ್ನತೈವ ।
ಅತ್ಯನ್ತಂ ಯಾನಭಿಜ್ಞಾ ಕ್ಷಣಮಪಿ ತಮಸಾ ಸಾಕಮೇಕತ್ರ ವಸ್ತುಂ
ಬ್ರಧ್ನಸ್ಯೇದ್ಧಾ ರುಚಿರ್ವೋ ರುಚಿರಿವ ರುಚಿತಸ್ಯಾಪ್ತಯೇ ವಸ್ತುನೋಸ್ತು ॥ 24 ॥ ವರ್ ಚಿರುರಸ್ಯ, ರುಚಿರಸ್ಯ
ವಿಭ್ರಾಣಃ ಶಕ್ತಿಮಾಶು ಪ್ರಶಮಿತಬಲವತ್ತಾರಕೌರ್ಜಿತ್ಯಗುರ್ವೀಂ
ಕುರ್ವಾಣೋ ಲೀಲಯಾಧಃ ಶಿಖಿನಮಪಿ ಲಸಚ್ಚನ್ದ್ರಕಾನ್ತಾವಭಾಸಮ್ ।
ಆದಧ್ಯಾದನ್ಧಕಾರೇ ರತಿಮತಿಶಯಿನೀಮಾವಹನ್ವೀಕ್ಷಣಾನಾಂ ವರ್ ಆದೇಯಾದೀಕ್ಷಣಾನಾಂ
ಬಾಲೋ ಲಕ್ಷ್ಮೀಮಪಾರಾಮಪರ ಇವ ಗುಹೋಽಹರ್ಪತೇರಾತಪೋ ವಃ ॥ 25 ॥
niḥśeṣāśāvapūrapravaṇaguruguṇaślāghanīyasvarūpā
paryāptaṃ nodayādau dinagamasamayopaplave'pyunnataiva |
atyantaṃ yānabhijñā kṣaṇamapi tamasā sākamekatra vastuṃ
bradhnasyeddhā rucirvo ruciriva rucitasyāptaye vastunostu || 24 || var cirurasya, rucirasya
vibhrāṇaḥ śaktimāśu praśamitabalavattārakaurjityagurvīṃ
kurvāṇo līlayādhaḥ śikhinamapi lasaccandrakāntāvabhāsam |
ādadhyādandhakāre ratimatiśayinīmāvahanvīkṣaṇānāṃ var ādeyādīkṣaṇānāṃ
bālo lakṣmīmapārāmapara iva guho'harpaterātapo vaḥ || 25 ||

सम्पूर्ण आशाओं को पूर्ण करने में प्रवण, गुरु गुणों से प्रशंसनीय स्वरूप वाली, उदय के समय पर्याप्त, दिन के अन्त के समय भी उन्नत, अत्यन्त अन्धकार के साथ एक क्षण भी रहने में अभिज्ञ, ब्रध्न (सूर्य) को प्रकाशित करने वाली, जो रुचि (कान्ति) चिरुर (चिरन्तन) और रुचिर (सुन्दर) वस्तुओं की प्राप्ति के लिये हो, वह आप लोगों की हो ॥ 24 ॥ शक्ति को धारण करने वाला, शीघ्र ही बलवान तारकों के ओज को शान्त करने वाला, लीला से नीचे अग्नि को भी चन्द्रकान्त-मणि के समान प्रकाशमान करने वाला, अन्धकार में नेत्रों की अत्यधिक रुचि उत्पन्न करने वाला, बालक के समान अपार लक्ष्मी को धारण करने वाला, दूसरे गुह (कार्तिकेय) के समान, दिनपति सूर्य का आतप (किरण-समूह) आप लोगों की हो ॥ 25 ॥ AI

Verse 26
ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಂಶಾಕರ್ಷಪಾಣ್ಡುದ್ಯುತಿ ತಿಮಿರಮಷೀಶೇಷಕಲ್ಮಾಷಮೀಷ-
ಜ್ಜೃಮ್ಭೋದ್ಭೂತೇನ ಪಿಙ್ಗಂ ಸರಸಿಜರಜಸಾ ಸನ್ಧ್ಯಯಾ ಶೋಣಶೋಚಿಃ ।
ಪ್ರಾತಃಪ್ರಾರಮ್ಭಕಾಲೇ ಸಕಲಮಪಿ ಜಗಚ್ಚಿತ್ರಮುನ್ಮೀಲಯನ್ತೀ
ಕಾನ್ತಿಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಿಷೋಽಕ್ಷ್ಣಾಂ ಮುದಮುಪನಯತಾತ್ತೂಲಿಕೇವಾತುಲಾಂ ವಃ ॥ 26 ॥
jyotsnāṃśākarṣapāṇḍudyuti timiramaṣīśeṣakalmāṣamīṣa-
jjṛmbhodbhūtena piṅgaṃ sarasijarajasā sandhyayā śoṇaśociḥ |
prātaḥprārambhakāle sakalamapi jagaccitramunmīlayantī
kāntistīkṣṇatviṣo'kṣṇāṃ mudamupanayatāttūlikevātulāṃ vaḥ || 26 ||

चन्द्रमा की कला के अंश को खींचने वाली, पाण्डु (श्वेत) द्युति वाली, तिमिर-मषी के शेष से कल्माष (काले-सफेद) से ईषत् जृम्भित (प्रस्फुटित) हुए पीले रंग वाले कमल-रज से युक्त सन्ध्या के समय लाल शोचि (कान्ति) वाली, प्रातःकाल के आरम्भ में सम्पूर्ण जगत के चित्र को उन्मीलित करती हुई, तीक्ष्ण किरणों वाले सूर्य की कान्ति तूलिका के समान आप लोगों के नेत्रों को अत्यन्त आनन्द प्रदान करे ॥ 26 ॥ AI

Verse 27
ಆಯಾನ್ತೀ ಕಿಂ ಸುಮೇರೋಃ ಸರಣಿರರುಣಿತಾ ಪಾದ್ಮರಾಗೈಃ ಪರಾಗೈ-
ರಾಹೋಸ್ವಿತ್ಸ್ವಸ್ಯ ಮಾಹಾರಜನವಿರಚಿತಾ ವೈಜಯನ್ತೀ ರಥಸ್ಯ ।
ಮಾಞ್ಜಿಷ್ಠೀ ಪ್ರಷ್ಠವಾಹಾವಲಿವಿಧುತಶಿರಶ್ಚಾಮರಾಲೀ ನು ಲೋಕೈ- ವರ್ ಚಾಮರಾಲೀವ
ರಾಶಙ್ಕ್ಯಾಲೋಕಿತೈವಂ ಸವಿತುರಘನುದೇ ಸ್ತಾತ್ಪ್ರಭಾತಪ್ರಭಾ ವಃ ॥ 27 ॥
āyāntī kiṃ sumeroḥ saraṇiraruṇitā pādmarāgaiḥ parāgai-
rāhosvitsvasya māhārajanaviracitā vaijayantī rathasya |
māñjiṣṭhī praṣṭhavāhāvalividhutaśiraścāmarālī nu lokai- var cāmarālīva
rāśaṅkyālokitaivaṃ savituraghanude stātprabhātaprabhā vaḥ || 27 ||

क्या सुमेरु पर्वत का मार्ग पद्मरागों की पराग से अरुणित होकर आ रहा है, या रथ की स्वयं की माहारजन (लाख) से विरचित वैजयन्ती (ध्वजा) आ रही है, या माञ्जिष्ठ (मंजीठ) रंग वाली प्रष्ठवाह (पीछे के वाहक) की पंक्ति में चलने वाली शिरश्चामर-पंक्ति है, इस प्रकार लोकों द्वारा शङ्का से देखी गई, पापों का नाश करने वाली सूर्य की प्रभात-प्रभा आप लोगों की हो ॥ 27 ॥ AI

Verse 28
ಧ್ವಾನ್ತಧ್ವಂಸಂ ವಿಧತ್ತೇ ನ ತಪತಿ ರುಚಿಮನ್ನಾತಿರೂಪಂ ವ್ಯನಕ್ತಿ
ನ್ಯಕ್ತ್ವಂ ನೀತ್ವಾಪಿ ನಕ್ತಂ ನ ವಿತರತಿತರಾಂ ತಾವದಹ್ನಸ್ತ್ವಿಷಂ ಯಃ । ವರ್ ನ್ಯಕ್ತಾಮಹ್ನಿ
ಸ ಪ್ರಾತರ್ಮಾ ವಿರಂಸೀದಸಕಲಪಟಿಮಾ ಪೂರಯನ್ಯುಷ್ಮದಾಶಾ-
ಮಾಶಾಕಾಶಾವಕಾಶಾವತರಣತರುಣಪ್ರಕ್ರಮೋಽರ್ಕಪ್ರಕಾಶಃ ॥ 28 ॥
dhvāntadhvaṃsaṃ vidhatte na tapati rucimannātirūpaṃ vyanakti
nyaktvaṃ nītvāpi naktaṃ na vitaratitarāṃ tāvadahnastviṣaṃ yaḥ | var nyaktāmahni
sa prātarmā viraṃsīdasakalapaṭimā pūrayanyuṣmadāśā-
māśākāśāvakāśāvataraṇataruṇaprakramo'rkaprakāśaḥ || 28 ||

जो अन्धकार का नाश करता है, न तपता है, न अत्यधिक रूप को प्रकट करता है, रात्रि में न्यक्त्व (अस्त) को प्राप्त होकर भी दिन के प्रकाश को अधिक नहीं देता, वह प्रातःकाल का सूर्य-प्रकाश आप लोगों की आशाओं को पूर्ण करता हुआ, सम्पूर्ण पटिमा (कला) से युक्त, आशा-आकाश में अवतरण करने का नवीन क्रम वाला, हमें निराश न करे ॥ 28 ॥ AI

Verse 29
ತೀವ್ರಂ ನಿರ್ವಾಣಹೇತುರ್ಯದಪಿ ಚ ವಿಪುಲಂ ಯತ್ಪ್ರಕರ್ಷೇಣ ಚಾಣು
ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಂ ಯತ್ಪರೋಕ್ಷಂ ಯದಿಹ ಯದಪರಂ ನಶ್ವರಂ ಶಾಶ್ವತಂ ಚ ।
ಯತ್ಸರ್ವಸ್ಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧಂ ಜಗತಿ ಕತಿಪಯೇ ಯೋಗಿನೋ ಯದ್ವಿದನ್ತಿ
ಜ್ಯೋತಿಸ್ತದ್ದ್ವಿಪ್ರಕಾರಂ ಸವಿತುರವತು ವೋ ಬಾಹ್ಯಮಾಭ್ಯನ್ತರಂ ಚ ॥ 29 ॥
tīvraṃ nirvāṇaheturyadapi ca vipulaṃ yatprakarṣeṇa cāṇu
pratyakṣaṃ yatparokṣaṃ yadiha yadaparaṃ naśvaraṃ śāśvataṃ ca |
yatsarvasya prasiddhaṃ jagati katipaye yogino yadvidanti
jyotistaddviprakāraṃ savituravatu vo bāhyamābhyantaraṃ ca || 29 ||

जो तीव्र है, निर्वाण का कारण है, जो विपुल भी है और अत्यंत सूक्ष्म भी, जो प्रत्यक्ष है और जो परोक्ष है, जो यहाँ नश्वर है और जो शाश्वत है, जो सबके लिए प्रसिद्ध है, जिसे जगत में कुछ योगी ही जानते हैं — वह सूर्य का दो प्रकार का ज्योतिःस्वरूप आपकी रक्षा करे — बाह्य और आभ्यंतर। AI

Verse 30
ರತ್ನಾನಾಂ ಮಣ್ಡನಾಯ ಪ್ರಭವತಿ ನಿಯತೋದ್ದೇಶಲಬ್ಧಾವಕಾಶಂ
ವಹ್ನೇರ್ದಾರ್ವಾದಿ ದಗ್ಧುಂ ನಿಜಜಡಿಮತಯಾ ಕರ್ತುಮಾನನ್ದಮಿನ್ದೋಃ ।
ಯಚ್ಚ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಭೂಷಾವಿಧಿರಘದಹನಂ ಹ್ಲಾದಿ ವೃಷ್ಟ್ಯಾಶು ತದ್ವೋ ವರ್ ಯತ್ತು
ಬಾಹುಲ್ಯೋತ್ಪಾದ್ಯಕಾರ್ಯಾಧಿಕತರಮವತಾದೇಕಮೇವಾರ್ಕತೇಜಃ ॥ 30 ॥
ratnānāṃ maṇḍanāya prabhavati niyatoddeśalabdhāvakāśaṃ
vahnerdārvādi dagdhuṃ nijajaḍimatayā kartumānandamindoḥ |
yacca trailokyabhūṣāvidhiraghadahanaṃ hlādi vṛṣṭyāśu tadvo var yattu
bāhulyotpādyakāryādhikataramavatādekamevārkatejaḥ || 30 ||

जो रत्नों के आभूषण के लिए नियत स्थान पाकर प्रकट होता है, जो अग्नि की जड़ता से काष्ठ आदि को जलाता है, जो चंद्रमा की शीतलता से आनंद उत्पन्न करता है, जो तीनों लोकों के भूषण का विधान है, पापों को जलाने वाला है, वर्षा से शीघ्र हर्ष देने वाला है, और जो बाहुल्य से उत्पन्न होकर अधिक कार्य करता है — वह एक ही सूर्य का तेज आपकी रक्षा करे। AI

Verse 31
ಮೀಲಚ್ಚಕ್ಷುರ್ವಿಜಿಹ್ಮಶ್ರುತಿ ಜಡರಸನಂ ನಿಘ್ನಿತಘ್ರಾಣವೃತ್ತಿ
ಸ್ವವ್ಯಾಪಾರಾಕ್ಷಮತ್ವಕ್ಪರಿಮುಷಿತಮನಃ ಶ್ವಾಸಮಾತ್ರಾವಶೇಷಮ್ ।
ವಿಸ್ರಸ್ತಾಙ್ಗಂ ಪತಿತ್ವಾ ಸ್ವಪದಪಹರತಾದಶ್ರಿಯಂ ವೋಽರ್ಕಜನ್ಮಾ ವರ್ ಅಪ್ರಿಯಂ
ಕಾಲವ್ಯಾಲಾವಲೀಢಂ ಜಗದಗದ ಇವೋತ್ಥಾಪಯನ್ಪ್ರಾಕ್ಪ್ರತಾಪಃ ॥ 31 ॥
mīlaccakṣurvijihmaśruti jaḍarasanaṃ nighnitaghrāṇavṛtti
svavyāpārākṣamatvakparimuṣitamanaḥ śvāsamātrāvaśeṣam |
visrastāṅgaṃ patitvā svapadapaharatādaśriyaṃ vo'rkajanmā var apriyaṃ
kālavyālāvalīḍhaṃ jagadagada ivotthāpayanprākpratāpaḥ || 31 ||

जो आँखें मूँद लेता है, कानों को बहरा कर देता है, जिह्वा को जड़ कर देता है, घ्राण की वृत्ति को नष्ट कर देता है, त्वचा को अपने कार्य में अक्षम कर देता है, मन को हर लेता है, केवल श्वास मात्र शेष रह जाता है, अंग शिथिल हो जाते हैं — वह सूर्य से उत्पन्न कालरूपी सर्पों से ग्रस्त जगत को औषधि की तरह उठाता हुआ प्राचीन प्रताप आपके अश्री (दुर्भाग्य) को दूर करे। AI

Verse 32
ನಿಃಶೇಷಂ ನೈಶಮಮ್ಭಃ ಪ್ರಸಭಮಪನುದನ್ನಶ್ರುಲೇಶಾನುಕಾರಿ
ಸ್ತೋಕಸ್ತೋಕಾಪನೀತಾರುಣರುಚಿರಚಿರಾದಸ್ತದೋಷಾನುಷಙ್ಗಃ ।
ದಾತಾ ದೃಷ್ಟಿಂ ಪ್ರಸನ್ನಾಂ ತ್ರಿಭುವನನಯನಸ್ಯಾಶು ಯುಷ್ಮದ್ವಿರುದ್ಧಂ
ವಧ್ಯಾದ್ಬ್ರಧ್ನಸ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಞ್ಜನವಿಧಿರಪರಃ ಪ್ರಾಕ್ತನೋಽರ್ಚಿಃಪ್ರಚಾರಃ ॥ 32 ॥
niḥśeṣaṃ naiśamambhaḥ prasabhamapanudannaśruleśānukāri
stokastokāpanītāruṇaruciracirādastadoṣānuṣaṅgaḥ |
dātā dṛṣṭiṃ prasannāṃ tribhuvananayanasyāśu yuṣmadviruddhaṃ
vadhyādbradhnasya siddhāñjanavidhiraparaḥ prāktano'rciḥpracāraḥ || 32 ||

रात्रि के समस्त जल को बलपूर्वक हटाता हुआ, आँसुओं की बूँदों के समान, थोड़ा-थोड़ा करके अरुण रुचि को दूर करता हुआ, उस दोष का अनुषंग (संबंध) दूर करता हुआ, तीनों लोकों के नेत्र के समान प्रसन्न दृष्टि देने वाला, शीघ्र ही आपके विरुद्ध वध्य (वध करने योग्य) से, सूर्य के प्राचीन अर्चिःप्रचार से, एक अन्य सिद्धांजन-विधि के समान है। AI

Verse 34
ಭೂತ್ವಾ ಜಮ್ಭಸ್ಯ ಭೇತ್ತುಃ ಕಕುಭಿ ಪರಿಭವಾರಮ್ಭಭೂಃ ಶುಭ್ರಭಾನೋ- ವರ್ ಸ್ಥಿತ್ವಾ
ರ್ಬಿಭ್ರಾಣಾ ಬಭ್ರುಭಾವಂ ಪ್ರಸಭಮಭಿನವಾಮ್ಭೋಜಜೃಮ್ಭಾಪ್ರಗಲ್ಭಾ ।
ಭೂಷಾ ಭೂಯಿಷ್ಠಶೋಭಾ ತ್ರಿಭುವನಭವನಸ್ಯಾಸ್ಯ ವೈಭಾಕರೀ ಪ್ರಾಗ್-
ವಿಭ್ರಾನ್ತಾ ಭ್ರಾಜಮಾನಾ ವಿಭವತು ವಿಭವೋದ್ಭೂತಯೇ ಸಾ ವಿಭಾ ವಃ ॥ 33 ॥ ವರ್ ನಿರ್ಭಾನ್ತಿ, ವಿಭ್ರಾನ್ತಿ
ಸಂಸಕ್ತಂ ಸಿಕ್ತಮೂಲಾದಭಿನವಭುವನೋದ್ಯಾನಕೌತೂಹಲಿನ್ಯಾ
ಯಾಮಿನ್ಯಾ ಕನ್ಯಯೇವಾಮೃತಕರಕಲಶಾವರ್ಜಿತೇನಾಮೃತೇನ ।
ಅರ್ಕಾಲೋಕಃ ಕ್ರಿಯಾದ್ವೋ ಮುದಮುದಯಶಿರಶ್ಚಕ್ರವಾಲಾಲವಾಲಾ-
ದುದ್ಯನ್ಬಾಲಪ್ರವಾಲಪ್ರತಿಮರುಚಿರಹಃಪಾದಪಪ್ರಾಕ್ಪ್ರರೋಹಃ ॥ 34 ॥
bhūtvā jambhasya bhettuḥ kakubhi paribhavārambhabhūḥ śubhrabhāno- var sthitvā
rbibhrāṇā babhrubhāvaṃ prasabhamabhinavāmbhojajṛmbhāpragalbhā |
bhūṣā bhūyiṣṭhaśobhā tribhuvanabhavanasyāsya vaibhākarī prāg-
vibhrāntā bhrājamānā vibhavatu vibhavodbhūtaye sā vibhā vaḥ || 33 || var nirbhānti, vibhrānti
saṃsaktaṃ siktamūlādabhinavabhuvanodyānakautūhalinyā
yāminyā kanyayevāmṛtakarakalaśāvarjitenāmṛtena |
arkālokaḥ kriyādvo mudamudayaśiraścakravālālavālā-
dudyanbālapravālapratimarucirahaḥpādapaprākprarohaḥ || 34 ||

जो जम्भासुर का भेदन करने वाले (इंद्र) की दिशा में अपमान के आरंभ का स्थान बनकर, शुभ्र किरणों वाले, बभ्रु (सुनहरे) भाव को धारण करते हुए, बलपूर्वक नए कमलों के विकास में समर्थ, तीनों लोकों के भवन के भूषण की अत्यधिक शोभा करने वाली, पहले भ्रमित, अब देदीप्यमान वह विभा (कांति) आपके वैभव की वृद्धि के लिए हो। AI

Verse 35
ಭಿನ್ನಂ ಭಾಸಾರುಣಸ್ಯ ಕ್ವಚಿದಭಿನವಯಾ ವಿದ್ರುಮಾಣಾಂ ತ್ವಿಷೇವ
ತ್ವಙ್ನ್ನಕ್ಷತ್ರರತ್ನದ್ಯುತಿನಿಕರಕರಾಲಾನ್ತರಾಲಂ ಕ್ವಚಿಚ್ಚ ।
ನಾನ್ತರ್ನಿಃಶೇಷಕೃಷ್ಣಶ್ರಿಯಮುದಧಿಮಿವ ಧ್ವಾನ್ತರಾಶಿಂ ಪಿಬನ್ಸ್ತಾ-
ದೌರ್ವಃ ಪೂರ್ವೋಽಪ್ಯಪೂರ್ವೋಽಗ್ನಿರಿವ ಭವದಘಪ್ಲುಷ್ಟಯೇಽರ್ಕಾವಭಾಸಃ ॥ 35 ॥
bhinnaṃ bhāsāruṇasya kvacidabhinavayā vidrumāṇāṃ tviṣeva
tvaṅnnakṣatraratnadyutinikarakarālāntarālaṃ kvacicca |
nāntarniḥśeṣakṛṣṇaśriyamudadhimiva dhvāntarāśiṃ pibanstā-
daurvaḥ pūrvo'pyapūrvo'gniriva bhavadaghapluṣṭaye'rkāvabhāsaḥ || 35 ||

नए संसार-उद्यान के कौतूहल से युक्त रात्रि रूपी कन्या के द्वारा अमृत-कलश से प्राप्त अमृत के समान, सूर्य का प्रकाश आपको आनंद दे, जो उदय-शिखर के चक्रवाल (क्षितिज) रूपी क्यारी से उगता हुआ, नए पल्लव के समान सुंदर दिन रूपी वृक्ष का पूर्व अंकुर है। AI

Verse 36
ಗನ್ಧರ್ವೈರ್ಗದ್ಯಪದ್ಯವ್ಯತಿಕರಿತವಚೋಹೃದ್ಯಮಾತೋದ್ಯವಾದ್ಯೈ-
ರಾದ್ಯೈರ್ಯೋ ನಾರದಾದ್ಯೈರ್ಮುನಿಭಿರಭಿನುತೋ ವೇದವೇದ್ಯೈರ್ವಿಭಿದ್ಯ ।
ವರ್ ವೀತವೇದ್ಯೈರ್ವಿವಿದ್ಯ, ವೇದವಿದ್ಭಿರ್ವಿಭಿದ್ಯ
ಆಸಾದ್ಯಾಪದ್ಯತೇ ಯಂ ಪುನರಪಿ ಚ ಜಗದ್ಯೌವನಂ ಸದ್ಯ ಉದ್ಯ-
ನ್ನುದ್ದ್ಯೋತೋ ದ್ಯೋತಿತದ್ಯೌರ್ದ್ಯತು ದಿವಸಕೃತೋಽಸಾವವದ್ಯಾನಿ ವೋಽದ್ಯ ॥ 36 ॥
gandharvairgadyapadyavyatikaritavacohṛdyamātodyavādyai-
rādyairyo nāradādyairmunibhirabhinuto vedavedyairvibhidya |
var vītavedyairvividya, vedavidbhirvibhidya
āsādyāpadyate yaṃ punarapi ca jagadyauvanaṃ sadya udya-
nnuddyoto dyotitadyaurdyatu divasakṛto'sāvavadyāni vo'dya || 36 ||

गन्धर्व गद्य और पद्य के मिश्रित मधुर वचनों तथा मनोहर मातोद्य वाद्यों से जिसकी स्तुति करते हैं, नारद आदि आदि प्राचीन मुनि जिसकी अभिनुति करते हैं, वेदों द्वारा जानने योग्य जिसे वेदवेत्ता विभिन्न रूपों में जानते हैं, और जिसे प्राप्त करके जगत् का यौवन तुरंत उदित होता है — वह दिवसकृत् (सूर्य) आज आपके पापों को दूर करे, जिसका उद्द्योत द्युलोक को प्रकाशित करता है। AI

Verse 37
ಆವಾನೈಶ್ಚನ್ದ್ರಕಾನ್ತೈಶ್ಚ್ಯುತತಿಮಿರತಯಾ ತಾನವಾತ್ತಾರಕಾಣಾ- ವರ್ ಆವಾನ್ತೈಃ
ಮೇಣಾಙ್ಕಾಲೋಕಲೋಪಾದುಪಹತಮಹಸಾಮೋಷಧೀನಾಂ ಲಯೇನ ।
ಆರಾದುತ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾ ಕ್ಷಣಮುದಯತಟಾನ್ತರ್ಹಿತಸ್ಯಾಹಿಮಾಂಶೋ-
ರಾಭಾ ಪ್ರಾಭಾತಿಕೀ ವೋಽವತು ನ ತು ನಿತರಾಂ ತಾವದಾವಿರ್ಭವನ್ತೀ ॥ 37 ॥
āvānaiścandrakāntaiścyutatimiratayā tānavāttārakāṇā- var āvāntaiḥ
meṇāṅkālokalopādupahatamahasāmoṣadhīnāṃ layena |
ārādutprekṣyamāṇā kṣaṇamudayataṭāntarhitasyāhimāṃśo-
rābhā prābhātikī vo'vatu na tu nitarāṃ tāvadāvirbhavantī || 37 ||

चन्द्रकान्त मणियों के आवान (प्रकाश) से जिसका तिमिर नष्ट हो जाता है और तारों का तानव होता है, मृगांक (चन्द्रमा) के आलोक के लोप से जिसकी महिमा क्षीण होती है और औषधियों के लय से जो उपहत होती है, उदय पर्वत के तट के भीतर क्षणभर के लिए छिपे हुए चन्द्रमा की जो प्रभातकालीन आभा दूर से देखी जाती है — वह आपकी रक्षा करे, किंतु वह पूर्ण रूप से प्रकट नहीं होती। AI

Verse 38
ಸಾನೌ ಸಾ ನೌದಯೇ ನಾರುಣಿತದಲಪುನರ್ಯೌವನಾನಾಂ ವನಾನಾ- ವರ್ ಲಸದ್ಯೌವನಾನಾಂ
ಮಾಲೀಮಾಲೀಢಪೂರ್ವಾ ಪರಿಹೃತಕುಹರೋಪಾನ್ತನಿಮ್ನಾ ತನಿಮ್ನಾ ।
ಭಾ ವೋಽಭಾವೋಪಶಾನ್ತಿಂ ದಿಶತು ದಿನಪತೇರ್ಭಾಸಮಾನಾ ಸಮಾನಾ-
ರಾಜೀ ರಾಜೀವರೇಣೋಃ ಸಮಸಮಯಮುದೇತೀವ ಯಸ್ಯಾ ವಯಸ್ಯಾ ॥ 38 ॥
sānau sā naudaye nāruṇitadalapunaryauvanānāṃ vanānā- var lasadyauvanānāṃ
mālīmālīḍhapūrvā parihṛtakuharopāntanimnā tanimnā |
bhā vo'bhāvopaśāntiṃ diśatu dinapaterbhāsamānā samānā-
rājī rājīvareṇoḥ samasamayamudetīva yasyā vayasyā || 38 ||

उदय पर्वत के शिखर पर जो अरुणित दलों वाले वनों के पुनः यौवन के समान शोभित होती है, जो माली (मालाकार) से पहले आलिंगित होती है, जो गुहा के निकटवर्ती निम्न भागों को छोड़कर तनिम्न (क्षीण) होती है — दिनपति (सूर्य) की वह भासमान आभा आपको अभाव की उपशांति प्रदान करे, जो कमल-रेणु की राजी के समान समान समय पर उदित होती है, वह उसकी सखी है। AI

Verse 39
ಉಜ್ಜೃಮ್ಭಾಮ್ಭೋರುಹಾಣಾಂ ಪ್ರಭವತಿ ಪಯಸಾಂ ಯಾ ಶ್ರಿಯೇ ನೋಷ್ಣತಾಯೈ
ಪುಷ್ಣಾತ್ಯಾಲೋಕಮಾತ್ರಂ ನ ತು ದಿಶತಿ ದೃಶಾಂ ದೃಶ್ಯಮಾನಾ ವಿಧಾತಮ್ ।
ಪೂರ್ವಾದ್ರೇರೇವ ಪೂರ್ವಂ ದಿವಮನು ಚ ಪುನಃ ಪಾವನೀ ದಿಙ್ಮುಖಾನಾ- ವರ್ ತತಃ
ಮೇನಾಂಸ್ಯೈನೀ ವಿಭಾಸೌ ನುದತು ನುತಿಪದೈಕಾಸ್ಪದಂ ಪ್ರಾಕ್ತನೀ ವಃ ॥ 39 ॥
ujjṛmbhāmbhoruhāṇāṃ prabhavati payasāṃ yā śriye noṣṇatāyai
puṣṇātyālokamātraṃ na tu diśati dṛśāṃ dṛśyamānā vidhātam |
pūrvādrereva pūrvaṃ divamanu ca punaḥ pāvanī diṅmukhānā- var tataḥ
menāṃsyainī vibhāsau nudatu nutipadaikāspadaṃ prāktanī vaḥ || 39 ||

जो कमलों के उज्जृम्भण (विकास) में जलों के लिए श्री (शोभा) करती है, उष्णता के लिए नहीं; जो केवल आलोक मात्र को पुष्ट करती है, किंतु दिखाई देते हुए भी दृष्टियों को दृश्य नहीं देती; जो पूर्वाचल से पहले और फिर द्युलोक के अनुसार पवित्र दिग्मुखों में जाती है — वह प्राच्य (पूर्व दिशा की) विभा आपको नुतिपदों का एकमात्र आश्रय बनाए। AI

Verse 41
ವಾಚಾಂ ವಾಚಸ್ಪತೇರಪ್ಯಚಲಭಿದುಚಿತಾಚಾರ್ಯಕಾಣಾಂ ಪ್ರಪಞ್ಚೈ-
ರ್ವೈರಞ್ಚಾನಾಂ ತಥೋಚ್ಚಾರಿತಚತುರೃಚಾಂ ಚಾನನಾನಾಂ ಚತುರ್ಣಾಮ್ । ವರ್ ರುಚಿರ
ಉಚ್ಯೇತಾರ್ಚಾಸು ವಾಚ್ಯಚ್ಯುತಿಶುಚಿಚರಿತಂ ಯಸ್ಯ ನೋಚ್ಚೈರ್ವಿವಿಚ್ಯ ವರ್ ಅರ್ಚಾಸ್ವವಾಚ್ಯ
ಪ್ರಾಚ್ಯಂ ವರ್ಚಶ್ಚಕಾಸಚ್ಚಿರಮುಪಚಿನುತಾತ್ತಸ್ಯ ಚಣ್ಡಾರ್ಚಿಷೋ ವಃ ॥ 40 ॥ ವರ್ ಶ್ರಿಯಂ
ಮೂರ್ಧ್ನ್ಯದ್ರೇರ್ಧಾತುರಾಗಸ್ತರುಷು ಕಿಸಲಯೋ ವಿದ್ರುಮೌಘಃ ಸಮುದ್ರೇ
ವರ್ – ಕಿಸಲಯಾದ್ವಿದ್ರುಮೌಘಾತ್ಸಮುದ್ರೇ
ದಿಙ್ಮಾತಙ್ಗೋತ್ತಮಾಙ್ಗೇಷ್ವಭಿನವನಿಹಿತಃ ಸಾನ್ದ್ರಸಿನ್ದೂರರೇಣುಃ ।
ವರ್ ವಿಹಿತಃ, ನಿಹಿತಾತ್ಸನ್ದ್ರಸಿನ್ದೂರರೇಣೋಃ
ಸೀಮ್ನಿ ವ್ಯೋಮ್ನಶ್ಚ ಹೇಮ್ನಃ ಸುರಶಿಖರಿಭುವೋ ಜಾಯತೇ ಯಃ ಪ್ರಕಾಶಃ
ಶೋಣಿಮ್ನಾಸೌ ಖರಾಂಶೋರುಷಸಿ ದಿಶತು ವಃ ಶರ್ಮ ಶೋಭೈಕದೇಶಃ ॥ 41 ॥
vācāṃ vācaspaterapyacalabhiducitācāryakāṇāṃ prapañcai-
rvairañcānāṃ tathoccāritacaturṛcāṃ cānanānāṃ caturṇām | var rucira
ucyetārcāsu vācyacyutiśucicaritaṃ yasya noccairvivicya var arcāsvavācya
prācyaṃ varcaścakāsacciramupacinutāttasya caṇḍārciṣo vaḥ || 40 || var śriyaṃ
mūrdhnyadrerdhāturāgastaruṣu kisalayo vidrumaughaḥ samudre
var – kisalayādvidrumaughātsamudre
diṅmātaṅgottamāṅgeṣvabhinavanihitaḥ sāndrasindūrareṇuḥ |
var vihitaḥ, nihitātsandrasindūrareṇoḥ
sīmni vyomnaśca hemnaḥ suraśikharibhuvo jāyate yaḥ prakāśaḥ
śoṇimnāsau kharāṃśoruṣasi diśatu vaḥ śarma śobhaikadeśaḥ || 41 ||

वाचस्पति (बृहस्पति) की वाणी के प्रपंचों से भी, अचलभिद् (इन्द्र) के उचित आचार्यक वचनों से भी, तथा उच्चारित चतुर ऋचाओं वाले चार मुखों से भी जिसका चरित नहीं कहा जा सकता — वह चण्डार्चि (सूर्य) आपके लिए श्रिय को बढ़ाए। पर्वत के शिखर पर धातु का राग, वृक्षों पर किसलय, समुद्र में विद्रुम का समूह, दिग्गजों के श्रेष्ठ मस्तकों पर नवीन स्थापित सान्द्र सिन्दूर रेणु, और आकाश की सीमा पर तथा स्वर्ण के सुरशिखरि (सुमेरु) पर जो प्रकाश उत्पन्न होता है — वह शोणिमा वाला खरांशु (सूर्य) की उषा में शोभा का एक देश आपको शर्म (सुख) प्रदान करे। AI

Verse 43
ಅಸ್ತಾದ್ರೀಶೋತ್ತಮಾಙ್ಗೇ ಶ್ರಿತಶಶಿನಿ ತಮಃಕಾಲಕೂಟೇ ನಿಪೀತೇ
ಯಾತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಂ ಪುರಸ್ತಾದರುಣಕಿಸಲಯೇ ಪ್ರತ್ಯುಷಃಪಾರಿಜಾತೇ ।
ಉದ್ಯನ್ತ್ಯಾರಕ್ತಪೀತಾಮ್ಬರವಿಶದತರೋದ್ವೀಕ್ಷಿತಾ ತೀಕ್ಷ್ಣಭಾನೋ-
ವರ್ ರುಚಿರತರೋದ್ವೀಕ್ಷಿತಾ ವರ್ ತೀವ್ರಭಾಸಃ
ರ್ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಲಕ್ಷ್ಮೀರಿವಾಸ್ತು ಸ್ಫುಟಕಮಲಪುಟಾಪಾಶ್ರಯಾ ಶ್ರೇಯಸೇ ವಃ ॥ 42 ॥ ವರ್ ಪುಟೋಪಾಶ್ರಯ
ನೋದನ್ವಾಞ್ಜನ್ಮಭೂಮಿರ್ನ ತದುದರಭುವೋ ಬಾನ್ಧವಾಃ ಕೌಸ್ತುಭಾದ್ಯಾ
ಯಸ್ಯಾಃ ಪದ್ಮಂ ನ ಪಾಣೌ ನ ಚ ನರಕರಿಪೂರಃಸ್ಥಲೀ ವಾಸವೇಶ್ಮ ।
ತೇಜೋರೂಪಾಪರೈವ ತ್ರಿಷು ಭುವನತಲೇಷ್ವಾದಧಾನಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಂ ವರ್ ತ್ರಿಭುವನಭವನೇ
ಸಾ ಶ್ರೀಃ ಶ್ರೇಯಾಂಸಿ ದಿಶ್ಯಾದಶಿಶಿರಮಹಸೋ ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೋದ್ಗತಾ ವಃ ॥ 43 ॥
astādrīśottamāṅge śritaśaśini tamaḥkālakūṭe nipīte
yāti vyaktiṃ purastādaruṇakisalaye pratyuṣaḥpārijāte |
udyantyāraktapītāmbaraviśadatarodvīkṣitā tīkṣṇabhāno-
var ruciratarodvīkṣitā var tīvrabhāsaḥ
rlakṣmīrlakṣmīrivāstu sphuṭakamalapuṭāpāśrayā śreyase vaḥ || 42 || var puṭopāśraya
nodanvāñjanmabhūmirna tadudarabhuvo bāndhavāḥ kaustubhādyā
yasyāḥ padmaṃ na pāṇau na ca narakaripūraḥsthalī vāsaveśma |
tejorūpāparaiva triṣu bhuvanataleṣvādadhānā vyavasthāṃ var tribhuvanabhavane
sā śrīḥ śreyāṃsi diśyādaśiśiramahaso maṇḍalāgrodgatā vaḥ || 43 ||

जब अस्ताचल के स्वामी (सूर्य) के शीर्ष पर चन्द्रमा आश्रय लेता है और अन्धकार रूपी कालकूट विष पी लिया जाता है, तब प्रभात की अरुण किरणें पूर्व दिशा में प्रकट होती हैं, जो प्रत्यूष (प्रभात) की पारिजात के समान हैं। उदीयमान सूर्य की लाल-पीली किरणों से विशद रूप से देखी गई तीक्ष्ण किरणों वाले सूर्य की लक्ष्मी, स्फुट कमल-समूह का आश्रय लेकर, लक्ष्मी के समान आपके कल्याण के लिए हो। AI

॥ ಇತಿ ದ್ಯುತಿವರ್ಣನಮ್ ॥ ವರ್ ತೇಜೋವರ್ಣನಮ್
॥ ಅಥ ಅಶ್ವವರ್ಣನಮ್ ॥
Verse 44
ರಕ್ಷನ್ತ್ವಕ್ಷುಣ್ಣಹೇಮೋಪಲಪಟಲಮಲಂ ಲಾಘವಾದುತ್ಪತನ್ತಃ
ಪಾತಙ್ಗಾಃ ಪಙ್ಗ್ವವಜ್ಞಾಜಿತಪವನಜವಾ ವಾಜಿನಸ್ತೇ ಜಗನ್ತಿ ।
ಯೇಷಾಂ ವೀತಾನ್ಯಚಿಹ್ನೋನ್ನಯಮಪಿ ವಹತಾಂ ಮಾರ್ಗಮಾಖ್ಯಾತಿ ಮೇರಾ-
ವುದ್ಯನ್ನುದ್ದಾಮದೀಪ್ತಿರ್ದ್ಯುಮಣಿಮಣಿಶಿಲಾವೇದಿಕಾಜಾತವೇದಾಃ ॥ 44 ॥
rakṣantvakṣuṇṇahemopalapaṭalamalaṃ lāghavādutpatantaḥ
pātaṅgāḥ paṅgvavajñājitapavanajavā vājinaste jaganti |
yeṣāṃ vītānyacihnonnayamapi vahatāṃ mārgamākhyāti merā-
vudyannuddāmadīptirdyumaṇimaṇiśilāvedikājātavedāḥ || 44 ||

वे पक्षी (घोड़े) जो अक्षुण्ण स्वर्ण-शिला-समूह पर लाघव से उड़ते हुए संसारों की रक्षा करें; वे अश्व जो पंगु की अवज्ञा से उत्पन्न वायु के वेग को जीतने वाले हैं। जिनके द्वारा वहित (वहन किए गए) और अचिह्नित उन्नयन (उत्थान) को भी मार्ग कहा जाता है, मेरु पर्वत पर उदीयमान उद्दाम दीप्ति वाले द्युमणि (सूर्य) की मणिशिला-वेदिका से उत्पन्न अग्नि (जातवेदा) के समान। AI

Verse 47
ಪ್ಲುಷ್ಟಾಃ ಪೃಷ್ಠೇಂಽಶುಪಾತೈರತಿನಿಕಟತಯಾ ದತ್ತದಾಹಾತಿರೇಕೈ-
ರೇಕಾಹಾಕ್ರಾನ್ತಕೃತ್ಸ್ನತ್ರಿದಿವಪಥಪೃಥುಶ್ವಾಸಶೋಷಾಃ ಶ್ರಮೇಣ ।
ತೀವ್ರೋದನ್ಯಾಸ್ತ್ವರನ್ತಾಮಹಿತವಿಹತಯೇ ಸಪ್ತಯಃ ಸಪ್ತಸಪ್ತೇ-
ರಭ್ಯಾಶಾಕಾಶಗಙ್ಗಾಜಲಸರಲಗಲಾವಾಙ್ನತಾಗ್ರಾನನಾ ವಃ ॥ 45 ॥ ವರ್ ಗಲವರ್ಜಿತಾಗ್ರಾನನಾಃ
ಮತ್ವಾನ್ಯಾನ್ಪಾರ್ಶ್ವತೋಽಶ್ವಾನ್ ಸ್ಫಟಿಕತಟದೃಷದ್ದೃಷ್ಟದೇಹಾ ದ್ರವನ್ತೀ
ವ್ಯಸ್ತೇಽಹನ್ಯಸ್ತಸನ್ಧ್ಯೇಯಮಿತಿ ಮೃದುಪದಾ ಪದ್ಮರಾಗೋಪಲೇಷು ।
ಸಾದೃಶ್ಯಾದೃಶ್ಯಮೂರ್ತಿರ್ಮರಕತಕಟಕೇ ಕ್ಲಿಷ್ಟಸೂತಾ ಸುಮೇರೋ-
ರ್ಮೂರ್ಧನ್ಯಾವೃತ್ತಿಲಬ್ಧಧ್ರುವಗತಿರವತು ಬ್ರಧ್ನವಾಹಾವಲಿರ್ವಃ ॥ 46 ॥ ವರ್ ದ್ರುತ
ಹೇಲಾಲೋಲಂ ವಹನ್ತೀ ವಿಷಧರದಮನಸ್ಯಾಗ್ರಜೇನಾವಕೃಷ್ಟಾ
ಸ್ವರ್ವಾಹಿನ್ಯಾಃ ಸುದೂರಂ ಜನಿತಜವಜಯಾ ಸ್ಯನ್ದನಸ್ಯ ಸ್ಯದೇನ ।
ನಿರ್ವ್ಯಾಜಂ ತಾಯಮಾನೇ ಹರಿತಿಮನಿ ನಿಜೇ ಸ್ಫೀತಫೇನಾಹಿತಶ್ರೀ- ವರ್ ಸ್ಫೀತಫೇನಾಸ್ಮಿತಶ್ರೀಃ
ರಶ್ರೇಯಾಂಸ್ಯಶ್ವಪಙ್ಕ್ತಿಃ ಶಮಯತು ಯಮುನೇವಾಪರಾ ತಾಪನೀ ವಃ ॥ 47 ॥
pluṣṭāḥ pṛṣṭheṃ'śupātairatinikaṭatayā dattadāhātirekai-
rekāhākrāntakṛtsnatridivapathapṛthuśvāsaśoṣāḥ śrameṇa |
tīvrodanyāstvarantāmahitavihataye saptayaḥ saptasapte-
rabhyāśākāśagaṅgājalasaralagalāvāṅnatāgrānanā vaḥ || 45 || var galavarjitāgrānanāḥ
matvānyānpārśvato'śvān sphaṭikataṭadṛṣaddṛṣṭadehā dravantī
vyaste'hanyastasandhyeyamiti mṛdupadā padmarāgopaleṣu |
sādṛśyādṛśyamūrtirmarakatakaṭake kliṣṭasūtā sumero-
rmūrdhanyāvṛttilabdhadhruvagatiravatu bradhnavāhāvalirvaḥ || 46 || var druta
helālolaṃ vahantī viṣadharadamanasyāgrajenāvakṛṣṭā
svarvāhinyāḥ sudūraṃ janitajavajayā syandanasya syadena |
nirvyājaṃ tāyamāne haritimani nije sphītaphenāhitaśrī- var sphītaphenāsmitaśrīḥ
raśreyāṃsyaśvapaṅktiḥ śamayatu yamunevāparā tāpanī vaḥ || 47 ||

हेलापूर्वक लोल रूप से बहती हुई, विषधर (सर्प) के दमन करने वाले (गरुड़) के अग्रज (अरुण) द्वारा खींची गई, स्वर्वाहिनी (आकाशगंगा) से बहुत दूर, जनित जव (वेग) वाली, रथ के स्यन्दन (बहाव) से, निर्व्याज रूप से फैलती हुई हरितिमा में, अपने स्फीत फेन से शोभा धारण करने वाली, वह अपरा तापनी (यमुना के समान) अश्वपंक्ति आपके पापों को शमन करे। AI

Verse 48
ಮಾರ್ಗೋಪಾನ್ತೇ ಸುಮೇರೋರ್ನುವತಿ ಕೃತನತೌ ನಾಕಧಾಮ್ನಾಂ ನಿಕಾಯೇ
ವೀಕ್ಷ್ಯ ವ್ರೀಡಾನತಾನಾಂ ಪ್ರತಿಕುಹರಮುಖಂ ಕಿನ್ನರೀಣಾಂ ಮುಖಾನಿ ।
ಸೂತೇಽಸೂಯತ್ಯಪೀಷಜ್ಜಡಗತಿ ವಹತಾಂ ಕನ್ಧರಾರ್ಧೈರ್ವಲದ್ಭಿ- ವರ್ ಕನ್ಧರಾಗ್ರೈಃ
ರ್ವಾಹಾನಾಂ ವ್ಯಸ್ಯತಾದ್ವಃ ಸಮಮಸಮಹರೇರ್ಹೇಷಿತಂ ಕಲ್ಮಷಾಣಿ ॥ 48 ॥
mārgopānte sumerornuvati kṛtanatau nākadhāmnāṃ nikāye
vīkṣya vrīḍānatānāṃ pratikuharamukhaṃ kinnarīṇāṃ mukhāni |
sūte'sūyatyapīṣajjaḍagati vahatāṃ kandharārdhairvaladbhi- var kandharāgraiḥ
rvāhānāṃ vyasyatādvaḥ samamasamaharerheṣitaṃ kalmaṣāṇi || 48 ||

सुमेरु पर्वत के मार्ग के किनारे, स्वर्गवासियों के समूह में नत होकर, किन्नरियों के लज्जा से झुके हुए मुखों को गुफा के मुख की ओर देखकर, सूर्य के घोड़ों की हिनहिनाहट, जो ईर्ष्या करती हुई भी जल्दी करती है और जो धीमी गति से चलने वालों की गर्दनों के आधे भागों को हिलाती है, आपके पापों को नष्ट करे। AI

Verse 49
ಧುನ್ವನ್ತೋ ನೀರದಾಲೀರ್ನಿಜರುಚಿಹರಿತಾಃ ಪಾರ್ಶ್ವಯೋಃ ಪಕ್ಷತುಲ್ಯಾ-
ಸ್ತಾಲೂತ್ತಾನೈಃ ಖಲೀನೈಃ ಖಚಿತಮುಖರುಚಶ್ಚ್ಯೋತತಾ ಲೋಹಿತೇನ ।
ಉಡ್ಡೀಯೇವ ವ್ರಜನ್ತೋ ವಿಯತಿ ಗತಿವಶಾದರ್ಕವಾಹಾಃ ಕ್ರಿಯಾಸುಃ
ಕ್ಷೇಮಂ ಹೇಮಾದ್ರಿಹೃದ್ಯದ್ರುಮಶಿಖರಶಿರಃಶ್ರೇಣಿಶಾಖಾಶುಕಾ ವಃ ॥ 49 ॥
dhunvanto nīradālīrnijaruciharitāḥ pārśvayoḥ pakṣatulyā-
stālūttānaiḥ khalīnaiḥ khacitamukharucaścyotatā lohitena |
uḍḍīyeva vrajanto viyati gativaśādarkavāhāḥ kriyāsuḥ
kṣemaṃ hemādrihṛdyadrumaśikharaśiraḥśreṇiśākhāśukā vaḥ || 49 ||

अपनी किरणों से हरे-भरे बादलों की पंक्तियों को हिलाते हुए, पक्षों के समान पार्श्वों में, तालुओं से ऊपर उठे हुए लगामों से सुशोभित मुखों की आभा वाले और बहते हुए लाल रंग से युक्त, आकाश में उड़ते हुए से जाते हुए सूर्य के घोड़े आपके लिए कल्याण करें, जो हेमाद्रि पर्वत के सुंदर वृक्षों के शिखरों की शाखाओं पर बैठे तोतों के समान हैं। AI

Verse 50
॥ ಇತ್ಯಶ್ವವರ್ಣನಮ್ ॥
॥ ಅಥ ಅರುಣವರ್ಣನಮ್ ॥
ಪ್ರಾತಃ ಶೈಲಾಗ್ರರಙ್ಗೇ ರಜನಿಜವನಿಕಾಪಾಯಸಂಲಕ್ಷ್ಯಲಕ್ಷ್ಮೀ-
ರ್ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಾಪೂರ್ವಪುಷ್ಪಾಞ್ಜಲಿಮುಡುನಿಕರಂ ಸೂತ್ರಧಾರಾಯಮಾಣಃ ।
ಯಾಮೇಷ್ವಙ್ಕೇಷ್ವಿವಾಹ್ನಃ ಕೃತರುಚಿಷು ಚತುರ್ಷ್ವೇವ ಜಾತಪ್ರತಿಷ್ಠಾ- ವರ್ ಯಾತಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ
ಮವ್ಯಾತ್ಪ್ರಸ್ತಾವಯನ್ವೋ ಜಗದಟನಮಹಾನಾಟಿಕಾಂ ಸೂರ್ಯಸೂತಃ ॥ 50 ॥
|| ityaśvavarṇanam ||
|| atha aruṇavarṇanam ||
prātaḥ śailāgraraṅge rajanijavanikāpāyasaṃlakṣyalakṣmī-
rvikṣiptāpūrvapuṣpāñjalimuḍunikaraṃ sūtradhārāyamāṇaḥ |
yāmeṣvaṅkeṣvivāhnaḥ kṛtaruciṣu caturṣveva jātapratiṣṭhā- var yātaḥ pratiṣṭhāṃ
mavyātprastāvayanvo jagadaṭanamahānāṭikāṃ sūryasūtaḥ || 50 ||

इस प्रकार घोड़ों का वर्णन। अब अरुण का वर्णन। प्रातःकाल पर्वत के शिखर रूपी रंगमंच पर, रात्रि रूपी परदे के हटने से दिखाई देने वाली लक्ष्मी को, बिखरे हुए नए पुष्पों की अंजलि के समान तारों के समूह को, सूत्रधार के समान प्रस्तुत करते हुए, दिन के चारों यामों रूपी अंकों में अपनी आभा स्थापित करते हुए, जगत के भ्रमण रूपी महानाटक का प्रस्तावना करते हुए, सूर्य का सारथी अरुण आपकी रक्षा करे। AI

Verse 51
ಆಕ್ರಾನ್ತ್ಯಾ ವಾಹ್ಯಮಾನಂ ಪಶುಮಿವ ಹರಿಣಾ ವಾಹಕೋಽಗ್ರ್ಯೋ ಹರೀಣಾಂ
ಭ್ರಾಮ್ಯನ್ತಂ ಪಕ್ಷಪಾತಾಜ್ಜಗತಿ ಸಮರುಚಿಃ ಸರ್ವಕರ್ಮೈಕಸಾಕ್ಷೀ ।
ಶತ್ರುಂ ನೇತ್ರಶ್ರುತೀನಾಮವಜಯತಿ ವಯೋಜ್ಯೇಷ್ಠಭಾವೇ ಸಮೇಽಪಿ
ಸ್ಥಾಮ್ನಾಂ ಧಾಮ್ನಾಂ ನಿಧಿರ್ಯಃ ಸ ಭವದಘನುದೇ ನೂತನಃ ಸ್ತಾದನೂರುಃ ॥ 51 ॥
ākrāntyā vāhyamānaṃ paśumiva hariṇā vāhako'gryo harīṇāṃ
bhrāmyantaṃ pakṣapātājjagati samaruciḥ sarvakarmaikasākṣī |
śatruṃ netraśrutīnāmavajayati vayojyeṣṭhabhāve same'pi
sthāmnāṃ dhāmnāṃ nidhiryaḥ sa bhavadaghanude nūtanaḥ stādanūruḥ || 51 ||

जिसे शेर से खींचे जाते पशु के समान, घोड़ों का श्रेष्ठ सारथी, पंखों के गिरने से संसार में भ्रमण करते हुए, समान आभा वाला, सभी कर्मों का एकमात्र साक्षी, नेत्र और कानों के शत्रु को जीतता है, आयु में बड़ा होने पर भी समान बल और तेज वाला, वह नया अनूरु (अरुण) आपके पापों को नष्ट करे। AI

Verse 52
ದತ್ತಾರ್ಘೈರ್ದೂರನಮ್ರೈರ್ವಿಯತಿ ವಿನಯತೋ ವೀಕ್ಷಿತಃ ಸಿದ್ಧಸಾರ್ಥೈಃ ವರ್ ಸಿದ್ಧಸಾಧ್ಯೈಃ
ಸಾನಾಥ್ಯಂ ಸಾರಥಿರ್ವಃ ಸ ದಶಶತರುಚೇಃ ಸಾತಿರೇಕಂ ಕರೋತು ।
ಆಪೀಯ ಪ್ರಾತರೇವ ಪ್ರತತಹಿಮಪಯಃಸ್ಯನ್ದಿನೀರಿನ್ದುಭಾಸೋ
ಯಃ ಕಾಷ್ಠಾದೀಪನೋಽಗ್ರೇ ಜಡಿತ ಇವ ಭೃಶಂ ಸೇವತೇ ಪೃಷ್ಠತೋಽರ್ಕಮ್ ॥ 52 ॥
dattārghairdūranamrairviyati vinayato vīkṣitaḥ siddhasārthaiḥ var siddhasādhyaiḥ
sānāthyaṃ sārathirvaḥ sa daśaśataruceḥ sātirekaṃ karotu |
āpīya prātareva pratatahimapayaḥsyandinīrindubhāso
yaḥ kāṣṭhādīpano'gre jaḍita iva bhṛśaṃ sevate pṛṣṭhato'rkam || 52 ||

दूर से झुके हुए सिद्धों के समूहों द्वारा आकाश में अर्घ्य देकर विनयपूर्वक देखा गया, वह सारथी आपका अधिक रक्षण करे, जो सहस्र किरणों वाले सूर्य की सेवा अत्यधिक करता है, जो प्रातःकाल ही चंद्रमा की किरणों से बहने वाले निरंतर हिम के जल को पीकर, पहले तो जड़ के समान स्तब्ध होकर सूर्य के पीछे अत्यधिक सेवा करता है। AI

Verse 54
ಮುಞ್ಚನ್ರಶ್ಮೀನ್ದಿನಾದೌ ದಿನಗಮಸಮಯೇ ಸಂಹರಂಶ್ಚ ಸ್ವತನ್ತ್ರ-
ಸ್ತೋತ್ರಪ್ರಖ್ಯಾತವೀರ್ಯೋಽವಿರತಹರಿಪದಾಕ್ರಾನ್ತಿಬದ್ಧಾಭಿಯೋಗಃ । ವರ್ ವಿತತ
ಕಾಲೋತ್ಕರ್ಷಾಲ್ಲಘುತ್ವಂ ಪ್ರಸಭಮಧಿಪತೌ ಯೋಜಯನ್ಯೋ ದ್ವಿಜಾನಾಂ
ಸೇವಾಪ್ರೀತೇನ ಪೂಷ್ಣಾತ್ಮಸಮ ಇವ ಕೃತಸ್ತ್ರಾಯತಾಂ ಸೋಽರುಣೋ ವಃ ॥ 53 ॥ ವರ್ ಸ್ವಸಮ
ಶಾತಃ ಶ್ಯಾಮಾಲತಾಯಾಃ ಪರಶುರಿವ ತಮೋಽರಣ್ಯವಹ್ನೇರಿವಾರ್ಚಿಃ ವರ್ ದಾಹೇ ದವಾಭಃ
ಪ್ರಾಚ್ಯೇವಾಗ್ರೇ ಗ್ರಹೀತುಂ ಗ್ರಹಕುಮುದವನಂ ಪ್ರಾಗುದಸ್ತೋಽಗ್ರಹಸ್ತಃ ।
ವರ್ ಪ್ರಾಚೀವಾಗ್ರೇ, ಗ್ರಹಕುಮುದರುಚಿಂ
ಐಕ್ಯಂ ಭಿನ್ದನ್ದ್ಯುಭೂಮ್ಯೋರವಧಿರಿವ ವಿಧಾತೇವ ವಿಶ್ವಪ್ರಬೋಧೇ
ವಾಹಾನಾಂ ವೋ ವಿನೇತಾ ವ್ಯಪನಯತು ವಿಪನ್ನಾಮ ಧಾಮಾಧಿಪಸ್ಯ ॥ 54 ॥
muñcanraśmīndinādau dinagamasamaye saṃharaṃśca svatantra-
stotraprakhyātavīryo'virataharipadākrāntibaddhābhiyogaḥ | var vitata
kālotkarṣāllaghutvaṃ prasabhamadhipatau yojayanyo dvijānāṃ
sevāprītena pūṣṇātmasama iva kṛtastrāyatāṃ so'ruṇo vaḥ || 53 || var svasama
śātaḥ śyāmālatāyāḥ paraśuriva tamo'raṇyavahnerivārciḥ var dāhe davābhaḥ
prācyevāgre grahītuṃ grahakumudavanaṃ prāgudasto'grahastaḥ |
var prācīvāgre, grahakumudaruciṃ
aikyaṃ bhindandyubhūmyoravadhiriva vidhāteva viśvaprabodhe
vāhānāṃ vo vinetā vyapanayatu vipannāma dhāmādhipasya || 54 ||

जो प्रातःकाल में अपनी किरणों को छोड़ता है और दिन के अंत में उन्हें समेट लेता है, जो स्वतंत्र है, जिसका पराक्रम स्तोत्रों में प्रसिद्ध है, जो निरंतर विष्णु के चरणों में पहुँचने के प्रयास में बद्ध है, जो दीर्घ काल के प्रभाव से शीघ्र ही लघुता को प्रबलता से अधिपति में लगा देता है, जो द्विजों की सेवा से प्रसन्न सूर्य द्वारा अपने समान किया गया है, वह अरुण आपकी रक्षा करे। अथवा अपने समान श्याम लता के फरसे के समान अंधकार के वन की अग्नि की ज्वाला के समान, दाह में दवाभ के समान, पूर्व दिशा के समान आगे ग्रहों के कुमुद वन को ग्रहण करने के लिए पूर्व में उदित हुआ अग्रहस्त, अथवा पूर्व दिशा के समान आगे, ग्रहों के कुमुदों की कांति को भेदता हुआ, द्युलोक और भूमि के बीच की सीमा के समान, विधाता के समान विश्व के प्रबोध में, आपके रथ के अश्वों का नेता, विपत्ति में पड़े हुए धामाधिपति के तेज को दूर करे। AI

Verse 56
ಪೌರಸ್ತ್ಯಸ್ತೋಯದರ್ತೋಃ ಪವನ ಇವ ಪತತ್ಪಾವಕಸ್ಯೇವ ಧೂಮೋ ವರ್ ಪತನ್
ವಿಶ್ವಸ್ಯೇವಾದಿಸರ್ಗಃ ಪ್ರಣವ ಇವ ಪರಂ ಪಾವನೋ ವೇದರಾಶೇಃ
ಸನ್ಧ್ಯಾನೃತ್ಯೋತ್ಸವೇಚ್ಛೋರಿವ ಮದನರಿಪೋರ್ನನ್ದಿನಾನ್ದೀನಿನಾದಃ
ಸೌರಸ್ಯಾಗ್ರೇ ಸುಖಂ ವೋ ವಿತರತು ವಿನತಾನನ್ದನಃ ಸ್ಯನ್ದನಸ್ಯ ॥ 55 ॥ ವರ್ ಸ್ಯನ್ದನೋ ವಃ
ಪರ್ಯಾಪ್ತಂ ತಪ್ತಚಾಮೀಕರಕಟಕತಟೇ ಶ್ಲಿಷ್ಟಶೀತೇತರಾಂಶಾ-
ವಾಸೀದತ್ಸ್ಯನ್ದನಾಶ್ವಾನುಕೃತಿಮರಕತೇ ಪದ್ಮರಾಗಾಯಮಾಣಃ । ವರ್ ಅಶ್ವಾನುಕೃತಮರಕತೇ
ಯಃ ಸೋತ್ಕರ್ಷಾಂ ವಿಭೂಷಾಂ ಕುರುತ ಇವ ಕುಲಕ್ಷ್ಮಾಭೃದೀಶಸ್ಯ ಮೇರೋ-
ರೇನಾಂಸ್ಯಹ್ನಾಯ ದೂರಂ ಗಮಯತು ಸ ಗುರುಃ ಕಾದ್ರವೇಯದ್ವಿಷೋ ವಃ ॥ 56 ॥
paurastyastoyadartoḥ pavana iva patatpāvakasyeva dhūmo var patan
viśvasyevādisargaḥ praṇava iva paraṃ pāvano vedarāśeḥ
sandhyānṛtyotsavecchoriva madanaripornandināndīninādaḥ
saurasyāgre sukhaṃ vo vitaratu vinatānandanaḥ syandanasya || 55 || var syandano vaḥ
paryāptaṃ taptacāmīkarakaṭakataṭe śliṣṭaśītetarāṃśā-
vāsīdatsyandanāśvānukṛtimarakate padmarāgāyamāṇaḥ | var aśvānukṛtamarakate
yaḥ sotkarṣāṃ vibhūṣāṃ kuruta iva kulakṣmābhṛdīśasya mero-
renāṃsyahnāya dūraṃ gamayatu sa guruḥ kādraveyadviṣo vaḥ || 56 ||

पूर्व दिशा में स्थित मेघों के ऋतु का, गिरते हुए पावक की धूम के समान, गिरता हुआ, विश्व के आदि सर्ग के समान, वेदराशि के परम पावन प्रणव के समान, संध्या के नृत्य उत्सव की इच्छा रखने वाले मदन के शत्रु (शिव) के नंदी की नंदी की ध्वनि के समान, सूर्य के रथ के आगे विनतानंदन (अरुण) आपको सुख प्रदान करे। अथवा आपका रथ तप्त सोने के कटक के तट पर शीत और अन्य से युक्त, स्यंदन के अश्वों की अनुकृति में मरकत में पद्मराग के समान होता हुआ, जो उत्कर्ष विभूषा को करता है, कुलक्ष्माभृत् ईश्वर मेरु के समान, वह गुरु काद्रवेय के शत्रु (गरुड़) आपके रथों को दूर ले जाए। AI

Verse 57
ನೀತ್ವಾಶ್ವಾನ್ಸಪ್ತ ಕಕ್ಷಾ ಇವ ನಿಯಮವಶಂ ವೇತ್ರಕಲ್ಪಪ್ರತೋದ- ವರ್ ಕಕ್ಷ್ಯಾ
ಸ್ತೂರ್ಣಂ ಧ್ವಾನ್ತಸ್ಯ ರಾಶಾವಿತರಜನ ಇವೋತ್ಸಾರಿತೇ ದೂರಭಾಜಿ ।
ಪೂರ್ವಂ ಪ್ರಷ್ಠೋ ರಥಸ್ಯ ಕ್ಷಿತಿಭೃದಧಿಪತೀನ್ದರ್ಶಯಂಸ್ತ್ರಾಯತಾಂ ವ-
ಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಾಸ್ಥಾನದಾನೋದ್ಯತದಿವಸಪತೇಃ ಪ್ರಾಕ್ಪ್ರತೀಹಾರಪಾಲಃ ॥ 57 ॥
nītvāśvānsapta kakṣā iva niyamavaśaṃ vetrakalpapratoda- var kakṣyā
stūrṇaṃ dhvāntasya rāśāvitarajana ivotsārite dūrabhāji |
pūrvaṃ praṣṭho rathasya kṣitibhṛdadhipatīndarśayaṃstrāyatāṃ va-
strailokyāsthānadānodyatadivasapateḥ prākpratīhārapālaḥ || 57 ||

सात अश्वों को सात कक्षाओं के समान नियम के वश में ले जाकर, वेत्र के समान प्रतोद (अंकुश) से शीघ्र ही अंधकार की राशि में, अन्य जन के समान दूर भगाए गए अंधकार में, पहले रथ के अग्रभाग में, पृथ्वी के राजाओं को दिखाते हुए, तीनों लोकों के स्थान देने में उद्यत दिवसपति (सूर्य) के पूर्व द्वारपाल आपकी रक्षा करें। AI

Verse 58
ವಜ್ರಿಞ್ಜಾತಂ ವಿಕಾಸೀಕ್ಷಣಕಮಲವನಂ ಭಾಸಿ ನಾಭಾಸಿ ವಹ್ನೇ! ವರ್ ನೋ ಭಾಸಿ
ತಾತಂ ನತ್ವಾಶ್ವಪಾರ್ಶ್ವಾನ್ನಯ ಯಮ! ಮಹಿಷಂ ರಾಕ್ಷಸಾ ವೀಕ್ಷಿತಾಃ ಸ್ಥ ।
ಸಪ್ತೀನ್ಸಿಞ್ಚ ಪ್ರಚೇತಃ! ಪವನ! ಭಜ ಜವಂ ವಿತ್ತಪಾವೇದಿತಸ್ತ್ವಂ
ವನ್ದೇ ಶರ್ವೇತಿ ಜಲ್ಪನ್ಪ್ರತಿದಿಶಮಧಿಪಾನ್ಪಾತು ಪೂಷ್ಣೋಽಗ್ರಣೀರ್ವಃ ॥ 58 ॥
vajriñjātaṃ vikāsīkṣaṇakamalavanaṃ bhāsi nābhāsi vahne! var no bhāsi
tātaṃ natvāśvapārśvānnaya yama! mahiṣaṃ rākṣasā vīkṣitāḥ stha |
saptīnsiñca pracetaḥ! pavana! bhaja javaṃ vittapāveditastvaṃ
vande śarveti jalpanpratidiśamadhipānpātu pūṣṇo'graṇīrvaḥ || 58 ||

हे वज्रधारी (इंद्र)! विकसित कमल-वन वाले, हे अग्नि! तुम प्रकाशित हो रहे हो, प्रकाशित नहीं हो रहे हो; हे यम! पिता को नमस्कार करके अश्वों के पार्श्व से महिष को ले जाओ; हे राक्षसों! तुम देखे गए हो; हे वरुण! सप्तियों (अश्वों) को सींचो; हे वायु! वेग को प्राप्त करो; हे कुबेर! तुम जाने गए हो; 'शर्व को नमस्कार' इस प्रकार कहते हुए दिशाओं के अधिपतियों को, सूर्य का अग्रणी (अरुण) आपकी रक्षा करे। AI

Verse 59
ಪಾಶಾನಾಶಾನ್ತಪಾಲಾದರುಣ ವರುಣತೋ ಮಾ ಗ್ರಹೀಃ ಪ್ರಗ್ರಹಾರ್ಥಂ
ತೃಷ್ಣಾಂ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ಚಕ್ರೇ ಜಹಿಹಿ ನಹಿ ರಥೋ ಯಾತಿ ಮೇ ನೈಕಚಕ್ರಃ ।
ಯೋಕ್ತುಂ ಯುಗ್ಯಂ ಕಿಮುಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸಮಭಿಲಷಸ್ಯಷ್ಟಮಂ ವೃತ್ರಶತ್ರೋ- ವರ್ ತ್ವಾಷ್ಟ್ರಶತ್ರೋಃ
ಸ್ತ್ಯಕ್ತಾನ್ಯಾಪೇಕ್ಷವಿಶ್ವೋಪಕೃತಿರಿವ ರವಿಃ ಶಾಸ್ತಿ ಯಂ ಸೋಽವತಾದ್ವಃ ॥ 59 ॥
pāśānāśāntapālādaruṇa varuṇato mā grahīḥ pragrahārthaṃ
tṛṣṇāṃ kṛṣṇasya cakre jahihi nahi ratho yāti me naikacakraḥ |
yoktuṃ yugyaṃ kimuccaiḥśravasamabhilaṣasyaṣṭamaṃ vṛtraśatro- var tvāṣṭraśatroḥ
styaktānyāpekṣaviśvopakṛtiriva raviḥ śāsti yaṃ so'vatādvaḥ || 59 ||

हे अरुण! पाशों से रक्षित पालक (वरुण) से तुम घोड़ों को बाँधने के लिए पाश मत लो। कृष्ण की तृष्णा को त्याग दो; नहीं तो मेरा रथ एक चक्र वाला होने से नहीं चलेगा। हे वृत्रशत्रो! क्या तुम उच्चैःश्रवा को आठवाँ घोड़ा बनाने की इच्छा करते हो? त्वाष्ट्र के शत्रु (सूर्य) का वह रथ, जो त्यागी हुओं की अपेक्षा से विश्व के उपकार की इच्छा रखने वाले सूर्य के समान शासन करता है, तुम्हारी रक्षा करे। AI

Verse 63
ನೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಚ್ಛಿನ್ನವಾಞ್ಛಃ ಶ್ರಮವಿವಶವಪುರ್ನೈವ ನಾಪ್ಯಾಸ್ಯಶೋಷೀ
ಪಾನ್ಥಃ ಪಥ್ಯೇತರಾಣಿ ಕ್ಷಪಯತು ಭವತಾಂ ಭಾಸ್ವತೋಽಗ್ರೇಸರಃ ಸಃ ।
ಯಃ ಸಂಶ್ರಿತ್ಯ ತ್ರಿಲೋಕೀಮಟತಿ ಪಟುತರೈಸ್ತಾಪ್ಯಮಾನೋ ಮಯೂಖೈ-
ರಾರಾದಾರಾಮಲೇಖಾಮಿವ ಹರಿತಮಣಿಶ್ಯಾಮಲಾಮಶ್ವಪಙ್ಕ್ತಿಮ್ ॥ 60 ॥ ವರ್ ಹರಿತತೃಣ
ಸೀದನ್ತೋಽನ್ತರ್ನಿಮಜ್ಜಜ್ಜಡಖುರಮುಸಲಾಃ ಸೈಕತೇ ನಾಕನದ್ಯಾಃ
ಸ್ಕನ್ದನ್ತಃ ಕನ್ದರಾಲೀಃ ಕನಕಶಿಖರಿಣೋ ಮೇಖಲಾಸು ಸ್ಖಲನ್ತಃ ।
ದೂರಂ ದೂರ್ವಾಸ್ಥಲೋತ್ಕಾ ಮರಕತದೃಷದಿ ಸ್ಥಾಸ್ನವೋ ಯನ್ನ ಯಾತಾಃ
ಪೂಷ್ಣೋಽಶ್ವಾಃ ಪೂರಯಂಸ್ತೈಸ್ತದವತು ಜವನೈರ್ಹುಙ್ಕೃತೇನಾಗ್ರಗೋ ವಃ ॥ 61 ॥ ವರ್ ಪ್ರೇರಯನ್ ಹುಙ್ಕೃತೈರಗ್ರಣೀಃ
॥ ಇತ್ಯರುಣವರ್ಣನಮ್ ॥ ವರ್ ಸೂತವರ್ಣನಮ್
॥ ಅಥ ರಥವರ್ಣನಮ್ ॥
ಪೀನೋರಃಪ್ರೇರಿತಾಭ್ರೈಶ್ಚರಮಖುರಪುಟಾಗ್ರಸ್ಥಿತೈಃ ಪ್ರಾತರದ್ರಾ-
ವಾದೀರ್ಘಾಙ್ಗೈರುದಸ್ತೋ ಹರಿಭಿರಪಗತಾಸಙ್ಗನಿಃಶಬ್ದಚಕ್ರಃ ।
ಉತ್ತಾನಾನೂರುಮೂರ್ಧಾವನತಿಹಠಭವದ್ವಿಪ್ರತೀಪಪ್ರಣಾಮಃ
ಪ್ರಾಹ್ಣೇ ಶ್ರೇಯೋ ವಿಧತ್ತಾಂ ಸವಿತುರವತರನ್ವ್ಯೋಮವೀಥೀಂ ರಥೋ ವಃ ॥ 62 ॥ ವರ್ ಪ್ರೇಯೋ
ಧ್ವಾನ್ತೌಘಧ್ವಂಸದೀಕ್ಷಾವಿಧಿಪಟು ವಹತಾ ಪ್ರಾಕ್ಸಹಸ್ರಂ ಕರಾಣಾ- ವರ್ ವಿಧಿಗುರು ದ್ರಾಕ್ಸಹಸ್ರಂ
ಮರ್ಯಮ್ಣಾ ಯೋ ಗರಿಮ್ಣಃ ಪದಮತುಲಮುಪಾನೀಯತಾಧ್ಯಾಸನೇನ ।
ಸ ಶ್ರಾನ್ತಾನಾಂ ನಿತಾನ್ತಂ ಭರಮಿವ ಮರುತಾಮಕ್ಷಮಾಣಾಂ ವಿಸೋಢುಂ
ಸ್ಕನ್ಧಾತ್ಸ್ಕನ್ಧಂ ವ್ರಜನ್ವೋ ವೃಜಿನವಿಜಿತಯೇ ಭಾಸ್ವತಃ ಸ್ಯನ್ದನೋಽಸ್ತು ॥ 63 ॥
no mūrcchācchinnavāñchaḥ śramavivaśavapurnaiva nāpyāsyaśoṣī
pānthaḥ pathyetarāṇi kṣapayatu bhavatāṃ bhāsvato'gresaraḥ saḥ |
yaḥ saṃśritya trilokīmaṭati paṭutaraistāpyamāno mayūkhai-
rārādārāmalekhāmiva haritamaṇiśyāmalāmaśvapaṅktim || 60 || var haritatṛṇa
sīdanto'ntarnimajjajjaḍakhuramusalāḥ saikate nākanadyāḥ
skandantaḥ kandarālīḥ kanakaśikhariṇo mekhalāsu skhalantaḥ |
dūraṃ dūrvāsthalotkā marakatadṛṣadi sthāsnavo yanna yātāḥ
pūṣṇo'śvāḥ pūrayaṃstaistadavatu javanairhuṅkṛtenāgrago vaḥ || 61 || var prerayan huṅkṛtairagraṇīḥ
|| ityaruṇavarṇanam || var sūtavarṇanam
|| atha rathavarṇanam ||
pīnoraḥpreritābhraiścaramakhurapuṭāgrasthitaiḥ prātaradrā-
vādīrghāṅgairudasto haribhirapagatāsaṅganiḥśabdacakraḥ |
uttānānūrumūrdhāvanatihaṭhabhavadvipratīpapraṇāmaḥ
prāhṇe śreyo vidhattāṃ savituravataranvyomavīthīṃ ratho vaḥ || 62 || var preyo
dhvāntaughadhvaṃsadīkṣāvidhipaṭu vahatā prāksahasraṃ karāṇā- var vidhiguru drāksahasraṃ
maryamṇā yo garimṇaḥ padamatulamupānīyatādhyāsanena |
sa śrāntānāṃ nitāntaṃ bharamiva marutāmakṣamāṇāṃ visoḍhuṃ
skandhātskandhaṃ vrajanvo vṛjinavijitaye bhāsvataḥ syandano'stu || 63 ||

जिसकी मूर्च्छा से इच्छा नहीं कटी, जिसका शरीर श्रम से व्याकुल नहीं हुआ और जिसका मुख भी नहीं सूखा—वह पथिक (अरुण) तुम्हारे हितकर भोजन आदि को नष्ट करे। वह सूर्य का अग्रगामी अरुण, जिसका आश्रय लेकर तीनों लोकों में घूमता है और जो तीव्र किरणों से तपता हुआ दूर से उस हरितमणि के समान श्यामल घोड़ों की पंक्ति को वन की रेखा के समान दिखाता है। स्वर्ग की नदी (गंगा) के रेतीले तट पर थककर गिरते हुए, जड़ खुरों के मूसल से धँसते हुए, गुफाओं की पंक्तियों में कूदते हुए, स्वर्ण-शिखरों की मेखलाओं पर फिसलते हुए, दूर दूर्वा-स्थल की ओर उत्सुक, मरकत-मणि पर स्थिर रहने वाले—जो सूर्य के घोड़े वहाँ नहीं गए, उन हुङ्कार करते हुए वेगवान घोड़ों से तुम्हारा अग्रणी अरुण तुम्हारी रक्षा करे। यहाँ अरुण का वर्णन समाप्त। अब रथ का वर्णन। पीन वक्ष से प्रेरित बादलों के समान, पिछले खुरों के अग्रभाग पर स्थित, प्रातःकाल दौड़ते हुए, दीर्घ अंगों वाले घोड़ों से ऊपर उठा हुआ, संग-रहित और निःशब्द चक्र वाला, ऊपर उठी जाँघों और सिर के झुकने से ब्राह्मणों के प्रतिकूल प्रणाम करने वाला—सूर्य का वह रथ आकाश-मार्ग पर उतरकर प्रातःकाल तुम्हारा कल्याण करे। अंधकार-समूह के नाश की दीक्षा में कुशल, पूर्व दिशा में सहस्र किरणों को धारण करने वाला, जिसने सूर्य के अनुपम पद को अपने आसन पर बैठाकर प्राप्त किया, वह सूर्य का रथ, अत्यंत थके हुए और सहन न कर सकने वाले मरुतों का भार उठाने में असमर्थ होकर कंधे से कंधे तक जाता हुआ, तुम्हारे पापों की विजय के लिए हो। AI

Verse 64
ಯೋಕ್ತ್ರೀಭೂತಾನ್ಯುಗಸ್ಯ ಗ್ರಸಿತುಮಿವ ಪುರೋ ದನ್ದಶೂಕಾನ್ದಧಾನೋ
ದ್ವೇಧಾವ್ಯಸ್ತಾಮ್ಬುವಾಹಾವಲಿವಿಹಿತಬೃಹತ್ಪಕ್ಷವಿಕ್ಷೇಪಶೋಭಃ ।
ಸಾವಿತ್ರಃ ಸ್ಯನ್ದನೋಽಸೌ ನಿರತಿಶಯರಯಪ್ರೀಣಿತಾನೂರುರೇನಃ-
ಕ್ಷೇಪೀಯೋ ವೋ ಗರುತ್ಮಾನಿವ ಹರತು ಹರೀಚ್ಛಾವಿಧೇಯಪ್ರಚಾರಃ ॥ 64 ॥
yoktrībhūtānyugasya grasitumiva puro dandaśūkāndadhāno
dvedhāvyastāmbuvāhāvalivihitabṛhatpakṣavikṣepaśobhaḥ |
sāvitraḥ syandano'sau niratiśayarayaprīṇitānūrurenaḥ-
kṣepīyo vo garutmāniva haratu harīcchāvidheyapracāraḥ || 64 ||

जो युग (जुए) के बंधन-रूप होकर, मानो पहले से ही निगलने के लिए दंदशूक (साँपों) को धारण करता है, जिसका दोनों ओर फैला हुआ मेघ-पंक्ति के समान विशाल पंखों के फैलाव से विस्तार है, वह सविता (सूर्य) का रथ, अत्यधिक वेग से प्रसन्न जाँघों वाला और पापों को दूर करने वाला, गरुड़ के समान, घोड़ों की इच्छा के अनुसार चलने वाला होकर तुम्हारे पापों को हर ले। AI

Verse 65
ಏಕಾಹೇನೈವ ದೀರ್ಘಾಂ ತ್ರಿಭುವನಪದವೀಂ ಲಙ್ಘಯನ್ ಯೋ ಲಘಿಷ್ಠಃ ವರ್ ಕೃಸ್ತ್ನಾಂ
ಪೃಷ್ಠೇ ಮೇರೋರ್ಗರೀಯಾನ್ ದಲಿತಮಣಿದೃಷತ್ತ್ವಿಂಷಿ ಪಿಂಷಞ್ಶಿರಾಂಸಿ ।
ಸರ್ವಸ್ಯೈವೋಪರಿಷ್ಟಾದಥ ಚ ಪುನರಧಸ್ತಾದಿವಾಸ್ತಾದ್ರಿಮೂರ್ನ್ಧಿ
ಬ್ರಧ್ನಸ್ಯಾವ್ಯಾತ್ಸ ಏವಂ ದುರಧಿಗಮಪರಿಸ್ಪನ್ದನಃ ಸ್ಯನ್ದನೋ ವಃ ॥ 65 ॥
ekāhenaiva dīrghāṃ tribhuvanapadavīṃ laṅghayan yo laghiṣṭhaḥ var kṛstnāṃ
pṛṣṭhe merorgarīyān dalitamaṇidṛṣattviṃṣi piṃṣañśirāṃsi |
sarvasyaivopariṣṭādatha ca punaradhastādivāstādrimūrndhi
bradhnasyāvyātsa evaṃ duradhigamaparispandanaḥ syandano vaḥ || 65 ||

जो एक ही दिन में तीनों लोकों के मार्ग को लाँघता हुआ अत्यंत लघु (शीघ्रगामी) है, जो मेरु के पृष्ठ पर अत्यंत भारी है, जो चूर्णित मणि-शिलाओं के कणों को पीसता हुआ शिराओं को पीस डालता है, जो सबके ऊपर और फिर नीचे की ओर ब्रध्न (सूर्य) के पर्वत-शिखर पर स्थित है — वह दुर्लभ गति वाला स्यंदन (रथ) आपकी रक्षा करे। AI

Verse 66
ಧೂರ್ಧ್ವಸ್ತಾಗ್ರ್ಯಗ್ರಹಾಣಿ ಧ್ವಜಪಟಪವನಾನ್ದೋಲಿತೇನ್ದೂನಿ ದೂರಂ ವರ್ ದೂರಾತ್
ರಾಹೌ ಗ್ರಾಸಾಭಿಲಾಷಾದನುಸರತಿ ಪುನರ್ದತ್ತಚಕ್ರವ್ಯಥಾನಿ ।
ಶ್ರಾನ್ತಾಶ್ವಶ್ವಾಸಹೇಲಾಧುತವಿಬುಧಧುನೀನಿರ್ಝರಾಮ್ಭಾಂಸಿ ಭದ್ರಂ
ದೇಯಾಸುರ್ವೋ ದವೀಯೋ ದಿವಿ ದಿವಸಪತೇಃ ಸ್ಯನ್ದನಪ್ರಸ್ಥಿತಾನಿ ॥ 66 ॥
dhūrdhvastāgryagrahāṇi dhvajapaṭapavanāndolitendūni dūraṃ var dūrāt
rāhau grāsābhilāṣādanusarati punardattacakravyathāni |
śrāntāśvaśvāsahelādhutavibudhadhunīnirjharāmbhāṃsi bhadraṃ
deyāsurvo davīyo divi divasapateḥ syandanaprasthitāni || 66 ||

जिसके अग्रभाग में श्रेष्ठ ग्रह स्थित हैं, जिसके ध्वज-पट वायु से हिलते हुए चंद्रमाओं को दोलायमान करते हैं, जो दूर से राहु के ग्रास की इच्छा से उसका अनुसरण करता है और फिर उसे चक्र से पीड़ा देता है, जिसके थके हुए अश्वों की श्वास की लीला से देव-गंगा के झरनों का जल कंपित होता है — दिवसपति (सूर्य) का वह रथ आपके लिए कल्याणकारी हो। AI

Verse 67
ಅಕ್ಷೇ ರಕ್ಷಾಂ ನಿಬಧ್ಯ ಪ್ರತಿಸರವಲಯೈರ್ಯೋಜಯನ್ತ್ಯೋ ಯುಗಾಗ್ರಂ
ಧೂಃಸ್ತಮ್ಭೇ ದಗ್ಧಧೂಪಾಃ ಪ್ರಹಿತಸುಮನಸೋ ಗೋಚರೇ ಕೂಬರಸ್ಯ ।
ಚರ್ಚಾಶ್ಚಕ್ರೇ ಚರನ್ತ್ಯೋ ಮಲಯಜಪಯಸಾ ಸಿದ್ಧವಧ್ವಸ್ತ್ರಿಸನ್ಧ್ಯಂ ವರ್ ಚರ್ಚಾಂ
ವನ್ದನ್ತೇ ಯಂ ದ್ಯುಮಾರ್ಗೇ ಸ ನುದತು ದುರಿತಾನ್ಯಂಶುಮತ್ಸ್ಯನ್ದನೋ ವಃ ॥ 67 ॥
akṣe rakṣāṃ nibadhya pratisaravalayairyojayantyo yugāgraṃ
dhūḥstambhe dagdhadhūpāḥ prahitasumanaso gocare kūbarasya |
carcāścakre carantyo malayajapayasā siddhavadhvastrisandhyaṃ var carcāṃ
vandante yaṃ dyumārge sa nudatu duritānyaṃśumatsyandano vaḥ || 67 ||

जो अक्ष पर रक्षा बाँधकर प्रतिसर-वलयों से युग के अग्रभाग को जोड़ती हैं, जो धुरा-स्तंभ पर धूप जलाती हैं, जो कूबर के गोचर में पुष्प अर्पित करती हैं, जो मलयज-जल से चर्चा करती हुई घूमती हैं, वे सिद्ध-स्त्रियाँ त्रिसंध्या उसकी चर्चा करती हैं — द्युमार्ग में जिसकी वंदना की जाती है, वह अंशुमान् (सूर्य) का रथ आपके पापों को दूर करे। AI

Verse 69
ಉತ್ಕೀರ್ಣಸ್ವರ್ಣರೇಣುದ್ರುತಖುರದಲಿತಾ ಪಾರ್ಶ್ವಯೋಃ ಶಶ್ವದಶ್ವೈ- ವರ್ ರೇಣುರ್ದ್ರುತ
ರಶ್ರಾನ್ತಭ್ರಾನ್ತಚಕ್ರಕ್ರಮನಿಖಿಲಮಿಲನ್ನೇಮಿನಿಮ್ನಾ ಭರೇಣ ।
ಮೇರೋರ್ಮೂರ್ಧನ್ಯಘಂ ವೋ ವಿಘಟಯತು ರವೇರೇಕವೀಥೀ ರಥಸ್ಯ
ಸ್ವೋಷ್ಮೋದಕ್ತಾಮ್ಬುರಿಕ್ತಪ್ರಕಟಿತಪುಲಿನೋದ್ಧೂಸರಾ ಸ್ವರ್ಧುನೀವ ॥ 68 ॥ ವರ್ ಸ್ವೋಷ್ಮೋದಸ್ತಾಮ್ಬು
ನನ್ತುಂ ನಾಕಾಲಯಾನಾಮನಿಶಮನುಯತಾಂ ಪದ್ಧತಿಃ ಪಙ್ಕ್ತಿರೇವ ವರ್ ಉಪಯತಾಂ
ಕ್ಷೋದೋ ನಕ್ಷತ್ರರಾಶೇರದಯರಯಮಿಲಚ್ಚಕ್ರಪಿಷ್ಟಸ್ಯ ಧೂಲಿಃ ।
ಹೇಷಹ್ಲಾದೋ ಹರೀಣಾಂ ಸುರಶಿಖರಿದರೀಃ ಪೂರಯನ್ನೇಮಿನಾದೋ ವರ್ ನಾದೋ
ಯಸ್ಯಾವ್ಯಾತ್ತೀವ್ರಭಾನೋಃ ಸ ದಿವಿ ಭುವಿ ಯಥಾ ವ್ಯಕ್ತಚಿಹ್ನೋ ರಥೋ ವಃ ॥ 69 ॥
utkīrṇasvarṇareṇudrutakhuradalitā pārśvayoḥ śaśvadaśvai- var reṇurdruta
raśrāntabhrāntacakrakramanikhilamilanneminimnā bhareṇa |
merormūrdhanyaghaṃ vo vighaṭayatu raverekavīthī rathasya
svoṣmodaktāmburiktaprakaṭitapulinoddhūsarā svardhunīva || 68 || var svoṣmodastāmbu
nantuṃ nākālayānāmaniśamanuyatāṃ paddhatiḥ paṅktireva var upayatāṃ
kṣodo nakṣatrarāśeradayarayamilaccakrapiṣṭasya dhūliḥ |
heṣahlādo harīṇāṃ suraśikharidarīḥ pūrayanneminādo var nādo
yasyāvyāttīvrabhānoḥ sa divi bhuvi yathā vyaktacihno ratho vaḥ || 69 ||

जिसके अश्वों के खुरों से उत्कीर्ण स्वर्ण-रेणु पार्श्वों में निरंतर उड़ते हैं, जिसके पहियों के घूमने से सब ओर मिलते हुए नेमि के निम्न भाग भार से चूर्णित होते हैं — वह सूर्य का एकमार्गी रथ मेरु के शिखर पर आपके पाप को नष्ट करे, जो अपनी ऊष्मा से उदक (जल) से रिक्त होकर प्रकट हुए पुलिन (तट) से स्वर्धुनी (गंगा) के समान धूसर है। नाकालय (स्वर्ग) के निवासियों की जो पंक्ति निरंतर अनुसरण करती है, वह पंक्ति ही है; नक्षत्र-राशि का जो चूर्ण है, वह अदय गति से मिलते हुए चक्र से पिसा हुआ धूल है; हरी (अश्वों) का हेष-ह्लाद सुर-शिखरि (सुमेरु) की गुफाओं को भरता हुआ नेमि-नाद है — जिसका यह तीव्रभानु (सूर्य) का रथ स्वर्ग और पृथ्वी पर व्यक्त चिह्न वाला है, वह आपकी रक्षा करे। AI

Verse 70
ನಿಃಸ್ಪನ್ದಾನಾಂ ವಿಮಾನಾವಲಿವಿತತದಿವಾಂ ದೇವವೃನ್ದಾರಕಾಣಾಂ ವರ್ ವಲಿತದಿಶಾ
ವೃನ್ದೈರಾನನ್ದಸಾನ್ದ್ರೋದ್ಯಮಮಪಿ ವಹತಾಂ ವಿನ್ದತಾಂ ವನ್ದಿತುಂ ನೋ ।
ಮನ್ದಾಕಿನ್ಯಾಮಮನ್ದಃ ಪುಲಿನಭೃತಿ ಮೃದುರ್ಮನ್ದರೇ ಮನ್ದಿರಾಭೇ ವರ್ ಮನ್ದರಾಭೇ
ಮನ್ದಾರೈರ್ಮಣ್ಡಿತಾರಂ ದಧದರಿ ದಿನಕೃತ್ಸ್ಯನ್ದನಃ ಸ್ತಾನ್ಮುದೇ ವಃ ॥ 70 ॥
niḥspandānāṃ vimānāvalivitatadivāṃ devavṛndārakāṇāṃ var valitadiśā
vṛndairānandasāndrodyamamapi vahatāṃ vindatāṃ vandituṃ no |
mandākinyāmamandaḥ pulinabhṛti mṛdurmandare mandirābhe var mandarābhe
mandārairmaṇḍitāraṃ dadhadari dinakṛtsyandanaḥ stānmude vaḥ || 70 ||

जो निःस्पंद विमान-पंक्तियों से व्याप्त दिशाओं वाले देव-वृंदों के समूहों द्वारा आनंद-सान्द्र उद्यम से भी हमें वंदित करने को प्राप्त नहीं होते, जो मंदाकिनी (गंगा) के मंद पुलिन (तट) पर मंदिर के समान मंदर पर्वत के समान मंदार पुष्पों से मंडित शत्रु को धारण करता है — वह दिनकृत् (सूर्य) का स्यंदन (रथ) आपके लिए आनंदकारी हो। AI

ಚಕ್ರೀ ಚಕ್ರಾರಪಙ್ಕ್ತಿಂ ಹರಿರಪಿ ಚ ಹರೀನ್ ಧೂರ್ಜಟಿರ್ಧೂರ್ಧ್ವಜಾನ್ತಾ-
ನಕ್ಷಂ ನಕ್ಷತ್ರನಾಥೋಽರುಣಮಪಿ ವರುಣಃ ಕೂಬರಾಗ್ರಂ ಕುಬೇರಃ ।
ರಂಹಃ ಸಙ್ಘಃ ಸುರಾಣಾಂ ಜಗದುಪಕೃತಯೇ ನಿತ್ಯಯುಕ್ತಸ್ಯ ಯಸ್ಯ
ಸ್ತೌತಿ ಪ್ರೀತಿಪ್ರಸನ್ನೋಽನ್ವಹಮಹಿಮರುಚೇಃ ಸೋಽವತಾತ್ಸ್ಯನ್ದನೋ ವಃ ॥ 71 ॥ ವರ್ ರುಚ
ನೇತ್ರಾಹೀನೇನ ಮೂಲೇ ವಿಹಿತಪರಿಕರಃ ಸಿದ್ಧಸಾಧ್ಯೈರ್ಮರುದ್ಭಿಃ
ಪಾದೋಪಾನ್ತೇ ಸ್ತುತೋಽಲಂ ಬಲಿಹರಿರಭಸಾಕರ್ಷಣಾಬದ್ಧವೇಗಃ ।
ಭ್ರಾಮ್ಯನ್ವ್ಯೋಮಾಮ್ಬುರಾಶಾವಶಿಶಿರಕಿರಣಸ್ಯನ್ದನಃ ಸನ್ತತಂ ವೋ
ದಿಶ್ಯಾಲ್ಲಕ್ಷ್ಮೀಮಪಾರಾಮತುಲಿತಮಹಿಮೇವಾಪರೋ ಮನ್ದರಾದ್ರಿಃ ॥ 72 ॥ ವರ್ ಅತುಲ್ಯಾಂ
cakrī cakrārapaṅktiṃ harirapi ca harīn dhūrjaṭirdhūrdhvajāntā-
nakṣaṃ nakṣatranātho'ruṇamapi varuṇaḥ kūbarāgraṃ kuberaḥ |
raṃhaḥ saṅghaḥ surāṇāṃ jagadupakṛtaye nityayuktasya yasya
stauti prītiprasanno'nvahamahimaruceḥ so'vatātsyandano vaḥ || 71 || var ruca
netrāhīnena mūle vihitaparikaraḥ siddhasādhyairmarudbhiḥ
pādopānte stuto'laṃ baliharirabhasākarṣaṇābaddhavegaḥ |
bhrāmyanvyomāmburāśāvaśiśirakiraṇasyandanaḥ santataṃ vo
diśyāllakṣmīmapārāmatulitamahimevāparo mandarādriḥ || 72 || var atulyāṃ

चक्री (विष्णु) रथ के पहियों की पंक्ति को, हरि (इंद्र) घोड़ों को, धूर्जटि (शिव) धुरी के अग्रभाग को, नक्षत्रनाथ (चंद्रमा) नक्षत्रों को, वरुण अरुण (सारथि) को, कुबेर कूबर के अग्रभाग को, देवताओं का समूह रथ के वेग को—जगत् के उपकार के लिए नित्य युक्त उस प्रीतिप्रसन्न सूर्य के रथ की प्रतिदिन स्तुति करता है; वह रथ आपकी रक्षा करे। AI

॥ ಇತಿ ರಥವರ್ಣನಮ್ ॥
Verse 74
॥ ಅಥ ಮಣ್ಡಲವರ್ಣನಮ್ ॥
ಯಜ್ಜ್ಯಾಯೋ ಬೀಜಮಹ್ನಾಮಪಹತತಿಮಿರಂ ಚಕ್ಷುಷಾಮಞ್ಜನಂ ಯ- ವರ್ ಜ್ಯಾಯೋ ಯದ್ಬೀಜಮಹ್ನಾಮಪಹೃತ
ದ್ದ್ವಾರಂ ಯನ್ಮುಕ್ತಿಭಾಜಾಂ ಯದಖಿಲಭುವನಜ್ಯೋತಿಷಾಮೇಕಮೋಕಃ ।
ಯದ್ವೃಷ್ಟ್ಯಮ್ಭೋನಿಧಾನಂ ಧರಣಿರಸಸುಧಾಪಾನಪಾತ್ರಂ ಮಹದ್ಯ-
ದ್ದಿಶ್ಯಾದೀಶಸ್ಯ ಭಾಸಾಂ ತದಧೀಕಲಮಲಂ ಮಙ್ಗಲಂ ಮಣ್ಡಲಂ ವಃ ॥ 73 ॥ ವರ್ ದೇವಸ್ಯ
ಭಾನೋಃ ತದಧಿಕಮಮಲಂ ಮಣ್ಡಲಂ ಮಙ್ಗಲಂ
ವೇಲಾವರ್ಧಿಷ್ಣು ಸಿನ್ಧೋಃ ಪಯ ಇವ ಖಮಿವಾರ್ಧೋದ್ಗತಾಗ್ಯ್ರಗ್ರಹೋಡು
ಸ್ತೋಕೋದ್ಭಿನ್ನಸ್ವಚಿಹ್ನಪ್ರಸವಮಿವ ಮಧೋರಾಸ್ಯಮಸ್ಯನ್ಮನಾಂಸಿ । ವರ್ ಮಹಾಂಸಿ
ಪ್ರಾತಃ ಪೂಷ್ಣೋಽಶುಭಾನಿ ಪ್ರಶಮಯತು ಶಿರಃಶೇಖರೀಭೂತಮದ್ರೇಃ
ಪೌರಸ್ತ್ಯಸ್ಯೋದ್ಗಭಸ್ತಿಸ್ತಿಮಿತತಮತಮಃಖಣ್ಡನಂ ಮಣ್ಡಲಂ ವಃ ॥ 74 ॥
|| atha maṇḍalavarṇanam ||
yajjyāyo bījamahnāmapahatatimiraṃ cakṣuṣāmañjanaṃ ya- var jyāyo yadbījamahnāmapahṛta
ddvāraṃ yanmuktibhājāṃ yadakhilabhuvanajyotiṣāmekamokaḥ |
yadvṛṣṭyambhonidhānaṃ dharaṇirasasudhāpānapātraṃ mahadya-
ddiśyādīśasya bhāsāṃ tadadhīkalamalaṃ maṅgalaṃ maṇḍalaṃ vaḥ || 73 || var devasya
bhānoḥ tadadhikamamalaṃ maṇḍalaṃ maṅgalaṃ
velāvardhiṣṇu sindhoḥ paya iva khamivārdhodgatāgyragrahoḍu
stokodbhinnasvacihnaprasavamiva madhorāsyamasyanmanāṃsi | var mahāṃsi
prātaḥ pūṣṇo'śubhāni praśamayatu śiraḥśekharībhūtamadreḥ
paurastyasyodgabhastistimitatamatamaḥkhaṇḍanaṃ maṇḍalaṃ vaḥ || 74 ||

अथ मण्डलवर्णनम्। जो (मण्डल) दिनों के बीज से श्रेष्ठ है, जो आँखों के अंधकार को हरने वाला अंजन है, जो मुक्ति पाने वालों के लिए द्वार है, जो समस्त लोकों के ज्योतियों का एकमात्र आश्रय है, जो वृष्टि का जल-निधान है, जो पृथ्वी के रस (सुधा) के पान का पात्र है, वह महान्, ईश्वर के भासों का अधिक अमल मंगलमय मण्डल आपका कल्याण करे। भानु (सूर्य) का वह अधिक अमल मण्डल मंगलमय हो। समुद्र के जल की तरह बढ़ने वाला, आकाश की तरह आधे उदित प्रमुख ग्रहों और नक्षत्रों के समूह से उत्पन्न अपने चिह्नों के प्रसव वाला, मधु (वसंत) के मुख की तरह मनों को आकर्षित करने वाला, प्रातःकालीन सूर्य का वह मण्डल जो अशुभों को शांत करे, पर्वत (मेरु) के शिखर पर स्थित, पूर्व दिशा में उदित किरणों वाला, स्थिर घोर तम के खंडन करने वाला मण्डल आपका (कल्याण करे)। AI

Verse 75
ಪ್ರತ್ಯುಪ್ತಸ್ತಪ್ತಹೇಮೋಜ್ಜ್ವಲರುಚಿರಚಲಃ ಪದ್ಮರಾಗೇಣ ಯೇನ
ಜ್ಯಾಯಃ ಕಿಞ್ಜಲ್ಕಪುಞ್ಜೋ ಯದಲಿಕುಲಶಿತೇರಮ್ಬರೇನ್ದೀವರಸ್ಯ ।
ಕಾಲವ್ಯಾಲಸ್ಯ ಚಿಹ್ನಂ ಮಹಿತತಮಮಹೋಮೂರ್ನ್ಧಿ ರತ್ನಂ ಮಹದ್ಯ-
ದ್ದೀಪ್ತಾಂಶೋಃ ಪ್ರಾತರವ್ಯಾತ್ತದವಿಕಲಜಗನ್ಮಣ್ಡನಂ ಮಣ್ಡಲಂ ವಃ ॥ 75 ॥
pratyuptastaptahemojjvalaruciracalaḥ padmarāgeṇa yena
jyāyaḥ kiñjalkapuñjo yadalikulaśiterambarendīvarasya |
kālavyālasya cihnaṃ mahitatamamahomūrndhi ratnaṃ mahadya-
ddīptāṃśoḥ prātaravyāttadavikalajaganmaṇḍanaṃ maṇḍalaṃ vaḥ || 75 ||

जिसमें तप्त स्वर्ण के समान उज्ज्वल चंचल किरणें पद्मराग मणिओं से जड़ी हुई हैं, जो आकाश-कमल के पराग-समूह से श्रेष्ठ है, जो भौंरों की पंक्ति से सेवित है, जो काल-सर्प के चिह्न से अत्यंत महिमावान् है, वह महान् रत्न, प्रातःकालीन सूर्य का वह मण्डल जो सम्पूर्ण जगत् का आभूषण है, आपका (कल्याण करे)। AI

Verse 76
ಕಸ್ತ್ರಾತಾ ತಾರಕಾಣಾಂ ಪತತಿ ತನುರವಶ್ಯಾಯಬಿನ್ದುರ್ಯಥೇನ್ದು-
ರ್ವಿದ್ರಾಣಾ ದೃಕ್ಸ್ಮರಾರೇರುರಸಿ ಮುರರಿಪೋಃ ಕೌಸ್ತುಭೋ ನೋದ್ಗಭಸ್ತಿಃ ।
ವಹ್ನೇಃ ಸಾಪಹ್ನವೇವ ದ್ಯುತಿರುದಯಗತೇ ಯತ್ರ ತನ್ಮಣ್ಡಲಂ ವೋ
ಮಾರ್ತಣ್ಡೀಯಂ ಪುನೀತಾದ್ದಿವಿ ಭುವಿ ಚ ತಮಾಂಸೀವ ಮೃಷ್ಣನ್ಮಹಾಂಸಿ ॥ 76 ॥
kastrātā tārakāṇāṃ patati tanuravaśyāyabinduryathendu-
rvidrāṇā dṛksmarārerurasi muraripoḥ kaustubho nodgabhastiḥ |
vahneḥ sāpahnaveva dyutirudayagate yatra tanmaṇḍalaṃ vo
mārtaṇḍīyaṃ punītāddivi bhuvi ca tamāṃsīva mṛṣṇanmahāṃsi || 76 ||

तारों का रक्षक कौन है? चंद्रमा की तरह ओस की बूंद नहीं गिरती; क्या स्मरारि (शिव) के वक्ष पर, मुररिपु (विष्णु) के कौस्तुभ मणि की तरह, उदित किरणों वाला सूर्य नहीं है? अग्नि की दीप्ति का खंडन करने वाला, उदयगत, वह सूर्य का मण्डल आपको पवित्र करे, जो स्वर्ग और पृथ्वी पर बड़े-बड़े तमों को चूर्ण करता है। AI

Verse 77
ಯತ್ಪ್ರಾಚ್ಯಾಂ ಪ್ರಾಕ್ಚಕಾಸ್ತಿ ಪ್ರಭವತಿ ಚ ಯತಃ ಪ್ರಾಚ್ಯಸಾವುಜ್ಜಿಹಾನಾ-
ದಿದ್ಧಂ ಮಧ್ಯೇ ಯದಹ್ನೋ ಭವತಿ ತತರುಚಾ ಯೇನ ಚೋತ್ಪಾದ್ಯತೇಽಹಃ ।
ಯತ್ಪರ್ಯಾಯೇಣ ಲೋಕಾನವತಿ ಚ ಜಗತಾಂ ಜೀವಿತಂ ಯಚ್ಚ ತದ್ವೋ
ವಿಶ್ವಾನುಗ್ರಾಹಿ ವಿಶ್ವಂ ಸೃಜದಪಿ ಚ ರವೇರ್ಮಣ್ಡಲಂ ಮುಕ್ತಯೇಽಸ್ತು ॥ 77 ॥
yatprācyāṃ prākcakāsti prabhavati ca yataḥ prācyasāvujjihānā-
diddhaṃ madhye yadahno bhavati tatarucā yena cotpādyate'haḥ |
yatparyāyeṇa lokānavati ca jagatāṃ jīvitaṃ yacca tadvo
viśvānugrāhi viśvaṃ sṛjadapi ca ravermaṇḍalaṃ muktaye'stu || 77 ||

जो सूर्य पूर्व दिशा में पहले प्रकाशित होता है, जिससे पूर्व दिशा उदित होती है, जो दिन के मध्य में प्रकाशित होता है, जिसकी किरणों से दिन उत्पन्न होता है, जो अपने पर्याय (क्रम) से लोकों की रक्षा करता है और जो जगतों का जीवन है, वह विश्व का अनुग्रह करने वाला, विश्व को रचने वाला भी सूर्य का मण्डल आपकी मुक्ति के लिए हो। AI

Verse 79
ಶುಷ್ಯನ್ತ್ಯೂಢಾನುಕಾರಾ ಮಕರವಸತಯೋ ಮಾರವೀಣಾಂ ಸ್ಥಲೀನಾಂ
ಯೇನೋತ್ತಪ್ತಾಃ ಸ್ಫುಟನ್ತಸ್ತಡಿತಿ ತಿಲತುಲಾಂ ಯಾನ್ತ್ಯಗೇನ್ದ್ರಾ ಯುಗಾನ್ತೇ । ವರ್ ಚಟಿತಿ
ತಚ್ಚಣ್ಡಾಂಶೋರಕಾಣ್ಡತ್ರಿಭುವನದಹನಾಶಙ್ಕಯಾ ಧಾಮ ಕೃಚ್ಛಾತ್ ವರ್ ಕೃತ್ಸ್ನಂ
ಸಂಹೃತ್ಯಾಲೋಕಮಾತ್ರಂ ಪ್ರಲಘು ವಿದಧತಃ ಸ್ತಾನ್ಮುದೇ ಮಣ್ಡಲಂ ವಃ ॥ 78 ॥ ವರ್ ಆಹೃತ್ಯಾಲೋಕಮಾತ್ರಂ ಪ್ರತನು
ಉದ್ಯದ್ದ್ಯೂದ್ಯಾನವಾಪ್ಯಾಂ ಬಹುಲತಮತಮಃಪಙ್ಕಪೂರಂ ವಿದಾರ್ಯ ವರ್ ಬಹಲ
ಪ್ರೋದ್ಭಿನ್ನಂ ಪತ್ರಪಾರ್ಶ್ವೇಷ್ವವಿರಲಮರುಣಚ್ಛಾಯಯಾ ವಿಸ್ಫುರನ್ತ್ಯಾ ।
ಕಲ್ಯಾಣಾನಿ ಕ್ರಿಯಾದ್ವಃ ಕಮಲಮಿವ ಮಹನ್ಮಣ್ಡಲಂ ಚಣ್ಡಭಾನೋ- ವರ್ ಚಣ್ಡರಶ್ಮೇಃ
ರನ್ವೀತಂ ತೃಪ್ತಿಹೇತೋರಸಕೃದಲಿಕುಲಾಕಾರಿಣಾ ರಾಹುಣಾ ಯತ್ ॥ 79 ॥
śuṣyantyūḍhānukārā makaravasatayo māravīṇāṃ sthalīnāṃ
yenottaptāḥ sphuṭantastaḍiti tilatulāṃ yāntyagendrā yugānte | var caṭiti
taccaṇḍāṃśorakāṇḍatribhuvanadahanāśaṅkayā dhāma kṛcchāt var kṛtsnaṃ
saṃhṛtyālokamātraṃ pralaghu vidadhataḥ stānmude maṇḍalaṃ vaḥ || 78 || var āhṛtyālokamātraṃ pratanu
udyaddyūdyānavāpyāṃ bahulatamatamaḥpaṅkapūraṃ vidārya var bahala
prodbhinnaṃ patrapārśveṣvaviralamaruṇacchāyayā visphurantyā |
kalyāṇāni kriyādvaḥ kamalamiva mahanmaṇḍalaṃ caṇḍabhāno- var caṇḍaraśmeḥ
ranvītaṃ tṛptihetorasakṛdalikulākāriṇā rāhuṇā yat || 79 ||

जिसके द्वारा तप्त हुई मगरमच्छों की आकृति वाली मरुभूमियाँ (रेगिस्तान) फटती हैं और युगान्त में बादल तिल के बराबर हो जाते हैं, वह चण्डांशु (तीव्र किरणों वाले सूर्य) का तेज तीनों लोकों को जलाने की आशंका से कठिनाई से सम्पूर्ण प्रकाश को संहृत करके केवल अत्यन्त लघु प्रकाशमात्र कर देता है, वह मण्डल आपको आनन्द दे। AI

Verse 80
ಚಕ್ಷುರ್ದಕ್ಷದ್ವಿಷೋ ಯನ್ನ ತು ದಹತಿ ಪುರಃ ಪೂರಯತ್ಯೇವ ಕಾಮಂ ವರ್ ನ ದಹತಿ ನಿತರಾಂ ಪುನಃ
ನಾಸ್ತಂ ಜುಷ್ಟಂ ಮರುದ್ಭಿರ್ಯದಿಹ ನಿಯಮಿನಾಂ ಯಾನಪಾತ್ರಂ ಭವಾಬ್ಧೌ ।
ಯದ್ವೀತಶ್ರಾನ್ತಿ ಶಶ್ವದ್ಭ್ರಮದಪಿ ಜಗತಾಂ ಭ್ರಾನ್ತಿಮಭ್ರಾನ್ತಿ ಹನ್ತಿ
ಬ್ರಧ್ನಸ್ಯಾಖ್ಯಾದ್ವಿರುದ್ಧಕ್ರಿಯಮಥ ಚ ಹಿತಾಧಾಯಿ ತನ್ಮಣ್ಡಲಂ ವಃ ॥ 80 ॥
cakṣurdakṣadviṣo yanna tu dahati puraḥ pūrayatyeva kāmaṃ var na dahati nitarāṃ punaḥ
nāstaṃ juṣṭaṃ marudbhiryadiha niyamināṃ yānapātraṃ bhavābdhau |
yadvītaśrānti śaśvadbhramadapi jagatāṃ bhrāntimabhrānti hanti
bradhnasyākhyādviruddhakriyamatha ca hitādhāyi tanmaṇḍalaṃ vaḥ || 80 ||

जो दक्ष के शत्रु (शिव) का नेत्र है, जो पहले नहीं जलाता, केवल कामना पूर्ण करता है, फिर अत्यधिक नहीं जलाता, जो मरुद्गणों से सेवित है, जो यहाँ नियमियों (संयमियों) के लिए भवसागर में नौका है, जो सदा घूमता हुआ भी जगतों की श्रान्ति को दूर करता है और भ्रान्ति को अभ्रान्ति (भ्रमरहित) करता है, जो ब्रध्न (सूर्य) के नाम से विरुद्ध क्रिया वाला होकर भी हितकारी है, वह मण्डल आपका (रक्षा करे)। AI

॥ ಇತಿ ಮಣ್ಡಲವರ್ಣನಮ್ ॥
Verse 81
॥ ಅಥ ಸೂರ್ಯವರ್ಣನಮ್ ।
ಸಿದ್ಧೈಃ ಸಿದ್ಧಾನ್ತಮಿಶ್ರಂ ಶ್ರಿತವಿಧಿ ವಿಬುಧೈಶ್ಚಾರಣೈಶ್ಚಾಟುಗರ್ಭಂ
ಗೀತ್ಯಾ ಗನ್ಧರ್ವಮುಖ್ಯೈರ್ಮುಹುರಹಿಪತಿಭಿರ್ಯಾತುಧಾನೈರ್ಯತಾತ್ಮ ।
ಸಾರ್ಧಂ ಸಾಧ್ಯೈರ್ಮುನೀನ್ದ್ರೈರ್ಮುದಿತಮತಮನೋ ಮೋಕ್ಷಿಭಿಃ ಪಕ್ಷಪಾತಾ- ವರ್ ಮೋಕ್ಷುಭಿಃ
ತ್ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಾರಭ್ಯಮಾಣಸ್ತುತಿರವತು ರವಿರ್ವಿಶ್ವವನ್ದ್ಯೋದಯೋ ವಃ ॥ 81 ॥
|| atha sūryavarṇanam |
siddhaiḥ siddhāntamiśraṃ śritavidhi vibudhaiścāraṇaiścāṭugarbhaṃ
gītyā gandharvamukhyairmuhurahipatibhiryātudhānairyatātma |
sārdhaṃ sādhyairmunīndrairmuditamatamano mokṣibhiḥ pakṣapātā- var mokṣubhiḥ
tprātaḥ prārabhyamāṇastutiravatu ravirviśvavandyodayo vaḥ || 81 ||

अब सूर्य का वर्णन। सिद्धों द्वारा सिद्धान्त-मिश्रित, विधि का आश्रय लेने वाले विबुधों (देवताओं) और चारणों द्वारा चाटु (प्रशंसा) से युक्त, गन्धर्व-मुख्यों द्वारा गीत से, नागों (सर्पों) द्वारा बार-बार, यातुधानों (राक्षसों) द्वारा संयत आत्मा वाले, साध्यों के साथ, मुनि-श्रेष्ठों द्वारा प्रसन्न मन वाले, मोक्षार्थियों द्वारा पक्षपात से रहित, प्रातःकाल से आरम्भ की जाने वाली स्तुति वाला, विश्व-वन्द्य उदय वाला सूर्य आपकी रक्षा करे। AI

Verse 82
ಭಾಸಾಮಾಸನ್ನಭಾವಾದಧಿಕತರಪಟೋಶ್ಚಕ್ರವಾಲಸ್ಯ ತಾಪಾ-
ಚ್ಛೇದಾದಚ್ಛಿನ್ನಗಚ್ಛತ್ತುರಗಖುರಪುಟನ್ಯಾಸನಿಃಶಙ್ಕಟಙ್ಕೈಃ । ವರ್ ನ್ಯಸ್ತ
ನಿಃಸಙ್ಗಸ್ಯನ್ದನಾಙ್ಗಭ್ರಮಣನಿಕಷಣಾತ್ಪಾತು ವಸ್ತ್ರಿಪ್ರಕಾರಂ ವರ್ ತ್ರಿಪ್ರಕಾರೈಃ
ತಪ್ತಾಂಶುಸ್ತತ್ಪರೀಕ್ಷಾಪರ ಇವ ಪರಿತಃ ಪರ್ಯಟನ್ಹಾಟಕಾದ್ರಿಮ್ ॥ 82 ॥
bhāsāmāsannabhāvādadhikatarapaṭoścakravālasya tāpā-
cchedādacchinnagacchatturagakhurapuṭanyāsaniḥśaṅkaṭaṅkaiḥ | var nyasta
niḥsaṅgasyandanāṅgabhramaṇanikaṣaṇātpātu vastriprakāraṃ var triprakāraiḥ
taptāṃśustatparīkṣāpara iva paritaḥ paryaṭanhāṭakādrim || 82 ||

जो किरणों के निकट होने से अधिक पटु (चतुर) है, जो चक्रवाल (मण्डल) के ताप के कारण, अच्छिन्न गति से चलते हुए घोड़ों के खुरों की न्यास (स्थापना) से निःशंक टंक (अंक) वाला है, जो निःसङ्ग रथ के अंगों के भ्रमण से घिसा गया है, वह तप्तांशु (सूर्य) तीन प्रकार से आपकी रक्षा करे, जैसे स्वर्ण-पर्वत के चारों ओर घूमता हुआ उसकी परीक्षा करने वाला हो। AI

Verse 83
ನೋ ಶುಷ್ಕಂ ನಾಕನದ್ಯಾ ವಿಕಸಿತಕನಕಾಮ್ಭೋಜಯಾ ಭ್ರಾಜಿತಂ ತು ವರ್ ಕನಕಾಮ್ಭೋರುಹಾ
ಪ್ಲುಷ್ಟಾ ನೈವೋಪಭೋಗ್ಯಾ ಭವತಿ ಭೃಶತರಂ ನನ್ದನೋದ್ಯಾನಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ।
ನೋ ಶೃಙ್ಗಾಣಿ ದ್ರುತಾನಿ ದ್ರುತಮಮರಗಿರೇಃ ಕಾಲಧೌತಾನಿ ಧೌತಾ-
ನೀದ್ಧಂ ಧಾಮ ದ್ಯುಮಾರ್ಗೇ ಮ್ರದಯತಿ ದಯಯಾ ಯತ್ರ ಸೋಽರ್ಕೋಽವತಾದ್ವಃ ॥ 83 ॥
no śuṣkaṃ nākanadyā vikasitakanakāmbhojayā bhrājitaṃ tu var kanakāmbhoruhā
pluṣṭā naivopabhogyā bhavati bhṛśataraṃ nandanodyānalakṣmīḥ |
no śṛṅgāṇi drutāni drutamamaragireḥ kāladhautāni dhautā-
nīddhaṃ dhāma dyumārge mradayati dayayā yatra so'rko'vatādvaḥ || 83 ||

स्वर्ग की नदी (गंगा) के विकसित स्वर्ण-कमलों से युक्त नन्दन उद्यान की शोभा न शुष्क होती है और न ही जलकर भस्म होने के कारण उपभोग के योग्य नहीं रहती। देवताओं के पर्वत (मेरु) के स्वर्ण के शिखर न पिघलते हैं और न ही तेज से धुलते हैं। जिसके प्रकाश से आकाश-मार्ग में देदीप्यमान तेज शांत होता है, वह सूर्य आपकी रक्षा करे। AI

Verse 84
ಧ್ವಾನ್ತಸ್ಯೈವಾನ್ತಹೇತುರ್ನ ಭವತಿ ಮಲಿನೈಕಾತ್ಮನಃ ಪಾಪ್ಮನೋಽಪಿ
ಪ್ರಾಕ್ಪಾದೋಪಾನ್ತಭಾಜಾಂ ಜನಯತಿ ನ ಪರಂ ಪಙ್ಕಜಾನಾಂ ಪ್ರಬೋಧಮ್ ।
ಕರ್ತಾ ನಿಃಶ್ರೇಯಸಾನಾಮಪಿ ನ ತು ಖಲು ಯಃ ಕೇವಲಂ ವಾಸರಾಣಾಂ
ಸೋಽವ್ಯಾದೇಕೋದ್ಯಮೇಚ್ಛಾವಿಹಿತಬಹುಬೃಹದ್ವಿಶ್ವಕಾರ್ಯೋಽರ್ಯಮಾ ವಃ ॥ 84 ॥
dhvāntasyaivāntaheturna bhavati malinaikātmanaḥ pāpmano'pi
prākpādopāntabhājāṃ janayati na paraṃ paṅkajānāṃ prabodham |
kartā niḥśreyasānāmapi na tu khalu yaḥ kevalaṃ vāsarāṇāṃ
so'vyādekodyamecchāvihitabahubṛhadviśvakāryo'ryamā vaḥ || 84 ||

वह केवल अंधकार का ही अंत नहीं करता, बल्कि मलिन स्वभाव वाले पाप का भी नाश करता है; वह केवल कमलों को ही प्रबोधित नहीं करता, बल्कि उनके चरणों के निकट रहने वालों को भी जागृत करता है। वह केवल दिनों का ही कर्ता नहीं, बल्कि कल्याणों का भी कर्ता है। एकमात्र उद्यम की इच्छा से अनेक बड़े-बड़े विश्व-कार्य करने वाला वह अर्यमा (सूर्य) आपकी रक्षा करे। AI

Verse 86
ಲೋಟಁಲ್ಲೋಷ್ಟಾವಿಚೇಷ್ಟಃ ಶ್ರಿತಶಯನತಲೋ ನಿಃಸಹೀಭೂತದೇಹಃ
ಸನ್ದೇಹೀ ಪ್ರಾಣಿತವ್ಯೇ ಸಪದಿ ದಶ ದಿಶಃ ಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣೋಽನ್ಧಕಾರಾಃ ।
ನಿಃಶ್ವಾಸಾಯಾಸನಿಷ್ಠಃ ಪರಮಪರವಶೋ ಜಾಯತೇ ಜೀವಲೋಕಃ ವರ್ ಚಿರತರವಶೋ
ಶೋಕೇನೇವಾನ್ಯಲೋಕಾನುದಯಕೃತಿ ಗತೇ ಯತ್ರ ಸೋಽರ್ಕೋಽವತಾದ್ವಃ ॥ 85 ॥ ವರ್ ಲೋಕಾಭ್ಯುದಯ
ಕ್ರಾಮಁಲ್ಲೋಲೋಽಪಿ ಲೋಕಾಁಸ್ತದುಪಕೃತಿಕೃತಾವಾಶ್ರಿತಃ ಸ್ಥೈರ್ಯಕೋಟಿಂ
ನೄಣಾಂ ದೃಷ್ಟಿಂ ವಿಜಿಹ್ಮಾಂ ವಿದಧದಪಿ ಕರೋತ್ಯನ್ತರತ್ಯನ್ತಭದ್ರಾಮ್ ।
ಯಸ್ತಾಪಸ್ಯಾಪಿ ಹೇತುರ್ಭವತಿ ನಿಯಮಿನಾಮೇಕನಿರ್ವಾಣದಾಯೀ
ಭೂಯಾತ್ಸ ಪ್ರಾಗವಸ್ಥಾಧಿಕತರಪರಿಣಾಮೋದಯೋಽರ್ಕಃ ಶ್ರಿಯೇ ವಃ ॥ 86 ॥
loṭa~lloṣṭāviceṣṭaḥ śritaśayanatalo niḥsahībhūtadehaḥ
sandehī prāṇitavye sapadi daśa diśaḥ prekṣamāṇo'ndhakārāḥ |
niḥśvāsāyāsaniṣṭhaḥ paramaparavaśo jāyate jīvalokaḥ var cirataravaśo
śokenevānyalokānudayakṛti gate yatra so'rko'vatādvaḥ || 85 || var lokābhyudaya
krāma~llolo'pi lokā~stadupakṛtikṛtāvāśritaḥ sthairyakoṭiṃ
nṝṇāṃ dṛṣṭiṃ vijihmāṃ vidadhadapi karotyantaratyantabhadrām |
yastāpasyāpi heturbhavati niyamināmekanirvāṇadāyī
bhūyātsa prāgavasthādhikatarapariṇāmodayo'rkaḥ śriye vaḥ || 86 ||

जिसके अभाव में प्राणी-लोक लोटते हुए, लोष्ट (मिट्टी के ढेले) के समान चेष्टा करता हुआ, शयन-तल का आश्रय लेता हुआ, निःसहाय देह वाला, प्राण-धारण के विषय में संदेहयुक्त, तुरंत दसों दिशाओं को अंधकार से भरी देखता हुआ, निःश्वास और श्रम में स्थित, परम परवश और चिरकाल से शोक के वश में, अन्य लोकों की उदय-क्रिया के नष्ट होने पर, हो जाता है, वह सूर्य आपकी रक्षा करे। लोकों के अभ्युदय के लिए चलता हुआ, लोकों के उपकार में तत्पर, स्थिरता की कोटि का आश्रय, मनुष्यों की टेढ़ी दृष्टि को अत्यंत भीतर तक कल्याणकारी बनाने वाला, ताप का भी हेतु होते हुए नियमियों (संन्यासियों) को एकमात्र निर्वाण देने वाला, पूर्व अवस्था से अधिकतर परिणाम का उदय वाला वह सूर्य आपके लिए श्री (कल्याण) करे। AI

Verse 87
ವ್ಯಾಪನ್ನರ್ತುರ್ನ ಕಾಲೋ ವ್ಯಭಿಚರತಿ ಫಲಂ ನೌಷಧೀರ್ವೃಷ್ಟಿರಿಷ್ಟಾ
ನೈಷ್ಟೈಸ್ತೃಪ್ಯನ್ತಿ ದೇವಾ ನ ಹಿ ವಹತಿ ಮರುನ್ನಿರ್ಮಲಾಭಾನಿ ಭಾನಿ ।
ಆಶಾಃ ಶಾನ್ತಾ ನ ಭಿನ್ದನ್ತ್ಯವಧಿಮುದಧಯೋ ಬಿಭ್ರತಿ ಕ್ಷ್ಮಾಭೃತಃ ಕ್ಷ್ಮಾಂ
ಯಸ್ಮಿಂಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಮೇವಂ ನ ಚಲತಿ ತಪತಿ ಸ್ತಾತ್ಸ ಸೂರ್ಯಃ ಶ್ರಿಯೇ ವಃ ॥ 87 ॥
vyāpannarturna kālo vyabhicarati phalaṃ nauṣadhīrvṛṣṭiriṣṭā
naiṣṭaistṛpyanti devā na hi vahati marunnirmalābhāni bhāni |
āśāḥ śāntā na bhindantyavadhimudadhayo bibhrati kṣmābhṛtaḥ kṣmāṃ
yasmiṃstrailokyamevaṃ na calati tapati stātsa sūryaḥ śriye vaḥ || 87 ||

जिसके कारण ऋतुएँ नष्ट नहीं होतीं, काल मर्यादा का उल्लंघन नहीं करता, औषधियाँ फल देती हैं, वृष्टि इष्ट होती है, देवता इष्ट वस्तुओं से तृप्त होते हैं, वायु निर्मल प्रकाश वाले तेजों को नहीं बहा ले जाती, दिशाएँ शांत रहती हैं, समुद्र मर्यादा का उल्लंघन नहीं करते, पर्वत पृथ्वी को धारण करते हैं, और इस प्रकार तीनों लोक निश्चल रहते हैं, वह सूर्य आपके लिए श्री (कल्याण) करे। AI

Verse 88
ಕೈಲಾಸೇ ಕೃತ್ತಿವಾಸಾ ವಿಹರತಿ ವಿರಹತ್ರಾಸದೇಹೋಢಕಾನ್ತಃ
ಶ್ರಾನ್ತಃ ಶೇತೇ ಮಹಾಹಾವಧಿಜಲಧಿ ವಿನಾ ಛದ್ಮನಾ ಪದ್ಮನಾಭಃ ।
ಯೋಗೋದ್ಯೋಗೈಕತಾನೋ ಗಮಯತಿ ಸಕಲಂ ವಾಸರಂ ಸ್ವಂ ಸ್ವಯಮ್ಭೂ-
ರ್ಭೂರಿತ್ರೈಲೋಕ್ಯಾಚಿನ್ತಾಭೃತಿ ಭುವನವಿಭೌ ಯತ್ರ ಭಾಸ್ವಾನ್ಸ ವೋಽವ್ಯಾತ್ ॥ 88 ॥
kailāse kṛttivāsā viharati virahatrāsadehoḍhakāntaḥ
śrāntaḥ śete mahāhāvadhijaladhi vinā chadmanā padmanābhaḥ |
yogodyogaikatāno gamayati sakalaṃ vāsaraṃ svaṃ svayambhū-
rbhūritrailokyācintābhṛti bhuvanavibhau yatra bhāsvānsa vo'vyāt || 88 ||

जिसके अभाव में कैलास पर हाथी की खाल ओढ़ने वाले (शिव) अपनी प्रियतमा के वियोग-भय से व्याकुल देह वाले होकर विचरण करते हैं, महासागर की सीमा में शयन करने वाले पद्मनाभ (विष्णु) बिना छल के थके हुए सो जाते हैं, और स्वयंभू (ब्रह्मा) योग-उद्योग में तत्पर होकर अपना सारा दिन बिताते हैं, वह तीनों लोकों की चिंता धारण करने वाला, भूवनों का स्वामी, प्रकाशमान सूर्य आपकी रक्षा करे। AI

Verse 89
ಏತದ್ಯನ್ಮಣ್ಡಲಂ ಖೇ ತಪತಿ ದಿನಕೃತಸ್ತಾ ಋಚೋಽರ್ಚೀಂಷಿ ಯಾನಿ
ದ್ಯೋತನ್ತೇ ತಾನಿ ಸಾಮಾನ್ಯಯಮಪಿ ಪುರುಷೋ ಮಣ್ಡಲೇಽಣುರ್ಯಜೂಂಷಿ ।
ಏವಂ ಯಂ ವೇದ ವೇದತ್ರಿತಯಮಯಮಯಂ ವೇದವೇದೀ ಸಮಗ್ರೋ
ವರ್ಗಃ ಸ್ವರ್ಗಾಪವರ್ಗಪ್ರಕೃತಿರವಿಕೃತಿಃ ಸೋಽಸ್ತು ಸೂರ್ಯಃ ಶ್ರಿಯೇ ವಃ ॥ 89 ॥
etadyanmaṇḍalaṃ khe tapati dinakṛtastā ṛco'rcīṃṣi yāni
dyotante tāni sāmānyayamapi puruṣo maṇḍale'ṇuryajūṃṣi |
evaṃ yaṃ veda vedatritayamayamayaṃ vedavedī samagro
vargaḥ svargāpavargaprakṛtiravikṛtiḥ so'stu sūryaḥ śriye vaḥ || 89 ||

आकाश में जो यह मंडल तपता है, वह दिनकर का है; जो उसकी किरणें हैं, वे ऋचाएँ हैं; जो चमकते हैं, वे साम हैं; वह पुरुष मंडल में अणु रूप में यजुः हैं। इस प्रकार जिसे यह समग्र वेदत्रयी (तीनों वेद) जानती है, वह वेदवेत्ता, स्वर्ग और अपवर्ग का स्वरूप, अविकृत (विकाररहित) सूर्य आपके लिए श्री (कल्याण) करे। AI

Verse 90
ನಾಕೌಕಃಪ್ರತ್ಯನೀಕಕ್ಷತಿಪಟುಮಹಸಾಂ ವಾಸವಾಗ್ರೇಸರಾಣಾಂ
ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸಾಧು ಪಾತಾಂ ಜಗದಿದಮದಿತೇರಾತ್ಮಜತ್ವೇ ಸಮೇಽಪಿ ।
ಯೇನಾದಿತ್ಯಾಭಿಧಾನಂ ನಿರತಿಶಯಗುಣೈರಾತ್ಮನಿ ನ್ಯಸ್ತಮಸ್ತು ವರ್ ಗುಣೇನಾತ್ಮನಿ
ಸ್ತುತ್ಯಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ದ್ಯೈಸ್ತ್ರಿದಶಮುನಿಗಣೈಃ ಸೋಂಽಶುಮಾನ್ ಶ್ರೇಯಸೇ ವಃ ॥ 90 ॥
nākaukaḥpratyanīkakṣatipaṭumahasāṃ vāsavāgresarāṇāṃ
sarveṣāṃ sādhu pātāṃ jagadidamaditerātmajatve same'pi |
yenādityābhidhānaṃ niratiśayaguṇairātmani nyastamastu var guṇenātmani
stutyastrailokyavandyaistridaśamunigaṇaiḥ soṃ'śumān śreyase vaḥ || 90 ||

जो देवताओं में अग्रगण्य हैं, जिनका तेज स्वर्ग के निवासियों के प्रतिपक्षियों को नष्ट करने में समर्थ है, उन सबका जगत् के पालन में साधुत्व समान है, यद्यपि वे अदिति के पुत्रत्व में समान हैं। जिसने अपने में अतिशय गुणों के कारण 'आदित्य' नाम स्थापित किया है, वह तीनों लोकों में स्तुति के योग्य, देवताओं और मुनियों के समूहों द्वारा वंदनीय, अंशुमान् सूर्य आपके कल्याण के लिए हो। AI

Verse 91
ಭೂಮಿಂ ಧಾಮ್ನೋಽಭಿವೃಷ್ಟ್ಯಾ ಜಗತಿ ಜಲಮಯೀಂ ಪಾವನೀಂ ಸಂಸ್ಮೃತಾವ- ವರ್ ಧಾಮ್ನೋಽಥ
ಪ್ಯಾಗ್ನೇಯೀಂ ದಾಹಶಕ್ತ್ಯಾ ಮುಹುರಪಿ ಯಜಮಾನಾಂ ಯಥಾಪ್ರಾರ್ಥಿತಾರ್ಥೈಃ । ವರ್ ಯಜಮಾನಾತ್ಮಿಕಾಂ
ಲೀನಾಮಾಕಾಶ ಏವಾಮೃತಕರಘಟಿತಾಂ ಧ್ವಾನ್ತಪಕ್ಷಸ್ಯ ಪರ್ವ-
ಣ್ವೇವಂ ಸೂರ್ಯೋಽಷ್ಟಭೇದಾಂ ಭವ ಇವ ಭವತಃ ಪಾತು ಬಿಭ್ರತ್ಸ್ವಮೂರ್ತಿಮ್ ॥ 91 ॥
bhūmiṃ dhāmno'bhivṛṣṭyā jagati jalamayīṃ pāvanīṃ saṃsmṛtāva- var dhāmno'tha
pyāgneyīṃ dāhaśaktyā muhurapi yajamānāṃ yathāprārthitārthaiḥ | var yajamānātmikāṃ
līnāmākāśa evāmṛtakaraghaṭitāṃ dhvāntapakṣasya parva-
ṇvevaṃ sūryo'ṣṭabhedāṃ bhava iva bhavataḥ pātu bibhratsvamūrtim || 91 ||

जो अपने धाम से वृष्टि द्वारा पृथ्वी को जलमयी और पवित्र बनाता है, स्मरण किए जाने पर अग्नि के धाम से अग्निमयी और दाह शक्ति से यजमान के रूप में प्रार्थित अर्थों को पूर्ण करता है, जो यजमान के रूप में लीन है, आकाश में अमृतकर (चंद्रमा) से युक्त है, और ध्वांत पक्ष की पर्व-रात्रि में इस प्रकार आठ भेदों को धारण करता है, वह सूर्य भव (शिव) के समान आपकी रक्षा करे। AI

Verse 92
ಪ್ರಾಕ್ಕಾಲೋನ್ನಿದ್ರಪದ್ಮಾಕರಪರಿಮಲನಾವಿರ್ಭವತ್ಪಾದಶೋಭೋ
ಭಕ್ತ್ಯಾ ತ್ಯಕ್ತೋರುಖೇದೋದ್ಗತಿ ದಿವಿ ವಿನತಾಸೂನುನಾ ನೀಯಮಾನಃ ।
ಸಪ್ತಾಶ್ವಾಪ್ತಾಪರಾನ್ತಾನ್ಯಧಿಕಮಧರಯನ್ಯೋ ಜಗನ್ತಿ ಸ್ತುತೋಽಲಂ
ದೇವೈರ್ದೇವಃ ಸ ಪಾಯಾದಪರ ಇವ ಮುರಾರಾತಿರಹ್ನಾಂ ಪತಿರ್ವಃ ॥ 92 ॥
prākkālonnidrapadmākaraparimalanāvirbhavatpādaśobho
bhaktyā tyaktorukhedodgati divi vinatāsūnunā nīyamānaḥ |
saptāśvāptāparāntānyadhikamadharayanyo jaganti stuto'laṃ
devairdevaḥ sa pāyādapara iva murārātirahnāṃ patirvaḥ || 92 ||

जो प्रातःकाल में खिले कमलों की सुगंध से प्रकट होने वाले चरण-सौंदर्य वाला है, जिसे भक्ति से बड़े कष्ट का त्याग करके इंद्र (विनतासूनु) स्वर्ग में ले जाता है, जो सात घोड़ों से युक्त होकर अन्य दिशाओं को वश में करता है, देवताओं द्वारा पर्याप्त स्तुति किया जाता है, वह देवता दिनों का स्वामी सूर्य, मुराराति (विष्णु) के समान, आपकी रक्षा करे। AI

Verse 93
ಯಃ ಸ್ರಷ್ಟಾಽಪಾಂ ಪುರಸ್ತಾದಚಲವರಸಮಭ್ಯುನ್ನತೇರ್ಹೇತುರೇಕೋ
ಲೋಕಾನಾಂ ಯಸ್ತ್ರಯಾಣಾಂ ಸ್ಥಿತ ಉಪರಿ ಪರಂ ದುರ್ವಿಲಙ್ಘ್ಯೇನ ಧಾಮ್ನಾ । ವರ್ ಚ ತ್ರಯಾಣಾಂ
ಸದ್ಯಃ ಸಿದ್ಧ್ಯೈ ಪ್ರಸನ್ನದ್ಯುತಿಶುಭಚತುರಾಶಾಮುಖಃ ಸ್ತಾದ್ವಿಭಕ್ತೋ ವರ್ ಶುಚಿ
ದ್ವೇಧಾ ವೇಧಾ ಇವಾವಿಷ್ಕೃತಕಮಲರುಚಿಃ ಸೋಽರ್ಚಿಷಾಮಾಕರೋ ವಃ ॥ 93 ॥
yaḥ sraṣṭā'pāṃ purastādacalavarasamabhyunnaterhetureko
lokānāṃ yastrayāṇāṃ sthita upari paraṃ durvilaṅghyena dhāmnā | var ca trayāṇāṃ
sadyaḥ siddhyai prasannadyutiśubhacaturāśāmukhaḥ stādvibhakto var śuci
dvedhā vedhā ivāviṣkṛtakamalaruciḥ so'rciṣāmākaro vaḥ || 93 ||

जो जलों का स्रष्टा है, जो पहले पर्वतों की ऊँचाई का एकमात्र कारण है, जो तीनों लोकों के ऊपर अपने दुर्लंघ्य धाम से स्थित है, जो शीघ्र सिद्धि के लिए प्रसन्न किरणों वाला और शुभ चारों दिशाओं वाला है, जो विभक्त है, शुचि है, द्वेधा विधा (ब्रह्मा) के समान प्रकट कमल-कांति वाला है, वह किरणों का आकर सूर्य आपके लिए हो। AI

Verse 94
ಸಾದ್ರಿದ್ಯೂರ್ವೀನದೀಶಾ ದಿಶತಿ ದಶ ದಿಶೋ ದರ್ಶಯನ್ಪ್ರಾಗ್ದೃಶೋ ಯಃ ವರ್ ದ್ರಾಕ್ ದೃಶೋ
ಸಾದೃಶ್ಯಂ ದೃಶ್ಯತೇ ನೋ ಸದಶಶತದೃಶಿ ತ್ರೈದಶೇ ಯಸ್ಯ ದೇಶೇ ।
ದೀಪ್ತಾಂಶುರ್ವಃ ಸ ದಿಶ್ಯಾದಶಿವಯುಗದಶಾದರ್ಶಿತದ್ವಾದಶಾತ್ಮಾ
ಶಂ ಶಾಸ್ತ್ಯಶ್ವಾಂಶ್ಚ ಯಸ್ಯಾಶಯವಿದತಿಶಯಾದ್ದನ್ದಶೂಕಾಶನಾದ್ಯಃ ॥ 94 ॥
sādridyūrvīnadīśā diśati daśa diśo darśayanprāgdṛśo yaḥ var drāk dṛśo
sādṛśyaṃ dṛśyate no sadaśaśatadṛśi traidaśe yasya deśe |
dīptāṃśurvaḥ sa diśyādaśivayugadaśādarśitadvādaśātmā
śaṃ śāstyaśvāṃśca yasyāśayavidatiśayāddandaśūkāśanādyaḥ || 94 ||

जो पर्वतों, स्वर्ग, पृथ्वी और नदियों के स्वामी को दिशाओं में भेजता है, जो पूर्व दिशा को दिखाता है, जिसके देश में सहस्रों किरणों वाले (सूर्य) के समान दिखाई नहीं देता, वह दीप्त किरणों वाला सूर्य आपको अशिव (अमंगल) के युगों के दर्शन से बचाए, जो बारह आत्माओं वाला है, जो घोड़ों को शासन करता है, और जिसके आशय को जानने वाला दंदशूक (सर्प) आदि को भक्षण करता है। AI

Verse 96
ತೀರ್ಥಾನಿ ವ್ಯರ್ಥಕಾನಿ ಹೃದನದಸರಸೀನಿರ್ಝರಾಮ್ಭೋಜಿನೀನಾಂ
ನೋದನ್ವನ್ತೋ ನುದನ್ತಿ ಪ್ರತಿಭಯಮಶುಭಶ್ವಭ್ರಪಾತಾನುಬನ್ಧಿ ।
ಆಪೋ ನಾಕಾಪಗಾಯಾ ಅಪಿ ಕಲುಷಮುಷೋ ಮಜ್ಜತಾಂ ನೈವ ಯತ್ರ ವರ್ ಸ್ವರ್ಗಾಪಗಾಯಾಃ
ತ್ರಾತುಂ ಯಾತೇಽನ್ಯಲೋಕಾನ್ ಸ ದಿಶತು ದಿವಸಸ್ಯೈಕಹೇತುರ್ಹಿತಂ ವಃ ॥ 95 ॥ ವರ್ ಲೋಕಂ
ಏತತ್ಪಾತಾಲಪಙ್ಕಪ್ಲುತಮಿವ ತಮಸೈವೈಕಮುದ್ಗಾಢಮಾಸೀ-
ದಪ್ರಜ್ಞಾತಾಪ್ರತರ್ಕ್ಯಂ ನಿರವಗತಿ ತಥಾಲಕ್ಷಣಂ ಸುಪ್ತಮನ್ತಃ ।
ಯಾದೃಕ್ಸೃಷ್ಟೇಃ ಪುರಸ್ತಾನ್ನಿಶಿ ನಿಶಿ ಸಕಲಂ ಜಾಯತೇ ತಾದೃಗೇವ
ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಂ ಯದ್ವಿಯೋಗಾದವತು ರವಿರಸೌ ಸರ್ಗತುಲ್ಯೋದಯೋ ವಃ ॥ 96 ॥
tīrthāni vyarthakāni hṛdanadasarasīnirjharāmbhojinīnāṃ
nodanvanto nudanti pratibhayamaśubhaśvabhrapātānubandhi |
āpo nākāpagāyā api kaluṣamuṣo majjatāṃ naiva yatra var svargāpagāyāḥ
trātuṃ yāte'nyalokān sa diśatu divasasyaikaheturhitaṃ vaḥ || 95 || var lokaṃ
etatpātālapaṅkaplutamiva tamasaivaikamudgāḍhamāsī-
daprajñātāpratarkyaṃ niravagati tathālakṣaṇaṃ suptamantaḥ |
yādṛksṛṣṭeḥ purastānniśi niśi sakalaṃ jāyate tādṛgeva
trailokyaṃ yadviyogādavatu ravirasau sargatulyodayo vaḥ || 96 ||

तीर्थ व्यर्थ हैं, हृदय रूपी नदी, सरोवर, झरनों और कमलिनियों के जल से भरे हुए भी भयानक अशुभ गड्ढों में गिरने से नहीं बचाते। जहाँ स्वर्ग की गंगा के जल भी पाप को नष्ट करते हैं, वहाँ डूबते हुए प्राणियों की रक्षा के लिए अन्य लोकों में जाने पर, वह दिन का एकमात्र कारण सूर्य आपका हित करे। यह तीनों लोक पाताल के कीचड़ में डूबे हुए से, अंधकार से ही एकमात्र गहरे में लीन, अज्ञात और अतर्क्य, निरवगति (गति से रहित) और लक्षण रहित, भीतर सोए हुए से थे। जैसी सृष्टि से पहले रात्रि-रात्रि में सब कुछ हो जाता है, वैसा ही वह तीनों लोक जिसके वियोग से होता है, वह सूर्य, सृष्टि के समान उदय वाला, आपकी रक्षा करे। AI

Verse 97
ದ್ವೀಪೇ ಯೋಽಸ್ತಾಚಲೋಽಸ್ಮಿನ್ಭವತಿ ಖಲು ಸ ಏವಾಪರತ್ರೋದಯಾದ್ರಿ-
ರ್ಯಾ ಯಾಮಿನ್ಯುಜ್ಜ್ವಲೇನ್ದುದ್ಯುತಿರಿಹ ದಿವಸೋಽನ್ಯತ್ರ ತೀವ್ರಾತಪಃ ಸಾ ।
ಯದ್ವಶ್ಯೌ ದೇಶಕಾಲಾವಿತಿ ನಿಯಮಯತೋ ನೋ ತು ಯಂ ದೇಶಕಾಲಾ- ವರ್ ನು
ವವ್ಯಾತ್ಸ ಸ್ವಪ್ರಭುತ್ವಾಹಿತಭುವನಹಿತೋ ಹೇತುರಹ್ನಾಮಿನೋ ವಃ ॥ 97 ॥
dvīpe yo'stācalo'sminbhavati khalu sa evāparatrodayādri-
ryā yāminyujjvalendudyutiriha divaso'nyatra tīvrātapaḥ sā |
yadvaśyau deśakālāviti niyamayato no tu yaṃ deśakālā- var nu
vavyātsa svaprabhutvāhitabhuvanahito heturahnāmino vaḥ || 97 ||

जो सूर्य इस द्वीप में अस्ताचल है, वही दूसरी ओर उदयाचल है; जो रात्रि यहाँ चमकते चन्द्रमा की ज्योति है, वह अन्यत्र दिन है और तीव्र आतप है। देश और काल उसके अधीन हैं, यह नियम वही बनाता है, देश-काल उसे नहीं। वह अपनी प्रभुता से भूतल का हित करने वाला दिनों का कारण सूर्य आपका कल्याण करे। AI

Verse 98
ವ್ಯಗ್ರೈರಗ್ರ್ಯಗ್ರಹೇನ್ದುಗ್ರಸನಗುರು ಭರೈರ್ನೋ ಸಮಗ್ರೈರುದಗ್ರೈಃ ವರ್ ಗುರುತರೈಃ
ಪ್ರತ್ಯಗ್ರೈರೀಷದುಗ್ರೈರುದಯಗಿರಿಗತೋ ಗೋಗಣೈರ್ಗೌರಯನ್ ಗಾಮ್ ।
ಉದ್ಗಾಢಾರ್ಚಿರ್ವಿಲೀನಾಮರನಗರನಗಗ್ರಾವಗರ್ಭಾಮಿವಾಹ್ನಾ-
ಮಗ್ರೇ ಶ್ರೇಯೋ ವಿಧತ್ತೇ ಗ್ಲಪಯತು ಗಹನಂ ಸ ಗ್ರಹಗ್ರಾಮಣೀರ್ವಃ ॥ 98 ॥
vyagrairagryagrahendugrasanaguru bharairno samagrairudagraiḥ var gurutaraiḥ
pratyagrairīṣadugrairudayagirigato gogaṇairgaurayan gām |
udgāḍhārcirvilīnāmaranagaranagagrāvagarbhāmivāhnā-
magre śreyo vidhatte glapayatu gahanaṃ sa grahagrāmaṇīrvaḥ || 98 ||

अग्रणी ग्रहों और चन्द्रमा को निगलने में व्यस्त, भारी और उदग्र, अत्यन्त गुरु, नये और कुछ उग्र गोवृन्दों के साथ उदयगिरि पर स्थित होकर पृथ्वी को प्रकाशित करता हुआ, उद्गाढ किरणों से देवनगर और पर्वतों के गर्भ में विलीन-सा होता हुआ, दिनों के आगे श्रेय प्रदान करता है; वह ग्रहों का स्वामी सूर्य आपके पापों को नष्ट करे। AI

Verse 100
ಯೋನಿಃ ಸಾಮ್ನಾಂ ವಿಧಾತಾ ಮಧುರಿಪುರಜಿತೋ ಧೂರ್ಜಟಿಃ ಶಙ್ಕರೋಽಸೌ
ಮೃತ್ಯುಃ ಕಾಲೋಽಲಕಾಯಾಃ ಪತಿರಪಿ ಧನದಃ ಪಾವಕೋ ಜಾತವೇದಾಃ ।
ಇತ್ಥಂ ಸಞ್ಜ್ಞಾ ಡವಿತ್ಥಾದಿವದಮೃತಭುಜಾಂ ಯಾ ಯದೃಚ್ಛಾಪ್ರವೃತ್ತಾ-
ಸ್ತಾಸಾಮೇಕೋಽಭಿಧೇಯಸ್ತದನುಗುಣಗುಣೈರ್ಯಃ ಸ ಸೂರ್ಯೋಽವತಾದ್ವಃ ॥ 99 ॥ ವರ್ ಗಣೈಃ
ದೇವಃ ಕಿಂ ಬಾನ್ಧವಃ ಸ್ಯಾತ್ಪ್ರಿಯಸುಹೃದಥವಾಽಽಚಾರ್ಯ ಆಹೋಸ್ವಿದರ್ಯೋ ವರ್ ಆರ್ಯಃ
ರಕ್ಷಾ ಚಕ್ಷುರ್ನು ದೀಪೋ ಗುರುರುತ ಜನಕೋ ಜೀವಿತಂ ಬೀಜಮೋಜಃ ।
ಏವಂ ನಿರ್ಣೀಯತೇ ಯಃ ಕ ಇವ ನ ಜಗತಾಂ ಸರ್ವಥಾ ಸರ್ವದಾಽಸೌ ವರ್ ಸರ್ವದಾಃ
ಸರ್ವಾಕಾರೋಪಕಾರೀ ದಿಶತು ದಶಶತಾಭೀಷುರಭ್ಯರ್ಥಿತಂ ವಃ ॥ 100 ॥
yoniḥ sāmnāṃ vidhātā madhuripurajito dhūrjaṭiḥ śaṅkaro'sau
mṛtyuḥ kālo'lakāyāḥ patirapi dhanadaḥ pāvako jātavedāḥ |
itthaṃ sañjñā ḍavitthādivadamṛtabhujāṃ yā yadṛcchāpravṛttā-
stāsāmeko'bhidheyastadanuguṇaguṇairyaḥ sa sūryo'vatādvaḥ || 99 || var gaṇaiḥ
devaḥ kiṃ bāndhavaḥ syātpriyasuhṛdathavā''cārya āhosvidaryo var āryaḥ
rakṣā cakṣurnu dīpo gururuta janako jīvitaṃ bījamojaḥ |
evaṃ nirṇīyate yaḥ ka iva na jagatāṃ sarvathā sarvadā'sau var sarvadāḥ
sarvākāropakārī diśatu daśaśatābhīṣurabhyarthitaṃ vaḥ || 100 ||

सामों की योनि, विधाता, मधुरिपु, अजित, धूर्जटि, शंकर, मृत्यु, काल, अलकापति धनद, जातवेदा पावक — इस प्रकार अमृतभुजों की जो संज्ञाएँ यदृच्छा से प्रवृत्त हैं, उन सबका एक ही अभिधेय है; वह सूर्य अपने अनुगुण गुणों से आपकी रक्षा करे। AI

Verse 101
ಶ್ಲೋಕಾ ಲೋಕಸ್ಯ ಭೂತ್ಯೈ ಶತಮಿತಿ ರಚಿತಾಃ ಶ್ರೀಮಯೂರೇಣ ಭಕ್ತ್ಯಾ
ಯುಕ್ತಶ್ಚೈತಾನ್ಪಠೇದ್ಯಃ ಸಕೃದಪಿ ಪುರುಷಃ ಸರ್ವಪಾಪೈರ್ವಿಮುಕ್ತಃ ।
ಆರೋಗ್ಯಂ ಸತ್ಕವಿತ್ವಂ ಮತಿಮತುಲಬಲಂ ಕಾನ್ತಿಮಾಯುಃಪ್ರಕರ್ಷಂ
ವಿದ್ಯಾಮೈಶ್ವರ್ಯಮರ್ಥಂ ಸುತಮಪಿ ಲಭತೇ ಸೋಽತ್ರ ಸೂರ್ಯಪ್ರಸಾದಾತ್ ॥ 101 ॥
ślokā lokasya bhūtyai śatamiti racitāḥ śrīmayūreṇa bhaktyā
yuktaścaitānpaṭhedyaḥ sakṛdapi puruṣaḥ sarvapāpairvimuktaḥ |
ārogyaṃ satkavitvaṃ matimatulabalaṃ kāntimāyuḥprakarṣaṃ
vidyāmaiśvaryamarthaṃ sutamapi labhate so'tra sūryaprasādāt || 101 ||

श्रीमयूर ने भक्तिपूर्वक लोक की भूति के लिए सौ श्लोक रचे हैं; जो पुरुष इन्हें एक बार भी पढ़ता है, वह सब पापों से मुक्त हो जाता है। वह इस संसार में सूर्य की कृपा से आरोग्य, सत्कवित्व, अतुलनीय बल वाली मति, कान्ति, आयु की प्रकर्षता, विद्या, ऐश्वर्य, धन और पुत्र भी प्राप्त करता है। AI

ಇತಿ ಶ್ರೀಮಯೂರಕವಿಪ್ರಣೀತಂ ಸೂರ್ಯಶತಕಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ।
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ सूर्यशतकम् ॥
महाकविश्रीमयूरप्रणीतम्
॥ श्री गणेशाय नमः ॥
जम्भारातीभकुम्भोद्भवमिव दधतः सान्द्रसिन्दूररेणुं
रक्ताः सिक्ता इवौघैरुदयगिरितटीधातुधाराद्रवस्य । वर् सक्तैः
आयान्त्या तुल्यकालं कमलवनरुचेवारुणा वो विभूत्यै
भूयासुर्भासयन्तो भुवनमभिनवा भानवो भानवीयाः ॥ 1 ॥
भक्तिप्रह्वाय दातुं मुकुलपुटकुटीकोटरक्रोडलीनां
लक्ष्मीमाक्रष्टुकामा इव कमलवनोद्धाटनं कुर्वते ये ।
कालाकारान्धकाराननपतितजगत्साध्वसध्वंसकल्याः
कल्याणं वः क्रियासुः किसलयरुचयस्ते करा भास्करस्य ॥ 2 ॥
गर्भेष्वम्भोरुहाणां शिखरिषु च शिताग्रेषु तुल्यं पतन्तः
प्रारम्भे वासरस्य व्युपरतिसमये चैकरूपास्तथैव ।
निष्पर्यायं प्रवृत्तास्त्रिभुवनभवनप्राङ्गणे पान्तु युष्मा-
नूष्माणं सन्तताध्वश्रमजमिव भृशं बिभ्रतो ब्रध्नपादाः ॥ 3 ॥
प्रभ्रश्यत्युत्तरीयत्विषि तमसि समुद्दीक्ष्य वीतावृतीन्प्रा-
ग्जन्तूंस्तन्तून्यथा यानतनु वितनुते तिग्मरोचिर्मरीचीन् ।
ते सान्द्रीभूय सद्यः क्रमविशददशाशादशालीविशालं
शश्वत्सम्पादयन्तोऽम्बरममलमलं मङ्गलं वो दिशन्तु ॥ 4 ॥
न्यक्कुर्वन्नोषधीशे मुषितरुचि शुचेवौषधीः प्रोषिताभा
भास्वद्ग्रावोद्गतेन प्रथममिव कृताभ्युद्गतिः पावकेन ।
पक्षच्छेदव्रणासृक्स्रुत इव दृषदो दर्शयन्प्रातरद्रे-
राताम्रस्तीव्रभानोरनभिमतनुदे स्ताद्गभस्त्युद्गमो वः ॥ 5 ॥
शीर्णघ्राणाङ्घ्रिपाणीन्व्रणिभिरपघनैर्घर्घराव्यक्तघोषान्
दीर्घाघ्रातानघौघै पुनरपि घटयत्येक उल्लाघयन् यः ।
घर्मांशोस्तस्य वोऽन्तर्द्विगुणघनघृणानिघ्ननिर्विघ्नवृत्ते-
र्दत्तार्घाः सिद्धसङ्घैर्विदधतु घृणयः शीघ्रमंहोविधातम् ॥ 6 ॥
बिभ्राणा वामनत्वं प्रथममथ तथैवांशवः प्रांशवो वः
क्रान्ताकाशान्तरालास्तदनु दशदिशः पूरयन्तस्ततोऽपि ।
ध्वान्तादाच्छिद्य देवद्विष इव बलितो विश्वमाश्वश्नुवानाः वर् देवद्रुह
कृच्छ्राण्युच्छ्रायहेलोपहसितहरयो हारिदश्वा हरन्तु ॥ 7 ॥
उद्गाढेनारुणिम्ना विदधति बहुलं येऽरुणस्यारुणत्वं
मूर्धोद्धूतौ खलीनक्षतरुधिररुचो ये रथाश्वाननेषु ।
शैलानां शेखरत्वं श्रितशिखरिशिखास्तन्वते ये दिशन्तु वर् शिखरशिखाः
प्रेङ्खन्तः खे खरांशोः खचितदिनमुखास्ते मयूखाः सुखं वः ॥ 8 ॥
दत्तानन्दाः प्रजानां समुचितसमयाकृष्टसृष्टैः पयोभिः वर् अक्लिष्टसृष्टैः
पूर्वाह्णे विप्रकीर्णा दिशि दिशि विरमत्यह्नि संहारभाजः ।
दीप्तांशोर्दीर्घदुःखप्रभवभवभयोदन्वदुत्तारनावो
गावो वः पावनानां परमपरिमितां प्रीतिमुत्पादयन्तु ॥ 9 ॥
बन्धध्वंसैकहेतुं शिरसि नतिरसाबद्धसन्ध्याञ्जलीनां
लोकानां ये प्रबोधं विदधति विपुलाम्भोजखण्डाशयेव ।
युष्माकं ते स्वचित्तप्रथितपृथुतरप्रार्थनाकल्पवृक्षाः वर् प्रथिम
कल्पन्तां निर्विकल्पं दिनकरकिरणाः केतवः कल्मषस्य ॥ 10 ॥
धारा रायो धनायापदि सपदि करालम्बभूताः प्रपाते
तत्त्वालोकैकदीपास्त्रिदशपतिपुरप्रस्थितौ वीथ्य एव ।
निर्वाणोद्योगियोगिप्रगमनिजतनुद्वारि वेत्रायमाणा-
स्त्रायन्तां तीव्रभानोर्दिवसमुखसुखा रश्मयः कल्मषाद्वः ॥ 11 ॥
वर् तीव्रभासः वर् कश्मलाद्वः
प्राचि प्रागाचरन्त्योऽनतिचिरमचले चारुचूडामणित्वं
मुञ्चन्त्यो रोचनाम्भः प्रचुरमिव दिशामुच्चकैश्चर्चनाय ।
चाटूत्कैश्चक्रनाम्नां चतुरमविचलैर्लोचनैरर्च्यमाना- वर् सुचिरं
श्चेष्टन्तां चिन्तितानामुचितमचरमाश्चण्डरोचीरुचो वः ॥ 12 ॥
एकं ज्योतिर्दृशौ द्वे त्रिजगति गदितान्यब्जजास्यैश्चतुर्भि-
र्भूतानां पञ्चमं यान्यलमृतुषु तथा षट्सु नानाविधानि ।
युष्माकं तानि सप्तत्रिदशमुनिनुतान्यष्टदिग्भाञ्जि भानो-
र्यान्ति प्राह्णे नवत्वं दश दधतु शिवं दीधितीनां शतानि ॥ 13 ॥ वर् ददतु
आवृत्तिभ्रान्तविश्वाः श्रममिव दधतः शोषिणः स्वोष्मणेव
ग्रीष्मे दावाग्नितप्ता इव रसमसकृद्ये धरित्र्या धयन्ति ।
ते प्रावृष्यात्तपानातिशयरुज इवोद्वान्ततोया हिमर्तौ
मार्तण्डस्याप्रचण्डाश्चिरमशुभभिदेऽभीषवो वो भवन्तु ॥ 14 ॥
तन्वाना दिग्वधूनां समधिकमधुरालोकरम्यामवस्था-
मारुढप्रौढिलेशोत्कलितकपिलिमालङ्कृतिः केवलैव ।
उज्जृम्भाम्भोजनेत्रद्युतिनि दिनमुखे किञ्चिदुद्भिद्यमाना
श्मश्रुश्रेणीव भासां दिशतु दशशती शर्म घर्मत्विषो वः ॥ 15 ॥
मौलीन्दोर्मैष मोषीद्द्युतिमिति वृषभाङ्केन यः शङ्किनेव
प्रत्यग्रोद्घाटिताम्भोरुहकुहरगुहासुस्थितेनेव धात्रा ।
कृष्णेन ध्वान्तकृष्णस्वतनुपरिभवत्रस्नुनेव स्तुतोऽलं
त्राणाय स्तात्तनीयानपि तिमिररिपोः स त्विषामुद्गमो वः ॥ 16 ॥
विस्तीर्णं व्योम दीर्घाः सपदि दश दिशो व्यस्तवेलाम्भसोऽब्धीन्
कुर्वद्भिर्दृश्यनानानगनगरनगाभोगपृथ्वीं च पृथ्वीम् ।
पद्मिन्युच्छ्वास्यते यैरुषसि जगदपि ध्वंसयित्वा तमिस्रा-
मुस्रा विस्रंसयन्तु द्रुतमनभिमतं ते सहस्रत्विषो वः ॥ 17 ॥ वर् विस्रावयन्तु
अस्तव्यस्तत्वशून्यो निजरुचिरनिशानश्वरः कर्तुमीशो
विश्वं वेश्मेव दीपः प्रतिहततिमिरं यः प्रदेशस्थितोऽपि ।
दिक्कालापेक्षयासौ त्रिभुवनमटतस्तिग्मभानोर्नवाख्यां
यातः शातक्रतव्यां दिशि दिशतु शिवं सोऽर्चिषामुद्गमो वः ॥ 18 ॥
मागान्म्लानिं मृणाली मृदुरिति दययेवाप्रविष्टोऽहिलोकं
लोकालोकस्य पार्श्वं प्रतपति न परं यस्तदाख्यार्थमेव ।
ऊर्ध्वं ब्रह्माण्डखण्डस्फुटनभयपरित्यक्तदैर्घ्यो द्युसीम्नि
स्वेछावश्यावकाशावधिरवतु स वस्तापनो रोचिरोघः ॥ 19 ॥
अश्यामः काल एको न भवति भुवनान्तोऽपि वीतेऽन्धकारे वर् वीतान्धकारः
सद्यः प्रालेयपादो न विलयमचलश्चन्द्रमा अप्युपैति ।
बन्धः सिद्धाञ्जलीनां न हि कुमुदवनस्यापि यत्रोज्जिहाने
तत्प्रातः प्रेक्षणीयं दिशतु दिनपतेर्धाम कामाधिकं वः ॥ 20 ॥
यत्कान्तिं पङ्कजानां न हरति कुरुते प्रत्युताधिक्यरम्यां वर् प्रत्युतातीव रम्यां
नो धत्ते तारकाभां तिरयति नितरामाशु यन्नित्यमेव । वर् नाधत्ते
कर्तुं नालं निमेषं दिवसमपि परं यत्तदेकं त्रिलोक्या-
श्चक्षुः सामान्यचक्षुर्विसदृशमघभिद्भास्वतस्तान्महो वः ॥ 21 ॥
क्ष्मां क्षेपीयः क्षपाम्भःशिशिरतरजलस्पर्शतर्षादृतेव
द्रागाशा नेतुमाशाद्विरदकरसरःपुष्कराणीव बोधम् ।
प्रातः प्रोल्लङ्घ्य विष्णोः पदमपि घृणयेवातिवेगाद्दवीय-
स्युद्दाम द्योतमाना दहतु दिनपतेर्दुर्निमित्तं द्युतिर्वः ॥ 22 ॥
नो कल्पापायवायोरदयरयदलत्क्ष्माधरस्यापि गम्या वर् शम्या
गाढोद्गीर्णोज्ज्वलश्रीरहनि न रहिता नो तमःकज्जलेन ।
प्राप्तोत्पत्तिः पतङ्गान्न पुनरुपगता मोषमुष्णत्विषो वो
वर्तिः सैवान्यरूपा सुखयतु निखिलद्वीपदीपस्य दीप्तिः ॥ 23 ॥
निःशेषाशावपूरप्रवणगुरुगुणश्लाघनीयस्वरूपा
पर्याप्तं नोदयादौ दिनगमसमयोपप्लवेऽप्युन्नतैव ।
अत्यन्तं यानभिज्ञा क्षणमपि तमसा साकमेकत्र वस्तुं
ब्रध्नस्येद्धा रुचिर्वो रुचिरिव रुचितस्याप्तये वस्तुनोस्तु ॥ 24 ॥ वर् चिरुरस्य, रुचिरस्य
विभ्राणः शक्तिमाशु प्रशमितबलवत्तारकौर्जित्यगुर्वीं
कुर्वाणो लीलयाधः शिखिनमपि लसच्चन्द्रकान्तावभासम् ।
आदध्यादन्धकारे रतिमतिशयिनीमावहन्वीक्षणानां वर् आदेयादीक्षणानां
बालो लक्ष्मीमपारामपर इव गुहोऽहर्पतेरातपो वः ॥ 25 ॥
ज्योत्स्नांशाकर्षपाण्डुद्युति तिमिरमषीशेषकल्माषमीष-
ज्जृम्भोद्भूतेन पिङ्गं सरसिजरजसा सन्ध्यया शोणशोचिः ।
प्रातःप्रारम्भकाले सकलमपि जगच्चित्रमुन्मीलयन्ती
कान्तिस्तीक्ष्णत्विषोऽक्ष्णां मुदमुपनयतात्तूलिकेवातुलां वः ॥ 26 ॥
आयान्ती किं सुमेरोः सरणिररुणिता पाद्मरागैः परागै-
राहोस्वित्स्वस्य माहारजनविरचिता वैजयन्ती रथस्य ।
माञ्जिष्ठी प्रष्ठवाहावलिविधुतशिरश्चामराली नु लोकै- वर् चामरालीव
राशङ्क्यालोकितैवं सवितुरघनुदे स्तात्प्रभातप्रभा वः ॥ 27 ॥
ध्वान्तध्वंसं विधत्ते न तपति रुचिमन्नातिरूपं व्यनक्ति
न्यक्त्वं नीत्वापि नक्तं न वितरतितरां तावदह्नस्त्विषं यः । वर् न्यक्तामह्नि
स प्रातर्मा विरंसीदसकलपटिमा पूरयन्युष्मदाशा-
माशाकाशावकाशावतरणतरुणप्रक्रमोऽर्कप्रकाशः ॥ 28 ॥
तीव्रं निर्वाणहेतुर्यदपि च विपुलं यत्प्रकर्षेण चाणु
प्रत्यक्षं यत्परोक्षं यदिह यदपरं नश्वरं शाश्वतं च ।
यत्सर्वस्य प्रसिद्धं जगति कतिपये योगिनो यद्विदन्ति
ज्योतिस्तद्द्विप्रकारं सवितुरवतु वो बाह्यमाभ्यन्तरं च ॥ 29 ॥
रत्नानां मण्डनाय प्रभवति नियतोद्देशलब्धावकाशं
वह्नेर्दार्वादि दग्धुं निजजडिमतया कर्तुमानन्दमिन्दोः ।
यच्च त्रैलोक्यभूषाविधिरघदहनं ह्लादि वृष्ट्याशु तद्वो वर् यत्तु
बाहुल्योत्पाद्यकार्याधिकतरमवतादेकमेवार्कतेजः ॥ 30 ॥
मीलच्चक्षुर्विजिह्मश्रुति जडरसनं निघ्नितघ्राणवृत्ति
स्वव्यापाराक्षमत्वक्परिमुषितमनः श्वासमात्रावशेषम् ।
विस्रस्ताङ्गं पतित्वा स्वपदपहरतादश्रियं वोऽर्कजन्मा वर् अप्रियं
कालव्यालावलीढं जगदगद इवोत्थापयन्प्राक्प्रतापः ॥ 31 ॥
निःशेषं नैशमम्भः प्रसभमपनुदन्नश्रुलेशानुकारि
स्तोकस्तोकापनीतारुणरुचिरचिरादस्तदोषानुषङ्गः ।
दाता दृष्टिं प्रसन्नां त्रिभुवननयनस्याशु युष्मद्विरुद्धं
वध्याद्ब्रध्नस्य सिद्धाञ्जनविधिरपरः प्राक्तनोऽर्चिःप्रचारः ॥ 32 ॥
भूत्वा जम्भस्य भेत्तुः ककुभि परिभवारम्भभूः शुभ्रभानो- वर् स्थित्वा
र्बिभ्राणा बभ्रुभावं प्रसभमभिनवाम्भोजजृम्भाप्रगल्भा ।
भूषा भूयिष्ठशोभा त्रिभुवनभवनस्यास्य वैभाकरी प्राग्-
विभ्रान्ता भ्राजमाना विभवतु विभवोद्भूतये सा विभा वः ॥ 33 ॥ वर् निर्भान्ति, विभ्रान्ति
संसक्तं सिक्तमूलादभिनवभुवनोद्यानकौतूहलिन्या
यामिन्या कन्ययेवामृतकरकलशावर्जितेनामृतेन ।
अर्कालोकः क्रियाद्वो मुदमुदयशिरश्चक्रवालालवाला-
दुद्यन्बालप्रवालप्रतिमरुचिरहःपादपप्राक्प्ररोहः ॥ 34 ॥
भिन्नं भासारुणस्य क्वचिदभिनवया विद्रुमाणां त्विषेव
त्वङ्न्नक्षत्ररत्नद्युतिनिकरकरालान्तरालं क्वचिच्च ।
नान्तर्निःशेषकृष्णश्रियमुदधिमिव ध्वान्तराशिं पिबन्स्ता-
दौर्वः पूर्वोऽप्यपूर्वोऽग्निरिव भवदघप्लुष्टयेऽर्कावभासः ॥ 35 ॥
गन्धर्वैर्गद्यपद्यव्यतिकरितवचोहृद्यमातोद्यवाद्यै-
राद्यैर्यो नारदाद्यैर्मुनिभिरभिनुतो वेदवेद्यैर्विभिद्य ।
वर् वीतवेद्यैर्विविद्य, वेदविद्भिर्विभिद्य
आसाद्यापद्यते यं पुनरपि च जगद्यौवनं सद्य उद्य-
न्नुद्द्योतो द्योतितद्यौर्द्यतु दिवसकृतोऽसाववद्यानि वोऽद्य ॥ 36 ॥
आवानैश्चन्द्रकान्तैश्च्युततिमिरतया तानवात्तारकाणा- वर् आवान्तैः
मेणाङ्कालोकलोपादुपहतमहसामोषधीनां लयेन ।
आरादुत्प्रेक्ष्यमाणा क्षणमुदयतटान्तर्हितस्याहिमांशो-
राभा प्राभातिकी वोऽवतु न तु नितरां तावदाविर्भवन्ती ॥ 37 ॥
सानौ सा नौदये नारुणितदलपुनर्यौवनानां वनाना- वर् लसद्यौवनानां
मालीमालीढपूर्वा परिहृतकुहरोपान्तनिम्ना तनिम्ना ।
भा वोऽभावोपशान्तिं दिशतु दिनपतेर्भासमाना समाना-
राजी राजीवरेणोः समसमयमुदेतीव यस्या वयस्या ॥ 38 ॥
उज्जृम्भाम्भोरुहाणां प्रभवति पयसां या श्रिये नोष्णतायै
पुष्णात्यालोकमात्रं न तु दिशति दृशां दृश्यमाना विधातम् ।
पूर्वाद्रेरेव पूर्वं दिवमनु च पुनः पावनी दिङ्मुखाना- वर् ततः
मेनांस्यैनी विभासौ नुदतु नुतिपदैकास्पदं प्राक्तनी वः ॥ 39 ॥
वाचां वाचस्पतेरप्यचलभिदुचिताचार्यकाणां प्रपञ्चै-
र्वैरञ्चानां तथोच्चारितचतुरृचां चाननानां चतुर्णाम् । वर् रुचिर
उच्येतार्चासु वाच्यच्युतिशुचिचरितं यस्य नोच्चैर्विविच्य वर् अर्चास्ववाच्य
प्राच्यं वर्चश्चकासच्चिरमुपचिनुतात्तस्य चण्डार्चिषो वः ॥ 40 ॥ वर् श्रियं
मूर्ध्न्यद्रेर्धातुरागस्तरुषु किसलयो विद्रुमौघः समुद्रे
वर् – किसलयाद्विद्रुमौघात्समुद्रे
दिङ्मातङ्गोत्तमाङ्गेष्वभिनवनिहितः सान्द्रसिन्दूररेणुः ।
वर् विहितः, निहितात्सन्द्रसिन्दूररेणोः
सीम्नि व्योम्नश्च हेम्नः सुरशिखरिभुवो जायते यः प्रकाशः
शोणिम्नासौ खरांशोरुषसि दिशतु वः शर्म शोभैकदेशः ॥ 41 ॥
अस्ताद्रीशोत्तमाङ्गे श्रितशशिनि तमःकालकूटे निपीते
याति व्यक्तिं पुरस्तादरुणकिसलये प्रत्युषःपारिजाते ।
उद्यन्त्यारक्तपीताम्बरविशदतरोद्वीक्षिता तीक्ष्णभानो-
वर् रुचिरतरोद्वीक्षिता वर् तीव्रभासः
र्लक्ष्मीर्लक्ष्मीरिवास्तु स्फुटकमलपुटापाश्रया श्रेयसे वः ॥ 42 ॥ वर् पुटोपाश्रय
नोदन्वाञ्जन्मभूमिर्न तदुदरभुवो बान्धवाः कौस्तुभाद्या
यस्याः पद्मं न पाणौ न च नरकरिपूरःस्थली वासवेश्म ।
तेजोरूपापरैव त्रिषु भुवनतलेष्वादधाना व्यवस्थां वर् त्रिभुवनभवने
सा श्रीः श्रेयांसि दिश्यादशिशिरमहसो मण्डलाग्रोद्गता वः ॥ 43 ॥
॥ इति द्युतिवर्णनम् ॥ वर् तेजोवर्णनम्
॥ अथ अश्ववर्णनम् ॥
रक्षन्त्वक्षुण्णहेमोपलपटलमलं लाघवादुत्पतन्तः
पातङ्गाः पङ्ग्ववज्ञाजितपवनजवा वाजिनस्ते जगन्ति ।
येषां वीतान्यचिह्नोन्नयमपि वहतां मार्गमाख्याति मेरा-
वुद्यन्नुद्दामदीप्तिर्द्युमणिमणिशिलावेदिकाजातवेदाः ॥ 44 ॥
प्लुष्टाः पृष्ठेंऽशुपातैरतिनिकटतया दत्तदाहातिरेकै-
रेकाहाक्रान्तकृत्स्नत्रिदिवपथपृथुश्वासशोषाः श्रमेण ।
तीव्रोदन्यास्त्वरन्तामहितविहतये सप्तयः सप्तसप्ते-
रभ्याशाकाशगङ्गाजलसरलगलावाङ्नताग्रानना वः ॥ 45 ॥ वर् गलवर्जिताग्राननाः
मत्वान्यान्पार्श्वतोऽश्वान् स्फटिकतटदृषद्दृष्टदेहा द्रवन्ती
व्यस्तेऽहन्यस्तसन्ध्येयमिति मृदुपदा पद्मरागोपलेषु ।
सादृश्यादृश्यमूर्तिर्मरकतकटके क्लिष्टसूता सुमेरो-
र्मूर्धन्यावृत्तिलब्धध्रुवगतिरवतु ब्रध्नवाहावलिर्वः ॥ 46 ॥ वर् द्रुत
हेलालोलं वहन्ती विषधरदमनस्याग्रजेनावकृष्टा
स्वर्वाहिन्याः सुदूरं जनितजवजया स्यन्दनस्य स्यदेन ।
निर्व्याजं तायमाने हरितिमनि निजे स्फीतफेनाहितश्री- वर् स्फीतफेनास्मितश्रीः
रश्रेयांस्यश्वपङ्क्तिः शमयतु यमुनेवापरा तापनी वः ॥ 47 ॥
मार्गोपान्ते सुमेरोर्नुवति कृतनतौ नाकधाम्नां निकाये
वीक्ष्य व्रीडानतानां प्रतिकुहरमुखं किन्नरीणां मुखानि ।
सूतेऽसूयत्यपीषज्जडगति वहतां कन्धरार्धैर्वलद्भि- वर् कन्धराग्रैः
र्वाहानां व्यस्यताद्वः सममसमहरेर्हेषितं कल्मषाणि ॥ 48 ॥
धुन्वन्तो नीरदालीर्निजरुचिहरिताः पार्श्वयोः पक्षतुल्या-
स्तालूत्तानैः खलीनैः खचितमुखरुचश्च्योतता लोहितेन ।
उड्डीयेव व्रजन्तो वियति गतिवशादर्कवाहाः क्रियासुः
क्षेमं हेमाद्रिहृद्यद्रुमशिखरशिरःश्रेणिशाखाशुका वः ॥ 49 ॥
॥ इत्यश्ववर्णनम् ॥
॥ अथ अरुणवर्णनम् ॥
प्रातः शैलाग्ररङ्गे रजनिजवनिकापायसंलक्ष्यलक्ष्मी-
र्विक्षिप्तापूर्वपुष्पाञ्जलिमुडुनिकरं सूत्रधारायमाणः ।
यामेष्वङ्केष्विवाह्नः कृतरुचिषु चतुर्ष्वेव जातप्रतिष्ठा- वर् यातः प्रतिष्ठां
मव्यात्प्रस्तावयन्वो जगदटनमहानाटिकां सूर्यसूतः ॥ 50 ॥
आक्रान्त्या वाह्यमानं पशुमिव हरिणा वाहकोऽग्र्यो हरीणां
भ्राम्यन्तं पक्षपाताज्जगति समरुचिः सर्वकर्मैकसाक्षी ।
शत्रुं नेत्रश्रुतीनामवजयति वयोज्येष्ठभावे समेऽपि
स्थाम्नां धाम्नां निधिर्यः स भवदघनुदे नूतनः स्तादनूरुः ॥ 51 ॥
दत्तार्घैर्दूरनम्रैर्वियति विनयतो वीक्षितः सिद्धसार्थैः वर् सिद्धसाध्यैः
सानाथ्यं सारथिर्वः स दशशतरुचेः सातिरेकं करोतु ।
आपीय प्रातरेव प्रततहिमपयःस्यन्दिनीरिन्दुभासो
यः काष्ठादीपनोऽग्रे जडित इव भृशं सेवते पृष्ठतोऽर्कम् ॥ 52 ॥
मुञ्चन्रश्मीन्दिनादौ दिनगमसमये संहरंश्च स्वतन्त्र-
स्तोत्रप्रख्यातवीर्योऽविरतहरिपदाक्रान्तिबद्धाभियोगः । वर् वितत
कालोत्कर्षाल्लघुत्वं प्रसभमधिपतौ योजयन्यो द्विजानां
सेवाप्रीतेन पूष्णात्मसम इव कृतस्त्रायतां सोऽरुणो वः ॥ 53 ॥ वर् स्वसम
शातः श्यामालतायाः परशुरिव तमोऽरण्यवह्नेरिवार्चिः वर् दाहे दवाभः
प्राच्येवाग्रे ग्रहीतुं ग्रहकुमुदवनं प्रागुदस्तोऽग्रहस्तः ।
वर् प्राचीवाग्रे, ग्रहकुमुदरुचिं
ऐक्यं भिन्दन्द्युभूम्योरवधिरिव विधातेव विश्वप्रबोधे
वाहानां वो विनेता व्यपनयतु विपन्नाम धामाधिपस्य ॥ 54 ॥
पौरस्त्यस्तोयदर्तोः पवन इव पतत्पावकस्येव धूमो वर् पतन्
विश्वस्येवादिसर्गः प्रणव इव परं पावनो वेदराशेः
सन्ध्यानृत्योत्सवेच्छोरिव मदनरिपोर्नन्दिनान्दीनिनादः
सौरस्याग्रे सुखं वो वितरतु विनतानन्दनः स्यन्दनस्य ॥ 55 ॥ वर् स्यन्दनो वः
पर्याप्तं तप्तचामीकरकटकतटे श्लिष्टशीतेतरांशा-
वासीदत्स्यन्दनाश्वानुकृतिमरकते पद्मरागायमाणः । वर् अश्वानुकृतमरकते
यः सोत्कर्षां विभूषां कुरुत इव कुलक्ष्माभृदीशस्य मेरो-
रेनांस्यह्नाय दूरं गमयतु स गुरुः काद्रवेयद्विषो वः ॥ 56 ॥
नीत्वाश्वान्सप्त कक्षा इव नियमवशं वेत्रकल्पप्रतोद- वर् कक्ष्या
स्तूर्णं ध्वान्तस्य राशावितरजन इवोत्सारिते दूरभाजि ।
पूर्वं प्रष्ठो रथस्य क्षितिभृदधिपतीन्दर्शयंस्त्रायतां व-
स्त्रैलोक्यास्थानदानोद्यतदिवसपतेः प्राक्प्रतीहारपालः ॥ 57 ॥
वज्रिञ्जातं विकासीक्षणकमलवनं भासि नाभासि वह्ने! वर् नो भासि
तातं नत्वाश्वपार्श्वान्नय यम! महिषं राक्षसा वीक्षिताः स्थ ।
सप्तीन्सिञ्च प्रचेतः! पवन! भज जवं वित्तपावेदितस्त्वं
वन्दे शर्वेति जल्पन्प्रतिदिशमधिपान्पातु पूष्णोऽग्रणीर्वः ॥ 58 ॥
पाशानाशान्तपालादरुण वरुणतो मा ग्रहीः प्रग्रहार्थं
तृष्णां कृष्णस्य चक्रे जहिहि नहि रथो याति मे नैकचक्रः ।
योक्तुं युग्यं किमुच्चैःश्रवसमभिलषस्यष्टमं वृत्रशत्रो- वर् त्वाष्ट्रशत्रोः
स्त्यक्तान्यापेक्षविश्वोपकृतिरिव रविः शास्ति यं सोऽवताद्वः ॥ 59 ॥
नो मूर्च्छाच्छिन्नवाञ्छः श्रमविवशवपुर्नैव नाप्यास्यशोषी
पान्थः पथ्येतराणि क्षपयतु भवतां भास्वतोऽग्रेसरः सः ।
यः संश्रित्य त्रिलोकीमटति पटुतरैस्ताप्यमानो मयूखै-
रारादारामलेखामिव हरितमणिश्यामलामश्वपङ्क्तिम् ॥ 60 ॥ वर् हरिततृण
सीदन्तोऽन्तर्निमज्जज्जडखुरमुसलाः सैकते नाकनद्याः
स्कन्दन्तः कन्दरालीः कनकशिखरिणो मेखलासु स्खलन्तः ।
दूरं दूर्वास्थलोत्का मरकतदृषदि स्थास्नवो यन्न याताः
पूष्णोऽश्वाः पूरयंस्तैस्तदवतु जवनैर्हुङ्कृतेनाग्रगो वः ॥ 61 ॥ वर् प्रेरयन् हुङ्कृतैरग्रणीः
॥ इत्यरुणवर्णनम् ॥ वर् सूतवर्णनम्
॥ अथ रथवर्णनम् ॥
पीनोरःप्रेरिताभ्रैश्चरमखुरपुटाग्रस्थितैः प्रातरद्रा-
वादीर्घाङ्गैरुदस्तो हरिभिरपगतासङ्गनिःशब्दचक्रः ।
उत्तानानूरुमूर्धावनतिहठभवद्विप्रतीपप्रणामः
प्राह्णे श्रेयो विधत्तां सवितुरवतरन्व्योमवीथीं रथो वः ॥ 62 ॥ वर् प्रेयो
ध्वान्तौघध्वंसदीक्षाविधिपटु वहता प्राक्सहस्रं कराणा- वर् विधिगुरु द्राक्सहस्रं
मर्यम्णा यो गरिम्णः पदमतुलमुपानीयताध्यासनेन ।
स श्रान्तानां नितान्तं भरमिव मरुतामक्षमाणां विसोढुं
स्कन्धात्स्कन्धं व्रजन्वो वृजिनविजितये भास्वतः स्यन्दनोऽस्तु ॥ 63 ॥
योक्त्रीभूतान्युगस्य ग्रसितुमिव पुरो दन्दशूकान्दधानो
द्वेधाव्यस्ताम्बुवाहावलिविहितबृहत्पक्षविक्षेपशोभः ।
सावित्रः स्यन्दनोऽसौ निरतिशयरयप्रीणितानूरुरेनः-
क्षेपीयो वो गरुत्मानिव हरतु हरीच्छाविधेयप्रचारः ॥ 64 ॥
एकाहेनैव दीर्घां त्रिभुवनपदवीं लङ्घयन् यो लघिष्ठः वर् कृस्त्नां
पृष्ठे मेरोर्गरीयान् दलितमणिदृषत्त्विंषि पिंषञ्शिरांसि ।
सर्वस्यैवोपरिष्टादथ च पुनरधस्तादिवास्ताद्रिमूर्न्धि
ब्रध्नस्याव्यात्स एवं दुरधिगमपरिस्पन्दनः स्यन्दनो वः ॥ 65 ॥
धूर्ध्वस्ताग्र्यग्रहाणि ध्वजपटपवनान्दोलितेन्दूनि दूरं वर् दूरात्
राहौ ग्रासाभिलाषादनुसरति पुनर्दत्तचक्रव्यथानि ।
श्रान्ताश्वश्वासहेलाधुतविबुधधुनीनिर्झराम्भांसि भद्रं
देयासुर्वो दवीयो दिवि दिवसपतेः स्यन्दनप्रस्थितानि ॥ 66 ॥
अक्षे रक्षां निबध्य प्रतिसरवलयैर्योजयन्त्यो युगाग्रं
धूःस्तम्भे दग्धधूपाः प्रहितसुमनसो गोचरे कूबरस्य ।
चर्चाश्चक्रे चरन्त्यो मलयजपयसा सिद्धवध्वस्त्रिसन्ध्यं वर् चर्चां
वन्दन्ते यं द्युमार्गे स नुदतु दुरितान्यंशुमत्स्यन्दनो वः ॥ 67 ॥
उत्कीर्णस्वर्णरेणुद्रुतखुरदलिता पार्श्वयोः शश्वदश्वै- वर् रेणुर्द्रुत
रश्रान्तभ्रान्तचक्रक्रमनिखिलमिलन्नेमिनिम्ना भरेण ।
मेरोर्मूर्धन्यघं वो विघटयतु रवेरेकवीथी रथस्य
स्वोष्मोदक्ताम्बुरिक्तप्रकटितपुलिनोद्धूसरा स्वर्धुनीव ॥ 68 ॥ वर् स्वोष्मोदस्ताम्बु
नन्तुं नाकालयानामनिशमनुयतां पद्धतिः पङ्क्तिरेव वर् उपयतां
क्षोदो नक्षत्रराशेरदयरयमिलच्चक्रपिष्टस्य धूलिः ।
हेषह्लादो हरीणां सुरशिखरिदरीः पूरयन्नेमिनादो वर् नादो
यस्याव्यात्तीव्रभानोः स दिवि भुवि यथा व्यक्तचिह्नो रथो वः ॥ 69 ॥
निःस्पन्दानां विमानावलिविततदिवां देववृन्दारकाणां वर् वलितदिशा
वृन्दैरानन्दसान्द्रोद्यममपि वहतां विन्दतां वन्दितुं नो ।
मन्दाकिन्याममन्दः पुलिनभृति मृदुर्मन्दरे मन्दिराभे वर् मन्दराभे
मन्दारैर्मण्डितारं दधदरि दिनकृत्स्यन्दनः स्तान्मुदे वः ॥ 70 ॥
चक्री चक्रारपङ्क्तिं हरिरपि च हरीन् धूर्जटिर्धूर्ध्वजान्ता-
नक्षं नक्षत्रनाथोऽरुणमपि वरुणः कूबराग्रं कुबेरः ।
रंहः सङ्घः सुराणां जगदुपकृतये नित्ययुक्तस्य यस्य
स्तौति प्रीतिप्रसन्नोऽन्वहमहिमरुचेः सोऽवतात्स्यन्दनो वः ॥ 71 ॥ वर् रुच
नेत्राहीनेन मूले विहितपरिकरः सिद्धसाध्यैर्मरुद्भिः
पादोपान्ते स्तुतोऽलं बलिहरिरभसाकर्षणाबद्धवेगः ।
भ्राम्यन्व्योमाम्बुराशावशिशिरकिरणस्यन्दनः सन्ततं वो
दिश्याल्लक्ष्मीमपारामतुलितमहिमेवापरो मन्दराद्रिः ॥ 72 ॥ वर् अतुल्यां
॥ इति रथवर्णनम् ॥
॥ अथ मण्डलवर्णनम् ॥
यज्ज्यायो बीजमह्नामपहततिमिरं चक्षुषामञ्जनं य- वर् ज्यायो यद्बीजमह्नामपहृत
द्द्वारं यन्मुक्तिभाजां यदखिलभुवनज्योतिषामेकमोकः ।
यद्वृष्ट्यम्भोनिधानं धरणिरससुधापानपात्रं महद्य-
द्दिश्यादीशस्य भासां तदधीकलमलं मङ्गलं मण्डलं वः ॥ 73 ॥ वर् देवस्य
भानोः तदधिकममलं मण्डलं मङ्गलं
वेलावर्धिष्णु सिन्धोः पय इव खमिवार्धोद्गताग्य्रग्रहोडु
स्तोकोद्भिन्नस्वचिह्नप्रसवमिव मधोरास्यमस्यन्मनांसि । वर् महांसि
प्रातः पूष्णोऽशुभानि प्रशमयतु शिरःशेखरीभूतमद्रेः
पौरस्त्यस्योद्गभस्तिस्तिमिततमतमःखण्डनं मण्डलं वः ॥ 74 ॥
प्रत्युप्तस्तप्तहेमोज्ज्वलरुचिरचलः पद्मरागेण येन
ज्यायः किञ्जल्कपुञ्जो यदलिकुलशितेरम्बरेन्दीवरस्य ।
कालव्यालस्य चिह्नं महिततममहोमूर्न्धि रत्नं महद्य-
द्दीप्तांशोः प्रातरव्यात्तदविकलजगन्मण्डनं मण्डलं वः ॥ 75 ॥
कस्त्राता तारकाणां पतति तनुरवश्यायबिन्दुर्यथेन्दु-
र्विद्राणा दृक्स्मरारेरुरसि मुररिपोः कौस्तुभो नोद्गभस्तिः ।
वह्नेः सापह्नवेव द्युतिरुदयगते यत्र तन्मण्डलं वो
मार्तण्डीयं पुनीताद्दिवि भुवि च तमांसीव मृष्णन्महांसि ॥ 76 ॥
यत्प्राच्यां प्राक्चकास्ति प्रभवति च यतः प्राच्यसावुज्जिहाना-
दिद्धं मध्ये यदह्नो भवति ततरुचा येन चोत्पाद्यतेऽहः ।
यत्पर्यायेण लोकानवति च जगतां जीवितं यच्च तद्वो
विश्वानुग्राहि विश्वं सृजदपि च रवेर्मण्डलं मुक्तयेऽस्तु ॥ 77 ॥
शुष्यन्त्यूढानुकारा मकरवसतयो मारवीणां स्थलीनां
येनोत्तप्ताः स्फुटन्तस्तडिति तिलतुलां यान्त्यगेन्द्रा युगान्ते । वर् चटिति
तच्चण्डांशोरकाण्डत्रिभुवनदहनाशङ्कया धाम कृच्छात् वर् कृत्स्नं
संहृत्यालोकमात्रं प्रलघु विदधतः स्तान्मुदे मण्डलं वः ॥ 78 ॥ वर् आहृत्यालोकमात्रं प्रतनु
उद्यद्द्यूद्यानवाप्यां बहुलतमतमःपङ्कपूरं विदार्य वर् बहल
प्रोद्भिन्नं पत्रपार्श्वेष्वविरलमरुणच्छायया विस्फुरन्त्या ।
कल्याणानि क्रियाद्वः कमलमिव महन्मण्डलं चण्डभानो- वर् चण्डरश्मेः
रन्वीतं तृप्तिहेतोरसकृदलिकुलाकारिणा राहुणा यत् ॥ 79 ॥
चक्षुर्दक्षद्विषो यन्न तु दहति पुरः पूरयत्येव कामं वर् न दहति नितरां पुनः
नास्तं जुष्टं मरुद्भिर्यदिह नियमिनां यानपात्रं भवाब्धौ ।
यद्वीतश्रान्ति शश्वद्भ्रमदपि जगतां भ्रान्तिमभ्रान्ति हन्ति
ब्रध्नस्याख्याद्विरुद्धक्रियमथ च हिताधायि तन्मण्डलं वः ॥ 80 ॥
॥ इति मण्डलवर्णनम् ॥
॥ अथ सूर्यवर्णनम् ।
सिद्धैः सिद्धान्तमिश्रं श्रितविधि विबुधैश्चारणैश्चाटुगर्भं
गीत्या गन्धर्वमुख्यैर्मुहुरहिपतिभिर्यातुधानैर्यतात्म ।
सार्धं साध्यैर्मुनीन्द्रैर्मुदितमतमनो मोक्षिभिः पक्षपाता- वर् मोक्षुभिः
त्प्रातः प्रारभ्यमाणस्तुतिरवतु रविर्विश्ववन्द्योदयो वः ॥ 81 ॥
भासामासन्नभावादधिकतरपटोश्चक्रवालस्य तापा-
च्छेदादच्छिन्नगच्छत्तुरगखुरपुटन्यासनिःशङ्कटङ्कैः । वर् न्यस्त
निःसङ्गस्यन्दनाङ्गभ्रमणनिकषणात्पातु वस्त्रिप्रकारं वर् त्रिप्रकारैः
तप्तांशुस्तत्परीक्षापर इव परितः पर्यटन्हाटकाद्रिम् ॥ 82 ॥
नो शुष्कं नाकनद्या विकसितकनकाम्भोजया भ्राजितं तु वर् कनकाम्भोरुहा
प्लुष्टा नैवोपभोग्या भवति भृशतरं नन्दनोद्यानलक्ष्मीः ।
नो शृङ्गाणि द्रुतानि द्रुतममरगिरेः कालधौतानि धौता-
नीद्धं धाम द्युमार्गे म्रदयति दयया यत्र सोऽर्कोऽवताद्वः ॥ 83 ॥
ध्वान्तस्यैवान्तहेतुर्न भवति मलिनैकात्मनः पाप्मनोऽपि
प्राक्पादोपान्तभाजां जनयति न परं पङ्कजानां प्रबोधम् ।
कर्ता निःश्रेयसानामपि न तु खलु यः केवलं वासराणां
सोऽव्यादेकोद्यमेच्छाविहितबहुबृहद्विश्वकार्योऽर्यमा वः ॥ 84 ॥
लोटँल्लोष्टाविचेष्टः श्रितशयनतलो निःसहीभूतदेहः
सन्देही प्राणितव्ये सपदि दश दिशः प्रेक्षमाणोऽन्धकाराः ।
निःश्वासायासनिष्ठः परमपरवशो जायते जीवलोकः वर् चिरतरवशो
शोकेनेवान्यलोकानुदयकृति गते यत्र सोऽर्कोऽवताद्वः ॥ 85 ॥ वर् लोकाभ्युदय
क्रामँल्लोलोऽपि लोकाँस्तदुपकृतिकृतावाश्रितः स्थैर्यकोटिं
नॄणां दृष्टिं विजिह्मां विदधदपि करोत्यन्तरत्यन्तभद्राम् ।
यस्तापस्यापि हेतुर्भवति नियमिनामेकनिर्वाणदायी
भूयात्स प्रागवस्थाधिकतरपरिणामोदयोऽर्कः श्रिये वः ॥ 86 ॥
व्यापन्नर्तुर्न कालो व्यभिचरति फलं नौषधीर्वृष्टिरिष्टा
नैष्टैस्तृप्यन्ति देवा न हि वहति मरुन्निर्मलाभानि भानि ।
आशाः शान्ता न भिन्दन्त्यवधिमुदधयो बिभ्रति क्ष्माभृतः क्ष्मां
यस्मिंस्त्रैलोक्यमेवं न चलति तपति स्तात्स सूर्यः श्रिये वः ॥ 87 ॥
कैलासे कृत्तिवासा विहरति विरहत्रासदेहोढकान्तः
श्रान्तः शेते महाहावधिजलधि विना छद्मना पद्मनाभः ।
योगोद्योगैकतानो गमयति सकलं वासरं स्वं स्वयम्भू-
र्भूरित्रैलोक्याचिन्ताभृति भुवनविभौ यत्र भास्वान्स वोऽव्यात् ॥ 88 ॥
एतद्यन्मण्डलं खे तपति दिनकृतस्ता ऋचोऽर्चींषि यानि
द्योतन्ते तानि सामान्ययमपि पुरुषो मण्डलेऽणुर्यजूंषि ।
एवं यं वेद वेदत्रितयमयमयं वेदवेदी समग्रो
वर्गः स्वर्गापवर्गप्रकृतिरविकृतिः सोऽस्तु सूर्यः श्रिये वः ॥ 89 ॥
नाकौकःप्रत्यनीकक्षतिपटुमहसां वासवाग्रेसराणां
सर्वेषां साधु पातां जगदिदमदितेरात्मजत्वे समेऽपि ।
येनादित्याभिधानं निरतिशयगुणैरात्मनि न्यस्तमस्तु वर् गुणेनात्मनि
स्तुत्यस्त्रैलोक्यवन्द्यैस्त्रिदशमुनिगणैः सोंऽशुमान् श्रेयसे वः ॥ 90 ॥
भूमिं धाम्नोऽभिवृष्ट्या जगति जलमयीं पावनीं संस्मृताव- वर् धाम्नोऽथ
प्याग्नेयीं दाहशक्त्या मुहुरपि यजमानां यथाप्रार्थितार्थैः । वर् यजमानात्मिकां
लीनामाकाश एवामृतकरघटितां ध्वान्तपक्षस्य पर्व-
ण्वेवं सूर्योऽष्टभेदां भव इव भवतः पातु बिभ्रत्स्वमूर्तिम् ॥ 91 ॥
प्राक्कालोन्निद्रपद्माकरपरिमलनाविर्भवत्पादशोभो
भक्त्या त्यक्तोरुखेदोद्गति दिवि विनतासूनुना नीयमानः ।
सप्ताश्वाप्तापरान्तान्यधिकमधरयन्यो जगन्ति स्तुतोऽलं
देवैर्देवः स पायादपर इव मुरारातिरह्नां पतिर्वः ॥ 92 ॥
यः स्रष्टाऽपां पुरस्तादचलवरसमभ्युन्नतेर्हेतुरेको
लोकानां यस्त्रयाणां स्थित उपरि परं दुर्विलङ्घ्येन धाम्ना । वर् च त्रयाणां
सद्यः सिद्ध्यै प्रसन्नद्युतिशुभचतुराशामुखः स्ताद्विभक्तो वर् शुचि
द्वेधा वेधा इवाविष्कृतकमलरुचिः सोऽर्चिषामाकरो वः ॥ 93 ॥
साद्रिद्यूर्वीनदीशा दिशति दश दिशो दर्शयन्प्राग्दृशो यः वर् द्राक् दृशो
सादृश्यं दृश्यते नो सदशशतदृशि त्रैदशे यस्य देशे ।
दीप्तांशुर्वः स दिश्यादशिवयुगदशादर्शितद्वादशात्मा
शं शास्त्यश्वांश्च यस्याशयविदतिशयाद्दन्दशूकाशनाद्यः ॥ 94 ॥
तीर्थानि व्यर्थकानि हृदनदसरसीनिर्झराम्भोजिनीनां
नोदन्वन्तो नुदन्ति प्रतिभयमशुभश्वभ्रपातानुबन्धि ।
आपो नाकापगाया अपि कलुषमुषो मज्जतां नैव यत्र वर् स्वर्गापगायाः
त्रातुं यातेऽन्यलोकान् स दिशतु दिवसस्यैकहेतुर्हितं वः ॥ 95 ॥ वर् लोकं
एतत्पातालपङ्कप्लुतमिव तमसैवैकमुद्गाढमासी-
दप्रज्ञाताप्रतर्क्यं निरवगति तथालक्षणं सुप्तमन्तः ।
यादृक्सृष्टेः पुरस्तान्निशि निशि सकलं जायते तादृगेव
त्रैलोक्यं यद्वियोगादवतु रविरसौ सर्गतुल्योदयो वः ॥ 96 ॥
द्वीपे योऽस्ताचलोऽस्मिन्भवति खलु स एवापरत्रोदयाद्रि-
र्या यामिन्युज्ज्वलेन्दुद्युतिरिह दिवसोऽन्यत्र तीव्रातपः सा ।
यद्वश्यौ देशकालाविति नियमयतो नो तु यं देशकाला- वर् नु
वव्यात्स स्वप्रभुत्वाहितभुवनहितो हेतुरह्नामिनो वः ॥ 97 ॥
व्यग्रैरग्र्यग्रहेन्दुग्रसनगुरु भरैर्नो समग्रैरुदग्रैः वर् गुरुतरैः
प्रत्यग्रैरीषदुग्रैरुदयगिरिगतो गोगणैर्गौरयन् गाम् ।
उद्गाढार्चिर्विलीनामरनगरनगग्रावगर्भामिवाह्ना-
मग्रे श्रेयो विधत्ते ग्लपयतु गहनं स ग्रहग्रामणीर्वः ॥ 98 ॥
योनिः साम्नां विधाता मधुरिपुरजितो धूर्जटिः शङ्करोऽसौ
मृत्युः कालोऽलकायाः पतिरपि धनदः पावको जातवेदाः ।
इत्थं सञ्ज्ञा डवित्थादिवदमृतभुजां या यदृच्छाप्रवृत्ता-
स्तासामेकोऽभिधेयस्तदनुगुणगुणैर्यः स सूर्योऽवताद्वः ॥ 99 ॥ वर् गणैः
देवः किं बान्धवः स्यात्प्रियसुहृदथवाऽऽचार्य आहोस्विदर्यो वर् आर्यः
रक्षा चक्षुर्नु दीपो गुरुरुत जनको जीवितं बीजमोजः ।
एवं निर्णीयते यः क इव न जगतां सर्वथा सर्वदाऽसौ वर् सर्वदाः
सर्वाकारोपकारी दिशतु दशशताभीषुरभ्यर्थितं वः ॥ 100 ॥
श्लोका लोकस्य भूत्यै शतमिति रचिताः श्रीमयूरेण भक्त्या
युक्तश्चैतान्पठेद्यः सकृदपि पुरुषः सर्वपापैर्विमुक्तः ।
आरोग्यं सत्कवित्वं मतिमतुलबलं कान्तिमायुःप्रकर्षं
विद्यामैश्वर्यमर्थं सुतमपि लभते सोऽत्र सूर्यप्रसादात् ॥ 101 ॥
इति श्रीमयूरकविप्रणीतं सूर्यशतकं समाप्तम् ।
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.
🕉 InfoLyter.in