॥ ਸੂਰ੍ਯਸ਼ਤਕਮ੍ ॥
ਮਹਾਕਵਿਸ਼੍ਰੀਮਯੂਰਪ੍ਰਣੀਤਮ੍
॥ ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ਾਯ ਨਮਃ ॥
ਜਮ੍ਭਾਰਾਤੀਭਕੁਮ੍ਭੋਦ੍ਭਵਮਿਵ ਦਧਤਃ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਸਿਨ੍ਦੂਰਰੇਣੁਂ
ਰਕ੍ਤਾਃ ਸਿਕ੍ਤਾ ਇਵੌਘੈਰੁਦਯਗਿਰਿਤਟੀਧਾਤੁਧਾਰਾਦ੍ਰਵਸ੍ਯ । ਵਰ੍ ਸਕ੍ਤੈਃ
ਆਯਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁਲ੍ਯਕਾਲਂ ਕਮਲਵਨਰੁਚੇਵਾਰੁਣਾ ਵੋ ਵਿਭੂਤ੍ਯੈ
ਭੂਯਾਸੁਰ੍ਭਾਸਯਨ੍ਤੋ ਭੁਵਨਮਭਿਨਵਾ ਭਾਨਵੋ ਭਾਨਵੀਯਾਃ ॥ 1 ॥
ਭਕ੍ਤਿਪ੍ਰਹ੍ਵਾਯ ਦਾਤੁਂ ਮੁਕੁਲਪੁਟਕੁਟੀਕੋਟਰਕ੍ਰੋਡਲੀਨਾਂ
ਲਕ੍ष੍ਮੀਮਾਕ੍ਰष੍ਟੁਕਾਮਾ ਇਵ ਕਮਲਵਨੋਦ੍ਧਾਟਨਂ ਕੁਰ੍ਵਤੇ ਯੇ ।
ਕਾਲਾਕਾਰਾਨ੍ਧਕਾਰਾਨਨਪਤਿਤਜਗਤ੍ਸਾਧ੍ਵਸਧ੍ਵਂਸਕਲ੍ਯਾਃ
ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸੁਃ ਕਿਸਲਯਰੁਚਯਸ੍ਤੇ ਕਰਾ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ॥ 2 ॥
ਗਰ੍ਭੇष੍ਵਮ੍ਭੋਰੁਹਾਣਾਂ ਸ਼ਿਖਰਿषੁ ਚ ਸ਼ਿਤਾਗ੍ਰੇषੁ ਤੁਲ੍ਯਂ ਪਤਨ੍ਤਃ
ਪ੍ਰਾਰਮ੍ਭੇ ਵਾਸਰਸ੍ਯ ਵ੍ਯੁਪਰਤਿਸਮਯੇ ਚੈਕਰੂਪਾਸ੍ਤਥੈਵ ।
ਨਿष੍ਪਰ੍ਯਾਯਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਭਵਨਪ੍ਰਾਙ੍ਗਣੇ ਪਾਨ੍ਤੁ ਯੁष੍ਮਾ-
ਨੂष੍ਮਾਣਂ ਸਨ੍ਤਤਾਧ੍ਵਸ਼੍ਰਮਜਮਿਵ ਭृਸ਼ਂ ਬਿਭ੍ਰਤੋ ਬ੍ਰਧ੍ਨਪਾਦਾਃ ॥ 3 ॥
ਪ੍ਰਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰੀਯਤ੍ਵਿषਿ ਤਮਸਿ ਸਮੁਦ੍ਦੀਕ੍ष੍ਯ ਵੀਤਾਵृਤੀਨ੍ਪ੍ਰਾ-
ਗ੍ਜਨ੍ਤੂਂਸ੍ਤਨ੍ਤੂਨ੍ਯਥਾ ਯਾਨਤਨੁ ਵਿਤਨੁਤੇ ਤਿਗ੍ਮਰੋਚਿਰ੍ਮਰੀਚੀਨ੍ ।
ਤੇ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰੀਭੂਯ ਸਦ੍ਯਃ ਕ੍ਰਮਵਿਸ਼ਦਦਸ਼ਾਸ਼ਾਦਸ਼ਾਲੀਵਿਸ਼ਾਲਂ
ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਸਮ੍ਪਾਦਯਨ੍ਤੋऽਮ੍ਬਰਮਮਲਮਲਂ ਮਙ੍ਗਲਂ ਵੋ ਦਿਸ਼ਨ੍ਤੁ ॥ 4 ॥
ਨ੍ਯਕ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨੋषਧੀਸ਼ੇ ਮੁषਿਤਰੁਚਿ ਸ਼ੁਚੇਵੌषਧੀਃ ਪ੍ਰੋषਿਤਾਭਾ
ਭਾਸ੍ਵਦ੍ਗ੍ਰਾਵੋਦ੍ਗਤੇਨ ਪ੍ਰਥਮਮਿਵ ਕृਤਾਭ੍ਯੁਦ੍ਗਤਿਃ ਪਾਵਕੇਨ ।
ਪਕ੍षਚ੍ਛੇਦਵ੍ਰਣਾਸृਕ੍ਸ੍ਰੁਤ ਇਵ ਦृषਦੋ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਪ੍ਰਾਤਰਦ੍ਰੇ-
ਰਾਤਾਮ੍ਰਸ੍ਤੀਵ੍ਰਭਾਨੋਰਨਭਿਮਤਨੁਦੇ ਸ੍ਤਾਦ੍ਗਭਸ੍ਤ੍ਯੁਦ੍ਗਮੋ ਵਃ ॥ 5 ॥
ਸ਼ੀਰ੍ਣਘ੍ਰਾਣਾਙ੍ਘ੍ਰਿਪਾਣੀਨ੍ਵ੍ਰਣਿਭਿਰਪਘਨੈਰ੍ਘਰ੍ਘਰਾਵ੍ਯਕ੍ਤਘੋषਾਨ੍
ਦੀਰ੍ਘਾਘ੍ਰਾਤਾਨਘੌਘੈ ਪੁਨਰਪਿ ਘਟਯਤ੍ਯੇਕ ਉਲ੍ਲਾਘਯਨ੍ ਯਃ ।
ਘਰ੍ਮਾਂਸ਼ੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵੋऽਨ੍ਤਰ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਘਨਘृਣਾਨਿਘ੍ਨਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨਵृਤ੍ਤੇ-
ਰ੍ਦਤ੍ਤਾਰ੍ਘਾਃ ਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘੈਰ੍ਵਿਦਧਤੁ ਘृਣਯਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਂਹੋਵਿਧਾਤਮ੍ ॥ 6 ॥
ਬਿਭ੍ਰਾਣਾ ਵਾਮਨਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਥਮਮਥ ਤਥੈਵਾਂਸ਼ਵਃ ਪ੍ਰਾਂਸ਼ਵੋ ਵਃ
ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਕਾਸ਼ਾਨ੍ਤਰਾਲਾਸ੍ਤਦਨੁ ਦਸ਼ਦਿਸ਼ਃ ਪੂਰਯਨ੍ਤਸ੍ਤਤੋऽਪਿ ।
ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਾਦਾਚ੍ਛਿਦ੍ਯ ਦੇਵਦ੍ਵਿष ਇਵ ਬਲਿਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਮਾਸ਼੍ਵਸ਼੍ਨੁਵਾਨਾਃ ਵਰ੍ ਦੇਵਦ੍ਰੁਹ
ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਣ੍ਯੁਚ੍ਛ੍ਰਾਯਹੇਲੋਪਹਸਿਤਹਰਯੋ ਹਾਰਿਦਸ਼੍ਵਾ ਹਰਨ੍ਤੁ ॥ 7 ॥
ਉਦ੍ਗਾਢੇਨਾਰੁਣਿਮ੍ਨਾ ਵਿਦਧਤਿ ਬਹੁਲਂ ਯੇऽਰੁਣਸ੍ਯਾਰੁਣਤ੍ਵਂ
ਮੂਰ੍ਧੋਦ੍ਧੂਤੌ ਖਲੀਨਕ੍षਤਰੁਧਿਰਰੁਚੋ ਯੇ ਰਥਾਸ਼੍ਵਾਨਨੇषੁ ।
ਸ਼ੈਲਾਨਾਂ ਸ਼ੇਖਰਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰਿਤਸ਼ਿਖਰਿਸ਼ਿਖਾਸ੍ਤਨ੍ਵਤੇ ਯੇ ਦਿਸ਼ਨ੍ਤੁ ਵਰ੍ ਸ਼ਿਖਰਸ਼ਿਖਾਃ
ਪ੍ਰੇਙ੍ਖਨ੍ਤਃ ਖੇ ਖਰਾਂਸ਼ੋਃ ਖਚਿਤਦਿਨਮੁਖਾਸ੍ਤੇ ਮਯੂਖਾਃ ਸੁਖਂ ਵਃ ॥ 8 ॥
ਦਤ੍ਤਾਨਨ੍ਦਾਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਸਮੁਚਿਤਸਮਯਾਕृष੍ਟਸृष੍ਟੈਃ ਪਯੋਭਿਃ ਵਰ੍ ਅਕ੍ਲਿष੍ਟਸृष੍ਟੈਃ
ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਵਿਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਾ ਦਿਸ਼ਿ ਦਿਸ਼ਿ ਵਿਰਮਤ੍ਯਹ੍ਨਿ ਸਂਹਾਰਭਾਜਃ ।
ਦੀਪ੍ਤਾਂਸ਼ੋਰ੍ਦੀਰ੍ਘਦੁਃਖਪ੍ਰਭਵਭਵਭਯੋਦਨ੍ਵਦੁਤ੍ਤਾਰਨਾਵੋ
ਗਾਵੋ ਵਃ ਪਾਵਨਾਨਾਂ ਪਰਮਪਰਿਮਿਤਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਮੁਤ੍ਪਾਦਯਨ੍ਤੁ ॥ 9 ॥
ਬਨ੍ਧਧ੍ਵਂਸੈਕਹੇਤੁਂ ਸ਼ਿਰਸਿ ਨਤਿਰਸਾਬਦ੍ਧਸਨ੍ਧ੍ਯਾਞ੍ਜਲੀਨਾਂ
ਲੋਕਾਨਾਂ ਯੇ ਪ੍ਰਬੋਧਂ ਵਿਦਧਤਿ ਵਿਪੁਲਾਮ੍ਭੋਜਖਣ੍ਡਾਸ਼ਯੇਵ ।
ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਤੇ ਸ੍ਵਚਿਤ੍ਤਪ੍ਰਥਿਤਪृਥੁਤਰਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਾਕਲ੍ਪਵृਕ੍षਾਃ ਵਰ੍ ਪ੍ਰਥਿਮ
ਕਲ੍ਪਨ੍ਤਾਂ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਂ ਦਿਨਕਰਕਿਰਣਾਃ ਕੇਤਵਃ ਕਲ੍ਮषਸ੍ਯ ॥ 10 ॥
ਧਾਰਾ ਰਾਯੋ ਧਨਾਯਾਪਦਿ ਸਪਦਿ ਕਰਾਲਮ੍ਬਭੂਤਾਃ ਪ੍ਰਪਾਤੇ
ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਲੋਕੈਕਦੀਪਾਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਪਤਿਪੁਰਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੌ ਵੀਥ੍ਯ ਏਵ ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣੋਦ੍ਯੋਗਿਯੋਗਿਪ੍ਰਗਮਨਿਜਤਨੁਦ੍ਵਾਰਿ ਵੇਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾ-
ਸ੍ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤਾਂ ਤੀਵ੍ਰਭਾਨੋਰ੍ਦਿਵਸਮੁਖਸੁਖਾ ਰਸ਼੍ਮਯਃ ਕਲ੍ਮषਾਦ੍ਵਃ ॥ 11 ॥
ਵਰ੍ ਤੀਵ੍ਰਭਾਸਃ ਵਰ੍ ਕਸ਼੍ਮਲਾਦ੍ਵਃ
ਪ੍ਰਾਚਿ ਪ੍ਰਾਗਾਚਰਨ੍ਤ੍ਯੋऽਨਤਿਚਿਰਮਚਲੇ ਚਾਰੁਚੂਡਾਮਣਿਤ੍ਵਂ
ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤ੍ਯੋ ਰੋਚਨਾਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰਚੁਰਮਿਵ ਦਿਸ਼ਾਮੁਚ੍ਚਕੈਸ਼੍ਚਰ੍ਚਨਾਯ ।
ਚਾਟੂਤ੍ਕੈਸ਼੍ਚਕ੍ਰਨਾਮ੍ਨਾਂ ਚਤੁਰਮਵਿਚਲੈਰ੍ਲੋਚਨੈਰਰ੍ਚ੍ਯਮਾਨਾ- ਵਰ੍ ਸੁਚਿਰਂ
ਸ਼੍ਚੇष੍ਟਨ੍ਤਾਂ ਚਿਨ੍ਤਿਤਾਨਾਮੁਚਿਤਮਚਰਮਾਸ਼੍ਚਣ੍ਡਰੋਚੀਰੁਚੋ ਵਃ ॥ 12 ॥
ਏਕਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਦृਸ਼ੌ ਦ੍ਵੇ ਤ੍ਰਿਜਗਤਿ ਗਦਿਤਾਨ੍ਯਬ੍ਜਜਾਸ੍ਯੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿ-
ਰ੍ਭੂਤਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਯਾਨ੍ਯਲਮृਤੁषੁ ਤਥਾ षਟ੍ਸੁ ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਿ ।
ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਤਾਨਿ ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਦਸ਼ਮੁਨਿਨੁਤਾਨ੍ਯष੍ਟਦਿਗ੍ਭਾਞ੍ਜਿ ਭਾਨੋ-
ਰ੍ਯਾਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਹ੍ਣੇ ਨਵਤ੍ਵਂ ਦਸ਼ ਦਧਤੁ ਸ਼ਿਵਂ ਦੀਧਿਤੀਨਾਂ ਸ਼ਤਾਨਿ ॥ 13 ॥ ਵਰ੍ ਦਦਤੁ
ਆਵृਤ੍ਤਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਵਿਸ਼੍ਵਾਃ ਸ਼੍ਰਮਮਿਵ ਦਧਤਃ ਸ਼ੋषਿਣਃ ਸ੍ਵੋष੍ਮਣੇਵ
ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਦਾਵਾਗ੍ਨਿਤਪ੍ਤਾ ਇਵ ਰਸਮਸਕृਦ੍ਯੇ ਧਰਿਤ੍ਰ੍ਯਾ ਧਯਨ੍ਤਿ ।
ਤੇ ਪ੍ਰਾਵृष੍ਯਾਤ੍ਤਪਾਨਾਤਿਸ਼ਯਰੁਜ ਇਵੋਦ੍ਵਾਨ੍ਤਤੋਯਾ ਹਿਮਰ੍ਤੌ
ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਯਾਪ੍ਰਚਣ੍ਡਾਸ਼੍ਚਿਰਮਸ਼ੁਭਭਿਦੇऽਭੀषਵੋ ਵੋ ਭਵਨ੍ਤੁ ॥ 14 ॥
ਤਨ੍ਵਾਨਾ ਦਿਗ੍ਵਧੂਨਾਂ ਸਮਧਿਕਮਧੁਰਾਲੋਕਰਮ੍ਯਾਮਵਸ੍ਥਾ-
ਮਾਰੁਢਪ੍ਰੌਢਿਲੇਸ਼ੋਤ੍ਕਲਿਤਕਪਿਲਿਮਾਲਙ੍ਕृਤਿਃ ਕੇਵਲੈਵ ।
ਉਜ੍ਜृਮ੍ਭਾਮ੍ਭੋਜਨੇਤ੍ਰਦ੍ਯੁਤਿਨਿ ਦਿਨਮੁਖੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦੁਦ੍ਭਿਦ੍ਯਮਾਨਾ
ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਸ਼੍ਰੇਣੀਵ ਭਾਸਾਂ ਦਿਸ਼ਤੁ ਦਸ਼ਸ਼ਤੀ ਸ਼ਰ੍ਮ ਘਰ੍ਮਤ੍ਵਿषੋ ਵਃ ॥ 15 ॥
ਮੌਲੀਨ੍ਦੋਰ੍ਮੈष ਮੋषੀਦ੍ਦ੍ਯੁਤਿਮਿਤਿ ਵृषਭਾਙ੍ਕੇਨ ਯਃ ਸ਼ਙ੍ਕਿਨੇਵ
ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰੋਦ੍ਘਾਟਿਤਾਮ੍ਭੋਰੁਹਕੁਹਰਗੁਹਾਸੁਸ੍ਥਿਤੇਨੇਵ ਧਾਤ੍ਰਾ ।
ਕृष੍ਣੇਨ ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਕृष੍ਣਸ੍ਵਤਨੁਪਰਿਭਵਤ੍ਰਸ੍ਨੁਨੇਵ ਸ੍ਤੁਤੋऽਲਂ
ਤ੍ਰਾਣਾਯ ਸ੍ਤਾਤ੍ਤਨੀਯਾਨਪਿ ਤਿਮਿਰਰਿਪੋਃ ਸ ਤ੍ਵਿषਾਮੁਦ੍ਗਮੋ ਵਃ ॥ 16 ॥
ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਵ੍ਯੋਮ ਦੀਰ੍ਘਾਃ ਸਪਦਿ ਦਸ਼ ਦਿਸ਼ੋ ਵ੍ਯਸ੍ਤਵੇਲਾਮ੍ਭਸੋऽਬ੍ਧੀਨ੍
ਕੁਰ੍ਵਦ੍ਭਿਰ੍ਦृਸ਼੍ਯਨਾਨਾਨਗਨਗਰਨਗਾਭੋਗਪृਥ੍ਵੀਂ ਚ ਪृਥ੍ਵੀਮ੍ ।
ਪਦ੍ਮਿਨ੍ਯੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸ੍ਯਤੇ ਯੈਰੁषਸਿ ਜਗਦਪਿ ਧ੍ਵਂਸਯਿਤ੍ਵਾ ਤਮਿਸ੍ਰਾ-
ਮੁਸ੍ਰਾ ਵਿਸ੍ਰਂਸਯਨ੍ਤੁ ਦ੍ਰੁਤਮਨਭਿਮਤਂ ਤੇ ਸਹਸ੍ਰਤ੍ਵਿषੋ ਵਃ ॥ 17 ॥ ਵਰ੍ ਵਿਸ੍ਰਾਵਯਨ੍ਤੁ
ਅਸ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਵਸ਼ੂਨ੍ਯੋ ਨਿਜਰੁਚਿਰਨਿਸ਼ਾਨਸ਼੍ਵਰਃ ਕਰ੍ਤੁਮੀਸ਼ੋ
ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵੇਸ਼੍ਮੇਵ ਦੀਪਃ ਪ੍ਰਤਿਹਤਤਿਮਿਰਂ ਯਃ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਸ੍ਥਿਤੋऽਪਿ ।
ਦਿਕ੍ਕਾਲਾਪੇਕ੍षਯਾਸੌ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਮਟਤਸ੍ਤਿਗ੍ਮਭਾਨੋਰ੍ਨਵਾਖ੍ਯਾਂ
ਯਾਤਃ ਸ਼ਾਤਕ੍ਰਤਵ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਦਿਸ਼ਤੁ ਸ਼ਿਵਂ ਸੋऽਰ੍ਚਿषਾਮੁਦ੍ਗਮੋ ਵਃ ॥ 18 ॥
ਮਾਗਾਨ੍ਮ੍ਲਾਨਿਂ ਮृਣਾਲੀ ਮृਦੁਰਿਤਿ ਦਯਯੇਵਾਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋऽਹਿਲੋਕਂ
ਲੋਕਾਲੋਕਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਪਤਿ ਨ ਪਰਂ ਯਸ੍ਤਦਾਖ੍ਯਾਰ੍ਥਮੇਵ ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਖਣ੍ਡਸ੍ਫੁਟਨਭਯਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਦੈਰ੍ਘ੍ਯੋ ਦ੍ਯੁਸੀਮ੍ਨਿ
ਸ੍ਵੇਛਾਵਸ਼੍ਯਾਵਕਾਸ਼ਾਵਧਿਰਵਤੁ ਸ ਵਸ੍ਤਾਪਨੋ ਰੋਚਿਰੋਘਃ ॥ 19 ॥
ਅਸ਼੍ਯਾਮਃ ਕਾਲ ਏਕੋ ਨ ਭਵਤਿ ਭੁਵਨਾਨ੍ਤੋऽਪਿ ਵੀਤੇऽਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਰ੍ ਵੀਤਾਨ੍ਧਕਾਰਃ
ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਲੇਯਪਾਦੋ ਨ ਵਿਲਯਮਚਲਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਅਪ੍ਯੁਪੈਤਿ ।
ਬਨ੍ਧਃ ਸਿਦ੍ਧਾਞ੍ਜਲੀਨਾਂ ਨ ਹਿ ਕੁਮੁਦਵਨਸ੍ਯਾਪਿ ਯਤ੍ਰੋਜ੍ਜਿਹਾਨੇ
ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰੇਕ੍षਣੀਯਂ ਦਿਸ਼ਤੁ ਦਿਨਪਤੇਰ੍ਧਾਮ ਕਾਮਾਧਿਕਂ ਵਃ ॥ 20 ॥
ਯਤ੍ਕਾਨ੍ਤਿਂ ਪਙ੍ਕਜਾਨਾਂ ਨ ਹਰਤਿ ਕੁਰੁਤੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤਾਧਿਕ੍ਯਰਮ੍ਯਾਂ ਵਰ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤਾਤੀਵ ਰਮ੍ਯਾਂ
ਨੋ ਧਤ੍ਤੇ ਤਾਰਕਾਭਾਂ ਤਿਰਯਤਿ ਨਿਤਰਾਮਾਸ਼ੁ ਯਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ । ਵਰ੍ ਨਾਧਤ੍ਤੇ
ਕਰ੍ਤੁਂ ਨਾਲਂ ਨਿਮੇषਂ ਦਿਵਸਮਪਿ ਪਰਂ ਯਤ੍ਤਦੇਕਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਾ-
ਸ਼੍ਚਕ੍षੁਃ ਸਾਮਾਨ੍ਯਚਕ੍षੁਰ੍ਵਿਸਦृਸ਼ਮਘਭਿਦ੍ਭਾਸ੍ਵਤਸ੍ਤਾਨ੍ਮਹੋ ਵਃ ॥ 21 ॥
ਕ੍ष੍ਮਾਂ ਕ੍षੇਪੀਯਃ ਕ੍षਪਾਮ੍ਭਃਸ਼ਿਸ਼ਿਰਤਰਜਲਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਤਰ੍षਾਦृਤੇਵ
ਦ੍ਰਾਗਾਸ਼ਾ ਨੇਤੁਮਾਸ਼ਾਦ੍ਵਿਰਦਕਰਸਰਃਪੁष੍ਕਰਾਣੀਵ ਬੋਧਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰੋਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਦਮਪਿ ਘृਣਯੇਵਾਤਿਵੇਗਾਦ੍ਦਵੀਯ-
ਸ੍ਯੁਦ੍ਦਾਮ ਦ੍ਯੋਤਮਾਨਾ ਦਹਤੁ ਦਿਨਪਤੇਰ੍ਦੁਰ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਦ੍ਯੁਤਿਰ੍ਵਃ ॥ 22 ॥
ਨੋ ਕਲ੍ਪਾਪਾਯਵਾਯੋਰਦਯਰਯਦਲਤ੍ਕ੍ष੍ਮਾਧਰਸ੍ਯਾਪਿ ਗਮ੍ਯਾ ਵਰ੍ ਸ਼ਮ੍ਯਾ
ਗਾਢੋਦ੍ਗੀਰ੍ਣੋਜ੍ਜ੍ਵਲਸ਼੍ਰੀਰਹਨਿ ਨ ਰਹਿਤਾ ਨੋ ਤਮਃਕਜ੍ਜਲੇਨ ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਪਤਙ੍ਗਾਨ੍ਨ ਪੁਨਰੁਪਗਤਾ ਮੋषਮੁष੍ਣਤ੍ਵਿषੋ ਵੋ
ਵਰ੍ਤਿਃ ਸੈਵਾਨ੍ਯਰੂਪਾ ਸੁਖਯਤੁ ਨਿਖਿਲਦ੍ਵੀਪਦੀਪਸ੍ਯ ਦੀਪ੍ਤਿਃ ॥ 23 ॥
ਨਿਃਸ਼ੇषਾਸ਼ਾਵਪੂਰਪ੍ਰਵਣਗੁਰੁਗੁਣਸ਼੍ਲਾਘਨੀਯਸ੍ਵਰੂਪਾ
ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਨੋਦਯਾਦੌ ਦਿਨਗਮਸਮਯੋਪਪ੍ਲਵੇऽਪ੍ਯੁਨ੍ਨਤੈਵ ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਯਾਨਭਿਜ੍ਞਾ ਕ੍षਣਮਪਿ ਤਮਸਾ ਸਾਕਮੇਕਤ੍ਰ ਵਸ੍ਤੁਂ
ਬ੍ਰਧ੍ਨਸ੍ਯੇਦ੍ਧਾ ਰੁਚਿਰ੍ਵੋ ਰੁਚਿਰਿਵ ਰੁਚਿਤਸ੍ਯਾਪ੍ਤਯੇ ਵਸ੍ਤੁਨੋਸ੍ਤੁ ॥ 24 ॥ ਵਰ੍ ਚਿਰੁਰਸ੍ਯ, ਰੁਚਿਰਸ੍ਯ
ਵਿਭ੍ਰਾਣਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਸ਼ਮਿਤਬਲਵਤ੍ਤਾਰਕੌਰ੍ਜਿਤ੍ਯਗੁਰ੍ਵੀਂ
ਕੁਰ੍ਵਾਣੋ ਲੀਲਯਾਧਃ ਸ਼ਿਖਿਨਮਪਿ ਲਸਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਾਨ੍ਤਾਵਭਾਸਮ੍ ।
ਆਦਧ੍ਯਾਦਨ੍ਧਕਾਰੇ ਰਤਿਮਤਿਸ਼ਯਿਨੀਮਾਵਹਨ੍ਵੀਕ੍षਣਾਨਾਂ ਵਰ੍ ਆਦੇਯਾਦੀਕ੍षਣਾਨਾਂ
ਬਾਲੋ ਲਕ੍ष੍ਮੀਮਪਾਰਾਮਪਰ ਇਵ ਗੁਹੋऽਹਰ੍ਪਤੇਰਾਤਪੋ ਵਃ ॥ 25 ॥
ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਂਸ਼ਾਕਰ੍षਪਾਣ੍ਡੁਦ੍ਯੁਤਿ ਤਿਮਿਰਮषੀਸ਼ੇषਕਲ੍ਮਾषਮੀष-
ਜ੍ਜृਮ੍ਭੋਦ੍ਭੂਤੇਨ ਪਿਙ੍ਗਂ ਸਰਸਿਜਰਜਸਾ ਸਨ੍ਧ੍ਯਯਾ ਸ਼ੋਣਸ਼ੋਚਿਃ ।
ਪ੍ਰਾਤਃਪ੍ਰਾਰਮ੍ਭਕਾਲੇ ਸਕਲਮਪਿ ਜਗਚ੍ਚਿਤ੍ਰਮੁਨ੍ਮੀਲਯਨ੍ਤੀ
ਕਾਨ੍ਤਿਸ੍ਤੀਕ੍ष੍ਣਤ੍ਵਿषੋऽਕ੍ष੍ਣਾਂ ਮੁਦਮੁਪਨਯਤਾਤ੍ਤੂਲਿਕੇਵਾਤੁਲਾਂ ਵਃ ॥ 26 ॥
ਆਯਾਨ੍ਤੀ ਕਿਂ ਸੁਮੇਰੋਃ ਸਰਣਿਰਰੁਣਿਤਾ ਪਾਦ੍ਮਰਾਗੈਃ ਪਰਾਗੈ-
ਰਾਹੋਸ੍ਵਿਤ੍ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਮਾਹਾਰਜਨਵਿਰਚਿਤਾ ਵੈਜਯਨ੍ਤੀ ਰਥਸ੍ਯ ।
ਮਾਞ੍ਜਿष੍ਠੀ ਪ੍ਰष੍ਠਵਾਹਾਵਲਿਵਿਧੁਤਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚਾਮਰਾਲੀ ਨੁ ਲੋਕੈ- ਵਰ੍ ਚਾਮਰਾਲੀਵ
ਰਾਸ਼ਙ੍ਕ੍ਯਾਲੋਕਿਤੈਵਂ ਸਵਿਤੁਰਘਨੁਦੇ ਸ੍ਤਾਤ੍ਪ੍ਰਭਾਤਪ੍ਰਭਾ ਵਃ ॥ 27 ॥
ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਧ੍ਵਂਸਂ ਵਿਧਤ੍ਤੇ ਨ ਤਪਤਿ ਰੁਚਿਮਨ੍ਨਾਤਿਰੂਪਂ ਵ੍ਯਨਕ੍ਤਿ
ਨ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਂ ਨੀਤ੍ਵਾਪਿ ਨਕ੍ਤਂ ਨ ਵਿਤਰਤਿਤਰਾਂ ਤਾਵਦਹ੍ਨਸ੍ਤ੍ਵਿषਂ ਯਃ । ਵਰ੍ ਨ੍ਯਕ੍ਤਾਮਹ੍ਨਿ
ਸ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਮਾ ਵਿਰਂਸੀਦਸਕਲਪਟਿਮਾ ਪੂਰਯਨ੍ਯੁष੍ਮਦਾਸ਼ਾ-
ਮਾਸ਼ਾਕਾਸ਼ਾਵਕਾਸ਼ਾਵਤਰਣਤਰੁਣਪ੍ਰਕ੍ਰਮੋऽਰ੍ਕਪ੍ਰਕਾਸ਼ਃ ॥ 28 ॥
ਤੀਵ੍ਰਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਹੇਤੁਰ੍ਯਦਪਿ ਚ ਵਿਪੁਲਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰਕਰ੍षੇਣ ਚਾਣੁ
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍षਂ ਯਤ੍ਪਰੋਕ੍षਂ ਯਦਿਹ ਯਦਪਰਂ ਨਸ਼੍ਵਰਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਚ ।
ਯਤ੍ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ ਜਗਤਿ ਕਤਿਪਯੇ ਯੋਗਿਨੋ ਯਦ੍ਵਿਦਨ੍ਤਿ
ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਤਦ੍ਦ੍ਵਿਪ੍ਰਕਾਰਂ ਸਵਿਤੁਰਵਤੁ ਵੋ ਬਾਹ੍ਯਮਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਚ ॥ 29 ॥
ਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਮਣ੍ਡਨਾਯ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਨਿਯਤੋਦ੍ਦੇਸ਼ਲਬ੍ਧਾਵਕਾਸ਼ਂ
ਵਹ੍ਨੇਰ੍ਦਾਰ੍ਵਾਦਿ ਦਗ੍ਧੁਂ ਨਿਜਜਡਿਮਤਯਾ ਕਰ੍ਤੁਮਾਨਨ੍ਦਮਿਨ੍ਦੋਃ ।
ਯਚ੍ਚ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਭੂषਾਵਿਧਿਰਘਦਹਨਂ ਹ੍ਲਾਦਿ ਵृष੍ਟ੍ਯਾਸ਼ੁ ਤਦ੍ਵੋ ਵਰ੍ ਯਤ੍ਤੁ
ਬਾਹੁਲ੍ਯੋਤ੍ਪਾਦ੍ਯਕਾਰ੍ਯਾਧਿਕਤਰਮਵਤਾਦੇਕਮੇਵਾਰ੍ਕਤੇਜਃ ॥ 30 ॥
ਮੀਲਚ੍ਚਕ੍षੁਰ੍ਵਿਜਿਹ੍ਮਸ਼੍ਰੁਤਿ ਜਡਰਸਨਂ ਨਿਘ੍ਨਿਤਘ੍ਰਾਣਵृਤ੍ਤਿ
ਸ੍ਵਵ੍ਯਾਪਾਰਾਕ੍षਮਤ੍ਵਕ੍ਪਰਿਮੁषਿਤਮਨਃ ਸ਼੍ਵਾਸਮਾਤ੍ਰਾਵਸ਼ੇषਮ੍ ।
ਵਿਸ੍ਰਸ੍ਤਾਙ੍ਗਂ ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਪਦਪਹਰਤਾਦਸ਼੍ਰਿਯਂ ਵੋऽਰ੍ਕਜਨ੍ਮਾ ਵਰ੍ ਅਪ੍ਰਿਯਂ
ਕਾਲਵ੍ਯਾਲਾਵਲੀਢਂ ਜਗਦਗਦ ਇਵੋਤ੍ਥਾਪਯਨ੍ਪ੍ਰਾਕ੍ਪ੍ਰਤਾਪਃ ॥ 31 ॥
ਨਿਃਸ਼ੇषਂ ਨੈਸ਼ਮਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰਸਭਮਪਨੁਦਨ੍ਨਸ਼੍ਰੁਲੇਸ਼ਾਨੁਕਾਰਿ
ਸ੍ਤੋਕਸ੍ਤੋਕਾਪਨੀਤਾਰੁਣਰੁਚਿਰਚਿਰਾਦਸ੍ਤਦੋषਾਨੁषਙ੍ਗਃ ।
ਦਾਤਾ ਦृष੍ਟਿਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਂ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਨਯਨਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਯੁष੍ਮਦ੍ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ
ਵਧ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਧ੍ਨਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਾਞ੍ਜਨਵਿਧਿਰਪਰਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੋऽਰ੍ਚਿਃਪ੍ਰਚਾਰਃ ॥ 32 ॥
ਭੂਤ੍ਵਾ ਜਮ੍ਭਸ੍ਯ ਭੇਤ੍ਤੁਃ ਕਕੁਭਿ ਪਰਿਭਵਾਰਮ੍ਭਭੂਃ ਸ਼ੁਭ੍ਰਭਾਨੋ- ਵਰ੍ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ
ਰ੍ਬਿਭ੍ਰਾਣਾ ਬਭ੍ਰੁਭਾਵਂ ਪ੍ਰਸਭਮਭਿਨਵਾਮ੍ਭੋਜਜृਮ੍ਭਾਪ੍ਰਗਲ੍ਭਾ ।
ਭੂषਾ ਭੂਯਿष੍ਠਸ਼ੋਭਾ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਭਵਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵੈਭਾਕਰੀ ਪ੍ਰਾਗ੍-
ਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਭ੍ਰਾਜਮਾਨਾ ਵਿਭਵਤੁ ਵਿਭਵੋਦ੍ਭੂਤਯੇ ਸਾ ਵਿਭਾ ਵਃ ॥ 33 ॥ ਵਰ੍ ਨਿਰ੍ਭਾਨ੍ਤਿ, ਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿ
ਸਂਸਕ੍ਤਂ ਸਿਕ੍ਤਮੂਲਾਦਭਿਨਵਭੁਵਨੋਦ੍ਯਾਨਕੌਤੂਹਲਿਨ੍ਯਾ
ਯਾਮਿਨ੍ਯਾ ਕਨ੍ਯਯੇਵਾਮृਤਕਰਕਲਸ਼ਾਵਰ੍ਜਿਤੇਨਾਮृਤੇਨ ।
ਅਰ੍ਕਾਲੋਕਃ ਕ੍ਰਿਯਾਦ੍ਵੋ ਮੁਦਮੁਦਯਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚਕ੍ਰਵਾਲਾਲਵਾਲਾ-
ਦੁਦ੍ਯਨ੍ਬਾਲਪ੍ਰਵਾਲਪ੍ਰਤਿਮਰੁਚਿਰਹਃਪਾਦਪਪ੍ਰਾਕ੍ਪ੍ਰਰੋਹਃ ॥ 34 ॥
ਭਿਨ੍ਨਂ ਭਾਸਾਰੁਣਸ੍ਯ ਕ੍ਵਚਿਦਭਿਨਵਯਾ ਵਿਦ੍ਰੁਮਾਣਾਂ ਤ੍ਵਿषੇਵ
ਤ੍ਵਙ੍ਨ੍ਨਕ੍षਤ੍ਰਰਤ੍ਨਦ੍ਯੁਤਿਨਿਕਰਕਰਾਲਾਨ੍ਤਰਾਲਂ ਕ੍ਵਚਿਚ੍ਚ ।
ਨਾਨ੍ਤਰ੍ਨਿਃਸ਼ੇषਕृष੍ਣਸ਼੍ਰਿਯਮੁਦਧਿਮਿਵ ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਰਾਸ਼ਿਂ ਪਿਬਨ੍ਸ੍ਤਾ-
ਦੌਰ੍ਵਃ ਪੂਰ੍ਵੋऽਪ੍ਯਪੂਰ੍ਵੋऽਗ੍ਨਿਰਿਵ ਭਵਦਘਪ੍ਲੁष੍ਟਯੇऽਰ੍ਕਾਵਭਾਸਃ ॥ 35 ॥
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ਗਦ੍ਯਪਦ੍ਯਵ੍ਯਤਿਕਰਿਤਵਚੋਹृਦ੍ਯਮਾਤੋਦ੍ਯਵਾਦ੍ਯੈ-
ਰਾਦ੍ਯੈਰ੍ਯੋ ਨਾਰਦਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਰਭਿਨੁਤੋ ਵੇਦਵੇਦ੍ਯੈਰ੍ਵਿਭਿਦ੍ਯ ।
ਵਰ੍ ਵੀਤਵੇਦ੍ਯੈਰ੍ਵਿਵਿਦ੍ਯ, ਵੇਦਵਿਦ੍ਭਿਰ੍ਵਿਭਿਦ੍ਯ
ਆਸਾਦ੍ਯਾਪਦ੍ਯਤੇ ਯਂ ਪੁਨਰਪਿ ਚ ਜਗਦ੍ਯੌਵਨਂ ਸਦ੍ਯ ਉਦ੍ਯ-
ਨ੍ਨੁਦ੍ਦ੍ਯੋਤੋ ਦ੍ਯੋਤਿਤਦ੍ਯੌਰ੍ਦ੍ਯਤੁ ਦਿਵਸਕृਤੋऽਸਾਵਵਦ੍ਯਾਨਿ ਵੋऽਦ੍ਯ ॥ 36 ॥
ਆਵਾਨੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਾਨ੍ਤੈਸ਼੍ਚ੍ਯੁਤਤਿਮਿਰਤਯਾ ਤਾਨਵਾਤ੍ਤਾਰਕਾਣਾ- ਵਰ੍ ਆਵਾਨ੍ਤੈਃ
ਮੇਣਾਙ੍ਕਾਲੋਕਲੋਪਾਦੁਪਹਤਮਹਸਾਮੋषਧੀਨਾਂ ਲਯੇਨ ।
ਆਰਾਦੁਤ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯਮਾਣਾ ਕ੍षਣਮੁਦਯਤਟਾਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਸ੍ਯਾਹਿਮਾਂਸ਼ੋ-
ਰਾਭਾ ਪ੍ਰਾਭਾਤਿਕੀ ਵੋऽਵਤੁ ਨ ਤੁ ਨਿਤਰਾਂ ਤਾਵਦਾਵਿਰ੍ਭਵਨ੍ਤੀ ॥ 37 ॥
ਸਾਨੌ ਸਾ ਨੌਦਯੇ ਨਾਰੁਣਿਤਦਲਪੁਨਰ੍ਯੌਵਨਾਨਾਂ ਵਨਾਨਾ- ਵਰ੍ ਲਸਦ੍ਯੌਵਨਾਨਾਂ
ਮਾਲੀਮਾਲੀਢਪੂਰ੍ਵਾ ਪਰਿਹृਤਕੁਹਰੋਪਾਨ੍ਤਨਿਮ੍ਨਾ ਤਨਿਮ੍ਨਾ ।
ਭਾ ਵੋऽਭਾਵੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਦਿਸ਼ਤੁ ਦਿਨਪਤੇਰ੍ਭਾਸਮਾਨਾ ਸਮਾਨਾ-
ਰਾਜੀ ਰਾਜੀਵਰੇਣੋਃ ਸਮਸਮਯਮੁਦੇਤੀਵ ਯਸ੍ਯਾ ਵਯਸ੍ਯਾ ॥ 38 ॥
ਉਜ੍ਜृਮ੍ਭਾਮ੍ਭੋਰੁਹਾਣਾਂ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਪਯਸਾਂ ਯਾ ਸ਼੍ਰਿਯੇ ਨੋष੍ਣਤਾਯੈ
ਪੁष੍ਣਾਤ੍ਯਾਲੋਕਮਾਤ੍ਰਂ ਨ ਤੁ ਦਿਸ਼ਤਿ ਦृਸ਼ਾਂ ਦृਸ਼੍ਯਮਾਨਾ ਵਿਧਾਤਮ੍ ।
ਪੂਰ੍ਵਾਦ੍ਰੇਰੇਵ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਿਵਮਨੁ ਚ ਪੁਨਃ ਪਾਵਨੀ ਦਿਙ੍ਮੁਖਾਨਾ- ਵਰ੍ ਤਤਃ
ਮੇਨਾਂਸ੍ਯੈਨੀ ਵਿਭਾਸੌ ਨੁਦਤੁ ਨੁਤਿਪਦੈਕਾਸ੍ਪਦਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੀ ਵਃ ॥ 39 ॥
ਵਾਚਾਂ ਵਾਚਸ੍ਪਤੇਰਪ੍ਯਚਲਭਿਦੁਚਿਤਾਚਾਰ੍ਯਕਾਣਾਂ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚੈ-
ਰ੍ਵੈਰਞ੍ਚਾਨਾਂ ਤਥੋਚ੍ਚਾਰਿਤਚਤੁਰृਚਾਂ ਚਾਨਨਾਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਣਾਮ੍ । ਵਰ੍ ਰੁਚਿਰ
ਉਚ੍ਯੇਤਾਰ੍ਚਾਸੁ ਵਾਚ੍ਯਚ੍ਯੁਤਿਸ਼ੁਚਿਚਰਿਤਂ ਯਸ੍ਯ ਨੋਚ੍ਚੈਰ੍ਵਿਵਿਚ੍ਯ ਵਰ੍ ਅਰ੍ਚਾਸ੍ਵਵਾਚ੍ਯ
ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਂ ਵਰ੍ਚਸ਼੍ਚਕਾਸਚ੍ਚਿਰਮੁਪਚਿਨੁਤਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਚਣ੍ਡਾਰ੍ਚਿषੋ ਵਃ ॥ 40 ॥ ਵਰ੍ ਸ਼੍ਰਿਯਂ
ਮੂਰ੍ਧ੍ਨ੍ਯਦ੍ਰੇਰ੍ਧਾਤੁਰਾਗਸ੍ਤਰੁषੁ ਕਿਸਲਯੋ ਵਿਦ੍ਰੁਮੌਘਃ ਸਮੁਦ੍ਰੇ
ਵਰ੍ – ਕਿਸਲਯਾਦ੍ਵਿਦ੍ਰੁਮੌਘਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਰੇ
ਦਿਙ੍ਮਾਤਙ੍ਗੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗੇष੍ਵਭਿਨਵਨਿਹਿਤਃ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਸਿਨ੍ਦੂਰਰੇਣੁਃ ।
ਵਰ੍ ਵਿਹਿਤਃ, ਨਿਹਿਤਾਤ੍ਸਨ੍ਦ੍ਰਸਿਨ੍ਦੂਰਰੇਣੋਃ
ਸੀਮ੍ਨਿ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਸ਼੍ਚ ਹੇਮ੍ਨਃ ਸੁਰਸ਼ਿਖਰਿਭੁਵੋ ਜਾਯਤੇ ਯਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਃ
ਸ਼ੋਣਿਮ੍ਨਾਸੌ ਖਰਾਂਸ਼ੋਰੁषਸਿ ਦਿਸ਼ਤੁ ਵਃ ਸ਼ਰ੍ਮ ਸ਼ੋਭੈਕਦੇਸ਼ਃ ॥ 41 ॥
ਅਸ੍ਤਾਦ੍ਰੀਸ਼ੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗੇ ਸ਼੍ਰਿਤਸ਼ਸ਼ਿਨਿ ਤਮਃਕਾਲਕੂਟੇ ਨਿਪੀਤੇ
ਯਾਤਿ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਂ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦਰੁਣਕਿਸਲਯੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁषਃਪਾਰਿਜਾਤੇ ।
ਉਦ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਰਕ੍ਤਪੀਤਾਮ੍ਬਰਵਿਸ਼ਦਤਰੋਦ੍ਵੀਕ੍षਿਤਾ ਤੀਕ੍ष੍ਣਭਾਨੋ-
ਵਰ੍ ਰੁਚਿਰਤਰੋਦ੍ਵੀਕ੍षਿਤਾ ਵਰ੍ ਤੀਵ੍ਰਭਾਸਃ
ਰ੍ਲਕ੍ष੍ਮੀਰ੍ਲਕ੍ष੍ਮੀਰਿਵਾਸ੍ਤੁ ਸ੍ਫੁਟਕਮਲਪੁਟਾਪਾਸ਼੍ਰਯਾ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਵਃ ॥ 42 ॥ ਵਰ੍ ਪੁਟੋਪਾਸ਼੍ਰਯ
ਨੋਦਨ੍ਵਾਞ੍ਜਨ੍ਮਭੂਮਿਰ੍ਨ ਤਦੁਦਰਭੁਵੋ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ਕੌਸ੍ਤੁਭਾਦ੍ਯਾ
ਯਸ੍ਯਾਃ ਪਦ੍ਮਂ ਨ ਪਾਣੌ ਨ ਚ ਨਰਕਰਿਪੂਰਃਸ੍ਥਲੀ ਵਾਸਵੇਸ਼੍ਮ ।
ਤੇਜੋਰੂਪਾਪਰੈਵ ਤ੍ਰਿषੁ ਭੁਵਨਤਲੇष੍ਵਾਦਧਾਨਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਂ ਵਰ੍ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਭਵਨੇ
ਸਾ ਸ਼੍ਰੀਃ ਸ਼੍ਰੇਯਾਂਸਿ ਦਿਸ਼੍ਯਾਦਸ਼ਿਸ਼ਿਰਮਹਸੋ ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੋਦ੍ਗਤਾ ਵਃ ॥ 43 ॥
॥ ਇਤਿ ਦ੍ਯੁਤਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ॥ ਵਰ੍ ਤੇਜੋਵਰ੍ਣਨਮ੍
॥ ਅਥ ਅਸ਼੍ਵਵਰ੍ਣਨਮ੍ ॥
ਰਕ੍षਨ੍ਤ੍ਵਕ੍षੁਣ੍ਣਹੇਮੋਪਲਪਟਲਮਲਂ ਲਾਘਵਾਦੁਤ੍ਪਤਨ੍ਤਃ
ਪਾਤਙ੍ਗਾਃ ਪਙ੍ਗ੍ਵਵਜ੍ਞਾਜਿਤਪਵਨਜਵਾ ਵਾਜਿਨਸ੍ਤੇ ਜਗਨ੍ਤਿ ।
ਯੇषਾਂ ਵੀਤਾਨ੍ਯਚਿਹ੍ਨੋਨ੍ਨਯਮਪਿ ਵਹਤਾਂ ਮਾਰ੍ਗਮਾਖ੍ਯਾਤਿ ਮੇਰਾ-
ਵੁਦ੍ਯਨ੍ਨੁਦ੍ਦਾਮਦੀਪ੍ਤਿਰ੍ਦ੍ਯੁਮਣਿਮਣਿਸ਼ਿਲਾਵੇਦਿਕਾਜਾਤਵੇਦਾਃ ॥ 44 ॥
ਪ੍ਲੁष੍ਟਾਃ ਪृष੍ਠੇਂऽਸ਼ੁਪਾਤੈਰਤਿਨਿਕਟਤਯਾ ਦਤ੍ਤਦਾਹਾਤਿਰੇਕੈ-
ਰੇਕਾਹਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਕृਤ੍ਸ੍ਨਤ੍ਰਿਦਿਵਪਥਪृਥੁਸ਼੍ਵਾਸਸ਼ੋषਾਃ ਸ਼੍ਰਮੇਣ ।
ਤੀਵ੍ਰੋਦਨ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਰਨ੍ਤਾਮਹਿਤਵਿਹਤਯੇ ਸਪ੍ਤਯਃ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤੇ-
ਰਭ੍ਯਾਸ਼ਾਕਾਸ਼ਗਙ੍ਗਾਜਲਸਰਲਗਲਾਵਾਙ੍ਨਤਾਗ੍ਰਾਨਨਾ ਵਃ ॥ 45 ॥ ਵਰ੍ ਗਲਵਰ੍ਜਿਤਾਗ੍ਰਾਨਨਾਃ
ਮਤ੍ਵਾਨ੍ਯਾਨ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤੋऽਸ਼੍ਵਾਨ੍ ਸ੍ਫਟਿਕਤਟਦृषਦ੍ਦृष੍ਟਦੇਹਾ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀ
ਵ੍ਯਸ੍ਤੇऽਹਨ੍ਯਸ੍ਤਸਨ੍ਧ੍ਯੇਯਮਿਤਿ ਮृਦੁਪਦਾ ਪਦ੍ਮਰਾਗੋਪਲੇषੁ ।
ਸਾਦृਸ਼੍ਯਾਦृਸ਼੍ਯਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਮਰਕਤਕਟਕੇ ਕ੍ਲਿष੍ਟਸੂਤਾ ਸੁਮੇਰੋ-
ਰ੍ਮੂਰ੍ਧਨ੍ਯਾਵृਤ੍ਤਿਲਬ੍ਧਧ੍ਰੁਵਗਤਿਰਵਤੁ ਬ੍ਰਧ੍ਨਵਾਹਾਵਲਿਰ੍ਵਃ ॥ 46 ॥ ਵਰ੍ ਦ੍ਰੁਤ
ਹੇਲਾਲੋਲਂ ਵਹਨ੍ਤੀ ਵਿषਧਰਦਮਨਸ੍ਯਾਗ੍ਰਜੇਨਾਵਕृष੍ਟਾ
ਸ੍ਵਰ੍ਵਾਹਿਨ੍ਯਾਃ ਸੁਦੂਰਂ ਜਨਿਤਜਵਜਯਾ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਸ੍ਯ ਸ੍ਯਦੇਨ ।
ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਜਂ ਤਾਯਮਾਨੇ ਹਰਿਤਿਮਨਿ ਨਿਜੇ ਸ੍ਫੀਤਫੇਨਾਹਿਤਸ਼੍ਰੀ- ਵਰ੍ ਸ੍ਫੀਤਫੇਨਾਸ੍ਮਿਤਸ਼੍ਰੀਃ
ਰਸ਼੍ਰੇਯਾਂਸ੍ਯਸ਼੍ਵਪਙ੍ਕ੍ਤਿਃ ਸ਼ਮਯਤੁ ਯਮੁਨੇਵਾਪਰਾ ਤਾਪਨੀ ਵਃ ॥ 47 ॥
ਮਾਰ੍ਗੋਪਾਨ੍ਤੇ ਸੁਮੇਰੋਰ੍ਨੁਵਤਿ ਕृਤਨਤੌ ਨਾਕਧਾਮ੍ਨਾਂ ਨਿਕਾਯੇ
ਵੀਕ੍ष੍ਯ ਵ੍ਰੀਡਾਨਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਕੁਹਰਮੁਖਂ ਕਿਨ੍ਨਰੀਣਾਂ ਮੁਖਾਨਿ ।
ਸੂਤੇऽਸੂਯਤ੍ਯਪੀषਜ੍ਜਡਗਤਿ ਵਹਤਾਂ ਕਨ੍ਧਰਾਰ੍ਧੈਰ੍ਵਲਦ੍ਭਿ- ਵਰ੍ ਕਨ੍ਧਰਾਗ੍ਰੈਃ
ਰ੍ਵਾਹਾਨਾਂ ਵ੍ਯਸ੍ਯਤਾਦ੍ਵਃ ਸਮਮਸਮਹਰੇਰ੍ਹੇषਿਤਂ ਕਲ੍ਮषਾਣਿ ॥ 48 ॥
ਧੁਨ੍ਵਨ੍ਤੋ ਨੀਰਦਾਲੀਰ੍ਨਿਜਰੁਚਿਹਰਿਤਾਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ ਪਕ੍षਤੁਲ੍ਯਾ-
ਸ੍ਤਾਲੂਤ੍ਤਾਨੈਃ ਖਲੀਨੈਃ ਖਚਿਤਮੁਖਰੁਚਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਤਾ ਲੋਹਿਤੇਨ ।
ਉਡ੍ਡੀਯੇਵ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤੋ ਵਿਯਤਿ ਗਤਿਵਸ਼ਾਦਰ੍ਕਵਾਹਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸੁਃ
ਕ੍षੇਮਂ ਹੇਮਾਦ੍ਰਿਹृਦ੍ਯਦ੍ਰੁਮਸ਼ਿਖਰਸ਼ਿਰਃਸ਼੍ਰੇਣਿਸ਼ਾਖਾਸ਼ੁਕਾ ਵਃ ॥ 49 ॥
॥ ਇਤ੍ਯਸ਼੍ਵਵਰ੍ਣਨਮ੍ ॥
॥ ਅਥ ਅਰੁਣਵਰ੍ਣਨਮ੍ ॥
ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ਼ੈਲਾਗ੍ਰਰਙ੍ਗੇ ਰਜਨਿਜਵਨਿਕਾਪਾਯਸਂਲਕ੍ष੍ਯਲਕ੍ष੍ਮੀ-
ਰ੍ਵਿਕ੍षਿਪ੍ਤਾਪੂਰ੍ਵਪੁष੍ਪਾਞ੍ਜਲਿਮੁਡੁਨਿਕਰਂ ਸੂਤ੍ਰਧਾਰਾਯਮਾਣਃ ।
ਯਾਮੇष੍ਵਙ੍ਕੇष੍ਵਿਵਾਹ੍ਨਃ ਕृਤਰੁਚਿषੁ ਚਤੁਰ੍ष੍ਵੇਵ ਜਾਤਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ- ਵਰ੍ ਯਾਤਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ
ਮਵ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਯਨ੍ਵੋ ਜਗਦਟਨਮਹਾਨਾਟਿਕਾਂ ਸੂਰ੍ਯਸੂਤਃ ॥ 50 ॥
ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਵਾਹ੍ਯਮਾਨਂ ਪਸ਼ੁਮਿਵ ਹਰਿਣਾ ਵਾਹਕੋऽਗ੍ਰ੍ਯੋ ਹਰੀਣਾਂ
ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪਕ੍षਪਾਤਾਜ੍ਜਗਤਿ ਸਮਰੁਚਿਃ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮੈਕਸਾਕ੍षੀ ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਨੇਤ੍ਰਸ਼੍ਰੁਤੀਨਾਮਵਜਯਤਿ ਵਯੋਜ੍ਯੇष੍ਠਭਾਵੇ ਸਮੇऽਪਿ
ਸ੍ਥਾਮ੍ਨਾਂ ਧਾਮ੍ਨਾਂ ਨਿਧਿਰ੍ਯਃ ਸ ਭਵਦਘਨੁਦੇ ਨੂਤਨਃ ਸ੍ਤਾਦਨੂਰੁਃ ॥ 51 ॥
ਦਤ੍ਤਾਰ੍ਘੈਰ੍ਦੂਰਨਮ੍ਰੈਰ੍ਵਿਯਤਿ ਵਿਨਯਤੋ ਵੀਕ੍षਿਤਃ ਸਿਦ੍ਧਸਾਰ੍ਥੈਃ ਵਰ੍ ਸਿਦ੍ਧਸਾਧ੍ਯੈਃ
ਸਾਨਾਥ੍ਯਂ ਸਾਰਥਿਰ੍ਵਃ ਸ ਦਸ਼ਸ਼ਤਰੁਚੇਃ ਸਾਤਿਰੇਕਂ ਕਰੋਤੁ ।
ਆਪੀਯ ਪ੍ਰਾਤਰੇਵ ਪ੍ਰਤਤਹਿਮਪਯਃਸ੍ਯਨ੍ਦਿਨੀਰਿਨ੍ਦੁਭਾਸੋ
ਯਃ ਕਾष੍ਠਾਦੀਪਨੋऽਗ੍ਰੇ ਜਡਿਤ ਇਵ ਭृਸ਼ਂ ਸੇਵਤੇ ਪृष੍ਠਤੋऽਰ੍ਕਮ੍ ॥ 52 ॥
ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਰਸ਼੍ਮੀਨ੍ਦਿਨਾਦੌ ਦਿਨਗਮਸਮਯੇ ਸਂਹਰਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰ-
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਵੀਰ੍ਯੋऽਵਿਰਤਹਰਿਪਦਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਬਦ੍ਧਾਭਿਯੋਗਃ । ਵਰ੍ ਵਿਤਤ
ਕਾਲੋਤ੍ਕਰ੍षਾਲ੍ਲਘੁਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਭਮਧਿਪਤੌ ਯੋਜਯਨ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਂ
ਸੇਵਾਪ੍ਰੀਤੇਨ ਪੂष੍ਣਾਤ੍ਮਸਮ ਇਵ ਕृਤਸ੍ਤ੍ਰਾਯਤਾਂ ਸੋऽਰੁਣੋ ਵਃ ॥ 53 ॥ ਵਰ੍ ਸ੍ਵਸਮ
ਸ਼ਾਤਃ ਸ਼੍ਯਾਮਾਲਤਾਯਾਃ ਪਰਸ਼ੁਰਿਵ ਤਮੋऽਰਣ੍ਯਵਹ੍ਨੇਰਿਵਾਰ੍ਚਿਃ ਵਰ੍ ਦਾਹੇ ਦਵਾਭਃ
ਪ੍ਰਾਚ੍ਯੇਵਾਗ੍ਰੇ ਗ੍ਰਹੀਤੁਂ ਗ੍ਰਹਕੁਮੁਦਵਨਂ ਪ੍ਰਾਗੁਦਸ੍ਤੋऽਗ੍ਰਹਸ੍ਤਃ ।
ਵਰ੍ ਪ੍ਰਾਚੀਵਾਗ੍ਰੇ, ਗ੍ਰਹਕੁਮੁਦਰੁਚਿਂ
ਐਕ੍ਯਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਦ੍ਯੁਭੂਮ੍ਯੋਰਵਧਿਰਿਵ ਵਿਧਾਤੇਵ ਵਿਸ਼੍ਵਪ੍ਰਬੋਧੇ
ਵਾਹਾਨਾਂ ਵੋ ਵਿਨੇਤਾ ਵ੍ਯਪਨਯਤੁ ਵਿਪਨ੍ਨਾਮ ਧਾਮਾਧਿਪਸ੍ਯ ॥ 54 ॥
ਪੌਰਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤੋਯਦਰ੍ਤੋਃ ਪਵਨ ਇਵ ਪਤਤ੍ਪਾਵਕਸ੍ਯੇਵ ਧੂਮੋ ਵਰ੍ ਪਤਨ੍
ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯੇਵਾਦਿਸਰ੍ਗਃ ਪ੍ਰਣਵ ਇਵ ਪਰਂ ਪਾਵਨੋ ਵੇਦਰਾਸ਼ੇਃ
ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਨृਤ੍ਯੋਤ੍ਸਵੇਚ੍ਛੋਰਿਵ ਮਦਨਰਿਪੋਰ੍ਨਨ੍ਦਿਨਾਨ੍ਦੀਨਿਨਾਦਃ
ਸੌਰਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਸੁਖਂ ਵੋ ਵਿਤਰਤੁ ਵਿਨਤਾਨਨ੍ਦਨਃ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਸ੍ਯ ॥ 55 ॥ ਵਰ੍ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੋ ਵਃ
ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਤਪ੍ਤਚਾਮੀਕਰਕਟਕਤਟੇ ਸ਼੍ਲਿष੍ਟਸ਼ੀਤੇਤਰਾਂਸ਼ਾ-
ਵਾਸੀਦਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਸ਼੍ਵਾਨੁਕृਤਿਮਰਕਤੇ ਪਦ੍ਮਰਾਗਾਯਮਾਣਃ । ਵਰ੍ ਅਸ਼੍ਵਾਨੁਕृਤਮਰਕਤੇ
ਯਃ ਸੋਤ੍ਕਰ੍षਾਂ ਵਿਭੂषਾਂ ਕੁਰੁਤ ਇਵ ਕੁਲਕ੍ष੍ਮਾਭृਦੀਸ਼ਸ੍ਯ ਮੇਰੋ-
ਰੇਨਾਂਸ੍ਯਹ੍ਨਾਯ ਦੂਰਂ ਗਮਯਤੁ ਸ ਗੁਰੁਃ ਕਾਦ੍ਰਵੇਯਦ੍ਵਿषੋ ਵਃ ॥ 56 ॥
ਨੀਤ੍ਵਾਸ਼੍ਵਾਨ੍ਸਪ੍ਤ ਕਕ੍षਾ ਇਵ ਨਿਯਮਵਸ਼ਂ ਵੇਤ੍ਰਕਲ੍ਪਪ੍ਰਤੋਦ- ਵਰ੍ ਕਕ੍ष੍ਯਾ
ਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਸ਼ਾਵਿਤਰਜਨ ਇਵੋਤ੍ਸਾਰਿਤੇ ਦੂਰਭਾਜਿ ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰष੍ਠੋ ਰਥਸ੍ਯ ਕ੍षਿਤਿਭृਦਧਿਪਤੀਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਯਂਸ੍ਤ੍ਰਾਯਤਾਂ ਵ-
ਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਸ੍ਥਾਨਦਾਨੋਦ੍ਯਤਦਿਵਸਪਤੇਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਪਾਲਃ ॥ 57 ॥
ਵਜ੍ਰਿਞ੍ਜਾਤਂ ਵਿਕਾਸੀਕ੍षਣਕਮਲਵਨਂ ਭਾਸਿ ਨਾਭਾਸਿ ਵਹ੍ਨੇ! ਵਰ੍ ਨੋ ਭਾਸਿ
ਤਾਤਂ ਨਤ੍ਵਾਸ਼੍ਵਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਨ੍ਨਯ ਯਮ! ਮਹਿषਂ ਰਾਕ੍षਸਾ ਵੀਕ੍षਿਤਾਃ ਸ੍ਥ ।
ਸਪ੍ਤੀਨ੍ਸਿਞ੍ਚ ਪ੍ਰਚੇਤਃ! ਪਵਨ! ਭਜ ਜਵਂ ਵਿਤ੍ਤਪਾਵੇਦਿਤਸ੍ਤ੍ਵਂ
ਵਨ੍ਦੇ ਸ਼ਰ੍ਵੇਤਿ ਜਲ੍ਪਨ੍ਪ੍ਰਤਿਦਿਸ਼ਮਧਿਪਾਨ੍ਪਾਤੁ ਪੂष੍ਣੋऽਗ੍ਰਣੀਰ੍ਵਃ ॥ 58 ॥
ਪਾਸ਼ਾਨਾਸ਼ਾਨ੍ਤਪਾਲਾਦਰੁਣ ਵਰੁਣਤੋ ਮਾ ਗ੍ਰਹੀਃ ਪ੍ਰਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਂ
ਤृष੍ਣਾਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰੇ ਜਹਿਹਿ ਨਹਿ ਰਥੋ ਯਾਤਿ ਮੇ ਨੈਕਚਕ੍ਰਃ ।
ਯੋਕ੍ਤੁਂ ਯੁਗ੍ਯਂ ਕਿਮੁਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਸਮਭਿਲषਸ੍ਯष੍ਟਮਂ ਵृਤ੍ਰਸ਼ਤ੍ਰੋ- ਵਰ੍ ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰਸ਼ਤ੍ਰੋਃ
ਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਨ੍ਯਾਪੇਕ੍षਵਿਸ਼੍ਵੋਪਕृਤਿਰਿਵ ਰਵਿਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਯਂ ਸੋऽਵਤਾਦ੍ਵਃ ॥ 59 ॥
ਨੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਚ੍ਛਿਨ੍ਨਵਾਞ੍ਛਃ ਸ਼੍ਰਮਵਿਵਸ਼ਵਪੁਰ੍ਨੈਵ ਨਾਪ੍ਯਾਸ੍ਯਸ਼ੋषੀ
ਪਾਨ੍ਥਃ ਪਥ੍ਯੇਤਰਾਣਿ ਕ੍षਪਯਤੁ ਭਵਤਾਂ ਭਾਸ੍ਵਤੋऽਗ੍ਰੇਸਰਃ ਸਃ ।
ਯਃ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਮਟਤਿ ਪਟੁਤਰੈਸ੍ਤਾਪ੍ਯਮਾਨੋ ਮਯੂਖੈ-
ਰਾਰਾਦਾਰਾਮਲੇਖਾਮਿਵ ਹਰਿਤਮਣਿਸ਼੍ਯਾਮਲਾਮਸ਼੍ਵਪਙ੍ਕ੍ਤਿਮ੍ ॥ 60 ॥ ਵਰ੍ ਹਰਿਤਤृਣ
ਸੀਦਨ੍ਤੋऽਨ੍ਤਰ੍ਨਿਮਜ੍ਜਜ੍ਜਡਖੁਰਮੁਸਲਾਃ ਸੈਕਤੇ ਨਾਕਨਦ੍ਯਾਃ
ਸ੍ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਃ ਕਨ੍ਦਰਾਲੀਃ ਕਨਕਸ਼ਿਖਰਿਣੋ ਮੇਖਲਾਸੁ ਸ੍ਖਲਨ੍ਤਃ ।
ਦੂਰਂ ਦੂਰ੍ਵਾਸ੍ਥਲੋਤ੍ਕਾ ਮਰਕਤਦृषਦਿ ਸ੍ਥਾਸ੍ਨਵੋ ਯਨ੍ਨ ਯਾਤਾਃ
ਪੂष੍ਣੋऽਸ਼੍ਵਾਃ ਪੂਰਯਂਸ੍ਤੈਸ੍ਤਦਵਤੁ ਜਵਨੈਰ੍ਹੁਙ੍ਕृਤੇਨਾਗ੍ਰਗੋ ਵਃ ॥ 61 ॥ ਵਰ੍ ਪ੍ਰੇਰਯਨ੍ ਹੁਙ੍ਕृਤੈਰਗ੍ਰਣੀਃ
॥ ਇਤ੍ਯਰੁਣਵਰ੍ਣਨਮ੍ ॥ ਵਰ੍ ਸੂਤਵਰ੍ਣਨਮ੍
॥ ਅਥ ਰਥਵਰ੍ਣਨਮ੍ ॥
ਪੀਨੋਰਃਪ੍ਰੇਰਿਤਾਭ੍ਰੈਸ਼੍ਚਰਮਖੁਰਪੁਟਾਗ੍ਰਸ੍ਥਿਤੈਃ ਪ੍ਰਾਤਰਦ੍ਰਾ-
ਵਾਦੀਰ੍ਘਾਙ੍ਗੈਰੁਦਸ੍ਤੋ ਹਰਿਭਿਰਪਗਤਾਸਙ੍ਗਨਿਃਸ਼ਬ੍ਦਚਕ੍ਰਃ ।
ਉਤ੍ਤਾਨਾਨੂਰੁਮੂਰ੍ਧਾਵਨਤਿਹਠਭਵਦ੍ਵਿਪ੍ਰਤੀਪਪ੍ਰਣਾਮਃ
ਪ੍ਰਾਹ੍ਣੇ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਵਿਧਤ੍ਤਾਂ ਸਵਿਤੁਰਵਤਰਨ੍ਵ੍ਯੋਮਵੀਥੀਂ ਰਥੋ ਵਃ ॥ 62 ॥ ਵਰ੍ ਪ੍ਰੇਯੋ
ਧ੍ਵਾਨ੍ਤੌਘਧ੍ਵਂਸਦੀਕ੍षਾਵਿਧਿਪਟੁ ਵਹਤਾ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸਹਸ੍ਰਂ ਕਰਾਣਾ- ਵਰ੍ ਵਿਧਿਗੁਰੁ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਹਸ੍ਰਂ
ਮਰ੍ਯਮ੍ਣਾ ਯੋ ਗਰਿਮ੍ਣਃ ਪਦਮਤੁਲਮੁਪਾਨੀਯਤਾਧ੍ਯਾਸਨੇਨ ।
ਸ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਨਿਤਾਨ੍ਤਂ ਭਰਮਿਵ ਮਰੁਤਾਮਕ੍षਮਾਣਾਂ ਵਿਸੋਢੁਂ
ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਤ੍ਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਵੋ ਵृਜਿਨਵਿਜਿਤਯੇ ਭਾਸ੍ਵਤਃ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੋऽਸ੍ਤੁ ॥ 63 ॥
ਯੋਕ੍ਤ੍ਰੀਭੂਤਾਨ੍ਯੁਗਸ੍ਯ ਗ੍ਰਸਿਤੁਮਿਵ ਪੁਰੋ ਦਨ੍ਦਸ਼ੂਕਾਨ੍ਦਧਾਨੋ
ਦ੍ਵੇਧਾਵ੍ਯਸ੍ਤਾਮ੍ਬੁਵਾਹਾਵਲਿਵਿਹਿਤਬृਹਤ੍ਪਕ੍षਵਿਕ੍षੇਪਸ਼ੋਭਃ ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰਃ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੋऽਸੌ ਨਿਰਤਿਸ਼ਯਰਯਪ੍ਰੀਣਿਤਾਨੂਰੁਰੇਨਃ-
ਕ੍षੇਪੀਯੋ ਵੋ ਗਰੁਤ੍ਮਾਨਿਵ ਹਰਤੁ ਹਰੀਚ੍ਛਾਵਿਧੇਯਪ੍ਰਚਾਰਃ ॥ 64 ॥
ਏਕਾਹੇਨੈਵ ਦੀਰ੍ਘਾਂ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਪਦਵੀਂ ਲਙ੍ਘਯਨ੍ ਯੋ ਲਘਿष੍ਠਃ ਵਰ੍ ਕृਸ੍ਤ੍ਨਾਂ
ਪृष੍ਠੇ ਮੇਰੋਰ੍ਗਰੀਯਾਨ੍ ਦਲਿਤਮਣਿਦृषਤ੍ਤ੍ਵਿਂषਿ ਪਿਂषਞ੍ਸ਼ਿਰਾਂਸਿ ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੈਵੋਪਰਿष੍ਟਾਦਥ ਚ ਪੁਨਰਧਸ੍ਤਾਦਿਵਾਸ੍ਤਾਦ੍ਰਿਮੂਰ੍ਨ੍ਧਿ
ਬ੍ਰਧ੍ਨਸ੍ਯਾਵ੍ਯਾਤ੍ਸ ਏਵਂ ਦੁਰਧਿਗਮਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦਨਃ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੋ ਵਃ ॥ 65 ॥
ਧੂਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਤਾਗ੍ਰ੍ਯਗ੍ਰਹਾਣਿ ਧ੍ਵਜਪਟਪਵਨਾਨ੍ਦੋਲਿਤੇਨ੍ਦੂਨਿ ਦੂਰਂ ਵਰ੍ ਦੂਰਾਤ੍
ਰਾਹੌ ਗ੍ਰਾਸਾਭਿਲਾषਾਦਨੁਸਰਤਿ ਪੁਨਰ੍ਦਤ੍ਤਚਕ੍ਰਵ੍ਯਥਾਨਿ ।
ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾਸ਼੍ਵਸ਼੍ਵਾਸਹੇਲਾਧੁਤਵਿਬੁਧਧੁਨੀਨਿਰ੍ਝਰਾਮ੍ਭਾਂਸਿ ਭਦ੍ਰਂ
ਦੇਯਾਸੁਰ੍ਵੋ ਦਵੀਯੋ ਦਿਵਿ ਦਿਵਸਪਤੇਃ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾਨਿ ॥ 66 ॥
ਅਕ੍षੇ ਰਕ੍षਾਂ ਨਿਬਧ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਸਰਵਲਯੈਰ੍ਯੋਜਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਯੁਗਾਗ੍ਰਂ
ਧੂਃਸ੍ਤਮ੍ਭੇ ਦਗ੍ਧਧੂਪਾਃ ਪ੍ਰਹਿਤਸੁਮਨਸੋ ਗੋਚਰੇ ਕੂਬਰਸ੍ਯ ।
ਚਰ੍ਚਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਚਰਨ੍ਤ੍ਯੋ ਮਲਯਜਪਯਸਾ ਸਿਦ੍ਧਵਧ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਿਸਨ੍ਧ੍ਯਂ ਵਰ੍ ਚਰ੍ਚਾਂ
ਵਨ੍ਦਨ੍ਤੇ ਯਂ ਦ੍ਯੁਮਾਰ੍ਗੇ ਸ ਨੁਦਤੁ ਦੁਰਿਤਾਨ੍ਯਂਸ਼ੁਮਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੋ ਵਃ ॥ 67 ॥
ਉਤ੍ਕੀਰ੍ਣਸ੍ਵਰ੍ਣਰੇਣੁਦ੍ਰੁਤਖੁਰਦਲਿਤਾ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦਸ਼੍ਵੈ- ਵਰ੍ ਰੇਣੁਰ੍ਦ੍ਰੁਤ
ਰਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਭ੍ਰਾਨ੍ਤਚਕ੍ਰਕ੍ਰਮਨਿਖਿਲਮਿਲਨ੍ਨੇਮਿਨਿਮ੍ਨਾ ਭਰੇਣ ।
ਮੇਰੋਰ੍ਮੂਰ੍ਧਨ੍ਯਘਂ ਵੋ ਵਿਘਟਯਤੁ ਰਵੇਰੇਕਵੀਥੀ ਰਥਸ੍ਯ
ਸ੍ਵੋष੍ਮੋਦਕ੍ਤਾਮ੍ਬੁਰਿਕ੍ਤਪ੍ਰਕਟਿਤਪੁਲਿਨੋਦ੍ਧੂਸਰਾ ਸ੍ਵਰ੍ਧੁਨੀਵ ॥ 68 ॥ ਵਰ੍ ਸ੍ਵੋष੍ਮੋਦਸ੍ਤਾਮ੍ਬੁ
ਨਨ੍ਤੁਂ ਨਾਕਾਲਯਾਨਾਮਨਿਸ਼ਮਨੁਯਤਾਂ ਪਦ੍ਧਤਿਃ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਰੇਵ ਵਰ੍ ਉਪਯਤਾਂ
ਕ੍षੋਦੋ ਨਕ੍षਤ੍ਰਰਾਸ਼ੇਰਦਯਰਯਮਿਲਚ੍ਚਕ੍ਰਪਿष੍ਟਸ੍ਯ ਧੂਲਿਃ ।
ਹੇषਹ੍ਲਾਦੋ ਹਰੀਣਾਂ ਸੁਰਸ਼ਿਖਰਿਦਰੀਃ ਪੂਰਯਨ੍ਨੇਮਿਨਾਦੋ ਵਰ੍ ਨਾਦੋ
ਯਸ੍ਯਾਵ੍ਯਾਤ੍ਤੀਵ੍ਰਭਾਨੋਃ ਸ ਦਿਵਿ ਭੁਵਿ ਯਥਾ ਵ੍ਯਕ੍ਤਚਿਹ੍ਨੋ ਰਥੋ ਵਃ ॥ 69 ॥
ਨਿਃਸ੍ਪਨ੍ਦਾਨਾਂ ਵਿਮਾਨਾਵਲਿਵਿਤਤਦਿਵਾਂ ਦੇਵਵृਨ੍ਦਾਰਕਾਣਾਂ ਵਰ੍ ਵਲਿਤਦਿਸ਼ਾ
ਵृਨ੍ਦੈਰਾਨਨ੍ਦਸਾਨ੍ਦ੍ਰੋਦ੍ਯਮਮਪਿ ਵਹਤਾਂ ਵਿਨ੍ਦਤਾਂ ਵਨ੍ਦਿਤੁਂ ਨੋ ।
ਮਨ੍ਦਾਕਿਨ੍ਯਾਮਮਨ੍ਦਃ ਪੁਲਿਨਭृਤਿ ਮृਦੁਰ੍ਮਨ੍ਦਰੇ ਮਨ੍ਦਿਰਾਭੇ ਵਰ੍ ਮਨ੍ਦਰਾਭੇ
ਮਨ੍ਦਾਰੈਰ੍ਮਣ੍ਡਿਤਾਰਂ ਦਧਦਰਿ ਦਿਨਕृਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਃ ਸ੍ਤਾਨ੍ਮੁਦੇ ਵਃ ॥ 70 ॥
ਚਕ੍ਰੀ ਚਕ੍ਰਾਰਪਙ੍ਕ੍ਤਿਂ ਹਰਿਰਪਿ ਚ ਹਰੀਨ੍ ਧੂਰ੍ਜਟਿਰ੍ਧੂਰ੍ਧ੍ਵਜਾਨ੍ਤਾ-
ਨਕ੍षਂ ਨਕ੍षਤ੍ਰਨਾਥੋऽਰੁਣਮਪਿ ਵਰੁਣਃ ਕੂਬਰਾਗ੍ਰਂ ਕੁਬੇਰਃ ।
ਰਂਹਃ ਸਙ੍ਘਃ ਸੁਰਾਣਾਂ ਜਗਦੁਪਕृਤਯੇ ਨਿਤ੍ਯਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ
ਸ੍ਤੌਤਿ ਪ੍ਰੀਤਿਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋऽਨ੍ਵਹਮਹਿਮਰੁਚੇਃ ਸੋऽਵਤਾਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੋ ਵਃ ॥ 71 ॥ ਵਰ੍ ਰੁਚ
ਨੇਤ੍ਰਾਹੀਨੇਨ ਮੂਲੇ ਵਿਹਿਤਪਰਿਕਰਃ ਸਿਦ੍ਧਸਾਧ੍ਯੈਰ੍ਮਰੁਦ੍ਭਿਃ
ਪਾਦੋਪਾਨ੍ਤੇ ਸ੍ਤੁਤੋऽਲਂ ਬਲਿਹਰਿਰਭਸਾਕਰ੍षਣਾਬਦ੍ਧਵੇਗਃ ।
ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਨ੍ਵ੍ਯੋਮਾਮ੍ਬੁਰਾਸ਼ਾਵਸ਼ਿਸ਼ਿਰਕਿਰਣਸ੍ਯਨ੍ਦਨਃ ਸਨ੍ਤਤਂ ਵੋ
ਦਿਸ਼੍ਯਾਲ੍ਲਕ੍ष੍ਮੀਮਪਾਰਾਮਤੁਲਿਤਮਹਿਮੇਵਾਪਰੋ ਮਨ੍ਦਰਾਦ੍ਰਿਃ ॥ 72 ॥ ਵਰ੍ ਅਤੁਲ੍ਯਾਂ
॥ ਇਤਿ ਰਥਵਰ੍ਣਨਮ੍ ॥
॥ ਅਥ ਮਣ੍ਡਲਵਰ੍ਣਨਮ੍ ॥
ਯਜ੍ਜ੍ਯਾਯੋ ਬੀਜਮਹ੍ਨਾਮਪਹਤਤਿਮਿਰਂ ਚਕ੍षੁषਾਮਞ੍ਜਨਂ ਯ- ਵਰ੍ ਜ੍ਯਾਯੋ ਯਦ੍ਬੀਜਮਹ੍ਨਾਮਪਹृਤ
ਦ੍ਦ੍ਵਾਰਂ ਯਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਜਾਂ ਯਦਖਿਲਭੁਵਨਜ੍ਯੋਤਿषਾਮੇਕਮੋਕਃ ।
ਯਦ੍ਵृष੍ਟ੍ਯਮ੍ਭੋਨਿਧਾਨਂ ਧਰਣਿਰਸਸੁਧਾਪਾਨਪਾਤ੍ਰਂ ਮਹਦ੍ਯ-
ਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯਾਦੀਸ਼ਸ੍ਯ ਭਾਸਾਂ ਤਦਧੀਕਲਮਲਂ ਮਙ੍ਗਲਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਵਃ ॥ 73 ॥ ਵਰ੍ ਦੇਵਸ੍ਯ
ਭਾਨੋਃ ਤਦਧਿਕਮਮਲਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਮਙ੍ਗਲਂ
ਵੇਲਾਵਰ੍ਧਿष੍ਣੁ ਸਿਨ੍ਧੋਃ ਪਯ ਇਵ ਖਮਿਵਾਰ੍ਧੋਦ੍ਗਤਾਗ੍ਯ੍ਰਗ੍ਰਹੋਡੁ
ਸ੍ਤੋਕੋਦ੍ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਵਚਿਹ੍ਨਪ੍ਰਸਵਮਿਵ ਮਧੋਰਾਸ੍ਯਮਸ੍ਯਨ੍ਮਨਾਂਸਿ । ਵਰ੍ ਮਹਾਂਸਿ
ਪ੍ਰਾਤਃ ਪੂष੍ਣੋऽਸ਼ੁਭਾਨਿ ਪ੍ਰਸ਼ਮਯਤੁ ਸ਼ਿਰਃਸ਼ੇਖਰੀਭੂਤਮਦ੍ਰੇਃ
ਪੌਰਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯੋਦ੍ਗਭਸ੍ਤਿਸ੍ਤਿਮਿਤਤਮਤਮਃਖਣ੍ਡਨਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਵਃ ॥ 74 ॥
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪ੍ਤਸ੍ਤਪ੍ਤਹੇਮੋਜ੍ਜ੍ਵਲਰੁਚਿਰਚਲਃ ਪਦ੍ਮਰਾਗੇਣ ਯੇਨ
ਜ੍ਯਾਯਃ ਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਪੁਞ੍ਜੋ ਯਦਲਿਕੁਲਸ਼ਿਤੇਰਮ੍ਬਰੇਨ੍ਦੀਵਰਸ੍ਯ ।
ਕਾਲਵ੍ਯਾਲਸ੍ਯ ਚਿਹ੍ਨਂ ਮਹਿਤਤਮਮਹੋਮੂਰ੍ਨ੍ਧਿ ਰਤ੍ਨਂ ਮਹਦ੍ਯ-
ਦ੍ਦੀਪ੍ਤਾਂਸ਼ੋਃ ਪ੍ਰਾਤਰਵ੍ਯਾਤ੍ਤਦਵਿਕਲਜਗਨ੍ਮਣ੍ਡਨਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਵਃ ॥ 75 ॥
ਕਸ੍ਤ੍ਰਾਤਾ ਤਾਰਕਾਣਾਂ ਪਤਤਿ ਤਨੁਰਵਸ਼੍ਯਾਯਬਿਨ੍ਦੁਰ੍ਯਥੇਨ੍ਦੁ-
ਰ੍ਵਿਦ੍ਰਾਣਾ ਦृਕ੍ਸ੍ਮਰਾਰੇਰੁਰਸਿ ਮੁਰਰਿਪੋਃ ਕੌਸ੍ਤੁਭੋ ਨੋਦ੍ਗਭਸ੍ਤਿਃ ।
ਵਹ੍ਨੇਃ ਸਾਪਹ੍ਨਵੇਵ ਦ੍ਯੁਤਿਰੁਦਯਗਤੇ ਯਤ੍ਰ ਤਨ੍ਮਣ੍ਡਲਂ ਵੋ
ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡੀਯਂ ਪੁਨੀਤਾਦ੍ਦਿਵਿ ਭੁਵਿ ਚ ਤਮਾਂਸੀਵ ਮृष੍ਣਨ੍ਮਹਾਂਸਿ ॥ 76 ॥
ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਚਕਾਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਚ ਯਤਃ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਸਾਵੁਜ੍ਜਿਹਾਨਾ-
ਦਿਦ੍ਧਂ ਮਧ੍ਯੇ ਯਦਹ੍ਨੋ ਭਵਤਿ ਤਤਰੁਚਾ ਯੇਨ ਚੋਤ੍ਪਾਦ੍ਯਤੇऽਹਃ ।
ਯਤ੍ਪਰ੍ਯਾਯੇਣ ਲੋਕਾਨਵਤਿ ਚ ਜਗਤਾਂ ਜੀਵਿਤਂ ਯਚ੍ਚ ਤਦ੍ਵੋ
ਵਿਸ਼੍ਵਾਨੁਗ੍ਰਾਹਿ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸृਜਦਪਿ ਚ ਰਵੇਰ੍ਮਣ੍ਡਲਂ ਮੁਕ੍ਤਯੇऽਸ੍ਤੁ ॥ 77 ॥
ਸ਼ੁष੍ਯਨ੍ਤ੍ਯੂਢਾਨੁਕਾਰਾ ਮਕਰਵਸਤਯੋ ਮਾਰਵੀਣਾਂ ਸ੍ਥਲੀਨਾਂ
ਯੇਨੋਤ੍ਤਪ੍ਤਾਃ ਸ੍ਫੁਟਨ੍ਤਸ੍ਤਡਿਤਿ ਤਿਲਤੁਲਾਂ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਗੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ । ਵਰ੍ ਚਟਿਤਿ
ਤਚ੍ਚਣ੍ਡਾਂਸ਼ੋਰਕਾਣ੍ਡਤ੍ਰਿਭੁਵਨਦਹਨਾਸ਼ਙ੍ਕਯਾ ਧਾਮ ਕृਚ੍ਛਾਤ੍ ਵਰ੍ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ
ਸਂਹृਤ੍ਯਾਲੋਕਮਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਲਘੁ ਵਿਦਧਤਃ ਸ੍ਤਾਨ੍ਮੁਦੇ ਮਣ੍ਡਲਂ ਵਃ ॥ 78 ॥ ਵਰ੍ ਆਹृਤ੍ਯਾਲੋਕਮਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਨੁ
ਉਦ੍ਯਦ੍ਦ੍ਯੂਦ੍ਯਾਨਵਾਪ੍ਯਾਂ ਬਹੁਲਤਮਤਮਃਪਙ੍ਕਪੂਰਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯ ਵਰ੍ ਬਹਲ
ਪ੍ਰੋਦ੍ਭਿਨ੍ਨਂ ਪਤ੍ਰਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇष੍ਵਵਿਰਲਮਰੁਣਚ੍ਛਾਯਯਾ ਵਿਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤ੍ਯਾ ।
ਕਲ੍ਯਾਣਾਨਿ ਕ੍ਰਿਯਾਦ੍ਵਃ ਕਮਲਮਿਵ ਮਹਨ੍ਮਣ੍ਡਲਂ ਚਣ੍ਡਭਾਨੋ- ਵਰ੍ ਚਣ੍ਡਰਸ਼੍ਮੇਃ
ਰਨ੍ਵੀਤਂ ਤृਪ੍ਤਿਹੇਤੋਰਸਕृਦਲਿਕੁਲਾਕਾਰਿਣਾ ਰਾਹੁਣਾ ਯਤ੍ ॥ 79 ॥
ਚਕ੍षੁਰ੍ਦਕ੍षਦ੍ਵਿषੋ ਯਨ੍ਨ ਤੁ ਦਹਤਿ ਪੁਰਃ ਪੂਰਯਤ੍ਯੇਵ ਕਾਮਂ ਵਰ੍ ਨ ਦਹਤਿ ਨਿਤਰਾਂ ਪੁਨਃ
ਨਾਸ੍ਤਂ ਜੁष੍ਟਂ ਮਰੁਦ੍ਭਿਰ੍ਯਦਿਹ ਨਿਯਮਿਨਾਂ ਯਾਨਪਾਤ੍ਰਂ ਭਵਾਬ੍ਧੌ ।
ਯਦ੍ਵੀਤਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦ੍ਭ੍ਰਮਦਪਿ ਜਗਤਾਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿ ਹਨ੍ਤਿ
ਬ੍ਰਧ੍ਨਸ੍ਯਾਖ੍ਯਾਦ੍ਵਿਰੁਦ੍ਧਕ੍ਰਿਯਮਥ ਚ ਹਿਤਾਧਾਯਿ ਤਨ੍ਮਣ੍ਡਲਂ ਵਃ ॥ 80 ॥
॥ ਇਤਿ ਮਣ੍ਡਲਵਰ੍ਣਨਮ੍ ॥
॥ ਅਥ ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ।
ਸਿਦ੍ਧੈਃ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਮਿਸ਼੍ਰਂ ਸ਼੍ਰਿਤਵਿਧਿ ਵਿਬੁਧੈਸ਼੍ਚਾਰਣੈਸ਼੍ਚਾਟੁਗਰ੍ਭਂ
ਗੀਤ੍ਯਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਮੁਖ੍ਯੈਰ੍ਮੁਹੁਰਹਿਪਤਿਭਿਰ੍ਯਾਤੁਧਾਨੈਰ੍ਯਤਾਤ੍ਮ ।
ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਾਧ੍ਯੈਰ੍ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੈਰ੍ਮੁਦਿਤਮਤਮਨੋ ਮੋਕ੍षਿਭਿਃ ਪਕ੍षਪਾਤਾ- ਵਰ੍ ਮੋਕ੍षੁਭਿਃ
ਤ੍ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਰਭ੍ਯਮਾਣਸ੍ਤੁਤਿਰਵਤੁ ਰਵਿਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਵਨ੍ਦ੍ਯੋਦਯੋ ਵਃ ॥ 81 ॥
ਭਾਸਾਮਾਸਨ੍ਨਭਾਵਾਦਧਿਕਤਰਪਟੋਸ਼੍ਚਕ੍ਰਵਾਲਸ੍ਯ ਤਾਪਾ-
ਚ੍ਛੇਦਾਦਚ੍ਛਿਨ੍ਨਗਚ੍ਛਤ੍ਤੁਰਗਖੁਰਪੁਟਨ੍ਯਾਸਨਿਃਸ਼ਙ੍ਕਟਙ੍ਕੈਃ । ਵਰ੍ ਨ੍ਯਸ੍ਤ
ਨਿਃਸਙ੍ਗਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਙ੍ਗਭ੍ਰਮਣਨਿਕषਣਾਤ੍ਪਾਤੁ ਵਸ੍ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਕਾਰਂ ਵਰ੍ ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਕਾਰੈਃ
ਤਪ੍ਤਾਂਸ਼ੁਸ੍ਤਤ੍ਪਰੀਕ੍षਾਪਰ ਇਵ ਪਰਿਤਃ ਪਰ੍ਯਟਨ੍ਹਾਟਕਾਦ੍ਰਿਮ੍ ॥ 82 ॥
ਨੋ ਸ਼ੁष੍ਕਂ ਨਾਕਨਦ੍ਯਾ ਵਿਕਸਿਤਕਨਕਾਮ੍ਭੋਜਯਾ ਭ੍ਰਾਜਿਤਂ ਤੁ ਵਰ੍ ਕਨਕਾਮ੍ਭੋਰੁਹਾ
ਪ੍ਲੁष੍ਟਾ ਨੈਵੋਪਭੋਗ੍ਯਾ ਭਵਤਿ ਭृਸ਼ਤਰਂ ਨਨ੍ਦਨੋਦ੍ਯਾਨਲਕ੍ष੍ਮੀਃ ।
ਨੋ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਣਿ ਦ੍ਰੁਤਾਨਿ ਦ੍ਰੁਤਮਮਰਗਿਰੇਃ ਕਾਲਧੌਤਾਨਿ ਧੌਤਾ-
ਨੀਦ੍ਧਂ ਧਾਮ ਦ੍ਯੁਮਾਰ੍ਗੇ ਮ੍ਰਦਯਤਿ ਦਯਯਾ ਯਤ੍ਰ ਸੋऽਰ੍ਕੋऽਵਤਾਦ੍ਵਃ ॥ 83 ॥
ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਸ੍ਯੈਵਾਨ੍ਤਹੇਤੁਰ੍ਨ ਭਵਤਿ ਮਲਿਨੈਕਾਤ੍ਮਨਃ ਪਾਪ੍ਮਨੋऽਪਿ
ਪ੍ਰਾਕ੍ਪਾਦੋਪਾਨ੍ਤਭਾਜਾਂ ਜਨਯਤਿ ਨ ਪਰਂ ਪਙ੍ਕਜਾਨਾਂ ਪ੍ਰਬੋਧਮ੍ ।
ਕਰ੍ਤਾ ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸਾਨਾਮਪਿ ਨ ਤੁ ਖਲੁ ਯਃ ਕੇਵਲਂ ਵਾਸਰਾਣਾਂ
ਸੋऽਵ੍ਯਾਦੇਕੋਦ੍ਯਮੇਚ੍ਛਾਵਿਹਿਤਬਹੁਬृਹਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਕਾਰ੍ਯੋऽਰ੍ਯਮਾ ਵਃ ॥ 84 ॥
ਲੋਟਁਲ੍ਲੋष੍ਟਾਵਿਚੇष੍ਟਃ ਸ਼੍ਰਿਤਸ਼ਯਨਤਲੋ ਨਿਃਸਹੀਭੂਤਦੇਹਃ
ਸਨ੍ਦੇਹੀ ਪ੍ਰਾਣਿਤਵ੍ਯੇ ਸਪਦਿ ਦਸ਼ ਦਿਸ਼ਃ ਪ੍ਰੇਕ੍षਮਾਣੋऽਨ੍ਧਕਾਰਾਃ ।
ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਾਯਾਸਨਿष੍ਠਃ ਪਰਮਪਰਵਸ਼ੋ ਜਾਯਤੇ ਜੀਵਲੋਕਃ ਵਰ੍ ਚਿਰਤਰਵਸ਼ੋ
ਸ਼ੋਕੇਨੇਵਾਨ੍ਯਲੋਕਾਨੁਦਯਕृਤਿ ਗਤੇ ਯਤ੍ਰ ਸੋऽਰ੍ਕੋऽਵਤਾਦ੍ਵਃ ॥ 85 ॥ ਵਰ੍ ਲੋਕਾਭ੍ਯੁਦਯ
ਕ੍ਰਾਮਁਲ੍ਲੋਲੋऽਪਿ ਲੋਕਾਁਸ੍ਤਦੁਪਕृਤਿਕृਤਾਵਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਕੋਟਿਂ
ਨॄਣਾਂ ਦृष੍ਟਿਂ ਵਿਜਿਹ੍ਮਾਂ ਵਿਦਧਦਪਿ ਕਰੋਤ੍ਯਨ੍ਤਰਤ੍ਯਨ੍ਤਭਦ੍ਰਾਮ੍ ।
ਯਸ੍ਤਾਪਸ੍ਯਾਪਿ ਹੇਤੁਰ੍ਭਵਤਿ ਨਿਯਮਿਨਾਮੇਕਨਿਰ੍ਵਾਣਦਾਯੀ
ਭੂਯਾਤ੍ਸ ਪ੍ਰਾਗਵਸ੍ਥਾਧਿਕਤਰਪਰਿਣਾਮੋਦਯੋऽਰ੍ਕਃ ਸ਼੍ਰਿਯੇ ਵਃ ॥ 86 ॥
ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਰ੍ਤੁਰ੍ਨ ਕਾਲੋ ਵ੍ਯਭਿਚਰਤਿ ਫਲਂ ਨੌषਧੀਰ੍ਵृष੍ਟਿਰਿष੍ਟਾ
ਨੈष੍ਟੈਸ੍ਤृਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾ ਨ ਹਿ ਵਹਤਿ ਮਰੁਨ੍ਨਿਰ੍ਮਲਾਭਾਨਿ ਭਾਨਿ ।
ਆਸ਼ਾਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਨ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤ੍ਯਵਧਿਮੁਦਧਯੋ ਬਿਭ੍ਰਤਿ ਕ੍ष੍ਮਾਭृਤਃ ਕ੍ष੍ਮਾਂ
ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮੇਵਂ ਨ ਚਲਤਿ ਤਪਤਿ ਸ੍ਤਾਤ੍ਸ ਸੂਰ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰਿਯੇ ਵਃ ॥ 87 ॥
ਕੈਲਾਸੇ ਕृਤ੍ਤਿਵਾਸਾ ਵਿਹਰਤਿ ਵਿਰਹਤ੍ਰਾਸਦੇਹੋਢਕਾਨ੍ਤਃ
ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸ਼ੇਤੇ ਮਹਾਹਾਵਧਿਜਲਧਿ ਵਿਨਾ ਛਦ੍ਮਨਾ ਪਦ੍ਮਨਾਭਃ ।
ਯੋਗੋਦ੍ਯੋਗੈਕਤਾਨੋ ਗਮਯਤਿ ਸਕਲਂ ਵਾਸਰਂ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂ-
ਰ੍ਭੂਰਿਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਚਿਨ੍ਤਾਭृਤਿ ਭੁਵਨਵਿਭੌ ਯਤ੍ਰ ਭਾਸ੍ਵਾਨ੍ਸ ਵੋऽਵ੍ਯਾਤ੍ ॥ 88 ॥
ਏਤਦ੍ਯਨ੍ਮਣ੍ਡਲਂ ਖੇ ਤਪਤਿ ਦਿਨਕृਤਸ੍ਤਾ ऋਚੋऽਰ੍ਚੀਂषਿ ਯਾਨਿ
ਦ੍ਯੋਤਨ੍ਤੇ ਤਾਨਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯਯਮਪਿ ਪੁਰੁषੋ ਮਣ੍ਡਲੇऽਣੁਰ੍ਯਜੂਂषਿ ।
ਏਵਂ ਯਂ ਵੇਦ ਵੇਦਤ੍ਰਿਤਯਮਯਮਯਂ ਵੇਦਵੇਦੀ ਸਮਗ੍ਰੋ
ਵਰ੍ਗਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਪ੍ਰਕृਤਿਰਵਿਕृਤਿਃ ਸੋऽਸ੍ਤੁ ਸੂਰ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰਿਯੇ ਵਃ ॥ 89 ॥
ਨਾਕੌਕਃਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਕ੍षਤਿਪਟੁਮਹਸਾਂ ਵਾਸਵਾਗ੍ਰੇਸਰਾਣਾਂ
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਾਧੁ ਪਾਤਾਂ ਜਗਦਿਦਮਦਿਤੇਰਾਤ੍ਮਜਤ੍ਵੇ ਸਮੇऽਪਿ ।
ਯੇਨਾਦਿਤ੍ਯਾਭਿਧਾਨਂ ਨਿਰਤਿਸ਼ਯਗੁਣੈਰਾਤ੍ਮਨਿ ਨ੍ਯਸ੍ਤਮਸ੍ਤੁ ਵਰ੍ ਗੁਣੇਨਾਤ੍ਮਨਿ
ਸ੍ਤੁਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਨ੍ਦ੍ਯੈਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਮੁਨਿਗਣੈਃ ਸੋਂऽਸ਼ੁਮਾਨ੍ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਵਃ ॥ 90 ॥
ਭੂਮਿਂ ਧਾਮ੍ਨੋऽਭਿਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਜਗਤਿ ਜਲਮਯੀਂ ਪਾਵਨੀਂ ਸਂਸ੍ਮृਤਾਵ- ਵਰ੍ ਧਾਮ੍ਨੋऽਥ
ਪ੍ਯਾਗ੍ਨੇਯੀਂ ਦਾਹਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮੁਹੁਰਪਿ ਯਜਮਾਨਾਂ ਯਥਾਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਾਰ੍ਥੈਃ । ਵਰ੍ ਯਜਮਾਨਾਤ੍ਮਿਕਾਂ
ਲੀਨਾਮਾਕਾਸ਼ ਏਵਾਮृਤਕਰਘਟਿਤਾਂ ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਪਕ੍षਸ੍ਯ ਪਰ੍ਵ-
ਣ੍ਵੇਵਂ ਸੂਰ੍ਯੋऽष੍ਟਭੇਦਾਂ ਭਵ ਇਵ ਭਵਤਃ ਪਾਤੁ ਬਿਭ੍ਰਤ੍ਸ੍ਵਮੂਰ੍ਤਿਮ੍ ॥ 91 ॥
ਪ੍ਰਾਕ੍ਕਾਲੋਨ੍ਨਿਦ੍ਰਪਦ੍ਮਾਕਰਪਰਿਮਲਨਾਵਿਰ੍ਭਵਤ੍ਪਾਦਸ਼ੋਭੋ
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤੋਰੁਖੇਦੋਦ੍ਗਤਿ ਦਿਵਿ ਵਿਨਤਾਸੂਨੁਨਾ ਨੀਯਮਾਨਃ ।
ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਵਾਪ੍ਤਾਪਰਾਨ੍ਤਾਨ੍ਯਧਿਕਮਧਰਯਨ੍ਯੋ ਜਗਨ੍ਤਿ ਸ੍ਤੁਤੋऽਲਂ
ਦੇਵੈਰ੍ਦੇਵਃ ਸ ਪਾਯਾਦਪਰ ਇਵ ਮੁਰਾਰਾਤਿਰਹ੍ਨਾਂ ਪਤਿਰ੍ਵਃ ॥ 92 ॥
ਯਃ ਸ੍ਰष੍ਟਾऽਪਾਂ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦਚਲਵਰਸਮਭ੍ਯੁਨ੍ਨਤੇਰ੍ਹੇਤੁਰੇਕੋ
ਲੋਕਾਨਾਂ ਯਸ੍ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਸ੍ਥਿਤ ਉਪਰਿ ਪਰਂ ਦੁਰ੍ਵਿਲਙ੍ਘ੍ਯੇਨ ਧਾਮ੍ਨਾ । ਵਰ੍ ਚ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ
ਸਦ੍ਯਃ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯੈ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਦ੍ਯੁਤਿਸ਼ੁਭਚਤੁਰਾਸ਼ਾਮੁਖਃ ਸ੍ਤਾਦ੍ਵਿਭਕ੍ਤੋ ਵਰ੍ ਸ਼ੁਚਿ
ਦ੍ਵੇਧਾ ਵੇਧਾ ਇਵਾਵਿष੍ਕृਤਕਮਲਰੁਚਿਃ ਸੋऽਰ੍ਚਿषਾਮਾਕਰੋ ਵਃ ॥ 93 ॥
ਸਾਦ੍ਰਿਦ੍ਯੂਰ੍ਵੀਨਦੀਸ਼ਾ ਦਿਸ਼ਤਿ ਦਸ਼ ਦਿਸ਼ੋ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਪ੍ਰਾਗ੍ਦृਸ਼ੋ ਯਃ ਵਰ੍ ਦ੍ਰਾਕ੍ ਦृਸ਼ੋ
ਸਾਦृਸ਼੍ਯਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨੋ ਸਦਸ਼ਸ਼ਤਦृਸ਼ਿ ਤ੍ਰੈਦਸ਼ੇ ਯਸ੍ਯ ਦੇਸ਼ੇ ।
ਦੀਪ੍ਤਾਂਸ਼ੁਰ੍ਵਃ ਸ ਦਿਸ਼੍ਯਾਦਸ਼ਿਵਯੁਗਦਸ਼ਾਦਰ੍ਸ਼ਿਤਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਮਾ
ਸ਼ਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਯਾਸ਼ਯਵਿਦਤਿਸ਼ਯਾਦ੍ਦਨ੍ਦਸ਼ੂਕਾਸ਼ਨਾਦ੍ਯਃ ॥ 94 ॥
ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਵ੍ਯਰ੍ਥਕਾਨਿ ਹृਦਨਦਸਰਸੀਨਿਰ੍ਝਰਾਮ੍ਭੋਜਿਨੀਨਾਂ
ਨੋਦਨ੍ਵਨ੍ਤੋ ਨੁਦਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਤਿਭਯਮਸ਼ੁਭਸ਼੍ਵਭ੍ਰਪਾਤਾਨੁਬਨ੍ਧਿ ।
ਆਪੋ ਨਾਕਾਪਗਾਯਾ ਅਪਿ ਕਲੁषਮੁषੋ ਮਜ੍ਜਤਾਂ ਨੈਵ ਯਤ੍ਰ ਵਰ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਗਾਯਾਃ
ਤ੍ਰਾਤੁਂ ਯਾਤੇऽਨ੍ਯਲੋਕਾਨ੍ ਸ ਦਿਸ਼ਤੁ ਦਿਵਸਸ੍ਯੈਕਹੇਤੁਰ੍ਹਿਤਂ ਵਃ ॥ 95 ॥ ਵਰ੍ ਲੋਕਂ
ਏਤਤ੍ਪਾਤਾਲਪਙ੍ਕਪ੍ਲੁਤਮਿਵ ਤਮਸੈਵੈਕਮੁਦ੍ਗਾਢਮਾਸੀ-
ਦਪ੍ਰਜ੍ਞਾਤਾਪ੍ਰਤਰ੍ਕ੍ਯਂ ਨਿਰਵਗਤਿ ਤਥਾਲਕ੍षਣਂ ਸੁਪ੍ਤਮਨ੍ਤਃ ।
ਯਾਦृਕ੍ਸृष੍ਟੇਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਸ਼ਿ ਨਿਸ਼ਿ ਸਕਲਂ ਜਾਯਤੇ ਤਾਦृਗੇਵ
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਯਦ੍ਵਿਯੋਗਾਦਵਤੁ ਰਵਿਰਸੌ ਸਰ੍ਗਤੁਲ੍ਯੋਦਯੋ ਵਃ ॥ 96 ॥
ਦ੍ਵੀਪੇ ਯੋऽਸ੍ਤਾਚਲੋऽਸ੍ਮਿਨ੍ਭਵਤਿ ਖਲੁ ਸ ਏਵਾਪਰਤ੍ਰੋਦਯਾਦ੍ਰਿ-
ਰ੍ਯਾ ਯਾਮਿਨ੍ਯੁਜ੍ਜ੍ਵਲੇਨ੍ਦੁਦ੍ਯੁਤਿਰਿਹ ਦਿਵਸੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤੀਵ੍ਰਾਤਪਃ ਸਾ ।
ਯਦ੍ਵਸ਼੍ਯੌ ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਵਿਤਿ ਨਿਯਮਯਤੋ ਨੋ ਤੁ ਯਂ ਦੇਸ਼ਕਾਲਾ- ਵਰ੍ ਨੁ
ਵਵ੍ਯਾਤ੍ਸ ਸ੍ਵਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵਾਹਿਤਭੁਵਨਹਿਤੋ ਹੇਤੁਰਹ੍ਨਾਮਿਨੋ ਵਃ ॥ 97 ॥
ਵ੍ਯਗ੍ਰੈਰਗ੍ਰ੍ਯਗ੍ਰਹੇਨ੍ਦੁਗ੍ਰਸਨਗੁਰੁ ਭਰੈਰ੍ਨੋ ਸਮਗ੍ਰੈਰੁਦਗ੍ਰੈਃ ਵਰ੍ ਗੁਰੁਤਰੈਃ
ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰੈਰੀषਦੁਗ੍ਰੈਰੁਦਯਗਿਰਿਗਤੋ ਗੋਗਣੈਰ੍ਗੌਰਯਨ੍ ਗਾਮ੍ ।
ਉਦ੍ਗਾਢਾਰ੍ਚਿਰ੍ਵਿਲੀਨਾਮਰਨਗਰਨਗਗ੍ਰਾਵਗਰ੍ਭਾਮਿਵਾਹ੍ਨਾ-
ਮਗ੍ਰੇ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਵਿਧਤ੍ਤੇ ਗ੍ਲਪਯਤੁ ਗਹਨਂ ਸ ਗ੍ਰਹਗ੍ਰਾਮਣੀਰ੍ਵਃ ॥ 98 ॥
ਯੋਨਿਃ ਸਾਮ੍ਨਾਂ ਵਿਧਾਤਾ ਮਧੁਰਿਪੁਰਜਿਤੋ ਧੂਰ੍ਜਟਿਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰੋऽਸੌ
ਮृਤ੍ਯੁਃ ਕਾਲੋऽਲਕਾਯਾਃ ਪਤਿਰਪਿ ਧਨਦਃ ਪਾਵਕੋ ਜਾਤਵੇਦਾਃ ।
ਇਤ੍ਥਂ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾ ਡਵਿਤ੍ਥਾਦਿਵਦਮृਤਭੁਜਾਂ ਯਾ ਯਦृਚ੍ਛਾਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ-
ਸ੍ਤਾਸਾਮੇਕੋऽਭਿਧੇਯਸ੍ਤਦਨੁਗੁਣਗੁਣੈਰ੍ਯਃ ਸ ਸੂਰ੍ਯੋऽਵਤਾਦ੍ਵਃ ॥ 99 ॥ ਵਰ੍ ਗਣੈਃ
ਦੇਵਃ ਕਿਂ ਬਾਨ੍ਧਵਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਿਯਸੁਹृਦਥਵਾऽऽਚਾਰ੍ਯ ਆਹੋਸ੍ਵਿਦਰ੍ਯੋ ਵਰ੍ ਆਰ੍ਯਃ
ਰਕ੍षਾ ਚਕ੍षੁਰ੍ਨੁ ਦੀਪੋ ਗੁਰੁਰੁਤ ਜਨਕੋ ਜੀਵਿਤਂ ਬੀਜਮੋਜਃ ।
ਏਵਂ ਨਿਰ੍ਣੀਯਤੇ ਯਃ ਕ ਇਵ ਨ ਜਗਤਾਂ ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਰ੍ਵਦਾऽਸੌ ਵਰ੍ ਸਰ੍ਵਦਾਃ
ਸਰ੍ਵਾਕਾਰੋਪਕਾਰੀ ਦਿਸ਼ਤੁ ਦਸ਼ਸ਼ਤਾਭੀषੁਰਭ੍ਯਰ੍ਥਿਤਂ ਵਃ ॥ 100 ॥
ਸ਼੍ਲੋਕਾ ਲੋਕਸ੍ਯ ਭੂਤ੍ਯੈ ਸ਼ਤਮਿਤਿ ਰਚਿਤਾਃ ਸ਼੍ਰੀਮਯੂਰੇਣ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ
ਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚੈਤਾਨ੍ਪਠੇਦ੍ਯਃ ਸਕृਦਪਿ ਪੁਰੁषਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਰ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ।
ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਸਤ੍ਕਵਿਤ੍ਵਂ ਮਤਿਮਤੁਲਬਲਂ ਕਾਨ੍ਤਿਮਾਯੁਃਪ੍ਰਕਰ੍षਂ
ਵਿਦ੍ਯਾਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਰ੍ਥਂ ਸੁਤਮਪਿ ਲਭਤੇ ਸੋऽਤ੍ਰ ਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ ॥ 101 ॥
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਯੂਰਕਵਿਪ੍ਰਣੀਤਂ ਸੂਰ੍ਯਸ਼ਤਕਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍ ।
Roman (IAST) Transliteration
|| sūryaśatakam ||
mahākaviśrīmayūrapraṇītam
|| śrī gaṇeśāya namaḥ ||
jambhārātībhakumbhodbhavamiva dadhataḥ sāndrasindūrareṇuṃ
raktāḥ siktā ivaughairudayagiritaṭīdhātudhārādravasya | var saktaiḥ
āyāntyā tulyakālaṃ kamalavanarucevāruṇā vo vibhūtyai
bhūyāsurbhāsayanto bhuvanamabhinavā bhānavo bhānavīyāḥ || 1 ||
bhaktiprahvāya dātuṃ mukulapuṭakuṭīkoṭarakroḍalīnāṃ
lakṣmīmākraṣṭukāmā iva kamalavanoddhāṭanaṃ kurvate ye |
kālākārāndhakārānanapatitajagatsādhvasadhvaṃsakalyāḥ
kalyāṇaṃ vaḥ kriyāsuḥ kisalayarucayaste karā bhāskarasya || 2 ||
garbheṣvambhoruhāṇāṃ śikhariṣu ca śitāgreṣu tulyaṃ patantaḥ
prārambhe vāsarasya vyuparatisamaye caikarūpāstathaiva |
niṣparyāyaṃ pravṛttāstribhuvanabhavanaprāṅgaṇe pāntu yuṣmā-
nūṣmāṇaṃ santatādhvaśramajamiva bhṛśaṃ bibhrato bradhnapādāḥ || 3 ||
prabhraśyatyuttarīyatviṣi tamasi samuddīkṣya vītāvṛtīnprā-
gjantūṃstantūnyathā yānatanu vitanute tigmarocirmarīcīn |
te sāndrībhūya sadyaḥ kramaviśadadaśāśādaśālīviśālaṃ
śaśvatsampādayanto'mbaramamalamalaṃ maṅgalaṃ vo diśantu || 4 ||
nyakkurvannoṣadhīśe muṣitaruci śucevauṣadhīḥ proṣitābhā
bhāsvadgrāvodgatena prathamamiva kṛtābhyudgatiḥ pāvakena |
pakṣacchedavraṇāsṛksruta iva dṛṣado darśayanprātaradre-
rātāmrastīvrabhānoranabhimatanude stādgabhastyudgamo vaḥ || 5 ||
śīrṇaghrāṇāṅghripāṇīnvraṇibhirapaghanairghargharāvyaktaghoṣān
dīrghāghrātānaghaughai punarapi ghaṭayatyeka ullāghayan yaḥ |
gharmāṃśostasya vo'ntardviguṇaghanaghṛṇānighnanirvighnavṛtte-
rdattārghāḥ siddhasaṅghairvidadhatu ghṛṇayaḥ śīghramaṃhovidhātam || 6 ||
bibhrāṇā vāmanatvaṃ prathamamatha tathaivāṃśavaḥ prāṃśavo vaḥ
krāntākāśāntarālāstadanu daśadiśaḥ pūrayantastato'pi |
dhvāntādācchidya devadviṣa iva balito viśvamāśvaśnuvānāḥ var devadruha
kṛcchrāṇyucchrāyahelopahasitaharayo hāridaśvā harantu || 7 ||
udgāḍhenāruṇimnā vidadhati bahulaṃ ye'ruṇasyāruṇatvaṃ
mūrdhoddhūtau khalīnakṣatarudhiraruco ye rathāśvānaneṣu |
śailānāṃ śekharatvaṃ śritaśikhariśikhāstanvate ye diśantu var śikharaśikhāḥ
preṅkhantaḥ khe kharāṃśoḥ khacitadinamukhāste mayūkhāḥ sukhaṃ vaḥ || 8 ||
dattānandāḥ prajānāṃ samucitasamayākṛṣṭasṛṣṭaiḥ payobhiḥ var akliṣṭasṛṣṭaiḥ
pūrvāhṇe viprakīrṇā diśi diśi viramatyahni saṃhārabhājaḥ |
dīptāṃśordīrghaduḥkhaprabhavabhavabhayodanvaduttāranāvo
gāvo vaḥ pāvanānāṃ paramaparimitāṃ prītimutpādayantu || 9 ||
bandhadhvaṃsaikahetuṃ śirasi natirasābaddhasandhyāñjalīnāṃ
lokānāṃ ye prabodhaṃ vidadhati vipulāmbhojakhaṇḍāśayeva |
yuṣmākaṃ te svacittaprathitapṛthutaraprārthanākalpavṛkṣāḥ var prathima
kalpantāṃ nirvikalpaṃ dinakarakiraṇāḥ ketavaḥ kalmaṣasya || 10 ||
dhārā rāyo dhanāyāpadi sapadi karālambabhūtāḥ prapāte
tattvālokaikadīpāstridaśapatipuraprasthitau vīthya eva |
nirvāṇodyogiyogipragamanijatanudvāri vetrāyamāṇā-
strāyantāṃ tīvrabhānordivasamukhasukhā raśmayaḥ kalmaṣādvaḥ || 11 ||
var tīvrabhāsaḥ var kaśmalādvaḥ
prāci prāgācarantyo'naticiramacale cārucūḍāmaṇitvaṃ
muñcantyo rocanāmbhaḥ pracuramiva diśāmuccakaiścarcanāya |
cāṭūtkaiścakranāmnāṃ caturamavicalairlocanairarcyamānā- var suciraṃ
śceṣṭantāṃ cintitānāmucitamacaramāścaṇḍarocīruco vaḥ || 12 ||
ekaṃ jyotirdṛśau dve trijagati gaditānyabjajāsyaiścaturbhi-
rbhūtānāṃ pañcamaṃ yānyalamṛtuṣu tathā ṣaṭsu nānāvidhāni |
yuṣmākaṃ tāni saptatridaśamuninutānyaṣṭadigbhāñji bhāno-
ryānti prāhṇe navatvaṃ daśa dadhatu śivaṃ dīdhitīnāṃ śatāni || 13 || var dadatu
āvṛttibhrāntaviśvāḥ śramamiva dadhataḥ śoṣiṇaḥ svoṣmaṇeva
grīṣme dāvāgnitaptā iva rasamasakṛdye dharitryā dhayanti |
te prāvṛṣyāttapānātiśayaruja ivodvāntatoyā himartau
mārtaṇḍasyāpracaṇḍāściramaśubhabhide'bhīṣavo vo bhavantu || 14 ||
tanvānā digvadhūnāṃ samadhikamadhurālokaramyāmavasthā-
māruḍhaprauḍhileśotkalitakapilimālaṅkṛtiḥ kevalaiva |
ujjṛmbhāmbhojanetradyutini dinamukhe kiñcidudbhidyamānā
śmaśruśreṇīva bhāsāṃ diśatu daśaśatī śarma gharmatviṣo vaḥ || 15 ||
maulīndormaiṣa moṣīddyutimiti vṛṣabhāṅkena yaḥ śaṅkineva
pratyagrodghāṭitāmbhoruhakuharaguhāsusthiteneva dhātrā |
kṛṣṇena dhvāntakṛṣṇasvatanuparibhavatrasnuneva stuto'laṃ
trāṇāya stāttanīyānapi timiraripoḥ sa tviṣāmudgamo vaḥ || 16 ||
vistīrṇaṃ vyoma dīrghāḥ sapadi daśa diśo vyastavelāmbhaso'bdhīn
kurvadbhirdṛśyanānānaganagaranagābhogapṛthvīṃ ca pṛthvīm |
padminyucchvāsyate yairuṣasi jagadapi dhvaṃsayitvā tamisrā-
musrā visraṃsayantu drutamanabhimataṃ te sahasratviṣo vaḥ || 17 || var visrāvayantu
astavyastatvaśūnyo nijaruciraniśānaśvaraḥ kartumīśo
viśvaṃ veśmeva dīpaḥ pratihatatimiraṃ yaḥ pradeśasthito'pi |
dikkālāpekṣayāsau tribhuvanamaṭatastigmabhānornavākhyāṃ
yātaḥ śātakratavyāṃ diśi diśatu śivaṃ so'rciṣāmudgamo vaḥ || 18 ||
māgānmlāniṃ mṛṇālī mṛduriti dayayevāpraviṣṭo'hilokaṃ
lokālokasya pārśvaṃ pratapati na paraṃ yastadākhyārthameva |
ūrdhvaṃ brahmāṇḍakhaṇḍasphuṭanabhayaparityaktadairghyo dyusīmni
svechāvaśyāvakāśāvadhiravatu sa vastāpano rociroghaḥ || 19 ||
aśyāmaḥ kāla eko na bhavati bhuvanānto'pi vīte'ndhakāre var vītāndhakāraḥ
sadyaḥ prāleyapādo na vilayamacalaścandramā apyupaiti |
bandhaḥ siddhāñjalīnāṃ na hi kumudavanasyāpi yatrojjihāne
tatprātaḥ prekṣaṇīyaṃ diśatu dinapaterdhāma kāmādhikaṃ vaḥ || 20 ||
yatkāntiṃ paṅkajānāṃ na harati kurute pratyutādhikyaramyāṃ var pratyutātīva ramyāṃ
no dhatte tārakābhāṃ tirayati nitarāmāśu yannityameva | var nādhatte
kartuṃ nālaṃ nimeṣaṃ divasamapi paraṃ yattadekaṃ trilokyā-
ścakṣuḥ sāmānyacakṣurvisadṛśamaghabhidbhāsvatastānmaho vaḥ || 21 ||
kṣmāṃ kṣepīyaḥ kṣapāmbhaḥśiśiratarajalasparśatarṣādṛteva
drāgāśā netumāśādviradakarasaraḥpuṣkarāṇīva bodham |
prātaḥ prollaṅghya viṣṇoḥ padamapi ghṛṇayevātivegāddavīya-
syuddāma dyotamānā dahatu dinapaterdurnimittaṃ dyutirvaḥ || 22 ||
no kalpāpāyavāyoradayarayadalatkṣmādharasyāpi gamyā var śamyā
gāḍhodgīrṇojjvalaśrīrahani na rahitā no tamaḥkajjalena |
prāptotpattiḥ pataṅgānna punarupagatā moṣamuṣṇatviṣo vo
vartiḥ saivānyarūpā sukhayatu nikhiladvīpadīpasya dīptiḥ || 23 ||
niḥśeṣāśāvapūrapravaṇaguruguṇaślāghanīyasvarūpā
paryāptaṃ nodayādau dinagamasamayopaplave'pyunnataiva |
atyantaṃ yānabhijñā kṣaṇamapi tamasā sākamekatra vastuṃ
bradhnasyeddhā rucirvo ruciriva rucitasyāptaye vastunostu || 24 || var cirurasya, rucirasya
vibhrāṇaḥ śaktimāśu praśamitabalavattārakaurjityagurvīṃ
kurvāṇo līlayādhaḥ śikhinamapi lasaccandrakāntāvabhāsam |
ādadhyādandhakāre ratimatiśayinīmāvahanvīkṣaṇānāṃ var ādeyādīkṣaṇānāṃ
bālo lakṣmīmapārāmapara iva guho'harpaterātapo vaḥ || 25 ||
jyotsnāṃśākarṣapāṇḍudyuti timiramaṣīśeṣakalmāṣamīṣa-
jjṛmbhodbhūtena piṅgaṃ sarasijarajasā sandhyayā śoṇaśociḥ |
prātaḥprārambhakāle sakalamapi jagaccitramunmīlayantī
kāntistīkṣṇatviṣo'kṣṇāṃ mudamupanayatāttūlikevātulāṃ vaḥ || 26 ||
āyāntī kiṃ sumeroḥ saraṇiraruṇitā pādmarāgaiḥ parāgai-
rāhosvitsvasya māhārajanaviracitā vaijayantī rathasya |
māñjiṣṭhī praṣṭhavāhāvalividhutaśiraścāmarālī nu lokai- var cāmarālīva
rāśaṅkyālokitaivaṃ savituraghanude stātprabhātaprabhā vaḥ || 27 ||
dhvāntadhvaṃsaṃ vidhatte na tapati rucimannātirūpaṃ vyanakti
nyaktvaṃ nītvāpi naktaṃ na vitaratitarāṃ tāvadahnastviṣaṃ yaḥ | var nyaktāmahni
sa prātarmā viraṃsīdasakalapaṭimā pūrayanyuṣmadāśā-
māśākāśāvakāśāvataraṇataruṇaprakramo'rkaprakāśaḥ || 28 ||
tīvraṃ nirvāṇaheturyadapi ca vipulaṃ yatprakarṣeṇa cāṇu
pratyakṣaṃ yatparokṣaṃ yadiha yadaparaṃ naśvaraṃ śāśvataṃ ca |
yatsarvasya prasiddhaṃ jagati katipaye yogino yadvidanti
jyotistaddviprakāraṃ savituravatu vo bāhyamābhyantaraṃ ca || 29 ||
ratnānāṃ maṇḍanāya prabhavati niyatoddeśalabdhāvakāśaṃ
vahnerdārvādi dagdhuṃ nijajaḍimatayā kartumānandamindoḥ |
yacca trailokyabhūṣāvidhiraghadahanaṃ hlādi vṛṣṭyāśu tadvo var yattu
bāhulyotpādyakāryādhikataramavatādekamevārkatejaḥ || 30 ||
mīlaccakṣurvijihmaśruti jaḍarasanaṃ nighnitaghrāṇavṛtti
svavyāpārākṣamatvakparimuṣitamanaḥ śvāsamātrāvaśeṣam |
visrastāṅgaṃ patitvā svapadapaharatādaśriyaṃ vo'rkajanmā var apriyaṃ
kālavyālāvalīḍhaṃ jagadagada ivotthāpayanprākpratāpaḥ || 31 ||
niḥśeṣaṃ naiśamambhaḥ prasabhamapanudannaśruleśānukāri
stokastokāpanītāruṇaruciracirādastadoṣānuṣaṅgaḥ |
dātā dṛṣṭiṃ prasannāṃ tribhuvananayanasyāśu yuṣmadviruddhaṃ
vadhyādbradhnasya siddhāñjanavidhiraparaḥ prāktano'rciḥpracāraḥ || 32 ||
bhūtvā jambhasya bhettuḥ kakubhi paribhavārambhabhūḥ śubhrabhāno- var sthitvā
rbibhrāṇā babhrubhāvaṃ prasabhamabhinavāmbhojajṛmbhāpragalbhā |
bhūṣā bhūyiṣṭhaśobhā tribhuvanabhavanasyāsya vaibhākarī prāg-
vibhrāntā bhrājamānā vibhavatu vibhavodbhūtaye sā vibhā vaḥ || 33 || var nirbhānti, vibhrānti
saṃsaktaṃ siktamūlādabhinavabhuvanodyānakautūhalinyā
yāminyā kanyayevāmṛtakarakalaśāvarjitenāmṛtena |
arkālokaḥ kriyādvo mudamudayaśiraścakravālālavālā-
dudyanbālapravālapratimarucirahaḥpādapaprākprarohaḥ || 34 ||
bhinnaṃ bhāsāruṇasya kvacidabhinavayā vidrumāṇāṃ tviṣeva
tvaṅnnakṣatraratnadyutinikarakarālāntarālaṃ kvacicca |
nāntarniḥśeṣakṛṣṇaśriyamudadhimiva dhvāntarāśiṃ pibanstā-
daurvaḥ pūrvo'pyapūrvo'gniriva bhavadaghapluṣṭaye'rkāvabhāsaḥ || 35 ||
gandharvairgadyapadyavyatikaritavacohṛdyamātodyavādyai-
rādyairyo nāradādyairmunibhirabhinuto vedavedyairvibhidya |
var vītavedyairvividya, vedavidbhirvibhidya
āsādyāpadyate yaṃ punarapi ca jagadyauvanaṃ sadya udya-
nnuddyoto dyotitadyaurdyatu divasakṛto'sāvavadyāni vo'dya || 36 ||
āvānaiścandrakāntaiścyutatimiratayā tānavāttārakāṇā- var āvāntaiḥ
meṇāṅkālokalopādupahatamahasāmoṣadhīnāṃ layena |
ārādutprekṣyamāṇā kṣaṇamudayataṭāntarhitasyāhimāṃśo-
rābhā prābhātikī vo'vatu na tu nitarāṃ tāvadāvirbhavantī || 37 ||
sānau sā naudaye nāruṇitadalapunaryauvanānāṃ vanānā- var lasadyauvanānāṃ
mālīmālīḍhapūrvā parihṛtakuharopāntanimnā tanimnā |
bhā vo'bhāvopaśāntiṃ diśatu dinapaterbhāsamānā samānā-
rājī rājīvareṇoḥ samasamayamudetīva yasyā vayasyā || 38 ||
ujjṛmbhāmbhoruhāṇāṃ prabhavati payasāṃ yā śriye noṣṇatāyai
puṣṇātyālokamātraṃ na tu diśati dṛśāṃ dṛśyamānā vidhātam |
pūrvādrereva pūrvaṃ divamanu ca punaḥ pāvanī diṅmukhānā- var tataḥ
menāṃsyainī vibhāsau nudatu nutipadaikāspadaṃ prāktanī vaḥ || 39 ||
vācāṃ vācaspaterapyacalabhiducitācāryakāṇāṃ prapañcai-
rvairañcānāṃ tathoccāritacaturṛcāṃ cānanānāṃ caturṇām | var rucira
ucyetārcāsu vācyacyutiśucicaritaṃ yasya noccairvivicya var arcāsvavācya
prācyaṃ varcaścakāsacciramupacinutāttasya caṇḍārciṣo vaḥ || 40 || var śriyaṃ
mūrdhnyadrerdhāturāgastaruṣu kisalayo vidrumaughaḥ samudre
var – kisalayādvidrumaughātsamudre
diṅmātaṅgottamāṅgeṣvabhinavanihitaḥ sāndrasindūrareṇuḥ |
var vihitaḥ, nihitātsandrasindūrareṇoḥ
sīmni vyomnaśca hemnaḥ suraśikharibhuvo jāyate yaḥ prakāśaḥ
śoṇimnāsau kharāṃśoruṣasi diśatu vaḥ śarma śobhaikadeśaḥ || 41 ||
astādrīśottamāṅge śritaśaśini tamaḥkālakūṭe nipīte
yāti vyaktiṃ purastādaruṇakisalaye pratyuṣaḥpārijāte |
udyantyāraktapītāmbaraviśadatarodvīkṣitā tīkṣṇabhāno-
var ruciratarodvīkṣitā var tīvrabhāsaḥ
rlakṣmīrlakṣmīrivāstu sphuṭakamalapuṭāpāśrayā śreyase vaḥ || 42 || var puṭopāśraya
nodanvāñjanmabhūmirna tadudarabhuvo bāndhavāḥ kaustubhādyā
yasyāḥ padmaṃ na pāṇau na ca narakaripūraḥsthalī vāsaveśma |
tejorūpāparaiva triṣu bhuvanataleṣvādadhānā vyavasthāṃ var tribhuvanabhavane
sā śrīḥ śreyāṃsi diśyādaśiśiramahaso maṇḍalāgrodgatā vaḥ || 43 ||
|| iti dyutivarṇanam || var tejovarṇanam
|| atha aśvavarṇanam ||
rakṣantvakṣuṇṇahemopalapaṭalamalaṃ lāghavādutpatantaḥ
pātaṅgāḥ paṅgvavajñājitapavanajavā vājinaste jaganti |
yeṣāṃ vītānyacihnonnayamapi vahatāṃ mārgamākhyāti merā-
vudyannuddāmadīptirdyumaṇimaṇiśilāvedikājātavedāḥ || 44 ||
pluṣṭāḥ pṛṣṭheṃ'śupātairatinikaṭatayā dattadāhātirekai-
rekāhākrāntakṛtsnatridivapathapṛthuśvāsaśoṣāḥ śrameṇa |
tīvrodanyāstvarantāmahitavihataye saptayaḥ saptasapte-
rabhyāśākāśagaṅgājalasaralagalāvāṅnatāgrānanā vaḥ || 45 || var galavarjitāgrānanāḥ
matvānyānpārśvato'śvān sphaṭikataṭadṛṣaddṛṣṭadehā dravantī
vyaste'hanyastasandhyeyamiti mṛdupadā padmarāgopaleṣu |
sādṛśyādṛśyamūrtirmarakatakaṭake kliṣṭasūtā sumero-
rmūrdhanyāvṛttilabdhadhruvagatiravatu bradhnavāhāvalirvaḥ || 46 || var druta
helālolaṃ vahantī viṣadharadamanasyāgrajenāvakṛṣṭā
svarvāhinyāḥ sudūraṃ janitajavajayā syandanasya syadena |
nirvyājaṃ tāyamāne haritimani nije sphītaphenāhitaśrī- var sphītaphenāsmitaśrīḥ
raśreyāṃsyaśvapaṅktiḥ śamayatu yamunevāparā tāpanī vaḥ || 47 ||
mārgopānte sumerornuvati kṛtanatau nākadhāmnāṃ nikāye
vīkṣya vrīḍānatānāṃ pratikuharamukhaṃ kinnarīṇāṃ mukhāni |
sūte'sūyatyapīṣajjaḍagati vahatāṃ kandharārdhairvaladbhi- var kandharāgraiḥ
rvāhānāṃ vyasyatādvaḥ samamasamaharerheṣitaṃ kalmaṣāṇi || 48 ||
dhunvanto nīradālīrnijaruciharitāḥ pārśvayoḥ pakṣatulyā-
stālūttānaiḥ khalīnaiḥ khacitamukharucaścyotatā lohitena |
uḍḍīyeva vrajanto viyati gativaśādarkavāhāḥ kriyāsuḥ
kṣemaṃ hemādrihṛdyadrumaśikharaśiraḥśreṇiśākhāśukā vaḥ || 49 ||
|| ityaśvavarṇanam ||
|| atha aruṇavarṇanam ||
prātaḥ śailāgraraṅge rajanijavanikāpāyasaṃlakṣyalakṣmī-
rvikṣiptāpūrvapuṣpāñjalimuḍunikaraṃ sūtradhārāyamāṇaḥ |
yāmeṣvaṅkeṣvivāhnaḥ kṛtaruciṣu caturṣveva jātapratiṣṭhā- var yātaḥ pratiṣṭhāṃ
mavyātprastāvayanvo jagadaṭanamahānāṭikāṃ sūryasūtaḥ || 50 ||
ākrāntyā vāhyamānaṃ paśumiva hariṇā vāhako'gryo harīṇāṃ
bhrāmyantaṃ pakṣapātājjagati samaruciḥ sarvakarmaikasākṣī |
śatruṃ netraśrutīnāmavajayati vayojyeṣṭhabhāve same'pi
sthāmnāṃ dhāmnāṃ nidhiryaḥ sa bhavadaghanude nūtanaḥ stādanūruḥ || 51 ||
dattārghairdūranamrairviyati vinayato vīkṣitaḥ siddhasārthaiḥ var siddhasādhyaiḥ
sānāthyaṃ sārathirvaḥ sa daśaśataruceḥ sātirekaṃ karotu |
āpīya prātareva pratatahimapayaḥsyandinīrindubhāso
yaḥ kāṣṭhādīpano'gre jaḍita iva bhṛśaṃ sevate pṛṣṭhato'rkam || 52 ||
muñcanraśmīndinādau dinagamasamaye saṃharaṃśca svatantra-
stotraprakhyātavīryo'virataharipadākrāntibaddhābhiyogaḥ | var vitata
kālotkarṣāllaghutvaṃ prasabhamadhipatau yojayanyo dvijānāṃ
sevāprītena pūṣṇātmasama iva kṛtastrāyatāṃ so'ruṇo vaḥ || 53 || var svasama
śātaḥ śyāmālatāyāḥ paraśuriva tamo'raṇyavahnerivārciḥ var dāhe davābhaḥ
prācyevāgre grahītuṃ grahakumudavanaṃ prāgudasto'grahastaḥ |
var prācīvāgre, grahakumudaruciṃ
aikyaṃ bhindandyubhūmyoravadhiriva vidhāteva viśvaprabodhe
vāhānāṃ vo vinetā vyapanayatu vipannāma dhāmādhipasya || 54 ||
paurastyastoyadartoḥ pavana iva patatpāvakasyeva dhūmo var patan
viśvasyevādisargaḥ praṇava iva paraṃ pāvano vedarāśeḥ
sandhyānṛtyotsavecchoriva madanaripornandināndīninādaḥ
saurasyāgre sukhaṃ vo vitaratu vinatānandanaḥ syandanasya || 55 || var syandano vaḥ
paryāptaṃ taptacāmīkarakaṭakataṭe śliṣṭaśītetarāṃśā-
vāsīdatsyandanāśvānukṛtimarakate padmarāgāyamāṇaḥ | var aśvānukṛtamarakate
yaḥ sotkarṣāṃ vibhūṣāṃ kuruta iva kulakṣmābhṛdīśasya mero-
renāṃsyahnāya dūraṃ gamayatu sa guruḥ kādraveyadviṣo vaḥ || 56 ||
nītvāśvānsapta kakṣā iva niyamavaśaṃ vetrakalpapratoda- var kakṣyā
stūrṇaṃ dhvāntasya rāśāvitarajana ivotsārite dūrabhāji |
pūrvaṃ praṣṭho rathasya kṣitibhṛdadhipatīndarśayaṃstrāyatāṃ va-
strailokyāsthānadānodyatadivasapateḥ prākpratīhārapālaḥ || 57 ||
vajriñjātaṃ vikāsīkṣaṇakamalavanaṃ bhāsi nābhāsi vahne! var no bhāsi
tātaṃ natvāśvapārśvānnaya yama! mahiṣaṃ rākṣasā vīkṣitāḥ stha |
saptīnsiñca pracetaḥ! pavana! bhaja javaṃ vittapāveditastvaṃ
vande śarveti jalpanpratidiśamadhipānpātu pūṣṇo'graṇīrvaḥ || 58 ||
pāśānāśāntapālādaruṇa varuṇato mā grahīḥ pragrahārthaṃ
tṛṣṇāṃ kṛṣṇasya cakre jahihi nahi ratho yāti me naikacakraḥ |
yoktuṃ yugyaṃ kimuccaiḥśravasamabhilaṣasyaṣṭamaṃ vṛtraśatro- var tvāṣṭraśatroḥ
styaktānyāpekṣaviśvopakṛtiriva raviḥ śāsti yaṃ so'vatādvaḥ || 59 ||
no mūrcchācchinnavāñchaḥ śramavivaśavapurnaiva nāpyāsyaśoṣī
pānthaḥ pathyetarāṇi kṣapayatu bhavatāṃ bhāsvato'gresaraḥ saḥ |
yaḥ saṃśritya trilokīmaṭati paṭutaraistāpyamāno mayūkhai-
rārādārāmalekhāmiva haritamaṇiśyāmalāmaśvapaṅktim || 60 || var haritatṛṇa
sīdanto'ntarnimajjajjaḍakhuramusalāḥ saikate nākanadyāḥ
skandantaḥ kandarālīḥ kanakaśikhariṇo mekhalāsu skhalantaḥ |
dūraṃ dūrvāsthalotkā marakatadṛṣadi sthāsnavo yanna yātāḥ
pūṣṇo'śvāḥ pūrayaṃstaistadavatu javanairhuṅkṛtenāgrago vaḥ || 61 || var prerayan huṅkṛtairagraṇīḥ
|| ityaruṇavarṇanam || var sūtavarṇanam
|| atha rathavarṇanam ||
pīnoraḥpreritābhraiścaramakhurapuṭāgrasthitaiḥ prātaradrā-
vādīrghāṅgairudasto haribhirapagatāsaṅganiḥśabdacakraḥ |
uttānānūrumūrdhāvanatihaṭhabhavadvipratīpapraṇāmaḥ
prāhṇe śreyo vidhattāṃ savituravataranvyomavīthīṃ ratho vaḥ || 62 || var preyo
dhvāntaughadhvaṃsadīkṣāvidhipaṭu vahatā prāksahasraṃ karāṇā- var vidhiguru drāksahasraṃ
maryamṇā yo garimṇaḥ padamatulamupānīyatādhyāsanena |
sa śrāntānāṃ nitāntaṃ bharamiva marutāmakṣamāṇāṃ visoḍhuṃ
skandhātskandhaṃ vrajanvo vṛjinavijitaye bhāsvataḥ syandano'stu || 63 ||
yoktrībhūtānyugasya grasitumiva puro dandaśūkāndadhāno
dvedhāvyastāmbuvāhāvalivihitabṛhatpakṣavikṣepaśobhaḥ |
sāvitraḥ syandano'sau niratiśayarayaprīṇitānūrurenaḥ-
kṣepīyo vo garutmāniva haratu harīcchāvidheyapracāraḥ || 64 ||
ekāhenaiva dīrghāṃ tribhuvanapadavīṃ laṅghayan yo laghiṣṭhaḥ var kṛstnāṃ
pṛṣṭhe merorgarīyān dalitamaṇidṛṣattviṃṣi piṃṣañśirāṃsi |
sarvasyaivopariṣṭādatha ca punaradhastādivāstādrimūrndhi
bradhnasyāvyātsa evaṃ duradhigamaparispandanaḥ syandano vaḥ || 65 ||
dhūrdhvastāgryagrahāṇi dhvajapaṭapavanāndolitendūni dūraṃ var dūrāt
rāhau grāsābhilāṣādanusarati punardattacakravyathāni |
śrāntāśvaśvāsahelādhutavibudhadhunīnirjharāmbhāṃsi bhadraṃ
deyāsurvo davīyo divi divasapateḥ syandanaprasthitāni || 66 ||
akṣe rakṣāṃ nibadhya pratisaravalayairyojayantyo yugāgraṃ
dhūḥstambhe dagdhadhūpāḥ prahitasumanaso gocare kūbarasya |
carcāścakre carantyo malayajapayasā siddhavadhvastrisandhyaṃ var carcāṃ
vandante yaṃ dyumārge sa nudatu duritānyaṃśumatsyandano vaḥ || 67 ||
utkīrṇasvarṇareṇudrutakhuradalitā pārśvayoḥ śaśvadaśvai- var reṇurdruta
raśrāntabhrāntacakrakramanikhilamilanneminimnā bhareṇa |
merormūrdhanyaghaṃ vo vighaṭayatu raverekavīthī rathasya
svoṣmodaktāmburiktaprakaṭitapulinoddhūsarā svardhunīva || 68 || var svoṣmodastāmbu
nantuṃ nākālayānāmaniśamanuyatāṃ paddhatiḥ paṅktireva var upayatāṃ
kṣodo nakṣatrarāśeradayarayamilaccakrapiṣṭasya dhūliḥ |
heṣahlādo harīṇāṃ suraśikharidarīḥ pūrayanneminādo var nādo
yasyāvyāttīvrabhānoḥ sa divi bhuvi yathā vyaktacihno ratho vaḥ || 69 ||
niḥspandānāṃ vimānāvalivitatadivāṃ devavṛndārakāṇāṃ var valitadiśā
vṛndairānandasāndrodyamamapi vahatāṃ vindatāṃ vandituṃ no |
mandākinyāmamandaḥ pulinabhṛti mṛdurmandare mandirābhe var mandarābhe
mandārairmaṇḍitāraṃ dadhadari dinakṛtsyandanaḥ stānmude vaḥ || 70 ||
cakrī cakrārapaṅktiṃ harirapi ca harīn dhūrjaṭirdhūrdhvajāntā-
nakṣaṃ nakṣatranātho'ruṇamapi varuṇaḥ kūbarāgraṃ kuberaḥ |
raṃhaḥ saṅghaḥ surāṇāṃ jagadupakṛtaye nityayuktasya yasya
stauti prītiprasanno'nvahamahimaruceḥ so'vatātsyandano vaḥ || 71 || var ruca
netrāhīnena mūle vihitaparikaraḥ siddhasādhyairmarudbhiḥ
pādopānte stuto'laṃ baliharirabhasākarṣaṇābaddhavegaḥ |
bhrāmyanvyomāmburāśāvaśiśirakiraṇasyandanaḥ santataṃ vo
diśyāllakṣmīmapārāmatulitamahimevāparo mandarādriḥ || 72 || var atulyāṃ
|| iti rathavarṇanam ||
|| atha maṇḍalavarṇanam ||
yajjyāyo bījamahnāmapahatatimiraṃ cakṣuṣāmañjanaṃ ya- var jyāyo yadbījamahnāmapahṛta
ddvāraṃ yanmuktibhājāṃ yadakhilabhuvanajyotiṣāmekamokaḥ |
yadvṛṣṭyambhonidhānaṃ dharaṇirasasudhāpānapātraṃ mahadya-
ddiśyādīśasya bhāsāṃ tadadhīkalamalaṃ maṅgalaṃ maṇḍalaṃ vaḥ || 73 || var devasya
bhānoḥ tadadhikamamalaṃ maṇḍalaṃ maṅgalaṃ
velāvardhiṣṇu sindhoḥ paya iva khamivārdhodgatāgyragrahoḍu
stokodbhinnasvacihnaprasavamiva madhorāsyamasyanmanāṃsi | var mahāṃsi
prātaḥ pūṣṇo'śubhāni praśamayatu śiraḥśekharībhūtamadreḥ
paurastyasyodgabhastistimitatamatamaḥkhaṇḍanaṃ maṇḍalaṃ vaḥ || 74 ||
pratyuptastaptahemojjvalaruciracalaḥ padmarāgeṇa yena
jyāyaḥ kiñjalkapuñjo yadalikulaśiterambarendīvarasya |
kālavyālasya cihnaṃ mahitatamamahomūrndhi ratnaṃ mahadya-
ddīptāṃśoḥ prātaravyāttadavikalajaganmaṇḍanaṃ maṇḍalaṃ vaḥ || 75 ||
kastrātā tārakāṇāṃ patati tanuravaśyāyabinduryathendu-
rvidrāṇā dṛksmarārerurasi muraripoḥ kaustubho nodgabhastiḥ |
vahneḥ sāpahnaveva dyutirudayagate yatra tanmaṇḍalaṃ vo
mārtaṇḍīyaṃ punītāddivi bhuvi ca tamāṃsīva mṛṣṇanmahāṃsi || 76 ||
yatprācyāṃ prākcakāsti prabhavati ca yataḥ prācyasāvujjihānā-
diddhaṃ madhye yadahno bhavati tatarucā yena cotpādyate'haḥ |
yatparyāyeṇa lokānavati ca jagatāṃ jīvitaṃ yacca tadvo
viśvānugrāhi viśvaṃ sṛjadapi ca ravermaṇḍalaṃ muktaye'stu || 77 ||
śuṣyantyūḍhānukārā makaravasatayo māravīṇāṃ sthalīnāṃ
yenottaptāḥ sphuṭantastaḍiti tilatulāṃ yāntyagendrā yugānte | var caṭiti
taccaṇḍāṃśorakāṇḍatribhuvanadahanāśaṅkayā dhāma kṛcchāt var kṛtsnaṃ
saṃhṛtyālokamātraṃ pralaghu vidadhataḥ stānmude maṇḍalaṃ vaḥ || 78 || var āhṛtyālokamātraṃ pratanu
udyaddyūdyānavāpyāṃ bahulatamatamaḥpaṅkapūraṃ vidārya var bahala
prodbhinnaṃ patrapārśveṣvaviralamaruṇacchāyayā visphurantyā |
kalyāṇāni kriyādvaḥ kamalamiva mahanmaṇḍalaṃ caṇḍabhāno- var caṇḍaraśmeḥ
ranvītaṃ tṛptihetorasakṛdalikulākāriṇā rāhuṇā yat || 79 ||
cakṣurdakṣadviṣo yanna tu dahati puraḥ pūrayatyeva kāmaṃ var na dahati nitarāṃ punaḥ
nāstaṃ juṣṭaṃ marudbhiryadiha niyamināṃ yānapātraṃ bhavābdhau |
yadvītaśrānti śaśvadbhramadapi jagatāṃ bhrāntimabhrānti hanti
bradhnasyākhyādviruddhakriyamatha ca hitādhāyi tanmaṇḍalaṃ vaḥ || 80 ||
|| iti maṇḍalavarṇanam ||
|| atha sūryavarṇanam |
siddhaiḥ siddhāntamiśraṃ śritavidhi vibudhaiścāraṇaiścāṭugarbhaṃ
gītyā gandharvamukhyairmuhurahipatibhiryātudhānairyatātma |
sārdhaṃ sādhyairmunīndrairmuditamatamano mokṣibhiḥ pakṣapātā- var mokṣubhiḥ
tprātaḥ prārabhyamāṇastutiravatu ravirviśvavandyodayo vaḥ || 81 ||
bhāsāmāsannabhāvādadhikatarapaṭoścakravālasya tāpā-
cchedādacchinnagacchatturagakhurapuṭanyāsaniḥśaṅkaṭaṅkaiḥ | var nyasta
niḥsaṅgasyandanāṅgabhramaṇanikaṣaṇātpātu vastriprakāraṃ var triprakāraiḥ
taptāṃśustatparīkṣāpara iva paritaḥ paryaṭanhāṭakādrim || 82 ||
no śuṣkaṃ nākanadyā vikasitakanakāmbhojayā bhrājitaṃ tu var kanakāmbhoruhā
pluṣṭā naivopabhogyā bhavati bhṛśataraṃ nandanodyānalakṣmīḥ |
no śṛṅgāṇi drutāni drutamamaragireḥ kāladhautāni dhautā-
nīddhaṃ dhāma dyumārge mradayati dayayā yatra so'rko'vatādvaḥ || 83 ||
dhvāntasyaivāntaheturna bhavati malinaikātmanaḥ pāpmano'pi
prākpādopāntabhājāṃ janayati na paraṃ paṅkajānāṃ prabodham |
kartā niḥśreyasānāmapi na tu khalu yaḥ kevalaṃ vāsarāṇāṃ
so'vyādekodyamecchāvihitabahubṛhadviśvakāryo'ryamā vaḥ || 84 ||
loṭa~lloṣṭāviceṣṭaḥ śritaśayanatalo niḥsahībhūtadehaḥ
sandehī prāṇitavye sapadi daśa diśaḥ prekṣamāṇo'ndhakārāḥ |
niḥśvāsāyāsaniṣṭhaḥ paramaparavaśo jāyate jīvalokaḥ var cirataravaśo
śokenevānyalokānudayakṛti gate yatra so'rko'vatādvaḥ || 85 || var lokābhyudaya
krāma~llolo'pi lokā~stadupakṛtikṛtāvāśritaḥ sthairyakoṭiṃ
nṝṇāṃ dṛṣṭiṃ vijihmāṃ vidadhadapi karotyantaratyantabhadrām |
yastāpasyāpi heturbhavati niyamināmekanirvāṇadāyī
bhūyātsa prāgavasthādhikatarapariṇāmodayo'rkaḥ śriye vaḥ || 86 ||
vyāpannarturna kālo vyabhicarati phalaṃ nauṣadhīrvṛṣṭiriṣṭā
naiṣṭaistṛpyanti devā na hi vahati marunnirmalābhāni bhāni |
āśāḥ śāntā na bhindantyavadhimudadhayo bibhrati kṣmābhṛtaḥ kṣmāṃ
yasmiṃstrailokyamevaṃ na calati tapati stātsa sūryaḥ śriye vaḥ || 87 ||
kailāse kṛttivāsā viharati virahatrāsadehoḍhakāntaḥ
śrāntaḥ śete mahāhāvadhijaladhi vinā chadmanā padmanābhaḥ |
yogodyogaikatāno gamayati sakalaṃ vāsaraṃ svaṃ svayambhū-
rbhūritrailokyācintābhṛti bhuvanavibhau yatra bhāsvānsa vo'vyāt || 88 ||
etadyanmaṇḍalaṃ khe tapati dinakṛtastā ṛco'rcīṃṣi yāni
dyotante tāni sāmānyayamapi puruṣo maṇḍale'ṇuryajūṃṣi |
evaṃ yaṃ veda vedatritayamayamayaṃ vedavedī samagro
vargaḥ svargāpavargaprakṛtiravikṛtiḥ so'stu sūryaḥ śriye vaḥ || 89 ||
nākaukaḥpratyanīkakṣatipaṭumahasāṃ vāsavāgresarāṇāṃ
sarveṣāṃ sādhu pātāṃ jagadidamaditerātmajatve same'pi |
yenādityābhidhānaṃ niratiśayaguṇairātmani nyastamastu var guṇenātmani
stutyastrailokyavandyaistridaśamunigaṇaiḥ soṃ'śumān śreyase vaḥ || 90 ||
bhūmiṃ dhāmno'bhivṛṣṭyā jagati jalamayīṃ pāvanīṃ saṃsmṛtāva- var dhāmno'tha
pyāgneyīṃ dāhaśaktyā muhurapi yajamānāṃ yathāprārthitārthaiḥ | var yajamānātmikāṃ
līnāmākāśa evāmṛtakaraghaṭitāṃ dhvāntapakṣasya parva-
ṇvevaṃ sūryo'ṣṭabhedāṃ bhava iva bhavataḥ pātu bibhratsvamūrtim || 91 ||
prākkālonnidrapadmākaraparimalanāvirbhavatpādaśobho
bhaktyā tyaktorukhedodgati divi vinatāsūnunā nīyamānaḥ |
saptāśvāptāparāntānyadhikamadharayanyo jaganti stuto'laṃ
devairdevaḥ sa pāyādapara iva murārātirahnāṃ patirvaḥ || 92 ||
yaḥ sraṣṭā'pāṃ purastādacalavarasamabhyunnaterhetureko
lokānāṃ yastrayāṇāṃ sthita upari paraṃ durvilaṅghyena dhāmnā | var ca trayāṇāṃ
sadyaḥ siddhyai prasannadyutiśubhacaturāśāmukhaḥ stādvibhakto var śuci
dvedhā vedhā ivāviṣkṛtakamalaruciḥ so'rciṣāmākaro vaḥ || 93 ||
sādridyūrvīnadīśā diśati daśa diśo darśayanprāgdṛśo yaḥ var drāk dṛśo
sādṛśyaṃ dṛśyate no sadaśaśatadṛśi traidaśe yasya deśe |
dīptāṃśurvaḥ sa diśyādaśivayugadaśādarśitadvādaśātmā
śaṃ śāstyaśvāṃśca yasyāśayavidatiśayāddandaśūkāśanādyaḥ || 94 ||
tīrthāni vyarthakāni hṛdanadasarasīnirjharāmbhojinīnāṃ
nodanvanto nudanti pratibhayamaśubhaśvabhrapātānubandhi |
āpo nākāpagāyā api kaluṣamuṣo majjatāṃ naiva yatra var svargāpagāyāḥ
trātuṃ yāte'nyalokān sa diśatu divasasyaikaheturhitaṃ vaḥ || 95 || var lokaṃ
etatpātālapaṅkaplutamiva tamasaivaikamudgāḍhamāsī-
daprajñātāpratarkyaṃ niravagati tathālakṣaṇaṃ suptamantaḥ |
yādṛksṛṣṭeḥ purastānniśi niśi sakalaṃ jāyate tādṛgeva
trailokyaṃ yadviyogādavatu ravirasau sargatulyodayo vaḥ || 96 ||
dvīpe yo'stācalo'sminbhavati khalu sa evāparatrodayādri-
ryā yāminyujjvalendudyutiriha divaso'nyatra tīvrātapaḥ sā |
yadvaśyau deśakālāviti niyamayato no tu yaṃ deśakālā- var nu
vavyātsa svaprabhutvāhitabhuvanahito heturahnāmino vaḥ || 97 ||
vyagrairagryagrahendugrasanaguru bharairno samagrairudagraiḥ var gurutaraiḥ
pratyagrairīṣadugrairudayagirigato gogaṇairgaurayan gām |
udgāḍhārcirvilīnāmaranagaranagagrāvagarbhāmivāhnā-
magre śreyo vidhatte glapayatu gahanaṃ sa grahagrāmaṇīrvaḥ || 98 ||
yoniḥ sāmnāṃ vidhātā madhuripurajito dhūrjaṭiḥ śaṅkaro'sau
mṛtyuḥ kālo'lakāyāḥ patirapi dhanadaḥ pāvako jātavedāḥ |
itthaṃ sañjñā ḍavitthādivadamṛtabhujāṃ yā yadṛcchāpravṛttā-
stāsāmeko'bhidheyastadanuguṇaguṇairyaḥ sa sūryo'vatādvaḥ || 99 || var gaṇaiḥ
devaḥ kiṃ bāndhavaḥ syātpriyasuhṛdathavā''cārya āhosvidaryo var āryaḥ
rakṣā cakṣurnu dīpo gururuta janako jīvitaṃ bījamojaḥ |
evaṃ nirṇīyate yaḥ ka iva na jagatāṃ sarvathā sarvadā'sau var sarvadāḥ
sarvākāropakārī diśatu daśaśatābhīṣurabhyarthitaṃ vaḥ || 100 ||
ślokā lokasya bhūtyai śatamiti racitāḥ śrīmayūreṇa bhaktyā
yuktaścaitānpaṭhedyaḥ sakṛdapi puruṣaḥ sarvapāpairvimuktaḥ |
ārogyaṃ satkavitvaṃ matimatulabalaṃ kāntimāyuḥprakarṣaṃ
vidyāmaiśvaryamarthaṃ sutamapi labhate so'tra sūryaprasādāt || 101 ||
iti śrīmayūrakavipraṇītaṃ sūryaśatakaṃ samāptam |
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ सूर्यशतकम् ॥
महाकविश्रीमयूरप्रणीतम्
॥ श्री गणेशाय नमः ॥
जम्भारातीभकुम्भोद्भवमिव दधतः सान्द्रसिन्दूररेणुं
रक्ताः सिक्ता इवौघैरुदयगिरितटीधातुधाराद्रवस्य । वर् सक्तैः
आयान्त्या तुल्यकालं कमलवनरुचेवारुणा वो विभूत्यै
भूयासुर्भासयन्तो भुवनमभिनवा भानवो भानवीयाः ॥ 1 ॥
भक्तिप्रह्वाय दातुं मुकुलपुटकुटीकोटरक्रोडलीनां
लक्ष्मीमाक्रष्टुकामा इव कमलवनोद्धाटनं कुर्वते ये ।
कालाकारान्धकाराननपतितजगत्साध्वसध्वंसकल्याः
कल्याणं वः क्रियासुः किसलयरुचयस्ते करा भास्करस्य ॥ 2 ॥
गर्भेष्वम्भोरुहाणां शिखरिषु च शिताग्रेषु तुल्यं पतन्तः
प्रारम्भे वासरस्य व्युपरतिसमये चैकरूपास्तथैव ।
निष्पर्यायं प्रवृत्तास्त्रिभुवनभवनप्राङ्गणे पान्तु युष्मा-
नूष्माणं सन्तताध्वश्रमजमिव भृशं बिभ्रतो ब्रध्नपादाः ॥ 3 ॥
प्रभ्रश्यत्युत्तरीयत्विषि तमसि समुद्दीक्ष्य वीतावृतीन्प्रा-
ग्जन्तूंस्तन्तून्यथा यानतनु वितनुते तिग्मरोचिर्मरीचीन् ।
ते सान्द्रीभूय सद्यः क्रमविशददशाशादशालीविशालं
शश्वत्सम्पादयन्तोऽम्बरममलमलं मङ्गलं वो दिशन्तु ॥ 4 ॥
न्यक्कुर्वन्नोषधीशे मुषितरुचि शुचेवौषधीः प्रोषिताभा
भास्वद्ग्रावोद्गतेन प्रथममिव कृताभ्युद्गतिः पावकेन ।
पक्षच्छेदव्रणासृक्स्रुत इव दृषदो दर्शयन्प्रातरद्रे-
राताम्रस्तीव्रभानोरनभिमतनुदे स्ताद्गभस्त्युद्गमो वः ॥ 5 ॥
शीर्णघ्राणाङ्घ्रिपाणीन्व्रणिभिरपघनैर्घर्घराव्यक्तघोषान्
दीर्घाघ्रातानघौघै पुनरपि घटयत्येक उल्लाघयन् यः ।
घर्मांशोस्तस्य वोऽन्तर्द्विगुणघनघृणानिघ्ननिर्विघ्नवृत्ते-
र्दत्तार्घाः सिद्धसङ्घैर्विदधतु घृणयः शीघ्रमंहोविधातम् ॥ 6 ॥
बिभ्राणा वामनत्वं प्रथममथ तथैवांशवः प्रांशवो वः
क्रान्ताकाशान्तरालास्तदनु दशदिशः पूरयन्तस्ततोऽपि ।
ध्वान्तादाच्छिद्य देवद्विष इव बलितो विश्वमाश्वश्नुवानाः वर् देवद्रुह
कृच्छ्राण्युच्छ्रायहेलोपहसितहरयो हारिदश्वा हरन्तु ॥ 7 ॥
उद्गाढेनारुणिम्ना विदधति बहुलं येऽरुणस्यारुणत्वं
मूर्धोद्धूतौ खलीनक्षतरुधिररुचो ये रथाश्वाननेषु ।
शैलानां शेखरत्वं श्रितशिखरिशिखास्तन्वते ये दिशन्तु वर् शिखरशिखाः
प्रेङ्खन्तः खे खरांशोः खचितदिनमुखास्ते मयूखाः सुखं वः ॥ 8 ॥
दत्तानन्दाः प्रजानां समुचितसमयाकृष्टसृष्टैः पयोभिः वर् अक्लिष्टसृष्टैः
पूर्वाह्णे विप्रकीर्णा दिशि दिशि विरमत्यह्नि संहारभाजः ।
दीप्तांशोर्दीर्घदुःखप्रभवभवभयोदन्वदुत्तारनावो
गावो वः पावनानां परमपरिमितां प्रीतिमुत्पादयन्तु ॥ 9 ॥
बन्धध्वंसैकहेतुं शिरसि नतिरसाबद्धसन्ध्याञ्जलीनां
लोकानां ये प्रबोधं विदधति विपुलाम्भोजखण्डाशयेव ।
युष्माकं ते स्वचित्तप्रथितपृथुतरप्रार्थनाकल्पवृक्षाः वर् प्रथिम
कल्पन्तां निर्विकल्पं दिनकरकिरणाः केतवः कल्मषस्य ॥ 10 ॥
धारा रायो धनायापदि सपदि करालम्बभूताः प्रपाते
तत्त्वालोकैकदीपास्त्रिदशपतिपुरप्रस्थितौ वीथ्य एव ।
निर्वाणोद्योगियोगिप्रगमनिजतनुद्वारि वेत्रायमाणा-
स्त्रायन्तां तीव्रभानोर्दिवसमुखसुखा रश्मयः कल्मषाद्वः ॥ 11 ॥
वर् तीव्रभासः वर् कश्मलाद्वः
प्राचि प्रागाचरन्त्योऽनतिचिरमचले चारुचूडामणित्वं
मुञ्चन्त्यो रोचनाम्भः प्रचुरमिव दिशामुच्चकैश्चर्चनाय ।
चाटूत्कैश्चक्रनाम्नां चतुरमविचलैर्लोचनैरर्च्यमाना- वर् सुचिरं
श्चेष्टन्तां चिन्तितानामुचितमचरमाश्चण्डरोचीरुचो वः ॥ 12 ॥
एकं ज्योतिर्दृशौ द्वे त्रिजगति गदितान्यब्जजास्यैश्चतुर्भि-
र्भूतानां पञ्चमं यान्यलमृतुषु तथा षट्सु नानाविधानि ।
युष्माकं तानि सप्तत्रिदशमुनिनुतान्यष्टदिग्भाञ्जि भानो-
र्यान्ति प्राह्णे नवत्वं दश दधतु शिवं दीधितीनां शतानि ॥ 13 ॥ वर् ददतु
आवृत्तिभ्रान्तविश्वाः श्रममिव दधतः शोषिणः स्वोष्मणेव
ग्रीष्मे दावाग्नितप्ता इव रसमसकृद्ये धरित्र्या धयन्ति ।
ते प्रावृष्यात्तपानातिशयरुज इवोद्वान्ततोया हिमर्तौ
मार्तण्डस्याप्रचण्डाश्चिरमशुभभिदेऽभीषवो वो भवन्तु ॥ 14 ॥
तन्वाना दिग्वधूनां समधिकमधुरालोकरम्यामवस्था-
मारुढप्रौढिलेशोत्कलितकपिलिमालङ्कृतिः केवलैव ।
उज्जृम्भाम्भोजनेत्रद्युतिनि दिनमुखे किञ्चिदुद्भिद्यमाना
श्मश्रुश्रेणीव भासां दिशतु दशशती शर्म घर्मत्विषो वः ॥ 15 ॥
मौलीन्दोर्मैष मोषीद्द्युतिमिति वृषभाङ्केन यः शङ्किनेव
प्रत्यग्रोद्घाटिताम्भोरुहकुहरगुहासुस्थितेनेव धात्रा ।
कृष्णेन ध्वान्तकृष्णस्वतनुपरिभवत्रस्नुनेव स्तुतोऽलं
त्राणाय स्तात्तनीयानपि तिमिररिपोः स त्विषामुद्गमो वः ॥ 16 ॥
विस्तीर्णं व्योम दीर्घाः सपदि दश दिशो व्यस्तवेलाम्भसोऽब्धीन्
कुर्वद्भिर्दृश्यनानानगनगरनगाभोगपृथ्वीं च पृथ्वीम् ।
पद्मिन्युच्छ्वास्यते यैरुषसि जगदपि ध्वंसयित्वा तमिस्रा-
मुस्रा विस्रंसयन्तु द्रुतमनभिमतं ते सहस्रत्विषो वः ॥ 17 ॥ वर् विस्रावयन्तु
अस्तव्यस्तत्वशून्यो निजरुचिरनिशानश्वरः कर्तुमीशो
विश्वं वेश्मेव दीपः प्रतिहततिमिरं यः प्रदेशस्थितोऽपि ।
दिक्कालापेक्षयासौ त्रिभुवनमटतस्तिग्मभानोर्नवाख्यां
यातः शातक्रतव्यां दिशि दिशतु शिवं सोऽर्चिषामुद्गमो वः ॥ 18 ॥
मागान्म्लानिं मृणाली मृदुरिति दययेवाप्रविष्टोऽहिलोकं
लोकालोकस्य पार्श्वं प्रतपति न परं यस्तदाख्यार्थमेव ।
ऊर्ध्वं ब्रह्माण्डखण्डस्फुटनभयपरित्यक्तदैर्घ्यो द्युसीम्नि
स्वेछावश्यावकाशावधिरवतु स वस्तापनो रोचिरोघः ॥ 19 ॥
अश्यामः काल एको न भवति भुवनान्तोऽपि वीतेऽन्धकारे वर् वीतान्धकारः
सद्यः प्रालेयपादो न विलयमचलश्चन्द्रमा अप्युपैति ।
बन्धः सिद्धाञ्जलीनां न हि कुमुदवनस्यापि यत्रोज्जिहाने
तत्प्रातः प्रेक्षणीयं दिशतु दिनपतेर्धाम कामाधिकं वः ॥ 20 ॥
यत्कान्तिं पङ्कजानां न हरति कुरुते प्रत्युताधिक्यरम्यां वर् प्रत्युतातीव रम्यां
नो धत्ते तारकाभां तिरयति नितरामाशु यन्नित्यमेव । वर् नाधत्ते
कर्तुं नालं निमेषं दिवसमपि परं यत्तदेकं त्रिलोक्या-
श्चक्षुः सामान्यचक्षुर्विसदृशमघभिद्भास्वतस्तान्महो वः ॥ 21 ॥
क्ष्मां क्षेपीयः क्षपाम्भःशिशिरतरजलस्पर्शतर्षादृतेव
द्रागाशा नेतुमाशाद्विरदकरसरःपुष्कराणीव बोधम् ।
प्रातः प्रोल्लङ्घ्य विष्णोः पदमपि घृणयेवातिवेगाद्दवीय-
स्युद्दाम द्योतमाना दहतु दिनपतेर्दुर्निमित्तं द्युतिर्वः ॥ 22 ॥
नो कल्पापायवायोरदयरयदलत्क्ष्माधरस्यापि गम्या वर् शम्या
गाढोद्गीर्णोज्ज्वलश्रीरहनि न रहिता नो तमःकज्जलेन ।
प्राप्तोत्पत्तिः पतङ्गान्न पुनरुपगता मोषमुष्णत्विषो वो
वर्तिः सैवान्यरूपा सुखयतु निखिलद्वीपदीपस्य दीप्तिः ॥ 23 ॥
निःशेषाशावपूरप्रवणगुरुगुणश्लाघनीयस्वरूपा
पर्याप्तं नोदयादौ दिनगमसमयोपप्लवेऽप्युन्नतैव ।
अत्यन्तं यानभिज्ञा क्षणमपि तमसा साकमेकत्र वस्तुं
ब्रध्नस्येद्धा रुचिर्वो रुचिरिव रुचितस्याप्तये वस्तुनोस्तु ॥ 24 ॥ वर् चिरुरस्य, रुचिरस्य
विभ्राणः शक्तिमाशु प्रशमितबलवत्तारकौर्जित्यगुर्वीं
कुर्वाणो लीलयाधः शिखिनमपि लसच्चन्द्रकान्तावभासम् ।
आदध्यादन्धकारे रतिमतिशयिनीमावहन्वीक्षणानां वर् आदेयादीक्षणानां
बालो लक्ष्मीमपारामपर इव गुहोऽहर्पतेरातपो वः ॥ 25 ॥
ज्योत्स्नांशाकर्षपाण्डुद्युति तिमिरमषीशेषकल्माषमीष-
ज्जृम्भोद्भूतेन पिङ्गं सरसिजरजसा सन्ध्यया शोणशोचिः ।
प्रातःप्रारम्भकाले सकलमपि जगच्चित्रमुन्मीलयन्ती
कान्तिस्तीक्ष्णत्विषोऽक्ष्णां मुदमुपनयतात्तूलिकेवातुलां वः ॥ 26 ॥
आयान्ती किं सुमेरोः सरणिररुणिता पाद्मरागैः परागै-
राहोस्वित्स्वस्य माहारजनविरचिता वैजयन्ती रथस्य ।
माञ्जिष्ठी प्रष्ठवाहावलिविधुतशिरश्चामराली नु लोकै- वर् चामरालीव
राशङ्क्यालोकितैवं सवितुरघनुदे स्तात्प्रभातप्रभा वः ॥ 27 ॥
ध्वान्तध्वंसं विधत्ते न तपति रुचिमन्नातिरूपं व्यनक्ति
न्यक्त्वं नीत्वापि नक्तं न वितरतितरां तावदह्नस्त्विषं यः । वर् न्यक्तामह्नि
स प्रातर्मा विरंसीदसकलपटिमा पूरयन्युष्मदाशा-
माशाकाशावकाशावतरणतरुणप्रक्रमोऽर्कप्रकाशः ॥ 28 ॥
तीव्रं निर्वाणहेतुर्यदपि च विपुलं यत्प्रकर्षेण चाणु
प्रत्यक्षं यत्परोक्षं यदिह यदपरं नश्वरं शाश्वतं च ।
यत्सर्वस्य प्रसिद्धं जगति कतिपये योगिनो यद्विदन्ति
ज्योतिस्तद्द्विप्रकारं सवितुरवतु वो बाह्यमाभ्यन्तरं च ॥ 29 ॥
रत्नानां मण्डनाय प्रभवति नियतोद्देशलब्धावकाशं
वह्नेर्दार्वादि दग्धुं निजजडिमतया कर्तुमानन्दमिन्दोः ।
यच्च त्रैलोक्यभूषाविधिरघदहनं ह्लादि वृष्ट्याशु तद्वो वर् यत्तु
बाहुल्योत्पाद्यकार्याधिकतरमवतादेकमेवार्कतेजः ॥ 30 ॥
मीलच्चक्षुर्विजिह्मश्रुति जडरसनं निघ्नितघ्राणवृत्ति
स्वव्यापाराक्षमत्वक्परिमुषितमनः श्वासमात्रावशेषम् ।
विस्रस्ताङ्गं पतित्वा स्वपदपहरतादश्रियं वोऽर्कजन्मा वर् अप्रियं
कालव्यालावलीढं जगदगद इवोत्थापयन्प्राक्प्रतापः ॥ 31 ॥
निःशेषं नैशमम्भः प्रसभमपनुदन्नश्रुलेशानुकारि
स्तोकस्तोकापनीतारुणरुचिरचिरादस्तदोषानुषङ्गः ।
दाता दृष्टिं प्रसन्नां त्रिभुवननयनस्याशु युष्मद्विरुद्धं
वध्याद्ब्रध्नस्य सिद्धाञ्जनविधिरपरः प्राक्तनोऽर्चिःप्रचारः ॥ 32 ॥
भूत्वा जम्भस्य भेत्तुः ककुभि परिभवारम्भभूः शुभ्रभानो- वर् स्थित्वा
र्बिभ्राणा बभ्रुभावं प्रसभमभिनवाम्भोजजृम्भाप्रगल्भा ।
भूषा भूयिष्ठशोभा त्रिभुवनभवनस्यास्य वैभाकरी प्राग्-
विभ्रान्ता भ्राजमाना विभवतु विभवोद्भूतये सा विभा वः ॥ 33 ॥ वर् निर्भान्ति, विभ्रान्ति
संसक्तं सिक्तमूलादभिनवभुवनोद्यानकौतूहलिन्या
यामिन्या कन्ययेवामृतकरकलशावर्जितेनामृतेन ।
अर्कालोकः क्रियाद्वो मुदमुदयशिरश्चक्रवालालवाला-
दुद्यन्बालप्रवालप्रतिमरुचिरहःपादपप्राक्प्ररोहः ॥ 34 ॥
भिन्नं भासारुणस्य क्वचिदभिनवया विद्रुमाणां त्विषेव
त्वङ्न्नक्षत्ररत्नद्युतिनिकरकरालान्तरालं क्वचिच्च ।
नान्तर्निःशेषकृष्णश्रियमुदधिमिव ध्वान्तराशिं पिबन्स्ता-
दौर्वः पूर्वोऽप्यपूर्वोऽग्निरिव भवदघप्लुष्टयेऽर्कावभासः ॥ 35 ॥
गन्धर्वैर्गद्यपद्यव्यतिकरितवचोहृद्यमातोद्यवाद्यै-
राद्यैर्यो नारदाद्यैर्मुनिभिरभिनुतो वेदवेद्यैर्विभिद्य ।
वर् वीतवेद्यैर्विविद्य, वेदविद्भिर्विभिद्य
आसाद्यापद्यते यं पुनरपि च जगद्यौवनं सद्य उद्य-
न्नुद्द्योतो द्योतितद्यौर्द्यतु दिवसकृतोऽसाववद्यानि वोऽद्य ॥ 36 ॥
आवानैश्चन्द्रकान्तैश्च्युततिमिरतया तानवात्तारकाणा- वर् आवान्तैः
मेणाङ्कालोकलोपादुपहतमहसामोषधीनां लयेन ।
आरादुत्प्रेक्ष्यमाणा क्षणमुदयतटान्तर्हितस्याहिमांशो-
राभा प्राभातिकी वोऽवतु न तु नितरां तावदाविर्भवन्ती ॥ 37 ॥
सानौ सा नौदये नारुणितदलपुनर्यौवनानां वनाना- वर् लसद्यौवनानां
मालीमालीढपूर्वा परिहृतकुहरोपान्तनिम्ना तनिम्ना ।
भा वोऽभावोपशान्तिं दिशतु दिनपतेर्भासमाना समाना-
राजी राजीवरेणोः समसमयमुदेतीव यस्या वयस्या ॥ 38 ॥
उज्जृम्भाम्भोरुहाणां प्रभवति पयसां या श्रिये नोष्णतायै
पुष्णात्यालोकमात्रं न तु दिशति दृशां दृश्यमाना विधातम् ।
पूर्वाद्रेरेव पूर्वं दिवमनु च पुनः पावनी दिङ्मुखाना- वर् ततः
मेनांस्यैनी विभासौ नुदतु नुतिपदैकास्पदं प्राक्तनी वः ॥ 39 ॥
वाचां वाचस्पतेरप्यचलभिदुचिताचार्यकाणां प्रपञ्चै-
र्वैरञ्चानां तथोच्चारितचतुरृचां चाननानां चतुर्णाम् । वर् रुचिर
उच्येतार्चासु वाच्यच्युतिशुचिचरितं यस्य नोच्चैर्विविच्य वर् अर्चास्ववाच्य
प्राच्यं वर्चश्चकासच्चिरमुपचिनुतात्तस्य चण्डार्चिषो वः ॥ 40 ॥ वर् श्रियं
मूर्ध्न्यद्रेर्धातुरागस्तरुषु किसलयो विद्रुमौघः समुद्रे
वर् – किसलयाद्विद्रुमौघात्समुद्रे
दिङ्मातङ्गोत्तमाङ्गेष्वभिनवनिहितः सान्द्रसिन्दूररेणुः ।
वर् विहितः, निहितात्सन्द्रसिन्दूररेणोः
सीम्नि व्योम्नश्च हेम्नः सुरशिखरिभुवो जायते यः प्रकाशः
शोणिम्नासौ खरांशोरुषसि दिशतु वः शर्म शोभैकदेशः ॥ 41 ॥
अस्ताद्रीशोत्तमाङ्गे श्रितशशिनि तमःकालकूटे निपीते
याति व्यक्तिं पुरस्तादरुणकिसलये प्रत्युषःपारिजाते ।
उद्यन्त्यारक्तपीताम्बरविशदतरोद्वीक्षिता तीक्ष्णभानो-
वर् रुचिरतरोद्वीक्षिता वर् तीव्रभासः
र्लक्ष्मीर्लक्ष्मीरिवास्तु स्फुटकमलपुटापाश्रया श्रेयसे वः ॥ 42 ॥ वर् पुटोपाश्रय
नोदन्वाञ्जन्मभूमिर्न तदुदरभुवो बान्धवाः कौस्तुभाद्या
यस्याः पद्मं न पाणौ न च नरकरिपूरःस्थली वासवेश्म ।
तेजोरूपापरैव त्रिषु भुवनतलेष्वादधाना व्यवस्थां वर् त्रिभुवनभवने
सा श्रीः श्रेयांसि दिश्यादशिशिरमहसो मण्डलाग्रोद्गता वः ॥ 43 ॥
॥ इति द्युतिवर्णनम् ॥ वर् तेजोवर्णनम्
॥ अथ अश्ववर्णनम् ॥
रक्षन्त्वक्षुण्णहेमोपलपटलमलं लाघवादुत्पतन्तः
पातङ्गाः पङ्ग्ववज्ञाजितपवनजवा वाजिनस्ते जगन्ति ।
येषां वीतान्यचिह्नोन्नयमपि वहतां मार्गमाख्याति मेरा-
वुद्यन्नुद्दामदीप्तिर्द्युमणिमणिशिलावेदिकाजातवेदाः ॥ 44 ॥
प्लुष्टाः पृष्ठेंऽशुपातैरतिनिकटतया दत्तदाहातिरेकै-
रेकाहाक्रान्तकृत्स्नत्रिदिवपथपृथुश्वासशोषाः श्रमेण ।
तीव्रोदन्यास्त्वरन्तामहितविहतये सप्तयः सप्तसप्ते-
रभ्याशाकाशगङ्गाजलसरलगलावाङ्नताग्रानना वः ॥ 45 ॥ वर् गलवर्जिताग्राननाः
मत्वान्यान्पार्श्वतोऽश्वान् स्फटिकतटदृषद्दृष्टदेहा द्रवन्ती
व्यस्तेऽहन्यस्तसन्ध्येयमिति मृदुपदा पद्मरागोपलेषु ।
सादृश्यादृश्यमूर्तिर्मरकतकटके क्लिष्टसूता सुमेरो-
र्मूर्धन्यावृत्तिलब्धध्रुवगतिरवतु ब्रध्नवाहावलिर्वः ॥ 46 ॥ वर् द्रुत
हेलालोलं वहन्ती विषधरदमनस्याग्रजेनावकृष्टा
स्वर्वाहिन्याः सुदूरं जनितजवजया स्यन्दनस्य स्यदेन ।
निर्व्याजं तायमाने हरितिमनि निजे स्फीतफेनाहितश्री- वर् स्फीतफेनास्मितश्रीः
रश्रेयांस्यश्वपङ्क्तिः शमयतु यमुनेवापरा तापनी वः ॥ 47 ॥
मार्गोपान्ते सुमेरोर्नुवति कृतनतौ नाकधाम्नां निकाये
वीक्ष्य व्रीडानतानां प्रतिकुहरमुखं किन्नरीणां मुखानि ।
सूतेऽसूयत्यपीषज्जडगति वहतां कन्धरार्धैर्वलद्भि- वर् कन्धराग्रैः
र्वाहानां व्यस्यताद्वः सममसमहरेर्हेषितं कल्मषाणि ॥ 48 ॥
धुन्वन्तो नीरदालीर्निजरुचिहरिताः पार्श्वयोः पक्षतुल्या-
स्तालूत्तानैः खलीनैः खचितमुखरुचश्च्योतता लोहितेन ।
उड्डीयेव व्रजन्तो वियति गतिवशादर्कवाहाः क्रियासुः
क्षेमं हेमाद्रिहृद्यद्रुमशिखरशिरःश्रेणिशाखाशुका वः ॥ 49 ॥
॥ इत्यश्ववर्णनम् ॥
॥ अथ अरुणवर्णनम् ॥
प्रातः शैलाग्ररङ्गे रजनिजवनिकापायसंलक्ष्यलक्ष्मी-
र्विक्षिप्तापूर्वपुष्पाञ्जलिमुडुनिकरं सूत्रधारायमाणः ।
यामेष्वङ्केष्विवाह्नः कृतरुचिषु चतुर्ष्वेव जातप्रतिष्ठा- वर् यातः प्रतिष्ठां
मव्यात्प्रस्तावयन्वो जगदटनमहानाटिकां सूर्यसूतः ॥ 50 ॥
आक्रान्त्या वाह्यमानं पशुमिव हरिणा वाहकोऽग्र्यो हरीणां
भ्राम्यन्तं पक्षपाताज्जगति समरुचिः सर्वकर्मैकसाक्षी ।
शत्रुं नेत्रश्रुतीनामवजयति वयोज्येष्ठभावे समेऽपि
स्थाम्नां धाम्नां निधिर्यः स भवदघनुदे नूतनः स्तादनूरुः ॥ 51 ॥
दत्तार्घैर्दूरनम्रैर्वियति विनयतो वीक्षितः सिद्धसार्थैः वर् सिद्धसाध्यैः
सानाथ्यं सारथिर्वः स दशशतरुचेः सातिरेकं करोतु ।
आपीय प्रातरेव प्रततहिमपयःस्यन्दिनीरिन्दुभासो
यः काष्ठादीपनोऽग्रे जडित इव भृशं सेवते पृष्ठतोऽर्कम् ॥ 52 ॥
मुञ्चन्रश्मीन्दिनादौ दिनगमसमये संहरंश्च स्वतन्त्र-
स्तोत्रप्रख्यातवीर्योऽविरतहरिपदाक्रान्तिबद्धाभियोगः । वर् वितत
कालोत्कर्षाल्लघुत्वं प्रसभमधिपतौ योजयन्यो द्विजानां
सेवाप्रीतेन पूष्णात्मसम इव कृतस्त्रायतां सोऽरुणो वः ॥ 53 ॥ वर् स्वसम
शातः श्यामालतायाः परशुरिव तमोऽरण्यवह्नेरिवार्चिः वर् दाहे दवाभः
प्राच्येवाग्रे ग्रहीतुं ग्रहकुमुदवनं प्रागुदस्तोऽग्रहस्तः ।
वर् प्राचीवाग्रे, ग्रहकुमुदरुचिं
ऐक्यं भिन्दन्द्युभूम्योरवधिरिव विधातेव विश्वप्रबोधे
वाहानां वो विनेता व्यपनयतु विपन्नाम धामाधिपस्य ॥ 54 ॥
पौरस्त्यस्तोयदर्तोः पवन इव पतत्पावकस्येव धूमो वर् पतन्
विश्वस्येवादिसर्गः प्रणव इव परं पावनो वेदराशेः
सन्ध्यानृत्योत्सवेच्छोरिव मदनरिपोर्नन्दिनान्दीनिनादः
सौरस्याग्रे सुखं वो वितरतु विनतानन्दनः स्यन्दनस्य ॥ 55 ॥ वर् स्यन्दनो वः
पर्याप्तं तप्तचामीकरकटकतटे श्लिष्टशीतेतरांशा-
वासीदत्स्यन्दनाश्वानुकृतिमरकते पद्मरागायमाणः । वर् अश्वानुकृतमरकते
यः सोत्कर्षां विभूषां कुरुत इव कुलक्ष्माभृदीशस्य मेरो-
रेनांस्यह्नाय दूरं गमयतु स गुरुः काद्रवेयद्विषो वः ॥ 56 ॥
नीत्वाश्वान्सप्त कक्षा इव नियमवशं वेत्रकल्पप्रतोद- वर् कक्ष्या
स्तूर्णं ध्वान्तस्य राशावितरजन इवोत्सारिते दूरभाजि ।
पूर्वं प्रष्ठो रथस्य क्षितिभृदधिपतीन्दर्शयंस्त्रायतां व-
स्त्रैलोक्यास्थानदानोद्यतदिवसपतेः प्राक्प्रतीहारपालः ॥ 57 ॥
वज्रिञ्जातं विकासीक्षणकमलवनं भासि नाभासि वह्ने! वर् नो भासि
तातं नत्वाश्वपार्श्वान्नय यम! महिषं राक्षसा वीक्षिताः स्थ ।
सप्तीन्सिञ्च प्रचेतः! पवन! भज जवं वित्तपावेदितस्त्वं
वन्दे शर्वेति जल्पन्प्रतिदिशमधिपान्पातु पूष्णोऽग्रणीर्वः ॥ 58 ॥
पाशानाशान्तपालादरुण वरुणतो मा ग्रहीः प्रग्रहार्थं
तृष्णां कृष्णस्य चक्रे जहिहि नहि रथो याति मे नैकचक्रः ।
योक्तुं युग्यं किमुच्चैःश्रवसमभिलषस्यष्टमं वृत्रशत्रो- वर् त्वाष्ट्रशत्रोः
स्त्यक्तान्यापेक्षविश्वोपकृतिरिव रविः शास्ति यं सोऽवताद्वः ॥ 59 ॥
नो मूर्च्छाच्छिन्नवाञ्छः श्रमविवशवपुर्नैव नाप्यास्यशोषी
पान्थः पथ्येतराणि क्षपयतु भवतां भास्वतोऽग्रेसरः सः ।
यः संश्रित्य त्रिलोकीमटति पटुतरैस्ताप्यमानो मयूखै-
रारादारामलेखामिव हरितमणिश्यामलामश्वपङ्क्तिम् ॥ 60 ॥ वर् हरिततृण
सीदन्तोऽन्तर्निमज्जज्जडखुरमुसलाः सैकते नाकनद्याः
स्कन्दन्तः कन्दरालीः कनकशिखरिणो मेखलासु स्खलन्तः ।
दूरं दूर्वास्थलोत्का मरकतदृषदि स्थास्नवो यन्न याताः
पूष्णोऽश्वाः पूरयंस्तैस्तदवतु जवनैर्हुङ्कृतेनाग्रगो वः ॥ 61 ॥ वर् प्रेरयन् हुङ्कृतैरग्रणीः
॥ इत्यरुणवर्णनम् ॥ वर् सूतवर्णनम्
॥ अथ रथवर्णनम् ॥
पीनोरःप्रेरिताभ्रैश्चरमखुरपुटाग्रस्थितैः प्रातरद्रा-
वादीर्घाङ्गैरुदस्तो हरिभिरपगतासङ्गनिःशब्दचक्रः ।
उत्तानानूरुमूर्धावनतिहठभवद्विप्रतीपप्रणामः
प्राह्णे श्रेयो विधत्तां सवितुरवतरन्व्योमवीथीं रथो वः ॥ 62 ॥ वर् प्रेयो
ध्वान्तौघध्वंसदीक्षाविधिपटु वहता प्राक्सहस्रं कराणा- वर् विधिगुरु द्राक्सहस्रं
मर्यम्णा यो गरिम्णः पदमतुलमुपानीयताध्यासनेन ।
स श्रान्तानां नितान्तं भरमिव मरुतामक्षमाणां विसोढुं
स्कन्धात्स्कन्धं व्रजन्वो वृजिनविजितये भास्वतः स्यन्दनोऽस्तु ॥ 63 ॥
योक्त्रीभूतान्युगस्य ग्रसितुमिव पुरो दन्दशूकान्दधानो
द्वेधाव्यस्ताम्बुवाहावलिविहितबृहत्पक्षविक्षेपशोभः ।
सावित्रः स्यन्दनोऽसौ निरतिशयरयप्रीणितानूरुरेनः-
क्षेपीयो वो गरुत्मानिव हरतु हरीच्छाविधेयप्रचारः ॥ 64 ॥
एकाहेनैव दीर्घां त्रिभुवनपदवीं लङ्घयन् यो लघिष्ठः वर् कृस्त्नां
पृष्ठे मेरोर्गरीयान् दलितमणिदृषत्त्विंषि पिंषञ्शिरांसि ।
सर्वस्यैवोपरिष्टादथ च पुनरधस्तादिवास्ताद्रिमूर्न्धि
ब्रध्नस्याव्यात्स एवं दुरधिगमपरिस्पन्दनः स्यन्दनो वः ॥ 65 ॥
धूर्ध्वस्ताग्र्यग्रहाणि ध्वजपटपवनान्दोलितेन्दूनि दूरं वर् दूरात्
राहौ ग्रासाभिलाषादनुसरति पुनर्दत्तचक्रव्यथानि ।
श्रान्ताश्वश्वासहेलाधुतविबुधधुनीनिर्झराम्भांसि भद्रं
देयासुर्वो दवीयो दिवि दिवसपतेः स्यन्दनप्रस्थितानि ॥ 66 ॥
अक्षे रक्षां निबध्य प्रतिसरवलयैर्योजयन्त्यो युगाग्रं
धूःस्तम्भे दग्धधूपाः प्रहितसुमनसो गोचरे कूबरस्य ।
चर्चाश्चक्रे चरन्त्यो मलयजपयसा सिद्धवध्वस्त्रिसन्ध्यं वर् चर्चां
वन्दन्ते यं द्युमार्गे स नुदतु दुरितान्यंशुमत्स्यन्दनो वः ॥ 67 ॥
उत्कीर्णस्वर्णरेणुद्रुतखुरदलिता पार्श्वयोः शश्वदश्वै- वर् रेणुर्द्रुत
रश्रान्तभ्रान्तचक्रक्रमनिखिलमिलन्नेमिनिम्ना भरेण ।
मेरोर्मूर्धन्यघं वो विघटयतु रवेरेकवीथी रथस्य
स्वोष्मोदक्ताम्बुरिक्तप्रकटितपुलिनोद्धूसरा स्वर्धुनीव ॥ 68 ॥ वर् स्वोष्मोदस्ताम्बु
नन्तुं नाकालयानामनिशमनुयतां पद्धतिः पङ्क्तिरेव वर् उपयतां
क्षोदो नक्षत्रराशेरदयरयमिलच्चक्रपिष्टस्य धूलिः ।
हेषह्लादो हरीणां सुरशिखरिदरीः पूरयन्नेमिनादो वर् नादो
यस्याव्यात्तीव्रभानोः स दिवि भुवि यथा व्यक्तचिह्नो रथो वः ॥ 69 ॥
निःस्पन्दानां विमानावलिविततदिवां देववृन्दारकाणां वर् वलितदिशा
वृन्दैरानन्दसान्द्रोद्यममपि वहतां विन्दतां वन्दितुं नो ।
मन्दाकिन्याममन्दः पुलिनभृति मृदुर्मन्दरे मन्दिराभे वर् मन्दराभे
मन्दारैर्मण्डितारं दधदरि दिनकृत्स्यन्दनः स्तान्मुदे वः ॥ 70 ॥
चक्री चक्रारपङ्क्तिं हरिरपि च हरीन् धूर्जटिर्धूर्ध्वजान्ता-
नक्षं नक्षत्रनाथोऽरुणमपि वरुणः कूबराग्रं कुबेरः ।
रंहः सङ्घः सुराणां जगदुपकृतये नित्ययुक्तस्य यस्य
स्तौति प्रीतिप्रसन्नोऽन्वहमहिमरुचेः सोऽवतात्स्यन्दनो वः ॥ 71 ॥ वर् रुच
नेत्राहीनेन मूले विहितपरिकरः सिद्धसाध्यैर्मरुद्भिः
पादोपान्ते स्तुतोऽलं बलिहरिरभसाकर्षणाबद्धवेगः ।
भ्राम्यन्व्योमाम्बुराशावशिशिरकिरणस्यन्दनः सन्ततं वो
दिश्याल्लक्ष्मीमपारामतुलितमहिमेवापरो मन्दराद्रिः ॥ 72 ॥ वर् अतुल्यां
॥ इति रथवर्णनम् ॥
॥ अथ मण्डलवर्णनम् ॥
यज्ज्यायो बीजमह्नामपहततिमिरं चक्षुषामञ्जनं य- वर् ज्यायो यद्बीजमह्नामपहृत
द्द्वारं यन्मुक्तिभाजां यदखिलभुवनज्योतिषामेकमोकः ।
यद्वृष्ट्यम्भोनिधानं धरणिरससुधापानपात्रं महद्य-
द्दिश्यादीशस्य भासां तदधीकलमलं मङ्गलं मण्डलं वः ॥ 73 ॥ वर् देवस्य
भानोः तदधिकममलं मण्डलं मङ्गलं
वेलावर्धिष्णु सिन्धोः पय इव खमिवार्धोद्गताग्य्रग्रहोडु
स्तोकोद्भिन्नस्वचिह्नप्रसवमिव मधोरास्यमस्यन्मनांसि । वर् महांसि
प्रातः पूष्णोऽशुभानि प्रशमयतु शिरःशेखरीभूतमद्रेः
पौरस्त्यस्योद्गभस्तिस्तिमिततमतमःखण्डनं मण्डलं वः ॥ 74 ॥
प्रत्युप्तस्तप्तहेमोज्ज्वलरुचिरचलः पद्मरागेण येन
ज्यायः किञ्जल्कपुञ्जो यदलिकुलशितेरम्बरेन्दीवरस्य ।
कालव्यालस्य चिह्नं महिततममहोमूर्न्धि रत्नं महद्य-
द्दीप्तांशोः प्रातरव्यात्तदविकलजगन्मण्डनं मण्डलं वः ॥ 75 ॥
कस्त्राता तारकाणां पतति तनुरवश्यायबिन्दुर्यथेन्दु-
र्विद्राणा दृक्स्मरारेरुरसि मुररिपोः कौस्तुभो नोद्गभस्तिः ।
वह्नेः सापह्नवेव द्युतिरुदयगते यत्र तन्मण्डलं वो
मार्तण्डीयं पुनीताद्दिवि भुवि च तमांसीव मृष्णन्महांसि ॥ 76 ॥
यत्प्राच्यां प्राक्चकास्ति प्रभवति च यतः प्राच्यसावुज्जिहाना-
दिद्धं मध्ये यदह्नो भवति ततरुचा येन चोत्पाद्यतेऽहः ।
यत्पर्यायेण लोकानवति च जगतां जीवितं यच्च तद्वो
विश्वानुग्राहि विश्वं सृजदपि च रवेर्मण्डलं मुक्तयेऽस्तु ॥ 77 ॥
शुष्यन्त्यूढानुकारा मकरवसतयो मारवीणां स्थलीनां
येनोत्तप्ताः स्फुटन्तस्तडिति तिलतुलां यान्त्यगेन्द्रा युगान्ते । वर् चटिति
तच्चण्डांशोरकाण्डत्रिभुवनदहनाशङ्कया धाम कृच्छात् वर् कृत्स्नं
संहृत्यालोकमात्रं प्रलघु विदधतः स्तान्मुदे मण्डलं वः ॥ 78 ॥ वर् आहृत्यालोकमात्रं प्रतनु
उद्यद्द्यूद्यानवाप्यां बहुलतमतमःपङ्कपूरं विदार्य वर् बहल
प्रोद्भिन्नं पत्रपार्श्वेष्वविरलमरुणच्छायया विस्फुरन्त्या ।
कल्याणानि क्रियाद्वः कमलमिव महन्मण्डलं चण्डभानो- वर् चण्डरश्मेः
रन्वीतं तृप्तिहेतोरसकृदलिकुलाकारिणा राहुणा यत् ॥ 79 ॥
चक्षुर्दक्षद्विषो यन्न तु दहति पुरः पूरयत्येव कामं वर् न दहति नितरां पुनः
नास्तं जुष्टं मरुद्भिर्यदिह नियमिनां यानपात्रं भवाब्धौ ।
यद्वीतश्रान्ति शश्वद्भ्रमदपि जगतां भ्रान्तिमभ्रान्ति हन्ति
ब्रध्नस्याख्याद्विरुद्धक्रियमथ च हिताधायि तन्मण्डलं वः ॥ 80 ॥
॥ इति मण्डलवर्णनम् ॥
॥ अथ सूर्यवर्णनम् ।
सिद्धैः सिद्धान्तमिश्रं श्रितविधि विबुधैश्चारणैश्चाटुगर्भं
गीत्या गन्धर्वमुख्यैर्मुहुरहिपतिभिर्यातुधानैर्यतात्म ।
सार्धं साध्यैर्मुनीन्द्रैर्मुदितमतमनो मोक्षिभिः पक्षपाता- वर् मोक्षुभिः
त्प्रातः प्रारभ्यमाणस्तुतिरवतु रविर्विश्ववन्द्योदयो वः ॥ 81 ॥
भासामासन्नभावादधिकतरपटोश्चक्रवालस्य तापा-
च्छेदादच्छिन्नगच्छत्तुरगखुरपुटन्यासनिःशङ्कटङ्कैः । वर् न्यस्त
निःसङ्गस्यन्दनाङ्गभ्रमणनिकषणात्पातु वस्त्रिप्रकारं वर् त्रिप्रकारैः
तप्तांशुस्तत्परीक्षापर इव परितः पर्यटन्हाटकाद्रिम् ॥ 82 ॥
नो शुष्कं नाकनद्या विकसितकनकाम्भोजया भ्राजितं तु वर् कनकाम्भोरुहा
प्लुष्टा नैवोपभोग्या भवति भृशतरं नन्दनोद्यानलक्ष्मीः ।
नो शृङ्गाणि द्रुतानि द्रुतममरगिरेः कालधौतानि धौता-
नीद्धं धाम द्युमार्गे म्रदयति दयया यत्र सोऽर्कोऽवताद्वः ॥ 83 ॥
ध्वान्तस्यैवान्तहेतुर्न भवति मलिनैकात्मनः पाप्मनोऽपि
प्राक्पादोपान्तभाजां जनयति न परं पङ्कजानां प्रबोधम् ।
कर्ता निःश्रेयसानामपि न तु खलु यः केवलं वासराणां
सोऽव्यादेकोद्यमेच्छाविहितबहुबृहद्विश्वकार्योऽर्यमा वः ॥ 84 ॥
लोटँल्लोष्टाविचेष्टः श्रितशयनतलो निःसहीभूतदेहः
सन्देही प्राणितव्ये सपदि दश दिशः प्रेक्षमाणोऽन्धकाराः ।
निःश्वासायासनिष्ठः परमपरवशो जायते जीवलोकः वर् चिरतरवशो
शोकेनेवान्यलोकानुदयकृति गते यत्र सोऽर्कोऽवताद्वः ॥ 85 ॥ वर् लोकाभ्युदय
क्रामँल्लोलोऽपि लोकाँस्तदुपकृतिकृतावाश्रितः स्थैर्यकोटिं
नॄणां दृष्टिं विजिह्मां विदधदपि करोत्यन्तरत्यन्तभद्राम् ।
यस्तापस्यापि हेतुर्भवति नियमिनामेकनिर्वाणदायी
भूयात्स प्रागवस्थाधिकतरपरिणामोदयोऽर्कः श्रिये वः ॥ 86 ॥
व्यापन्नर्तुर्न कालो व्यभिचरति फलं नौषधीर्वृष्टिरिष्टा
नैष्टैस्तृप्यन्ति देवा न हि वहति मरुन्निर्मलाभानि भानि ।
आशाः शान्ता न भिन्दन्त्यवधिमुदधयो बिभ्रति क्ष्माभृतः क्ष्मां
यस्मिंस्त्रैलोक्यमेवं न चलति तपति स्तात्स सूर्यः श्रिये वः ॥ 87 ॥
कैलासे कृत्तिवासा विहरति विरहत्रासदेहोढकान्तः
श्रान्तः शेते महाहावधिजलधि विना छद्मना पद्मनाभः ।
योगोद्योगैकतानो गमयति सकलं वासरं स्वं स्वयम्भू-
र्भूरित्रैलोक्याचिन्ताभृति भुवनविभौ यत्र भास्वान्स वोऽव्यात् ॥ 88 ॥
एतद्यन्मण्डलं खे तपति दिनकृतस्ता ऋचोऽर्चींषि यानि
द्योतन्ते तानि सामान्ययमपि पुरुषो मण्डलेऽणुर्यजूंषि ।
एवं यं वेद वेदत्रितयमयमयं वेदवेदी समग्रो
वर्गः स्वर्गापवर्गप्रकृतिरविकृतिः सोऽस्तु सूर्यः श्रिये वः ॥ 89 ॥
नाकौकःप्रत्यनीकक्षतिपटुमहसां वासवाग्रेसराणां
सर्वेषां साधु पातां जगदिदमदितेरात्मजत्वे समेऽपि ।
येनादित्याभिधानं निरतिशयगुणैरात्मनि न्यस्तमस्तु वर् गुणेनात्मनि
स्तुत्यस्त्रैलोक्यवन्द्यैस्त्रिदशमुनिगणैः सोंऽशुमान् श्रेयसे वः ॥ 90 ॥
भूमिं धाम्नोऽभिवृष्ट्या जगति जलमयीं पावनीं संस्मृताव- वर् धाम्नोऽथ
प्याग्नेयीं दाहशक्त्या मुहुरपि यजमानां यथाप्रार्थितार्थैः । वर् यजमानात्मिकां
लीनामाकाश एवामृतकरघटितां ध्वान्तपक्षस्य पर्व-
ण्वेवं सूर्योऽष्टभेदां भव इव भवतः पातु बिभ्रत्स्वमूर्तिम् ॥ 91 ॥
प्राक्कालोन्निद्रपद्माकरपरिमलनाविर्भवत्पादशोभो
भक्त्या त्यक्तोरुखेदोद्गति दिवि विनतासूनुना नीयमानः ।
सप्ताश्वाप्तापरान्तान्यधिकमधरयन्यो जगन्ति स्तुतोऽलं
देवैर्देवः स पायादपर इव मुरारातिरह्नां पतिर्वः ॥ 92 ॥
यः स्रष्टाऽपां पुरस्तादचलवरसमभ्युन्नतेर्हेतुरेको
लोकानां यस्त्रयाणां स्थित उपरि परं दुर्विलङ्घ्येन धाम्ना । वर् च त्रयाणां
सद्यः सिद्ध्यै प्रसन्नद्युतिशुभचतुराशामुखः स्ताद्विभक्तो वर् शुचि
द्वेधा वेधा इवाविष्कृतकमलरुचिः सोऽर्चिषामाकरो वः ॥ 93 ॥
साद्रिद्यूर्वीनदीशा दिशति दश दिशो दर्शयन्प्राग्दृशो यः वर् द्राक् दृशो
सादृश्यं दृश्यते नो सदशशतदृशि त्रैदशे यस्य देशे ।
दीप्तांशुर्वः स दिश्यादशिवयुगदशादर्शितद्वादशात्मा
शं शास्त्यश्वांश्च यस्याशयविदतिशयाद्दन्दशूकाशनाद्यः ॥ 94 ॥
तीर्थानि व्यर्थकानि हृदनदसरसीनिर्झराम्भोजिनीनां
नोदन्वन्तो नुदन्ति प्रतिभयमशुभश्वभ्रपातानुबन्धि ।
आपो नाकापगाया अपि कलुषमुषो मज्जतां नैव यत्र वर् स्वर्गापगायाः
त्रातुं यातेऽन्यलोकान् स दिशतु दिवसस्यैकहेतुर्हितं वः ॥ 95 ॥ वर् लोकं
एतत्पातालपङ्कप्लुतमिव तमसैवैकमुद्गाढमासी-
दप्रज्ञाताप्रतर्क्यं निरवगति तथालक्षणं सुप्तमन्तः ।
यादृक्सृष्टेः पुरस्तान्निशि निशि सकलं जायते तादृगेव
त्रैलोक्यं यद्वियोगादवतु रविरसौ सर्गतुल्योदयो वः ॥ 96 ॥
द्वीपे योऽस्ताचलोऽस्मिन्भवति खलु स एवापरत्रोदयाद्रि-
र्या यामिन्युज्ज्वलेन्दुद्युतिरिह दिवसोऽन्यत्र तीव्रातपः सा ।
यद्वश्यौ देशकालाविति नियमयतो नो तु यं देशकाला- वर् नु
वव्यात्स स्वप्रभुत्वाहितभुवनहितो हेतुरह्नामिनो वः ॥ 97 ॥
व्यग्रैरग्र्यग्रहेन्दुग्रसनगुरु भरैर्नो समग्रैरुदग्रैः वर् गुरुतरैः
प्रत्यग्रैरीषदुग्रैरुदयगिरिगतो गोगणैर्गौरयन् गाम् ।
उद्गाढार्चिर्विलीनामरनगरनगग्रावगर्भामिवाह्ना-
मग्रे श्रेयो विधत्ते ग्लपयतु गहनं स ग्रहग्रामणीर्वः ॥ 98 ॥
योनिः साम्नां विधाता मधुरिपुरजितो धूर्जटिः शङ्करोऽसौ
मृत्युः कालोऽलकायाः पतिरपि धनदः पावको जातवेदाः ।
इत्थं सञ्ज्ञा डवित्थादिवदमृतभुजां या यदृच्छाप्रवृत्ता-
स्तासामेकोऽभिधेयस्तदनुगुणगुणैर्यः स सूर्योऽवताद्वः ॥ 99 ॥ वर् गणैः
देवः किं बान्धवः स्यात्प्रियसुहृदथवाऽऽचार्य आहोस्विदर्यो वर् आर्यः
रक्षा चक्षुर्नु दीपो गुरुरुत जनको जीवितं बीजमोजः ।
एवं निर्णीयते यः क इव न जगतां सर्वथा सर्वदाऽसौ वर् सर्वदाः
सर्वाकारोपकारी दिशतु दशशताभीषुरभ्यर्थितं वः ॥ 100 ॥
श्लोका लोकस्य भूत्यै शतमिति रचिताः श्रीमयूरेण भक्त्या
युक्तश्चैतान्पठेद्यः सकृदपि पुरुषः सर्वपापैर्विमुक्तः ।
आरोग्यं सत्कवित्वं मतिमतुलबलं कान्तिमायुःप्रकर्षं
विद्यामैश्वर्यमर्थं सुतमपि लभते सोऽत्र सूर्यप्रसादात् ॥ 101 ॥
इति श्रीमयूरकविप्रणीतं सूर्यशतकं समाप्तम् ।
|| sūryaśatakam ||
mahākaviśrīmayūrapraṇītam
|| śrī gaṇeśāya namaḥ ||
jambhārātībhakumbhodbhavamiva dadhataḥ sāndrasindūrareṇuṃ
raktāḥ siktā ivaughairudayagiritaṭīdhātudhārādravasya | var saktaiḥ
āyāntyā tulyakālaṃ kamalavanarucevāruṇā vo vibhūtyai
bhūyāsurbhāsayanto bhuvanamabhinavā bhānavo bhānavīyāḥ || 1 ||
bhaktiprahvāya dātuṃ mukulapuṭakuṭīkoṭarakroḍalīnāṃ
lakṣmīmākraṣṭukāmā iva kamalavanoddhāṭanaṃ kurvate ye |
kālākārāndhakārānanapatitajagatsādhvasadhvaṃsakalyāḥ
kalyāṇaṃ vaḥ kriyāsuḥ kisalayarucayaste karā bhāskarasya || 2 ||
garbheṣvambhoruhāṇāṃ śikhariṣu ca śitāgreṣu tulyaṃ patantaḥ
prārambhe vāsarasya vyuparatisamaye caikarūpāstathaiva |
niṣparyāyaṃ pravṛttāstribhuvanabhavanaprāṅgaṇe pāntu yuṣmā-
nūṣmāṇaṃ santatādhvaśramajamiva bhṛśaṃ bibhrato bradhnapādāḥ || 3 ||
prabhraśyatyuttarīyatviṣi tamasi samuddīkṣya vītāvṛtīnprā-
gjantūṃstantūnyathā yānatanu vitanute tigmarocirmarīcīn |
te sāndrībhūya sadyaḥ kramaviśadadaśāśādaśālīviśālaṃ
śaśvatsampādayanto'mbaramamalamalaṃ maṅgalaṃ vo diśantu || 4 ||
nyakkurvannoṣadhīśe muṣitaruci śucevauṣadhīḥ proṣitābhā
bhāsvadgrāvodgatena prathamamiva kṛtābhyudgatiḥ pāvakena |
pakṣacchedavraṇāsṛksruta iva dṛṣado darśayanprātaradre-
rātāmrastīvrabhānoranabhimatanude stādgabhastyudgamo vaḥ || 5 ||
śīrṇaghrāṇāṅghripāṇīnvraṇibhirapaghanairghargharāvyaktaghoṣān
dīrghāghrātānaghaughai punarapi ghaṭayatyeka ullāghayan yaḥ |
gharmāṃśostasya vo'ntardviguṇaghanaghṛṇānighnanirvighnavṛtte-
rdattārghāḥ siddhasaṅghairvidadhatu ghṛṇayaḥ śīghramaṃhovidhātam || 6 ||
bibhrāṇā vāmanatvaṃ prathamamatha tathaivāṃśavaḥ prāṃśavo vaḥ
krāntākāśāntarālāstadanu daśadiśaḥ pūrayantastato'pi |
dhvāntādācchidya devadviṣa iva balito viśvamāśvaśnuvānāḥ var devadruha
kṛcchrāṇyucchrāyahelopahasitaharayo hāridaśvā harantu || 7 ||
udgāḍhenāruṇimnā vidadhati bahulaṃ ye'ruṇasyāruṇatvaṃ
mūrdhoddhūtau khalīnakṣatarudhiraruco ye rathāśvānaneṣu |
śailānāṃ śekharatvaṃ śritaśikhariśikhāstanvate ye diśantu var śikharaśikhāḥ
preṅkhantaḥ khe kharāṃśoḥ khacitadinamukhāste mayūkhāḥ sukhaṃ vaḥ || 8 ||
dattānandāḥ prajānāṃ samucitasamayākṛṣṭasṛṣṭaiḥ payobhiḥ var akliṣṭasṛṣṭaiḥ
pūrvāhṇe viprakīrṇā diśi diśi viramatyahni saṃhārabhājaḥ |
dīptāṃśordīrghaduḥkhaprabhavabhavabhayodanvaduttāranāvo
gāvo vaḥ pāvanānāṃ paramaparimitāṃ prītimutpādayantu || 9 ||
bandhadhvaṃsaikahetuṃ śirasi natirasābaddhasandhyāñjalīnāṃ
lokānāṃ ye prabodhaṃ vidadhati vipulāmbhojakhaṇḍāśayeva |
yuṣmākaṃ te svacittaprathitapṛthutaraprārthanākalpavṛkṣāḥ var prathima
kalpantāṃ nirvikalpaṃ dinakarakiraṇāḥ ketavaḥ kalmaṣasya || 10 ||
dhārā rāyo dhanāyāpadi sapadi karālambabhūtāḥ prapāte
tattvālokaikadīpāstridaśapatipuraprasthitau vīthya eva |
nirvāṇodyogiyogipragamanijatanudvāri vetrāyamāṇā-
strāyantāṃ tīvrabhānordivasamukhasukhā raśmayaḥ kalmaṣādvaḥ || 11 ||
var tīvrabhāsaḥ var kaśmalādvaḥ
prāci prāgācarantyo'naticiramacale cārucūḍāmaṇitvaṃ
muñcantyo rocanāmbhaḥ pracuramiva diśāmuccakaiścarcanāya |
cāṭūtkaiścakranāmnāṃ caturamavicalairlocanairarcyamānā- var suciraṃ
śceṣṭantāṃ cintitānāmucitamacaramāścaṇḍarocīruco vaḥ || 12 ||
ekaṃ jyotirdṛśau dve trijagati gaditānyabjajāsyaiścaturbhi-
rbhūtānāṃ pañcamaṃ yānyalamṛtuṣu tathā ṣaṭsu nānāvidhāni |
yuṣmākaṃ tāni saptatridaśamuninutānyaṣṭadigbhāñji bhāno-
ryānti prāhṇe navatvaṃ daśa dadhatu śivaṃ dīdhitīnāṃ śatāni || 13 || var dadatu
āvṛttibhrāntaviśvāḥ śramamiva dadhataḥ śoṣiṇaḥ svoṣmaṇeva
grīṣme dāvāgnitaptā iva rasamasakṛdye dharitryā dhayanti |
te prāvṛṣyāttapānātiśayaruja ivodvāntatoyā himartau
mārtaṇḍasyāpracaṇḍāściramaśubhabhide'bhīṣavo vo bhavantu || 14 ||
tanvānā digvadhūnāṃ samadhikamadhurālokaramyāmavasthā-
māruḍhaprauḍhileśotkalitakapilimālaṅkṛtiḥ kevalaiva |
ujjṛmbhāmbhojanetradyutini dinamukhe kiñcidudbhidyamānā
śmaśruśreṇīva bhāsāṃ diśatu daśaśatī śarma gharmatviṣo vaḥ || 15 ||
maulīndormaiṣa moṣīddyutimiti vṛṣabhāṅkena yaḥ śaṅkineva
pratyagrodghāṭitāmbhoruhakuharaguhāsusthiteneva dhātrā |
kṛṣṇena dhvāntakṛṣṇasvatanuparibhavatrasnuneva stuto'laṃ
trāṇāya stāttanīyānapi timiraripoḥ sa tviṣāmudgamo vaḥ || 16 ||
vistīrṇaṃ vyoma dīrghāḥ sapadi daśa diśo vyastavelāmbhaso'bdhīn
kurvadbhirdṛśyanānānaganagaranagābhogapṛthvīṃ ca pṛthvīm |
padminyucchvāsyate yairuṣasi jagadapi dhvaṃsayitvā tamisrā-
musrā visraṃsayantu drutamanabhimataṃ te sahasratviṣo vaḥ || 17 || var visrāvayantu
astavyastatvaśūnyo nijaruciraniśānaśvaraḥ kartumīśo
viśvaṃ veśmeva dīpaḥ pratihatatimiraṃ yaḥ pradeśasthito'pi |
dikkālāpekṣayāsau tribhuvanamaṭatastigmabhānornavākhyāṃ
yātaḥ śātakratavyāṃ diśi diśatu śivaṃ so'rciṣāmudgamo vaḥ || 18 ||
māgānmlāniṃ mṛṇālī mṛduriti dayayevāpraviṣṭo'hilokaṃ
lokālokasya pārśvaṃ pratapati na paraṃ yastadākhyārthameva |
ūrdhvaṃ brahmāṇḍakhaṇḍasphuṭanabhayaparityaktadairghyo dyusīmni
svechāvaśyāvakāśāvadhiravatu sa vastāpano rociroghaḥ || 19 ||
aśyāmaḥ kāla eko na bhavati bhuvanānto'pi vīte'ndhakāre var vītāndhakāraḥ
sadyaḥ prāleyapādo na vilayamacalaścandramā apyupaiti |
bandhaḥ siddhāñjalīnāṃ na hi kumudavanasyāpi yatrojjihāne
tatprātaḥ prekṣaṇīyaṃ diśatu dinapaterdhāma kāmādhikaṃ vaḥ || 20 ||
yatkāntiṃ paṅkajānāṃ na harati kurute pratyutādhikyaramyāṃ var pratyutātīva ramyāṃ
no dhatte tārakābhāṃ tirayati nitarāmāśu yannityameva | var nādhatte
kartuṃ nālaṃ nimeṣaṃ divasamapi paraṃ yattadekaṃ trilokyā-
ścakṣuḥ sāmānyacakṣurvisadṛśamaghabhidbhāsvatastānmaho vaḥ || 21 ||
kṣmāṃ kṣepīyaḥ kṣapāmbhaḥśiśiratarajalasparśatarṣādṛteva
drāgāśā netumāśādviradakarasaraḥpuṣkarāṇīva bodham |
prātaḥ prollaṅghya viṣṇoḥ padamapi ghṛṇayevātivegāddavīya-
syuddāma dyotamānā dahatu dinapaterdurnimittaṃ dyutirvaḥ || 22 ||
no kalpāpāyavāyoradayarayadalatkṣmādharasyāpi gamyā var śamyā
gāḍhodgīrṇojjvalaśrīrahani na rahitā no tamaḥkajjalena |
prāptotpattiḥ pataṅgānna punarupagatā moṣamuṣṇatviṣo vo
vartiḥ saivānyarūpā sukhayatu nikhiladvīpadīpasya dīptiḥ || 23 ||
niḥśeṣāśāvapūrapravaṇaguruguṇaślāghanīyasvarūpā
paryāptaṃ nodayādau dinagamasamayopaplave'pyunnataiva |
atyantaṃ yānabhijñā kṣaṇamapi tamasā sākamekatra vastuṃ
bradhnasyeddhā rucirvo ruciriva rucitasyāptaye vastunostu || 24 || var cirurasya, rucirasya
vibhrāṇaḥ śaktimāśu praśamitabalavattārakaurjityagurvīṃ
kurvāṇo līlayādhaḥ śikhinamapi lasaccandrakāntāvabhāsam |
ādadhyādandhakāre ratimatiśayinīmāvahanvīkṣaṇānāṃ var ādeyādīkṣaṇānāṃ
bālo lakṣmīmapārāmapara iva guho'harpaterātapo vaḥ || 25 ||
jyotsnāṃśākarṣapāṇḍudyuti timiramaṣīśeṣakalmāṣamīṣa-
jjṛmbhodbhūtena piṅgaṃ sarasijarajasā sandhyayā śoṇaśociḥ |
prātaḥprārambhakāle sakalamapi jagaccitramunmīlayantī
kāntistīkṣṇatviṣo'kṣṇāṃ mudamupanayatāttūlikevātulāṃ vaḥ || 26 ||
āyāntī kiṃ sumeroḥ saraṇiraruṇitā pādmarāgaiḥ parāgai-
rāhosvitsvasya māhārajanaviracitā vaijayantī rathasya |
māñjiṣṭhī praṣṭhavāhāvalividhutaśiraścāmarālī nu lokai- var cāmarālīva
rāśaṅkyālokitaivaṃ savituraghanude stātprabhātaprabhā vaḥ || 27 ||
dhvāntadhvaṃsaṃ vidhatte na tapati rucimannātirūpaṃ vyanakti
nyaktvaṃ nītvāpi naktaṃ na vitaratitarāṃ tāvadahnastviṣaṃ yaḥ | var nyaktāmahni
sa prātarmā viraṃsīdasakalapaṭimā pūrayanyuṣmadāśā-
māśākāśāvakāśāvataraṇataruṇaprakramo'rkaprakāśaḥ || 28 ||
tīvraṃ nirvāṇaheturyadapi ca vipulaṃ yatprakarṣeṇa cāṇu
pratyakṣaṃ yatparokṣaṃ yadiha yadaparaṃ naśvaraṃ śāśvataṃ ca |
yatsarvasya prasiddhaṃ jagati katipaye yogino yadvidanti
jyotistaddviprakāraṃ savituravatu vo bāhyamābhyantaraṃ ca || 29 ||
ratnānāṃ maṇḍanāya prabhavati niyatoddeśalabdhāvakāśaṃ
vahnerdārvādi dagdhuṃ nijajaḍimatayā kartumānandamindoḥ |
yacca trailokyabhūṣāvidhiraghadahanaṃ hlādi vṛṣṭyāśu tadvo var yattu
bāhulyotpādyakāryādhikataramavatādekamevārkatejaḥ || 30 ||
mīlaccakṣurvijihmaśruti jaḍarasanaṃ nighnitaghrāṇavṛtti
svavyāpārākṣamatvakparimuṣitamanaḥ śvāsamātrāvaśeṣam |
visrastāṅgaṃ patitvā svapadapaharatādaśriyaṃ vo'rkajanmā var apriyaṃ
kālavyālāvalīḍhaṃ jagadagada ivotthāpayanprākpratāpaḥ || 31 ||
niḥśeṣaṃ naiśamambhaḥ prasabhamapanudannaśruleśānukāri
stokastokāpanītāruṇaruciracirādastadoṣānuṣaṅgaḥ |
dātā dṛṣṭiṃ prasannāṃ tribhuvananayanasyāśu yuṣmadviruddhaṃ
vadhyādbradhnasya siddhāñjanavidhiraparaḥ prāktano'rciḥpracāraḥ || 32 ||
bhūtvā jambhasya bhettuḥ kakubhi paribhavārambhabhūḥ śubhrabhāno- var sthitvā
rbibhrāṇā babhrubhāvaṃ prasabhamabhinavāmbhojajṛmbhāpragalbhā |
bhūṣā bhūyiṣṭhaśobhā tribhuvanabhavanasyāsya vaibhākarī prāg-
vibhrāntā bhrājamānā vibhavatu vibhavodbhūtaye sā vibhā vaḥ || 33 || var nirbhānti, vibhrānti
saṃsaktaṃ siktamūlādabhinavabhuvanodyānakautūhalinyā
yāminyā kanyayevāmṛtakarakalaśāvarjitenāmṛtena |
arkālokaḥ kriyādvo mudamudayaśiraścakravālālavālā-
dudyanbālapravālapratimarucirahaḥpādapaprākprarohaḥ || 34 ||
bhinnaṃ bhāsāruṇasya kvacidabhinavayā vidrumāṇāṃ tviṣeva
tvaṅnnakṣatraratnadyutinikarakarālāntarālaṃ kvacicca |
nāntarniḥśeṣakṛṣṇaśriyamudadhimiva dhvāntarāśiṃ pibanstā-
daurvaḥ pūrvo'pyapūrvo'gniriva bhavadaghapluṣṭaye'rkāvabhāsaḥ || 35 ||
gandharvairgadyapadyavyatikaritavacohṛdyamātodyavādyai-
rādyairyo nāradādyairmunibhirabhinuto vedavedyairvibhidya |
var vītavedyairvividya, vedavidbhirvibhidya
āsādyāpadyate yaṃ punarapi ca jagadyauvanaṃ sadya udya-
nnuddyoto dyotitadyaurdyatu divasakṛto'sāvavadyāni vo'dya || 36 ||
āvānaiścandrakāntaiścyutatimiratayā tānavāttārakāṇā- var āvāntaiḥ
meṇāṅkālokalopādupahatamahasāmoṣadhīnāṃ layena |
ārādutprekṣyamāṇā kṣaṇamudayataṭāntarhitasyāhimāṃśo-
rābhā prābhātikī vo'vatu na tu nitarāṃ tāvadāvirbhavantī || 37 ||
sānau sā naudaye nāruṇitadalapunaryauvanānāṃ vanānā- var lasadyauvanānāṃ
mālīmālīḍhapūrvā parihṛtakuharopāntanimnā tanimnā |
bhā vo'bhāvopaśāntiṃ diśatu dinapaterbhāsamānā samānā-
rājī rājīvareṇoḥ samasamayamudetīva yasyā vayasyā || 38 ||
ujjṛmbhāmbhoruhāṇāṃ prabhavati payasāṃ yā śriye noṣṇatāyai
puṣṇātyālokamātraṃ na tu diśati dṛśāṃ dṛśyamānā vidhātam |
pūrvādrereva pūrvaṃ divamanu ca punaḥ pāvanī diṅmukhānā- var tataḥ
menāṃsyainī vibhāsau nudatu nutipadaikāspadaṃ prāktanī vaḥ || 39 ||
vācāṃ vācaspaterapyacalabhiducitācāryakāṇāṃ prapañcai-
rvairañcānāṃ tathoccāritacaturṛcāṃ cānanānāṃ caturṇām | var rucira
ucyetārcāsu vācyacyutiśucicaritaṃ yasya noccairvivicya var arcāsvavācya
prācyaṃ varcaścakāsacciramupacinutāttasya caṇḍārciṣo vaḥ || 40 || var śriyaṃ
mūrdhnyadrerdhāturāgastaruṣu kisalayo vidrumaughaḥ samudre
var – kisalayādvidrumaughātsamudre
diṅmātaṅgottamāṅgeṣvabhinavanihitaḥ sāndrasindūrareṇuḥ |
var vihitaḥ, nihitātsandrasindūrareṇoḥ
sīmni vyomnaśca hemnaḥ suraśikharibhuvo jāyate yaḥ prakāśaḥ
śoṇimnāsau kharāṃśoruṣasi diśatu vaḥ śarma śobhaikadeśaḥ || 41 ||
astādrīśottamāṅge śritaśaśini tamaḥkālakūṭe nipīte
yāti vyaktiṃ purastādaruṇakisalaye pratyuṣaḥpārijāte |
udyantyāraktapītāmbaraviśadatarodvīkṣitā tīkṣṇabhāno-
var ruciratarodvīkṣitā var tīvrabhāsaḥ
rlakṣmīrlakṣmīrivāstu sphuṭakamalapuṭāpāśrayā śreyase vaḥ || 42 || var puṭopāśraya
nodanvāñjanmabhūmirna tadudarabhuvo bāndhavāḥ kaustubhādyā
yasyāḥ padmaṃ na pāṇau na ca narakaripūraḥsthalī vāsaveśma |
tejorūpāparaiva triṣu bhuvanataleṣvādadhānā vyavasthāṃ var tribhuvanabhavane
sā śrīḥ śreyāṃsi diśyādaśiśiramahaso maṇḍalāgrodgatā vaḥ || 43 ||
|| iti dyutivarṇanam || var tejovarṇanam
|| atha aśvavarṇanam ||
rakṣantvakṣuṇṇahemopalapaṭalamalaṃ lāghavādutpatantaḥ
pātaṅgāḥ paṅgvavajñājitapavanajavā vājinaste jaganti |
yeṣāṃ vītānyacihnonnayamapi vahatāṃ mārgamākhyāti merā-
vudyannuddāmadīptirdyumaṇimaṇiśilāvedikājātavedāḥ || 44 ||
pluṣṭāḥ pṛṣṭheṃ'śupātairatinikaṭatayā dattadāhātirekai-
rekāhākrāntakṛtsnatridivapathapṛthuśvāsaśoṣāḥ śrameṇa |
tīvrodanyāstvarantāmahitavihataye saptayaḥ saptasapte-
rabhyāśākāśagaṅgājalasaralagalāvāṅnatāgrānanā vaḥ || 45 || var galavarjitāgrānanāḥ
matvānyānpārśvato'śvān sphaṭikataṭadṛṣaddṛṣṭadehā dravantī
vyaste'hanyastasandhyeyamiti mṛdupadā padmarāgopaleṣu |
sādṛśyādṛśyamūrtirmarakatakaṭake kliṣṭasūtā sumero-
rmūrdhanyāvṛttilabdhadhruvagatiravatu bradhnavāhāvalirvaḥ || 46 || var druta
helālolaṃ vahantī viṣadharadamanasyāgrajenāvakṛṣṭā
svarvāhinyāḥ sudūraṃ janitajavajayā syandanasya syadena |
nirvyājaṃ tāyamāne haritimani nije sphītaphenāhitaśrī- var sphītaphenāsmitaśrīḥ
raśreyāṃsyaśvapaṅktiḥ śamayatu yamunevāparā tāpanī vaḥ || 47 ||
mārgopānte sumerornuvati kṛtanatau nākadhāmnāṃ nikāye
vīkṣya vrīḍānatānāṃ pratikuharamukhaṃ kinnarīṇāṃ mukhāni |
sūte'sūyatyapīṣajjaḍagati vahatāṃ kandharārdhairvaladbhi- var kandharāgraiḥ
rvāhānāṃ vyasyatādvaḥ samamasamaharerheṣitaṃ kalmaṣāṇi || 48 ||
dhunvanto nīradālīrnijaruciharitāḥ pārśvayoḥ pakṣatulyā-
stālūttānaiḥ khalīnaiḥ khacitamukharucaścyotatā lohitena |
uḍḍīyeva vrajanto viyati gativaśādarkavāhāḥ kriyāsuḥ
kṣemaṃ hemādrihṛdyadrumaśikharaśiraḥśreṇiśākhāśukā vaḥ || 49 ||
|| ityaśvavarṇanam ||
|| atha aruṇavarṇanam ||
prātaḥ śailāgraraṅge rajanijavanikāpāyasaṃlakṣyalakṣmī-
rvikṣiptāpūrvapuṣpāñjalimuḍunikaraṃ sūtradhārāyamāṇaḥ |
yāmeṣvaṅkeṣvivāhnaḥ kṛtaruciṣu caturṣveva jātapratiṣṭhā- var yātaḥ pratiṣṭhāṃ
mavyātprastāvayanvo jagadaṭanamahānāṭikāṃ sūryasūtaḥ || 50 ||
ākrāntyā vāhyamānaṃ paśumiva hariṇā vāhako'gryo harīṇāṃ
bhrāmyantaṃ pakṣapātājjagati samaruciḥ sarvakarmaikasākṣī |
śatruṃ netraśrutīnāmavajayati vayojyeṣṭhabhāve same'pi
sthāmnāṃ dhāmnāṃ nidhiryaḥ sa bhavadaghanude nūtanaḥ stādanūruḥ || 51 ||
dattārghairdūranamrairviyati vinayato vīkṣitaḥ siddhasārthaiḥ var siddhasādhyaiḥ
sānāthyaṃ sārathirvaḥ sa daśaśataruceḥ sātirekaṃ karotu |
āpīya prātareva pratatahimapayaḥsyandinīrindubhāso
yaḥ kāṣṭhādīpano'gre jaḍita iva bhṛśaṃ sevate pṛṣṭhato'rkam || 52 ||
muñcanraśmīndinādau dinagamasamaye saṃharaṃśca svatantra-
stotraprakhyātavīryo'virataharipadākrāntibaddhābhiyogaḥ | var vitata
kālotkarṣāllaghutvaṃ prasabhamadhipatau yojayanyo dvijānāṃ
sevāprītena pūṣṇātmasama iva kṛtastrāyatāṃ so'ruṇo vaḥ || 53 || var svasama
śātaḥ śyāmālatāyāḥ paraśuriva tamo'raṇyavahnerivārciḥ var dāhe davābhaḥ
prācyevāgre grahītuṃ grahakumudavanaṃ prāgudasto'grahastaḥ |
var prācīvāgre, grahakumudaruciṃ
aikyaṃ bhindandyubhūmyoravadhiriva vidhāteva viśvaprabodhe
vāhānāṃ vo vinetā vyapanayatu vipannāma dhāmādhipasya || 54 ||
paurastyastoyadartoḥ pavana iva patatpāvakasyeva dhūmo var patan
viśvasyevādisargaḥ praṇava iva paraṃ pāvano vedarāśeḥ
sandhyānṛtyotsavecchoriva madanaripornandināndīninādaḥ
saurasyāgre sukhaṃ vo vitaratu vinatānandanaḥ syandanasya || 55 || var syandano vaḥ
paryāptaṃ taptacāmīkarakaṭakataṭe śliṣṭaśītetarāṃśā-
vāsīdatsyandanāśvānukṛtimarakate padmarāgāyamāṇaḥ | var aśvānukṛtamarakate
yaḥ sotkarṣāṃ vibhūṣāṃ kuruta iva kulakṣmābhṛdīśasya mero-
renāṃsyahnāya dūraṃ gamayatu sa guruḥ kādraveyadviṣo vaḥ || 56 ||
nītvāśvānsapta kakṣā iva niyamavaśaṃ vetrakalpapratoda- var kakṣyā
stūrṇaṃ dhvāntasya rāśāvitarajana ivotsārite dūrabhāji |
pūrvaṃ praṣṭho rathasya kṣitibhṛdadhipatīndarśayaṃstrāyatāṃ va-
strailokyāsthānadānodyatadivasapateḥ prākpratīhārapālaḥ || 57 ||
vajriñjātaṃ vikāsīkṣaṇakamalavanaṃ bhāsi nābhāsi vahne! var no bhāsi
tātaṃ natvāśvapārśvānnaya yama! mahiṣaṃ rākṣasā vīkṣitāḥ stha |
saptīnsiñca pracetaḥ! pavana! bhaja javaṃ vittapāveditastvaṃ
vande śarveti jalpanpratidiśamadhipānpātu pūṣṇo'graṇīrvaḥ || 58 ||
pāśānāśāntapālādaruṇa varuṇato mā grahīḥ pragrahārthaṃ
tṛṣṇāṃ kṛṣṇasya cakre jahihi nahi ratho yāti me naikacakraḥ |
yoktuṃ yugyaṃ kimuccaiḥśravasamabhilaṣasyaṣṭamaṃ vṛtraśatro- var tvāṣṭraśatroḥ
styaktānyāpekṣaviśvopakṛtiriva raviḥ śāsti yaṃ so'vatādvaḥ || 59 ||
no mūrcchācchinnavāñchaḥ śramavivaśavapurnaiva nāpyāsyaśoṣī
pānthaḥ pathyetarāṇi kṣapayatu bhavatāṃ bhāsvato'gresaraḥ saḥ |
yaḥ saṃśritya trilokīmaṭati paṭutaraistāpyamāno mayūkhai-
rārādārāmalekhāmiva haritamaṇiśyāmalāmaśvapaṅktim || 60 || var haritatṛṇa
sīdanto'ntarnimajjajjaḍakhuramusalāḥ saikate nākanadyāḥ
skandantaḥ kandarālīḥ kanakaśikhariṇo mekhalāsu skhalantaḥ |
dūraṃ dūrvāsthalotkā marakatadṛṣadi sthāsnavo yanna yātāḥ
pūṣṇo'śvāḥ pūrayaṃstaistadavatu javanairhuṅkṛtenāgrago vaḥ || 61 || var prerayan huṅkṛtairagraṇīḥ
|| ityaruṇavarṇanam || var sūtavarṇanam
|| atha rathavarṇanam ||
pīnoraḥpreritābhraiścaramakhurapuṭāgrasthitaiḥ prātaradrā-
vādīrghāṅgairudasto haribhirapagatāsaṅganiḥśabdacakraḥ |
uttānānūrumūrdhāvanatihaṭhabhavadvipratīpapraṇāmaḥ
prāhṇe śreyo vidhattāṃ savituravataranvyomavīthīṃ ratho vaḥ || 62 || var preyo
dhvāntaughadhvaṃsadīkṣāvidhipaṭu vahatā prāksahasraṃ karāṇā- var vidhiguru drāksahasraṃ
maryamṇā yo garimṇaḥ padamatulamupānīyatādhyāsanena |
sa śrāntānāṃ nitāntaṃ bharamiva marutāmakṣamāṇāṃ visoḍhuṃ
skandhātskandhaṃ vrajanvo vṛjinavijitaye bhāsvataḥ syandano'stu || 63 ||
yoktrībhūtānyugasya grasitumiva puro dandaśūkāndadhāno
dvedhāvyastāmbuvāhāvalivihitabṛhatpakṣavikṣepaśobhaḥ |
sāvitraḥ syandano'sau niratiśayarayaprīṇitānūrurenaḥ-
kṣepīyo vo garutmāniva haratu harīcchāvidheyapracāraḥ || 64 ||
ekāhenaiva dīrghāṃ tribhuvanapadavīṃ laṅghayan yo laghiṣṭhaḥ var kṛstnāṃ
pṛṣṭhe merorgarīyān dalitamaṇidṛṣattviṃṣi piṃṣañśirāṃsi |
sarvasyaivopariṣṭādatha ca punaradhastādivāstādrimūrndhi
bradhnasyāvyātsa evaṃ duradhigamaparispandanaḥ syandano vaḥ || 65 ||
dhūrdhvastāgryagrahāṇi dhvajapaṭapavanāndolitendūni dūraṃ var dūrāt
rāhau grāsābhilāṣādanusarati punardattacakravyathāni |
śrāntāśvaśvāsahelādhutavibudhadhunīnirjharāmbhāṃsi bhadraṃ
deyāsurvo davīyo divi divasapateḥ syandanaprasthitāni || 66 ||
akṣe rakṣāṃ nibadhya pratisaravalayairyojayantyo yugāgraṃ
dhūḥstambhe dagdhadhūpāḥ prahitasumanaso gocare kūbarasya |
carcāścakre carantyo malayajapayasā siddhavadhvastrisandhyaṃ var carcāṃ
vandante yaṃ dyumārge sa nudatu duritānyaṃśumatsyandano vaḥ || 67 ||
utkīrṇasvarṇareṇudrutakhuradalitā pārśvayoḥ śaśvadaśvai- var reṇurdruta
raśrāntabhrāntacakrakramanikhilamilanneminimnā bhareṇa |
merormūrdhanyaghaṃ vo vighaṭayatu raverekavīthī rathasya
svoṣmodaktāmburiktaprakaṭitapulinoddhūsarā svardhunīva || 68 || var svoṣmodastāmbu
nantuṃ nākālayānāmaniśamanuyatāṃ paddhatiḥ paṅktireva var upayatāṃ
kṣodo nakṣatrarāśeradayarayamilaccakrapiṣṭasya dhūliḥ |
heṣahlādo harīṇāṃ suraśikharidarīḥ pūrayanneminādo var nādo
yasyāvyāttīvrabhānoḥ sa divi bhuvi yathā vyaktacihno ratho vaḥ || 69 ||
niḥspandānāṃ vimānāvalivitatadivāṃ devavṛndārakāṇāṃ var valitadiśā
vṛndairānandasāndrodyamamapi vahatāṃ vindatāṃ vandituṃ no |
mandākinyāmamandaḥ pulinabhṛti mṛdurmandare mandirābhe var mandarābhe
mandārairmaṇḍitāraṃ dadhadari dinakṛtsyandanaḥ stānmude vaḥ || 70 ||
cakrī cakrārapaṅktiṃ harirapi ca harīn dhūrjaṭirdhūrdhvajāntā-
nakṣaṃ nakṣatranātho'ruṇamapi varuṇaḥ kūbarāgraṃ kuberaḥ |
raṃhaḥ saṅghaḥ surāṇāṃ jagadupakṛtaye nityayuktasya yasya
stauti prītiprasanno'nvahamahimaruceḥ so'vatātsyandano vaḥ || 71 || var ruca
netrāhīnena mūle vihitaparikaraḥ siddhasādhyairmarudbhiḥ
pādopānte stuto'laṃ baliharirabhasākarṣaṇābaddhavegaḥ |
bhrāmyanvyomāmburāśāvaśiśirakiraṇasyandanaḥ santataṃ vo
diśyāllakṣmīmapārāmatulitamahimevāparo mandarādriḥ || 72 || var atulyāṃ
|| iti rathavarṇanam ||
|| atha maṇḍalavarṇanam ||
yajjyāyo bījamahnāmapahatatimiraṃ cakṣuṣāmañjanaṃ ya- var jyāyo yadbījamahnāmapahṛta
ddvāraṃ yanmuktibhājāṃ yadakhilabhuvanajyotiṣāmekamokaḥ |
yadvṛṣṭyambhonidhānaṃ dharaṇirasasudhāpānapātraṃ mahadya-
ddiśyādīśasya bhāsāṃ tadadhīkalamalaṃ maṅgalaṃ maṇḍalaṃ vaḥ || 73 || var devasya
bhānoḥ tadadhikamamalaṃ maṇḍalaṃ maṅgalaṃ
velāvardhiṣṇu sindhoḥ paya iva khamivārdhodgatāgyragrahoḍu
stokodbhinnasvacihnaprasavamiva madhorāsyamasyanmanāṃsi | var mahāṃsi
prātaḥ pūṣṇo'śubhāni praśamayatu śiraḥśekharībhūtamadreḥ
paurastyasyodgabhastistimitatamatamaḥkhaṇḍanaṃ maṇḍalaṃ vaḥ || 74 ||
pratyuptastaptahemojjvalaruciracalaḥ padmarāgeṇa yena
jyāyaḥ kiñjalkapuñjo yadalikulaśiterambarendīvarasya |
kālavyālasya cihnaṃ mahitatamamahomūrndhi ratnaṃ mahadya-
ddīptāṃśoḥ prātaravyāttadavikalajaganmaṇḍanaṃ maṇḍalaṃ vaḥ || 75 ||
kastrātā tārakāṇāṃ patati tanuravaśyāyabinduryathendu-
rvidrāṇā dṛksmarārerurasi muraripoḥ kaustubho nodgabhastiḥ |
vahneḥ sāpahnaveva dyutirudayagate yatra tanmaṇḍalaṃ vo
mārtaṇḍīyaṃ punītāddivi bhuvi ca tamāṃsīva mṛṣṇanmahāṃsi || 76 ||
yatprācyāṃ prākcakāsti prabhavati ca yataḥ prācyasāvujjihānā-
diddhaṃ madhye yadahno bhavati tatarucā yena cotpādyate'haḥ |
yatparyāyeṇa lokānavati ca jagatāṃ jīvitaṃ yacca tadvo
viśvānugrāhi viśvaṃ sṛjadapi ca ravermaṇḍalaṃ muktaye'stu || 77 ||
śuṣyantyūḍhānukārā makaravasatayo māravīṇāṃ sthalīnāṃ
yenottaptāḥ sphuṭantastaḍiti tilatulāṃ yāntyagendrā yugānte | var caṭiti
taccaṇḍāṃśorakāṇḍatribhuvanadahanāśaṅkayā dhāma kṛcchāt var kṛtsnaṃ
saṃhṛtyālokamātraṃ pralaghu vidadhataḥ stānmude maṇḍalaṃ vaḥ || 78 || var āhṛtyālokamātraṃ pratanu
udyaddyūdyānavāpyāṃ bahulatamatamaḥpaṅkapūraṃ vidārya var bahala
prodbhinnaṃ patrapārśveṣvaviralamaruṇacchāyayā visphurantyā |
kalyāṇāni kriyādvaḥ kamalamiva mahanmaṇḍalaṃ caṇḍabhāno- var caṇḍaraśmeḥ
ranvītaṃ tṛptihetorasakṛdalikulākāriṇā rāhuṇā yat || 79 ||
cakṣurdakṣadviṣo yanna tu dahati puraḥ pūrayatyeva kāmaṃ var na dahati nitarāṃ punaḥ
nāstaṃ juṣṭaṃ marudbhiryadiha niyamināṃ yānapātraṃ bhavābdhau |
yadvītaśrānti śaśvadbhramadapi jagatāṃ bhrāntimabhrānti hanti
bradhnasyākhyādviruddhakriyamatha ca hitādhāyi tanmaṇḍalaṃ vaḥ || 80 ||
|| iti maṇḍalavarṇanam ||
|| atha sūryavarṇanam |
siddhaiḥ siddhāntamiśraṃ śritavidhi vibudhaiścāraṇaiścāṭugarbhaṃ
gītyā gandharvamukhyairmuhurahipatibhiryātudhānairyatātma |
sārdhaṃ sādhyairmunīndrairmuditamatamano mokṣibhiḥ pakṣapātā- var mokṣubhiḥ
tprātaḥ prārabhyamāṇastutiravatu ravirviśvavandyodayo vaḥ || 81 ||
bhāsāmāsannabhāvādadhikatarapaṭoścakravālasya tāpā-
cchedādacchinnagacchatturagakhurapuṭanyāsaniḥśaṅkaṭaṅkaiḥ | var nyasta
niḥsaṅgasyandanāṅgabhramaṇanikaṣaṇātpātu vastriprakāraṃ var triprakāraiḥ
taptāṃśustatparīkṣāpara iva paritaḥ paryaṭanhāṭakādrim || 82 ||
no śuṣkaṃ nākanadyā vikasitakanakāmbhojayā bhrājitaṃ tu var kanakāmbhoruhā
pluṣṭā naivopabhogyā bhavati bhṛśataraṃ nandanodyānalakṣmīḥ |
no śṛṅgāṇi drutāni drutamamaragireḥ kāladhautāni dhautā-
nīddhaṃ dhāma dyumārge mradayati dayayā yatra so'rko'vatādvaḥ || 83 ||
dhvāntasyaivāntaheturna bhavati malinaikātmanaḥ pāpmano'pi
prākpādopāntabhājāṃ janayati na paraṃ paṅkajānāṃ prabodham |
kartā niḥśreyasānāmapi na tu khalu yaḥ kevalaṃ vāsarāṇāṃ
so'vyādekodyamecchāvihitabahubṛhadviśvakāryo'ryamā vaḥ || 84 ||
loṭa~lloṣṭāviceṣṭaḥ śritaśayanatalo niḥsahībhūtadehaḥ
sandehī prāṇitavye sapadi daśa diśaḥ prekṣamāṇo'ndhakārāḥ |
niḥśvāsāyāsaniṣṭhaḥ paramaparavaśo jāyate jīvalokaḥ var cirataravaśo
śokenevānyalokānudayakṛti gate yatra so'rko'vatādvaḥ || 85 || var lokābhyudaya
krāma~llolo'pi lokā~stadupakṛtikṛtāvāśritaḥ sthairyakoṭiṃ
nṝṇāṃ dṛṣṭiṃ vijihmāṃ vidadhadapi karotyantaratyantabhadrām |
yastāpasyāpi heturbhavati niyamināmekanirvāṇadāyī
bhūyātsa prāgavasthādhikatarapariṇāmodayo'rkaḥ śriye vaḥ || 86 ||
vyāpannarturna kālo vyabhicarati phalaṃ nauṣadhīrvṛṣṭiriṣṭā
naiṣṭaistṛpyanti devā na hi vahati marunnirmalābhāni bhāni |
āśāḥ śāntā na bhindantyavadhimudadhayo bibhrati kṣmābhṛtaḥ kṣmāṃ
yasmiṃstrailokyamevaṃ na calati tapati stātsa sūryaḥ śriye vaḥ || 87 ||
kailāse kṛttivāsā viharati virahatrāsadehoḍhakāntaḥ
śrāntaḥ śete mahāhāvadhijaladhi vinā chadmanā padmanābhaḥ |
yogodyogaikatāno gamayati sakalaṃ vāsaraṃ svaṃ svayambhū-
rbhūritrailokyācintābhṛti bhuvanavibhau yatra bhāsvānsa vo'vyāt || 88 ||
etadyanmaṇḍalaṃ khe tapati dinakṛtastā ṛco'rcīṃṣi yāni
dyotante tāni sāmānyayamapi puruṣo maṇḍale'ṇuryajūṃṣi |
evaṃ yaṃ veda vedatritayamayamayaṃ vedavedī samagro
vargaḥ svargāpavargaprakṛtiravikṛtiḥ so'stu sūryaḥ śriye vaḥ || 89 ||
nākaukaḥpratyanīkakṣatipaṭumahasāṃ vāsavāgresarāṇāṃ
sarveṣāṃ sādhu pātāṃ jagadidamaditerātmajatve same'pi |
yenādityābhidhānaṃ niratiśayaguṇairātmani nyastamastu var guṇenātmani
stutyastrailokyavandyaistridaśamunigaṇaiḥ soṃ'śumān śreyase vaḥ || 90 ||
bhūmiṃ dhāmno'bhivṛṣṭyā jagati jalamayīṃ pāvanīṃ saṃsmṛtāva- var dhāmno'tha
pyāgneyīṃ dāhaśaktyā muhurapi yajamānāṃ yathāprārthitārthaiḥ | var yajamānātmikāṃ
līnāmākāśa evāmṛtakaraghaṭitāṃ dhvāntapakṣasya parva-
ṇvevaṃ sūryo'ṣṭabhedāṃ bhava iva bhavataḥ pātu bibhratsvamūrtim || 91 ||
prākkālonnidrapadmākaraparimalanāvirbhavatpādaśobho
bhaktyā tyaktorukhedodgati divi vinatāsūnunā nīyamānaḥ |
saptāśvāptāparāntānyadhikamadharayanyo jaganti stuto'laṃ
devairdevaḥ sa pāyādapara iva murārātirahnāṃ patirvaḥ || 92 ||
yaḥ sraṣṭā'pāṃ purastādacalavarasamabhyunnaterhetureko
lokānāṃ yastrayāṇāṃ sthita upari paraṃ durvilaṅghyena dhāmnā | var ca trayāṇāṃ
sadyaḥ siddhyai prasannadyutiśubhacaturāśāmukhaḥ stādvibhakto var śuci
dvedhā vedhā ivāviṣkṛtakamalaruciḥ so'rciṣāmākaro vaḥ || 93 ||
sādridyūrvīnadīśā diśati daśa diśo darśayanprāgdṛśo yaḥ var drāk dṛśo
sādṛśyaṃ dṛśyate no sadaśaśatadṛśi traidaśe yasya deśe |
dīptāṃśurvaḥ sa diśyādaśivayugadaśādarśitadvādaśātmā
śaṃ śāstyaśvāṃśca yasyāśayavidatiśayāddandaśūkāśanādyaḥ || 94 ||
tīrthāni vyarthakāni hṛdanadasarasīnirjharāmbhojinīnāṃ
nodanvanto nudanti pratibhayamaśubhaśvabhrapātānubandhi |
āpo nākāpagāyā api kaluṣamuṣo majjatāṃ naiva yatra var svargāpagāyāḥ
trātuṃ yāte'nyalokān sa diśatu divasasyaikaheturhitaṃ vaḥ || 95 || var lokaṃ
etatpātālapaṅkaplutamiva tamasaivaikamudgāḍhamāsī-
daprajñātāpratarkyaṃ niravagati tathālakṣaṇaṃ suptamantaḥ |
yādṛksṛṣṭeḥ purastānniśi niśi sakalaṃ jāyate tādṛgeva
trailokyaṃ yadviyogādavatu ravirasau sargatulyodayo vaḥ || 96 ||
dvīpe yo'stācalo'sminbhavati khalu sa evāparatrodayādri-
ryā yāminyujjvalendudyutiriha divaso'nyatra tīvrātapaḥ sā |
yadvaśyau deśakālāviti niyamayato no tu yaṃ deśakālā- var nu
vavyātsa svaprabhutvāhitabhuvanahito heturahnāmino vaḥ || 97 ||
vyagrairagryagrahendugrasanaguru bharairno samagrairudagraiḥ var gurutaraiḥ
pratyagrairīṣadugrairudayagirigato gogaṇairgaurayan gām |
udgāḍhārcirvilīnāmaranagaranagagrāvagarbhāmivāhnā-
magre śreyo vidhatte glapayatu gahanaṃ sa grahagrāmaṇīrvaḥ || 98 ||
yoniḥ sāmnāṃ vidhātā madhuripurajito dhūrjaṭiḥ śaṅkaro'sau
mṛtyuḥ kālo'lakāyāḥ patirapi dhanadaḥ pāvako jātavedāḥ |
itthaṃ sañjñā ḍavitthādivadamṛtabhujāṃ yā yadṛcchāpravṛttā-
stāsāmeko'bhidheyastadanuguṇaguṇairyaḥ sa sūryo'vatādvaḥ || 99 || var gaṇaiḥ
devaḥ kiṃ bāndhavaḥ syātpriyasuhṛdathavā''cārya āhosvidaryo var āryaḥ
rakṣā cakṣurnu dīpo gururuta janako jīvitaṃ bījamojaḥ |
evaṃ nirṇīyate yaḥ ka iva na jagatāṃ sarvathā sarvadā'sau var sarvadāḥ
sarvākāropakārī diśatu daśaśatābhīṣurabhyarthitaṃ vaḥ || 100 ||
ślokā lokasya bhūtyai śatamiti racitāḥ śrīmayūreṇa bhaktyā
yuktaścaitānpaṭhedyaḥ sakṛdapi puruṣaḥ sarvapāpairvimuktaḥ |
ārogyaṃ satkavitvaṃ matimatulabalaṃ kāntimāyuḥprakarṣaṃ
vidyāmaiśvaryamarthaṃ sutamapi labhate so'tra sūryaprasādāt || 101 ||
iti śrīmayūrakavipraṇītaṃ sūryaśatakaṃ samāptam |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.