ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ತೃತೀಯಾಷ್ಟಕೇ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪ್ರಪಾಠಕಃ - ದಶಪೂರ್ಣಮಾಸೇಷ್ಟಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಮ್
ಓ-ನ್ನಮಃ ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಯೇ ನಮಃ,
ಶ್ರೀ ಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ । ಹ॒ರಿಃ॒ ಓಮ್ ॥
ಅನುವಾಕಂ 1 - ವಥ್ಸಾಪಾಕರಣಮ್
ತೃ॒ತೀಯ॑ಸ್ಯಾಮಿ॒ತೋ ದಿ॒ವಿ ಸೋಮ॑ ಆಸೀತ್ । ತ-ಙ್ಗಾ॑ಯ॒ತ್ರ್ಯಾಹ॑ರತ್ ।
ತಸ್ಯ॑ ಪ॒ರ್ಣಮ॑ಚ್ಛಿದ್ಯತ । ತ-ತ್ಪ॒ರ್ಣೋ॑-ಽಭವತ್ । ತ-ತ್ಪ॒ರ್ಣಸ್ಯ॑ ಪರ್ಣ॒ತ್ವಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮ॒ ವೈ ಪ॒ರ್ಣಃ । ಯ-ತ್ಪ॑ರ್ಣಶಾ॒ಖಯಾ॑ ವ॒ಥ್ಸಾನ॑ಪಾಕ॒ರೋತಿ॑ ।
ಬ್ರಹ್ಮ॑ಣೈ॒ವೈನಾ॑ನ॒ಪಾಕ॑ರೋತಿ ॥ ಗಾ॒ಯ॒ತ್ರೋ ವೈ ಪ॒ರ್ಣಃ । ಗಾ॒ಯ॒ತ್ರಾಃ ಪ॒ಶವಃ॑ ॥ 1 ॥
ತಸ್ಮಾ॒-ತ್ತ್ರೀಣಿ॑ತ್ರೀಣಿ ಪ॒ರ್ಣಸ್ಯ॑ ಪಲಾ॒ಶಾನಿ॑ । ತ್ರಿ॒ಪದಾ॑ ಗಾಯ॒ತ್ರೀ । ಯ-ತ್ಪ॑ರ್ಣಶ॒ಖಯಾ॒ ಗಾಃ ಪ್ರಾ॒ರ್ಪಯ॑ತಿ । ಸ್ವಯೈ॒ವೈನಾ॑ ದೇ॒ವತ॑ಯಾ॒ ಪ್ರಾರ್ಪ॑ಯತಿ । ಯ-ಙ್ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತಾ ಪ॒ಶು-ಸ್ಸ್ಯಾ॒ದಿತಿ॑ । ಅ॒ಪ॒ರ್ಣಾ-ನ್ತಸ್ಮೈ॒ ಶುಷ್ಕಾ᳚ಗ್ರಾ॒ಮಾಹ॑ರೇತ್ ।
ಅ॒ಪ॒ಶುರೇ॒ವ ಭ॑ವತಿ । ಯ-ಙ್ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ ಪಶು॒ಮಾನ್-ಥ್ಸ್ಯಾ॒ದಿತಿ॑ । ಬ॒ಹು॒ಪ॒ರ್ಣಾ-ನ್ತಸ್ಮೈ॑ ಬಹುಶಾ॒ಖಾಮಾಹ॑ರೇತ್ । ಪ॒ಶು॒ಮನ್ತ॑-ಮೇ॒ವೈನ॑-ಙ್ಕರೋತಿ ॥ 2 ॥
ಯ-ತ್ಪ್ರಾಚೀ॑ಮಾ॒ಹರೇ᳚ತ್ । ದೇ॒ವ॒ಲೋ॒ಕ-ಮ॒ಭಿಜ॑ಯೇತ್ । ಯದುದೀ॑ಚೀ-ಮ್ಮನುಷ್ಯಲೋ॒ಕಮ್ । ಪ್ರಾಚೀ॒ಮುದೀ॑ಚೀ॒ಮಾಹ॑ರತಿ । ಉ॒ಭಯೋ᳚-ರ್ಲೋ॒ಕಯೋ॑-ರ॒ಭಿಜಿ॑ತ್ಯೈ ॥ ಇ॒ಷೇ ತ್ವೋ॒ರ್ಜೇ ತ್ವೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಇಷ॑ಮೇ॒ವೋರ್ಜಂ॒-ಯಁಜ॑ಮಾನೇ ದಧಾತಿ ॥
ವಾ॒ಯವ॒-ಸ್ಸ್ಥೇತ್ಯಾ॑ಹ । ವಾ॒ಯುರ್ವಾ ಅ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷ॒-ಸ್ಯಾದ್ಧ್ಯ॑ಕ್ಷಾಃ ।
ಅ॒ನ್ತ॒ರಿ॒ಕ್ಷ॒ದೇ॒ವ॒ತ್ಯಾಃ᳚ ಖಲು॒ ವೈ ಪ॒ಶವಃ॑ ॥ 3 ॥
ವಾ॒ಯವ॑ ಏ॒ವೈನಾ॒-ನ್ಪರಿ॑ ದದಾತಿ । ಪ್ರ ವಾ ಏ॑ನಾನೇ॒ತದಾ-ಕ॑ರೋತಿ । ಯದಾಹ॑ । ವಾ॒ಯವ॒-ಸ್ಸ್ಥೇತ್ಯು॑ಪಾ॒ಯವಃ॒
ಸ್ಥೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಯಜ॑ಮಾನಾಯೈ॒ವ ಪ॒ಶೂನುಪ॑ಹ್ವಯತೇ ॥
ದೇ॒ವೋ ವಃ॑ ಸವಿ॒ತಾ ಪ್ರಾರ್ಪ॑ಯ॒ತ್ವಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಪ್ರಸೂ᳚ತ್ಯೈ ॥ ಶ್ರೇಷ್ಠ॑ತಮಾಯ॒ ಕರ್ಮ॑ಣ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಯ॒ಜ್ಞೋ ಹಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ॑ತಮ॒-ಙ್ಕರ್ಮ॑ । ತಸ್ಮಾ॑ದೇ॒ವಮಾ॑ಹ ॥
ಆಪ್ಯಾ॑ಯದ್ಧ್ವಮಘ್ನಿಯಾ ದೇವಭಾ॒ಗಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 4 ॥
ವ॒ಥ್ಸೇಭ್ಯ॑ಶ್ಚ॒ ವಾ ಏ॒ತಾಃ ಪು॒ರಾ ಮ॑ನು॒ಷ್ಯೇ᳚ಭ್ಯ॒-ಶ್ಚಾಪ್ಯಾ॑ಯನ್ತ । ದೇ॒ವೇಭ್ಯ॑ ಏ॒ವೈನಾ॒ ಇನ್ದ್ರಾ॒ಯಾಪ್ಯಾ॑ಯತಿ ॥ ಊರ್ಜ॑ಸ್ವತೀಃ॒ ಪಯ॑ಸ್ವತೀ॒ರಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಊರ್ಜ॒ಗ್ಂ ॒ಹಿ ಪಯಃ॑ ಸ॒ಮ್ಭರ॑ನ್ತಿ ॥ ಪ್ರ॒ಜಾವ॑ತೀ-ರನಮೀ॒ವಾ ಅ॑ಯ॒ಕ್ಷ್ಮಾ ಇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಪ್ರಜಾ᳚ತ್ಯೈ । ಮಾವಃ॑ ಸ್ತೇ॒ನ ಈ॑ಶತ॒ ಮಾ-ಽಘಶಗ್ಂ॑ಸ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಗುಪ್ತ್ಯೈ᳚ ॥ ರು॒ದ್ರಸ್ಯ॑ ಹೇ॒ತಿಃ ಪರಿ॑ ವೋ ವೃಣ॒ಕ್ತ್ವಿತ್ಯಾ॑ಹ । ರು॒ದ್ರಾ ದೇ॒ವೈನಾ᳚-ಸ್ತ್ರಾಯತೇ ॥
ಧ್ರು॒ವಾ ಅ॒ಸ್ಮಿ-ನ್ಗೋಪ॑ತೌ ಸ್ಯಾತ ಬ॒ಹ್ವೀರಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಧ್ರು॒ವಾ ಏ॒ವಾಸ್ಮಿ॑-ನ್ಬ॒ಹ್ವೀಃ ಕ॑ರೋತಿ ॥ 5 ॥
ಯಜ॑ಮಾನಸ್ಯ ಪ॒ಶೂ-ನ್ಪಾ॒ಹೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಪ॒ಶು॒ನಾ-ಙ್ಗೋ॑ಪೀ॒ಥಾಯ॑ । ತಸ್ಮಾ᳚ಥ್ಸಾ॒ಯ-ಮ್ಪ॒ಶವ॒ ಉಪ॑ ಸ॒ಮಾವ॑ರ್ತನ್ತೇ ॥ ಅನ॑ಧ-ಸ್ಸಾದಯತಿ । ಗರ್ಭಾ॑ಣಾ॒-ನ್ಧೃತ್ಯಾ॒ ಅಪ್ರ॑ಪಾದಾಯ । ತಸ್ಮಾ॒ದ್ಗರ್ಭಾಃ᳚ ಪ್ರ॒ಜಾನಾ॒ಮಪ್ರ॑ಪಾದುಕಾಃ ।
ಉ॒ಪರೀ॑ವ॒ ನಿದ॑ಧಾತಿ । ಉ॒ಪರೀ॑ವ॒ ಹಿ ಸು॑ವ॒ರ್ಗೋ ಲೋ॒ಕಃ ।
ಸು॒ವ॒ರ್ಗಸ್ಯ॑ ಲೋ॒ಕಸ್ಯ॒ ಸಮ॑ಷ್ಟ್ಯೈ ॥ 6 ॥
(ಪ॒ಶವಃ॑ - ಕರೋತಿ - ಪ॒ಶವೋ॑ - ದೇವಭಾ॒ಗಮಿತ್ಯಾ॑ಹ - ಕರೋತಿ॒ - +ನವ॑ ಚ) (ಅ. 1)
ಅನುವಾಕಂ 2 - ಬರ್ಹಿರಾಹರಣಮ್
ದೇ॒ವಸ್ಯ॑ ತ್ವಾ ಸವಿ॒ತುಃ ಪ್ರ॑ಸ॒ವ ಇತ್ಯ॑ಶ್ವಪ॒ರ್॒ಶುಮಾದ॑ತ್ತೇ॒ ಪ್ರಸೂ᳚ತ್ಯೈ ।
ಅ॒ಶ್ವಿನೋ᳚-ರ್ಬಾ॒ಹುಭ್ಯಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಅ॒ಶ್ವಿನೌ॒ ಹಿ ದೇ॒ವಾನಾ॑ಮದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯೂ ಆಸ್ತಾ᳚ಮ್ ।
ಪೂ॒ಷ್ಣೋ ಹಸ್ತಾ᳚ಭ್ಯಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಯತ್ಯೈ᳚ ॥ ಯೋ ವಾ ಓಷ॑ಧೀಃ ಪರ್ವ॒ಶೋ ವೇದ॑ । ನೈನಾ॒-ಸ್ಸ ಹಿ॑ನಸ್ತಿ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒ರ್ವಾ ಓಷ॑ಧೀಃ ಪರ್ವ॒ಶೋ ವೇ॑ದ । ಸ ಏ॑ನಾ॒ ನ ಹಿ॑ನಸ್ತಿ । ಅ॒ಶ್ವ॒ಪ॒ರ್ಶ್ವಾ ಬ॒ರ್॒ಹಿರಚ್ಛೈ॑ತಿ ।
ಪ್ರಾ॒ಜಾ॒ಪ॒ತ್ಯೋ ವಾ ಅಶ್ವಃ॑ ಸಯೋನಿ॒ತ್ವಾಯ॑ ॥ 7 ॥
ಓಷ॑ಧೀನಾ॒ಮಹಿಗ್ಂ॑ಸಾಯೈ ॥
ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॑ ಘೋ॒ಷದ॒ಸೀತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಯಜ॑ಮಾನ ಏ॒ವ ರ॒ಯಿ-ನ್ದ॑ಧಾತಿ । ಪ್ರತ್ಯು॑ಷ್ಟ॒ಗ್ಂ॒ ರಕ್ಷಃ॒ ಪ್ರತ್ಯು॑ಷ್ಟಾ॒ ಅರಾ॑ತಯ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ರಕ್ಷ॑ಸಾ॒-ಮಪ॑ಹತ್ಯೈ ॥ ಪ್ರೇಯಮ॑ಗಾದ್ಧಿ॒ಷಣಾ॑ ಬ॒ರ್॒ಹಿರಚ್ಛೇತ್ಯಾ॑ಹ । ವಿ॒ದ್ಯಾ ವೈ ಧಿ॒ಷಣಾ᳚ । ವಿ॒ದ್ಯಯೈ॒ವೈನ॒ದಚ್ಛೈ॑ತಿ ॥ ಮನು॑ನಾ ಕೃ॒ತಾ ಸ್ವ॒ಧಯಾ॒ ವಿತ॒ಷ್ಟೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಮಾ॒ನ॒ವೀ ಹಿ ಪರ್ಶುಃ॑ ಸ್ವ॒ಧಾಕೃ॑ತಾ ॥ 8 ॥
ತ ಆವ॑ಹನ್ತಿ ಕ॒ವಯಃ॑ ಪು॒ರಸ್ತಾ॒ದಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಶು॒ಶ್ರು॒ವಾಗ್ಂಸೋ॒ ವೈ ಕ॒ವಯಃ॑ । ಯ॒ಜ್ಞಃ ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚ತ್ । ಮು॒ಖ॒ತ ಏ॒ವ ಯ॒ಜ್ಞಮಾರ॑ಭತೇ । ಅಥೋ॒ ಯದೇ॒ತದು॒ಕ್ತ್ವಾ ಯತಃ॒ ಕುತ॑ಶ್ಚಾ॒ಹರ॑ತಿ । ತ-ತ್ಪ್ರಾಚ್ಯಾ॑ ಏ॒ವ ದಿ॒ಶೋ ಭ॑ವತಿ ॥
ದೇ॒ವೇಭ್ಯೋ॒ ಜುಷ್ಟ॑ಮಿ॒ಹ ಬ॒ರ್॒ಹಿರಾ॒ಸದ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಬ॒ರ್॒ಹಿಷ॒-ಸ್ಸಮೃ॑ದ್ಧ್ಯೈ । ಕರ್ಮ॒ಣೋ-ಽನ॑ಪರಾಧಾಯ ॥ ದೇ॒ವಾನಾ᳚-ಮ್ಪರಿಷೂ॒ತಮ॒ಸೀತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 9 ॥
ಯದ್ವಾ ಇ॒ದ-ಙ್ಕಿ-ಞ್ಚ॑ । ತ-ದ್ದೇ॒ವಾನಾ᳚-ಮ್ಪರಿಷೂ॒ತಮ್ ।
ಅಥೋ॒ ಯಥಾ॒ ವಸ್ಯ॑ಸೇ ಪ್ರತಿ॒ ಪ್ರೋಚ್ಯಾಹೇ॒ದ-ಙ್ಕ॑ರಿಷ್ಯಾ॒ಮೀತಿ॑ । ಏ॒ವಮೇ॒ವ ತದ॑ದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯು-ರ್ದೇ॒ವೇಭ್ಯಃ॑ ಪ್ರತಿ॒ ಪ್ರೋಚ್ಯ॑ ಬ॒ರ್॒ಹಿರ್ದಾ॑ತಿ । ಆ॒ತ್ಮನೋ-ಽಹಿಗ್ಂ॑ಸಾಯೈ ॥ ಯಾವ॑ತ-ಸ್ಸ್ತ॒ಮ್ಬಾ-ನ್ಪ॑ರಿ ದಿ॒ಶೇತ್ । ಯತ್ತೇಷಾ॑-ಮುಚ್ಛಿ॒ಗ್ಗ್॒ಷ್ಯಾತ್ । ಅತಿ॒ ತ-ದ್ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॑ ರೇಚಯೇತ್ । ಏಕಗ್ಗ್॑ ಸ್ತ॒ಮ್ಬ-ಮ್ಪರಿ॑ದಿಶೇತ್ ।
ತಗ್ಂ ಸರ್ವ॑-ನ್ದಾಯಾತ್ ॥ 10 ॥
ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯಾನ॑ತಿರೇಕಾಯ ॥ ವ॒ರ್॒ಷವೃ॑ದ್ಧ-ಮ॒ಸೀತ್ಯಾ॑ಹ ।
ವ॒ರ್॒ಷ ವೃ॑ದ್ಧಾ॒ ವಾ ಓಷ॑ಧಯಃ ॥
ದೇವ॑ ಬರ್ಹಿ॒ರಿತ್ಯಾ॑ಹ । ದೇ॒ವೇಭ್ಯ॑ ಏ॒ವೈನ॑-ತ್ಕರೋತಿ ।
ಮಾ ತ್ವಾ॒-ಽನ್ವಮ್ಮಾ ತಿ॒ರ್ಯಗಿತ್ಯಾ॒ಹಾ ಹಿಗ್ಂ॑ಸಾಯೈ ।
ಪರ್ವ॑ ತೇ ರಾದ್ಧ್ಯಾಸ॒ಮಿತ್ಯಾ॒-ಹರ್ಧ್ಯೈ᳚ ॥
ಆ॒ಚ್ಛೇ॒ತ್ತಾ ತೇ॒ ಮಾ ರಿ॑ಷ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ನಾಸ್ಯಾ॒ತ್ಮನೋ॑ ಮೀಯತೇ ।
ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ॥ 11 ॥
ದೇವ॑ಬರ್ಹಿ-ಶ್ಶ॒ತವ॑ಲ್ಶಂ॒-ವಿಁರೋ॒ಹೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಪ್ರ॒ಜಾ ವೈ ಬ॒ರ್॒ಹಿಃ । ಪ್ರ॒ಜಾನಾ᳚-ಮ್ಪ್ರ॒ಜನ॑ನಾಯ ॥ ಸ॒ಹಸ್ರ॑ವಲ್ಶಾ॒ ವಿ ವ॒ಯಗ್ಂ ರು॑ಹೇ॒ಮೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಆ॒ಶಿಷ॑ಮೇ॒ವೈತಾಮಾಶಾ᳚ಸ್ತೇ ॥ ಪೃ॒ಥಿ॒ವ್ಯಾ-ಸ್ಸ॒ಪೃಞ್ಚಃ॑ ಪಾ॒ಹೀತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ ॥
ಅಯು॑ಙ್ಗಾಯುಙ್ಗಾ-ನ್ಮು॒ಷ್ಟೀನ್ ಁಲು॑ನೋತಿ । ಮಿ॒ಥು॒ನ॒ತ್ವಾಯ॒ ಪ್ರಜಾ᳚ತ್ಯೈ ॥ ಸು॒ಸ॒ಭೃನ್ತಾ᳚ ತ್ವಾ॒ ಸಮ್ಭ॑ರಾ॒ಮೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಬ್ರಹ್ಮ॑ಣೈ॒ವೈನ॒ಥ್- ಸಮ್ಭ॑ರತಿ ॥ 12 ॥
ಅದಿ॑ತ್ಯೈ॒ ರಾಸ್ನಾ॒-ಽಸೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಇ॒ಯಂ-ವಾಁ ಅದಿ॑ತಿಃ ।
ಅ॒ಸ್ಯಾ ಏ॒ವೈನ॒-ದ್ರಾಸ್ನಾ᳚-ಙ್ಕರೋತಿ ॥ ಇ॒ನ್ದ್ರಾ॒ಣ್ಯೈ ಸ॒ನಂಹ॑ನ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಇ॒ನ್ದ್ರಾ॒ಣೀ ವಾ ಅಗ್ರೇ॑ ದೇ॒ವತಾ॑ನಾ॒ಗ್ಂ॒ ಸಮ॑ನಹ್ಯತ । ಸಾ ಽಽರ್ಧ್ನೋ᳚ತ್ ।
ಋದ್ಧ್ಯೈ॒ ಸನ್ನ॑ಹ್ಯತಿ । ಪ್ರ॒ಜಾ ವೈ ಬ॒ರ್॒ಹಿಃ ।
ಪ್ರ॒ಜಾನಾ॒ಮಪ॑ರಾವಾಪಾಯ ।
ತಸ್ಮಾ॒-ಥ್ಸ್ನಾವ॑ಸನ್ತತಾಃ ಪ್ರ॒ಜಾ ಜಾ॑ಯನ್ತೇ ॥ 13 ॥
ಪೂ॒ಷಾ ತೇ᳚ ಗ್ರ॒ನ್ಥಿ-ಙ್ಗ್ರ॑ಥ್ನಾ॒ತ್ವಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಪುಷ್ಟಿ॑ಮೇ॒ವ ಯಜ॑ಮಾನೇ ದಧಾತಿ ॥ ಸ ತೇ॒ ಮಾ-ಽಽ ಸ್ಥಾ॒ದಿತ್ಯಾ॒ಹಾಹಿಗ್ಂ॑ಸಾಯೈ ॥ ಪ॒ಶ್ಚಾ-ತ್ಪ್ರಾಞ್ಚ॒ಮುಪ॑ಗೂಹತಿ ।
ಪ॒ಶ್ಚಾ-ದ್ವೈ ಪ್ರಾ॒ಚೀನ॒ಗ್ಂ॒ ರೇತೋ॑ ಧೀಯತೇ ।
ಪ॒ಶ್ಚಾದೇ॒ವಾಸ್ಮೈ᳚ ಪ್ರಾ॒ಚೀನ॒ಗ್ಂ॒ ರೇತೋ॑ ದಧಾತಿ ॥
ಇನ್ದ್ರ॑ಸ್ಯ ತ್ವಾ ಬಾ॒ಹುಭ್ಯಾ॒-ಮುದ್ಯ॑ಚ್ಛ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಇ॒ನ್ದ್ರಿ॒ಯಮೇ॒ವ ಯಜ॑ಮಾನೇ ದಧಾತಿ ॥
ಬೃಹ॒ಸ್ಪತೇ᳚ರ್ಮೂ॒ರ್ಧ್ನಾ ಹ॑ರಾ॒ಮೀತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಬ್ರಹ್ಮ॒ ವೈ ದೇ॒ವಾನಾ॒-ಮ್ಬೃಹ॒ಸ್ಪತಿಃ॑ ॥ 14 ॥
ಬ್ರಹ್ಮ॑ಣೈ॒ವೈನ॑ದ್ಧರತಿ ॥ ಉ॒ರ್ವ॑ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷ॒-ಮನ್ವಿ॒ಹೀತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಗತ್ಯೈ᳚ ॥ ದೇ॒ವ॒ಗ॒ಮ್ಮಮ॒ಸೀತ್ಯಾ॑ಹ । ದೇ॒ವಾನೇ॒ವೈನ॑ದ್ಗಮಯತಿ ॥ ಅನ॑ಧ-ಸ್ಸಾದಯತಿ ।
ಗರ್ಭಾ॑ಣಾ॒-ನ್ಧೃತ್ಯಾ॒ ಅಪ್ರ॑ಪಾದಾಯ । ತಸ್ಮಾ॒-ದ್ಗರ್ಭಾಃ᳚ ಪ್ರ॒ಜಾನಾ॒ಮಪ್ರ॑ಪಾದುಕಾಃ । ಉ॒ಪರೀ॑ವ॒ ನಿದ॑ಧಾತಿ । ಉ॒ಪರೀ॑ವ॒ ಹಿ ಸು॑ವ॒ರ್ಗೋ ಲೋ॒ಕಃ ।
ಸು॒ವ॒ರ್ಗಸ್ಯ॑ ಲೋ॒ಕಸ್ಯ॒ ಸಮ॑ಷ್ಟ್ಯೈ ॥ 15 ॥
(ಸ॒ಯೋ॒ನಿ॒ತ್ವಾಯ॑ - ಸ್ವ॒ಧಾಕೃ॑ತಾ॒ - ಽಸೀತ್ಯಾ॑ಹ - ದಾಯಾ॒-ದ್- ವೇದ॑ - ಭರತಿ - ಜಾಯನ್ತೇ॒ - ಬೃಹ॒ಸ್ಪತಿಃ॒ - ಸಮ॑ಷ್ಟ್ಯೈ) (ಅ. 2)
ಅನುವಾಕಂ 3 - ದೋಹನಮ್
ಪೂ॒ರ್ವೇ॒ದ್ಯುರಿ॒ದ್ಧ್ಮಾ ಬ॒ರ್॒ಹಿಃ ಕ॑ರೋತಿ । ಯ॒ಜ್ಞಮೇ॒ವಾರಭ್ಯ॑ ಗೃಹೀ॒ತ್ವೋಪ॑ವಸತಿ ॥ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ-ರ್ಯ॒ಜ್ಞಮ॑ಸೃಜತ । ತಸ್ಯೋ॒ಖೇ ಅ॑ಸ್ರಗ್ಂಸೇತಾಮ್ । ಯ॒ಜ್ಞೋ ವೈ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ ।
ಯ-ಥ್ಸಾ᳚ನ್ನಾಯ್ಯೋ॒ಖೇ ಭವ॑ತಃ ।
ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯೈ॒ವ ತದು॒ಖೇ ಉಪ॑ದಧಾ॒ತ್ಯ-ಪ್ರ॑ಸ್ರಗ್ಂಸಾಯ ॥
ಶುನ್ಧ॑ದ್ಧ್ವ॒-ನ್ದೈವ್ಯಾ॑ಯ॒ ಕರ್ಮ॑ಣೇ ದೇವಯ॒ಜ್ಯಾಯಾ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ದೇ॒ವ॒ಯ॒ಜ್ಯಾಯಾ॑ ಏ॒ವೈನಾ॑ನಿ ಶುನ್ಧತಿ ॥ ಮಾ॒ತ॒ರಿಶ್ವ॑ನೋ ಘ॒ರ್ಮೋ॑-ಽಸೀತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 16 ॥
ಅ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷಂ॒-ವೈಁ ಮಾ॑ತ॒ರಿಶ್ವ॑ನೋ ಘ॒ರ್ಮಃ ।
ಏ॒ಷಾಂ-ಲೋಁ॒ಕಾನಾಂ॒-ವಿಁಧೃ॑ತ್ಯೈ ॥
ದ್ಯೌರ॑ಸಿ ಪೃಥಿ॒ವ್ಯ॑ಸೀತ್ಯಾ॑ಹ । ದಿ॒ವಶ್ಚ॒ ಹ್ಯೇ॑ಷಾ ಪೃ॑ಥಿ॒ವ್ಯಾಶ್ಚ॒ ಸಮ್ಭೃ॑ತಾ । ಯದು॒ಖಾ ।
ತಸ್ಮಾ॑ದೇ॒ವಮಾ॑ಹ ॥ ವಿ॒ಶ್ವಧಾ॑ಯಾ ಅಸಿ ಪರ॒ಮೇಣ॒ ಧಾಮ್ನೇತ್ಯಾ॑ಹ । ವೃಷ್ಟಿ॒ರ್ವೈ ವಿ॒ಶ್ವಧಾ॑ಯಾಃ । ವೃಷ್ಟಿ॑ಮೇ॒ವಾವ॑ರುನ್ಧೇ । ದೃಗ್ಂಹ॑ಸ್ವ॒ ಮಾ ಹ್ವಾ॒ರಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಧೃತ್ಯೈ᳚ ॥ 17 ॥
ವಸೂ॑ನಾ-ಮ್ಪ॒ವಿತ್ರ॑ಮ॒ಸೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಪ್ರಾ॒ಣಾ ವೈ ವಸ॑ವಃ ।
ತೇಷಾಂ॒-ವಾಁ ಏ॒ತ-ದ್ಭಾ॑ಗ॒ಧೇಯ᳚ಮ್ । ಯ-ತ್ಪ॒ವಿತ್ರ᳚ಮ್ । ತೇಭ್ಯ॑ ಏ॒ವೈನ॑-ತ್ಕರೋತಿ ॥ ಶ॒ತಧಾ॑ರಗ್ಂ ಸ॒ಹಸ್ರ॑ಧಾರ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಪ್ರಾ॒ಣೇಷ್ವೇ॒ವಾಯು॑-ರ್ದಧಾತಿ ಸರ್ವ॒ತ್ವಾಯ॑ ॥ ತ್ರಿ॒ವೃ-ತ್ಪ॑ಲಾಶಶಾ॒ಖಾಯಾ᳚-ನ್ದರ್ಭ॒ಮಯ॑-ಮ್ಭವತಿ । ತ್ರಿ॒ವೃದ್ವೈ ಪ್ರಾ॒ಣಃ । ತ್ರಿ॒ವೃತ॑ಮೇ॒ವ ಪ್ರಾ॒ಣ-ಮ್ಮ॑ದ್ಧ್ಯ॒ತೋ ಯಜ॑ಮಾನೇ ದಧಾತಿ ॥ 18 ॥
ಸೌ॒ಮ್ಯಃ ಪ॒ರ್ಣ-ಸ್ಸ॑ಯೋನಿ॒ತ್ವಾಯ॑ । ಸಾ॒ಕ್ಷಾ-ತ್ಪ॒ವಿತ್ರ॑-ನ್ದ॒ರ್ಭಾಃ । ಪ್ರಾಖ್ಸಾ॒ಯಮಧಿ॒ ನಿದ॑ಧಾತಿ । ತ-ತ್ಪ್ರಾ॑ಣಾಪಾ॒ನಯೋ॑ ರೂ॒ಪಮ್ । ತಿ॒ರ್ಯಕ್ಪ್ರಾ॒ತಃ । ತ-ದ್ದರ್ಶ॑ಸ್ಯ ರೂ॒ಪಮ್ । ದಾ॒ರ್ಶ್ಯಗ್ಗ್ ಹ್ಯೇ॑ತದಹಃ॑ । ಅನ್ನಂ॒-ವೈಁ ಚ॒ನ್ದ್ರಮಾಃ᳚ ।
ಅನ್ನ॑-ಮ್ಪ್ರಾ॒ಣಾಃ । ಉ॒ಭಯ॑ಮೇ॒ವೋಪೈ॒ತ್ಯಜಾ॑ಮಿತ್ವಾಯ ॥ 19 ॥
ತಸ್ಮಾ॑ದ॒ಯಗ್ಂ ಸ॒ರ್ವತಃ॑ ಪವತೇ ॥ ಹು॒ತ-ಸ್ಸ್ತೋ॒ಕೋ ಹು॒ತೋ ದ್ರ॒ಫ್ಸ ಇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ । ಹ॒ವಿಷೋ-ಽಸ್ಕ॑ನ್ದಾಯ ।
ನ ಹಿ ಹು॒ತಗ್ಗ್ ಸ್ವಾಹಾ॑ಕೃತ॒ಗ್ಗ್॒ ಸ್ಕನ್ದ॑ತಿ ।
ದಿ॒ವಿ ನಾಕೋ॒ ನಾಮಾ॒ಗ್ನಿಃ । ತಸ್ಯ॑ ವಿ॒ಪ್ರುಷೋ॑ ಭಾಗ॒ಧೇಯ᳚ಮ್ ।
ಅ॒ಗ್ನಯೇ॑ ಬೃಹ॒ತೇ ನಾಕಾ॒ಯೇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ನಾಕ॑ಮೇ॒ವಾಗ್ನಿ-ಮ್ಭಾ॑ಗ॒ಧೇಯೇ॑ನ॒ ಸಮ॑ರ್ಧಯತಿ ।
ಸ್ವಾಹಾ॒ ದ್ಯಾವಾ॑ಪೃಥಿ॒ವೀಭ್ಯಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ದ್ಯಾವಾ॑ಪೃಥಿ॒ವ್ಯೋರೇ॒ವೈನ॒ತ್-ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಾಪಯತಿ ॥ 20 ॥
ಪ॒ವಿತ್ರ॑ವ॒ತ್ಯಾನ॑ಯತಿ । ಅ॒ಪಾ-ಞ್ಚೈ॒ವೌಷ॑ಧೀನಾ-ಞ್ಚ॒ ರಸ॒ಗ್ಂ॒ ಸಗ್ಂಸೃ॑ಜತಿ । ಅಥೋ॒ ಓಷ॑ಧೀಷ್ವೇ॒ವ ಪ॒ಶೂ-ನ್ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಾಪಯತಿ ॥ ಅ॒ನ್ವಾ॒ರಭ್ಯ॒ ವಾಚಂ॑-ಯಁಚ್ಛತಿ ।
ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ಧೃತ್ಯೈ᳚ । ಧಾ॒ರಯ॑ನ್ನಾಸ್ತೇ । ಧಾ॒ರಯ॑ನ್ತ ಇವ॒ ಹಿ ದು॒ಹನ್ತಿ॑ । ಕಾಮ॑ಧುಕ್ಷ॒ ಇತ್ಯಾ॒ಹಾತೃ॒ತೀಯ॑ಸ್ಯೈ । ತ್ರಯ॑ ಇ॒ಮೇ ಲೋ॒ಕಾಃ । ಇ॒ಮಾನೇ॒ವ ಲೋ॒ಕಾನ್. ಯಜ॑ಮಾನೋ ದುಹೇ ॥ 21 ॥
ಅ॒ಮೂಮಿತಿ॒ ನಾಮ॑ ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಭ॒ದ್ರಮೇ॒ವಾಸಾ॒-ಙ್ಕರ್ಮಾ॒ವಿಷ್ಕ॑ರೋತಿ ॥ ಸಾ ವಿ॒ಶ್ವಾಯು॒-ಸ್ಸಾ ವಿ॒ಶ್ವವ್ಯ॑ಚಾ॒-ಸ್ಸಾ ವಿ॒ಶ್ವಕ॒ರ್ಮೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಇ॒ಯಂ-ವೈಁ ವಿ॒ಶ್ವಾಯುಃ॑ ।
ಅ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷಂ-ವಿಁ॒ಶ್ವವ್ಯ॑ಚಾಃ । ಅ॒ಸೌ ವಿ॒ಶ್ವಕ॑ರ್ಮಾ ।
ಇ॒ಮಾನೇ॒ವೈತಾಭಿ॑ರ್ಲೋ॒ಕಾನ್. ಯ॑ಥಾಪೂ॒ರ್ವ-ನ್ದು॑ಹೇ ।
ಅಥೋ॒ ಯಥಾ᳚ ಪ್ರದಾ॒ತ್ರೇ ಪುಣ್ಯ॑ಮಾ॒ಶಾಸ್ತೇ᳚ । ಏ॒ವಮೇ॒ವೈನಾ॑ ಏ॒ತದುಪ॑ಸ್ತೌತಿ । ತಸ್ಮಾ॒ತ್-ಪ್ರಾದಾ॒ದಿತ್ಯು॒ನ್ನೀಯ॒ ವನ್ದ॑ಮಾನಾ ಉಪಸ್ತು॒ವನ್ತಃ॑ ಪ॒ಶೂ-ನ್ದು॑ಹನ್ತಿ ॥ 22 ॥
ಬ॒ಹು ದು॒ಗ್ಧೀನ್ದ್ರಾ॑ಯ ದೇ॒ವೇಭ್ಯೋ॑ ಹ॒ವಿರಿತಿ॒ ವಾಚಂ॒-ವಿಁಸೃ॑ಜತೇ । ಯ॒ಥಾ॒ ದೇ॒ವ॒ತಮೇ॒ವ ಪ್ರಸೌ॑ತಿ ।
ದೈವ್ಯ॑ಸ್ಯ ಚ ಮಾನು॒ಷಸ್ಯ॑ ಚ॒ ವ್ಯಾವೃ॑ತ್ತ್ಯೈ ।
ತ್ರಿರಾ॑ಹ । ತ್ರಿಷ॑ತ್ಯಾ॒ ಹಿ ದೇ॒ವಾಃ । ಅವಾ॑ಚಂ-ಯಁ॒ಮೋ-ಽನ॑ನ್ವಾ-ರ॒ಭ್ಯೋತ್ತ॑ರಾಃ । ಅಪ॑ರಿಮಿತಮೇ॒ವಾವ॑ರುನ್ಧೇ ॥
ನ ದಾ॑ರುಪಾ॒ತ್ರೇಣ॑ ದುಹ್ಯಾತ್ । ಅ॒ಗ್ನಿ॒ವದ್ವೈ ದಾ॑ರುಪಾ॒ತ್ರಮ್ ।
ಯ-ದ್ದಾ॑ರುಪಾ॒ತ್ರೇಣ॑ ದು॒ಹ್ಯಾತ್ ॥ 23 ॥
ಯಾ॒ತಯಾ᳚ಮ್ನಾ ಹ॒ವಿಷಾ॑ ಯಜೇತ । ಅಥೋ॒ ಖಲ್ವಾ॑ಹುಃ ।
ಪು॒ರೋ॒ಡಾಶ॑ಮುಖಾನಿ॒ ವೈ ಹ॒ವೀಗ್ಂಷಿ॑ । ನೇತ ಇ॑ತಃ ಪುರೋ॒ಡಾಶಗ್ಂ॑ ಹ॒ವಿಷೋ॒ ಯಾಮೋ॒-ಽಸ್ತೀತಿ॑ ।
ಕಾಮ॑ಮೇ॒ವ ದಾ॑ರುಪಾ॒ತ್ರೇಣ॑ ದುಹ್ಯಾತ್ ॥ ಶೂ॒ದ್ರ ಏ॒ವ ನ ದು॑ಹ್ಯಾತ್ । ಅಸ॑ತೋ॒ ವಾ ಏ॒ಷ ಸಮ್ಭೂ॑ತಃ । ಯಚ್ಛೂ॒ದ್ರಃ । ಅಹ॑ವಿರೇ॒ವ ತದಿತ್ಯಾ॑ಹುಃ । ಯಚ್ಛೂ॒ದ್ರೋ ದೋಗ್ಧೀತಿ॑ ॥ 24 ॥
ಅ॒ಗ್ನಿ॒ಹೋ॒ತ್ರಮೇ॒ವನ ದು॑ಹ್ಯಾಚ್ಛೂ॒ದ್ರಃ । ತದ್ಧಿ ನೋತ್-ಪು॒ನನ್ತಿ॑ । ಯ॒ದಾ ಖಲು॒ ವೈ ಪ॒ವಿತ್ರ॑ಮ॒ತ್ಯೇತಿ॑ । ಅಥ॒ ತದ್ಧ॒ವಿರಿತಿ॑ ॥
ಸಮ್ಪೃ॑ಚ್ಯದ್ಧ್ವ-ಮೃತಾವರೀ॒ರಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಅ॒ಪಾ-ಞ್ಚೈ॒ವೌಷ॑ಧೀನಾ-ಞ್ಚ॒ ರಸ॒ಗ್ಂ॒ ಸಗ್ಂಸೃ॑ಜತಿ ।
ತಸ್ಮಾ॑ದ॒ಪಾ-ಞ್ಚೌಷ॑ಧೀನಾ-ಞ್ಚ॒ ರಸ॒ಮುಪ॑ ಜೀವಾಮಃ ।
ಮ॒ನ್ದ್ರಾ ಧನ॑ಸ್ಯ ಸಾ॒ತಯ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಪುಷ್ಟಿ॑ಮೇ॒ವ ಯಜ॑ಮಾನೇ ದಧಾತಿ ॥ ಸೋಮೇ॑ನ॒ ತ್ವಾ-ಽಽತ॑ನ॒ಚ್ಮೀನ್ದ್ರಾ॑ಯ॒ ದಧೀತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 25 ॥
ಸೋಮ॑ಮೇ॒ವೈನ॑-ತ್ಕರೋತಿ । ಯೋ ವೈ ಸೋಮ॑-ಮ್ಭಕ್ಷಯಿ॒ತ್ವಾ ।
ಸಂ॒ವಁ॒ಥ್ಸ॒ರಗ್ಂ ಸೋಮ॒-ನ್ನ ಪಿಬ॑ತಿ । ಪು॒ನ॒ರ್ಭಕ್ಷ್ಯೋ᳚-ಽಸ್ಯ ಸೋಮಪೀ॒ಥೋ ಭ॑ವತಿ ॥
ಸೋಮಃ॒ ಖಲು॒ ವೈ ಸಾ᳚ನಾಂ॒ಯ್ಯಮ್ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾನ್-ಥ್ಸಾ᳚ನಾಂ॒ಯ್ಯ-ಮ್ಪಿಬ॑ತಿ । ಅ॒ಪು॒ನ॒ರ್ಭಕ್ಷ್ಯೋ᳚-ಽಸ್ಯ ಸೋಮಪೀ॒ಥೋ ಭ॑ವತಿ । ನ ಮೃ॒ನ್ಮಯೇ॒ನಾಪಿ॑ದದ್ಧ್ಯಾತ್ ।
ಯ-ನ್ಮೃ॒ನ್ಮಯೇ॑ನಾಪಿದ॒ದ್ಧ್ಯಾತ್ ।
ಪಿ॒ತೃ॒ದೇ॒ವ॒ತ್ಯಗ್ಗ್॑ ಸ್ಯಾತ್ ॥ 26 ॥
ಅ॒ಯ॒ಸ್ಪಾ॒ತ್ರೇಣ॑ ವಾ ದಾರುಪಾ॒ತ್ರೇಣ॒ ವಾ-ಽಪಿ॑ದಧಾತಿ ।
ತದ್ಧಿ ಸದೇ॑ವಮ್ ॥ ಉ॒ದ॒ನ್ವದ್- ಭ॑ವತಿ । ಆಪೋ॒ ವೈ ರ॑ಕ್ಷೋ॒ಘ್ನೀಃ । ರಕ್ಷ॑ಸಾ॒-ಮಪ॑ಹತ್ಯೈ ॥
ಅದ॑ಸ್ತಮಸಿ॒ ವಿಷ್ಣ॑ವೇ॒ ತ್ವೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಯ॒ಜ್ಞೋ ವೈ ವಿಷ್ಣುಃ॑ ।
ಯ॒ಜ್ಞಾಯೈ॒ವೈನ॒ದದ॑ಸ್ತ-ಙ್ಕರೋತಿ । ವಿಷ್ಣೋ॑ ಹ॒ವ್ಯಗ್ಂ ರ॑ಕ್ಷ॒ಸ್ವೇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಗುಪ್ತ್ಯೈ᳚ ॥ ಅನ॑ಧ-ಸ್ಸಾದಯತಿ । ಗರ್ಭಾ॑ಣಾ॒-ನ್ಧೃತ್ಯಾ॒ ಅಪ್ರ॑ಪಾದಾಯ ।
ತಸ್ಮಾ॒-ದ್ಗರ್ಭಾಃ᳚ ಪ್ರ॒ಜಾನಾ॒ಮ ಪ್ರ॑ಪಾದುಕಾಃ । ಉ॒ಪರೀ॑ವ॒ ನಿದ॑ಧಾತಿ । ಉ॒ಪರೀ॑ವ॒ ಹಿ ಸು॑ವ॒ರ್ಗೋ ಲೋ॒ಕಃ । ಸು॒ವ॒ರ್ಗಸ್ಯ॑ ಲೋ॒ಕಸ್ಯ॒ ಸಮ॑ಷ್ಟ್ಯೈ ॥ 27 ॥
(ಅ॒ಸೀತ್ಯಾ॑ಹ॒ - ಧೃತ್ಯೈ॒ - ಯಜ॑ಮಾನೇ ದಧಾ॒ - ತ್ಯಜಾ॑ಮಿತ್ವಾಯ - ಸ್ಥಾಪಯತಿ - ದುಹೇ - ದುಹನ್ತಿ - ದು॒ಹ್ಯಾ-ದ್- ದೋಗ್ಧೀತಿ॒ - ದಧೀತ್ಯಾ॑ಹ - ಸ್ಯಾಥ್ - ಸಾದಯತಿ॒ ಪಞ್ಚ॑ ಚ) (ಅ. 3)
ಅನುವಾಕಂ 4 - ಹವಿರ್ನಿರ್ವಾಪಃ
ಕರ್ಮ॑ಣೇ ವಾ-ನ್ದೇ॒ವೇಭ್ಯಃ॑ ಶಕೇಯ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಶಕ್ತ್ಯೈ᳚ ।
ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ವೈ ಸನ್ತ॑ತಿ॒ಮನು॑ ಪ್ರ॒ಜಾಃ ಪ॒ಶವೋ॒ ಯಜ॑ಮಾನಸ್ಯ॒ ಸನ್ತಾ॑ಯನ್ತೇ । ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ವಿಚ್ಛಿ॑ತ್ತಿ॒ಮನು॑ ಪ್ರ॒ಜಾಃ ಪ॒ಶವೋ॒ ಯಜ॑ಮಾನಸ್ಯ॒ ವಿಚ್ಛಿ॑ದ್ಯನ್ತೇ ।
ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ಸನ್ತ॑ತಿರಸಿ ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॑ ತ್ವಾ॒ ಸನ್ತ॑ತ್ಯೈ ಸ್ತೃಣಾಮಿ॒ ಸನ್ತ॑ತ್ಯೈ ತ್ವಾ ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯೇತ್ಯಾಹ॑ವ॒ನೀಯಾ॒-ಥ್ಸನ್ತ॑ನೋತಿ । ಯಜ॑ಮಾನಸ್ಯ ಪ್ರ॒ಜಾಯೈ॑ ಪಶೂ॒ನಾಗ್ಂ ಸನ್ತ॑ತ್ಯೈ ॥ ಅ॒ಪಃ ಪ್ರಣ॑ಯತಿ । ಶ್ರ॒ದ್ಧಾ ವಾ ಆಪಃ॑ । ಶ್ರ॒ದ್ಧಾಮೇ॒ವಾರಭ್ಯ॑ ಪ್ರ॒ಣೀಯ॒ ಪ್ರಚ॑ರತಿ । ಅ॒ಪಃ ಪ್ರಣ॑ಯತಿ । ಯ॒ಜ್ಞೋ ವಾ ಆಪಃ॑ ॥ 28 ॥
ಯ॒ಜ್ಞಮೇ॒ವಾರಭ್ಯ॑ ಪ್ರ॒ಣೀಯ॒ ಪ್ರಚ॑ರತಿ । ಅ॒ಪಃ ಪ್ರಣ॑ಯತಿ । ವಜ್ರೋ॒ ವಾ ಆಪಃ॑ । ವಜ್ರ॑ಮೇ॒ವ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯೇಭ್ಯಃ ಪ್ರ॒ಹೃತ್ಯ॑ ಪ್ರ॒ಣೀಯ॒ ಪ್ರಚ॑ರತಿ । ಅ॒ಪಃ ಪ್ರಣ॑ಯತಿ ।
ಆಪೋ॒ ವೈ ರ॑ಕ್ಷೋ॒ಘ್ನೀಃ । ರಕ್ಷ॑ಸಾ॒-ಮಪ॑ಹತ್ಯೈ । ಅ॒ಪಃ ಪ್ರಣ॑ಯತಿ । ಆಪೋ॒ ವೈ ದೇ॒ವಾನಾ᳚-ಮ್ಪ್ರಿ॒ಯ-ನ್ಧಾಮ॑ ।
ದೇ॒ವಾನಾ॑ಮೇ॒ವ ಪ್ರಿ॒ಯ-ನ್ಧಾಮ॑ ಪ್ರ॒ಣೀಯ॒ ಪ್ರಚ॑ರತಿ ॥ 29 ॥
ಅ॒ಪಃ ಪ್ರಣ॑ಯತಿ । ಆಪೋ॒ ವೈ ಸರ್ವಾ॑ ದೇ॒ವತಾಃ᳚ ।
ದೇ॒ವತಾ॑ ಏ॒ವಾರಭ್ಯ॑ ಪ್ರ॒ಣೀಯ॒ ಪ್ರಚ॑ರತಿ ॥ ವೇಷಾ॑ಯ॒ ತ್ವೇತ್ಯಾ॑ಹ । ವೇಷಾ॑ಯ॒ ಹ್ಯೇ॑ನದಾದ॒ತ್ತೇ ॥ ಪ್ರತ್ಯು॑ಷ್ಟ॒ಗ್ಂ॒ ರಕ್ಷಃ॒ ಪ್ರತ್ಯು॑ಷ್ಟಾ॒ ಅರಾ॑ತಯ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ರಕ್ಷ॑ಸಾ॒-ಮಪ॑ಹತ್ಯೈ ॥ ಧೂರ॒ಸೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಏ॒ಷ ವೈ ಧುರ್ಯೋ॒-ಽಗ್ನಿಃ । ತಂ-ಯಁದನು॑ಪಸ್ಪೃಶ್ಯಾತೀ॒ಯಾತ್ ॥ 30 ॥
ಅ॒ದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯು-ಞ್ಚ॒ ಯಜ॑ಮಾನ-ಞ್ಚ॒ ಪ್ರದ॑ಹೇತ್ । ಉ॒ಪ॒ಸ್ಪೃಶ್ಯಾತ್ಯೇ॑ತಿ । ಅ॒ದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯೋಶ್ಚ॒ ಯಜ॑ಮಾನಸ್ಯ॒ ಚಾಪ್ರ॑ದಾಹಾಯ ॥ ಧೂರ್ವ॒ ತಂಯೋಁ᳚-ಽಸ್ಮಾ-ನ್ಧೂರ್ವ॑ತಿ॒ ತ-ನ್ಧೂ᳚ರ್ವ॒ ಯಂ-ವಁ॒ಯ-ನ್ಧೂರ್ವಾ॑ಮ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ದ್ವೌ ವಾವ ಪುರು॑ಷೌ । ಯ-ಞ್ಚೈ॒ವ ಧೂರ್ವ॑ತಿ । ಯಶ್ಚೈ॑ನ॒-ನ್ಧೂರ್ವ॑ತಿ । ತಾವು॒ಭೌ ಶು॒ಚಾ-ಽರ್ಪ॑ಯತಿ ॥ ತ್ವ-ನ್ದೇ॒ವಾನಾ॑ಮಸಿ॒ ಸಸ್ನಿ॑ತಮ॒-ಮ್ಪಪ್ರಿ॑ತಮ॒-ಞ್ಜುಷ್ಟ॑ತಮಂ॒-ವಁಹ್ನಿ॑ತಮ-ನ್ದೇವ॒ಹೂತ॑ಮ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಯ॒ಥಾ॒ ಯ॒ಜುರೇ॒ವೈ ತತ್ ॥ 31 ॥
ಅಹ್ರು॑ತಮಸಿ ಹವಿ॒ರ್ಧಾನ॒-ಮಿತ್ಯಾ॒ಹಾನಾ᳚ರ್ತ್ಯೈ ।
ದೃಗ್ಂಹ॑ಸ್ವ॒ ಮಾ ಹ್ವಾ॒ರಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಧೃತ್ಯೈ᳚ ॥
ಮಿ॒ತ್ರಸ್ಯ॑ ತ್ವಾ॒ ಚಕ್ಷು॑ಷಾ॒ ಪ್ರೇಕ್ಷ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ಮಿತ್ರ॒ತ್ವಾಯ॑ ।
ಮಾ ಭೇರ್ಮಾ ಸಂವಿಁ॑ಕ್ಥಾ॒ ಮಾ ತ್ವಾ॑ ಹಿಗ್ಂಸಿಷ॒-ಮಿತ್ಯಾ॒ಹಾಹಿಗ್ಂ॑ಸಾಯೈ । ಯದ್ವೈ ಕಿ-ಞ್ಚ॒ ವಾತೋ॒ ನಾಭಿ॒ವಾತಿ॑ ।
ತ-ಥ್ಸರ್ವಂ॑-ವಁರುಣದೇವ॒ತ್ಯ᳚ಮ್ ॥ ಉ॒ರು ವಾತಾ॒ಯೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಅವಾ॑ರುಣಮೇ॒ವೈನ॑-ತ್ಕರೋತಿ ॥ ದೇ॒ವಸ್ಯ॑ ತ್ವಾ ಸವಿ॒ತುಃ
ಪ್ರ॑ಸ॒ವ ಇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಪ್ರಸೂ᳚ತ್ಯೈ ।
ಅ॒ಶ್ವಿನೋ᳚-ರ್ಬಾ॒ಹುಭ್ಯಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 32 ॥
ಅ॒ಶ್ವಿನೌ॒ ಹಿ ದೇ॒ವಾನಾ॑ಮದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯೂ ಆಸ್ತಾ᳚ಮ್ ।
ಪೂ॒ಷ್ಣೋ ಹಸ್ತಾ᳚ಭ್ಯಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಯತ್ಯೈ᳚ । ಅ॒ಗ್ನಯೇ॒ ಜುಷ್ಟ॒-ನ್ನಿರ್ವ॑ಪಾ॒ಮೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಅ॒ಗ್ನಯ॑ ಏ॒ವೈನಾ॒ಞ್ಜುಷ್ಟಂ॒
ನಿರ್ವ॑ಪತಿ । ತ್ರಿರ್ಯಜು॑ಷಾ । ತ್ರಯ॑ ಇ॒ಮೇ ಲೋ॒ಕಾಃ ।
ಏ॒ಷಾಂ-ಲೋಁ॒ಕಾನಾ॒ಮಾಪ್ತ್ಯೈ᳚ । ತೂ॒ಷ್ಣೀ-ಞ್ಚ॑ತು॒ರ್ಥಮ್ ।
ಅಪ॑ರಿಮಿತಮೇ॒ವಾವ॑ರುನ್ಧೇ । ಸ ಏ॒ವಮೇ॒ವಾನು॑ಪೂ॒ರ್ವಗ್ಂ ಹ॒ವೀಗ್ಂಷಿ॒ ನಿರ್ವ॑ಪತಿ ॥ 33 ॥
ಇ॒ದ-ನ್ದೇ॒ವಾನಾ॑ಮಿ॒ದಮು॑ ನ-ಸ್ಸ॒ಹೇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ವ್ಯಾವೃ॑ತ್ತ್ಯೈ ॥
ಸ್ಫಾ॒ತ್ಯೈ ತ್ವಾ॒ ನಾರಾ᳚ತ್ಯಾ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಗುಪ್ತ್ಯೈ᳚ । ತಮ॑ಸೀವ॒ ವಾ ಏ॒ಷೋ᳚-ಽನ್ತಶ್ಚ॑ರತಿ । ಯಃ ಪ॑ರೀ॒ಣಹಿ॑ ॥ ಸುವ॑ರ॒ಭಿ ವಿಖ್ಯೇ॑ಷಂ-ವೈಁಶ್ವಾನ॒ರ-ಞ್ಜ್ಯೋತಿ॒ರಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಸುವ॑ರೇ॒ವಾಭಿ ವಿ ಪ॑ಶ್ಯತಿ ವೈಶ್ವಾನ॒ರ-ಞ್ಜ್ಯೋತಿಃ॑ ।
ದ್ಯಾವಾ॑ಪೃಥಿ॒ವೀ ಹ॒ವಿಷಿ॑ ಗೃಹೀ॒ತ ಉದ॑ವೇಪೇತಾಮ್ ॥
ದೃಗ್ಂಹ॑ನ್ತಾ॒-ನ್ದುರ್ಯಾ॒ ದ್ಯಾವಾ॑ಪೃಥಿ॒ವ್ಯೋರಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಗೃ॒ಹಾಣಾ॒-ನ್ದ್ಯಾವಾ॑ಪೃಥಿ॒ವ್ಯೋ-ರ್ಧೃತ್ಯೈ᳚ ॥
ಉ॒ರ್ವ॑ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷ॒-ಮನ್ವಿ॒ಹೀತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಗತ್ಯೈ᳚ ॥
ಅದಿ॑ತ್ಯಾಸ್ತ್ವೋ॒ಪಸ್ಥೇ॑ ಸಾದಯಾ॒ಮೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಇ॒ಯಂ-ವಾಁ ಅದಿ॑ತಿಃ । ಅ॒ಸ್ಯಾ ಏ॒ವೈನ॑ದು॒ಪಸ್ಥೇ॑ ಸಾದಯತಿ ॥
ಅಗ್ನೇ॑ ಹ॒ವ್ಯಗ್ಂ ರ॑ಕ್ಷ॒ಸ್ವೇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಗುಪ್ತ್ಯೈ᳚ ॥ 34 ॥
(ಯ॒ಜ್ಞೋ ವಾ ಆಪೋ॒ - ಧಾಮ॑ ಪ್ರ॒ಣೀಯ॒ ಪ್ರಚ॑ರ - ತ್ಯತೀ॒ಯಾ - ದೇ॒ತ-ದ್- ಬಾ॒ಹುಭ್ಯಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ - ಹ॒ವಿಗ್ಂಷಿ॒ ನಿರ್ವ॑ಪತಿ॒ - ಗತ್ಯೈ॑ ಚ॒ತ್ವಾರಿ॑ ಚ) (ಅ. 4)
ಅನುವಾಕಂ 5 - ವ್ರೀಹ್ಯವಘಾತಃ
ಇನ್ದ್ರೋ॑ ವೃ॒ತ್ರಮ॑ಹನ್ನ್ । ಸೋ॑-ಽಪಃ । ಅ॒ಭ್ಯ॑ಮ್ರಿಯತ ।
ತಾಸಾಂ॒-ಯಁನ್ಮೇದ್ಧ್ಯಂ॑-ಯಁ॒ಜ್ಞಿಯ॒ಗ್ಂ॒ ಸದೇ॑ವ॒ಮಾಸೀ᳚ತ್ । ತದಪೋದ॑ಕ್ರಾಮತ್ । ತೇ ದ॒ರ್ಭಾ ಅ॑ಭವನ್ನ್ । ಯ-ದ್ದ॒ರ್ಭೈರ॒ಪ ಉ॑ತ್ಪು॒ನಾತಿ॑ । ಯಾ ಏ॒ವ ಮೇದ್ಧ್ಯಾ॑ ಯ॒ಜ್ಞಿಯಾ॒-ಸ್ಸದೇ॑ವಾ॒ ಆಪಃ॑ । ತಾಭಿ॑ರೇ॒ವೈನಾ॒ ಉತ್ಪು॑ನಾತಿ । ದ್ವಾಭ್ಯಾ॒ಮುತ್ಪು॑ನಾತಿ ॥ 35 ॥
ದ್ವಿ॒ಪಾ-ದ್ಯಜ॑ಮಾನಃ॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ ॥ ದೇ॒ವೋ ವಃ॑ ಸವಿ॒ತೋತ್-ಪು॑ನಾ॒ತ್ವಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಸ॒ವಿ॒ತೃಪ್ರ॑ಸೂತ ಏ॒ವೈನಾ॒ ಉತ್ಪು॑ನಾತಿ । ಅಚ್ಛಿ॑ದ್ರೇಣ ಪ॒ವಿತ್ರೇ॒ಣೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಅ॒ಸೌ ವಾ ಆ॑ದಿ॒ತ್ಯೋ-ಽಚ್ಛಿ॑ದ್ರ-ಮ್ಪ॒ವಿತ್ರ᳚ಮ್ । ತೇನೈ॒ವೈನಾ॒ ಉತ್ಪು॑ನಾತಿ । ವಸೋ॒-ಸ್ಸೂರ್ಯ॑ಸ್ಯ ರ॒ಶ್ಮಿಭಿ॒ರಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಪ್ರಾ॒ಣಾ ವಾ ಆಪಃ॑ । ಪ್ರಾ॒ಣಾ ವಸ॑ವಃ । ಪ್ರಾ॒ಣಾ ರ॒ಶ್ಮಯಃ॑ ॥ 36 ॥
ಪ್ರಾ॒ಣೈರೇ॒ವ ಪ್ರಾ॒ಣಾನ್-ಥ್ಸಮ್ಪೃ॑ಣಕ್ತಿ । ಸಾ॒ವಿ॒ತ್ರಿ॒ಯರ್ಚಾ ।
ಸ॒ವಿ॒ತೃಪ್ರ॑ಸೂತ-ಮ್ಮೇ॒ ಕರ್ಮಾ॑ಸ॒ದಿತಿ॑ ।
ಸ॒ವಿ॒ತೃಪ್ರ॑ಸೂತಮೇ॒ವಾಸ್ಯ॒ ಕರ್ಮ॑ ಭವತಿ ।
ಪ॒ಚ್ಛೋ ಗಾ॑ಯತ್ರಿ॒ಯಾ ತ್ರಿ॑ಷ್ಷಮೃದ್ಧ॒ತ್ವಾಯ॑ ॥
ಆಪೋ॑ ದೇವೀರಗ್ರೇಪುವೋ ಅಗ್ರೇಗುವ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ರೂ॒ಪ-ಮೇ॒ವಾಸಾ॑ಮೇ॒ತ-ನ್ಮ॑ಹಿ॒ಮಾನಂ॒-ವ್ಯಾಁಚ॑ಷ್ಟೇ ।
ಅಗ್ರ॑ ಇ॒ಮಂ-ಯಁ॒ಜ್ಞ-ನ್ನ॑ಯ॒ತಾಗ್ರೇ॑
ಯ॒ಜ್ಞಪ॑ತಿ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಅಗ್ರೇ॑ ಏ॒ವ ಯ॒ಜ್ಞ-ನ್ನ॑ಯನ್ತಿ ।
ಅಗ್ರೇ॑ ಯ॒ಜ್ಞಪ॑ತಿಮ್ ॥ 37 ॥
ಯು॒ಷ್ಮಾನಿನ್ದ್ರೋ॑ ಽವೃಣೀತ ವೃತ್ರ॒ತೂಯೇ॑ ಯೂ॒ಯಮಿನ್ದ್ರ॑ಮವೃಣೀದ್ಧ್ವಂ-ವೃಁತ್ರ॒ತೂರ್ಯ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ವೃ॒ತ್ರಗ್ಂ ಹ॑ ಹನಿ॒ಷ್ಯನ್ನಿನ್ದ್ರ॒ ಆಪೋ॑ ವವ್ರೇ ।
ಆಪೋ॒ ಹೇನ್ದ್ರಂ॑-ವಁವ್ರಿರೇ । ಸ॒ಜ್ಞಾಂ-ಮೇ॒ವಾಸಾ॑ಮೇ॒ತ-ಥ್ಸಾಮಾ॑ನಂ॒-ವ್ಯಾಁಚ॑ಷ್ಟೇ ॥ ಪ್ರೋಕ್ಷಿ॑ತಾ॒-ಸ್ಸ್ಥೇತ್ಯಾ॑ಹ । ತೇನಾಪಃ॒ ಪ್ರೋಕ್ಷಿ॑ತಾಃ ॥ ಅ॒ಗ್ನಯೇ॑ ವೋ॒ ಜುಷ್ಟ॒-ಮ್ಪ್ರೋಕ್ಷಾ᳚-ಮ್ಯ॒ಗ್ನೀಷೋಮಾ᳚ಭ್ಯಾ॒-ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಯ॒ಥಾ॒ ದೇ॒ವ॒ತಮೇ॒ವೈನಾ॒-ನ್ಪ್ರೋಕ್ಷ॑ತಿ । ತ್ರಿಃ ಪ್ರೋಕ್ಷ॑ತಿ । ತ್ರ್ಯಾ॑ವೃ॒ದ್ಧಿ ಯ॒ಜ್ಞಃ ॥ 38 ॥
ಅಥೋ॒ ರಕ್ಷ॑ಸಾ॒ಮಪ॑ಹತ್ಯೈ । ಶುನ್ಧ॑ದ್ಧ್ವಂ॒
ದೈವ್ಯಾ॑ಯ॒ ಕರ್ಮ॑ಣೇ ದೇವಯ॒ಜ್ಯಾಯಾ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ದೇ॒ವ॒ಯ॒ಜ್ಯಾಯಾ॑ ಏ॒ವೈನಾ॑ನಿ ಶುನ್ಧತಿ । ತ್ರಿಃ ಪ್ರೋಕ್ಷ॑ತಿ । ತ್ರ್ಯಾ॑ವೃ॒ದ್ಧಿ ಯ॒ಜ್ಞಃ । ಅಥೋ॑ ಮೇದ್ಧ್ಯ॒ತ್ವಾಯ॑ । ಅವ॑ಧೂತ॒ಗ್ಂ॒ ರಕ್ಷೋ-ಽವ॑ಧೂತಾ॒ ಅರಾ॑ತಯ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ರಕ್ಷ॑ಸಾ॒-ಮಪ॑ಹತ್ಯೈ । ಅದಿ॑ತ್ಯಾ॒ಸ್ತ್ವಗ॒ಸೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಇ॒ಯಂ-ವಾಁ ಅದಿ॑ತಿಃ ॥ 39 ॥
ಅ॒ಸ್ಯಾ ಏ॒ವೈನ॒-ತ್ತ್ವಚ॑-ಙ್ಕರೋತಿ । ಪ್ರತಿ॑ ತ್ವಾ ಪೃಥಿ॒ವೀ ವೇ॒ತ್ತ್ವಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ ॥ ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ತ್ಪ್ರತೀ॒ಚೀನ॑ಗ್ರೀವ॒-ಮುತ್ತ॑ರಲೋ॒ಮೋಪ॑ಸ್ತೃಣಾತಿ ಮೇದ್ಧ್ಯ॒ತ್ವಾಯ॑ ।
ತಸ್ಮಾ᳚-ತ್ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ತ್ಪ್ರ॒ತ್ಯಞ್ಚಃ॑ ಪ॒ಶವೋ॒ ಮೇಧ॒ಮುಪ॑ತಿಷ್ಠನ್ತೇ । ತಸ್ಮಾ᳚-ತ್ಪ್ರ॒ಜಾ ಮೃ॒ಗ-ಙ್ಗ್ರಾಹು॑ಕಾಃ । ಯ॒ಜ್ಞೋ ದೇ॒ವೇಭ್ಯೋ॒ ನಿಲಾ॑ಯತ ।
ಕೃಷ್ಣೋ॑ ರೂ॒ಪ-ಙ್ಕೃ॒ತ್ವಾ । ಯ-ತ್ಕೃ॑ಷ್ಣಾಜಿ॒ನೇ ಹ॒ವಿರ॑ದ್ಧ್ಯವ॒ಹನ್ತಿ॑ । ಯ॒ಜ್ಞಾದೇ॒ವ-ತ-ದ್ಯ॒ಜ್ಞ-ಮ್ಪ್ರಯು॑ಙ್ಕ್ತೇ । ಹ॒ವಿಷೋ-ಽಸ್ಕ॑ನ್ದಾಯ ॥ 40 ॥
ಅ॒ಧಿ॒ಷವ॑ಣಮಸಿ ವಾನಸ್ಪ॒ತ್ಯಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಅ॒ಧಿ॒ಷವ॑ಣ-ಮೇ॒ವೈನ॑-ತ್ಕರೋತಿ । ಪ್ರತಿ॒ ತ್ವಾ-ಽದಿ॑ತ್ಯಾ॒ಸ್ತ್ವಗ್ವೇ॒ತ್ತ್ವಿತ್ಯಾ॑ಹ ಸಯ॒ತ್ವಾಯ॑ ॥
ಅ॒ಗ್ನೇಸ್ತ॒ನೂ-ರ॒ಸೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಅ॒ಗ್ನೇರ್ವಾ ಏ॒ಷಾ ತ॒ನೂಃ ।
ಯದೋಷ॑ಧಯಃ । ವಾ॒ಚೋ ವಿ॒ಸರ್ಜ॑ನ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಯ॒ದಾ ಹಿ ಪ್ರ॒ಜಾ ಓಷ॑ಧೀನಾ-ಮ॒ಶ್ನನ್ತಿ॑ । ಅಥ॒ ವಾಚಂ॒-ವಿಁಸೃ॑ಜನ್ತೇ । ದೇ॒ವವೀ॑ತಯೇ ತ್ವಾ ಗೃಹ್ಣಾ॒ಮೀತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 41 ॥
ದೇ॒ವತಾ॑ಭಿರೇ॒ವೈನ॒-ಥ್ಸಮ॑ರ್ಧಯತಿ ॥
ಅದ್ರಿ॑ರಸಿ ವಾನಸ್ಪ॒ತ್ಯ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಗ್ರಾವಾ॑ಣ-ಮೇ॒ವೈನ॑-ತ್ಕರೋತಿ ।
ಸ ಇ॒ದ-ನ್ದೇ॒ವೇಭ್ಯೋ॑ ಹ॒ವ್ಯಗ್ಂ ಸು॒ಶಮಿ॑ ಶಮಿ॒ಷ್ವೇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಶಾನ್ತ್ಯೈ᳚ ॥ ಹವಿ॑ಷ್ಕೃ॒ದೇಹೀತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಯ ಏ॒ವ ದೇ॒ವಾನಾಗ್ಂ॑ ಹವಿ॒ಷ್ಕೃತಃ॑ । ತಾನ್. ಹ್ವ॑ಯತಿ ।
ತ್ರಿರ್ಹ್ವ॑ಯತಿ । ತ್ರಿಷ॑ತ್ಯಾ॒ ಹಿ ದೇ॒ವಾಃ ॥ ಇಷ॒ಮಾ ವ॒ದೋರ್ಜ॒ಮಾ ವ॒ದೇತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 42 ॥
ಇಷ॑ಮೇ॒ವೋರ್ಜಂ॒-ಯಁಜ॑ಮಾನೇ ದಧಾತಿ ।
ದ್ಯು॒ಮದ್ವ॑ದತ ವ॒ಯಗ್ಂ ಸ॑ಘಾ॒ನ್ತ-ಞ್ಜೇ॒ಷ್ಮೇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯಾಭಿಭೂತ್ಯೈ ॥ ಮನೋ᳚-ಶ್ಶ್ರ॒ದ್ಧಾದೇ॑ವಸ್ಯ॒ ಯಜ॑ಮಾನಸ್ಯಾಸುರ॒ಘ್ನೀ ವಾಕ್ । ಯ॒ಜ್ಞಾ॒ಯು॒ಧೇಷು॒ ಪ್ರವಿ॑ಷ್ಟಾ-ಽಽಸೀತ್ । ತೇ-ಽಸು॑ರಾ॒ ಯಾವ॑ನ್ತೋ ಯಜ್ಞಾಯು॒ಧಾನಾ॑ಮು॒ದ್ವದ॑ತಾ-ಮು॒ಪಾಶೃ॑ಣ್ವನ್ನ್ ।
ತೇ ಪರಾ॑-ಽಭವನ್ನ್ । ತಸ್ಮಾ॒-ಥ್ಸ್ವಾನಾ॒-ಮ್ಮದ್ಧ್ಯೇ॑-ಽವ॒ಸಾಯ॑ ಯಜೇತ । ಯಾವ॑ನ್ತೋ-ಽಸ್ಯ॒ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯಾ ಯಜ್ಞಾಯು॒ಧಾನಾ॑-ಮು॒ದ್ವದ॑ತಾ-ಮುಪಶೃ॒ಣ್ವನ್ತಿ॑ । ತೇ ಪರಾ॑ ಭವನ್ತಿ ।
ಉ॒ಚ್ಚೈ-ಸ್ಸ॒ಮಾಹ॑ನ್ತ॒ವಾ ಆ॑ಹ॒ ವಿಜಿ॑ತ್ಯೈ ॥ 43 ॥
ವೃ॒ಙ್ಕ್ತ ಏ॑ಷಾಮಿನ್ದ್ರಿ॒ಯಂ-ವೀಁ॒ರ್ಯ᳚ಮ್ । ಶ್ರೇಷ್ಠ॑ ಏಷಾ-ಮ್ಭವತಿ ॥ ವ॒ರ್॒ಷ ವೃ॑ದ್ಧಮಸಿ॒ ಪ್ರತಿ॑ ತ್ವಾ ವ॒ರ್॒ಷವೃ॑ದ್ಧಂ-ವೇಁ॒ತ್ತ್ವಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ವ॒ರ್॒ಷವೃ॑ದ್ಧಾ॒ ವಾ ಓಷ॑ಧಯಃ ।
ವ॒ರ್॒ಷವೃ॑ದ್ಧಾ ಇ॒ಷೀಕಾ॒-ಸ್ಸಮೃ॑ದ್ಧ್ಯೈ ।
ಯ॒ಜ್ಞಗ್ಂ ರಕ್ಷಾ॒ಗ್॒ಸ್ಯನು॒ ಪ್ರಾವಿ॑ಶನ್ನ್ ।
ತಾನ್ಯ॒ಸ್ನಾ ಪ॒ಶುಭ್ಯೋ॑ ನಿ॒ರವಾ॑ದಯನ್ತ ।
ತುಷೈ॒ರೋಷ॑ಧೀಭ್ಯಃ ॥ ಪರಾ॑ಪೂತ॒ಗ್ಂ॒ ರಕ್ಷಃ॒ ಪರಾ॑ಪೂತಾ॒ ಅರಾ॑ತಯ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ರಕ್ಷ॑ಸಾ॒ಮಪ॑ಹತ್ಯೈ ॥ 44 ॥
ರಕ್ಷ॑ಸಾ-ಮ್ಭಾ॒ಗೋ॑-ಽಸೀತ್ಯಾ॑ಹ । ತುಷೈ॑ರೇ॒ವ ರಕ್ಷಾಗ್ಂ॑ಸಿ ನಿ॒ರವ॑ದಯತೇ । ಅ॒ಪ ಉಪ॑ಸ್ಪೃಶತಿ ಮೇದ್ಧ್ಯ॒ತ್ವಾಯ॑ । ವಾ॒ಯುರ್ವೋ॒ ವಿ ವಿ॑ನ॒ಕ್ತ್ವಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಪ॒ವಿತ್ರಂ॒-ವೈಁ ವಾ॒ಯುಃ । ಪು॒ನಾತ್ಯೇ॒ವೈನಾನ್॑ । ಅ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷಾದಿವ॒ ವಾ ಏ॒ತೇ ಪ್ರಸ್ಕ॑ನ್ದನ್ತಿ । ಯೇ ಶೂರ್ಪಾ᳚ತ್ । ದೇ॒ವೋ ವಃ॑ ಸವಿ॒ತಾ ಹಿರ॑ಣ್ಯಪಾಣಿಃ॒ ಪ್ರತಿ॑ಗೃಹ್ಣಾ॒ತ್ವಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ ।
ಹ॒ವಿಷೋ-ಽಸ್ಕ॑ನ್ದಾಯ । ತ್ರಿಷ್ಫ॒ಲೀಕ॑ರ್ತ॒ವಾ ಆ॑ಹ । ತ್ರ್ಯಾ॑ವೃ॒ದ್ಧಿ ಯ॒ಜ್ಞಃ । ಅಥೋ॑ ಮೇದ್ಧ್ಯ॒ತ್ವಾಯ॑ ॥ 45 ॥
(ದ್ವಾಭ್ಯಾ॒ಮು-ತ್ಪು॑ನಾತಿ - ರ॒ಶ್ಮಯೋ॑ - ನಯ॒ನ್ತ್ಯಗ್ರೇ॑ ಯ॒ಜ್ಞಪ॑ತಿಂ - ಁಯ॒ಜ್ಞೋ - ಽದಿ॑ತಿ॒ - ರಸ್ಕ॑ನ್ದಾಯ - ಗೃಹ್ಣಾ॒ಮೀತ್ಯಾ॑ಹ - ವ॒ದೇತ್ಯಾ॑ಹ॒ - ವಿಜಿ॑ತ್ಯಾ॒ - ಅಪ॑ಹತ್ಯಾ॒ - ಅಸ್ಕ॑ನ್ದಾಯ॒ ತ್ರೀಣಿ॑ ಚ) (ಅ. 5)
ಅನುವಾಕಂ 6 - ತಣ್ಡುಲಪೇಷಣಮ್
ಅವ॑ಧೂತ॒ಗ್ಂ॒ ರಕ್ಷೋ-ಽವ॑ಧೂತಾ॒ ಅರಾ॑ತಯ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ರಕ್ಷ॑ಸಾ॒ಮಪ॑ಹತ್ಯೈ । ಅದಿ॑ತ್ಯಾ॒ಸ್ತ್ವಗ॒ಸೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಇ॒ಯಂ-ವಾಁ ಅದಿ॑ತಿಃ । ಅ॒ಸ್ಯಾ ಏ॒ವೈನ॒-ತ್ತ್ವಚ॑-ಙ್ಕರೋತಿ । ಪ್ರತಿ॑ ತ್ವಾ ಪೃಥಿ॒ವೀ ವೇ॒ತ್ತ್ವಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ ।
ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ತ್ಪ್ರತೀ॒ಚೀನ॑ಗ್ರೀವ॒-ಮುತ್ತ॑ರಲೋ॒ಮೋಪ॑ಸ್ತೃಣಾತಿ ಮೇದ್ಧ್ಯ॒ತ್ವಾಯ॑ । ತಸ್ಮಾ᳚-ತ್ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ತ್ಪ್ರ॒ತ್ಯಞ್ಚಃ॑ ಪ॒ಶವೋ॒ ಮೇಧ॒ಮುಪ॑ತಿಷ್ಠನ್ತೇ । ತಸ್ಮಾ᳚-ತ್ಪ್ರ॒ಜಾ ಮೃ॒ಗ-ಙ್ಗ್ರಾಹು॑ಕಾಃ । ಯ॒ಜ್ಞೋ ದೇ॒ವೇಭ್ಯೋ॒ ನಿಲಾ॑ಯತ ॥ 46 ॥
ಕೃಷ್ಣೋ॑ ರೂ॒ಪ-ಙ್ಕೃ॒ತ್ವಾ । ಯ-ತ್ಕೃ॑ಷ್ಣಾಜಿ॒ನೇ ಹ॒ವಿರ॑ಧಿಪಿ॒ನಷ್ಟಿ॑ । ಯ॒ಜ್ಞಾದೇ॒ವ ತ-ದ್ಯ॒ಜ್ಞ-ಮ್ಪ್ರಯು॑ಙ್ಕ್ತೇ । ಹ॒ವಿಷೋ-ಽಸ್ಕ॑ನ್ದಾಯ ॥ ದ್ಯಾವಾ॑ಪೃಥಿ॒ವೀ ಸ॒ಹಾಸ್ತಾ᳚ಮ್ । ತೇ ಶ॑ಮ್ಯಾಮಾ॒ತ್ರಮೇಕ॒ಮಹ॒ರ್ವ್ಯೈತಾಗ್ಂ॑ ಶಮ್ಯಾಮಾ॒ತ್ರಮೇಕ॒ಮಹಃ॑ ॥ ದಿ॒ವ-ಸ್ಸ್ಕ॑ಮ್ಭ॒ನಿರ॑ಸಿ॒ ಪ್ರತಿ॒ ತ್ವಾ ಽದಿ॑ತ್ಯಾ॒ಸ್ತ್ವಗ್ವೇ॒ತ್ತ್ವಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ದ್ಯಾವಾ॑ಪೃಥಿ॒ವ್ಯೋ-ರ್ವೀತ್ಯೈ᳚ । ಧಿ॒ಷಣಾ॑-ಽಸಿ ಪರ್ವ॒ತ್ಯಾ
ಪ್ರತಿ॑ ತ್ವಾ ದಿ॒ವ-ಸ್ಸ್ಕ॑ಮ್ಭ॒ನಿರ್ವೇ॒ತ್ತ್ವಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ದ್ಯಾವಾ॑ಪೃಥಿ॒ವ್ಯೋ-ರ್ವಿಧೃ॑ತ್ಯೈ ॥ 47 ॥
ಧಿ॒ಷಣಾ॑-ಽಸಿ ಪಾರ್ವತೇ॒ಯೀ ಪ್ರತಿ॑ ತ್ವಾ ಪರ್ವ॒ತಿರ್ವೇ॒ತ್ತ್ವಿತ್ಯಾ॑ಹ । ದ್ಯಾವಾ॑ಪೃಥಿ॒ವ್ಯೋರ್ಧೃತ್ಯೈ᳚ ॥ ದೇ॒ವಸ್ಯ॑ ತ್ವಾ ಸವಿ॒ತುಃ ಪ್ರ॑ಸ॒ವ ಇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಪ್ರಸೂ᳚ತ್ಯೈ । ಅ॒ಶ್ವಿನೋ᳚-ರ್ಬಾ॒ಹುಭ್ಯಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಅ॒ಶ್ವಿನೌ॒ ಹಿ ದೇ॒ವಾನಾ॑ಮದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯೂ ಆಸ್ತಾ᳚ಮ್ । ಪೂ॒ಷ್ಣೋ ಹಸ್ತಾ᳚ಭ್ಯಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಯತ್ಯೈ᳚ ।
ಅಧಿ॑ವಪಾ॒ಮೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಯ॒ಥಾ॒ದೇ॒ವ॒ತ-ಮೇ॒ವೈನಾ॒ನಧಿ॑ ವಪತಿ ॥ ಧಾ॒ನ್ಯ॑ಮಸಿ ಧಿನು॒ಹಿ ದೇ॒ವಾನಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಏ॒ತಸ್ಯ॒ ಯಜು॑ಷೋ ವೀ॒ರ್ಯೇ॑ಣ ॥ 48 ॥
ಯಾವ॒ದೇಕಾ॑ ದೇ॒ವತಾ॑ ಕಾ॒ಮಯ॑ತೇ॒ ಯಾವ॒ದೇಕಾ᳚ । ತಾವ॒ದಾಹು॑ತಿಃ ಪ್ರಥತೇ । ನ ಹಿ ತದಸ್ತಿ॑ । ಯತ್ತಾವ॑ದೇ॒ವ ಸ್ಯಾತ್ । ಯಾವ॑ಜ್ಜು॒ಹೋತಿ॑ ॥ ಪ್ರಾ॒ಣಾಯ॑ ತ್ವಾ-ಽಪಾ॒ನಾಯ॒ ತ್ವೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಪ್ರಾ॒ಣಾನೇ॒ವ ಯಜ॑ಮಾನೇ ದಧಾತಿ । ದೀ॒ರ್ಘಾಮನು॒ ಪ್ರಸಿ॑ತಿ॒ಮಾಯು॑ಷೇ ಧಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಆಯು॑ರೇ॒ವಾಸ್ಮಿ॑-ನ್ದಧಾತಿ ।
ಅ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷಾದಿವ॒ ವಾ ಏ॒ತಾನಿ॒ ಪ್ರಸ್ಕ॑ನ್ದನ್ತಿ । ಯಾನಿ॑ ದೃ॒ಷದಃ॑ । ದೇ॒ವೋ ವಃ॑ ಸವಿ॒ತಾ ಹಿರ॑ಣ್ಯಪಾಣಿಃ॒ ಪ್ರತಿ॑ ಗೃಹ್ಣಾ॒ತ್ವಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ । ಹ॒ವಿಷೋ-ಽಸ್ಕ॑ನ್ದಾಯ ॥
ಅಸಂ॑ವಁಪನ್ತೀ ಪಿಗ್ಂ॑ಷಾ॒ಣೂನಿ॑ ಕುರುತಾ॒ದಿತ್ಯಾ॑ಹ ಮೇದ್ಧ್ಯ॒ತ್ವಾಯ॑ ॥ 49 ॥
(ನಿಲಾ॑ಯತ॒ - ವಿಧೃ॑ತ್ಯೈ - ವೀ॒ರ್ಯೇ॑ಣ - ಸ್ಕನ್ದನ್ತಿ ಚ॒ತ್ವಾರಿ॑ ಚ ) (ಅ. 6)
ಅನುವಾಕಂ 7 - ಕಪಾಲೋಪಧಾನಮ್
ಧೃಷ್ಟಿ॑ರಸಿ॒ ಬ್ರಹ್ಮ॑ ಯ॒ಚ್ಛೇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಧೃತ್ಯೈ᳚ ॥
ಅಪಾ᳚ಗ್ನೇ॒ ಽಗ್ನಿಮಾ॒ಮಾದ॑-ಞ್ಜಹಿ॒ ನಿಷ್ಕ್ರ॒ವ್ಯಾದಗ್ಂ॑
ಸೇ॒ಧಾ ದೇ॑ವ॒ಯಜಂ॑-ವಁ॒ಹೇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಯ ಏ॒ವಾಮಾತ್ಕ್ರ॒ವ್ಯಾತ್ । ತಮ॑ಪ॒ಹತ್ಯ॑ । ಮೇದ್ಧ್ಯೇ॒-ಽಗ್ನೌ ಕ॒ಪಾಲ॒ಮುಪ॑ದಧಾತಿ ॥ ನಿರ್ದ॑ಗ್ಧ॒ಗ್ಂ॒ ರಕ್ಷೋ॒ ನಿರ್ದ॑ಗ್ಧಾ॒ ಅರಾ॑ತಯ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ರಕ್ಷಾಗ್॑ಸ್ಯೇ॒ವ
ನಿರ್ದ॑ಹತಿ । ಅ॒ಗ್ನಿ॒ವತ್ಯುಪ॑ದಧಾತಿ । ಅ॒ಸ್ಮಿನ್ನೇ॒ವ ಲೋ॒ಕೇ ಜ್ಯೋತಿ॑ರ್ಧತ್ತೇ । ಅಙ್ಗಾ॑ರ॒ಮಧಿ॑-ವರ್ತಯತಿ ॥ 50 ॥
ಅ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷ ಏ॒ವ ಜ್ಯೋತಿ॑ರ್ಧತ್ತೇ ।
ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯಮೇ॒ವಾಮುಷ್ಮಿ॑ನ್ ಁಲೋ॒ಕೇ ಜ್ಯೋತಿ॑ರ್ಧತ್ತೇ ।
ಜ್ಯೋತಿ॑ಷ್ಮನ್ತೋ-ಽಸ್ಮಾ ಇ॒ಮೇ ಲೋ॒ಕಾ ಭ॑ವನ್ತಿ ।
ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ॥ ಧ್ರು॒ವಮ॑ಸಿ ಪೃಥಿ॒ವೀ-ನ್ದೃ॒ಗ್ಂ॒ಹೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಪೃ॒ಥಿ॒ವೀಮೇ॒ವೈತೇನ॑ ದೃಗ್ಂಹತಿ ।
ಧ॒ರ್ತ್ರಮ॑ಸ್ಯ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷ-ನ್ದೃ॒ಗ್ಂ॒ಹೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಅ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷಮೇ॒ವೈತೇನ॑ ದೃಗ್ಂಹತಿ ।
ಧ॒ರುಣ॑ಮಸಿ॒ ದಿವ॑-ನ್ದೃ॒ಗ್ಂ॒ಹೇತ್ಯಾ॑ಹ । ದಿವ॑ಮೇ॒ವೈತೇನ॑ ದೃಗ್ಂಹತಿ ॥ 51 ॥
ಧರ್ಮಾ॑ಸಿ॒ ದಿಶೋ॑ ದೃ॒ಗ್ಂ॒ಹೇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ದಿಶ॑ ಏ॒ವೈತೇನ॑ ದೃಗ್ಂಹತಿ । ಇ॒ಮಾನೇ॒ವೈತೈ-ರ್ಲೋ॒ಕಾ-ನ್ದೃಗ್ಂ॑ಹತಿ । ದೃಗ್ಂ ಹ॑ನ್ತೇ-ಽಸ್ಮಾ ಇ॒ಮೇ ಲೋ॒ಕಾಃ ಪ್ರ॒ಜಯಾ॑ ಪ॒ಶುಭಿಃ॑ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ॥ ತ್ರೀಣ್ಯಗ್ರೇ॑ ಕ॒ಪಾಲಾ॒ನ್ಯುಪ॑ದಧಾತಿ । ತ್ರಯ॑ ಇ॒ಮೇ ಲೋ॒ಕಾಃ ।
ಏ॒ಷಾಂ-ಲೋಁ॒ಕಾನಾ॒ಮಾಪ್ತ್ಯೈ᳚ ।
ಏಕ॒ಮಗ್ರೇ॑ ಕ॒ಪಾಲ॒ಮುಪ॑ದಧಾತಿ ।
ಏಕಂ॒-ವಾಁ ಅಗ್ರೇ॑ ಕ॒ಪಾಲ॒-ಮ್ಪುರು॑ಷಸ್ಯ ಸ॒ಭಂವಁ॑ತಿ ॥ 52 ॥
ಅಥ॒ ದ್ವೇ । ಅಥ॒ ತ್ರೀಣಿ॑ । ಅಥ॑ ಚ॒ತ್ವಾರಿ॑ । ಅಥಾ॒ಷ್ಟೌ ।
ತಸ್ಮಾ॑ದ॒ಷ್ಟಾಕ॑ಪಾಲ॒-ಮ್ಪುರು॑ಷಸ್ಯ॒ ಶಿರಃ॑ ।
ಯದೇ॒ವ-ಙ್ಕ॒ಪಾಲಾ᳚ನ್ಯುಪ॒ ದಧಾ॑ತಿ । ಯ॒ಜ್ಞೋ ವೈ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ । ಯ॒ಜ್ಞಮೇ॒ವ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒ಗ್ಂ॒ ಸಗ್ಗ್ಸ್ಕ॑ರೋತಿ ।
ಆ॒ತ್ಮಾನ॑ಮೇ॒ವ ತ-ಥ್ಸಗ್ಗ್ಸ್ಕ॑ರೋತಿ । ತಗ್ಂ ಸಗ್ಗ್ಸ್ಕೃ॑ತಮಾ॒ತ್ಮಾನ᳚ಮ್ ॥ 53 ॥
ಅ॒ಮುಷ್ಮಿ॑ನ್ ಁಲೋ॒ಕೇ-ಽನು॒ಪರೈ॑ತಿ ॥ ಯದ॒ಷ್ಟಾವು॑ಪ॒ ದಧಾ॑ತಿ । ಗಾ॒ಯ॒ತ್ರಿ॒ಯಾ ತ-ಥ್ಸಮ್ಮಿ॑ತಮ್ । ಯನ್ನವ॑ । ತ್ರಿ॒ವೃತಾ॒ ತತ್ । ಯ-ದ್ದಶ॑ । ವಿ॒ರಾಜಾ॒ ತತ್ । ಯದೇಕಾ॑ದಶ । ತ್ರಿ॒ಷ್ಟುಭಾ॒ ತತ್ । ಯದ್ದ್ವಾದ॑ಶ ॥ 54 ॥
ಜಗ॑ತ್ಯಾ॒ ತತ್ । ಛನ್ದಃ॑ ಸಮ್ಮಿತಾನಿ॒ ಸ ಉ॑ಪ॒ದಧ॑-ತ್ಕ॒ಪಾಲಾ॑ನಿ । ಇ॒ಮಾನ್ ಁಲೋ॒ಕಾನ॑ನುಪೂ॒ರ್ವ-ನ್ದಿಶೋ॒ ವಿಧೃ॑ತ್ಯೈ ದೃಗ್ಂಹತಿ । ಅಥಾಯುಃ॑ ಪ್ರಾ॒ಣಾ-ನ್ಪ್ರ॒ಜಾ-ಮ್ಪ॒ಶೂನ್. ಯಜ॑ಮಾನೇ ದಧಾತಿ । ಸ॒ಜಾ॒ತಾನ॑ಸ್ಮಾ ಅ॒ಭಿತೋ॑ ಬಹು॒ಲಾನ್ ಕ॑ರೋತಿ ॥
ಚಿತ॒-ಸ್ಸ್ಥೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಯ॒ಥಾ॒ ಯ॒ಜುರೇ॒ವೈತತ್ ॥
ಭೃಗೂ॑ಣಾ॒ಮಙ್ಗಿ॑ರಸಾ॒-ನ್ತಪ॑ಸಾ ತಪ್ಯದ್ಧ್ವ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ದೇ॒ವತಾ॑ನಾ-ಮೇ॒ವೈನಾ॑ನಿ॒ ತಪ॑ಸಾ ತಪತಿ । ತಾನಿ॒ ತತ॒-ಸ್ಸಗ್ಗ್ಸ್ಥಿ॑ತೇ । ಯಾನಿ॑ ಘ॒ರ್ಮೇ ಕ॒ಪಾಲಾ᳚ನ್ ಯುಪಚಿ॒ನ್ವನ್ತಿ॑ ವೇ॒ಧಸ॒ ಇತಿ॒ ಚತು॑ಷ್ಪದಯ॒ರ್ಚಾ ವಿಮು॑ಞ್ಚತಿ । ಚತು॑ಷ್ಪಾದಃ ಪ॒ಶವಃ॑ । ಪ॒ಶುಷ್ವೇ॒ವೋಪರಿ॑ಷ್ಟಾ॒-ತ್ಪ್ರತಿ॑ತಿಷ್ಠತಿ ॥ 55 ॥
(ವ॒ರ್ತ॒ಯ॒ತಿ॒ - ದಿವ॑ಮೇ॒ವೈತೇನ॑ ದೃಗ್ಂಹತಿ - ಸ॒ಮ್ಭವ॑ತಿ॒ - ತಗ್ಂ ಸಗ್ಗ್ಸ್ಕೃ॑ತಮಾ॒ತ್ಮಾನಂ॒ - ದ್ವಾದ॑ಶ॒ - ಸಗ್ಗ್ಸ್ಥಿ॑ತೇ॒ ತ್ರೀಣಿ॑ ಚ) (ಅ. 7)
ಅನುವಾಕಂ 8 - ಪುರೋಡಾಶಾನಿಷ್ಪಾದನಮ್
ದೇ॒ವಸ್ಯ॑ ತ್ವಾ ಸವಿ॒ತುಃ ಪ್ರ॑ಸ॒ವ ಇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಪ್ರಸೂ᳚ತ್ಯೈ । ಅ॒ಶ್ವಿನೋ᳚-ರ್ಬಾ॒ಹುಭ್ಯಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಅ॒ಶ್ವಿನೌ॒ ಹಿ ದೇ॒ವಾನಾ॑ಮದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯೂ ಆಸ್ತಾ᳚ಮ್ ।
ಪೂ॒ಷ್ಣೋ ಹಸ್ತಾ᳚ಭ್ಯಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಯತ್ಯೈ᳚ ।
ಸಂವಁ॑ಪಾ॒ಮೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಯ॒ಥಾ॒ ದೇ॒ವ॒ತಮೇ॒ವೈನಾ॑ನಿ॒ ಸಂವಁ॑ಪತಿ ॥ ಸಮಾಪೋ॑ ಅ॒ದ್ಭಿರ॑ಗ್ಮತ॒ ಸಮೋಷ॑ಧಯೋ॒ ರಸೇ॒ನೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಆಪೋ॒ ವಾ ಓಷ॑ಧೀ-ರ್ಜಿನ್ವನ್ತಿ । ಓಷ॑ಧಯೋ॒-ಽಪೋ ಜಿ॑ನ್ವನ್ತಿ ।
ಅ॒ನ್ಯಾ ವಾ ಏ॒ತಾಸಾ॑ಮ॒ನ್ಯಾ ಜಿ॑ನ್ವನ್ತಿ ॥ 56 ॥
ತಸ್ಮಾ॑ದೇ॒ವಮಾ॑ಹ । ಸಗ್ಂ ರೇ॒ವತೀ॒-ರ್ಜಗ॑ತೀಭಿ॒-ರ್ಮಧು॑ಮತೀ॒-ರ್ಮಧು॑ಮತೀಭಿ-ಸ್ಸೃಜ್ಯದ್ಧ್ವ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಆಪೋ॒ ವೈ ರೇ॒ವತೀಃ᳚ । ಪ॒ಶವೋ॒ ಜಗ॑ತೀಃ । ಓಷ॑ಧಯೋ॒ ಮಧು॑ಮತೀಃ । ಆಪ॒ ಓಷ॑ಧೀಃ ಪ॒ಶೂನ್ । ತಾನೇ॒ವಾಸ್ಮಾ॑ ಏಕ॒ಧಾ ಸ॒ಗ್ಂ॒ಸೃಜ್ಯ॑ । ಮಧು॑ಮತಃ ಕರೋತಿ ।
ಅ॒ದ್ಭ್ಯಃ ಪರಿ॒ ಪ್ರಜಾ॑ತಾ-ಸ್ಸ್ಥ॒ ಸಮ॒ದ್ಭಿಃ ಪೃ॑ಚ್ಯದ್ಧ್ವ॒ಮಿತಿ॑ ಪ॒ರ್ಯಾಪ್ಲಾ॑ವಯತಿ ।
ಯಥಾ॒ ಸುವೃ॑ಷ್ಟ ಇ॒ಮಾಮ॑ನು ವಿ॒ಸೃತ್ಯ॑ ॥ 57 ॥
ಆಪ॒ ಓಷ॑ಧೀರ್ಮ॒ಹಯ॑ನ್ತಿ । ತಾ॒ದೃಗೇ॒ವ ತತ್ ॥
ಜನ॑ಯತ್ಯೈ ತ್ವಾ॒ ಸಂಯೌಁ॒ಮೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಪ್ರ॒ಜಾ ಏ॒ವೈತೇನ॑ ದಾಧಾರ । ಅ॒ಗ್ನಯೇ᳚ ತ್ವಾ॒-ಽಗ್ನೀಷೋಮಾ᳚ಭ್ಯಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ವ್ಯಾವೃ॑ತ್ತ್ಯೈ । ಮ॒ಖಸ್ಯ॒ ಶಿರೋ॒-ಽಸೀತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಯ॒ಜ್ಞೋ ವೈ ಮ॒ಖಃ । ತಸ್ಯೈ॒ತಚ್ಛಿರಃ॑ । ಯ-ತ್ಪು॑ರೋ॒ಡಾಶಃ॑ । ತಸ್ಮಾ॑ದೇ॒ವಮಾ॑ಹ ॥ 58 ॥
ಘ॒ರ್ಮೋ॑-ಽಸಿ ವಿ॒ಶ್ವಾಯು॒ರಿತ್ಯಾ॑ಹ । ವಿಶ್ವ॑ಮೇ॒ವಾಯು॒-ರ್ಯಜ॑ಮಾನೇ ದಧಾತಿ । ಉ॒ರು ಪ್ರ॑ಥಸ್ವೋ॒ರು ತೇ॑ ಯ॒ಜ್ಞಪ॑ತಿಃ ಪ್ರಥತಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಯಜ॑ಮಾನಮೇ॒ವ ಪ್ರ॒ಜಯಾ॑ ಪ॒ಶುಭಿಃ॑ ಪ್ರಥಯತಿ । ತ್ವಚ॑-ಙ್ಗೃಹ್ಣೀ॒ಷ್ವೇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಸರ್ವ॑ಮೇ॒ವೈನ॒ಗ್ಂ॒ ಸತ॑ನು-ಙ್ಕರೋತಿ । ಅಥಾ॒ಪ ಆ॒ನೀಯ॒ ಪರಿ॑ ಮಾರ್ಷ್ಟಿ । ಮಾ॒ಗ್ಂ॒ಸ ಏ॒ವ ತ-ತ್ತ್ವಚ॑-ನ್ದಧಾತಿ । ತಸ್ಮಾ᳚-ತ್ತ್ವ॒ಚಾ ಮಾ॒ಗ್ಂ॒ಸ-ಞ್ಛ॒ನ್ನಮ್ ॥
ಘ॒ರ್ಮೋ ವಾ ಏ॒ಷೋ-ಽಶಾ᳚ನ್ತಃ ॥ 59 ॥
ಅ॒ರ್ಧ॒ಮಾ॒ಸೇ᳚-ಽರ್ಧಮಾಸೇ॒ ಪ್ರವೃ॑ಜ್ಯತೇ । ಯ-ತ್ಪು॑ರೋ॒ಡಾಶಃ॑ । ಸ ಈ᳚ಶ್ವ॒ರೋ ಯಜ॑ಮಾನಗ್ಂ ಶು॒ಚಾ ಪ್ರ॒ದಹಃ॑ । ಪರ್ಯ॑ಗ್ನಿ ಕರೋತಿ । ಪ॒ಶುಮೇ॒ವೈನ॑ಮಕಃ । ಶಾನ್ತ್ಯಾ॒ ಅಪ್ರ॑ದಾಹಾಯ । ತ್ರಿಃ ಪರ್ಯ॑ಗ್ನಿ ಕರೋತಿ ।
ತ್ರ್ಯಾ॑ವೃ॒ದ್ಧಿ ಯ॒ಜ್ಞಃ । ಅಥೋ॒ ರಕ್ಷ॑ಸಾ॒ಮಪ॑ಹತ್ಯೈ ॥
ಅ॒ನ್ತರಿ॑ತ॒ಗ್ಂ॒ ರಕ್ಷೋ॒-ಽನ್ತರಿ॑ತಾ॒ ಅರಾ॑ತಯ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 60 ॥
ರಕ್ಷ॑ಸಾ-ಮ॒ನ್ತರ್ಹಿ॑ತ್ಯೈ । ಪು॒ರೋ॒ಡಾಶಂ॒-ವಾಁ ಅಧಿ॑ಶ್ರಿತ॒ಗ್ಂ॒ ರಕ್ಷಾಗ್॑ಸ್ಯಜಿಘಾಗ್ಂಸನ್ನ್ ।
ದಿ॒ವಿ ನಾಕೋ॒ ನಾಮಾ॒ಗ್ನೀ ರ॑ಕ್ಷೋ॒ಹಾ । ಸ ಏ॒ವಾಸ್ಮಾ॒-ದ್ರಕ್ಷಾ॒ಗ್॒ಸ್ಯಪಾ॑ಹನ್ನ್ । ದೇ॒ವಸ್ತ್ವಾ॑ ಸವಿ॒ತಾ ಶ್ರ॑ಪಯ॒ತ್ವಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಸ॒ವಿ॒ತೃಪ್ರ॑ಸೂತ ಏ॒ವೈನಗ್ಗ್॑ ಶ್ರಪಯತಿ । ವರ್ಷಿ॑ಷ್ಠೇ॒ ಅಧಿ॒ ನಾಕ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ರಕ್ಷ॑ಸಾ॒ಮಪ॑ಹತ್ಯೈ । ಅ॒ಗ್ನಿಸ್ತೇ॑ ತ॒ನುವ॒-ಮ್ಮಾ-ಽತಿ॑ ಧಾ॒ಗಿತ್ಯಾ॒ಹಾನ॑ತಿದಾಹಾಯ । ಅಗ್ನೇ॑ ಹ॒ವ್ಯಗ್ಂ ರ॑ಕ್ಷ॒ಸ್ವೇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಗುಪ್ತ್ಯೈ᳚ ॥ 61 ॥
ಅವಿ॑ದಹನ್ತ-ಶ್ಶ್ರಪಯ॒ತೇತಿ॒ ವಾಚಂ॒-ವಿಁಸೃ॑ಜತೇ ।
ಯ॒ಜ್ಞಮೇ॒ವ ಹ॒ವೀಗ್ಷ್ಯ॑ಭಿ-ವ್ಯಾ॒ಹೃತ್ಯ॒ ಪ್ರತ॑ನುತೇ ।
ಪು॒ರೋ॒ರುಚ॒ಮವಿ॑ದಾಹಾಯ॒ ಶೃತ್ಯೈ॑ ಕರೋತಿ ॥ ಮ॒ಸ್ತಿಷ್ಕೋ॒ ವೈ ಪು॑ರೋ॒ಡಾಶಃ॑ । ತಂ-ಯಁನ್ನಾಭಿ॑ವಾ॒ಸಯೇ᳚ತ್ । ಆ॒ವಿರ್ಮ॒ಸ್ತಿಷ್ಕಃ॑ ಸ್ಯಾತ್ । ಅ॒ಭಿವಾ॑ಸಯತಿ ।
ತಸ್ಮಾ॒-ದ್ಗುಹಾ॑ ಮ॒ಸ್ತಿಷ್ಕಃ॑ । ಭಸ್ಮ॑ನಾ॒-ಽಭಿ ವಾ॑ಸಯತಿ ।
ತಸ್ಮಾ᳚-ನ್ಮಾ॒ಗ್ಂ॒ಸೇನಾಸ್ಥಿ॑ ಛ॒ನ್ನಮ್ ॥ 62 ॥
ವೇ॒ದೇನಾ॒ಭಿ ವಾ॑ಸಯತಿ । ತಸ್ಮಾ॒-ತ್ಕೇಶೈ॒-ಶ್ಶಿರಃ॑ ಛ॒ನ್ನಮ್ ।
ಅಖ॑ಲತಿಭಾವುಕೋ ಭವತಿ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ॥ ಪ॒ಶೋರ್ವೈ ಪ್ರ॑ತಿ॒ಮಾ ಪು॑ರೋ॒ಡಾಶಃ॑ । ಸ ನಾಯ॒ಜುಷ್ಕ॑-ಮಭಿ॒ವಾಸ್ಯಃ॑ । ವೃಥೇ॑ವ ಸ್ಯಾತ್ । ಈ॒ಶ್ವ॒ರಾ ಯಜ॑ಮಾನಸ್ಯ ಪ॒ಶವಃ॒ ಪ್ರಮೇ॑ತೋಃ ॥ ಸ-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮ॑ಣಾ ಪೃಚ್ಯ॒ಸ್ವೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಪ್ರಾ॒ಣಾ ವೈ ಬ್ರಹ್ಮ॑ ॥ 63 ॥
ಪ್ರಾ॒ಣಾಃ ಪ॒ಶವಃ॑ । ಪ್ರಾ॒ಣೈರೇ॒ವ ಪ॒ಶೂನ್ಥ್
ಸಮ್ಪೃ॑ಣಕ್ತಿ । ನ ಪ್ರ॒ಮಾಯು॑ಕಾ ಭವನ್ತಿ । ಯಜ॑ಮಾನೋ॒ ವೈ ಪು॑ರೋ॒ಡಾಶಃ॑ । ಪ್ರ॒ಜಾ ಪ॒ಶವಃ॒ ಪುರೀ॑ಷಮ್ ।
ಯದೇ॒ವಮ॑ಭಿ ವಾ॒ಸಯ॑ತಿ । ಯಜ॑ಮಾನಮೇ॒ವ ಪ್ರ॒ಜಯಾ॑ ಪ॒ಶುಭಿ॒-ಸ್ಸಮ॑ರ್ಧಯತಿ ॥ ದೇ॒ವಾ ವೈ ಹ॒ವಿ-ರ್ಭೃ॒ತ್ವಾ-ಽಬ್ರು॑ವನ್ನ್ । ಕಸ್ಮಿ॑ನ್ನಿ॒ದ-ಮ್ಮ್ರ॑ಕ್ಷ್ಯಾಮಹ॒ ಇತಿ॑ ।
ಸೋ᳚-ಽಗ್ನಿರ॑ಬ್ರವೀತ್ ॥ 64 ॥
ಮಯಿ॑ ತ॒ನೂ-ಸ್ಸನ್ನಿಧ॑ದ್ಧ್ವಮ್ । ಅ॒ಹಂ-ವಁ॒ಸ್ತ-ಞ್ಜ॑ನಯಿಷ್ಯಾಮಿ । ಯಸ್ಮಿ॑-ನ್ಮ್ರ॒ಕ್ಷ್ಯದ್ಧ್ವ॒ ಇತಿ॑ । ತೇ ದೇ॒ವಾ ಅ॒ಗ್ನೌ ತ॒ನೂ-ಸ್ಸ-ನ್ನ್ಯ॑ದಧತ । ತಸ್ಮಾ॑ದಾಹುಃ ।
ಅ॒ಗ್ನಿ-ಸ್ಸರ್ವಾ॑ ದೇ॒ವತಾ॒ ಇತಿ॑ । ಸೋ-ಽಙ್ಗಾ॑ರೇಣಾ॒ಪಃ ।
ಅ॒ಭ್ಯ॑ಪಾತಯತ್ । ತತ॑ ಏಕ॒ತೋ॑-ಽಜಾಯತ ।
ಸ ದ್ವಿ॒ತೀಯ॑ಮ॒ಭ್ಯ॑ಪಾತಯತ್ ॥ 65 ॥
ತತೋ᳚ ದ್ವಿ॒ತೋ॑-ಽಜಾಯತ । ಸ ತೃ॒ತೀಯ॑-ಮ॒ಭ್ಯ॑ಪಾತಯತ್ ।
ತತ॑-ಸ್ತ್ರಿ॒ತೋ॑-ಽಜಾಯತ । ಯದ॒ದ್ಭ್ಯೋ-ಽಜಾ॑ಯನ್ತ । ತದಾ॒ಪ್ಯಾನಾ॑ಮಾಪ್ಯ॒ತ್ವಮ್ । ಯದಾ॒ತ್ಮಭ್ಯೋ ಽಜಾ॑ಯನ್ತ ।
ತದಾ॒ತ್ಮ್ಯಾನಾ॑-ಮಾತ್ಮ್ಯ॒ತ್ವಮ್ ॥ ತೇ ದೇ॒ವಾ ಆ॒ಪ್ಯೇಷ್ವ॑ಮೃಜತ । ಆ॒ಪ್ಯಾ ಅ॑ಮೃಜತ॒ ಸೂರ್ಯಾ᳚ಭ್ಯುದಿತೇ । ಸೂರ್ಯಾ᳚ಭ್ಯುದಿತ॒-ಸ್ಸೂರ್ಯಾ॑ಭಿನಿಮ್ರುಕ್ತೇ ॥ 66 ॥
ಸೂರ್ಯಾ॑ಭಿನಿಮ್ರುಕ್ತಃ ಕುನ॒ಖಿನಿ॑ । ಕು॒ನ॒ಖೀ ಶ್ಯಾ॒ವದ॑ತಿ । ಶ್ಯಾ॒ವದ॑ನ್ನಗ್ರದಿಧಿ॒ಷೌ । ಅ॒ಗ್ರ॒ದಿ॒ಧಿ॒ಷುಃ ಪ॑ರಿವಿ॒ತ್ತೇ । ಪ॒ರಿ॒ವಿ॒ತ್ತೋ ವೀ॑ರ॒ಹಣಿ॑ । ವೀ॒ರ॒ಹಾ ಬ್ರ॑ಹ್ಮ॒ಹಣಿ॑ ।
ತದ್ಬ್ರ॑ಹ್ಮ॒ಹಣ॒-ನ್ನಾತ್ಯ॑ಚ್ಯವತ । ಅ॒ನ್ತ॒ರ್ವೇ॒ದಿ ನಿನ॑ಯ॒ತ್ಯವ॑ರುದ್ಧ್ಯೈ । ಉಲ್ಮು॑ಕೇನಾ॒ಭಿ ಗೃ॑ಹ್ಣಾತಿ ಶೃತ॒ತ್ವಾಯ॑ । ಶೃ॒ತಕಾ॑ಮಾ ಇವ॒ ಹಿ ದೇ॒ವಾಃ ॥ 67 ॥
(ಅ॒ನ್ಯಾ ಜಿ॑ನ್ವನ್-ತ್ಯನುವಿ॒ಸೃತ್ಯೈ॒-ವಮಾ॒-ಹಾಶಾ᳚ನ್ತ-ಆಹ॒-ಗುಪ್ತ್ಯೈ॑-ಛ॒ನ್ನಂ - ಬ್ರಹ್ಮಾ᳚-ಬ್ರವೀ-ದ್ದ್ವಿ॒ತೀಯ॑ಮ॒ಭ್ಯ॑ಪಾತಯ॒-ಥ್ಸೂರ್ಯಾ॑ಭಿನಿಮ್ರುಕ್ತೇ-ದೇ॒ವಾಃ) (ಅ. 8)
ಅನುವಾಕಂ 9 - ವೇದಿಕರಣಮ್
ದೇ॒ವಸ್ಯ॑ ತ್ವಾ ಸವಿ॒ತುಃ ಪ್ರ॑ಸ॒ವ ಇತಿ॒ ಸ್ಫ್ಯಮಾದ॑ತ್ತೇ॒ ಪ್ರಸೂ᳚ತ್ಯೈ । ಅ॒ಶ್ವಿನೋ᳚-ರ್ಬಾ॒ಹುಭ್ಯಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಅ॒ಶ್ವಿನೌ॒ ಹಿ ದೇ॒ವಾನಾ॑ಮದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯೂ ಆಸ್ತಾ᳚ಮ್ । ಪೂ॒ಷ್ಣೋ ಹಸ್ತಾ᳚ಭ್ಯಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಯತ್ಯೈ᳚ ॥ ಆದ॑ದ॒ ಇನ್ದ್ರ॑ಸ್ಯ ಬಾ॒ಹುರ॑ಸಿ॒ ದಕ್ಷಿ॑ಣ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಇ॒ನ್ದ್ರಿ॒ಯಮೇ॒ವ ಯಜ॑ಮಾನೇ ದಧಾತಿ । ಸ॒ಹಸ್ರ॑ಭೃಷ್ಟಿ-ಶ್ಶ॒ತತೇ॑ಜಾ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ರೂ॒ಪಮೇ॒ವಾಸ್ಯೈ॒ತ-ನ್ಮ॑ಹಿ॒ಮಾನಂ॒-ವ್ಯಾಁಚ॑ಷ್ಟೇ ॥
ವಾ॒ಯುರ॑ಸಿ ತಿ॒ಗ್ಮತೇ॑ಜಾ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ತೇಜೋ॒ ವೈ ವಾ॒ಯುಃ ॥ 68 ॥
ತೇಜ॑ ಏ॒ವಾಸ್ಮಿ॑-ನ್ದಧಾತಿ ॥ ವಿ॒ಷಾದ್ವೈ ನಾಮಾ॑ಸು॒ರ ಆ॑ಸೀತ್ । ಸೋ॑-ಽಬಿಭೇತ್ । ಯ॒ಜ್ಞೇನ॑ ಮಾ ದೇ॒ವಾ ಅ॒ಭಿಭ॑ವಿಷ್ಯ॒ನ್ತೀತಿ॑ । ಸ ಪೃ॑ಥಿ॒ವೀಮ॒ಭ್ಯ॑ವಮೀತ್ । ಸಾ ಽಮೇ॒ದ್ಧ್ಯಾ ಽಭ॑ವತ್ । ಅಥೋ॒ ಯದಿನ್ದ್ರೋ॑ ವೃ॒ತ್ರಮಹನ್ನ್॑ । ತಸ್ಯ॒ ಲೋಹಿ॑ತ-ಮ್ಪೃಥಿ॒ವೀಮನು॒ ವ್ಯ॑ಧಾವತ್ । ಸಾ ಽಮೇ॒ದ್ಧ್ಯಾ ಽಭ॑ವತ್ ।
ಪೃಥಿ॑ವಿ ದೇವಯಜ॒ನೀತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 69 ॥
ಮೇದ್ಧ್ಯಾ॑ಮೇ॒ವೈನಾ᳚-ನ್ದೇವ॒ಯಜ॑ನೀ-ಙ್ಕರೋತಿ ।
ಓಷ॑ದ್ಧ್ಯಾಸ್ತೇ॒ ಮೂಲ॒-ಮ್ಮಾ ಹಿಗ್ಂ॑ಸಿಷ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಓಷ॑ಧೀನಾ॒-ಮಹಿಗ್ಂ॑ಸಾಯೈ ॥ ವ್ರ॒ಜ-ಙ್ಗ॑ಚ್ಛ ಗೋ॒ಸ್ಥಾನ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಛನ್ದಾಗ್ಂ॑ಸಿ॒ ವೈ ವ್ರ॒ಜೋ ಗೋ॒ಸ್ಥಾನಃ॑ । ಛನ್ದಾಗ್॑ಸ್ಯೇ॒ವಾಸ್ಮೈ᳚ ವ್ರ॒ಜ-ಙ್ಗೋ॒ಸ್ಥಾನ॑-ಙ್ಕರೋತಿ ॥ ವರ್ಷ॑ತು ತೇ॒ ದ್ಯೌರಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ವೃಷ್ಟಿ॒ರ್ವೈ ದ್ಯೌಃ । ವೃಷ್ಟಿ॑ಮೇ॒ವಾವ॑ರುನ್ಧೇ ॥
ಬ॒ಧಾ॒ನ ದೇ॑ವ ಸವಿತಃ ಪರ॒ಮಸ್ಯಾ᳚-ಮ್ಪರಾ॒ವತೀತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 70 ॥
ದ್ವೌ ವಾವ ಪುರು॑ಷೌ । ಯ-ಞ್ಚೈ॒ವ ದ್ವೇಷ್ಟಿ॑ । ಯಶ್ಚೈ॑ನ॒-ನ್ದ್ವೇಷ್ಟಿ॑ । ತಾವು॒ಭೌ ಬ॑ದ್ಧ್ನಾತಿ ಪರ॒ಮಸ್ಯಾ᳚-ಮ್ಪರಾ॒ವತಿ॑ ಶ॒ತೇನ॒ ಪಾಶೈಃ᳚ । ಯೋ᳚-ಽಸ್ಮಾ-ನ್ದ್ವೇಷ್ಟಿ॒ ಯ-ಞ್ಚ॑ ವ॒ಯ-ನ್ದ್ವಿ॒ಷ್ಮಸ್ತಮತೋ॒ ಮಾ ಮೌ॒ಗಿತ್ಯಾ॒ಹಾನಿ॑ಮ್ರುಕ್ತ್ಯೈ ॥
ಅ॒ರರು॒ರ್ವೈ ನಾಮಾ॑ಸು॒ರ ಆ॑ಸೀತ್ ।
ಸ ಪೃ॑ಥಿ॒ವ್ಯಾಮುಪ॑ಮ್ಲುಪ್ತೋ-ಽಶಯತ್ ।
ತ-ನ್ದೇ॒ವಾ ಅಪ॑ಹತೋ॒-ಽರರುಃ॑ ಪೃಥಿ॒ವ್ಯಾ ಇತಿ॑ ಪೃಥಿ॒ವ್ಯಾ ಅಪಾ᳚ಘ್ನನ್ನ್ । ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯೋ॒ ವಾ ಅ॒ರರುಃ॑ । ಅಪ॑ಹತೋ॒-ಽರರುಃ॑ ಪೃಥಿ॒ವ್ಯಾ ಇತಿ॒ ಯದಾಹ॑ ॥ 71 ॥
ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯಮೇ॒ವ ಪೃ॑ಥಿ॒ವ್ಯಾ ಅಪ॑ಹನ್ತಿ । ತೇ॑-ಽಮನ್ಯನ್ತ ।
ದಿವಂ॒-ವಾಁ ಅ॒ಯಮಿ॒ತಃ ಪ॑ತಿಷ್ಯ॒ತೀತಿ॑ ।
ತಮ॒ರರು॑ಸ್ತೇ॒ ದಿವ॒-ಮ್ಮಾ ಸ್ಕಾ॒ನಿತಿ॑ ದಿ॒ವಃ ಪರ್ಯ॑ಬಾಧನ್ತ । ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯೋ॒ ವಾ ಅ॒ರರುಃ॑ । ಅ॒ರರು॑ಸ್ತೇ॒ ದಿವ॒-ಮ್ಮಾ ಸ್ಕಾ॒ನಿತಿ॒ ಯದಾಹ॑ । ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯಮೇ॒ವ ದಿ॒ವಃ ಪರಿ॑ಬಾಧತೇ ।
ಸ್ತ॒ಮ್ಬ॒ ಯ॒ಜುರ್-ಹ॑ರತಿ । ಪೃ॒ಥಿ॒ವ್ಯಾ ಏ॒ವ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯ॒-ಮಪ॑ಹನ್ತಿ । ದ್ವಿ॒ತೀಯಗ್ಂ॑ ಹರತಿ ॥ 72 ॥
ಅ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷಾದೇ॒ವೈನ॒-ಮಪ॑ಹನ್ತಿ । ತೃ॒ತೀಯಗ್ಂ॑ ಹರತಿ । ದಿ॒ವ ಏ॒ವೈನ॒-ಮಪ॑ಹನ್ತಿ । ತೂ॒ಷ್ಣೀ-ಞ್ಚ॑ತು॒ರ್ಥಗ್ಂ ಹ॑ರತಿ । ಅಪ॑ರಿಮಿತಾದೇ॒ವೈನ॒-ಮಪ॑ಹನ್ತಿ ॥ ಅಸು॑ರಾಣಾಂ॒-ವಾಁ ಇ॒ಯಮಗ್ರ॑ ಆಸೀತ್ । ಯಾವ॒ದಾಸೀ॑ನಃ ಪರಾ॒ ಪಶ್ಯ॑ತಿ ।
ತಾವ॑-ದ್ದೇ॒ವಾನಾ᳚ಮ್ । ತೇ ದೇ॒ವಾ ಅ॑ಬ್ರುವನ್ನ್ ।
ಅಸ್ತ್ವೇ॒ವ ನೋ॒-ಽಸ್ಯಾಮಪೀತಿ॑ ॥ 73 ॥
ಕ್ಯ॑ನ್ನೋ ದಾಸ್ಯ॒ಥೇತಿ॑ । ಯಾವ॑ಥ್ಸ್ವ॒ಯ-ಮ್ಪ॑ರಿಗೃಹ್ಣೀ॒ಥೇತಿ॑ ।
ತೇ ವಸ॑ವ॒ಸ್ತ್ವೇತಿ॑ ದಕ್ಷಿಣ॒ತಃ ಪರ್ಯ॑ಗೃಹ್ಣನ್ನ್ । ರು॒ದ್ರಾಸ್ತ್ವೇತಿ॑ ಪ॒ಶ್ಚಾತ್ । ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯಾ-ಸ್ತ್ವೇತ್ಯು॑ತ್ತರ॒ತಃ । ತೇ᳚-ಽಗ್ನಿನಾ॒ ಪ್ರಾಞ್ಚೋ॑-ಽಜಯನ್ನ್ । ವಸು॑ಭಿ-ರ್ದಕ್ಷಿ॒ಣಾ ।
ರು॒ದ್ರೈಃ ಪ್ರ॒ತ್ಯಞ್ಚಃ॑ । ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯೈರುದ॑ಞ್ಚಃ ।
ಯಸ್ಯೈ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದುಷೋ॒ ವೇದಿ॑-ಮ್ಪರಿ ಗೃ॒ಹ್ಣನ್ತಿ॑ ॥ 74 ॥
ಭವ॑ತ್ಯಾ॒ತ್ಮನಾ᳚ । ಪರಾ᳚-ಽಸ್ಯ॒ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯೋ ಭವತಿ ॥
ದೇ॒ವಸ್ಯ॑ ಸವಿ॒ತು-ಸ್ಸ॒ವ ಇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಪ್ರಸೂ᳚ತ್ಯೈ ।
ಕರ್ಮ॑ ಕೃಣ್ವನ್ತಿ ವೇ॒ಧಸ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಇ॒ಷಿ॒ತಗ್ಂ ಹಿ ಕರ್ಮ॑ ಕ್ರಿ॒ಯತೇ᳚ । ಪೃ॒ಥಿ॒ವ್ಯೈ ಮೇದ್ಧ್ಯ॑-ಞ್ಚಾಮೇ॒ದ್ಧ್ಯ-ಞ್ಚ॒ ವ್ಯುದ॑ಕ್ರಾಮತಾಮ್ । ಪ್ರಾ॒ಚೀನ॑-ಮುದೀ॒ಚೀನ॒-ಮ್ಮೇದ್ಧ್ಯ᳚ಮ್ । ಪ್ರ॒ತೀ॒ಚೀನ॑-ನ್ದಕ್ಷಿ॒ಣಾ ಽಮೇ॒ದ್ಧ್ಯಮ್ ।
ಪ್ರಾಚೀ॒ಮುದೀ॑ಚೀ-ಮ್ಪ್ರವ॒ಣಾ-ಙ್ಕ॑ರೋತಿ ।
ಮೇದ್ಧ್ಯಾ॑ಮೇ॒ವೈನಾ᳚-ನ್ದೇವ॒ಯಜ॑ನೀ-ಙ್ಕರೋತಿ ॥ 75 ॥
ಪ್ರಾಞ್ಚೌ॑ ವೇದ್ಯ॒ಗ್ಂ॒ ಸಾವುನ್ನ॑ಯತಿ । ಆ॒ಹ॒ವ॒ನೀಯ॑ಸ್ಯ॒ ಪರಿ॑ಗೃಹೀತ್ಯೈ । ಪ್ರ॒ತೀಚೀ॒ ಶ್ರೋಣೀ᳚ । ಗಾರ್ಹ॑ಪತ್ಯಸ್ಯ॒ ಪರಿ॑ಗೃಹೀತ್ಯೈ । ಅಥೋ॑ ಮಿಥುನ॒ತ್ವಾಯ॑ । ಉದ್ಧ॑ನ್ತಿ । ಯದೇ॒ವಾಸ್ಯಾ॑ ಅಮೇ॒ದ್ಧ್ಯಮ್ । ತದಪ॑ಹನ್ತಿ । ಉದ್ಧ॑ನ್ತಿ ।
ತಸ್ಮಾ॒ದೋಷ॑ಧಯಃ॒ ಪರಾ॑ಭವನ್ತಿ ॥ 76 ॥
ಮೂಲ॑-ಞ್ಛಿನತ್ತಿ । ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯಸ್ಯೈ॒ವ ಮೂಲ॑-ಞ್ಛಿನತ್ತಿ ।
ಮೂಲಂ॒-ವಾಁ ಅ॑ತಿ॒ತಿಷ್ಠ॒-ದ್ರಕ್ಷಾ॒ಗ್॒ಸ್ಯನೂ-ತ್ಪಿ॑ಪತೇ । ಯದ್ಧಸ್ತೇ॑ನ ಛಿ॒ನ್ದ್ಯಾತ್ । ಕು॒ನ॒ಖಿನೀಃ᳚ ಪ್ರ॒ಜಾ-ಸ್ಸ್ಯುಃ॑ । ಸ್ಫ್ಯೇನ॑ ಛಿನತ್ತಿ । ವಜ್ರೋ॒ ವೈ ಸ್ಫ್ಯಃ ।
ವಜ್ರೇ॑ಣೈ॒ವ ಯ॒ಜ್ಞಾ-ದ್ರಕ್ಷಾ॒ಗ್॒ಸ್ಯಪ॑ಹನ್ತಿ । ಪಿ॒ತೃ॒ದೇ॒ವ॒ತ್ಯಾ ಽತಿ॑ಖಾತಾ । ಇಯ॑ತೀ-ಙ್ಖನತಿ ॥ 77 ॥
ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿನಾ ಯಜ್ಞಮು॒ಖೇನ॒ ಸಮ್ಮಿ॑ತಾಮ್ ॥ ವೇದಿ॑ರ್ದೇ॒ವೇಭ್ಯೋ॒ ನಿಲಾ॑ಯತ । ತಾ-ಞ್ಚ॑ತುರಙ್ಗು॒ಲೇ ಽನ್ವ॑ವಿನ್ದನ್ನ್ । ತಸ್ಮಾ᳚ಚ್ಚತುರಙ್ಗು॒ಲ-ಙ್ಖೇಯಾ᳚ ।
ಚ॒ತು॒ರಙ್ಗು॒ಲ-ಙ್ಖ॑ನತಿ । ಚ॒ತು॒ರ॒ಙ್ಗು॒ಲೇ ಹ್ಯೋಷ॑ಧಯಃ ಪ್ರತಿ॒ತಿಷ್ಠ॑ನ್ತಿ ।
ಆಪ್ರ॑ತಿ॒ಷ್ಠಾಯೈ॑ ಖನತಿ । ಯಜ॑ಮಾನಮೇ॒ವ ಪ್ರ॑ತಿ॒ಷ್ಠಾ-ಙ್ಗ॑ಮಯತಿ । ದ॒ಕ್ಷಿ॒ಣ॒ತೋ ವರ್ಷೀ॑ಯಸೀ-ಙ್ಕರೋತಿ ।
ದೇ॒ವ॒ಯಜ॑ನಸ್ಯೈ॒ವ ರೂ॒ಪಮ॑ಕಃ ॥ 78 ॥
ಪುರೀ॑ಷವತೀ-ಙ್ಕರೋತಿ । ಪ್ರ॒ಜಾ ವೈ ಪ॒ಶವಃ॒ ಪುರೀ॑ಷಮ್ ।
ಪ್ರ॒ಜಯೈ॒ವೈನ॑-ಮ್ಪ॒ಶುಭಿಃ॒ ಪುರೀ॑ಷವನ್ತ-ಙ್ಕರೋತಿ । ಉತ್ತ॑ರ-ಮ್ಪರಿಗ್ರಾ॒ಹ-ಮ್ಪರಿ॑ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಏ॒ತಾವ॑ತೀ॒ ವೈ ಪೃ॑ಥಿ॒ವೀ । ಯಾವ॑ತೀ॒ ವೇದಿಃ॑ । ತಸ್ಯಾ॑ ಏ॒ತಾವ॑ತ ಏ॒ವ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯ-ನ್ನಿ॒ರ್ಭಜ್ಯ॑ । ಆ॒ತ್ಮನ॒ ಉತ್ತ॑ರ-ಮ್ಪರಿಗ್ರಾ॒ಹ-ಮ್ಪರಿ॑ಗೃಹ್ಣಾತಿ ।
ಋ॒ತ-ಮ॑ಸ್ಯೃತ॒ಸದ॑ನ-ಮಸ್ಯೃತ॒ಶ್ರೀರ॒ಸೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಯ॒ಥಾ॒ ಯ॒ಜುರೇ॒ವೈ ತತ್ ॥ 79 ॥
ಕ್ರೂ॒ರಮಿ॑ವ॒ ವಾ ಏ॒ತ-ತ್ಕ॑ರೋತಿ । ಯದ್ವೇದಿ॑-ಙ್ಕ॒ರೋತಿ॑ ।
ಧಾ ಅ॑ಸಿ ಸ್ವ॒ಧಾ ಅ॒ಸೀತಿ॑ ಯೋಯುಪ್ಯತೇ॒ ಶಾನ್ತ್ಯೈ᳚ ।
ಉ॒ರ್ವೀ ಚಾಸಿ॒ ವಸ್ವೀ॑ ಚಾ॒ಸೀತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಉ॒ರ್ವೀಮೇ॒ವೈನಾಂ॒-ವಁಸ್ವೀ᳚-ಙ್ಕರೋತಿ ।
ಪು॒ರಾ ಕ್ರೂ॒ರಸ್ಯ॑ ವಿ॒ಸೃಪೋ॑ ವಿರಫ್ಶಿ॒ನ್ನಿತ್ಯಾ॑ಹ ಮೇದ್ಧ್ಯ॒ತ್ವಾಯ॑ । ಉ॒ದಾ॒ದಾಯ॑ ಪೃಥಿ॒ವೀ-ಞ್ಜೀ॒ರದಾ॑ನು॒ರ್ಯಾಮೈರ॑ಯ-ಞ್ಚ॒ನ್ದ್ರಮ॑ಸಿ ಸ್ವ॒ಧಾಭಿ॒ರಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಯದೇ॒ವಾಸ್ಯಾ॑ ಅಮೇ॒ದ್ಧ್ಯಮ್ । ತದ॑ಪ॒ಹತ್ಯ॑ ।
ಮೇದ್ಧ್ಯಾ᳚-ನ್ದೇವ॒ಯಜ॑ನೀ-ಙ್ಕೃ॒ತ್ವಾ ॥ 80 ॥
ಯದ॒ದಶ್ಚ॒ನ್ದ್ರಮ॑ಸಿ॒ ಮೇದ್ಧ್ಯ᳚ಮ್ । ತದ॒ಸ್ಯಾಮೇರ॑ಯತಿ ।
ತಾ-ನ್ಧೀರಾ॑ಸೋ ಅನು॒ದೃಶ್ಯ॑ ಯಜನ್ತ॒ ಇತ್ಯಾ॒ಹಾನು॑ಖ್ಯಾತ್ಯೈ ॥ ಪ್ರೋಕ್ಷ॑ಣೀ॒ರಾಸಾ॑ದಯ । ಇ॒ದ್ಧ್ಮಾಬ॒ರ್॒ಹಿ-ರುಪ॑ಸಾದಯ । ಸ್ರು॒ವ-ಞ್ಚ॒ ಸ್ರುಚ॑ಶ್ಚ॒ ಸಮ್ಮೃ॑ಡ್ಢಿ । ಪತ್ನೀ॒ಗ್ಂ॒ ಸನ್ನ॑ಹ್ಯ । ಆಜ್ಯೇ॑ನೋ॒ದೇಹೀತ್ಯಾ॑ಹಾನುಪೂ॒ರ್ವತಾ॑ಯೈ । ಪ್ರೋಕ್ಷ॑ಣೀ॒ರಾಸಾ॑ದಯತಿ । ಆಪೋ॒ ವೈ ರ॑ಕ್ಷೋ॒ಘ್ನೀಃ ॥ 81 ॥
ರಕ್ಷ॑ಸಾ॒ಮಪ॑ಹತ್ಯೈ । ಸ್ಫ್ಯಸ್ಯ॒ ವರ್ತ್ಮನ್᳚-ಥ್ಸಾದಯತಿ । ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ಸನ್ತ॑ತ್ಯೈ । ಉ॒ವಾಚ॒ ಹಾಸಿ॑ತೋ ದೈವ॒ಲಃ । ಏ॒ತಾವ॑ತೀ॒ರ್ವಾ ಅ॒ಮುಷ್ಮಿ॑ನ್ ಁಲೋ॒ಕ ಆಪ॑ ಆಸನ್ನ್ ।
ಯಾವ॑ತೀಃ॒ ಪ್ರೋಕ್ಷ॑ಣೀ॒ರಿತಿ॑ । ತಸ್ಮಾ᳚-ದ್ಬ॒ಹ್ವೀರಾ॒ಸಾದ್ಯಾಃ᳚ । ಸ್ಫ್ಯಮು॒ದಸ್ಯನ್ನ್॑ । ಯ-ನ್ದ್ವಿ॒ಷ್ಯಾತ್ತ-ನ್ಧ್ಯಾ॑ಯೇತ್ । ಶು॒ಚೈವೈನ॑-ಮರ್ಪಯತಿ ॥ 82 ॥
(ವೈ ವಾ॒ಯು - ರಾ॑ಹ - ಪರಾ॒ವತೀತ್ಯಾ॒ಹಾ - ಹ॑ - ದ್ವಿ॒ತೀಯಗ್ಂ॑ ಹರ॒ - ತೀತಿ॑ - ಪರಿಗೃ॒ಹ್ಣನ್ತಿ॑ - ದೇವ॒ಯಜ॑ನೀ-ಙ್ಕರೋತಿ - ಭವನ್ತಿ - ಖನತ್ಯ - ಕ - ರೇ॒ತತ್ - ಕೃ॒ತ್ವಾ - ರ॑ಕ್ಷೋ॒ಘ್ನೀ - ರ॑ರ್ಪಯತಿ) (ಅ. 9)
ಅನುವಾಕಂ 10 - ಇಧ್ಮಾಬರ್ಹಿ-ಸ್ಸಾದನಮ್
ವಜ್ರೋ॒ ವೈ ಸ್ಫ್ಯಃ । ಯದ॒ನ್ವಞ್ಚ॑-ನ್ಧಾ॒ರಯೇ᳚ತ್ । ವಜ್ರೇ᳚-ಽದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯುಃ, ಕ್ಷ॑ಣ್ವೀತ । ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ತ್ತಿ॒ರ್ಯಞ್ಚ॑-ನ್ಧಾರಯತಿ । ವಜ್ರೋ॒ ವೈ ಸ್ಫ್ಯಃ । ವಜ್ರೇ॑ಣೈ॒ವ ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॑ ದಕ್ಷಿಣ॒ತೋ ರಕ್ಷಾ॒ಗ್॒ಸ್ಯಪ॑ಹನ್ತಿ ।
ಅ॒ಗ್ನಿಭ್ಯಾ॒-ಮ್ಪ್ರಾಚ॑ಶ್ಚ ಪ್ರ॒ತೀಚ॑ಶ್ಚ । ಸ್ಫ್ಯೇನೋದೀ॑ಚಶ್ಚಾ-ಧ॒ರಾಚ॑ಶ್ಚ । ಸ್ಫ್ಯೇನ॒ ವಾ ಏ॒ಷ ವಜ್ರೇ॑ಣಾ॒ಸ್ಯೈ ಪಾ॒ಪ್ಮಾನ॒-ಮ್ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯ-ಮಪ॒ಹತ್ಯ॑ ।
ಉ॒ತ್ಕ॒ರೇ-ಽಧಿ॒ ಪ್ರವೃ॑ಶ್ಚತಿ ॥ 83 ॥
ಯಥೋ॑ಪ॒ಧಾಯ॑ ವೃ॒ಶ್ಚನ್ತ್ಯ॒ವಮ್ । ಹಸ್ತಾ॒ವವ॑ ನೇನಿಕ್ತೇ । ಆ॒ತ್ಮಾನ॑ಮೇ॒ವ ಪ॑ವಯತೇ । ಸ್ಫ್ಯ-ಮ್ಪ್ರಕ್ಷಾ॑ಲಯತಿ ಮೇದ್ಧ್ಯ॒ತ್ವಾಯ॑ । ಅಥೋ॑ ಪಾ॒ಪ್ಮನ॑ ಏ॒ವ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯಸ್ಯ ನ್ಯ॒ಙ್ಗ-ಞ್ಛಿ॑ನತ್ತಿ ॥ ಇ॒ದ್ಧ್ಮಾ-ಬ॒ರ್॒ಹಿ-ರುಪ॑ಸಾದಯತಿ॒ ಯುಕ್ತ್ಯೈ᳚ । ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॑ ಮಿಥುನ॒ತ್ವಾಯ॑ ।
ಅಥೋ॑ ಪುರೋ॒ರುಚ॑ಮೇ॒ವೈತಾ-ನ್ದ॑ಧಾತಿ ।
ಉತ್ತ॑ರಸ್ಯ॒ ಕರ್ಮ॒ಣೋ-ಽನು॑ಖ್ಯಾತ್ಯೈ ।
ನ ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ತ್ಪ್ರ॒ತ್ಯಗುಪ॑ಸಾದಯೇತ್ ॥ 84 ॥
ಯ-ತ್ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ತ್ಪ್ರ॒ತ್ಯ-ಗು॑ಪಸಾ॒ದಯೇ᳚ತ್ ।
ಅ॒ನ್ಯತ್ರಾ॑ಹುತಿಪ॒ಥಾದಿ॒ದ್ಧ್ಮ-ಮ್ಪ್ರತಿ॑ಪಾದಯೇತ್ । ಪ್ರ॒ಜಾ ವೈ ಬ॒ರ್॒ಹಿಃ । ಅಪ॑ರಾದ್ಧ್ನುಯಾ-ದ್ಬ॒ರ್॒ಹಿಷಾ᳚ ಪ್ರ॒ಜಾನಾ᳚-ಮ್ಪ್ರ॒ಜನ॑ನಮ್ । ಪ॒ಶ್ಚಾತ್-ಪ್ರಾಗುಪ॑ಸಾದಯತಿ । ಆ॒ಹು॒ತಿ॒ಪ॒ಥೇನೇ॒ದ್ಧ್ಮ-ಮ್ಪ್ರತಿ॑ಪಾದಯತಿ ।
ಸ॒ಪ್ರ॒ನ್ತ್ಯೇ॑ವ ಬ॒ರ್॒ಹಿಷಾ᳚ ಪ್ರ॒ಜಾನಾ᳚-ಮ್ಪ್ರ॒ಜನ॑ನ॒ಮುಪೈ॑ತಿ । ದಕ್ಷಿ॑ಣಮಿ॒ದ್ಧ್ಮಮ್ ।
ಉತ್ತ॑ರ-ಮ್ಬ॒ರ॒ಃಇಃ । ಆ॒ತ್ಮಾ ವಾ ಇ॒ದ್ಧ್ಮಃ ।
ಪ್ರ॒ಜಾ ಬ॒ರ್॒ಹಿಃ । ಪ್ರ॒ಜಾ ಹ್ಯಾ᳚ತ್ಮನ॒ ಉತ್ತ॑ರತರಾ ತೀ॒ರ್ಥೇ ।
ತತೋ॒ ಮೇಧ॑ಮುಪ॒ನೀಯ॑ । ಯ॒ಥಾ॒ ದೇ॒ವ॒ತಮೇ॒ವೈನ॒ತ್-ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಾಪಯತಿ । ಪ್ರತಿ॑ತಿಷ್ಠತಿ ಪ್ರ॒ಜಯಾ॑ ಪ॒ಶುಭಿ॒-ರ್ಯಜ॑ಮಾನಃ ॥ 85 ॥
(ವೃ॒ಶ್ಚ॒ತಿ॒ - ಸಾ॒ದ॒ಯೇ॒ - ದಿ॒ದ್ಧ್ಮಃ ಪಞ್ಚ॑ ಚ) (ಅ. 10)
(ತೃತೀಯ॑ಸ್ಯಾಂ - ದೇ॒ವಸ್ಯಾ᳚ಶ್ವಪ॒ರ್॒ಶುಂ-ಯೋಁ ವೈ - ಪೂ᳚ರ್ವೇ॒ದ್ಯುಃ - ಕರ್ಮ॑ಣೇ ವಾ॒ - ಮಿನ್ದ್ರೋ॑ ವೃ॒ತ್ರಮ॑ಹ॒ನ್-ಥ್ಸೋ॑-ಽಪೋ - ಽವ॑ಧೂತಂ॒ - ಧೃಷ್ಟಿ॑--ರ್ ದೇ॒ವಸ್ಯೇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಸಂವಁ॑ಪಾಮಿ - ದೇ॒ವಸ್ಯ॒ ಸ್ಫ್ಯಮಾದ॑ದೇ॒ - ವಜ್ರೋ॒ ವೈ ಸ್ಫ್ಯೋ ದಶ॑)
(ತೃ॒ತೀಯ॑ಸ್ಯಾಂ - ಁಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯಾನ॑ತಿರೇಕಾಯ - ಪ॒ವಿತ್ರ॑ವತ್ಯ - ಧ್ವ॒ರ್ಯು-ಞ್ಚಾ॑ - ಧಿ॒ಷವ॑ಣಮಸ್ಯ॒ - ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷ ಏ॒ವ - ರಕ್ಷ॑ಸಾಮ॒ನ್ತರ್ಹಿ॑ತ್ಯೈ॒ - ದ್ವೌ ವಾವ ಪುರು॑ಷೋ॒ - ಯದ॒ದಶ್ಚ॒ನ್ದ್ರಮ॑ಸಿ॒ ಮೇದ್ಧ್ಯ॒-ಮ್ಪಞ್ಚಾಶೀ॑ತಿಃ)
(ತೃ॒ತೀಯ॑ಸ್ಯಾಂ॒ - ಁಯಜ॑ಮಾನಃ)
॥ ಹರಿಃ॑ ಓಮ್ ॥
॥ ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ತೃತೀಯಾಷ್ಟಕೇ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪ್ರಪಾಠಕ-ಸ್ಸಮಾಪ್ತಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ - daśapūrṇamāseṣṭibrāhmaṇam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - vathsāpākaraṇam
tṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma̭ āsīt | ta-ṅgā̭ya॒tryāha̭rat |
tasya̭ pa॒rṇama̭cchidyata | ta-tpa॒rṇo̭-'bhavat | ta-tpa॒rṇasya̭ parṇa॒tvam | brahma॒ vai pa॒rṇaḥ | ya-tpa̭rṇaśā॒khayā̭ va॒thsāna̭pāka॒roti̭ |
brahma̭ṇai॒vainā̭na॒pāka̭roti || gā॒ya॒tro vai pa॒rṇaḥ | gā॒ya॒trāḥ pa॒śavaḥ̭ || 1 ||
tasmā॒-ttrīṇi̭trīṇi pa॒rṇasya̭ palā॒śāni̭ | tri॒padā̭ gāya॒trī | ya-tpa̭rṇaśa॒khayā॒ gāḥ prā॒rpaya̭ti | svayai॒vainā̭ de॒vata̭yā॒ prārpa̭yati | ya-ṅkā॒mayḙtā pa॒śu-ssyā॒diti̭ | a॒pa॒rṇā-ntasmai॒ śuṣkā᳚grā॒māha̭ret |
a॒pa॒śure॒va bha̭vati | ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ | ba॒hu॒pa॒rṇā-ntasmai̭ bahuśā॒khāmāha̭ret | pa॒śu॒manta̭-me॒vaina̭-ṅkaroti || 2 ||
ya-tprācī̭mā॒hare᳚t | de॒va॒lo॒ka-ma॒bhija̭yet | yadudī̭cī-mmanuṣyalo॒kam | prācī॒mudī̭cī॒māha̭rati | u॒bhayo᳚-rlo॒kayo̭-ra॒bhiji̭tyai || i॒ṣe tvo॒rje tvetyā̭ha | iṣa̭me॒vorjaṃ॒-ya~ja̭māne dadhāti ||
vā॒yava॒-ssthetyā̭ha | vā॒yurvā a॒ntari̭kṣa॒-syāddhya̭kṣāḥ |
a॒nta॒ri॒kṣa॒de॒va॒tyāḥ᳚ khalu॒ vai pa॒śavaḥ̭ || 3 ||
vā॒yava̭ e॒vainā॒-npari̭ dadāti | pra vā ḙnāne॒tadā-ka̭roti | yadāha̭ | vā॒yava॒-ssthetyṷpā॒yavaḥ॒
sthetyā̭ha | yaja̭mānāyai॒va pa॒śūnupa̭hvayate ||
de॒vo vaḥ̭ savi॒tā prārpa̭ya॒tvityā̭ha॒ prasū᳚tyai || śreṣṭha̭tamāya॒ karma̭ṇa॒ ityā̭ha |
ya॒jño hi śreṣṭha̭tama॒-ṅkarma̭ | tasmā̭de॒vamā̭ha ||
āpyā̭yaddhvamaghniyā devabhā॒gamityā̭ha || 4 ||
va॒thsebhya̭śca॒ vā e॒tāḥ pu॒rā ma̭nu॒ṣye᳚bhya॒-ścāpyā̭yanta | de॒vebhya̭ e॒vainā॒ indrā॒yāpyā̭yati || ūrja̭svatīḥ॒ paya̭svatī॒rityā̭ha | ūrja॒gṃ ॒hi payaḥ̭ sa॒mbhara̭nti || pra॒jāva̭tī-ranamī॒vā a̭ya॒kṣmā ityā̭ha॒ prajā᳚tyai | māvaḥ̭ ste॒na ī̭śata॒ mā-'ghaśagṃ̭sa॒ ityā̭ha॒ guptyai᳚ || ru॒drasya̭ he॒tiḥ pari̭ vo vṛṇa॒ktvityā̭ha | ru॒drā de॒vainā᳚-strāyate ||
dhru॒vā a॒smi-ngopa̭tau syāta ba॒hvīrityā̭ha |
dhru॒vā e॒vāsmi̭-nba॒hvīḥ ka̭roti || 5 ||
yaja̭mānasya pa॒śū-npā॒hītyā̭ha | pa॒śu॒nā-ṅgo̭pī॒thāya̭ | tasmā᳚thsā॒ya-mpa॒śava॒ upa̭ sa॒māva̭rtante || ana̭dha-ssādayati | garbhā̭ṇā॒-ndhṛtyā॒ apra̭pādāya | tasmā॒dgarbhāḥ᳚ pra॒jānā॒mapra̭pādukāḥ |
u॒parī̭va॒ nida̭dhāti | u॒parī̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 6 ||
(pa॒śavaḥ̭ - karoti - pa॒śavo̭ - devabhā॒gamityā̭ha - karoti॒ - +nava̭ ca) (a. 1)
anuvākaṃ 2 - barhirāharaṇam
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va itya̭śvapa॒r॒śumāda̭tte॒ prasū᳚tyai |
a॒śvino᳚-rbā॒hubhyā॒mityā̭ha |
a॒śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚m |
pū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai᳚ || yo vā oṣa̭dhīḥ parva॒śo veda̭ | nainā॒-ssa hi̭nasti | pra॒jāpa̭ti॒rvā oṣa̭dhīḥ parva॒śo vḙda | sa ḙnā॒ na hi̭nasti | a॒śva॒pa॒rśvā ba॒r॒hiracchai̭ti |
prā॒jā॒pa॒tyo vā aśvaḥ̭ sayoni॒tvāya̭ || 7 ||
oṣa̭dhīnā॒mahigṃ̭sāyai ||
ya॒jñasya̭ gho॒ṣada॒sītyā̭ha |
yaja̭māna e॒va ra॒yi-nda̭dhāti | pratyṷṣṭa॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pratyṷṣṭā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha |
rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai || preyama̭gāddhi॒ṣaṇā̭ ba॒r॒hiracchetyā̭ha | vi॒dyā vai dhi॒ṣaṇā᳚ | vi॒dyayai॒vaina॒dacchai̭ti || manṷnā kṛ॒tā sva॒dhayā॒ vita॒ṣṭetyā̭ha | mā॒na॒vī hi parśuḥ̭ sva॒dhākṛ̭tā || 8 ||
ta āva̭hanti ka॒vayaḥ̭ pu॒rastā॒dityā̭ha | śu॒śru॒vāgṃso॒ vai ka॒vayaḥ̭ | ya॒jñaḥ pu॒rastā᳚t | mu॒kha॒ta e॒va ya॒jñamāra̭bhate | atho॒ yade॒tadu॒ktvā yataḥ॒ kuta̭ścā॒hara̭ti | ta-tprācyā̭ e॒va di॒śo bha̭vati ||
de॒vebhyo॒ juṣṭa̭mi॒ha ba॒r॒hirā॒sada॒ ityā̭ha | ba॒r॒hiṣa॒-ssamṛ̭ddhyai | karma॒ṇo-'na̭parādhāya || de॒vānā᳚-mpariṣū॒tama॒sītyā̭ha || 9 ||
yadvā i॒da-ṅki-ñca̭ | ta-dde॒vānā᳚-mpariṣū॒tam |
atho॒ yathā॒ vasya̭se prati॒ procyāhe॒da-ṅka̭riṣyā॒mīti̭ | e॒vame॒va tada̭ddhva॒ryu-rde॒vebhyaḥ̭ prati॒ procya̭ ba॒r॒hirdā̭ti | ā॒tmano-'higṃ̭sāyai || yāva̭ta-ssta॒mbā-npa̭ri di॒śet | yatteṣā̭-mucchi॒gg॒ṣyāt | ati॒ ta-dya॒jñasya̭ recayet | ekagg̭ sta॒mba-mpari̭diśet |
tagṃ sarva̭-ndāyāt || 10 ||
ya॒jñasyāna̭tirekāya || va॒r॒ṣavṛ̭ddha-ma॒sītyā̭ha |
va॒r॒ṣa vṛ̭ddhā॒ vā oṣa̭dhayaḥ ||
deva̭ barhi॒rityā̭ha | de॒vebhya̭ e॒vaina̭-tkaroti |
mā tvā॒-'nvammā ti॒ryagityā॒hā higṃ̭sāyai |
parva̭ te rāddhyāsa॒mityā॒-hardhyai᳚ ||
ā॒cche॒ttā te॒ mā ri̭ṣa॒mityā̭ha | nāsyā॒tmano̭ mīyate |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 11 ||
deva̭barhi-śśa॒tava̭lśaṃ॒-vi~ro॒hetyā̭ha | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya || sa॒hasra̭valśā॒ vi va॒yagṃ rṷhe॒metyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || pṛ॒thi॒vyā-ssa॒pṛñcaḥ̭ pā॒hītyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai ||
ayṷṅgāyuṅgā-nmu॒ṣṭīn ~lṷnoti | mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai || su॒sa॒bhṛntā᳚ tvā॒ sambha̭rā॒mītyā̭ha | brahma̭ṇai॒vaina॒th- sambha̭rati || 12 ||
adi̭tyai॒ rāsnā॒-'sītyā̭ha | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ |
a॒syā e॒vaina॒-drāsnā᳚-ṅkaroti || i॒ndrā॒ṇyai sa॒naṃha̭na॒mityā̭ha | i॒ndrā॒ṇī vā agrḙ de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sama̭nahyata | sā ''rdhno᳚t |
ṛddhyai॒ sanna̭hyati | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ |
pra॒jānā॒mapa̭rāvāpāya |
tasmā॒-thsnāva̭santatāḥ pra॒jā jā̭yante || 13 ||
pū॒ṣā te᳚ gra॒nthi-ṅgra̭thnā॒tvityā̭ha |
puṣṭi̭me॒va yaja̭māne dadhāti || sa te॒ mā-'' sthā॒dityā॒hāhigṃ̭sāyai || pa॒ścā-tprāñca॒mupa̭gūhati |
pa॒ścā-dvai prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate |
pa॒ścāde॒vāsmai᳚ prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dadhāti ||
indra̭sya tvā bā॒hubhyā॒-mudya̭ccha॒ ityā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti ||
bṛha॒spate᳚rmū॒rdhnā ha̭rā॒mītyā̭ha |
brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spatiḥ̭ || 14 ||
brahma̭ṇai॒vaina̭ddharati || u॒rva̭ntari̭kṣa॒-manvi॒hītyā̭ha॒ gatyai᳚ || de॒va॒ga॒mmama॒sītyā̭ha | de॒vāne॒vaina̭dgamayati || ana̭dha-ssādayati |
garbhā̭ṇā॒-ndhṛtyā॒ apra̭pādāya | tasmā॒-dgarbhāḥ᳚ pra॒jānā॒mapra̭pādukāḥ | u॒parī̭va॒ nida̭dhāti | u॒parī̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 15 ||
(sa॒yo॒ni॒tvāya̭ - sva॒dhākṛ̭tā॒ - 'sītyā̭ha - dāyā॒-d- veda̭ - bharati - jāyante॒ - bṛha॒spatiḥ॒ - sama̭ṣṭyai) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - dohanam
pū॒rve॒dyuri॒ddhmā ba॒r॒hiḥ ka̭roti | ya॒jñame॒vārabhya̭ gṛhī॒tvopa̭vasati || pra॒jāpa̭ti-rya॒jñama̭sṛjata | tasyo॒khe a̭sragṃsetām | ya॒jño vai pra॒jāpa̭tiḥ |
ya-thsā᳚nnāyyo॒khe bhava̭taḥ |
ya॒jñasyai॒va tadu॒khe upa̭dadhā॒tya-pra̭sragṃsāya ||
śundha̭ddhva॒-ndaivyā̭ya॒ karma̭ṇe devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha | de॒va॒ya॒jyāyā̭ e॒vainā̭ni śundhati || mā॒ta॒riśva̭no gha॒rmo̭-'sītyā̭ha || 16 ||
a॒ntari̭kṣaṃ॒-vai~ mā̭ta॒riśva̭no gha॒rmaḥ |
e॒ṣāṃ-lo~॒kānāṃ॒-vi~dhṛ̭tyai ||
dyaura̭si pṛthi॒vya̭sītyā̭ha | di॒vaśca॒ hyḙṣā pṛ̭thi॒vyāśca॒ sambhṛ̭tā | yadu॒khā |
tasmā̭de॒vamā̭ha || vi॒śvadhā̭yā asi para॒meṇa॒ dhāmnetyā̭ha | vṛṣṭi॒rvai vi॒śvadhā̭yāḥ | vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe | dṛgṃha̭sva॒ mā hvā॒rityā̭ha॒ dhṛtyai᳚ || 17 ||
vasṷ̄nā-mpa॒vitra̭ma॒sītyā̭ha | prā॒ṇā vai vasa̭vaḥ |
teṣāṃ॒-vā~ e॒ta-dbhā̭ga॒dheya᳚m | ya-tpa॒vitra᳚m | tebhya̭ e॒vaina̭-tkaroti || śa॒tadhā̭ragṃ sa॒hasra̭dhāra॒mityā̭ha | prā॒ṇeṣve॒vāyṷ-rdadhāti sarva॒tvāya̭ || tri॒vṛ-tpa̭lāśaśā॒khāyā᳚-ndarbha॒maya̭-mbhavati | tri॒vṛdvai prā॒ṇaḥ | tri॒vṛta̭me॒va prā॒ṇa-mma̭ddhya॒to yaja̭māne dadhāti || 18 ||
sau॒myaḥ pa॒rṇa-ssa̭yoni॒tvāya̭ | sā॒kṣā-tpa॒vitra̭-nda॒rbhāḥ | prākhsā॒yamadhi॒ nida̭dhāti | ta-tprā̭ṇāpā॒nayo̭ rū॒pam | ti॒ryakprā॒taḥ | ta-ddarśa̭sya rū॒pam | dā॒rśyagg hyḙtadahaḥ̭ | annaṃ॒-vai~ ca॒ndramāḥ᳚ |
anna̭-mprā॒ṇāḥ | u॒bhaya̭me॒vopai॒tyajā̭mitvāya || 19 ||
tasmā̭da॒yagṃ sa॒rvataḥ̭ pavate || hu॒ta-ssto॒ko hu॒to dra॒phsa ityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai | ha॒viṣo-'ska̭ndāya |
na hi hu॒tagg svāhā̭kṛta॒gg॒ skanda̭ti |
di॒vi nāko॒ nāmā॒gniḥ | tasya̭ vi॒pruṣo̭ bhāga॒dheya᳚m |
a॒gnayḙ bṛha॒te nākā॒yetyā̭ha |
nāka̭me॒vāgni-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhayati |
svāhā॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā॒mityā̭ha |
dyāvā̭pṛthi॒vyore॒vaina॒t-prati̭ṣṭhāpayati || 20 ||
pa॒vitra̭va॒tyāna̭yati | a॒pā-ñcai॒vauṣa̭dhīnā-ñca॒ rasa॒gṃ॒ sagṃsṛ̭jati | atho॒ oṣa̭dhīṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayati || a॒nvā॒rabhya॒ vācaṃ̭-ya~cchati |
ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | dhā॒raya̭nnāste | dhā॒raya̭nta iva॒ hi du॒hanti̭ | kāma̭dhukṣa॒ ityā॒hātṛ॒tīya̭syai | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | i॒māne॒va lo॒kān. yaja̭māno duhe || 21 ||
a॒mūmiti॒ nāma̭ gṛhṇāti | bha॒drame॒vāsā॒-ṅkarmā॒viṣka̭roti || sā vi॒śvāyu॒-ssā vi॒śvavya̭cā॒-ssā vi॒śvaka॒rmetyā̭ha | i॒yaṃ-vai~ vi॒śvāyuḥ̭ |
a॒ntari̭kṣaṃ-vi~॒śvavya̭cāḥ | a॒sau vi॒śvaka̭rmā |
i॒māne॒vaitābhi̭rlo॒kān. ya̭thāpū॒rva-ndṷhe |
atho॒ yathā᳚ pradā॒tre puṇya̭mā॒śāste᳚ | e॒vame॒vainā̭ e॒tadupa̭stauti | tasmā॒t-prādā॒dityu॒nnīya॒ vanda̭mānā upastu॒vantaḥ̭ pa॒śū-ndṷhanti || 22 ||
ba॒hu du॒gdhīndrā̭ya de॒vebhyo̭ ha॒viriti॒ vācaṃ॒-vi~sṛ̭jate | ya॒thā॒ de॒va॒tame॒va prasaṷti |
daivya̭sya ca mānu॒ṣasya̭ ca॒ vyāvṛ̭ttyai |
trirā̭ha | triṣa̭tyā॒ hi de॒vāḥ | avā̭caṃ-ya~॒mo-'na̭nvā-ra॒bhyotta̭rāḥ | apa̭rimitame॒vāva̭rundhe ||
na dā̭rupā॒treṇa̭ duhyāt | a॒gni॒vadvai dā̭rupā॒tram |
ya-ddā̭rupā॒treṇa̭ du॒hyāt || 23 ||
yā॒tayā᳚mnā ha॒viṣā̭ yajeta | atho॒ khalvā̭huḥ |
pu॒ro॒ḍāśa̭mukhāni॒ vai ha॒vīgṃṣi̭ | neta i̭taḥ puro॒ḍāśagṃ̭ ha॒viṣo॒ yāmo॒-'stīti̭ |
kāma̭me॒va dā̭rupā॒treṇa̭ duhyāt || śū॒dra e॒va na dṷhyāt | asa̭to॒ vā e॒ṣa sambhṷ̄taḥ | yacchū॒draḥ | aha̭vire॒va tadityā̭huḥ | yacchū॒dro dogdhīti̭ || 24 ||
a॒gni॒ho॒trame॒vana dṷhyācchū॒draḥ | taddhi not-pu॒nanti̭ | ya॒dā khalu॒ vai pa॒vitra̭ma॒tyeti̭ | atha॒ taddha॒viriti̭ ||
sampṛ̭cyaddhva-mṛtāvarī॒rityā̭ha | a॒pā-ñcai॒vauṣa̭dhīnā-ñca॒ rasa॒gṃ॒ sagṃsṛ̭jati |
tasmā̭da॒pā-ñcauṣa̭dhīnā-ñca॒ rasa॒mupa̭ jīvāmaḥ |
ma॒ndrā dhana̭sya sā॒taya॒ ityā̭ha | puṣṭi̭me॒va yaja̭māne dadhāti || somḙna॒ tvā-''ta̭na॒cmīndrā̭ya॒ dadhītyā̭ha || 25 ||
soma̭me॒vaina̭-tkaroti | yo vai soma̭-mbhakṣayi॒tvā |
saṃ॒va~॒thsa॒ragṃ soma॒-nna piba̭ti | pu॒na॒rbhakṣyo᳚-'sya somapī॒tho bha̭vati ||
somaḥ॒ khalu॒ vai sā᳚nāṃ॒yyam | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-thsā᳚nāṃ॒yya-mpiba̭ti | a॒pu॒na॒rbhakṣyo᳚-'sya somapī॒tho bha̭vati | na mṛ॒nmaye॒nāpi̭daddhyāt |
ya-nmṛ॒nmayḙnāpida॒ddhyāt |
pi॒tṛ॒de॒va॒tyagg̭ syāt || 26 ||
a॒ya॒spā॒treṇa̭ vā dārupā॒treṇa॒ vā-'pi̭dadhāti |
taddhi sadḙvam || u॒da॒nvad- bha̭vati | āpo॒ vai ra̭kṣo॒ghnīḥ | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai ||
ada̭stamasi॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ |
ya॒jñāyai॒vaina॒dada̭sta-ṅkaroti | viṣṇo̭ ha॒vyagṃ ra̭kṣa॒svetyā̭ha॒ guptyai᳚ || ana̭dha-ssādayati | garbhā̭ṇā॒-ndhṛtyā॒ apra̭pādāya |
tasmā॒-dgarbhāḥ᳚ pra॒jānā॒ma pra̭pādukāḥ | u॒parī̭va॒ nida̭dhāti | u॒parī̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 27 ||
(a॒sītyā̭ha॒ - dhṛtyai॒ - yaja̭māne dadhā॒ - tyajā̭mitvāya - sthāpayati - duhe - duhanti - du॒hyā-d- dogdhīti॒ - dadhītyā̭ha - syāth - sādayati॒ pañca̭ ca) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - havirnirvāpaḥ
karma̭ṇe vā-nde॒vebhyaḥ̭ śakeya॒mityā̭ha॒ śaktyai᳚ |
ya॒jñasya॒ vai santa̭ti॒manṷ pra॒jāḥ pa॒śavo॒ yaja̭mānasya॒ santā̭yante | ya॒jñasya॒ vicchi̭tti॒manṷ pra॒jāḥ pa॒śavo॒ yaja̭mānasya॒ vicchi̭dyante |
ya॒jñasya॒ santa̭tirasi ya॒jñasya̭ tvā॒ santa̭tyai stṛṇāmi॒ santa̭tyai tvā ya॒jñasyetyāha̭va॒nīyā॒-thsanta̭noti | yaja̭mānasya pra॒jāyai̭ paśū॒nāgṃ santa̭tyai || a॒paḥ praṇa̭yati | śra॒ddhā vā āpaḥ̭ | śra॒ddhāme॒vārabhya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati | a॒paḥ praṇa̭yati | ya॒jño vā āpaḥ̭ || 28 ||
ya॒jñame॒vārabhya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati | a॒paḥ praṇa̭yati | vajro॒ vā āpaḥ̭ | vajra̭me॒va bhrātṛ̭vyebhyaḥ pra॒hṛtya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati | a॒paḥ praṇa̭yati |
āpo॒ vai ra̭kṣo॒ghnīḥ | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | a॒paḥ praṇa̭yati | āpo॒ vai de॒vānā᳚-mpri॒ya-ndhāma̭ |
de॒vānā̭me॒va pri॒ya-ndhāma̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati || 29 ||
a॒paḥ praṇa̭yati | āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ |
de॒vatā̭ e॒vārabhya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati || veṣā̭ya॒ tvetyā̭ha | veṣā̭ya॒ hyḙnadāda॒tte || pratyṷṣṭa॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pratyṷṣṭā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha |
rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai || dhūra॒sītyā̭ha | e॒ṣa vai dhuryo॒-'gniḥ | taṃ-ya~danṷpaspṛśyātī॒yāt || 30 ||
a॒ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca॒ prada̭het | u॒pa॒spṛśyātyḙti | a॒ddhva॒ryośca॒ yaja̭mānasya॒ cāpra̭dāhāya || dhūrva॒ taṃyo~᳚-'smā-ndhūrva̭ti॒ ta-ndhū᳚rva॒ yaṃ-va~॒ya-ndhūrvā̭ma॒ ityā̭ha |
dvau vāva purṷṣau | ya-ñcai॒va dhūrva̭ti | yaścai̭na॒-ndhūrva̭ti | tāvu॒bhau śu॒cā-'rpa̭yati || tva-nde॒vānā̭masi॒ sasni̭tama॒-mpapri̭tama॒-ñjuṣṭa̭tamaṃ॒-va~hni̭tama-ndeva॒hūta̭ma॒mityā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vai tat || 31 ||
ahrṷtamasi havi॒rdhāna॒-mityā॒hānā᳚rtyai |
dṛgṃha̭sva॒ mā hvā॒rityā̭ha॒ dhṛtyai᳚ ||
mi॒trasya̭ tvā॒ cakṣṷṣā॒ prekṣa॒ ityā̭ha mitra॒tvāya̭ |
mā bhermā saṃvi~̭kthā॒ mā tvā̭ higṃsiṣa॒-mityā॒hāhigṃ̭sāyai | yadvai ki-ñca॒ vāto॒ nābhi॒vāti̭ |
ta-thsarvaṃ̭-va~ruṇadeva॒tya᳚m || u॒ru vātā॒yetyā̭ha | avā̭ruṇame॒vaina̭-tkaroti || de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ
pra̭sa॒va ityā̭ha॒ prasū᳚tyai |
a॒śvino᳚-rbā॒hubhyā॒mityā̭ha || 32 ||
a॒śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚m |
pū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai᳚ | a॒gnaye॒ juṣṭa॒-nnirva̭pā॒mītyā̭ha | a॒gnaya̭ e॒vainā॒ñjuṣṭaṃ॒
nirva̭pati | triryajṷṣā | traya̭ i॒me lo॒kāḥ |
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ | tū॒ṣṇī-ñca̭tu॒rtham |
apa̭rimitame॒vāva̭rundhe | sa e॒vame॒vānṷpū॒rvagṃ ha॒vīgṃṣi॒ nirva̭pati || 33 ||
i॒da-nde॒vānā̭mi॒damṷ na-ssa॒hetyā̭ha॒ vyāvṛ̭ttyai ||
sphā॒tyai tvā॒ nārā᳚tyā॒ ityā̭ha॒ guptyai᳚ | tama̭sīva॒ vā e॒ṣo᳚-'ntaśca̭rati | yaḥ pa̭rī॒ṇahi̭ || suva̭ra॒bhi vikhyḙṣaṃ-vai~śvāna॒ra-ñjyoti॒rityā̭ha |
suva̭re॒vābhi vi pa̭śyati vaiśvāna॒ra-ñjyotiḥ̭ |
dyāvā̭pṛthi॒vī ha॒viṣi̭ gṛhī॒ta uda̭vepetām ||
dṛgṃha̭ntā॒-nduryā॒ dyāvā̭pṛthi॒vyorityā̭ha |
gṛ॒hāṇā॒-ndyāvā̭pṛthi॒vyo-rdhṛtyai᳚ ||
u॒rva̭ntari̭kṣa॒-manvi॒hītyā̭ha॒ gatyai᳚ ||
adi̭tyāstvo॒pasthḙ sādayā॒mītyā̭ha | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syā e॒vaina̭du॒pasthḙ sādayati ||
agnḙ ha॒vyagṃ ra̭kṣa॒svetyā̭ha॒ guptyai᳚ || 34 ||
(ya॒jño vā āpo॒ - dhāma̭ pra॒ṇīya॒ praca̭ra - tyatī॒yā - de॒ta-d- bā॒hubhyā॒mityā̭ha - ha॒vigṃṣi॒ nirva̭pati॒ - gatyai̭ ca॒tvāri̭ ca) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - vrīhyavaghātaḥ
indro̭ vṛ॒trama̭hann | so̭-'paḥ | a॒bhya̭mriyata |
tāsāṃ॒-ya~nmeddhyaṃ̭-ya~॒jñiya॒gṃ॒ sadḙva॒māsī᳚t | tadapoda̭krāmat | te da॒rbhā a̭bhavann | ya-dda॒rbhaira॒pa ṷtpu॒nāti̭ | yā e॒va meddhyā̭ ya॒jñiyā॒-ssadḙvā॒ āpaḥ̭ | tābhi̭re॒vainā॒ utpṷnāti | dvābhyā॒mutpṷnāti || 35 ||
dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai || de॒vo vaḥ̭ savi॒tot-pṷnā॒tvityā̭ha | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒vainā॒ utpṷnāti | acchi̭dreṇa pa॒vitre॒ṇetyā̭ha | a॒sau vā ā̭di॒tyo-'cchi̭dra-mpa॒vitra᳚m | tenai॒vainā॒ utpṷnāti | vaso॒-ssūrya̭sya ra॒śmibhi॒rityā̭ha | prā॒ṇā vā āpaḥ̭ | prā॒ṇā vasa̭vaḥ | prā॒ṇā ra॒śmayaḥ̭ || 36 ||
prā॒ṇaire॒va prā॒ṇān-thsampṛ̭ṇakti | sā॒vi॒tri॒yarcā |
sa॒vi॒tṛpra̭sūta-mme॒ karmā̭sa॒diti̭ |
sa॒vi॒tṛpra̭sūtame॒vāsya॒ karma̭ bhavati |
pa॒ccho gā̭yatri॒yā tri̭ṣṣamṛddha॒tvāya̭ ||
āpo̭ devīragrepuvo agreguva॒ ityā̭ha |
rū॒pa-me॒vāsā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe |
agra̭ i॒maṃ-ya~॒jña-nna̭ya॒tāgrḙ
ya॒jñapa̭ti॒mityā̭ha | agrḙ e॒va ya॒jña-nna̭yanti |
agrḙ ya॒jñapa̭tim || 37 ||
yu॒ṣmānindro̭ 'vṛṇīta vṛtra॒tūyḙ yū॒yamindra̭mavṛṇīddhvaṃ-vṛ~tra॒tūrya॒ ityā̭ha |
vṛ॒tragṃ ha̭ hani॒ṣyannindra॒ āpo̭ vavre |
āpo॒ hendraṃ̭-va~vrire | sa॒jñāṃ-me॒vāsā̭me॒ta-thsāmā̭naṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe || prokṣi̭tā॒-ssthetyā̭ha | tenāpaḥ॒ prokṣi̭tāḥ || a॒gnayḙ vo॒ juṣṭa॒-mprokṣā᳚-mya॒gnīṣomā᳚bhyā॒-mityā̭ha |
ya॒thā॒ de॒va॒tame॒vainā॒-nprokṣa̭ti | triḥ prokṣa̭ti | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ || 38 ||
atho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | śundha̭ddhvaṃ॒
daivyā̭ya॒ karma̭ṇe devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha |
de॒va॒ya॒jyāyā̭ e॒vainā̭ni śundhati | triḥ prokṣa̭ti | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ | atho̭ meddhya॒tvāya̭ | ava̭dhūta॒gṃ॒ rakṣo-'va̭dhūtā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha |
rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | adi̭tyā॒stvaga॒sītyā̭ha | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ || 39 ||
a॒syā e॒vaina॒-ttvaca̭-ṅkaroti | prati̭ tvā pṛthi॒vī ve॒ttvityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai || pu॒rastā᳚-tpratī॒cīna̭grīva॒-mutta̭ralo॒mopa̭stṛṇāti meddhya॒tvāya̭ |
tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ pa॒śavo॒ medha॒mupa̭tiṣṭhante | tasmā᳚-tpra॒jā mṛ॒ga-ṅgrāhṷkāḥ | ya॒jño de॒vebhyo॒ nilā̭yata |
kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | ya-tkṛ̭ṣṇāji॒ne ha॒vira̭ddhyava॒hanti̭ | ya॒jñāde॒va-ta-dya॒jña-mprayṷṅkte | ha॒viṣo-'ska̭ndāya || 40 ||
a॒dhi॒ṣava̭ṇamasi vānaspa॒tyamityā̭ha | a॒dhi॒ṣava̭ṇa-me॒vaina̭-tkaroti | prati॒ tvā-'di̭tyā॒stvagve॒ttvityā̭ha saya॒tvāya̭ ||
a॒gnesta॒nū-ra॒sītyā̭ha | a॒gnervā e॒ṣā ta॒nūḥ |
yadoṣa̭dhayaḥ | vā॒co vi॒sarja̭na॒mityā̭ha |
ya॒dā hi pra॒jā oṣa̭dhīnā-ma॒śnanti̭ | atha॒ vācaṃ॒-vi~sṛ̭jante | de॒vavī̭taye tvā gṛhṇā॒mītyā̭ha || 41 ||
de॒vatā̭bhire॒vaina॒-thsama̭rdhayati ||
adri̭rasi vānaspa॒tya ityā̭ha | grāvā̭ṇa-me॒vaina̭-tkaroti |
sa i॒da-nde॒vebhyo̭ ha॒vyagṃ su॒śami̭ śami॒ṣvetyā̭ha॒ śāntyai᳚ || havi̭ṣkṛ॒dehītyā̭ha |
ya e॒va de॒vānāgṃ̭ havi॒ṣkṛtaḥ̭ | tān. hva̭yati |
trirhva̭yati | triṣa̭tyā॒ hi de॒vāḥ || iṣa॒mā va॒dorja॒mā va॒detyā̭ha || 42 ||
iṣa̭me॒vorjaṃ॒-ya~ja̭māne dadhāti |
dyu॒madva̭data va॒yagṃ sa̭ghā॒nta-ñje॒ṣmetyā̭ha॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai || mano᳚-śśra॒ddhādḙvasya॒ yaja̭mānasyāsura॒ghnī vāk | ya॒jñā॒yu॒dheṣu॒ pravi̭ṣṭā-''sīt | te-'sṷrā॒ yāva̭nto yajñāyu॒dhānā̭mu॒dvada̭tā-mu॒pāśṛ̭ṇvann |
te parā̭-'bhavann | tasmā॒-thsvānā॒-mmaddhyḙ-'va॒sāya̭ yajeta | yāva̭nto-'sya॒ bhrātṛ̭vyā yajñāyu॒dhānā̭-mu॒dvada̭tā-mupaśṛ॒ṇvanti̭ | te parā̭ bhavanti |
u॒ccai-ssa॒māha̭nta॒vā ā̭ha॒ viji̭tyai || 43 ||
vṛ॒ṅkta ḙṣāmindri॒yaṃ-vī~॒rya᳚m | śreṣṭha̭ eṣā-mbhavati || va॒r॒ṣa vṛ̭ddhamasi॒ prati̭ tvā va॒r॒ṣavṛ̭ddhaṃ-ve~॒ttvityā̭ha |
va॒r॒ṣavṛ̭ddhā॒ vā oṣa̭dhayaḥ |
va॒r॒ṣavṛ̭ddhā i॒ṣīkā॒-ssamṛ̭ddhyai |
ya॒jñagṃ rakṣā॒g॒syanu॒ prāvi̭śann |
tānya॒snā pa॒śubhyo̭ ni॒ravā̭dayanta |
tuṣai॒roṣa̭dhībhyaḥ || parā̭pūta॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ parā̭pūtā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha |
rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai || 44 ||
rakṣa̭sā-mbhā॒go̭-'sītyā̭ha | tuṣai̭re॒va rakṣāgṃ̭si ni॒rava̭dayate | a॒pa upa̭spṛśati meddhya॒tvāya̭ | vā॒yurvo॒ vi vi̭na॒ktvityā̭ha | pa॒vitraṃ॒-vai~ vā॒yuḥ | pu॒nātye॒vaināṋ | a॒ntari̭kṣādiva॒ vā e॒te praska̭ndanti | ye śūrpā᳚t | de॒vo vaḥ̭ savi॒tā hira̭ṇyapāṇiḥ॒ prati̭gṛhṇā॒tvityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai |
ha॒viṣo-'ska̭ndāya | triṣpha॒līka̭rta॒vā ā̭ha | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ | atho̭ meddhya॒tvāya̭ || 45 ||
(dvābhyā॒mu-tpṷnāti - ra॒śmayo̭ - naya॒ntyagrḙ ya॒jñapa̭tiṃ - ~ya॒jño - 'di̭ti॒ - raska̭ndāya - gṛhṇā॒mītyā̭ha - va॒detyā̭ha॒ - viji̭tyā॒ - apa̭hatyā॒ - aska̭ndāya॒ trīṇi̭ ca) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - taṇḍulapeṣaṇam
ava̭dhūta॒gṃ॒ rakṣo-'va̭dhūtā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha | rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | adi̭tyā॒stvaga॒sītyā̭ha | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syā e॒vaina॒-ttvaca̭-ṅkaroti | prati̭ tvā pṛthi॒vī ve॒ttvityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai |
pu॒rastā᳚-tpratī॒cīna̭grīva॒-mutta̭ralo॒mopa̭stṛṇāti meddhya॒tvāya̭ | tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ pa॒śavo॒ medha॒mupa̭tiṣṭhante | tasmā᳚-tpra॒jā mṛ॒ga-ṅgrāhṷkāḥ | ya॒jño de॒vebhyo॒ nilā̭yata || 46 ||
kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | ya-tkṛ̭ṣṇāji॒ne ha॒vira̭dhipi॒naṣṭi̭ | ya॒jñāde॒va ta-dya॒jña-mprayṷṅkte | ha॒viṣo-'ska̭ndāya || dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hāstā᳚m | te śa̭myāmā॒trameka॒maha॒rvyaitāgṃ̭ śamyāmā॒trameka॒mahaḥ̭ || di॒va-sska̭mbha॒nira̭si॒ prati॒ tvā 'di̭tyā॒stvagve॒ttvityā̭ha |
dyāvā̭pṛthi॒vyo-rvītyai᳚ | dhi॒ṣaṇā̭-'si parva॒tyā
prati̭ tvā di॒va-sska̭mbha॒nirve॒ttvityā̭ha |
dyāvā̭pṛthi॒vyo-rvidhṛ̭tyai || 47 ||
dhi॒ṣaṇā̭-'si pārvate॒yī prati̭ tvā parva॒tirve॒ttvityā̭ha | dyāvā̭pṛthi॒vyordhṛtyai᳚ || de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha॒ prasū᳚tyai | a॒śvino᳚-rbā॒hubhyā॒mityā̭ha | a॒śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚m | pū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai᳚ |
adhi̭vapā॒mītyā̭ha | ya॒thā॒de॒va॒ta-me॒vainā॒nadhi̭ vapati || dhā॒nya̭masi dhinu॒hi de॒vānityā̭ha | e॒tasya॒ yajṷṣo vī॒ryḙṇa || 48 ||
yāva॒dekā̭ de॒vatā̭ kā॒maya̭te॒ yāva॒dekā᳚ | tāva॒dāhṷtiḥ prathate | na hi tadasti̭ | yattāva̭de॒va syāt | yāva̭jju॒hoti̭ || prā॒ṇāya̭ tvā-'pā॒nāya॒ tvetyā̭ha | prā॒ṇāne॒va yaja̭māne dadhāti | dī॒rghāmanu॒ prasi̭ti॒māyṷṣe dhā॒mityā̭ha | āyṷre॒vāsmi̭-ndadhāti |
a॒ntari̭kṣādiva॒ vā e॒tāni॒ praska̭ndanti | yāni̭ dṛ॒ṣadaḥ̭ | de॒vo vaḥ̭ savi॒tā hira̭ṇyapāṇiḥ॒ prati̭ gṛhṇā॒tvityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai | ha॒viṣo-'ska̭ndāya ||
asaṃ̭va~pantī pigṃ̭ṣā॒ṇūni̭ kurutā॒dityā̭ha meddhya॒tvāya̭ || 49 ||
(nilā̭yata॒ - vidhṛ̭tyai - vī॒ryḙṇa - skandanti ca॒tvāri̭ ca ) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - kapālopadhānam
dhṛṣṭi̭rasi॒ brahma̭ ya॒cchetyā̭ha॒ dhṛtyai᳚ ||
apā᳚gne॒ 'gnimā॒māda̭-ñjahi॒ niṣkra॒vyādagṃ̭
se॒dhā dḙva॒yajaṃ̭-va~॒hetyā̭ha |
ya e॒vāmātkra॒vyāt | tama̭pa॒hatya̭ | meddhye॒-'gnau ka॒pāla॒mupa̭dadhāti || nirda̭gdha॒gṃ॒ rakṣo॒ nirda̭gdhā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha | rakṣāg̭sye॒va
nirda̭hati | a॒gni॒vatyupa̭dadhāti | a॒sminne॒va lo॒ke jyoti̭rdhatte | aṅgā̭ra॒madhi̭-vartayati || 50 ||
a॒ntari̭kṣa e॒va jyoti̭rdhatte |
ā॒di॒tyame॒vāmuṣmi̭n ~lo॒ke jyoti̭rdhatte |
jyoti̭ṣmanto-'smā i॒me lo॒kā bha̭vanti |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || dhru॒vama̭si pṛthi॒vī-ndṛ॒gṃ॒hetyā̭ha | pṛ॒thi॒vīme॒vaitena̭ dṛgṃhati |
dha॒rtrama̭sya॒ntari̭kṣa-ndṛ॒gṃ॒hetyā̭ha | a॒ntari̭kṣame॒vaitena̭ dṛgṃhati |
dha॒ruṇa̭masi॒ diva̭-ndṛ॒gṃ॒hetyā̭ha | diva̭me॒vaitena̭ dṛgṃhati || 51 ||
dharmā̭si॒ diśo̭ dṛ॒gṃ॒hetyā̭ha |
diśa̭ e॒vaitena̭ dṛgṃhati | i॒māne॒vaitai-rlo॒kā-ndṛgṃ̭hati | dṛgṃ ha̭nte-'smā i॒me lo॒kāḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || trīṇyagrḙ ka॒pālā॒nyupa̭dadhāti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ |
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ |
eka॒magrḙ ka॒pāla॒mupa̭dadhāti |
ekaṃ॒-vā~ agrḙ ka॒pāla॒-mpurṷṣasya sa॒bhaṃva~̭ti || 52 ||
atha॒ dve | atha॒ trīṇi̭ | atha̭ ca॒tvāri̭ | athā॒ṣṭau |
tasmā̭da॒ṣṭāka̭pāla॒-mpurṷṣasya॒ śiraḥ̭ |
yade॒va-ṅka॒pālā᳚nyupa॒ dadhā̭ti | ya॒jño vai pra॒jāpa̭tiḥ | ya॒jñame॒va pra॒jāpa̭ti॒gṃ॒ saggska̭roti |
ā॒tmāna̭me॒va ta-thsaggska̭roti | tagṃ saggskṛ̭tamā॒tmāna᳚m || 53 ||
a॒muṣmi̭n ~lo॒ke-'nu॒parai̭ti || yada॒ṣṭāvṷpa॒ dadhā̭ti | gā॒ya॒tri॒yā ta-thsammi̭tam | yannava̭ | tri॒vṛtā॒ tat | ya-ddaśa̭ | vi॒rājā॒ tat | yadekā̭daśa | tri॒ṣṭubhā॒ tat | yaddvāda̭śa || 54 ||
jaga̭tyā॒ tat | chandaḥ̭ sammitāni॒ sa ṷpa॒dadha̭-tka॒pālā̭ni | i॒mān ~lo॒kāna̭nupū॒rva-ndiśo॒ vidhṛ̭tyai dṛgṃhati | athāyuḥ̭ prā॒ṇā-npra॒jā-mpa॒śūn. yaja̭māne dadhāti | sa॒jā॒tāna̭smā a॒bhito̭ bahu॒lān ka̭roti ||
cita॒-ssthetyā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat ||
bhṛgṷ̄ṇā॒maṅgi̭rasā॒-ntapa̭sā tapyaddhva॒mityā̭ha |
de॒vatā̭nā-me॒vainā̭ni॒ tapa̭sā tapati | tāni॒ tata॒-ssaggsthi̭te | yāni̭ gha॒rme ka॒pālā᳚n yupaci॒nvanti̭ ve॒dhasa॒ iti॒ catṷṣpadaya॒rcā vimṷñcati | catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śuṣve॒vopari̭ṣṭā॒-tprati̭tiṣṭhati || 55 ||
(va॒rta॒ya॒ti॒ - diva̭me॒vaitena̭ dṛgṃhati - sa॒mbhava̭ti॒ - tagṃ saggskṛ̭tamā॒tmānaṃ॒ - dvāda̭śa॒ - saggsthi̭te॒ trīṇi̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - puroḍāśāniṣpādanam
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha॒ prasū᳚tyai | a॒śvino᳚-rbā॒hubhyā॒mityā̭ha |
a॒śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚m |
pū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai᳚ |
saṃva~̭pā॒mītyā̭ha | ya॒thā॒ de॒va॒tame॒vainā̭ni॒ saṃva~̭pati || samāpo̭ a॒dbhira̭gmata॒ samoṣa̭dhayo॒ rase॒netyā̭ha | āpo॒ vā oṣa̭dhī-rjinvanti | oṣa̭dhayo॒-'po ji̭nvanti |
a॒nyā vā e॒tāsā̭ma॒nyā ji̭nvanti || 56 ||
tasmā̭de॒vamā̭ha | sagṃ re॒vatī॒-rjaga̭tībhi॒-rmadhṷmatī॒-rmadhṷmatībhi-ssṛjyaddhva॒mityā̭ha |
āpo॒ vai re॒vatīḥ᳚ | pa॒śavo॒ jaga̭tīḥ | oṣa̭dhayo॒ madhṷmatīḥ | āpa॒ oṣa̭dhīḥ pa॒śūn | tāne॒vāsmā̭ eka॒dhā sa॒gṃ॒sṛjya̭ | madhṷmataḥ karoti |
a॒dbhyaḥ pari॒ prajā̭tā-sstha॒ sama॒dbhiḥ pṛ̭cyaddhva॒miti̭ pa॒ryāplā̭vayati |
yathā॒ suvṛ̭ṣṭa i॒māma̭nu vi॒sṛtya̭ || 57 ||
āpa॒ oṣa̭dhīrma॒haya̭nti | tā॒dṛge॒va tat ||
jana̭yatyai tvā॒ saṃyau~॒mītyā̭ha | pra॒jā e॒vaitena̭ dādhāra | a॒gnaye᳚ tvā॒-'gnīṣomā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ vyāvṛ̭ttyai | ma॒khasya॒ śiro॒-'sītyā̭ha |
ya॒jño vai ma॒khaḥ | tasyai॒tacchiraḥ̭ | ya-tpṷro॒ḍāśaḥ̭ | tasmā̭de॒vamā̭ha || 58 ||
gha॒rmo̭-'si vi॒śvāyu॒rityā̭ha | viśva̭me॒vāyu॒-ryaja̭māne dadhāti | u॒ru pra̭thasvo॒ru tḙ ya॒jñapa̭tiḥ prathatā॒mityā̭ha | yaja̭māname॒va pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ prathayati | tvaca̭-ṅgṛhṇī॒ṣvetyā̭ha |
sarva̭me॒vaina॒gṃ॒ sata̭nu-ṅkaroti | athā॒pa ā॒nīya॒ pari̭ mārṣṭi | mā॒gṃ॒sa e॒va ta-ttvaca̭-ndadhāti | tasmā᳚-ttva॒cā mā॒gṃ॒sa-ñcha॒nnam ||
gha॒rmo vā e॒ṣo-'śā᳚ntaḥ || 59 ||
a॒rdha॒mā॒se᳚-'rdhamāse॒ pravṛ̭jyate | ya-tpṷro॒ḍāśaḥ̭ | sa ī᳚śva॒ro yaja̭mānagṃ śu॒cā pra॒dahaḥ̭ | parya̭gni karoti | pa॒śume॒vaina̭makaḥ | śāntyā॒ apra̭dāhāya | triḥ parya̭gni karoti |
tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ | atho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ||
a॒ntari̭ta॒gṃ॒ rakṣo॒-'ntari̭tā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha || 60 ||
rakṣa̭sā-ma॒ntarhi̭tyai | pu॒ro॒ḍāśaṃ॒-vā~ adhi̭śrita॒gṃ॒ rakṣāg̭syajighāgṃsann |
di॒vi nāko॒ nāmā॒gnī ra̭kṣo॒hā | sa e॒vāsmā॒-drakṣā॒g॒syapā̭hann | de॒vastvā̭ savi॒tā śra̭paya॒tvityā̭ha | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒vainagg̭ śrapayati | varṣi̭ṣṭhe॒ adhi॒ nāka॒ ityā̭ha | rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | a॒gnistḙ ta॒nuva॒-mmā-'ti̭ dhā॒gityā॒hāna̭tidāhāya | agnḙ ha॒vyagṃ ra̭kṣa॒svetyā̭ha॒ guptyai᳚ || 61 ||
avi̭dahanta-śśrapaya॒teti॒ vācaṃ॒-vi~sṛ̭jate |
ya॒jñame॒va ha॒vīgṣya̭bhi-vyā॒hṛtya॒ prata̭nute |
pu॒ro॒ruca॒mavi̭dāhāya॒ śṛtyai̭ karoti || ma॒stiṣko॒ vai pṷro॒ḍāśaḥ̭ | taṃ-ya~nnābhi̭vā॒saye᳚t | ā॒virma॒stiṣkaḥ̭ syāt | a॒bhivā̭sayati |
tasmā॒-dguhā̭ ma॒stiṣkaḥ̭ | bhasma̭nā॒-'bhi vā̭sayati |
tasmā᳚-nmā॒gṃ॒senāsthi̭ cha॒nnam || 62 ||
ve॒denā॒bhi vā̭sayati | tasmā॒-tkeśai॒-śśiraḥ̭ cha॒nnam |
akha̭latibhāvuko bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || pa॒śorvai pra̭ti॒mā pṷro॒ḍāśaḥ̭ | sa nāya॒juṣka̭-mabhi॒vāsyaḥ̭ | vṛthḙva syāt | ī॒śva॒rā yaja̭mānasya pa॒śavaḥ॒ pramḙtoḥ || sa-mbrahma̭ṇā pṛcya॒svetyā̭ha | prā॒ṇā vai brahma̭ || 63 ||
prā॒ṇāḥ pa॒śavaḥ̭ | prā॒ṇaire॒va pa॒śūnth
sampṛ̭ṇakti | na pra॒māyṷkā bhavanti | yaja̭māno॒ vai pṷro॒ḍāśaḥ̭ | pra॒jā pa॒śavaḥ॒ purī̭ṣam |
yade॒vama̭bhi vā॒saya̭ti | yaja̭māname॒va pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ssama̭rdhayati || de॒vā vai ha॒vi-rbhṛ॒tvā-'brṷvann | kasmi̭nni॒da-mmra̭kṣyāmaha॒ iti̭ |
so᳚-'gnira̭bravīt || 64 ||
mayi̭ ta॒nū-ssannidha̭ddhvam | a॒haṃ-va~॒sta-ñja̭nayiṣyāmi | yasmi̭-nmra॒kṣyaddhva॒ iti̭ | te de॒vā a॒gnau ta॒nū-ssa-nnya̭dadhata | tasmā̭dāhuḥ |
a॒gni-ssarvā̭ de॒vatā॒ iti̭ | so-'ṅgā̭reṇā॒paḥ |
a॒bhya̭pātayat | tata̭ eka॒to̭-'jāyata |
sa dvi॒tīya̭ma॒bhya̭pātayat || 65 ||
tato᳚ dvi॒to̭-'jāyata | sa tṛ॒tīya̭-ma॒bhya̭pātayat |
tata̭-stri॒to̭-'jāyata | yada॒dbhyo-'jā̭yanta | tadā॒pyānā̭māpya॒tvam | yadā॒tmabhyo 'jā̭yanta |
tadā॒tmyānā̭-mātmya॒tvam || te de॒vā ā॒pyeṣva̭mṛjata | ā॒pyā a̭mṛjata॒ sūryā᳚bhyudite | sūryā᳚bhyudita॒-ssūryā̭bhinimrukte || 66 ||
sūryā̭bhinimruktaḥ kuna॒khini̭ | ku॒na॒khī śyā॒vada̭ti | śyā॒vada̭nnagradidhi॒ṣau | a॒gra॒di॒dhi॒ṣuḥ pa̭rivi॒tte | pa॒ri॒vi॒tto vī̭ra॒haṇi̭ | vī॒ra॒hā bra̭hma॒haṇi̭ |
tadbra̭hma॒haṇa॒-nnātya̭cyavata | a॒nta॒rve॒di nina̭ya॒tyava̭ruddhyai | ulmṷkenā॒bhi gṛ̭hṇāti śṛta॒tvāya̭ | śṛ॒takā̭mā iva॒ hi de॒vāḥ || 67 ||
(a॒nyā ji̭nvan-tyanuvi॒sṛtyai॒-vamā॒-hāśā᳚nta-āha॒-guptyai̭-cha॒nnaṃ - brahmā᳚-bravī-ddvi॒tīya̭ma॒bhya̭pātaya॒-thsūryā̭bhinimrukte-de॒vāḥ) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - vedikaraṇam
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti॒ sphyamāda̭tte॒ prasū᳚tyai | a॒śvino᳚-rbā॒hubhyā॒mityā̭ha | a॒śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚m | pū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai᳚ || āda̭da॒ indra̭sya bā॒hura̭si॒ dakṣi̭ṇa॒ ityā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | sa॒hasra̭bhṛṣṭi-śśa॒tatḙjā॒ ityā̭ha |
rū॒pame॒vāsyai॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe ||
vā॒yura̭si ti॒gmatḙjā॒ ityā̭ha | tejo॒ vai vā॒yuḥ || 68 ||
teja̭ e॒vāsmi̭-ndadhāti || vi॒ṣādvai nāmā̭su॒ra ā̭sīt | so̭-'bibhet | ya॒jñena̭ mā de॒vā a॒bhibha̭viṣya॒ntīti̭ | sa pṛ̭thi॒vīma॒bhya̭vamīt | sā 'me॒ddhyā 'bha̭vat | atho॒ yadindro̭ vṛ॒tramahanṋ | tasya॒ lohi̭ta-mpṛthi॒vīmanu॒ vya̭dhāvat | sā 'me॒ddhyā 'bha̭vat |
pṛthi̭vi devayaja॒nītyā̭ha || 69 ||
meddhyā̭me॒vainā᳚-ndeva॒yaja̭nī-ṅkaroti |
oṣa̭ddhyāste॒ mūla॒-mmā higṃ̭siṣa॒mityā̭ha | oṣa̭dhīnā॒-mahigṃ̭sāyai || vra॒ja-ṅga̭ccha go॒sthāna॒mityā̭ha | chandāgṃ̭si॒ vai vra॒jo go॒sthānaḥ̭ | chandāg̭sye॒vāsmai᳚ vra॒ja-ṅgo॒sthāna̭-ṅkaroti || varṣa̭tu te॒ dyaurityā̭ha |
vṛṣṭi॒rvai dyauḥ | vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe ||
ba॒dhā॒na dḙva savitaḥ para॒masyā᳚-mparā॒vatītyā̭ha || 70 ||
dvau vāva purṷṣau | ya-ñcai॒va dveṣṭi̭ | yaścai̭na॒-ndveṣṭi̭ | tāvu॒bhau ba̭ddhnāti para॒masyā᳚-mparā॒vati̭ śa॒tena॒ pāśaiḥ᳚ | yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmastamato॒ mā mau॒gityā॒hāni̭mruktyai ||
a॒raru॒rvai nāmā̭su॒ra ā̭sīt |
sa pṛ̭thi॒vyāmupa̭mlupto-'śayat |
ta-nde॒vā apa̭hato॒-'raruḥ̭ pṛthi॒vyā iti̭ pṛthi॒vyā apā᳚ghnann | bhrātṛ̭vyo॒ vā a॒raruḥ̭ | apa̭hato॒-'raruḥ̭ pṛthi॒vyā iti॒ yadāha̭ || 71 ||
bhrātṛ̭vyame॒va pṛ̭thi॒vyā apa̭hanti | tḙ-'manyanta |
divaṃ॒-vā~ a॒yami॒taḥ pa̭tiṣya॒tīti̭ |
tama॒rarṷste॒ diva॒-mmā skā॒niti̭ di॒vaḥ parya̭bādhanta | bhrātṛ̭vyo॒ vā a॒raruḥ̭ | a॒rarṷste॒ diva॒-mmā skā॒niti॒ yadāha̭ | bhrātṛ̭vyame॒va di॒vaḥ pari̭bādhate |
sta॒mba॒ ya॒jur-ha̭rati | pṛ॒thi॒vyā e॒va bhrātṛ̭vya॒-mapa̭hanti | dvi॒tīyagṃ̭ harati || 72 ||
a॒ntari̭kṣāde॒vaina॒-mapa̭hanti | tṛ॒tīyagṃ̭ harati | di॒va e॒vaina॒-mapa̭hanti | tū॒ṣṇī-ñca̭tu॒rthagṃ ha̭rati | apa̭rimitāde॒vaina॒-mapa̭hanti || asṷrāṇāṃ॒-vā~ i॒yamagra̭ āsīt | yāva॒dāsī̭naḥ parā॒ paśya̭ti |
tāva̭-dde॒vānā᳚m | te de॒vā a̭bruvann |
astve॒va no॒-'syāmapīti̭ || 73 ||
kya̭nno dāsya॒theti̭ | yāva̭thsva॒ya-mpa̭rigṛhṇī॒theti̭ |
te vasa̭va॒stveti̭ dakṣiṇa॒taḥ parya̭gṛhṇann | ru॒drāstveti̭ pa॒ścāt | ā॒di॒tyā-stvetyṷttara॒taḥ | te᳚-'gninā॒ prāñco̭-'jayann | vasṷbhi-rdakṣi॒ṇā |
ru॒draiḥ pra॒tyañcaḥ̭ | ā॒di॒tyairuda̭ñcaḥ |
yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo॒ vedi̭-mpari gṛ॒hṇanti̭ || 74 ||
bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati ||
de॒vasya̭ savi॒tu-ssa॒va ityā̭ha॒ prasū᳚tyai |
karma̭ kṛṇvanti ve॒dhasa॒ ityā̭ha | i॒ṣi॒tagṃ hi karma̭ kri॒yate᳚ | pṛ॒thi॒vyai meddhya̭-ñcāme॒ddhya-ñca॒ vyuda̭krāmatām | prā॒cīna̭-mudī॒cīna॒-mmeddhya᳚m | pra॒tī॒cīna̭-ndakṣi॒ṇā 'me॒ddhyam |
prācī॒mudī̭cī-mprava॒ṇā-ṅka̭roti |
meddhyā̭me॒vainā᳚-ndeva॒yaja̭nī-ṅkaroti || 75 ||
prāñcaṷ vedya॒gṃ॒ sāvunna̭yati | ā॒ha॒va॒nīya̭sya॒ pari̭gṛhītyai | pra॒tīcī॒ śroṇī᳚ | gārha̭patyasya॒ pari̭gṛhītyai | atho̭ mithuna॒tvāya̭ | uddha̭nti | yade॒vāsyā̭ ame॒ddhyam | tadapa̭hanti | uddha̭nti |
tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ parā̭bhavanti || 76 ||
mūla̭-ñchinatti | bhrātṛ̭vyasyai॒va mūla̭-ñchinatti |
mūlaṃ॒-vā~ a̭ti॒tiṣṭha॒-drakṣā॒g॒syanū-tpi̭pate | yaddhastḙna chi॒ndyāt | ku॒na॒khinīḥ᳚ pra॒jā-ssyuḥ̭ | sphyena̭ chinatti | vajro॒ vai sphyaḥ |
vajrḙṇai॒va ya॒jñā-drakṣā॒g॒syapa̭hanti | pi॒tṛ॒de॒va॒tyā 'ti̭khātā | iya̭tī-ṅkhanati || 77 ||
pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tām || vedi̭rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | tā-ñca̭turaṅgu॒le 'nva̭vindann | tasmā᳚ccaturaṅgu॒la-ṅkheyā᳚ |
ca॒tu॒raṅgu॒la-ṅkha̭nati | ca॒tu॒ra॒ṅgu॒le hyoṣa̭dhayaḥ prati॒tiṣṭha̭nti |
āpra̭ti॒ṣṭhāyai̭ khanati | yaja̭māname॒va pra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati | da॒kṣi॒ṇa॒to varṣī̭yasī-ṅkaroti |
de॒va॒yaja̭nasyai॒va rū॒pama̭kaḥ || 78 ||
purī̭ṣavatī-ṅkaroti | pra॒jā vai pa॒śavaḥ॒ purī̭ṣam |
pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhiḥ॒ purī̭ṣavanta-ṅkaroti | utta̭ra-mparigrā॒ha-mpari̭gṛhṇāti | e॒tāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī | yāva̭tī॒ vediḥ̭ | tasyā̭ e॒tāva̭ta e॒va bhrātṛ̭vya-nni॒rbhajya̭ | ā॒tmana॒ utta̭ra-mparigrā॒ha-mpari̭gṛhṇāti |
ṛ॒ta-ma̭syṛta॒sada̭na-masyṛta॒śrīra॒sītyā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vai tat || 79 ||
krū॒rami̭va॒ vā e॒ta-tka̭roti | yadvedi̭-ṅka॒roti̭ |
dhā a̭si sva॒dhā a॒sīti̭ yoyupyate॒ śāntyai᳚ |
u॒rvī cāsi॒ vasvī̭ cā॒sītyā̭ha |
u॒rvīme॒vaināṃ॒-va~svī᳚-ṅkaroti |
pu॒rā krū॒rasya̭ vi॒sṛpo̭ viraphśi॒nnityā̭ha meddhya॒tvāya̭ | u॒dā॒dāya̭ pṛthi॒vī-ñjī॒radā̭nu॒ryāmaira̭ya-ñca॒ndrama̭si sva॒dhābhi॒rityā̭ha |
yade॒vāsyā̭ ame॒ddhyam | tada̭pa॒hatya̭ |
meddhyā᳚-ndeva॒yaja̭nī-ṅkṛ॒tvā || 80 ||
yada॒daśca॒ndrama̭si॒ meddhya᳚m | tada॒syāmera̭yati |
tā-ndhīrā̭so anu॒dṛśya̭ yajanta॒ ityā॒hānṷkhyātyai || prokṣa̭ṇī॒rāsā̭daya | i॒ddhmāba॒r॒hi-rupa̭sādaya | sru॒va-ñca॒ sruca̭śca॒ sammṛ̭ḍḍhi | patnī॒gṃ॒ sanna̭hya | ājyḙno॒dehītyā̭hānupū॒rvatā̭yai | prokṣa̭ṇī॒rāsā̭dayati | āpo॒ vai ra̭kṣo॒ghnīḥ || 81 ||
rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | sphyasya॒ vartman᳚-thsādayati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | u॒vāca॒ hāsi̭to daiva॒laḥ | e॒tāva̭tī॒rvā a॒muṣmi̭n ~lo॒ka āpa̭ āsann |
yāva̭tīḥ॒ prokṣa̭ṇī॒riti̭ | tasmā᳚-dba॒hvīrā॒sādyāḥ᳚ | sphyamu॒dasyanṋ | ya-ndvi॒ṣyātta-ndhyā̭yet | śu॒caivaina̭-marpayati || 82 ||
(vai vā॒yu - rā̭ha - parā॒vatītyā॒hā - ha̭ - dvi॒tīyagṃ̭ hara॒ - tīti̭ - parigṛ॒hṇanti̭ - deva॒yaja̭nī-ṅkaroti - bhavanti - khanatya - ka - re॒tat - kṛ॒tvā - ra̭kṣo॒ghnī - ra̭rpayati) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - idhmābarhi-ssādanam
vajro॒ vai sphyaḥ | yada॒nvañca̭-ndhā॒raye᳚t | vajre᳚-'ddhva॒ryuḥ, kṣa̭ṇvīta | pu॒rastā᳚-tti॒ryañca̭-ndhārayati | vajro॒ vai sphyaḥ | vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭hanti |
a॒gnibhyā॒-mprāca̭śca pra॒tīca̭śca | sphyenodī̭caścā-dha॒rāca̭śca | sphyena॒ vā e॒ṣa vajrḙṇā॒syai pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya-mapa॒hatya̭ |
u॒tka॒re-'dhi॒ pravṛ̭ścati || 83 ||
yatho̭pa॒dhāya̭ vṛ॒ścantya॒vam | hastā॒vava̭ nenikte | ā॒tmāna̭me॒va pa̭vayate | sphya-mprakṣā̭layati meddhya॒tvāya̭ | atho̭ pā॒pmana̭ e॒va bhrātṛ̭vyasya nya॒ṅga-ñchi̭natti || i॒ddhmā-ba॒r॒hi-rupa̭sādayati॒ yuktyai᳚ | ya॒jñasya̭ mithuna॒tvāya̭ |
atho̭ puro॒ruca̭me॒vaitā-nda̭dhāti |
utta̭rasya॒ karma॒ṇo-'nṷkhyātyai |
na pu॒rastā᳚-tpra॒tyagupa̭sādayet || 84 ||
ya-tpu॒rastā᳚-tpra॒tya-gṷpasā॒daye᳚t |
a॒nyatrā̭hutipa॒thādi॒ddhma-mprati̭pādayet | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | apa̭rāddhnuyā-dba॒r॒hiṣā᳚ pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nam | pa॒ścāt-prāgupa̭sādayati | ā॒hu॒ti॒pa॒thene॒ddhma-mprati̭pādayati |
sa॒pra॒ntyḙva ba॒r॒hiṣā᳚ pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭na॒mupai̭ti | dakṣi̭ṇami॒ddhmam |
utta̭ra-mba॒ra॒ḥiḥ | ā॒tmā vā i॒ddhmaḥ |
pra॒jā ba॒r॒hiḥ | pra॒jā hyā᳚tmana॒ utta̭ratarā tī॒rthe |
tato॒ medha̭mupa॒nīya̭ | ya॒thā॒ de॒va॒tame॒vaina॒t-prati̭ṣṭhāpayati | prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 85 ||
(vṛ॒śca॒ti॒ - sā॒da॒ye॒ - di॒ddhmaḥ pañca̭ ca) (a. 10)
(tṛtīya̭syāṃ - de॒vasyā᳚śvapa॒r॒śuṃ-yo~ vai - pū᳚rve॒dyuḥ - karma̭ṇe vā॒ - mindro̭ vṛ॒trama̭ha॒n-thso̭-'po - 'va̭dhūtaṃ॒ - dhṛṣṭi̭--r de॒vasyetyā̭ha॒ saṃva~̭pāmi - de॒vasya॒ sphyamāda̭de॒ - vajro॒ vai sphyo daśa̭)
(tṛ॒tīya̭syāṃ - ~ya॒jñasyāna̭tirekāya - pa॒vitra̭vatya - dhva॒ryu-ñcā̭ - dhi॒ṣava̭ṇamasya॒ - ntari̭kṣa e॒va - rakṣa̭sāma॒ntarhi̭tyai॒ - dvau vāva purṷṣo॒ - yada॒daśca॒ndrama̭si॒ meddhya॒-mpañcāśī̭tiḥ)
(tṛ॒tīya̭syāṃ॒ - ~yaja̭mānaḥ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake dvitīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके द्वितीयः प्रपाठकः - दशपूर्णमासेष्टिब्राह्मणम्
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
अनुवाकं 1 - वथ्सापाकरणम्
तृ॒तीय॑स्यामि॒तो दि॒वि सोम॑ आसीत् । त-ङ्गा॑य॒त्र्याह॑रत् ।
तस्य॑ प॒र्णम॑च्छिद्यत । त-त्प॒र्णो॑-ऽभवत् । त-त्प॒र्णस्य॑ पर्ण॒त्वम् । ब्रह्म॒ वै प॒र्णः । य-त्प॑र्णशा॒खया॑ व॒थ्सान॑पाक॒रोति॑ ।
ब्रह्म॑णै॒वैना॑न॒पाक॑रोति ॥ गा॒य॒त्रो वै प॒र्णः । गा॒य॒त्राः प॒शवः॑ ॥ 1 ॥
तस्मा॒-त्त्रीणि॑त्रीणि प॒र्णस्य॑ पला॒शानि॑ । त्रि॒पदा॑ गाय॒त्री । य-त्प॑र्णश॒खया॒ गाः प्रा॒र्पय॑ति । स्वयै॒वैना॑ दे॒वत॑या॒ प्रार्प॑यति । य-ङ्का॒मये॑ता प॒शु-स्स्या॒दिति॑ । अ॒प॒र्णा-न्तस्मै॒ शुष्का᳚ग्रा॒माह॑रेत् ।
अ॒प॒शुरे॒व भ॑वति । य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दिति॑ । ब॒हु॒प॒र्णा-न्तस्मै॑ बहुशा॒खामाह॑रेत् । प॒शु॒मन्त॑-मे॒वैन॑-ङ्करोति ॥ 2 ॥
य-त्प्राची॑मा॒हरे᳚त् । दे॒व॒लो॒क-म॒भिज॑येत् । यदुदी॑ची-म्मनुष्यलो॒कम् । प्राची॒मुदी॑ची॒माह॑रति । उ॒भयो᳚-र्लो॒कयो॑-र॒भिजि॑त्यै ॥ इ॒षे त्वो॒र्जे त्वेत्या॑ह । इष॑मे॒वोर्जं॒-यँज॑माने दधाति ॥
वा॒यव॒-स्स्थेत्या॑ह । वा॒युर्वा अ॒न्तरि॑क्ष॒-स्याद्ध्य॑क्षाः ।
अ॒न्त॒रि॒क्ष॒दे॒व॒त्याः᳚ खलु॒ वै प॒शवः॑ ॥ 3 ॥
वा॒यव॑ ए॒वैना॒-न्परि॑ ददाति । प्र वा ए॑नाने॒तदा-क॑रोति । यदाह॑ । वा॒यव॒-स्स्थेत्यु॑पा॒यवः॒
स्थेत्या॑ह । यज॑मानायै॒व प॒शूनुप॑ह्वयते ॥
दे॒वो वः॑ सवि॒ता प्रार्प॑य॒त्वित्या॑ह॒ प्रसू᳚त्यै ॥ श्रेष्ठ॑तमाय॒ कर्म॑ण॒ इत्या॑ह ।
य॒ज्ञो हि श्रेष्ठ॑तम॒-ङ्कर्म॑ । तस्मा॑दे॒वमा॑ह ॥
आप्या॑यद्ध्वमघ्निया देवभा॒गमित्या॑ह ॥ 4 ॥
व॒थ्सेभ्य॑श्च॒ वा ए॒ताः पु॒रा म॑नु॒ष्ये᳚भ्य॒-श्चाप्या॑यन्त । दे॒वेभ्य॑ ए॒वैना॒ इन्द्रा॒याप्या॑यति ॥ ऊर्ज॑स्वतीः॒ पय॑स्वती॒रित्या॑ह । ऊर्ज॒ग्ं ॒हि पयः॑ स॒म्भर॑न्ति ॥ प्र॒जाव॑ती-रनमी॒वा अ॑य॒क्ष्मा इत्या॑ह॒ प्रजा᳚त्यै । मावः॑ स्ते॒न ई॑शत॒ मा-ऽघशग्ं॑स॒ इत्या॑ह॒ गुप्त्यै᳚ ॥ रु॒द्रस्य॑ हे॒तिः परि॑ वो वृण॒क्त्वित्या॑ह । रु॒द्रा दे॒वैना᳚-स्त्रायते ॥
ध्रु॒वा अ॒स्मि-न्गोप॑तौ स्यात ब॒ह्वीरित्या॑ह ।
ध्रु॒वा ए॒वास्मि॑-न्ब॒ह्वीः क॑रोति ॥ 5 ॥
यज॑मानस्य प॒शू-न्पा॒हीत्या॑ह । प॒शु॒ना-ङ्गो॑पी॒थाय॑ । तस्मा᳚थ्सा॒य-म्प॒शव॒ उप॑ स॒माव॑र्तन्ते ॥ अन॑ध-स्सादयति । गर्भा॑णा॒-न्धृत्या॒ अप्र॑पादाय । तस्मा॒द्गर्भाः᳚ प्र॒जाना॒मप्र॑पादुकाः ।
उ॒परी॑व॒ निद॑धाति । उ॒परी॑व॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒कः ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ 6 ॥
(प॒शवः॑ - करोति - प॒शवो॑ - देवभा॒गमित्या॑ह - करोति॒ - +नव॑ च) (अ. 1)
अनुवाकं 2 - बर्हिराहरणम्
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इत्य॑श्वप॒र्॒शुमाद॑त्ते॒ प्रसू᳚त्यै ।
अ॒श्विनो᳚-र्बा॒हुभ्या॒मित्या॑ह ।
अ॒श्विनौ॒ हि दे॒वाना॑मद्ध्व॒र्यू आस्ता᳚म् ।
पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒मित्या॑ह॒ यत्यै᳚ ॥ यो वा ओष॑धीः पर्व॒शो वेद॑ । नैना॒-स्स हि॑नस्ति । प्र॒जाप॑ति॒र्वा ओष॑धीः पर्व॒शो वे॑द । स ए॑ना॒ न हि॑नस्ति । अ॒श्व॒प॒र्श्वा ब॒र्॒हिरच्छै॑ति ।
प्रा॒जा॒प॒त्यो वा अश्वः॑ सयोनि॒त्वाय॑ ॥ 7 ॥
ओष॑धीना॒महिग्ं॑सायै ॥
य॒ज्ञस्य॑ घो॒षद॒सीत्या॑ह ।
यज॑मान ए॒व र॒यि-न्द॑धाति । प्रत्यु॑ष्ट॒ग्ं॒ रक्षः॒ प्रत्यु॑ष्टा॒ अरा॑तय॒ इत्या॑ह ।
रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै ॥ प्रेयम॑गाद्धि॒षणा॑ ब॒र्॒हिरच्छेत्या॑ह । वि॒द्या वै धि॒षणा᳚ । वि॒द्ययै॒वैन॒दच्छै॑ति ॥ मनु॑ना कृ॒ता स्व॒धया॒ वित॒ष्टेत्या॑ह । मा॒न॒वी हि पर्शुः॑ स्व॒धाकृ॑ता ॥ 8 ॥
त आव॑हन्ति क॒वयः॑ पु॒रस्ता॒दित्या॑ह । शु॒श्रु॒वाग्ंसो॒ वै क॒वयः॑ । य॒ज्ञः पु॒रस्ता᳚त् । मु॒ख॒त ए॒व य॒ज्ञमार॑भते । अथो॒ यदे॒तदु॒क्त्वा यतः॒ कुत॑श्चा॒हर॑ति । त-त्प्राच्या॑ ए॒व दि॒शो भ॑वति ॥
दे॒वेभ्यो॒ जुष्ट॑मि॒ह ब॒र्॒हिरा॒सद॒ इत्या॑ह । ब॒र्॒हिष॒-स्समृ॑द्ध्यै । कर्म॒णो-ऽन॑पराधाय ॥ दे॒वाना᳚-म्परिषू॒तम॒सीत्या॑ह ॥ 9 ॥
यद्वा इ॒द-ङ्कि-ञ्च॑ । त-द्दे॒वाना᳚-म्परिषू॒तम् ।
अथो॒ यथा॒ वस्य॑से प्रति॒ प्रोच्याहे॒द-ङ्क॑रिष्या॒मीति॑ । ए॒वमे॒व तद॑द्ध्व॒र्यु-र्दे॒वेभ्यः॑ प्रति॒ प्रोच्य॑ ब॒र्॒हिर्दा॑ति । आ॒त्मनो-ऽहिग्ं॑सायै ॥ याव॑त-स्स्त॒म्बा-न्प॑रि दि॒शेत् । यत्तेषा॑-मुच्छि॒ग्ग्॒ष्यात् । अति॒ त-द्य॒ज्ञस्य॑ रेचयेत् । एकग्ग्॑ स्त॒म्ब-म्परि॑दिशेत् ।
तग्ं सर्व॑-न्दायात् ॥ 10 ॥
य॒ज्ञस्यान॑तिरेकाय ॥ व॒र्॒षवृ॑द्ध-म॒सीत्या॑ह ।
व॒र्॒ष वृ॑द्धा॒ वा ओष॑धयः ॥
देव॑ बर्हि॒रित्या॑ह । दे॒वेभ्य॑ ए॒वैन॑-त्करोति ।
मा त्वा॒-ऽन्वम्मा ति॒र्यगित्या॒हा हिग्ं॑सायै ।
पर्व॑ ते राद्ध्यास॒मित्या॒-हर्ध्यै᳚ ॥
आ॒च्छे॒त्ता ते॒ मा रि॑ष॒मित्या॑ह । नास्या॒त्मनो॑ मीयते ।
य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 11 ॥
देव॑बर्हि-श्श॒तव॑ल्शं॒-विँरो॒हेत्या॑ह । प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑नाय ॥ स॒हस्र॑वल्शा॒ वि व॒यग्ं रु॑हे॒मेत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ पृ॒थि॒व्या-स्स॒पृञ्चः॑ पा॒हीत्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥
अयु॑ङ्गायुङ्गा-न्मु॒ष्टीन् ँलु॑नोति । मि॒थु॒न॒त्वाय॒ प्रजा᳚त्यै ॥ सु॒स॒भृन्ता᳚ त्वा॒ सम्भ॑रा॒मीत्या॑ह । ब्रह्म॑णै॒वैन॒थ्- सम्भ॑रति ॥ 12 ॥
अदि॑त्यै॒ रास्ना॒-ऽसीत्या॑ह । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः ।
अ॒स्या ए॒वैन॒-द्रास्ना᳚-ङ्करोति ॥ इ॒न्द्रा॒ण्यै स॒नंह॑न॒मित्या॑ह । इ॒न्द्रा॒णी वा अग्रे॑ दे॒वता॑ना॒ग्ं॒ सम॑नह्यत । सा ऽऽर्ध्नो᳚त् ।
ऋद्ध्यै॒ सन्न॑ह्यति । प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः ।
प्र॒जाना॒मप॑रावापाय ।
तस्मा॒-थ्स्नाव॑सन्तताः प्र॒जा जा॑यन्ते ॥ 13 ॥
पू॒षा ते᳚ ग्र॒न्थि-ङ्ग्र॑थ्ना॒त्वित्या॑ह ।
पुष्टि॑मे॒व यज॑माने दधाति ॥ स ते॒ मा-ऽऽ स्था॒दित्या॒हाहिग्ं॑सायै ॥ प॒श्चा-त्प्राञ्च॒मुप॑गूहति ।
प॒श्चा-द्वै प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीयते ।
प॒श्चादे॒वास्मै᳚ प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ दधाति ॥
इन्द्र॑स्य त्वा बा॒हुभ्या॒-मुद्य॑च्छ॒ इत्या॑ह । इ॒न्द्रि॒यमे॒व यज॑माने दधाति ॥
बृह॒स्पते᳚र्मू॒र्ध्ना ह॑रा॒मीत्या॑ह ।
ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पतिः॑ ॥ 14 ॥
ब्रह्म॑णै॒वैन॑द्धरति ॥ उ॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒-मन्वि॒हीत्या॑ह॒ गत्यै᳚ ॥ दे॒व॒ग॒म्मम॒सीत्या॑ह । दे॒वाने॒वैन॑द्गमयति ॥ अन॑ध-स्सादयति ।
गर्भा॑णा॒-न्धृत्या॒ अप्र॑पादाय । तस्मा॒-द्गर्भाः᳚ प्र॒जाना॒मप्र॑पादुकाः । उ॒परी॑व॒ निद॑धाति । उ॒परी॑व॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒कः ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ 15 ॥
(स॒यो॒नि॒त्वाय॑ - स्व॒धाकृ॑ता॒ - ऽसीत्या॑ह - दाया॒-द्- वेद॑ - भरति - जायन्ते॒ - बृह॒स्पतिः॒ - सम॑ष्ट्यै) (अ. 2)
अनुवाकं 3 - दोहनम्
पू॒र्वे॒द्युरि॒द्ध्मा ब॒र्॒हिः क॑रोति । य॒ज्ञमे॒वारभ्य॑ गृही॒त्वोप॑वसति ॥ प्र॒जाप॑ति-र्य॒ज्ञम॑सृजत । तस्यो॒खे अ॑स्रग्ंसेताम् । य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑तिः ।
य-थ्सा᳚न्नाय्यो॒खे भव॑तः ।
य॒ज्ञस्यै॒व तदु॒खे उप॑दधा॒त्य-प्र॑स्रग्ंसाय ॥
शुन्ध॑द्ध्व॒-न्दैव्या॑य॒ कर्म॑णे देवय॒ज्याया॒ इत्या॑ह । दे॒व॒य॒ज्याया॑ ए॒वैना॑नि शुन्धति ॥ मा॒त॒रिश्व॑नो घ॒र्मो॑-ऽसीत्या॑ह ॥ 16 ॥
अ॒न्तरि॑क्षं॒-वैँ मा॑त॒रिश्व॑नो घ॒र्मः ।
ए॒षां-लोँ॒कानां॒-विँधृ॑त्यै ॥
द्यौर॑सि पृथि॒व्य॑सीत्या॑ह । दि॒वश्च॒ ह्ये॑षा पृ॑थि॒व्याश्च॒ सम्भृ॑ता । यदु॒खा ।
तस्मा॑दे॒वमा॑ह ॥ वि॒श्वधा॑या असि पर॒मेण॒ धाम्नेत्या॑ह । वृष्टि॒र्वै वि॒श्वधा॑याः । वृष्टि॑मे॒वाव॑रुन्धे । दृग्ंह॑स्व॒ मा ह्वा॒रित्या॑ह॒ धृत्यै᳚ ॥ 17 ॥
वसू॑ना-म्प॒वित्र॑म॒सीत्या॑ह । प्रा॒णा वै वस॑वः ।
तेषां॒-वाँ ए॒त-द्भा॑ग॒धेय᳚म् । य-त्प॒वित्र᳚म् । तेभ्य॑ ए॒वैन॑-त्करोति ॥ श॒तधा॑रग्ं स॒हस्र॑धार॒मित्या॑ह । प्रा॒णेष्वे॒वायु॑-र्दधाति सर्व॒त्वाय॑ ॥ त्रि॒वृ-त्प॑लाशशा॒खाया᳚-न्दर्भ॒मय॑-म्भवति । त्रि॒वृद्वै प्रा॒णः । त्रि॒वृत॑मे॒व प्रा॒ण-म्म॑द्ध्य॒तो यज॑माने दधाति ॥ 18 ॥
सौ॒म्यः प॒र्ण-स्स॑योनि॒त्वाय॑ । सा॒क्षा-त्प॒वित्र॑-न्द॒र्भाः । प्राख्सा॒यमधि॒ निद॑धाति । त-त्प्रा॑णापा॒नयो॑ रू॒पम् । ति॒र्यक्प्रा॒तः । त-द्दर्श॑स्य रू॒पम् । दा॒र्श्यग्ग् ह्ये॑तदहः॑ । अन्नं॒-वैँ च॒न्द्रमाः᳚ ।
अन्न॑-म्प्रा॒णाः । उ॒भय॑मे॒वोपै॒त्यजा॑मित्वाय ॥ 19 ॥
तस्मा॑द॒यग्ं स॒र्वतः॑ पवते ॥ हु॒त-स्स्तो॒को हु॒तो द्र॒फ्स इत्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै । ह॒विषो-ऽस्क॑न्दाय ।
न हि हु॒तग्ग् स्वाहा॑कृत॒ग्ग्॒ स्कन्द॑ति ।
दि॒वि नाको॒ नामा॒ग्निः । तस्य॑ वि॒प्रुषो॑ भाग॒धेय᳚म् ।
अ॒ग्नये॑ बृह॒ते नाका॒येत्या॑ह ।
नाक॑मे॒वाग्नि-म्भा॑ग॒धेये॑न॒ सम॑र्धयति ।
स्वाहा॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॒मित्या॑ह ।
द्यावा॑पृथि॒व्योरे॒वैन॒त्-प्रति॑ष्ठापयति ॥ 20 ॥
प॒वित्र॑व॒त्यान॑यति । अ॒पा-ञ्चै॒वौष॑धीना-ञ्च॒ रस॒ग्ं॒ सग्ंसृ॑जति । अथो॒ ओष॑धीष्वे॒व प॒शू-न्प्रति॑ष्ठापयति ॥ अ॒न्वा॒रभ्य॒ वाचं॑-यँच्छति ।
य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ । धा॒रय॑न्नास्ते । धा॒रय॑न्त इव॒ हि दु॒हन्ति॑ । काम॑धुक्ष॒ इत्या॒हातृ॒तीय॑स्यै । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । इ॒माने॒व लो॒कान्. यज॑मानो दुहे ॥ 21 ॥
अ॒मूमिति॒ नाम॑ गृह्णाति । भ॒द्रमे॒वासा॒-ङ्कर्मा॒विष्क॑रोति ॥ सा वि॒श्वायु॒-स्सा वि॒श्वव्य॑चा॒-स्सा वि॒श्वक॒र्मेत्या॑ह । इ॒यं-वैँ वि॒श्वायुः॑ ।
अ॒न्तरि॑क्षं-विँ॒श्वव्य॑चाः । अ॒सौ वि॒श्वक॑र्मा ।
इ॒माने॒वैताभि॑र्लो॒कान्. य॑थापू॒र्व-न्दु॑हे ।
अथो॒ यथा᳚ प्रदा॒त्रे पुण्य॑मा॒शास्ते᳚ । ए॒वमे॒वैना॑ ए॒तदुप॑स्तौति । तस्मा॒त्-प्रादा॒दित्यु॒न्नीय॒ वन्द॑माना उपस्तु॒वन्तः॑ प॒शू-न्दु॑हन्ति ॥ 22 ॥
ब॒हु दु॒ग्धीन्द्रा॑य दे॒वेभ्यो॑ ह॒विरिति॒ वाचं॒-विँसृ॑जते । य॒था॒ दे॒व॒तमे॒व प्रसौ॑ति ।
दैव्य॑स्य च मानु॒षस्य॑ च॒ व्यावृ॑त्त्यै ।
त्रिरा॑ह । त्रिष॑त्या॒ हि दे॒वाः । अवा॑चं-यँ॒मो-ऽन॑न्वा-र॒भ्योत्त॑राः । अप॑रिमितमे॒वाव॑रुन्धे ॥
न दा॑रुपा॒त्रेण॑ दुह्यात् । अ॒ग्नि॒वद्वै दा॑रुपा॒त्रम् ।
य-द्दा॑रुपा॒त्रेण॑ दु॒ह्यात् ॥ 23 ॥
या॒तया᳚म्ना ह॒विषा॑ यजेत । अथो॒ खल्वा॑हुः ।
पु॒रो॒डाश॑मुखानि॒ वै ह॒वीग्ंषि॑ । नेत इ॑तः पुरो॒डाशग्ं॑ ह॒विषो॒ यामो॒-ऽस्तीति॑ ।
काम॑मे॒व दा॑रुपा॒त्रेण॑ दुह्यात् ॥ शू॒द्र ए॒व न दु॑ह्यात् । अस॑तो॒ वा ए॒ष सम्भू॑तः । यच्छू॒द्रः । अह॑विरे॒व तदित्या॑हुः । यच्छू॒द्रो दोग्धीति॑ ॥ 24 ॥
अ॒ग्नि॒हो॒त्रमे॒वन दु॑ह्याच्छू॒द्रः । तद्धि नोत्-पु॒नन्ति॑ । य॒दा खलु॒ वै प॒वित्र॑म॒त्येति॑ । अथ॒ तद्ध॒विरिति॑ ॥
सम्पृ॑च्यद्ध्व-मृतावरी॒रित्या॑ह । अ॒पा-ञ्चै॒वौष॑धीना-ञ्च॒ रस॒ग्ं॒ सग्ंसृ॑जति ।
तस्मा॑द॒पा-ञ्चौष॑धीना-ञ्च॒ रस॒मुप॑ जीवामः ।
म॒न्द्रा धन॑स्य सा॒तय॒ इत्या॑ह । पुष्टि॑मे॒व यज॑माने दधाति ॥ सोमे॑न॒ त्वा-ऽऽत॑न॒च्मीन्द्रा॑य॒ दधीत्या॑ह ॥ 25 ॥
सोम॑मे॒वैन॑-त्करोति । यो वै सोम॑-म्भक्षयि॒त्वा ।
सं॒वँ॒थ्स॒रग्ं सोम॒-न्न पिब॑ति । पु॒न॒र्भक्ष्यो᳚-ऽस्य सोमपी॒थो भ॑वति ॥
सोमः॒ खलु॒ वै सा᳚नां॒य्यम् । य ए॒वं-विँ॒द्वान्-थ्सा᳚नां॒य्य-म्पिब॑ति । अ॒पु॒न॒र्भक्ष्यो᳚-ऽस्य सोमपी॒थो भ॑वति । न मृ॒न्मये॒नापि॑दद्ध्यात् ।
य-न्मृ॒न्मये॑नापिद॒द्ध्यात् ।
पि॒तृ॒दे॒व॒त्यग्ग्॑ स्यात् ॥ 26 ॥
अ॒य॒स्पा॒त्रेण॑ वा दारुपा॒त्रेण॒ वा-ऽपि॑दधाति ।
तद्धि सदे॑वम् ॥ उ॒द॒न्वद्- भ॑वति । आपो॒ वै र॑क्षो॒घ्नीः । रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै ॥
अद॑स्तमसि॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑ह । य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ ।
य॒ज्ञायै॒वैन॒दद॑स्त-ङ्करोति । विष्णो॑ ह॒व्यग्ं र॑क्ष॒स्वेत्या॑ह॒ गुप्त्यै᳚ ॥ अन॑ध-स्सादयति । गर्भा॑णा॒-न्धृत्या॒ अप्र॑पादाय ।
तस्मा॒-द्गर्भाः᳚ प्र॒जाना॒म प्र॑पादुकाः । उ॒परी॑व॒ निद॑धाति । उ॒परी॑व॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒कः । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ 27 ॥
(अ॒सीत्या॑ह॒ - धृत्यै॒ - यज॑माने दधा॒ - त्यजा॑मित्वाय - स्थापयति - दुहे - दुहन्ति - दु॒ह्या-द्- दोग्धीति॒ - दधीत्या॑ह - स्याथ् - सादयति॒ पञ्च॑ च) (अ. 3)
अनुवाकं 4 - हविर्निर्वापः
कर्म॑णे वा-न्दे॒वेभ्यः॑ शकेय॒मित्या॑ह॒ शक्त्यै᳚ ।
य॒ज्ञस्य॒ वै सन्त॑ति॒मनु॑ प्र॒जाः प॒शवो॒ यज॑मानस्य॒ सन्ता॑यन्ते । य॒ज्ञस्य॒ विच्छि॑त्ति॒मनु॑ प्र॒जाः प॒शवो॒ यज॑मानस्य॒ विच्छि॑द्यन्ते ।
य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑तिरसि य॒ज्ञस्य॑ त्वा॒ सन्त॑त्यै स्तृणामि॒ सन्त॑त्यै त्वा य॒ज्ञस्येत्याह॑व॒नीया॒-थ्सन्त॑नोति । यज॑मानस्य प्र॒जायै॑ पशू॒नाग्ं सन्त॑त्यै ॥ अ॒पः प्रण॑यति । श्र॒द्धा वा आपः॑ । श्र॒द्धामे॒वारभ्य॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति । अ॒पः प्रण॑यति । य॒ज्ञो वा आपः॑ ॥ 28 ॥
य॒ज्ञमे॒वारभ्य॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति । अ॒पः प्रण॑यति । वज्रो॒ वा आपः॑ । वज्र॑मे॒व भ्रातृ॑व्येभ्यः प्र॒हृत्य॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति । अ॒पः प्रण॑यति ।
आपो॒ वै र॑क्षो॒घ्नीः । रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै । अ॒पः प्रण॑यति । आपो॒ वै दे॒वाना᳚-म्प्रि॒य-न्धाम॑ ।
दे॒वाना॑मे॒व प्रि॒य-न्धाम॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति ॥ 29 ॥
अ॒पः प्रण॑यति । आपो॒ वै सर्वा॑ दे॒वताः᳚ ।
दे॒वता॑ ए॒वारभ्य॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑रति ॥ वेषा॑य॒ त्वेत्या॑ह । वेषा॑य॒ ह्ये॑नदाद॒त्ते ॥ प्रत्यु॑ष्ट॒ग्ं॒ रक्षः॒ प्रत्यु॑ष्टा॒ अरा॑तय॒ इत्या॑ह ।
रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै ॥ धूर॒सीत्या॑ह । ए॒ष वै धुर्यो॒-ऽग्निः । तं-यँदनु॑पस्पृश्याती॒यात् ॥ 30 ॥
अ॒द्ध्व॒र्यु-ञ्च॒ यज॑मान-ञ्च॒ प्रद॑हेत् । उ॒प॒स्पृश्यात्ये॑ति । अ॒द्ध्व॒र्योश्च॒ यज॑मानस्य॒ चाप्र॑दाहाय ॥ धूर्व॒ तंयोँ᳚-ऽस्मा-न्धूर्व॑ति॒ त-न्धू᳚र्व॒ यं-वँ॒य-न्धूर्वा॑म॒ इत्या॑ह ।
द्वौ वाव पुरु॑षौ । य-ञ्चै॒व धूर्व॑ति । यश्चै॑न॒-न्धूर्व॑ति । तावु॒भौ शु॒चा-ऽर्प॑यति ॥ त्व-न्दे॒वाना॑मसि॒ सस्नि॑तम॒-म्पप्रि॑तम॒-ञ्जुष्ट॑तमं॒-वँह्नि॑तम-न्देव॒हूत॑म॒मित्या॑ह । य॒था॒ य॒जुरे॒वै तत् ॥ 31 ॥
अह्रु॑तमसि हवि॒र्धान॒-मित्या॒हाना᳚र्त्यै ।
दृग्ंह॑स्व॒ मा ह्वा॒रित्या॑ह॒ धृत्यै᳚ ॥
मि॒त्रस्य॑ त्वा॒ चक्षु॑षा॒ प्रेक्ष॒ इत्या॑ह मित्र॒त्वाय॑ ।
मा भेर्मा संविँ॑क्था॒ मा त्वा॑ हिग्ंसिष॒-मित्या॒हाहिग्ं॑सायै । यद्वै कि-ञ्च॒ वातो॒ नाभि॒वाति॑ ।
त-थ्सर्वं॑-वँरुणदेव॒त्य᳚म् ॥ उ॒रु वाता॒येत्या॑ह । अवा॑रुणमे॒वैन॑-त्करोति ॥ दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः
प्र॑स॒व इत्या॑ह॒ प्रसू᳚त्यै ।
अ॒श्विनो᳚-र्बा॒हुभ्या॒मित्या॑ह ॥ 32 ॥
अ॒श्विनौ॒ हि दे॒वाना॑मद्ध्व॒र्यू आस्ता᳚म् ।
पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒मित्या॑ह॒ यत्यै᳚ । अ॒ग्नये॒ जुष्ट॒-न्निर्व॑पा॒मीत्या॑ह । अ॒ग्नय॑ ए॒वैना॒ञ्जुष्टं॒
निर्व॑पति । त्रिर्यजु॑षा । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः ।
ए॒षां-लोँ॒काना॒माप्त्यै᳚ । तू॒ष्णी-ञ्च॑तु॒र्थम् ।
अप॑रिमितमे॒वाव॑रुन्धे । स ए॒वमे॒वानु॑पू॒र्वग्ं ह॒वीग्ंषि॒ निर्व॑पति ॥ 33 ॥
इ॒द-न्दे॒वाना॑मि॒दमु॑ न-स्स॒हेत्या॑ह॒ व्यावृ॑त्त्यै ॥
स्फा॒त्यै त्वा॒ नारा᳚त्या॒ इत्या॑ह॒ गुप्त्यै᳚ । तम॑सीव॒ वा ए॒षो᳚-ऽन्तश्च॑रति । यः प॑री॒णहि॑ ॥ सुव॑र॒भि विख्ये॑षं-वैँश्वान॒र-ञ्ज्योति॒रित्या॑ह ।
सुव॑रे॒वाभि वि प॑श्यति वैश्वान॒र-ञ्ज्योतिः॑ ।
द्यावा॑पृथि॒वी ह॒विषि॑ गृही॒त उद॑वेपेताम् ॥
दृग्ंह॑न्ता॒-न्दुर्या॒ द्यावा॑पृथि॒व्योरित्या॑ह ।
गृ॒हाणा॒-न्द्यावा॑पृथि॒व्यो-र्धृत्यै᳚ ॥
उ॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒-मन्वि॒हीत्या॑ह॒ गत्यै᳚ ॥
अदि॑त्यास्त्वो॒पस्थे॑ सादया॒मीत्या॑ह । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः । अ॒स्या ए॒वैन॑दु॒पस्थे॑ सादयति ॥
अग्ने॑ ह॒व्यग्ं र॑क्ष॒स्वेत्या॑ह॒ गुप्त्यै᳚ ॥ 34 ॥
(य॒ज्ञो वा आपो॒ - धाम॑ प्र॒णीय॒ प्रच॑र - त्यती॒या - दे॒त-द्- बा॒हुभ्या॒मित्या॑ह - ह॒विग्ंषि॒ निर्व॑पति॒ - गत्यै॑ च॒त्वारि॑ च) (अ. 4)
अनुवाकं 5 - व्रीह्यवघातः
इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑हन्न् । सो॑-ऽपः । अ॒भ्य॑म्रियत ।
तासां॒-यँन्मेद्ध्यं॑-यँ॒ज्ञिय॒ग्ं॒ सदे॑व॒मासी᳚त् । तदपोद॑क्रामत् । ते द॒र्भा अ॑भवन्न् । य-द्द॒र्भैर॒प उ॑त्पु॒नाति॑ । या ए॒व मेद्ध्या॑ य॒ज्ञिया॒-स्सदे॑वा॒ आपः॑ । ताभि॑रे॒वैना॒ उत्पु॑नाति । द्वाभ्या॒मुत्पु॑नाति ॥ 35 ॥
द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ दे॒वो वः॑ सवि॒तोत्-पु॑ना॒त्वित्या॑ह । स॒वि॒तृप्र॑सूत ए॒वैना॒ उत्पु॑नाति । अच्छि॑द्रेण प॒वित्रे॒णेत्या॑ह । अ॒सौ वा आ॑दि॒त्यो-ऽच्छि॑द्र-म्प॒वित्र᳚म् । तेनै॒वैना॒ उत्पु॑नाति । वसो॒-स्सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॒रित्या॑ह । प्रा॒णा वा आपः॑ । प्रा॒णा वस॑वः । प्रा॒णा र॒श्मयः॑ ॥ 36 ॥
प्रा॒णैरे॒व प्रा॒णान्-थ्सम्पृ॑णक्ति । सा॒वि॒त्रि॒यर्चा ।
स॒वि॒तृप्र॑सूत-म्मे॒ कर्मा॑स॒दिति॑ ।
स॒वि॒तृप्र॑सूतमे॒वास्य॒ कर्म॑ भवति ।
प॒च्छो गा॑यत्रि॒या त्रि॑ष्षमृद्ध॒त्वाय॑ ॥
आपो॑ देवीरग्रेपुवो अग्रेगुव॒ इत्या॑ह ।
रू॒प-मे॒वासा॑मे॒त-न्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे ।
अग्र॑ इ॒मं-यँ॒ज्ञ-न्न॑य॒ताग्रे॑
य॒ज्ञप॑ति॒मित्या॑ह । अग्रे॑ ए॒व य॒ज्ञ-न्न॑यन्ति ।
अग्रे॑ य॒ज्ञप॑तिम् ॥ 37 ॥
यु॒ष्मानिन्द्रो॑ ऽवृणीत वृत्र॒तूये॑ यू॒यमिन्द्र॑मवृणीद्ध्वं-वृँत्र॒तूर्य॒ इत्या॑ह ।
वृ॒त्रग्ं ह॑ हनि॒ष्यन्निन्द्र॒ आपो॑ वव्रे ।
आपो॒ हेन्द्रं॑-वँव्रिरे । स॒ज्ञां-मे॒वासा॑मे॒त-थ्सामा॑नं॒-व्याँच॑ष्टे ॥ प्रोक्षि॑ता॒-स्स्थेत्या॑ह । तेनापः॒ प्रोक्षि॑ताः ॥ अ॒ग्नये॑ वो॒ जुष्ट॒-म्प्रोक्षा᳚-म्य॒ग्नीषोमा᳚भ्या॒-मित्या॑ह ।
य॒था॒ दे॒व॒तमे॒वैना॒-न्प्रोक्ष॑ति । त्रिः प्रोक्ष॑ति । त्र्या॑वृ॒द्धि य॒ज्ञः ॥ 38 ॥
अथो॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै । शुन्ध॑द्ध्वं॒
दैव्या॑य॒ कर्म॑णे देवय॒ज्याया॒ इत्या॑ह ।
दे॒व॒य॒ज्याया॑ ए॒वैना॑नि शुन्धति । त्रिः प्रोक्ष॑ति । त्र्या॑वृ॒द्धि य॒ज्ञः । अथो॑ मेद्ध्य॒त्वाय॑ । अव॑धूत॒ग्ं॒ रक्षो-ऽव॑धूता॒ अरा॑तय॒ इत्या॑ह ।
रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै । अदि॑त्या॒स्त्वग॒सीत्या॑ह । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः ॥ 39 ॥
अ॒स्या ए॒वैन॒-त्त्वच॑-ङ्करोति । प्रति॑ त्वा पृथि॒वी वे॒त्त्वित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ पु॒रस्ता᳚-त्प्रती॒चीन॑ग्रीव॒-मुत्त॑रलो॒मोप॑स्तृणाति मेद्ध्य॒त्वाय॑ ।
तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्चः॑ प॒शवो॒ मेध॒मुप॑तिष्ठन्ते । तस्मा᳚-त्प्र॒जा मृ॒ग-ङ्ग्राहु॑काः । य॒ज्ञो दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत ।
कृष्णो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा । य-त्कृ॑ष्णाजि॒ने ह॒विर॑द्ध्यव॒हन्ति॑ । य॒ज्ञादे॒व-त-द्य॒ज्ञ-म्प्रयु॑ङ्क्ते । ह॒विषो-ऽस्क॑न्दाय ॥ 40 ॥
अ॒धि॒षव॑णमसि वानस्प॒त्यमित्या॑ह । अ॒धि॒षव॑ण-मे॒वैन॑-त्करोति । प्रति॒ त्वा-ऽदि॑त्या॒स्त्वग्वे॒त्त्वित्या॑ह सय॒त्वाय॑ ॥
अ॒ग्नेस्त॒नू-र॒सीत्या॑ह । अ॒ग्नेर्वा ए॒षा त॒नूः ।
यदोष॑धयः । वा॒चो वि॒सर्ज॑न॒मित्या॑ह ।
य॒दा हि प्र॒जा ओष॑धीना-म॒श्नन्ति॑ । अथ॒ वाचं॒-विँसृ॑जन्ते । दे॒ववी॑तये त्वा गृह्णा॒मीत्या॑ह ॥ 41 ॥
दे॒वता॑भिरे॒वैन॒-थ्सम॑र्धयति ॥
अद्रि॑रसि वानस्प॒त्य इत्या॑ह । ग्रावा॑ण-मे॒वैन॑-त्करोति ।
स इ॒द-न्दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यग्ं सु॒शमि॑ शमि॒ष्वेत्या॑ह॒ शान्त्यै᳚ ॥ हवि॑ष्कृ॒देहीत्या॑ह ।
य ए॒व दे॒वानाग्ं॑ हवि॒ष्कृतः॑ । तान्. ह्व॑यति ।
त्रिर्ह्व॑यति । त्रिष॑त्या॒ हि दे॒वाः ॥ इष॒मा व॒दोर्ज॒मा व॒देत्या॑ह ॥ 42 ॥
इष॑मे॒वोर्जं॒-यँज॑माने दधाति ।
द्यु॒मद्व॑दत व॒यग्ं स॑घा॒न्त-ञ्जे॒ष्मेत्या॑ह॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै ॥ मनो᳚-श्श्र॒द्धादे॑वस्य॒ यज॑मानस्यासुर॒घ्नी वाक् । य॒ज्ञा॒यु॒धेषु॒ प्रवि॑ष्टा-ऽऽसीत् । ते-ऽसु॑रा॒ याव॑न्तो यज्ञायु॒धाना॑मु॒द्वद॑ता-मु॒पाशृ॑ण्वन्न् ।
ते परा॑-ऽभवन्न् । तस्मा॒-थ्स्वाना॒-म्मद्ध्ये॑-ऽव॒साय॑ यजेत । याव॑न्तो-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्या यज्ञायु॒धाना॑-मु॒द्वद॑ता-मुपशृ॒ण्वन्ति॑ । ते परा॑ भवन्ति ।
उ॒च्चै-स्स॒माह॑न्त॒वा आ॑ह॒ विजि॑त्यै ॥ 43 ॥
वृ॒ङ्क्त ए॑षामिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य᳚म् । श्रेष्ठ॑ एषा-म्भवति ॥ व॒र्॒ष वृ॑द्धमसि॒ प्रति॑ त्वा व॒र्॒षवृ॑द्धं-वेँ॒त्त्वित्या॑ह ।
व॒र्॒षवृ॑द्धा॒ वा ओष॑धयः ।
व॒र्॒षवृ॑द्धा इ॒षीका॒-स्समृ॑द्ध्यै ।
य॒ज्ञग्ं रक्षा॒ग्॒स्यनु॒ प्रावि॑शन्न् ।
तान्य॒स्ना प॒शुभ्यो॑ नि॒रवा॑दयन्त ।
तुषै॒रोष॑धीभ्यः ॥ परा॑पूत॒ग्ं॒ रक्षः॒ परा॑पूता॒ अरा॑तय॒ इत्या॑ह ।
रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै ॥ 44 ॥
रक्ष॑सा-म्भा॒गो॑-ऽसीत्या॑ह । तुषै॑रे॒व रक्षाग्ं॑सि नि॒रव॑दयते । अ॒प उप॑स्पृशति मेद्ध्य॒त्वाय॑ । वा॒युर्वो॒ वि वि॑न॒क्त्वित्या॑ह । प॒वित्रं॒-वैँ वा॒युः । पु॒नात्ये॒वैनान्॑ । अ॒न्तरि॑क्षादिव॒ वा ए॒ते प्रस्क॑न्दन्ति । ये शूर्पा᳚त् । दे॒वो वः॑ सवि॒ता हिर॑ण्यपाणिः॒ प्रति॑गृह्णा॒त्वित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै ।
ह॒विषो-ऽस्क॑न्दाय । त्रिष्फ॒लीक॑र्त॒वा आ॑ह । त्र्या॑वृ॒द्धि य॒ज्ञः । अथो॑ मेद्ध्य॒त्वाय॑ ॥ 45 ॥
(द्वाभ्या॒मु-त्पु॑नाति - र॒श्मयो॑ - नय॒न्त्यग्रे॑ य॒ज्ञप॑तिं - ँय॒ज्ञो - ऽदि॑ति॒ - रस्क॑न्दाय - गृह्णा॒मीत्या॑ह - व॒देत्या॑ह॒ - विजि॑त्या॒ - अप॑हत्या॒ - अस्क॑न्दाय॒ त्रीणि॑ च) (अ. 5)
अनुवाकं 6 - तण्डुलपेषणम्
अव॑धूत॒ग्ं॒ रक्षो-ऽव॑धूता॒ अरा॑तय॒ इत्या॑ह । रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै । अदि॑त्या॒स्त्वग॒सीत्या॑ह । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः । अ॒स्या ए॒वैन॒-त्त्वच॑-ङ्करोति । प्रति॑ त्वा पृथि॒वी वे॒त्त्वित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै ।
पु॒रस्ता᳚-त्प्रती॒चीन॑ग्रीव॒-मुत्त॑रलो॒मोप॑स्तृणाति मेद्ध्य॒त्वाय॑ । तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्चः॑ प॒शवो॒ मेध॒मुप॑तिष्ठन्ते । तस्मा᳚-त्प्र॒जा मृ॒ग-ङ्ग्राहु॑काः । य॒ज्ञो दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत ॥ 46 ॥
कृष्णो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा । य-त्कृ॑ष्णाजि॒ने ह॒विर॑धिपि॒नष्टि॑ । य॒ज्ञादे॒व त-द्य॒ज्ञ-म्प्रयु॑ङ्क्ते । ह॒विषो-ऽस्क॑न्दाय ॥ द्यावा॑पृथि॒वी स॒हास्ता᳚म् । ते श॑म्यामा॒त्रमेक॒मह॒र्व्यैताग्ं॑ शम्यामा॒त्रमेक॒महः॑ ॥ दि॒व-स्स्क॑म्भ॒निर॑सि॒ प्रति॒ त्वा ऽदि॑त्या॒स्त्वग्वे॒त्त्वित्या॑ह ।
द्यावा॑पृथि॒व्यो-र्वीत्यै᳚ । धि॒षणा॑-ऽसि पर्व॒त्या
प्रति॑ त्वा दि॒व-स्स्क॑म्भ॒निर्वे॒त्त्वित्या॑ह ।
द्यावा॑पृथि॒व्यो-र्विधृ॑त्यै ॥ 47 ॥
धि॒षणा॑-ऽसि पार्वते॒यी प्रति॑ त्वा पर्व॒तिर्वे॒त्त्वित्या॑ह । द्यावा॑पृथि॒व्योर्धृत्यै᳚ ॥ दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इत्या॑ह॒ प्रसू᳚त्यै । अ॒श्विनो᳚-र्बा॒हुभ्या॒मित्या॑ह । अ॒श्विनौ॒ हि दे॒वाना॑मद्ध्व॒र्यू आस्ता᳚म् । पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒मित्या॑ह॒ यत्यै᳚ ।
अधि॑वपा॒मीत्या॑ह । य॒था॒दे॒व॒त-मे॒वैना॒नधि॑ वपति ॥ धा॒न्य॑मसि धिनु॒हि दे॒वानित्या॑ह । ए॒तस्य॒ यजु॑षो वी॒र्ये॑ण ॥ 48 ॥
याव॒देका॑ दे॒वता॑ का॒मय॑ते॒ याव॒देका᳚ । ताव॒दाहु॑तिः प्रथते । न हि तदस्ति॑ । यत्ताव॑दे॒व स्यात् । याव॑ज्जु॒होति॑ ॥ प्रा॒णाय॑ त्वा-ऽपा॒नाय॒ त्वेत्या॑ह । प्रा॒णाने॒व यज॑माने दधाति । दी॒र्घामनु॒ प्रसि॑ति॒मायु॑षे धा॒मित्या॑ह । आयु॑रे॒वास्मि॑-न्दधाति ।
अ॒न्तरि॑क्षादिव॒ वा ए॒तानि॒ प्रस्क॑न्दन्ति । यानि॑ दृ॒षदः॑ । दे॒वो वः॑ सवि॒ता हिर॑ण्यपाणिः॒ प्रति॑ गृह्णा॒त्वित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै । ह॒विषो-ऽस्क॑न्दाय ॥
असं॑वँपन्ती पिग्ं॑षा॒णूनि॑ कुरुता॒दित्या॑ह मेद्ध्य॒त्वाय॑ ॥ 49 ॥
(निला॑यत॒ - विधृ॑त्यै - वी॒र्ये॑ण - स्कन्दन्ति च॒त्वारि॑ च ) (अ. 6)
अनुवाकं 7 - कपालोपधानम्
धृष्टि॑रसि॒ ब्रह्म॑ य॒च्छेत्या॑ह॒ धृत्यै᳚ ॥
अपा᳚ग्ने॒ ऽग्निमा॒माद॑-ञ्जहि॒ निष्क्र॒व्यादग्ं॑
से॒धा दे॑व॒यजं॑-वँ॒हेत्या॑ह ।
य ए॒वामात्क्र॒व्यात् । तम॑प॒हत्य॑ । मेद्ध्ये॒-ऽग्नौ क॒पाल॒मुप॑दधाति ॥ निर्द॑ग्ध॒ग्ं॒ रक्षो॒ निर्द॑ग्धा॒ अरा॑तय॒ इत्या॑ह । रक्षाग्॑स्ये॒व
निर्द॑हति । अ॒ग्नि॒वत्युप॑दधाति । अ॒स्मिन्ने॒व लो॒के ज्योति॑र्धत्ते । अङ्गा॑र॒मधि॑-वर्तयति ॥ 50 ॥
अ॒न्तरि॑क्ष ए॒व ज्योति॑र्धत्ते ।
आ॒दि॒त्यमे॒वामुष्मि॑न् ँलो॒के ज्योति॑र्धत्ते ।
ज्योति॑ष्मन्तो-ऽस्मा इ॒मे लो॒का भ॑वन्ति ।
य ए॒वं-वेँद॑ ॥ ध्रु॒वम॑सि पृथि॒वी-न्दृ॒ग्ं॒हेत्या॑ह । पृ॒थि॒वीमे॒वैतेन॑ दृग्ंहति ।
ध॒र्त्रम॑स्य॒न्तरि॑क्ष-न्दृ॒ग्ं॒हेत्या॑ह । अ॒न्तरि॑क्षमे॒वैतेन॑ दृग्ंहति ।
ध॒रुण॑मसि॒ दिव॑-न्दृ॒ग्ं॒हेत्या॑ह । दिव॑मे॒वैतेन॑ दृग्ंहति ॥ 51 ॥
धर्मा॑सि॒ दिशो॑ दृ॒ग्ं॒हेत्या॑ह ।
दिश॑ ए॒वैतेन॑ दृग्ंहति । इ॒माने॒वैतै-र्लो॒का-न्दृग्ं॑हति । दृग्ं ह॑न्ते-ऽस्मा इ॒मे लो॒काः प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ त्रीण्यग्रे॑ क॒पाला॒न्युप॑दधाति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः ।
ए॒षां-लोँ॒काना॒माप्त्यै᳚ ।
एक॒मग्रे॑ क॒पाल॒मुप॑दधाति ।
एकं॒-वाँ अग्रे॑ क॒पाल॒-म्पुरु॑षस्य स॒भंवँ॑ति ॥ 52 ॥
अथ॒ द्वे । अथ॒ त्रीणि॑ । अथ॑ च॒त्वारि॑ । अथा॒ष्टौ ।
तस्मा॑द॒ष्टाक॑पाल॒-म्पुरु॑षस्य॒ शिरः॑ ।
यदे॒व-ङ्क॒पाला᳚न्युप॒ दधा॑ति । य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑तिः । य॒ज्ञमे॒व प्र॒जाप॑ति॒ग्ं॒ सग्ग्स्क॑रोति ।
आ॒त्मान॑मे॒व त-थ्सग्ग्स्क॑रोति । तग्ं सग्ग्स्कृ॑तमा॒त्मान᳚म् ॥ 53 ॥
अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒के-ऽनु॒परै॑ति ॥ यद॒ष्टावु॑प॒ दधा॑ति । गा॒य॒त्रि॒या त-थ्सम्मि॑तम् । यन्नव॑ । त्रि॒वृता॒ तत् । य-द्दश॑ । वि॒राजा॒ तत् । यदेका॑दश । त्रि॒ष्टुभा॒ तत् । यद्द्वाद॑श ॥ 54 ॥
जग॑त्या॒ तत् । छन्दः॑ सम्मितानि॒ स उ॑प॒दध॑-त्क॒पाला॑नि । इ॒मान् ँलो॒कान॑नुपू॒र्व-न्दिशो॒ विधृ॑त्यै दृग्ंहति । अथायुः॑ प्रा॒णा-न्प्र॒जा-म्प॒शून्. यज॑माने दधाति । स॒जा॒तान॑स्मा अ॒भितो॑ बहु॒लान् क॑रोति ॥
चित॒-स्स्थेत्या॑ह । य॒था॒ य॒जुरे॒वैतत् ॥
भृगू॑णा॒मङ्गि॑रसा॒-न्तप॑सा तप्यद्ध्व॒मित्या॑ह ।
दे॒वता॑ना-मे॒वैना॑नि॒ तप॑सा तपति । तानि॒ तत॒-स्सग्ग्स्थि॑ते । यानि॑ घ॒र्मे क॒पाला᳚न् युपचि॒न्वन्ति॑ वे॒धस॒ इति॒ चतु॑ष्पदय॒र्चा विमु॑ञ्चति । चतु॑ष्पादः प॒शवः॑ । प॒शुष्वे॒वोपरि॑ष्टा॒-त्प्रति॑तिष्ठति ॥ 55 ॥
(व॒र्त॒य॒ति॒ - दिव॑मे॒वैतेन॑ दृग्ंहति - स॒म्भव॑ति॒ - तग्ं सग्ग्स्कृ॑तमा॒त्मानं॒ - द्वाद॑श॒ - सग्ग्स्थि॑ते॒ त्रीणि॑ च) (अ. 7)
अनुवाकं 8 - पुरोडाशानिष्पादनम्
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इत्या॑ह॒ प्रसू᳚त्यै । अ॒श्विनो᳚-र्बा॒हुभ्या॒मित्या॑ह ।
अ॒श्विनौ॒ हि दे॒वाना॑मद्ध्व॒र्यू आस्ता᳚म् ।
पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒मित्या॑ह॒ यत्यै᳚ ।
संवँ॑पा॒मीत्या॑ह । य॒था॒ दे॒व॒तमे॒वैना॑नि॒ संवँ॑पति ॥ समापो॑ अ॒द्भिर॑ग्मत॒ समोष॑धयो॒ रसे॒नेत्या॑ह । आपो॒ वा ओष॑धी-र्जिन्वन्ति । ओष॑धयो॒-ऽपो जि॑न्वन्ति ।
अ॒न्या वा ए॒तासा॑म॒न्या जि॑न्वन्ति ॥ 56 ॥
तस्मा॑दे॒वमा॑ह । सग्ं रे॒वती॒-र्जग॑तीभि॒-र्मधु॑मती॒-र्मधु॑मतीभि-स्सृज्यद्ध्व॒मित्या॑ह ।
आपो॒ वै रे॒वतीः᳚ । प॒शवो॒ जग॑तीः । ओष॑धयो॒ मधु॑मतीः । आप॒ ओष॑धीः प॒शून् । ताने॒वास्मा॑ एक॒धा स॒ग्ं॒सृज्य॑ । मधु॑मतः करोति ।
अ॒द्भ्यः परि॒ प्रजा॑ता-स्स्थ॒ सम॒द्भिः पृ॑च्यद्ध्व॒मिति॑ प॒र्याप्ला॑वयति ।
यथा॒ सुवृ॑ष्ट इ॒माम॑नु वि॒सृत्य॑ ॥ 57 ॥
आप॒ ओष॑धीर्म॒हय॑न्ति । ता॒दृगे॒व तत् ॥
जन॑यत्यै त्वा॒ संयौँ॒मीत्या॑ह । प्र॒जा ए॒वैतेन॑ दाधार । अ॒ग्नये᳚ त्वा॒-ऽग्नीषोमा᳚भ्या॒मित्या॑ह॒ व्यावृ॑त्त्यै । म॒खस्य॒ शिरो॒-ऽसीत्या॑ह ।
य॒ज्ञो वै म॒खः । तस्यै॒तच्छिरः॑ । य-त्पु॑रो॒डाशः॑ । तस्मा॑दे॒वमा॑ह ॥ 58 ॥
घ॒र्मो॑-ऽसि वि॒श्वायु॒रित्या॑ह । विश्व॑मे॒वायु॒-र्यज॑माने दधाति । उ॒रु प्र॑थस्वो॒रु ते॑ य॒ज्ञप॑तिः प्रथता॒मित्या॑ह । यज॑मानमे॒व प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ प्रथयति । त्वच॑-ङ्गृह्णी॒ष्वेत्या॑ह ।
सर्व॑मे॒वैन॒ग्ं॒ सत॑नु-ङ्करोति । अथा॒प आ॒नीय॒ परि॑ मार्ष्टि । मा॒ग्ं॒स ए॒व त-त्त्वच॑-न्दधाति । तस्मा᳚-त्त्व॒चा मा॒ग्ं॒स-ञ्छ॒न्नम् ॥
घ॒र्मो वा ए॒षो-ऽशा᳚न्तः ॥ 59 ॥
अ॒र्ध॒मा॒से᳚-ऽर्धमासे॒ प्रवृ॑ज्यते । य-त्पु॑रो॒डाशः॑ । स ई᳚श्व॒रो यज॑मानग्ं शु॒चा प्र॒दहः॑ । पर्य॑ग्नि करोति । प॒शुमे॒वैन॑मकः । शान्त्या॒ अप्र॑दाहाय । त्रिः पर्य॑ग्नि करोति ।
त्र्या॑वृ॒द्धि य॒ज्ञः । अथो॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै ॥
अ॒न्तरि॑त॒ग्ं॒ रक्षो॒-ऽन्तरि॑ता॒ अरा॑तय॒ इत्या॑ह ॥ 60 ॥
रक्ष॑सा-म॒न्तर्हि॑त्यै । पु॒रो॒डाशं॒-वाँ अधि॑श्रित॒ग्ं॒ रक्षाग्॑स्यजिघाग्ंसन्न् ।
दि॒वि नाको॒ नामा॒ग्नी र॑क्षो॒हा । स ए॒वास्मा॒-द्रक्षा॒ग्॒स्यपा॑हन्न् । दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता श्र॑पय॒त्वित्या॑ह । स॒वि॒तृप्र॑सूत ए॒वैनग्ग्॑ श्रपयति । वर्षि॑ष्ठे॒ अधि॒ नाक॒ इत्या॑ह । रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै । अ॒ग्निस्ते॑ त॒नुव॒-म्मा-ऽति॑ धा॒गित्या॒हान॑तिदाहाय । अग्ने॑ ह॒व्यग्ं र॑क्ष॒स्वेत्या॑ह॒ गुप्त्यै᳚ ॥ 61 ॥
अवि॑दहन्त-श्श्रपय॒तेति॒ वाचं॒-विँसृ॑जते ।
य॒ज्ञमे॒व ह॒वीग्ष्य॑भि-व्या॒हृत्य॒ प्रत॑नुते ।
पु॒रो॒रुच॒मवि॑दाहाय॒ शृत्यै॑ करोति ॥ म॒स्तिष्को॒ वै पु॑रो॒डाशः॑ । तं-यँन्नाभि॑वा॒सये᳚त् । आ॒विर्म॒स्तिष्कः॑ स्यात् । अ॒भिवा॑सयति ।
तस्मा॒-द्गुहा॑ म॒स्तिष्कः॑ । भस्म॑ना॒-ऽभि वा॑सयति ।
तस्मा᳚-न्मा॒ग्ं॒सेनास्थि॑ छ॒न्नम् ॥ 62 ॥
वे॒देना॒भि वा॑सयति । तस्मा॒-त्केशै॒-श्शिरः॑ छ॒न्नम् ।
अख॑लतिभावुको भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ प॒शोर्वै प्र॑ति॒मा पु॑रो॒डाशः॑ । स नाय॒जुष्क॑-मभि॒वास्यः॑ । वृथे॑व स्यात् । ई॒श्व॒रा यज॑मानस्य प॒शवः॒ प्रमे॑तोः ॥ स-म्ब्रह्म॑णा पृच्य॒स्वेत्या॑ह । प्रा॒णा वै ब्रह्म॑ ॥ 63 ॥
प्रा॒णाः प॒शवः॑ । प्रा॒णैरे॒व प॒शून्थ्
सम्पृ॑णक्ति । न प्र॒मायु॑का भवन्ति । यज॑मानो॒ वै पु॑रो॒डाशः॑ । प्र॒जा प॒शवः॒ पुरी॑षम् ।
यदे॒वम॑भि वा॒सय॑ति । यज॑मानमे॒व प्र॒जया॑ प॒शुभि॒-स्सम॑र्धयति ॥ दे॒वा वै ह॒वि-र्भृ॒त्वा-ऽब्रु॑वन्न् । कस्मि॑न्नि॒द-म्म्र॑क्ष्यामह॒ इति॑ ।
सो᳚-ऽग्निर॑ब्रवीत् ॥ 64 ॥
मयि॑ त॒नू-स्सन्निध॑द्ध्वम् । अ॒हं-वँ॒स्त-ञ्ज॑नयिष्यामि । यस्मि॑-न्म्र॒क्ष्यद्ध्व॒ इति॑ । ते दे॒वा अ॒ग्नौ त॒नू-स्स-न्न्य॑दधत । तस्मा॑दाहुः ।
अ॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वता॒ इति॑ । सो-ऽङ्गा॑रेणा॒पः ।
अ॒भ्य॑पातयत् । तत॑ एक॒तो॑-ऽजायत ।
स द्वि॒तीय॑म॒भ्य॑पातयत् ॥ 65 ॥
ततो᳚ द्वि॒तो॑-ऽजायत । स तृ॒तीय॑-म॒भ्य॑पातयत् ।
तत॑-स्त्रि॒तो॑-ऽजायत । यद॒द्भ्यो-ऽजा॑यन्त । तदा॒प्याना॑माप्य॒त्वम् । यदा॒त्मभ्यो ऽजा॑यन्त ।
तदा॒त्म्याना॑-मात्म्य॒त्वम् ॥ ते दे॒वा आ॒प्येष्व॑मृजत । आ॒प्या अ॑मृजत॒ सूर्या᳚भ्युदिते । सूर्या᳚भ्युदित॒-स्सूर्या॑भिनिम्रुक्ते ॥ 66 ॥
सूर्या॑भिनिम्रुक्तः कुन॒खिनि॑ । कु॒न॒खी श्या॒वद॑ति । श्या॒वद॑न्नग्रदिधि॒षौ । अ॒ग्र॒दि॒धि॒षुः प॑रिवि॒त्ते । प॒रि॒वि॒त्तो वी॑र॒हणि॑ । वी॒र॒हा ब्र॑ह्म॒हणि॑ ।
तद्ब्र॑ह्म॒हण॒-न्नात्य॑च्यवत । अ॒न्त॒र्वे॒दि निन॑य॒त्यव॑रुद्ध्यै । उल्मु॑केना॒भि गृ॑ह्णाति शृत॒त्वाय॑ । शृ॒तका॑मा इव॒ हि दे॒वाः ॥ 67 ॥
(अ॒न्या जि॑न्वन्-त्यनुवि॒सृत्यै॒-वमा॒-हाशा᳚न्त-आह॒-गुप्त्यै॑-छ॒न्नं - ब्रह्मा᳚-ब्रवी-द्द्वि॒तीय॑म॒भ्य॑पातय॒-थ्सूर्या॑भिनिम्रुक्ते-दे॒वाः) (अ. 8)
अनुवाकं 9 - वेदिकरणम्
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इति॒ स्फ्यमाद॑त्ते॒ प्रसू᳚त्यै । अ॒श्विनो᳚-र्बा॒हुभ्या॒मित्या॑ह । अ॒श्विनौ॒ हि दे॒वाना॑मद्ध्व॒र्यू आस्ता᳚म् । पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒मित्या॑ह॒ यत्यै᳚ ॥ आद॑द॒ इन्द्र॑स्य बा॒हुर॑सि॒ दक्षि॑ण॒ इत्या॑ह । इ॒न्द्रि॒यमे॒व यज॑माने दधाति । स॒हस्र॑भृष्टि-श्श॒तते॑जा॒ इत्या॑ह ।
रू॒पमे॒वास्यै॒त-न्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे ॥
वा॒युर॑सि ति॒ग्मते॑जा॒ इत्या॑ह । तेजो॒ वै वा॒युः ॥ 68 ॥
तेज॑ ए॒वास्मि॑-न्दधाति ॥ वि॒षाद्वै नामा॑सु॒र आ॑सीत् । सो॑-ऽबिभेत् । य॒ज्ञेन॑ मा दे॒वा अ॒भिभ॑विष्य॒न्तीति॑ । स पृ॑थि॒वीम॒भ्य॑वमीत् । सा ऽमे॒द्ध्या ऽभ॑वत् । अथो॒ यदिन्द्रो॑ वृ॒त्रमहन्न्॑ । तस्य॒ लोहि॑त-म्पृथि॒वीमनु॒ व्य॑धावत् । सा ऽमे॒द्ध्या ऽभ॑वत् ।
पृथि॑वि देवयज॒नीत्या॑ह ॥ 69 ॥
मेद्ध्या॑मे॒वैना᳚-न्देव॒यज॑नी-ङ्करोति ।
ओष॑द्ध्यास्ते॒ मूल॒-म्मा हिग्ं॑सिष॒मित्या॑ह । ओष॑धीना॒-महिग्ं॑सायै ॥ व्र॒ज-ङ्ग॑च्छ गो॒स्थान॒मित्या॑ह । छन्दाग्ं॑सि॒ वै व्र॒जो गो॒स्थानः॑ । छन्दाग्॑स्ये॒वास्मै᳚ व्र॒ज-ङ्गो॒स्थान॑-ङ्करोति ॥ वर्ष॑तु ते॒ द्यौरित्या॑ह ।
वृष्टि॒र्वै द्यौः । वृष्टि॑मे॒वाव॑रुन्धे ॥
ब॒धा॒न दे॑व सवितः पर॒मस्या᳚-म्परा॒वतीत्या॑ह ॥ 70 ॥
द्वौ वाव पुरु॑षौ । य-ञ्चै॒व द्वेष्टि॑ । यश्चै॑न॒-न्द्वेष्टि॑ । तावु॒भौ ब॑द्ध्नाति पर॒मस्या᳚-म्परा॒वति॑ श॒तेन॒ पाशैः᳚ । यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मस्तमतो॒ मा मौ॒गित्या॒हानि॑म्रुक्त्यै ॥
अ॒ररु॒र्वै नामा॑सु॒र आ॑सीत् ।
स पृ॑थि॒व्यामुप॑म्लुप्तो-ऽशयत् ।
त-न्दे॒वा अप॑हतो॒-ऽररुः॑ पृथि॒व्या इति॑ पृथि॒व्या अपा᳚घ्नन्न् । भ्रातृ॑व्यो॒ वा अ॒ररुः॑ । अप॑हतो॒-ऽररुः॑ पृथि॒व्या इति॒ यदाह॑ ॥ 71 ॥
भ्रातृ॑व्यमे॒व पृ॑थि॒व्या अप॑हन्ति । ते॑-ऽमन्यन्त ।
दिवं॒-वाँ अ॒यमि॒तः प॑तिष्य॒तीति॑ ।
तम॒ररु॑स्ते॒ दिव॒-म्मा स्का॒निति॑ दि॒वः पर्य॑बाधन्त । भ्रातृ॑व्यो॒ वा अ॒ररुः॑ । अ॒ररु॑स्ते॒ दिव॒-म्मा स्का॒निति॒ यदाह॑ । भ्रातृ॑व्यमे॒व दि॒वः परि॑बाधते ।
स्त॒म्ब॒ य॒जुर्-ह॑रति । पृ॒थि॒व्या ए॒व भ्रातृ॑व्य॒-मप॑हन्ति । द्वि॒तीयग्ं॑ हरति ॥ 72 ॥
अ॒न्तरि॑क्षादे॒वैन॒-मप॑हन्ति । तृ॒तीयग्ं॑ हरति । दि॒व ए॒वैन॒-मप॑हन्ति । तू॒ष्णी-ञ्च॑तु॒र्थग्ं ह॑रति । अप॑रिमितादे॒वैन॒-मप॑हन्ति ॥ असु॑राणां॒-वाँ इ॒यमग्र॑ आसीत् । याव॒दासी॑नः परा॒ पश्य॑ति ।
ताव॑-द्दे॒वाना᳚म् । ते दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् ।
अस्त्वे॒व नो॒-ऽस्यामपीति॑ ॥ 73 ॥
क्य॑न्नो दास्य॒थेति॑ । याव॑थ्स्व॒य-म्प॑रिगृह्णी॒थेति॑ ।
ते वस॑व॒स्त्वेति॑ दक्षिण॒तः पर्य॑गृह्णन्न् । रु॒द्रास्त्वेति॑ प॒श्चात् । आ॒दि॒त्या-स्त्वेत्यु॑त्तर॒तः । ते᳚-ऽग्निना॒ प्राञ्चो॑-ऽजयन्न् । वसु॑भि-र्दक्षि॒णा ।
रु॒द्रैः प्र॒त्यञ्चः॑ । आ॒दि॒त्यैरुद॑ञ्चः ।
यस्यै॒वं-विँ॒दुषो॒ वेदि॑-म्परि गृ॒ह्णन्ति॑ ॥ 74 ॥
भव॑त्या॒त्मना᳚ । परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति ॥
दे॒वस्य॑ सवि॒तु-स्स॒व इत्या॑ह॒ प्रसू᳚त्यै ।
कर्म॑ कृण्वन्ति वे॒धस॒ इत्या॑ह । इ॒षि॒तग्ं हि कर्म॑ क्रि॒यते᳚ । पृ॒थि॒व्यै मेद्ध्य॑-ञ्चामे॒द्ध्य-ञ्च॒ व्युद॑क्रामताम् । प्रा॒चीन॑-मुदी॒चीन॒-म्मेद्ध्य᳚म् । प्र॒ती॒चीन॑-न्दक्षि॒णा ऽमे॒द्ध्यम् ।
प्राची॒मुदी॑ची-म्प्रव॒णा-ङ्क॑रोति ।
मेद्ध्या॑मे॒वैना᳚-न्देव॒यज॑नी-ङ्करोति ॥ 75 ॥
प्राञ्चौ॑ वेद्य॒ग्ं॒ सावुन्न॑यति । आ॒ह॒व॒नीय॑स्य॒ परि॑गृहीत्यै । प्र॒तीची॒ श्रोणी᳚ । गार्ह॑पत्यस्य॒ परि॑गृहीत्यै । अथो॑ मिथुन॒त्वाय॑ । उद्ध॑न्ति । यदे॒वास्या॑ अमे॒द्ध्यम् । तदप॑हन्ति । उद्ध॑न्ति ।
तस्मा॒दोष॑धयः॒ परा॑भवन्ति ॥ 76 ॥
मूल॑-ञ्छिनत्ति । भ्रातृ॑व्यस्यै॒व मूल॑-ञ्छिनत्ति ।
मूलं॒-वाँ अ॑ति॒तिष्ठ॒-द्रक्षा॒ग्॒स्यनू-त्पि॑पते । यद्धस्ते॑न छि॒न्द्यात् । कु॒न॒खिनीः᳚ प्र॒जा-स्स्युः॑ । स्फ्येन॑ छिनत्ति । वज्रो॒ वै स्फ्यः ।
वज्रे॑णै॒व य॒ज्ञा-द्रक्षा॒ग्॒स्यप॑हन्ति । पि॒तृ॒दे॒व॒त्या ऽति॑खाता । इय॑ती-ङ्खनति ॥ 77 ॥
प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑ताम् ॥ वेदि॑र्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत । ता-ञ्च॑तुरङ्गु॒ले ऽन्व॑विन्दन्न् । तस्मा᳚च्चतुरङ्गु॒ल-ङ्खेया᳚ ।
च॒तु॒रङ्गु॒ल-ङ्ख॑नति । च॒तु॒र॒ङ्गु॒ले ह्योष॑धयः प्रति॒तिष्ठ॑न्ति ।
आप्र॑ति॒ष्ठायै॑ खनति । यज॑मानमे॒व प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मयति । द॒क्षि॒ण॒तो वर्षी॑यसी-ङ्करोति ।
दे॒व॒यज॑नस्यै॒व रू॒पम॑कः ॥ 78 ॥
पुरी॑षवती-ङ्करोति । प्र॒जा वै प॒शवः॒ पुरी॑षम् ।
प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभिः॒ पुरी॑षवन्त-ङ्करोति । उत्त॑र-म्परिग्रा॒ह-म्परि॑गृह्णाति । ए॒ताव॑ती॒ वै पृ॑थि॒वी । याव॑ती॒ वेदिः॑ । तस्या॑ ए॒ताव॑त ए॒व भ्रातृ॑व्य-न्नि॒र्भज्य॑ । आ॒त्मन॒ उत्त॑र-म्परिग्रा॒ह-म्परि॑गृह्णाति ।
ऋ॒त-म॑स्यृत॒सद॑न-मस्यृत॒श्रीर॒सीत्या॑ह । य॒था॒ य॒जुरे॒वै तत् ॥ 79 ॥
क्रू॒रमि॑व॒ वा ए॒त-त्क॑रोति । यद्वेदि॑-ङ्क॒रोति॑ ।
धा अ॑सि स्व॒धा अ॒सीति॑ योयुप्यते॒ शान्त्यै᳚ ।
उ॒र्वी चासि॒ वस्वी॑ चा॒सीत्या॑ह ।
उ॒र्वीमे॒वैनां॒-वँस्वी᳚-ङ्करोति ।
पु॒रा क्रू॒रस्य॑ वि॒सृपो॑ विरफ्शि॒न्नित्या॑ह मेद्ध्य॒त्वाय॑ । उ॒दा॒दाय॑ पृथि॒वी-ञ्जी॒रदा॑नु॒र्यामैर॑य-ञ्च॒न्द्रम॑सि स्व॒धाभि॒रित्या॑ह ।
यदे॒वास्या॑ अमे॒द्ध्यम् । तद॑प॒हत्य॑ ।
मेद्ध्या᳚-न्देव॒यज॑नी-ङ्कृ॒त्वा ॥ 80 ॥
यद॒दश्च॒न्द्रम॑सि॒ मेद्ध्य᳚म् । तद॒स्यामेर॑यति ।
ता-न्धीरा॑सो अनु॒दृश्य॑ यजन्त॒ इत्या॒हानु॑ख्यात्यै ॥ प्रोक्ष॑णी॒रासा॑दय । इ॒द्ध्माब॒र्॒हि-रुप॑सादय । स्रु॒व-ञ्च॒ स्रुच॑श्च॒ सम्मृ॑ड्ढि । पत्नी॒ग्ं॒ सन्न॑ह्य । आज्ये॑नो॒देहीत्या॑हानुपू॒र्वता॑यै । प्रोक्ष॑णी॒रासा॑दयति । आपो॒ वै र॑क्षो॒घ्नीः ॥ 81 ॥
रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै । स्फ्यस्य॒ वर्त्मन्᳚-थ्सादयति । य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै । उ॒वाच॒ हासि॑तो दैव॒लः । ए॒ताव॑ती॒र्वा अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒क आप॑ आसन्न् ।
याव॑तीः॒ प्रोक्ष॑णी॒रिति॑ । तस्मा᳚-द्ब॒ह्वीरा॒साद्याः᳚ । स्फ्यमु॒दस्यन्न्॑ । य-न्द्वि॒ष्यात्त-न्ध्या॑येत् । शु॒चैवैन॑-मर्पयति ॥ 82 ॥
(वै वा॒यु - रा॑ह - परा॒वतीत्या॒हा - ह॑ - द्वि॒तीयग्ं॑ हर॒ - तीति॑ - परिगृ॒ह्णन्ति॑ - देव॒यज॑नी-ङ्करोति - भवन्ति - खनत्य - क - रे॒तत् - कृ॒त्वा - र॑क्षो॒घ्नी - र॑र्पयति) (अ. 9)
अनुवाकं 10 - इध्माबर्हि-स्सादनम्
वज्रो॒ वै स्फ्यः । यद॒न्वञ्च॑-न्धा॒रये᳚त् । वज्रे᳚-ऽद्ध्व॒र्युः, क्ष॑ण्वीत । पु॒रस्ता᳚-त्ति॒र्यञ्च॑-न्धारयति । वज्रो॒ वै स्फ्यः । वज्रे॑णै॒व य॒ज्ञस्य॑ दक्षिण॒तो रक्षा॒ग्॒स्यप॑हन्ति ।
अ॒ग्निभ्या॒-म्प्राच॑श्च प्र॒तीच॑श्च । स्फ्येनोदी॑चश्चा-ध॒राच॑श्च । स्फ्येन॒ वा ए॒ष वज्रे॑णा॒स्यै पा॒प्मान॒-म्भ्रातृ॑व्य-मप॒हत्य॑ ।
उ॒त्क॒रे-ऽधि॒ प्रवृ॑श्चति ॥ 83 ॥
यथो॑प॒धाय॑ वृ॒श्चन्त्य॒वम् । हस्ता॒वव॑ नेनिक्ते । आ॒त्मान॑मे॒व प॑वयते । स्फ्य-म्प्रक्षा॑लयति मेद्ध्य॒त्वाय॑ । अथो॑ पा॒प्मन॑ ए॒व भ्रातृ॑व्यस्य न्य॒ङ्ग-ञ्छि॑नत्ति ॥ इ॒द्ध्मा-ब॒र्॒हि-रुप॑सादयति॒ युक्त्यै᳚ । य॒ज्ञस्य॑ मिथुन॒त्वाय॑ ।
अथो॑ पुरो॒रुच॑मे॒वैता-न्द॑धाति ।
उत्त॑रस्य॒ कर्म॒णो-ऽनु॑ख्यात्यै ।
न पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यगुप॑सादयेत् ॥ 84 ॥
य-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्य-गु॑पसा॒दये᳚त् ।
अ॒न्यत्रा॑हुतिप॒थादि॒द्ध्म-म्प्रति॑पादयेत् । प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । अप॑राद्ध्नुया-द्ब॒र्॒हिषा᳚ प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑नम् । प॒श्चात्-प्रागुप॑सादयति । आ॒हु॒ति॒प॒थेने॒द्ध्म-म्प्रति॑पादयति ।
स॒प्र॒न्त्ये॑व ब॒र्॒हिषा᳚ प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑न॒मुपै॑ति । दक्षि॑णमि॒द्ध्मम् ।
उत्त॑र-म्ब॒र॒ःइः । आ॒त्मा वा इ॒द्ध्मः ।
प्र॒जा ब॒र्॒हिः । प्र॒जा ह्या᳚त्मन॒ उत्त॑रतरा ती॒र्थे ।
ततो॒ मेध॑मुप॒नीय॑ । य॒था॒ दे॒व॒तमे॒वैन॒त्-प्रति॑ष्ठापयति । प्रति॑तिष्ठति प्र॒जया॑ प॒शुभि॒-र्यज॑मानः ॥ 85 ॥
(वृ॒श्च॒ति॒ - सा॒द॒ये॒ - दि॒द्ध्मः पञ्च॑ च) (अ. 10)
(तृतीय॑स्यां - दे॒वस्या᳚श्वप॒र्॒शुं-योँ वै - पू᳚र्वे॒द्युः - कर्म॑णे वा॒ - मिन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒न्-थ्सो॑-ऽपो - ऽव॑धूतं॒ - धृष्टि॑--र् दे॒वस्येत्या॑ह॒ संवँ॑पामि - दे॒वस्य॒ स्फ्यमाद॑दे॒ - वज्रो॒ वै स्फ्यो दश॑)
(तृ॒तीय॑स्यां - ँय॒ज्ञस्यान॑तिरेकाय - प॒वित्र॑वत्य - ध्व॒र्यु-ञ्चा॑ - धि॒षव॑णमस्य॒ - न्तरि॑क्ष ए॒व - रक्ष॑साम॒न्तर्हि॑त्यै॒ - द्वौ वाव पुरु॑षो॒ - यद॒दश्च॒न्द्रम॑सि॒ मेद्ध्य॒-म्पञ्चाशी॑तिः)
(तृ॒तीय॑स्यां॒ - ँयज॑मानः)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके द्वितीयः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ - daśapūrṇamāseṣṭibrāhmaṇam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - vathsāpākaraṇam
tṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma̭ āsīt | ta-ṅgā̭ya॒tryāha̭rat |
tasya̭ pa॒rṇama̭cchidyata | ta-tpa॒rṇo̭-'bhavat | ta-tpa॒rṇasya̭ parṇa॒tvam | brahma॒ vai pa॒rṇaḥ | ya-tpa̭rṇaśā॒khayā̭ va॒thsāna̭pāka॒roti̭ |
brahma̭ṇai॒vainā̭na॒pāka̭roti || gā॒ya॒tro vai pa॒rṇaḥ | gā॒ya॒trāḥ pa॒śavaḥ̭ || 1 ||
tasmā॒-ttrīṇi̭trīṇi pa॒rṇasya̭ palā॒śāni̭ | tri॒padā̭ gāya॒trī | ya-tpa̭rṇaśa॒khayā॒ gāḥ prā॒rpaya̭ti | svayai॒vainā̭ de॒vata̭yā॒ prārpa̭yati | ya-ṅkā॒mayḙtā pa॒śu-ssyā॒diti̭ | a॒pa॒rṇā-ntasmai॒ śuṣkā᳚grā॒māha̭ret |
a॒pa॒śure॒va bha̭vati | ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ | ba॒hu॒pa॒rṇā-ntasmai̭ bahuśā॒khāmāha̭ret | pa॒śu॒manta̭-me॒vaina̭-ṅkaroti || 2 ||
ya-tprācī̭mā॒hare᳚t | de॒va॒lo॒ka-ma॒bhija̭yet | yadudī̭cī-mmanuṣyalo॒kam | prācī॒mudī̭cī॒māha̭rati | u॒bhayo᳚-rlo॒kayo̭-ra॒bhiji̭tyai || i॒ṣe tvo॒rje tvetyā̭ha | iṣa̭me॒vorjaṃ॒-ya~ja̭māne dadhāti ||
vā॒yava॒-ssthetyā̭ha | vā॒yurvā a॒ntari̭kṣa॒-syāddhya̭kṣāḥ |
a॒nta॒ri॒kṣa॒de॒va॒tyāḥ᳚ khalu॒ vai pa॒śavaḥ̭ || 3 ||
vā॒yava̭ e॒vainā॒-npari̭ dadāti | pra vā ḙnāne॒tadā-ka̭roti | yadāha̭ | vā॒yava॒-ssthetyṷpā॒yavaḥ॒
sthetyā̭ha | yaja̭mānāyai॒va pa॒śūnupa̭hvayate ||
de॒vo vaḥ̭ savi॒tā prārpa̭ya॒tvityā̭ha॒ prasū᳚tyai || śreṣṭha̭tamāya॒ karma̭ṇa॒ ityā̭ha |
ya॒jño hi śreṣṭha̭tama॒-ṅkarma̭ | tasmā̭de॒vamā̭ha ||
āpyā̭yaddhvamaghniyā devabhā॒gamityā̭ha || 4 ||
va॒thsebhya̭śca॒ vā e॒tāḥ pu॒rā ma̭nu॒ṣye᳚bhya॒-ścāpyā̭yanta | de॒vebhya̭ e॒vainā॒ indrā॒yāpyā̭yati || ūrja̭svatīḥ॒ paya̭svatī॒rityā̭ha | ūrja॒gṃ ॒hi payaḥ̭ sa॒mbhara̭nti || pra॒jāva̭tī-ranamī॒vā a̭ya॒kṣmā ityā̭ha॒ prajā᳚tyai | māvaḥ̭ ste॒na ī̭śata॒ mā-'ghaśagṃ̭sa॒ ityā̭ha॒ guptyai᳚ || ru॒drasya̭ he॒tiḥ pari̭ vo vṛṇa॒ktvityā̭ha | ru॒drā de॒vainā᳚-strāyate ||
dhru॒vā a॒smi-ngopa̭tau syāta ba॒hvīrityā̭ha |
dhru॒vā e॒vāsmi̭-nba॒hvīḥ ka̭roti || 5 ||
yaja̭mānasya pa॒śū-npā॒hītyā̭ha | pa॒śu॒nā-ṅgo̭pī॒thāya̭ | tasmā᳚thsā॒ya-mpa॒śava॒ upa̭ sa॒māva̭rtante || ana̭dha-ssādayati | garbhā̭ṇā॒-ndhṛtyā॒ apra̭pādāya | tasmā॒dgarbhāḥ᳚ pra॒jānā॒mapra̭pādukāḥ |
u॒parī̭va॒ nida̭dhāti | u॒parī̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 6 ||
(pa॒śavaḥ̭ - karoti - pa॒śavo̭ - devabhā॒gamityā̭ha - karoti॒ - +nava̭ ca) (a. 1)
anuvākaṃ 2 - barhirāharaṇam
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va itya̭śvapa॒r॒śumāda̭tte॒ prasū᳚tyai |
a॒śvino᳚-rbā॒hubhyā॒mityā̭ha |
a॒śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚m |
pū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai᳚ || yo vā oṣa̭dhīḥ parva॒śo veda̭ | nainā॒-ssa hi̭nasti | pra॒jāpa̭ti॒rvā oṣa̭dhīḥ parva॒śo vḙda | sa ḙnā॒ na hi̭nasti | a॒śva॒pa॒rśvā ba॒r॒hiracchai̭ti |
prā॒jā॒pa॒tyo vā aśvaḥ̭ sayoni॒tvāya̭ || 7 ||
oṣa̭dhīnā॒mahigṃ̭sāyai ||
ya॒jñasya̭ gho॒ṣada॒sītyā̭ha |
yaja̭māna e॒va ra॒yi-nda̭dhāti | pratyṷṣṭa॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pratyṷṣṭā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha |
rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai || preyama̭gāddhi॒ṣaṇā̭ ba॒r॒hiracchetyā̭ha | vi॒dyā vai dhi॒ṣaṇā᳚ | vi॒dyayai॒vaina॒dacchai̭ti || manṷnā kṛ॒tā sva॒dhayā॒ vita॒ṣṭetyā̭ha | mā॒na॒vī hi parśuḥ̭ sva॒dhākṛ̭tā || 8 ||
ta āva̭hanti ka॒vayaḥ̭ pu॒rastā॒dityā̭ha | śu॒śru॒vāgṃso॒ vai ka॒vayaḥ̭ | ya॒jñaḥ pu॒rastā᳚t | mu॒kha॒ta e॒va ya॒jñamāra̭bhate | atho॒ yade॒tadu॒ktvā yataḥ॒ kuta̭ścā॒hara̭ti | ta-tprācyā̭ e॒va di॒śo bha̭vati ||
de॒vebhyo॒ juṣṭa̭mi॒ha ba॒r॒hirā॒sada॒ ityā̭ha | ba॒r॒hiṣa॒-ssamṛ̭ddhyai | karma॒ṇo-'na̭parādhāya || de॒vānā᳚-mpariṣū॒tama॒sītyā̭ha || 9 ||
yadvā i॒da-ṅki-ñca̭ | ta-dde॒vānā᳚-mpariṣū॒tam |
atho॒ yathā॒ vasya̭se prati॒ procyāhe॒da-ṅka̭riṣyā॒mīti̭ | e॒vame॒va tada̭ddhva॒ryu-rde॒vebhyaḥ̭ prati॒ procya̭ ba॒r॒hirdā̭ti | ā॒tmano-'higṃ̭sāyai || yāva̭ta-ssta॒mbā-npa̭ri di॒śet | yatteṣā̭-mucchi॒gg॒ṣyāt | ati॒ ta-dya॒jñasya̭ recayet | ekagg̭ sta॒mba-mpari̭diśet |
tagṃ sarva̭-ndāyāt || 10 ||
ya॒jñasyāna̭tirekāya || va॒r॒ṣavṛ̭ddha-ma॒sītyā̭ha |
va॒r॒ṣa vṛ̭ddhā॒ vā oṣa̭dhayaḥ ||
deva̭ barhi॒rityā̭ha | de॒vebhya̭ e॒vaina̭-tkaroti |
mā tvā॒-'nvammā ti॒ryagityā॒hā higṃ̭sāyai |
parva̭ te rāddhyāsa॒mityā॒-hardhyai᳚ ||
ā॒cche॒ttā te॒ mā ri̭ṣa॒mityā̭ha | nāsyā॒tmano̭ mīyate |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 11 ||
deva̭barhi-śśa॒tava̭lśaṃ॒-vi~ro॒hetyā̭ha | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya || sa॒hasra̭valśā॒ vi va॒yagṃ rṷhe॒metyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || pṛ॒thi॒vyā-ssa॒pṛñcaḥ̭ pā॒hītyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai ||
ayṷṅgāyuṅgā-nmu॒ṣṭīn ~lṷnoti | mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai || su॒sa॒bhṛntā᳚ tvā॒ sambha̭rā॒mītyā̭ha | brahma̭ṇai॒vaina॒th- sambha̭rati || 12 ||
adi̭tyai॒ rāsnā॒-'sītyā̭ha | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ |
a॒syā e॒vaina॒-drāsnā᳚-ṅkaroti || i॒ndrā॒ṇyai sa॒naṃha̭na॒mityā̭ha | i॒ndrā॒ṇī vā agrḙ de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sama̭nahyata | sā ''rdhno᳚t |
ṛddhyai॒ sanna̭hyati | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ |
pra॒jānā॒mapa̭rāvāpāya |
tasmā॒-thsnāva̭santatāḥ pra॒jā jā̭yante || 13 ||
pū॒ṣā te᳚ gra॒nthi-ṅgra̭thnā॒tvityā̭ha |
puṣṭi̭me॒va yaja̭māne dadhāti || sa te॒ mā-'' sthā॒dityā॒hāhigṃ̭sāyai || pa॒ścā-tprāñca॒mupa̭gūhati |
pa॒ścā-dvai prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate |
pa॒ścāde॒vāsmai᳚ prā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dadhāti ||
indra̭sya tvā bā॒hubhyā॒-mudya̭ccha॒ ityā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti ||
bṛha॒spate᳚rmū॒rdhnā ha̭rā॒mītyā̭ha |
brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spatiḥ̭ || 14 ||
brahma̭ṇai॒vaina̭ddharati || u॒rva̭ntari̭kṣa॒-manvi॒hītyā̭ha॒ gatyai᳚ || de॒va॒ga॒mmama॒sītyā̭ha | de॒vāne॒vaina̭dgamayati || ana̭dha-ssādayati |
garbhā̭ṇā॒-ndhṛtyā॒ apra̭pādāya | tasmā॒-dgarbhāḥ᳚ pra॒jānā॒mapra̭pādukāḥ | u॒parī̭va॒ nida̭dhāti | u॒parī̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 15 ||
(sa॒yo॒ni॒tvāya̭ - sva॒dhākṛ̭tā॒ - 'sītyā̭ha - dāyā॒-d- veda̭ - bharati - jāyante॒ - bṛha॒spatiḥ॒ - sama̭ṣṭyai) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - dohanam
pū॒rve॒dyuri॒ddhmā ba॒r॒hiḥ ka̭roti | ya॒jñame॒vārabhya̭ gṛhī॒tvopa̭vasati || pra॒jāpa̭ti-rya॒jñama̭sṛjata | tasyo॒khe a̭sragṃsetām | ya॒jño vai pra॒jāpa̭tiḥ |
ya-thsā᳚nnāyyo॒khe bhava̭taḥ |
ya॒jñasyai॒va tadu॒khe upa̭dadhā॒tya-pra̭sragṃsāya ||
śundha̭ddhva॒-ndaivyā̭ya॒ karma̭ṇe devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha | de॒va॒ya॒jyāyā̭ e॒vainā̭ni śundhati || mā॒ta॒riśva̭no gha॒rmo̭-'sītyā̭ha || 16 ||
a॒ntari̭kṣaṃ॒-vai~ mā̭ta॒riśva̭no gha॒rmaḥ |
e॒ṣāṃ-lo~॒kānāṃ॒-vi~dhṛ̭tyai ||
dyaura̭si pṛthi॒vya̭sītyā̭ha | di॒vaśca॒ hyḙṣā pṛ̭thi॒vyāśca॒ sambhṛ̭tā | yadu॒khā |
tasmā̭de॒vamā̭ha || vi॒śvadhā̭yā asi para॒meṇa॒ dhāmnetyā̭ha | vṛṣṭi॒rvai vi॒śvadhā̭yāḥ | vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe | dṛgṃha̭sva॒ mā hvā॒rityā̭ha॒ dhṛtyai᳚ || 17 ||
vasṷ̄nā-mpa॒vitra̭ma॒sītyā̭ha | prā॒ṇā vai vasa̭vaḥ |
teṣāṃ॒-vā~ e॒ta-dbhā̭ga॒dheya᳚m | ya-tpa॒vitra᳚m | tebhya̭ e॒vaina̭-tkaroti || śa॒tadhā̭ragṃ sa॒hasra̭dhāra॒mityā̭ha | prā॒ṇeṣve॒vāyṷ-rdadhāti sarva॒tvāya̭ || tri॒vṛ-tpa̭lāśaśā॒khāyā᳚-ndarbha॒maya̭-mbhavati | tri॒vṛdvai prā॒ṇaḥ | tri॒vṛta̭me॒va prā॒ṇa-mma̭ddhya॒to yaja̭māne dadhāti || 18 ||
sau॒myaḥ pa॒rṇa-ssa̭yoni॒tvāya̭ | sā॒kṣā-tpa॒vitra̭-nda॒rbhāḥ | prākhsā॒yamadhi॒ nida̭dhāti | ta-tprā̭ṇāpā॒nayo̭ rū॒pam | ti॒ryakprā॒taḥ | ta-ddarśa̭sya rū॒pam | dā॒rśyagg hyḙtadahaḥ̭ | annaṃ॒-vai~ ca॒ndramāḥ᳚ |
anna̭-mprā॒ṇāḥ | u॒bhaya̭me॒vopai॒tyajā̭mitvāya || 19 ||
tasmā̭da॒yagṃ sa॒rvataḥ̭ pavate || hu॒ta-ssto॒ko hu॒to dra॒phsa ityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai | ha॒viṣo-'ska̭ndāya |
na hi hu॒tagg svāhā̭kṛta॒gg॒ skanda̭ti |
di॒vi nāko॒ nāmā॒gniḥ | tasya̭ vi॒pruṣo̭ bhāga॒dheya᳚m |
a॒gnayḙ bṛha॒te nākā॒yetyā̭ha |
nāka̭me॒vāgni-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhayati |
svāhā॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā॒mityā̭ha |
dyāvā̭pṛthi॒vyore॒vaina॒t-prati̭ṣṭhāpayati || 20 ||
pa॒vitra̭va॒tyāna̭yati | a॒pā-ñcai॒vauṣa̭dhīnā-ñca॒ rasa॒gṃ॒ sagṃsṛ̭jati | atho॒ oṣa̭dhīṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayati || a॒nvā॒rabhya॒ vācaṃ̭-ya~cchati |
ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | dhā॒raya̭nnāste | dhā॒raya̭nta iva॒ hi du॒hanti̭ | kāma̭dhukṣa॒ ityā॒hātṛ॒tīya̭syai | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | i॒māne॒va lo॒kān. yaja̭māno duhe || 21 ||
a॒mūmiti॒ nāma̭ gṛhṇāti | bha॒drame॒vāsā॒-ṅkarmā॒viṣka̭roti || sā vi॒śvāyu॒-ssā vi॒śvavya̭cā॒-ssā vi॒śvaka॒rmetyā̭ha | i॒yaṃ-vai~ vi॒śvāyuḥ̭ |
a॒ntari̭kṣaṃ-vi~॒śvavya̭cāḥ | a॒sau vi॒śvaka̭rmā |
i॒māne॒vaitābhi̭rlo॒kān. ya̭thāpū॒rva-ndṷhe |
atho॒ yathā᳚ pradā॒tre puṇya̭mā॒śāste᳚ | e॒vame॒vainā̭ e॒tadupa̭stauti | tasmā॒t-prādā॒dityu॒nnīya॒ vanda̭mānā upastu॒vantaḥ̭ pa॒śū-ndṷhanti || 22 ||
ba॒hu du॒gdhīndrā̭ya de॒vebhyo̭ ha॒viriti॒ vācaṃ॒-vi~sṛ̭jate | ya॒thā॒ de॒va॒tame॒va prasaṷti |
daivya̭sya ca mānu॒ṣasya̭ ca॒ vyāvṛ̭ttyai |
trirā̭ha | triṣa̭tyā॒ hi de॒vāḥ | avā̭caṃ-ya~॒mo-'na̭nvā-ra॒bhyotta̭rāḥ | apa̭rimitame॒vāva̭rundhe ||
na dā̭rupā॒treṇa̭ duhyāt | a॒gni॒vadvai dā̭rupā॒tram |
ya-ddā̭rupā॒treṇa̭ du॒hyāt || 23 ||
yā॒tayā᳚mnā ha॒viṣā̭ yajeta | atho॒ khalvā̭huḥ |
pu॒ro॒ḍāśa̭mukhāni॒ vai ha॒vīgṃṣi̭ | neta i̭taḥ puro॒ḍāśagṃ̭ ha॒viṣo॒ yāmo॒-'stīti̭ |
kāma̭me॒va dā̭rupā॒treṇa̭ duhyāt || śū॒dra e॒va na dṷhyāt | asa̭to॒ vā e॒ṣa sambhṷ̄taḥ | yacchū॒draḥ | aha̭vire॒va tadityā̭huḥ | yacchū॒dro dogdhīti̭ || 24 ||
a॒gni॒ho॒trame॒vana dṷhyācchū॒draḥ | taddhi not-pu॒nanti̭ | ya॒dā khalu॒ vai pa॒vitra̭ma॒tyeti̭ | atha॒ taddha॒viriti̭ ||
sampṛ̭cyaddhva-mṛtāvarī॒rityā̭ha | a॒pā-ñcai॒vauṣa̭dhīnā-ñca॒ rasa॒gṃ॒ sagṃsṛ̭jati |
tasmā̭da॒pā-ñcauṣa̭dhīnā-ñca॒ rasa॒mupa̭ jīvāmaḥ |
ma॒ndrā dhana̭sya sā॒taya॒ ityā̭ha | puṣṭi̭me॒va yaja̭māne dadhāti || somḙna॒ tvā-''ta̭na॒cmīndrā̭ya॒ dadhītyā̭ha || 25 ||
soma̭me॒vaina̭-tkaroti | yo vai soma̭-mbhakṣayi॒tvā |
saṃ॒va~॒thsa॒ragṃ soma॒-nna piba̭ti | pu॒na॒rbhakṣyo᳚-'sya somapī॒tho bha̭vati ||
somaḥ॒ khalu॒ vai sā᳚nāṃ॒yyam | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-thsā᳚nāṃ॒yya-mpiba̭ti | a॒pu॒na॒rbhakṣyo᳚-'sya somapī॒tho bha̭vati | na mṛ॒nmaye॒nāpi̭daddhyāt |
ya-nmṛ॒nmayḙnāpida॒ddhyāt |
pi॒tṛ॒de॒va॒tyagg̭ syāt || 26 ||
a॒ya॒spā॒treṇa̭ vā dārupā॒treṇa॒ vā-'pi̭dadhāti |
taddhi sadḙvam || u॒da॒nvad- bha̭vati | āpo॒ vai ra̭kṣo॒ghnīḥ | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai ||
ada̭stamasi॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ |
ya॒jñāyai॒vaina॒dada̭sta-ṅkaroti | viṣṇo̭ ha॒vyagṃ ra̭kṣa॒svetyā̭ha॒ guptyai᳚ || ana̭dha-ssādayati | garbhā̭ṇā॒-ndhṛtyā॒ apra̭pādāya |
tasmā॒-dgarbhāḥ᳚ pra॒jānā॒ma pra̭pādukāḥ | u॒parī̭va॒ nida̭dhāti | u॒parī̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 27 ||
(a॒sītyā̭ha॒ - dhṛtyai॒ - yaja̭māne dadhā॒ - tyajā̭mitvāya - sthāpayati - duhe - duhanti - du॒hyā-d- dogdhīti॒ - dadhītyā̭ha - syāth - sādayati॒ pañca̭ ca) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - havirnirvāpaḥ
karma̭ṇe vā-nde॒vebhyaḥ̭ śakeya॒mityā̭ha॒ śaktyai᳚ |
ya॒jñasya॒ vai santa̭ti॒manṷ pra॒jāḥ pa॒śavo॒ yaja̭mānasya॒ santā̭yante | ya॒jñasya॒ vicchi̭tti॒manṷ pra॒jāḥ pa॒śavo॒ yaja̭mānasya॒ vicchi̭dyante |
ya॒jñasya॒ santa̭tirasi ya॒jñasya̭ tvā॒ santa̭tyai stṛṇāmi॒ santa̭tyai tvā ya॒jñasyetyāha̭va॒nīyā॒-thsanta̭noti | yaja̭mānasya pra॒jāyai̭ paśū॒nāgṃ santa̭tyai || a॒paḥ praṇa̭yati | śra॒ddhā vā āpaḥ̭ | śra॒ddhāme॒vārabhya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati | a॒paḥ praṇa̭yati | ya॒jño vā āpaḥ̭ || 28 ||
ya॒jñame॒vārabhya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati | a॒paḥ praṇa̭yati | vajro॒ vā āpaḥ̭ | vajra̭me॒va bhrātṛ̭vyebhyaḥ pra॒hṛtya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati | a॒paḥ praṇa̭yati |
āpo॒ vai ra̭kṣo॒ghnīḥ | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | a॒paḥ praṇa̭yati | āpo॒ vai de॒vānā᳚-mpri॒ya-ndhāma̭ |
de॒vānā̭me॒va pri॒ya-ndhāma̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati || 29 ||
a॒paḥ praṇa̭yati | āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ |
de॒vatā̭ e॒vārabhya̭ pra॒ṇīya॒ praca̭rati || veṣā̭ya॒ tvetyā̭ha | veṣā̭ya॒ hyḙnadāda॒tte || pratyṷṣṭa॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pratyṷṣṭā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha |
rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai || dhūra॒sītyā̭ha | e॒ṣa vai dhuryo॒-'gniḥ | taṃ-ya~danṷpaspṛśyātī॒yāt || 30 ||
a॒ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca॒ prada̭het | u॒pa॒spṛśyātyḙti | a॒ddhva॒ryośca॒ yaja̭mānasya॒ cāpra̭dāhāya || dhūrva॒ taṃyo~᳚-'smā-ndhūrva̭ti॒ ta-ndhū᳚rva॒ yaṃ-va~॒ya-ndhūrvā̭ma॒ ityā̭ha |
dvau vāva purṷṣau | ya-ñcai॒va dhūrva̭ti | yaścai̭na॒-ndhūrva̭ti | tāvu॒bhau śu॒cā-'rpa̭yati || tva-nde॒vānā̭masi॒ sasni̭tama॒-mpapri̭tama॒-ñjuṣṭa̭tamaṃ॒-va~hni̭tama-ndeva॒hūta̭ma॒mityā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vai tat || 31 ||
ahrṷtamasi havi॒rdhāna॒-mityā॒hānā᳚rtyai |
dṛgṃha̭sva॒ mā hvā॒rityā̭ha॒ dhṛtyai᳚ ||
mi॒trasya̭ tvā॒ cakṣṷṣā॒ prekṣa॒ ityā̭ha mitra॒tvāya̭ |
mā bhermā saṃvi~̭kthā॒ mā tvā̭ higṃsiṣa॒-mityā॒hāhigṃ̭sāyai | yadvai ki-ñca॒ vāto॒ nābhi॒vāti̭ |
ta-thsarvaṃ̭-va~ruṇadeva॒tya᳚m || u॒ru vātā॒yetyā̭ha | avā̭ruṇame॒vaina̭-tkaroti || de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ
pra̭sa॒va ityā̭ha॒ prasū᳚tyai |
a॒śvino᳚-rbā॒hubhyā॒mityā̭ha || 32 ||
a॒śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚m |
pū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai᳚ | a॒gnaye॒ juṣṭa॒-nnirva̭pā॒mītyā̭ha | a॒gnaya̭ e॒vainā॒ñjuṣṭaṃ॒
nirva̭pati | triryajṷṣā | traya̭ i॒me lo॒kāḥ |
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ | tū॒ṣṇī-ñca̭tu॒rtham |
apa̭rimitame॒vāva̭rundhe | sa e॒vame॒vānṷpū॒rvagṃ ha॒vīgṃṣi॒ nirva̭pati || 33 ||
i॒da-nde॒vānā̭mi॒damṷ na-ssa॒hetyā̭ha॒ vyāvṛ̭ttyai ||
sphā॒tyai tvā॒ nārā᳚tyā॒ ityā̭ha॒ guptyai᳚ | tama̭sīva॒ vā e॒ṣo᳚-'ntaśca̭rati | yaḥ pa̭rī॒ṇahi̭ || suva̭ra॒bhi vikhyḙṣaṃ-vai~śvāna॒ra-ñjyoti॒rityā̭ha |
suva̭re॒vābhi vi pa̭śyati vaiśvāna॒ra-ñjyotiḥ̭ |
dyāvā̭pṛthi॒vī ha॒viṣi̭ gṛhī॒ta uda̭vepetām ||
dṛgṃha̭ntā॒-nduryā॒ dyāvā̭pṛthi॒vyorityā̭ha |
gṛ॒hāṇā॒-ndyāvā̭pṛthi॒vyo-rdhṛtyai᳚ ||
u॒rva̭ntari̭kṣa॒-manvi॒hītyā̭ha॒ gatyai᳚ ||
adi̭tyāstvo॒pasthḙ sādayā॒mītyā̭ha | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syā e॒vaina̭du॒pasthḙ sādayati ||
agnḙ ha॒vyagṃ ra̭kṣa॒svetyā̭ha॒ guptyai᳚ || 34 ||
(ya॒jño vā āpo॒ - dhāma̭ pra॒ṇīya॒ praca̭ra - tyatī॒yā - de॒ta-d- bā॒hubhyā॒mityā̭ha - ha॒vigṃṣi॒ nirva̭pati॒ - gatyai̭ ca॒tvāri̭ ca) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - vrīhyavaghātaḥ
indro̭ vṛ॒trama̭hann | so̭-'paḥ | a॒bhya̭mriyata |
tāsāṃ॒-ya~nmeddhyaṃ̭-ya~॒jñiya॒gṃ॒ sadḙva॒māsī᳚t | tadapoda̭krāmat | te da॒rbhā a̭bhavann | ya-dda॒rbhaira॒pa ṷtpu॒nāti̭ | yā e॒va meddhyā̭ ya॒jñiyā॒-ssadḙvā॒ āpaḥ̭ | tābhi̭re॒vainā॒ utpṷnāti | dvābhyā॒mutpṷnāti || 35 ||
dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai || de॒vo vaḥ̭ savi॒tot-pṷnā॒tvityā̭ha | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒vainā॒ utpṷnāti | acchi̭dreṇa pa॒vitre॒ṇetyā̭ha | a॒sau vā ā̭di॒tyo-'cchi̭dra-mpa॒vitra᳚m | tenai॒vainā॒ utpṷnāti | vaso॒-ssūrya̭sya ra॒śmibhi॒rityā̭ha | prā॒ṇā vā āpaḥ̭ | prā॒ṇā vasa̭vaḥ | prā॒ṇā ra॒śmayaḥ̭ || 36 ||
prā॒ṇaire॒va prā॒ṇān-thsampṛ̭ṇakti | sā॒vi॒tri॒yarcā |
sa॒vi॒tṛpra̭sūta-mme॒ karmā̭sa॒diti̭ |
sa॒vi॒tṛpra̭sūtame॒vāsya॒ karma̭ bhavati |
pa॒ccho gā̭yatri॒yā tri̭ṣṣamṛddha॒tvāya̭ ||
āpo̭ devīragrepuvo agreguva॒ ityā̭ha |
rū॒pa-me॒vāsā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe |
agra̭ i॒maṃ-ya~॒jña-nna̭ya॒tāgrḙ
ya॒jñapa̭ti॒mityā̭ha | agrḙ e॒va ya॒jña-nna̭yanti |
agrḙ ya॒jñapa̭tim || 37 ||
yu॒ṣmānindro̭ 'vṛṇīta vṛtra॒tūyḙ yū॒yamindra̭mavṛṇīddhvaṃ-vṛ~tra॒tūrya॒ ityā̭ha |
vṛ॒tragṃ ha̭ hani॒ṣyannindra॒ āpo̭ vavre |
āpo॒ hendraṃ̭-va~vrire | sa॒jñāṃ-me॒vāsā̭me॒ta-thsāmā̭naṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe || prokṣi̭tā॒-ssthetyā̭ha | tenāpaḥ॒ prokṣi̭tāḥ || a॒gnayḙ vo॒ juṣṭa॒-mprokṣā᳚-mya॒gnīṣomā᳚bhyā॒-mityā̭ha |
ya॒thā॒ de॒va॒tame॒vainā॒-nprokṣa̭ti | triḥ prokṣa̭ti | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ || 38 ||
atho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | śundha̭ddhvaṃ॒
daivyā̭ya॒ karma̭ṇe devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha |
de॒va॒ya॒jyāyā̭ e॒vainā̭ni śundhati | triḥ prokṣa̭ti | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ | atho̭ meddhya॒tvāya̭ | ava̭dhūta॒gṃ॒ rakṣo-'va̭dhūtā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha |
rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | adi̭tyā॒stvaga॒sītyā̭ha | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ || 39 ||
a॒syā e॒vaina॒-ttvaca̭-ṅkaroti | prati̭ tvā pṛthi॒vī ve॒ttvityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai || pu॒rastā᳚-tpratī॒cīna̭grīva॒-mutta̭ralo॒mopa̭stṛṇāti meddhya॒tvāya̭ |
tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ pa॒śavo॒ medha॒mupa̭tiṣṭhante | tasmā᳚-tpra॒jā mṛ॒ga-ṅgrāhṷkāḥ | ya॒jño de॒vebhyo॒ nilā̭yata |
kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | ya-tkṛ̭ṣṇāji॒ne ha॒vira̭ddhyava॒hanti̭ | ya॒jñāde॒va-ta-dya॒jña-mprayṷṅkte | ha॒viṣo-'ska̭ndāya || 40 ||
a॒dhi॒ṣava̭ṇamasi vānaspa॒tyamityā̭ha | a॒dhi॒ṣava̭ṇa-me॒vaina̭-tkaroti | prati॒ tvā-'di̭tyā॒stvagve॒ttvityā̭ha saya॒tvāya̭ ||
a॒gnesta॒nū-ra॒sītyā̭ha | a॒gnervā e॒ṣā ta॒nūḥ |
yadoṣa̭dhayaḥ | vā॒co vi॒sarja̭na॒mityā̭ha |
ya॒dā hi pra॒jā oṣa̭dhīnā-ma॒śnanti̭ | atha॒ vācaṃ॒-vi~sṛ̭jante | de॒vavī̭taye tvā gṛhṇā॒mītyā̭ha || 41 ||
de॒vatā̭bhire॒vaina॒-thsama̭rdhayati ||
adri̭rasi vānaspa॒tya ityā̭ha | grāvā̭ṇa-me॒vaina̭-tkaroti |
sa i॒da-nde॒vebhyo̭ ha॒vyagṃ su॒śami̭ śami॒ṣvetyā̭ha॒ śāntyai᳚ || havi̭ṣkṛ॒dehītyā̭ha |
ya e॒va de॒vānāgṃ̭ havi॒ṣkṛtaḥ̭ | tān. hva̭yati |
trirhva̭yati | triṣa̭tyā॒ hi de॒vāḥ || iṣa॒mā va॒dorja॒mā va॒detyā̭ha || 42 ||
iṣa̭me॒vorjaṃ॒-ya~ja̭māne dadhāti |
dyu॒madva̭data va॒yagṃ sa̭ghā॒nta-ñje॒ṣmetyā̭ha॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai || mano᳚-śśra॒ddhādḙvasya॒ yaja̭mānasyāsura॒ghnī vāk | ya॒jñā॒yu॒dheṣu॒ pravi̭ṣṭā-''sīt | te-'sṷrā॒ yāva̭nto yajñāyu॒dhānā̭mu॒dvada̭tā-mu॒pāśṛ̭ṇvann |
te parā̭-'bhavann | tasmā॒-thsvānā॒-mmaddhyḙ-'va॒sāya̭ yajeta | yāva̭nto-'sya॒ bhrātṛ̭vyā yajñāyu॒dhānā̭-mu॒dvada̭tā-mupaśṛ॒ṇvanti̭ | te parā̭ bhavanti |
u॒ccai-ssa॒māha̭nta॒vā ā̭ha॒ viji̭tyai || 43 ||
vṛ॒ṅkta ḙṣāmindri॒yaṃ-vī~॒rya᳚m | śreṣṭha̭ eṣā-mbhavati || va॒r॒ṣa vṛ̭ddhamasi॒ prati̭ tvā va॒r॒ṣavṛ̭ddhaṃ-ve~॒ttvityā̭ha |
va॒r॒ṣavṛ̭ddhā॒ vā oṣa̭dhayaḥ |
va॒r॒ṣavṛ̭ddhā i॒ṣīkā॒-ssamṛ̭ddhyai |
ya॒jñagṃ rakṣā॒g॒syanu॒ prāvi̭śann |
tānya॒snā pa॒śubhyo̭ ni॒ravā̭dayanta |
tuṣai॒roṣa̭dhībhyaḥ || parā̭pūta॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ parā̭pūtā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha |
rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai || 44 ||
rakṣa̭sā-mbhā॒go̭-'sītyā̭ha | tuṣai̭re॒va rakṣāgṃ̭si ni॒rava̭dayate | a॒pa upa̭spṛśati meddhya॒tvāya̭ | vā॒yurvo॒ vi vi̭na॒ktvityā̭ha | pa॒vitraṃ॒-vai~ vā॒yuḥ | pu॒nātye॒vaināṋ | a॒ntari̭kṣādiva॒ vā e॒te praska̭ndanti | ye śūrpā᳚t | de॒vo vaḥ̭ savi॒tā hira̭ṇyapāṇiḥ॒ prati̭gṛhṇā॒tvityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai |
ha॒viṣo-'ska̭ndāya | triṣpha॒līka̭rta॒vā ā̭ha | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ | atho̭ meddhya॒tvāya̭ || 45 ||
(dvābhyā॒mu-tpṷnāti - ra॒śmayo̭ - naya॒ntyagrḙ ya॒jñapa̭tiṃ - ~ya॒jño - 'di̭ti॒ - raska̭ndāya - gṛhṇā॒mītyā̭ha - va॒detyā̭ha॒ - viji̭tyā॒ - apa̭hatyā॒ - aska̭ndāya॒ trīṇi̭ ca) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - taṇḍulapeṣaṇam
ava̭dhūta॒gṃ॒ rakṣo-'va̭dhūtā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha | rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | adi̭tyā॒stvaga॒sītyā̭ha | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syā e॒vaina॒-ttvaca̭-ṅkaroti | prati̭ tvā pṛthi॒vī ve॒ttvityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai |
pu॒rastā᳚-tpratī॒cīna̭grīva॒-mutta̭ralo॒mopa̭stṛṇāti meddhya॒tvāya̭ | tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ pa॒śavo॒ medha॒mupa̭tiṣṭhante | tasmā᳚-tpra॒jā mṛ॒ga-ṅgrāhṷkāḥ | ya॒jño de॒vebhyo॒ nilā̭yata || 46 ||
kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | ya-tkṛ̭ṣṇāji॒ne ha॒vira̭dhipi॒naṣṭi̭ | ya॒jñāde॒va ta-dya॒jña-mprayṷṅkte | ha॒viṣo-'ska̭ndāya || dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒hāstā᳚m | te śa̭myāmā॒trameka॒maha॒rvyaitāgṃ̭ śamyāmā॒trameka॒mahaḥ̭ || di॒va-sska̭mbha॒nira̭si॒ prati॒ tvā 'di̭tyā॒stvagve॒ttvityā̭ha |
dyāvā̭pṛthi॒vyo-rvītyai᳚ | dhi॒ṣaṇā̭-'si parva॒tyā
prati̭ tvā di॒va-sska̭mbha॒nirve॒ttvityā̭ha |
dyāvā̭pṛthi॒vyo-rvidhṛ̭tyai || 47 ||
dhi॒ṣaṇā̭-'si pārvate॒yī prati̭ tvā parva॒tirve॒ttvityā̭ha | dyāvā̭pṛthi॒vyordhṛtyai᳚ || de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha॒ prasū᳚tyai | a॒śvino᳚-rbā॒hubhyā॒mityā̭ha | a॒śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚m | pū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai᳚ |
adhi̭vapā॒mītyā̭ha | ya॒thā॒de॒va॒ta-me॒vainā॒nadhi̭ vapati || dhā॒nya̭masi dhinu॒hi de॒vānityā̭ha | e॒tasya॒ yajṷṣo vī॒ryḙṇa || 48 ||
yāva॒dekā̭ de॒vatā̭ kā॒maya̭te॒ yāva॒dekā᳚ | tāva॒dāhṷtiḥ prathate | na hi tadasti̭ | yattāva̭de॒va syāt | yāva̭jju॒hoti̭ || prā॒ṇāya̭ tvā-'pā॒nāya॒ tvetyā̭ha | prā॒ṇāne॒va yaja̭māne dadhāti | dī॒rghāmanu॒ prasi̭ti॒māyṷṣe dhā॒mityā̭ha | āyṷre॒vāsmi̭-ndadhāti |
a॒ntari̭kṣādiva॒ vā e॒tāni॒ praska̭ndanti | yāni̭ dṛ॒ṣadaḥ̭ | de॒vo vaḥ̭ savi॒tā hira̭ṇyapāṇiḥ॒ prati̭ gṛhṇā॒tvityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai | ha॒viṣo-'ska̭ndāya ||
asaṃ̭va~pantī pigṃ̭ṣā॒ṇūni̭ kurutā॒dityā̭ha meddhya॒tvāya̭ || 49 ||
(nilā̭yata॒ - vidhṛ̭tyai - vī॒ryḙṇa - skandanti ca॒tvāri̭ ca ) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - kapālopadhānam
dhṛṣṭi̭rasi॒ brahma̭ ya॒cchetyā̭ha॒ dhṛtyai᳚ ||
apā᳚gne॒ 'gnimā॒māda̭-ñjahi॒ niṣkra॒vyādagṃ̭
se॒dhā dḙva॒yajaṃ̭-va~॒hetyā̭ha |
ya e॒vāmātkra॒vyāt | tama̭pa॒hatya̭ | meddhye॒-'gnau ka॒pāla॒mupa̭dadhāti || nirda̭gdha॒gṃ॒ rakṣo॒ nirda̭gdhā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha | rakṣāg̭sye॒va
nirda̭hati | a॒gni॒vatyupa̭dadhāti | a॒sminne॒va lo॒ke jyoti̭rdhatte | aṅgā̭ra॒madhi̭-vartayati || 50 ||
a॒ntari̭kṣa e॒va jyoti̭rdhatte |
ā॒di॒tyame॒vāmuṣmi̭n ~lo॒ke jyoti̭rdhatte |
jyoti̭ṣmanto-'smā i॒me lo॒kā bha̭vanti |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || dhru॒vama̭si pṛthi॒vī-ndṛ॒gṃ॒hetyā̭ha | pṛ॒thi॒vīme॒vaitena̭ dṛgṃhati |
dha॒rtrama̭sya॒ntari̭kṣa-ndṛ॒gṃ॒hetyā̭ha | a॒ntari̭kṣame॒vaitena̭ dṛgṃhati |
dha॒ruṇa̭masi॒ diva̭-ndṛ॒gṃ॒hetyā̭ha | diva̭me॒vaitena̭ dṛgṃhati || 51 ||
dharmā̭si॒ diśo̭ dṛ॒gṃ॒hetyā̭ha |
diśa̭ e॒vaitena̭ dṛgṃhati | i॒māne॒vaitai-rlo॒kā-ndṛgṃ̭hati | dṛgṃ ha̭nte-'smā i॒me lo॒kāḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || trīṇyagrḙ ka॒pālā॒nyupa̭dadhāti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ |
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ |
eka॒magrḙ ka॒pāla॒mupa̭dadhāti |
ekaṃ॒-vā~ agrḙ ka॒pāla॒-mpurṷṣasya sa॒bhaṃva~̭ti || 52 ||
atha॒ dve | atha॒ trīṇi̭ | atha̭ ca॒tvāri̭ | athā॒ṣṭau |
tasmā̭da॒ṣṭāka̭pāla॒-mpurṷṣasya॒ śiraḥ̭ |
yade॒va-ṅka॒pālā᳚nyupa॒ dadhā̭ti | ya॒jño vai pra॒jāpa̭tiḥ | ya॒jñame॒va pra॒jāpa̭ti॒gṃ॒ saggska̭roti |
ā॒tmāna̭me॒va ta-thsaggska̭roti | tagṃ saggskṛ̭tamā॒tmāna᳚m || 53 ||
a॒muṣmi̭n ~lo॒ke-'nu॒parai̭ti || yada॒ṣṭāvṷpa॒ dadhā̭ti | gā॒ya॒tri॒yā ta-thsammi̭tam | yannava̭ | tri॒vṛtā॒ tat | ya-ddaśa̭ | vi॒rājā॒ tat | yadekā̭daśa | tri॒ṣṭubhā॒ tat | yaddvāda̭śa || 54 ||
jaga̭tyā॒ tat | chandaḥ̭ sammitāni॒ sa ṷpa॒dadha̭-tka॒pālā̭ni | i॒mān ~lo॒kāna̭nupū॒rva-ndiśo॒ vidhṛ̭tyai dṛgṃhati | athāyuḥ̭ prā॒ṇā-npra॒jā-mpa॒śūn. yaja̭māne dadhāti | sa॒jā॒tāna̭smā a॒bhito̭ bahu॒lān ka̭roti ||
cita॒-ssthetyā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat ||
bhṛgṷ̄ṇā॒maṅgi̭rasā॒-ntapa̭sā tapyaddhva॒mityā̭ha |
de॒vatā̭nā-me॒vainā̭ni॒ tapa̭sā tapati | tāni॒ tata॒-ssaggsthi̭te | yāni̭ gha॒rme ka॒pālā᳚n yupaci॒nvanti̭ ve॒dhasa॒ iti॒ catṷṣpadaya॒rcā vimṷñcati | catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śuṣve॒vopari̭ṣṭā॒-tprati̭tiṣṭhati || 55 ||
(va॒rta॒ya॒ti॒ - diva̭me॒vaitena̭ dṛgṃhati - sa॒mbhava̭ti॒ - tagṃ saggskṛ̭tamā॒tmānaṃ॒ - dvāda̭śa॒ - saggsthi̭te॒ trīṇi̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - puroḍāśāniṣpādanam
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha॒ prasū᳚tyai | a॒śvino᳚-rbā॒hubhyā॒mityā̭ha |
a॒śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚m |
pū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai᳚ |
saṃva~̭pā॒mītyā̭ha | ya॒thā॒ de॒va॒tame॒vainā̭ni॒ saṃva~̭pati || samāpo̭ a॒dbhira̭gmata॒ samoṣa̭dhayo॒ rase॒netyā̭ha | āpo॒ vā oṣa̭dhī-rjinvanti | oṣa̭dhayo॒-'po ji̭nvanti |
a॒nyā vā e॒tāsā̭ma॒nyā ji̭nvanti || 56 ||
tasmā̭de॒vamā̭ha | sagṃ re॒vatī॒-rjaga̭tībhi॒-rmadhṷmatī॒-rmadhṷmatībhi-ssṛjyaddhva॒mityā̭ha |
āpo॒ vai re॒vatīḥ᳚ | pa॒śavo॒ jaga̭tīḥ | oṣa̭dhayo॒ madhṷmatīḥ | āpa॒ oṣa̭dhīḥ pa॒śūn | tāne॒vāsmā̭ eka॒dhā sa॒gṃ॒sṛjya̭ | madhṷmataḥ karoti |
a॒dbhyaḥ pari॒ prajā̭tā-sstha॒ sama॒dbhiḥ pṛ̭cyaddhva॒miti̭ pa॒ryāplā̭vayati |
yathā॒ suvṛ̭ṣṭa i॒māma̭nu vi॒sṛtya̭ || 57 ||
āpa॒ oṣa̭dhīrma॒haya̭nti | tā॒dṛge॒va tat ||
jana̭yatyai tvā॒ saṃyau~॒mītyā̭ha | pra॒jā e॒vaitena̭ dādhāra | a॒gnaye᳚ tvā॒-'gnīṣomā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ vyāvṛ̭ttyai | ma॒khasya॒ śiro॒-'sītyā̭ha |
ya॒jño vai ma॒khaḥ | tasyai॒tacchiraḥ̭ | ya-tpṷro॒ḍāśaḥ̭ | tasmā̭de॒vamā̭ha || 58 ||
gha॒rmo̭-'si vi॒śvāyu॒rityā̭ha | viśva̭me॒vāyu॒-ryaja̭māne dadhāti | u॒ru pra̭thasvo॒ru tḙ ya॒jñapa̭tiḥ prathatā॒mityā̭ha | yaja̭māname॒va pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ prathayati | tvaca̭-ṅgṛhṇī॒ṣvetyā̭ha |
sarva̭me॒vaina॒gṃ॒ sata̭nu-ṅkaroti | athā॒pa ā॒nīya॒ pari̭ mārṣṭi | mā॒gṃ॒sa e॒va ta-ttvaca̭-ndadhāti | tasmā᳚-ttva॒cā mā॒gṃ॒sa-ñcha॒nnam ||
gha॒rmo vā e॒ṣo-'śā᳚ntaḥ || 59 ||
a॒rdha॒mā॒se᳚-'rdhamāse॒ pravṛ̭jyate | ya-tpṷro॒ḍāśaḥ̭ | sa ī᳚śva॒ro yaja̭mānagṃ śu॒cā pra॒dahaḥ̭ | parya̭gni karoti | pa॒śume॒vaina̭makaḥ | śāntyā॒ apra̭dāhāya | triḥ parya̭gni karoti |
tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ | atho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ||
a॒ntari̭ta॒gṃ॒ rakṣo॒-'ntari̭tā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha || 60 ||
rakṣa̭sā-ma॒ntarhi̭tyai | pu॒ro॒ḍāśaṃ॒-vā~ adhi̭śrita॒gṃ॒ rakṣāg̭syajighāgṃsann |
di॒vi nāko॒ nāmā॒gnī ra̭kṣo॒hā | sa e॒vāsmā॒-drakṣā॒g॒syapā̭hann | de॒vastvā̭ savi॒tā śra̭paya॒tvityā̭ha | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒vainagg̭ śrapayati | varṣi̭ṣṭhe॒ adhi॒ nāka॒ ityā̭ha | rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | a॒gnistḙ ta॒nuva॒-mmā-'ti̭ dhā॒gityā॒hāna̭tidāhāya | agnḙ ha॒vyagṃ ra̭kṣa॒svetyā̭ha॒ guptyai᳚ || 61 ||
avi̭dahanta-śśrapaya॒teti॒ vācaṃ॒-vi~sṛ̭jate |
ya॒jñame॒va ha॒vīgṣya̭bhi-vyā॒hṛtya॒ prata̭nute |
pu॒ro॒ruca॒mavi̭dāhāya॒ śṛtyai̭ karoti || ma॒stiṣko॒ vai pṷro॒ḍāśaḥ̭ | taṃ-ya~nnābhi̭vā॒saye᳚t | ā॒virma॒stiṣkaḥ̭ syāt | a॒bhivā̭sayati |
tasmā॒-dguhā̭ ma॒stiṣkaḥ̭ | bhasma̭nā॒-'bhi vā̭sayati |
tasmā᳚-nmā॒gṃ॒senāsthi̭ cha॒nnam || 62 ||
ve॒denā॒bhi vā̭sayati | tasmā॒-tkeśai॒-śśiraḥ̭ cha॒nnam |
akha̭latibhāvuko bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || pa॒śorvai pra̭ti॒mā pṷro॒ḍāśaḥ̭ | sa nāya॒juṣka̭-mabhi॒vāsyaḥ̭ | vṛthḙva syāt | ī॒śva॒rā yaja̭mānasya pa॒śavaḥ॒ pramḙtoḥ || sa-mbrahma̭ṇā pṛcya॒svetyā̭ha | prā॒ṇā vai brahma̭ || 63 ||
prā॒ṇāḥ pa॒śavaḥ̭ | prā॒ṇaire॒va pa॒śūnth
sampṛ̭ṇakti | na pra॒māyṷkā bhavanti | yaja̭māno॒ vai pṷro॒ḍāśaḥ̭ | pra॒jā pa॒śavaḥ॒ purī̭ṣam |
yade॒vama̭bhi vā॒saya̭ti | yaja̭māname॒va pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ssama̭rdhayati || de॒vā vai ha॒vi-rbhṛ॒tvā-'brṷvann | kasmi̭nni॒da-mmra̭kṣyāmaha॒ iti̭ |
so᳚-'gnira̭bravīt || 64 ||
mayi̭ ta॒nū-ssannidha̭ddhvam | a॒haṃ-va~॒sta-ñja̭nayiṣyāmi | yasmi̭-nmra॒kṣyaddhva॒ iti̭ | te de॒vā a॒gnau ta॒nū-ssa-nnya̭dadhata | tasmā̭dāhuḥ |
a॒gni-ssarvā̭ de॒vatā॒ iti̭ | so-'ṅgā̭reṇā॒paḥ |
a॒bhya̭pātayat | tata̭ eka॒to̭-'jāyata |
sa dvi॒tīya̭ma॒bhya̭pātayat || 65 ||
tato᳚ dvi॒to̭-'jāyata | sa tṛ॒tīya̭-ma॒bhya̭pātayat |
tata̭-stri॒to̭-'jāyata | yada॒dbhyo-'jā̭yanta | tadā॒pyānā̭māpya॒tvam | yadā॒tmabhyo 'jā̭yanta |
tadā॒tmyānā̭-mātmya॒tvam || te de॒vā ā॒pyeṣva̭mṛjata | ā॒pyā a̭mṛjata॒ sūryā᳚bhyudite | sūryā᳚bhyudita॒-ssūryā̭bhinimrukte || 66 ||
sūryā̭bhinimruktaḥ kuna॒khini̭ | ku॒na॒khī śyā॒vada̭ti | śyā॒vada̭nnagradidhi॒ṣau | a॒gra॒di॒dhi॒ṣuḥ pa̭rivi॒tte | pa॒ri॒vi॒tto vī̭ra॒haṇi̭ | vī॒ra॒hā bra̭hma॒haṇi̭ |
tadbra̭hma॒haṇa॒-nnātya̭cyavata | a॒nta॒rve॒di nina̭ya॒tyava̭ruddhyai | ulmṷkenā॒bhi gṛ̭hṇāti śṛta॒tvāya̭ | śṛ॒takā̭mā iva॒ hi de॒vāḥ || 67 ||
(a॒nyā ji̭nvan-tyanuvi॒sṛtyai॒-vamā॒-hāśā᳚nta-āha॒-guptyai̭-cha॒nnaṃ - brahmā᳚-bravī-ddvi॒tīya̭ma॒bhya̭pātaya॒-thsūryā̭bhinimrukte-de॒vāḥ) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - vedikaraṇam
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti॒ sphyamāda̭tte॒ prasū᳚tyai | a॒śvino᳚-rbā॒hubhyā॒mityā̭ha | a॒śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚m | pū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai᳚ || āda̭da॒ indra̭sya bā॒hura̭si॒ dakṣi̭ṇa॒ ityā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | sa॒hasra̭bhṛṣṭi-śśa॒tatḙjā॒ ityā̭ha |
rū॒pame॒vāsyai॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe ||
vā॒yura̭si ti॒gmatḙjā॒ ityā̭ha | tejo॒ vai vā॒yuḥ || 68 ||
teja̭ e॒vāsmi̭-ndadhāti || vi॒ṣādvai nāmā̭su॒ra ā̭sīt | so̭-'bibhet | ya॒jñena̭ mā de॒vā a॒bhibha̭viṣya॒ntīti̭ | sa pṛ̭thi॒vīma॒bhya̭vamīt | sā 'me॒ddhyā 'bha̭vat | atho॒ yadindro̭ vṛ॒tramahanṋ | tasya॒ lohi̭ta-mpṛthi॒vīmanu॒ vya̭dhāvat | sā 'me॒ddhyā 'bha̭vat |
pṛthi̭vi devayaja॒nītyā̭ha || 69 ||
meddhyā̭me॒vainā᳚-ndeva॒yaja̭nī-ṅkaroti |
oṣa̭ddhyāste॒ mūla॒-mmā higṃ̭siṣa॒mityā̭ha | oṣa̭dhīnā॒-mahigṃ̭sāyai || vra॒ja-ṅga̭ccha go॒sthāna॒mityā̭ha | chandāgṃ̭si॒ vai vra॒jo go॒sthānaḥ̭ | chandāg̭sye॒vāsmai᳚ vra॒ja-ṅgo॒sthāna̭-ṅkaroti || varṣa̭tu te॒ dyaurityā̭ha |
vṛṣṭi॒rvai dyauḥ | vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe ||
ba॒dhā॒na dḙva savitaḥ para॒masyā᳚-mparā॒vatītyā̭ha || 70 ||
dvau vāva purṷṣau | ya-ñcai॒va dveṣṭi̭ | yaścai̭na॒-ndveṣṭi̭ | tāvu॒bhau ba̭ddhnāti para॒masyā᳚-mparā॒vati̭ śa॒tena॒ pāśaiḥ᳚ | yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmastamato॒ mā mau॒gityā॒hāni̭mruktyai ||
a॒raru॒rvai nāmā̭su॒ra ā̭sīt |
sa pṛ̭thi॒vyāmupa̭mlupto-'śayat |
ta-nde॒vā apa̭hato॒-'raruḥ̭ pṛthi॒vyā iti̭ pṛthi॒vyā apā᳚ghnann | bhrātṛ̭vyo॒ vā a॒raruḥ̭ | apa̭hato॒-'raruḥ̭ pṛthi॒vyā iti॒ yadāha̭ || 71 ||
bhrātṛ̭vyame॒va pṛ̭thi॒vyā apa̭hanti | tḙ-'manyanta |
divaṃ॒-vā~ a॒yami॒taḥ pa̭tiṣya॒tīti̭ |
tama॒rarṷste॒ diva॒-mmā skā॒niti̭ di॒vaḥ parya̭bādhanta | bhrātṛ̭vyo॒ vā a॒raruḥ̭ | a॒rarṷste॒ diva॒-mmā skā॒niti॒ yadāha̭ | bhrātṛ̭vyame॒va di॒vaḥ pari̭bādhate |
sta॒mba॒ ya॒jur-ha̭rati | pṛ॒thi॒vyā e॒va bhrātṛ̭vya॒-mapa̭hanti | dvi॒tīyagṃ̭ harati || 72 ||
a॒ntari̭kṣāde॒vaina॒-mapa̭hanti | tṛ॒tīyagṃ̭ harati | di॒va e॒vaina॒-mapa̭hanti | tū॒ṣṇī-ñca̭tu॒rthagṃ ha̭rati | apa̭rimitāde॒vaina॒-mapa̭hanti || asṷrāṇāṃ॒-vā~ i॒yamagra̭ āsīt | yāva॒dāsī̭naḥ parā॒ paśya̭ti |
tāva̭-dde॒vānā᳚m | te de॒vā a̭bruvann |
astve॒va no॒-'syāmapīti̭ || 73 ||
kya̭nno dāsya॒theti̭ | yāva̭thsva॒ya-mpa̭rigṛhṇī॒theti̭ |
te vasa̭va॒stveti̭ dakṣiṇa॒taḥ parya̭gṛhṇann | ru॒drāstveti̭ pa॒ścāt | ā॒di॒tyā-stvetyṷttara॒taḥ | te᳚-'gninā॒ prāñco̭-'jayann | vasṷbhi-rdakṣi॒ṇā |
ru॒draiḥ pra॒tyañcaḥ̭ | ā॒di॒tyairuda̭ñcaḥ |
yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo॒ vedi̭-mpari gṛ॒hṇanti̭ || 74 ||
bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati ||
de॒vasya̭ savi॒tu-ssa॒va ityā̭ha॒ prasū᳚tyai |
karma̭ kṛṇvanti ve॒dhasa॒ ityā̭ha | i॒ṣi॒tagṃ hi karma̭ kri॒yate᳚ | pṛ॒thi॒vyai meddhya̭-ñcāme॒ddhya-ñca॒ vyuda̭krāmatām | prā॒cīna̭-mudī॒cīna॒-mmeddhya᳚m | pra॒tī॒cīna̭-ndakṣi॒ṇā 'me॒ddhyam |
prācī॒mudī̭cī-mprava॒ṇā-ṅka̭roti |
meddhyā̭me॒vainā᳚-ndeva॒yaja̭nī-ṅkaroti || 75 ||
prāñcaṷ vedya॒gṃ॒ sāvunna̭yati | ā॒ha॒va॒nīya̭sya॒ pari̭gṛhītyai | pra॒tīcī॒ śroṇī᳚ | gārha̭patyasya॒ pari̭gṛhītyai | atho̭ mithuna॒tvāya̭ | uddha̭nti | yade॒vāsyā̭ ame॒ddhyam | tadapa̭hanti | uddha̭nti |
tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ parā̭bhavanti || 76 ||
mūla̭-ñchinatti | bhrātṛ̭vyasyai॒va mūla̭-ñchinatti |
mūlaṃ॒-vā~ a̭ti॒tiṣṭha॒-drakṣā॒g॒syanū-tpi̭pate | yaddhastḙna chi॒ndyāt | ku॒na॒khinīḥ᳚ pra॒jā-ssyuḥ̭ | sphyena̭ chinatti | vajro॒ vai sphyaḥ |
vajrḙṇai॒va ya॒jñā-drakṣā॒g॒syapa̭hanti | pi॒tṛ॒de॒va॒tyā 'ti̭khātā | iya̭tī-ṅkhanati || 77 ||
pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tām || vedi̭rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | tā-ñca̭turaṅgu॒le 'nva̭vindann | tasmā᳚ccaturaṅgu॒la-ṅkheyā᳚ |
ca॒tu॒raṅgu॒la-ṅkha̭nati | ca॒tu॒ra॒ṅgu॒le hyoṣa̭dhayaḥ prati॒tiṣṭha̭nti |
āpra̭ti॒ṣṭhāyai̭ khanati | yaja̭māname॒va pra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati | da॒kṣi॒ṇa॒to varṣī̭yasī-ṅkaroti |
de॒va॒yaja̭nasyai॒va rū॒pama̭kaḥ || 78 ||
purī̭ṣavatī-ṅkaroti | pra॒jā vai pa॒śavaḥ॒ purī̭ṣam |
pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhiḥ॒ purī̭ṣavanta-ṅkaroti | utta̭ra-mparigrā॒ha-mpari̭gṛhṇāti | e॒tāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī | yāva̭tī॒ vediḥ̭ | tasyā̭ e॒tāva̭ta e॒va bhrātṛ̭vya-nni॒rbhajya̭ | ā॒tmana॒ utta̭ra-mparigrā॒ha-mpari̭gṛhṇāti |
ṛ॒ta-ma̭syṛta॒sada̭na-masyṛta॒śrīra॒sītyā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vai tat || 79 ||
krū॒rami̭va॒ vā e॒ta-tka̭roti | yadvedi̭-ṅka॒roti̭ |
dhā a̭si sva॒dhā a॒sīti̭ yoyupyate॒ śāntyai᳚ |
u॒rvī cāsi॒ vasvī̭ cā॒sītyā̭ha |
u॒rvīme॒vaināṃ॒-va~svī᳚-ṅkaroti |
pu॒rā krū॒rasya̭ vi॒sṛpo̭ viraphśi॒nnityā̭ha meddhya॒tvāya̭ | u॒dā॒dāya̭ pṛthi॒vī-ñjī॒radā̭nu॒ryāmaira̭ya-ñca॒ndrama̭si sva॒dhābhi॒rityā̭ha |
yade॒vāsyā̭ ame॒ddhyam | tada̭pa॒hatya̭ |
meddhyā᳚-ndeva॒yaja̭nī-ṅkṛ॒tvā || 80 ||
yada॒daśca॒ndrama̭si॒ meddhya᳚m | tada॒syāmera̭yati |
tā-ndhīrā̭so anu॒dṛśya̭ yajanta॒ ityā॒hānṷkhyātyai || prokṣa̭ṇī॒rāsā̭daya | i॒ddhmāba॒r॒hi-rupa̭sādaya | sru॒va-ñca॒ sruca̭śca॒ sammṛ̭ḍḍhi | patnī॒gṃ॒ sanna̭hya | ājyḙno॒dehītyā̭hānupū॒rvatā̭yai | prokṣa̭ṇī॒rāsā̭dayati | āpo॒ vai ra̭kṣo॒ghnīḥ || 81 ||
rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | sphyasya॒ vartman᳚-thsādayati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | u॒vāca॒ hāsi̭to daiva॒laḥ | e॒tāva̭tī॒rvā a॒muṣmi̭n ~lo॒ka āpa̭ āsann |
yāva̭tīḥ॒ prokṣa̭ṇī॒riti̭ | tasmā᳚-dba॒hvīrā॒sādyāḥ᳚ | sphyamu॒dasyanṋ | ya-ndvi॒ṣyātta-ndhyā̭yet | śu॒caivaina̭-marpayati || 82 ||
(vai vā॒yu - rā̭ha - parā॒vatītyā॒hā - ha̭ - dvi॒tīyagṃ̭ hara॒ - tīti̭ - parigṛ॒hṇanti̭ - deva॒yaja̭nī-ṅkaroti - bhavanti - khanatya - ka - re॒tat - kṛ॒tvā - ra̭kṣo॒ghnī - ra̭rpayati) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - idhmābarhi-ssādanam
vajro॒ vai sphyaḥ | yada॒nvañca̭-ndhā॒raye᳚t | vajre᳚-'ddhva॒ryuḥ, kṣa̭ṇvīta | pu॒rastā᳚-tti॒ryañca̭-ndhārayati | vajro॒ vai sphyaḥ | vajrḙṇai॒va ya॒jñasya̭ dakṣiṇa॒to rakṣā॒g॒syapa̭hanti |
a॒gnibhyā॒-mprāca̭śca pra॒tīca̭śca | sphyenodī̭caścā-dha॒rāca̭śca | sphyena॒ vā e॒ṣa vajrḙṇā॒syai pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya-mapa॒hatya̭ |
u॒tka॒re-'dhi॒ pravṛ̭ścati || 83 ||
yatho̭pa॒dhāya̭ vṛ॒ścantya॒vam | hastā॒vava̭ nenikte | ā॒tmāna̭me॒va pa̭vayate | sphya-mprakṣā̭layati meddhya॒tvāya̭ | atho̭ pā॒pmana̭ e॒va bhrātṛ̭vyasya nya॒ṅga-ñchi̭natti || i॒ddhmā-ba॒r॒hi-rupa̭sādayati॒ yuktyai᳚ | ya॒jñasya̭ mithuna॒tvāya̭ |
atho̭ puro॒ruca̭me॒vaitā-nda̭dhāti |
utta̭rasya॒ karma॒ṇo-'nṷkhyātyai |
na pu॒rastā᳚-tpra॒tyagupa̭sādayet || 84 ||
ya-tpu॒rastā᳚-tpra॒tya-gṷpasā॒daye᳚t |
a॒nyatrā̭hutipa॒thādi॒ddhma-mprati̭pādayet | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | apa̭rāddhnuyā-dba॒r॒hiṣā᳚ pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nam | pa॒ścāt-prāgupa̭sādayati | ā॒hu॒ti॒pa॒thene॒ddhma-mprati̭pādayati |
sa॒pra॒ntyḙva ba॒r॒hiṣā᳚ pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭na॒mupai̭ti | dakṣi̭ṇami॒ddhmam |
utta̭ra-mba॒ra॒ḥiḥ | ā॒tmā vā i॒ddhmaḥ |
pra॒jā ba॒r॒hiḥ | pra॒jā hyā᳚tmana॒ utta̭ratarā tī॒rthe |
tato॒ medha̭mupa॒nīya̭ | ya॒thā॒ de॒va॒tame॒vaina॒t-prati̭ṣṭhāpayati | prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 85 ||
(vṛ॒śca॒ti॒ - sā॒da॒ye॒ - di॒ddhmaḥ pañca̭ ca) (a. 10)
(tṛtīya̭syāṃ - de॒vasyā᳚śvapa॒r॒śuṃ-yo~ vai - pū᳚rve॒dyuḥ - karma̭ṇe vā॒ - mindro̭ vṛ॒trama̭ha॒n-thso̭-'po - 'va̭dhūtaṃ॒ - dhṛṣṭi̭--r de॒vasyetyā̭ha॒ saṃva~̭pāmi - de॒vasya॒ sphyamāda̭de॒ - vajro॒ vai sphyo daśa̭)
(tṛ॒tīya̭syāṃ - ~ya॒jñasyāna̭tirekāya - pa॒vitra̭vatya - dhva॒ryu-ñcā̭ - dhi॒ṣava̭ṇamasya॒ - ntari̭kṣa e॒va - rakṣa̭sāma॒ntarhi̭tyai॒ - dvau vāva purṷṣo॒ - yada॒daśca॒ndrama̭si॒ meddhya॒-mpañcāśī̭tiḥ)
(tṛ॒tīya̭syāṃ॒ - ~yaja̭mānaḥ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake dvitīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.