2.2 - Hotribrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Prajapatirakamayata Prajah — Kannada Script

ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ದ್ವಿತೀಯಾಷ್ಟಕೇ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪ್ರಪಾಠಕಃ - ಹೋತೃಬ್ರಾಹ್ಮಣಮ್

ಓ-ನ್ನಮಃ ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಯೇ ನಮಃ,

ಶ್ರೀ ಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ । ಹ॒ರಿಃ॒ ಓಮ್ ॥

ಅನುವಾಕಂ 1 - ದಶಹೋತೃಮನ್ತ್ರಸ್ಯ ಕ್ರತ್ವರ್ಥಪುರುಷಾರ್ಥಪ್ರಯೋಗೌ

ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರಕಾಮಯತ ಪ್ರ॒ಜಾ-ಸ್ಸೃ॑ಜೇ॒ಯೇತಿ॑ । ಸ ಏ॒ತ-ನ್ದಶ॑ಹೋತಾರ-ಮಪಶ್ಯತ್ । ತ-ಮ್ಮನ॑ಸಾ ಽನು॒ದ್ರುತ್ಯ॑ ದರ್ಭಸ್ತ॒ಮ್ಬೇ॑-ಽಜುಹೋತ್ । ತತೋ॒ ವೈ ಸ ಪ್ರ॒ಜಾ ಅ॑ಸೃಜತ । ತಾ ಅ॑ಸ್ಮಾಥ್ಸೃ॒ಷ್ಟಾ ಅಪಾ᳚ಕ್ರಾಮನ್ನ್ । ತಾ ಗ್ರಹೇ॑ಣಾಗೃಹ್ಣಾತ್ । ತದ್ಗ್ರಹ॑ಸ್ಯ ಗ್ರಹ॒ತ್ವಮ್ । ಯಃ ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ॒ ಪ್ರಜಾ॑ಯೇ॒ಯೇತಿ॑ । ಸ ದಶ॑ಹೋತಾರ॒-ಮ್ಮನ॑ಸಾ ಽನು॒ದ್ರುತ್ಯ॑ ದರ್ಭಸ್ತ॒ಮ್ಬೇ ಜು॑ಹುಯಾತ್ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒ರ್ವೈ ದಶ॑ಹೋತಾ ॥ 1 ॥

ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರೇ॒ವ ಭೂ॒ತ್ವಾ ಪ್ರ ಜಾ॑ಯತೇ ॥ ಮನ॑ಸಾ ಜುಹೋತಿ । ಮನ॑ ಇವ॒ ಹಿ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತೇ॒ರಾಪ್ತ್ಯೈ᳚ ॥ ಪೂ॒ರ್ಣಯಾ॑ ಜುಹೋತಿ । ಪೂ॒ರ್ಣ ಇ॑ವ॒ ಹಿ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತೇ॒ರಾಪ್ತ್ಯೈ᳚ ॥ ನ್ಯೂ॑ನಯಾ ಜುಹೋತಿ । ನ್ಯೂ॑ನಾ॒ದ್ಧಿ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ ಪ್ರ॒ಜಾ ಅಸೃ॑ಜತ । ಪ್ರ॒ಜಾನಾ॒ಗ್ಂ॒ ಸೃಷ್ಟ್ಯೈ᳚ ॥ 2 ॥

ದ॒ರ್ಭ॒ಸ್ತ॒ಮ್ಬೇ ಜು॑ಹೋತಿ । ಏ॒ತಸ್ಮಾ॒ದ್ವೈ ಯೋನೇಃ᳚ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ ಪ್ರ॒ಜಾ ಅ॑ಸೃಜತ । ಯಸ್ಮಾ॑ದೇ॒ವ ಯೋನೇಃ᳚ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ ಪ್ರ॒ಜಾ ಅಸೃ॑ಜತ । ತಸ್ಮಾ॑ದೇ॒ವ ಯೋನೇಃ॒ ಪ್ರ ಜಾ॑ಯತೇ ॥ ಬ್ರಾ॒ಹ್ಮ॒ಣೋ ದ॑ಕ್ಷಿಣ॒ತ ಉಪಾ᳚ಸ್ತೇ । ಬ್ರಾ॒ಹ್ಮ॒ಣೋ ವೈ ಪ್ರ॒ಜಾನಾ॑-ಮುಪದ್ರ॒ಷ್ಟಾ । ಉ॒ಪ॒ದ್ರ॒ಷ್ಟು॒ಮತ್ಯೇ॒ವ ಪ್ರ ಜಾ॑ಯತೇ ॥ ಗ್ರಹೋ॑ ಭವತಿ । ಪ್ರ॒ಜಾನಾಗ್ಂ॑ ಸೃ॒ಷ್ಟಾನಾ॒-ನ್ಧೃತ್ಯೈ᳚ ॥ ಯ-ಮ್ಬ್ರಾ᳚ಹ್ಮ॒ಣಂ-ವಿಁ॒ದ್ಯಾಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾಗ್ಂಸಂ॒-ಯಁಶೋ॒ ನರ್ಚ್ಛೇತ್ ॥ 3 ॥

ಸೋ-ಽರ॑ಣ್ಯ-ಮ್ಪ॒ರೇತ್ಯ॑ । ದ॒ರ್ಭ॒ಸ್ತ॒ಮ್ಬ-ಮು॒ದ್ಗ್ರತ್ಥ್ಯ॑ । ಬ್ರಾ॒ಹ್ಮ॒ಣ-ನ್ದ॑ಕ್ಷಿಣ॒ತೋ ನಿ॒ಷಾದ್ಯ॑ । ಚತು॑ರ್ಹೋತೄ॒ನ್ ವ್ಯಾಚ॑ಕ್ಷೀತ । ಏ॒ತದ್ವೈ ದೇ॒ವಾನಾ᳚-ಮ್ಪರ॒ಮ-ಙ್ಗುಹ್ಯ॒-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮ॑ । ಯಚ್ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರಃ । ತದೇ॒ವ ಪ್ರ॑ಕಾ॒ಶ-ಙ್ಗ॑ಮಯತಿ । ತದೇ॑ನ-ಮ್ಪ್ರಕಾ॒ಶ-ಙ್ಗ॒ತಮ್ । ಪ್ರ॒ಕಾ॒ಶ-ಮ್ಪ್ರ॒ಜಾನಾ᳚-ಙ್ಗಮಯತಿ ॥ ದ॒ರ್ಭ॒ಸ್ತ॒ಮ್ಬ-ಮು॒ದ್ಗ್ರತ್ಥ್ಯ॒ ವ್ಯಾಚ॑ಷ್ಟೇ ॥ 4 ॥

ಅ॒ಗ್ನಿ॒ವಾನ್. ವೈ ದ॑ರ್ಭಸ್ತ॒ಮ್ಬಃ । ಅ॒ಗ್ನಿ॒ವತ್ಯೇ॒ವ ವ್ಯಾಚ॑ಷ್ಟೇ ॥ ಬ್ರಾ॒ಹ್ಮ॒ಣೋ ದ॑ಕ್ಷಿಣ॒ತ ಉಪಾ᳚ಸ್ತೇ । ಬ್ರಾ॒ಹ್ಮ॒ಣೋ ವೈ ಪ್ರ॒ಜಾನಾ॑-ಮುಪದ್ರ॒ಷ್ಟಾ । ಉ॒ಪ॒ದ್ರ॒ಷ್ಟು॒-ಮತ್ಯೇ॒ವೈನಂ॒-ಯಁಶ॑ ಋಚ್ಛತಿ ॥ ಈ॒ಶ್ವ॒ರ-ನ್ತಂ-ಯಁಶೋ-ಽರ್ತೋ॒ರಿತ್ಯಾ॑ಹುಃ । ಯಸ್ಯಾನ್ತೇ᳚ ವ್ಯಾ॒ಚಷ್ಟ॒ ಇತಿ॑ । ವರ॒ಸ್ತಸ್ಮೈ॒ ದೇಯಃ॑ । ಯದೇ॒ವೈನ॒-ನ್ತತ್ರೋ॑ಪ॒ ನಮ॑ತಿ । ತದೇ॒ವಾವ॑ ರುನ್ಧೇ ॥ 5 ॥

ಅ॒ಗ್ನಿಮಾ॒ದಧಾ॑ನೋ॒ ದಶ॑ಹೋತ್ರಾ॒ ಽರಣಿ॒ಮವ॑ದದ್ಧ್ಯಾತ್ । ಪ್ರಜಾ॑ತಮೇ॒ವೈನ॒-ಮಾಧ॑ತ್ತೇ । ತೇನೈ॒ವೋದ್ದ್ರುತ್ಯಾ᳚ಗ್ನಿಹೋ॒ತ್ರ-ಞ್ಜು॑ಹುಯಾತ್ । ಪ್ರಜಾ॑ತಮೇ॒ವೈನ॑ಜ್ಜುಹೋತಿ । ಹ॒ವಿರ್ನಿ॑ರ್ವ॒ಫ್ಸ್ಯನ್-ದಶ॑ಹೋತಾರಂ॒-ವ್ಯಾಁಚ॑ಕ್ಷೀತ । ಪ್ರಜಾ॑ತಮೇ॒ವೈನ॒-ನ್ನಿರ್ವ॑ಪತಿ । ಸಾ॒ಮಿ॒ಧೇ॒ನೀ-ರ॑ನುವ॒ಕ್ಷ್ಯನ್-ದಶ॑ಹೋತಾರಂ॒-ವ್ಯಾಁಚ॑ಕ್ಷೀತ । ಸಾ॒ಮಿ॒ಧೇ॒ನೀರೇ॒ವ ಸೃ॒ಷ್ಟ್ವಾ-ಽಽರಭ್ಯ॒ ಪ್ರ ತ॑ನುತೇ । ಅಥೋ॑ ಯ॒ಜ್ಞೋ ವೈ ದಶ॑ಹೋತಾ । ಯ॒ಜ್ಞಮೇ॒ವ ತ॑ನುತೇ ॥ 6 ॥

ಅ॒ಭಿ॒ಚರ॒ನ್-ದಶ॑ಹೋತಾರ-ಞ್ಜುಹುಯಾತ್ । ನವ॒ ವೈ ಪುರು॑ಷೇ ಪ್ರಾ॒ಣಾಃ । ನಾಭಿ॑ರ್ದಶ॒ಮೀ । ಸಪ್ರಾ॑ಣಮೇ॒ವೈನ॑-ಮ॒ಭಿಚ॑ರತಿ । ಏ॒ತಾವ॒ದ್ವೈ ಪುರು॑ಷಸ್ಯ॒ ಸ್ವಮ್ । ಯಾವ॑-ತ್ಪ್ರಾ॒ಣಾಃ । ಯಾವ॑ದೇ॒ವಾಸ್ಯಾಸ್ತಿ॑ । ತದ॒ಭಿಚ॑ರತಿ ॥ ಸ್ವಕೃ॑ತ॒ ಇರಿ॑ಣೇ ಜುಹೋತಿ ಪ್ರದ॒ರೇ ವಾ᳚ । ಏ॒ತದ್ವಾ ಅ॒ಸ್ಯೈ ನಿರ್-ಋ॑ತಿಗೃಹೀತಮ್ । ನಿರ್-ಋ॑ತಿ ಗೃಹೀತ ಏ॒ವೈನ॒-ನ್ನಿರ್-ಋ॑ತ್ಯಾ ಗ್ರಾಹಯತಿ ॥ ಯ-ದ್ವಾ॒ಚಃ ಕ್ರೂ॒ರಮ್ । ತೇನ॒ ವಷ॑ಟ್ಕರೋತಿ । ವಾ॒ಚ ಏ॒ವೈನ॑-ಙ್ಕ್ರೂ॒ರೇಣ॒ ಪ್ರ ವೃ॑ಶ್ಚತಿ । ತಾ॒ಜಗಾರ್ತಿ॒ಮಾರ್ಚ್ಛ॑ತಿ ॥ 7 ॥

(ದಶ॑ಹೋತಾ॒ - ಸೃಷ್ಟ್ಯಾ॑ - ಋ॒ಚ್ಛೇ-ದ್- ವ್ಯಾಚ॑ಷ್ಟೇ - ರುನ್ಧ - ಏ॒ವ ತ॑ನುತೇ॒ - ನಿರ್-ಋ॑ತಿಗೃಹೀತ॒-ಮ್ಪಞ್ಚ॑ ಚ) (ಅ. 1)

ಅನುವಾಕಂ 2 - ಚತುರ್ಹೋತ್ರಾದಿಮನ್ತ್ರಾಣಾ-ಙ್ಕ್ರತ್ವರ್ಥಪ್ರಯೋಗಃ

ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರಕಾಮಯತ ದರ್ಶಪೂರ್ಣಮಾ॒ಸೌ ಸೃ॑ಜೇ॒ಯೇತಿ॑ । ಸ ಏ॒ತ-ಞ್ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರ-ಮಪಶ್ಯತ್ । ತ-ಮ್ಮನ॑ಸಾ-ಽನು॒ದ್ರುತ್ಯಾ॑ ಹವ॒ನೀಯೇ॑-ಽಜುಹೋತ್ । ತತೋ॒ ವೈ ಸ ದ॑ರ್ಶಪೂರ್ಣಮಾ॒ಸಾವ॑ಸೃಜತ । ತಾವ॑ಸ್ಮಾ-ಥ್ಸೃ॒ಷ್ಟಾವಪಾ᳚ಕ್ರಾಮತಾಮ್ । ತೌ ಗ್ರಹೇ॑ಣಾ ಗೃಹ್ಣಾತ್ । ತದ್ಗ್ರಹ॑ಸ್ಯ ಗ್ರಹ॒ತ್ವಮ್ । ದ॒ರ್॒ಶ॒ಪೂ॒ರ್ಣ॒ಮಾ॒ಸಾ-ವಾ॒ಲಭ॑ಮಾನಃ । ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರ॒-ಮ್ಮನ॑ಸಾ-ಽನು॒ದ್ರುತ್ಯಾ॑-ಹವ॒ನೀಯೇ॑ ಜುಹುಯಾತ್ । ದ॒ರ್॒ಶ॒ಪೂ॒ರ್ಣ॒ಮಾ॒ಸಾವೇ॒ವ ಸೃ॒ಷ್ಟ್ವಾ-ಽಽರಭ್ಯ॒ ಪ್ರ ತ॑ನುತೇ ॥ 8 ॥

ಗ್ರಹೋ॑ ಭವತಿ । ದ॒ರ್॒ಶ॒ಪೂ॒ರ್ಣ॒ಮಾ॒ಸಯೋ᳚-ಸ್ಸೃ॒ಷ್ಟಯೋ॒ರ್ಧೃತ್ಯೈ᳚ ॥ ಸೋ॑-ಽಕಾಮಯತ ಚಾತುರ್ಮಾ॒ಸ್ಯಾನಿ॑ ಸೃಜೇ॒ಯೇತಿ॑ । ಸ ಏ॒ತ-ಮ್ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾರ-ಮಪಶ್ಯತ್ । ತ-ಮ್ಮನ॑ಸಾ-ಽನು॒ದ್ರುತ್ಯಾ॑ ಹವ॒ನೀಯೇ॑-ಽಜುಹೋತ್ । ತತೋ॒ ವೈ ಸ ಚಾ॑ತುರ್ಮಾ॒ಸ್ಯಾನ್ಯ॑ಸೃಜತ । ತಾನ್ಯ॑ಸ್ಮಾ-ಥ್ಸೃ॒ಷ್ಟಾನ್ಯಪಾ᳚ಕ್ರಾಮನ್ನ್ । ತಾನಿ॒ ಗ್ರಹೇ॑ಣಾಗೃಹ್ಣಾತ್ । ತದ್ಗ್ರಹ॑ಸ್ಯ ಗ್ರಹ॒ತ್ವಮ್ । ಚಾ॒ತು॒ರ್ಮಾ॒ಸ್ಯಾನ್ಯಾ॒ಲಭ॑ಮಾನಃ ॥ 9 ॥

ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾರ॒-ಮ್ಮನ॑ಸಾ-ಽನು॒ದ್ರುತ್ಯಾ॑ ಹವ॒ನೀಯೇ॑ ಜುಹುಯಾತ್ । ಚಾ॒ತು॒ರ್ಮಾ॒ಸ್ಯಾನ್ಯೇ॒ವ ಸೃ॒ಷ್ಟ್ವಾ-ಽಽರಭ್ಯ॒ ಪ್ರ ತ॑ನುತೇ । ಗ್ರಹೋ॑ ಭವತಿ । ಚಾ॒ತು॒ರ್ಮಾ॒ಸ್ಯಾನಾಗ್ಂ॑ ಸೃ॒ಷ್ಟಾನಾ॒-ನ್ಧೃತ್ಯೈ᳚ ॥ ಸೋ॑-ಽಕಾಮಯತ ಪಶುಬ॒ನ್ಧಗ್ಂ ಸೃ॑ಜೇ॒ಯೇತಿ॑ । ಸ ಏ॒ತಗ್ಂ ಷಡ್ಢೋ॑ತಾರ-ಮಪಶ್ಯತ್ । ತ-ಮ್ಮನ॑ಸಾ-ಽನು॒ದ್ರುತ್ಯಾ॑ ಹವ॒ನೀಯೇ॑-ಽಜುಹೋತ್ । ತತೋ॒ ವೈ ಸ ಪ॑ಶುಬ॒ನ್ಧಮ॑ಸೃಜತ । ಸೋ᳚-ಽಸ್ಮಾ-ಥ್ಸೃ॒ಷ್ಟೋ ಽಪಾ᳚ಕ್ರಾಮತ್ । ತ-ಙ್ಗ್ರಹೇ॑ಣಾಗೃಹ್ಣಾತ್ ॥ 10 ॥

ತದ್ಗ್ರಹ॑ಸ್ಯ ಗ್ರಹ॒ತ್ವಮ್ । ಪ॒ಶು॒ಬ॒ನ್ಧೇನ॑ ಯ॒ಕ್ಷ್ಯಮಾ॑ಣಃ । ಷಡ್ಢೋ॑ತಾರ॒-ಮ್ಮನ॑ಸಾ ಽನು॒ದ್ರುತ್ಯಾ॑ ಹವ॒ನೀಯೇ॑ ಜುಹುಯಾತ್ । ಪ॒ಶು॒ಬ॒ನ್ಧಮೇ॒ವ ಸೃ॒ಷ್ಟ್ವಾ-ಽಽರಭ್ಯ॒ ಪ್ರ ತ॑ನುತೇ । ಗ್ರಹೋ॑ ಭವತಿ । ಪ॒ಶು॒ಬ॒ನ್ಧಸ್ಯ॑ ಸೃ॒ಷ್ಟಸ್ಯ॒ ಧೃತ್ಯೈ᳚ ॥ ಸೋ॑-ಽಕಾಮಯತ ಸೌ॒ಮ್ಯ-ಮ॑ದ್ಧ್ವ॒ರಗ್ಂ ಸೃ॑ಜೇ॒ಯೇತಿ॑ । ಸ ಏ॒ತಗ್ಂ ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾರ-ಮಪಶ್ಯತ್ । ತ-ಮ್ಮನ॑ಸಾ-ಽನು॒ದ್ರುತ್ಯಾ॑ ಹವ॒ನೀಯೇ॑ ಽಜುಹೋತ್ । ತತೋ॒ ವೈ ಸ ಸೌ॒ಮ್ಯ-ಮ॑ದ್ಧ್ವ॒ರ-ಮ॑ಸೃಜತ ॥ 11 ॥

ಸೋ᳚-ಽಸ್ಮಾ-ಥ್ಸೃ॒ಷ್ಟೋ-ಽಪಾ᳚ಕ್ರಾಮತ್ । ತ-ಙ್ಗ್ರಹೇ॑ಣಾಗೃಹ್ಣಾತ್ । ತದ್ಗ್ರಹ॑ಸ್ಯ ಗ್ರಹ॒ತ್ವಮ್ । ದೀ॒ಕ್ಷಿ॒ಷ್ಯಮಾ॑ಣಃ । ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾರ॒-ಮ್ಮನ॑ಸಾ-ಽನು॒ದ್ರುತ್ಯಾ॑ ಹವ॒ನೀಯೇ॑ ಜುಹುಯಾತ್ । ಸೌ॒ಮ್ಯಮೇ॒ವಾದ್ಧ್ವ॒ರಗ್ಂ ಸೃ॒ಷ್ಟ್ವಾ-ಽಽರಭ್ಯ॒ ಪ್ರ ತ॑ನುತೇ । ಗ್ರಹೋ॑ ಭವತಿ । ಸೌ॒ಮ್ಯಸ್ಯಾ᳚-ದ್ಧ್ವ॒ರಸ್ಯ॑ ಸೃ॒ಷ್ಟಸ್ಯ॒ ಧೃತ್ಯೈ᳚ ॥ ದೇ॒ವೇಭ್ಯೋ॒ ವೈ ಯ॒ಜ್ಞೋ ನ ಪ್ರಾಭ॑ವತ್ । ತಮೇ॑ತಾವ॒ಚ್ಛ-ಸ್ಸಮ॑ಭರನ್ನ್ ॥ 12 ॥

ಯ-ಥ್ಸ॑ಭಾಂ॒ರಾಃ । ತತೋ॒ ವೈ ತೇಭ್ಯೋ॑ ಯ॒ಜ್ಞಃ ಪ್ರಾಭ॑ವತ್ । ಯ-ಥ್ಸ॑ಭಾಂ॒ರಾ ಭವ॑ನ್ತಿ । ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ಪ್ರಭೂ᳚ತ್ಯೈ ॥ ಆ॒ತಿ॒ತ್ಥ್ಯಮಾ॒ಸಾದ್ಯ॒ ವ್ಯಾಚ॑ಷ್ಟೇ । ಯ॒ಜ್ಞ॒ಮು॒ಖಂ-ವಾಁ ಆ॑ತಿ॒ಥ್ಯಮ್ । ಮು॒ಖ॒ತ ಏ॒ವ ಯ॒ಜ್ಞಗ್ಂ ಸ॒ಭೃನ್ತ್ಯ॒ ಪ್ರ ತ॑ನುತೇ ॥ ಅಯ॑ಜ್ಞೋ॒ ವಾ ಏ॒ಷಃ । ಯೋ॑-ಽಪ॒ತ್ನೀಕಃ॑ । ನ ಪ್ರ॒ಜಾಃ ಪ್ರ ಜಾ॑ಯೇರನ್ನ್ । ಪತ್ನೀ॒ರ್ವ್ಯಾಚ॑ಷ್ಟೇ । ಯ॒ಜ್ಞಮೇ॒ವಾಕಃ॑ । ಪ್ರ॒ಜಾನಾ᳚-ಮ್ಪ್ರ॒ಜನ॑ನಾಯ ॥ ಉ॒ಪ॒ಸಥ್ಸು॒ ವ್ಯಾಚ॑ಷ್ಟೇ । ಏ॒ತದ್ವೈ ಪತ್ನೀ॑ನಾ-ಮಾ॒ಯತ॑ನಮ್ । ಸ್ವ ಏ॒ವೈನಾ॑ ಆ॒ಯತ॒ನೇ-ಽವ॑ ಕಲ್ಪಯತಿ ॥ 13 ॥

(ತ॒ನು॒ತ॒ - ಆ॒ಲಭ॑ಮಾನೋ - ಽಗೃಹ್ಣಾ - ದಸೃಜ - ತಾಭರ - ಞ್ಜಾಯೇರ॒ನ್-ಥ್ಷಟ್ಚ॑) (ಅ. 2)

ಅನುವಾಕಂ 3 - ಚತುರ್ಹೋತೃಪಞ್ಚಹೋತೃಮನ್ತ್ರಗ್ರಹಭಾಗಯೋಃ ಪುರುಷಾರ್ಥ ಪ್ರಯೋಗಃ

ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ-ರಕಾಮಯತ॒ ಪ್ರ ಜಾ॑ಯೇ॒ಯೇತಿ॑ । ಸ ತಪೋ॑-ಽತಪ್ಯತ । ಸ ತ್ರಿ॒ವೃತ॒ಗ್ಗ್॒ ಸ್ತೋಮ॑-ಮಸೃಜತ । ತ-ಮ್ಪ॑ಞ್ಚದ॒ಶಸ್ತೋಮೋ॑ ಮದ್ಧ್ಯ॒ತ ಉದ॑ತೃಣತ್ । ತೌ ಪೂ᳚ರ್ವಪ॒ಕ್ಷಶ್ಚಾ॑ಪರಪ॒ಕ್ಷಶ್ಚಾ॑ಭವತಾಮ್ । ಪೂ॒ರ್ವ॒ಪ॒ಕ್ಷ-ನ್ದೇ॒ವಾ ಅನ್ವಸೃ॑ಜ್ಯನ್ತ । ಅ॒ಪ॒ರ॒ಪ॒ಕ್ಷ-ಮನ್ವಸು॑ರಾಃ । ತತೋ॑ ದೇ॒ವಾ ಅಭ॑ವನ್ನ್ । ಪರಾ-ಽಸು॑ರಾಃ । ಯ-ಙ್ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ॒ ವಸೀ॑ಯಾನ್-ಥ್ಸ್ಯಾ॒ದಿತಿ॑ ॥ 14 ॥

ತ-ಮ್ಪೂ᳚ರ್ವಪ॒ಕ್ಷೇ ಯಾ॑ಜಯೇತ್ । ವಸೀ॑ಯಾನೇ॒ವ ಭ॑ವತಿ । ಯ-ಙ್ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ॒ ಪಾಪೀ॑ಯಾನ್-ಥ್ಸ್ಯಾ॒ದಿತಿ॑ । ತಮ॑ಪರಪ॒ಕ್ಷೇ ಯಾ॑ಜಯೇತ್ । ಪಾಪೀ॑ಯಾನೇ॒ವ ಭ॑ವತಿ । ತಸ್ಮಾ᳚-ತ್ಪೂರ್ವಪ॒ಕ್ಷೋ॑ ¶ಪ॒ಕ್ಷಾತ್-ಕ॑ರು॒ಣ್ಯ॑ತರಃ ॥ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒ರ್ವೈ ದಶ॑ಹೋತಾ । ಚತು॑ರ್ಹೋತಾ॒ ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾ । ಷಡ್ಢೋ॑ತಾ ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾ । ಋ॒ತವಃ॑ ಸಂವಁಥ್ಸ॒ರಃ ॥ 15 ॥

ಪ್ರ॒ಜಾಃ ಪ॒ಶವ॑ ಇ॒ಮೇ ಲೋ॒ಕಾಃ । ಯ ಏ॒ವ-ಮ್ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ-ಮ್ಬ॒ಹೋರ್ಭೂಯಾಗ್ಂ॑ಸಂ॒-ವೇಁದ॑ । ಬ॒ಹೋರೇ॒ವ ಭೂಯಾ᳚-ನ್ಭವತಿ ॥ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ-ರ್ದೇವಾಸು॒ರಾನ॑ಸೃಜತ । ಸ ಇನ್ದ್ರ॒ಮಪಿ॒ ನಾಸೃ॑ಜತ । ತ-ನ್ದೇ॒ವಾ ಅ॑ಬ್ರುವನ್ನ್ । ಇನ್ದ್ರ॑-ನ್ನೋ ಜನ॒ಯೇತಿ॑ । ಸೋ᳚-ಽಬ್ರವೀತ್ । ಯಥಾ॒ ಽಹಂ-ಯುಁ॒ಷ್ಮಾಗ್ ಸ್ತಪ॒ಸಾ ಽಸೃ॑ಕ್ಷಿ । ಏ॒ವಮಿನ್ದ್ರ॑-ಞ್ಜನಯದ್ಧ್ವ॒ಮಿತಿ॑ ॥ 16 ॥

ತೇ ತಪೋ॑-ಽತಪ್ಯನ್ತ । ತ ಆ॒ತ್ಮನ್ನಿನ್ದ್ರ॑-ಮಪಶ್ಯನ್ನ್ । ತಮ॑ಬ್ರುವನ್ನ್ । ಜಾಯ॒ಸ್ವೇತಿ॑ । ಸೋ᳚-ಽಬ್ರವೀತ್ । ಕಿ-ಮ್ಭಾ॑ಗ॒ಧೇಯ॑-ಮ॒ಭಿಜ॑ನಿಷ್ಯ॒ ಇತಿ॑ । ಋ॒ತೂನ್-ಥ್ಸಂ॑ವಁಥ್ಸ॒ರಮ್ । ಪ್ರ॒ಜಾಃ ಪ॒ಶೂನ್ । ಇ॒ಮಾಲ್ ಁಲೋ॒ಕಾನಿತ್ಯ॑ಬ್ರುವನ್ನ್ । ತಂ-ವೈಁ ಮಾ-ಽಽಹು॑ತ್ಯಾ॒ ಪ್ರಜ॑ನಯ॒ತೇತ್ಯ॑ಬ್ರವೀತ್ ॥ 17 ॥

ತ-ಞ್ಚತು॑ರ್ಹೋತ್ರಾ॒ ಪ್ರಾಜ॑ನಯನ್ನ್ ॥ ಯಃ ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ ವೀ॒ರೋ ಮ॒ ಆ ಜಾ॑ಯೇ॒ತೇತಿ॑ । ಸ ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರ-ಞ್ಜುಹುಯಾತ್ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒ರ್ವೈ ಚತು॑ರ್ಹೋತಾ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರೇ॒ವ ಭೂ॒ತ್ವಾ ಪ್ರಜಾ॑ಯತೇ । ಜ॒ಜನ॒ದಿನ್ದ್ರ॑-ಮಿನ್ದ್ರಿ॒ಯಾಯ॒ ಸ್ವಾಹೇತಿ॒ ಗ್ರಹೇ॑ಣ ಜುಹೋತಿ । ಆ-ಽಸ್ಯ॑ ವೀ॒ರೋ ಜಾ॑ಯತೇ । ವೀ॒ರಗ್ಂ ಹಿ ದೇ॒ವಾ ಏ॒ತಯಾ ಽಽಹು॑ತ್ಯಾ॒ ಪ್ರಾಜ॑ನಯನ್ನ್ ॥ ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯಾಶ್ಚಾಙ್ಗಿ॑ರಸಶ್ಚ ಸುವ॒ರ್ಗೇ ಲೋ॒ಕೇ᳚ ಽಸ್ಪರ್ಧನ್ತ । ವ॒ಯ-ಮ್ಪೂರ್ವೇ॑ ಸುವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಮಿ॑ಯಾಮ ವ॒ಯ-ಮ್ಪೂರ್ವ॒ ಇತಿ॑ ॥ 18 ॥

ತ ಆ॑ದಿ॒ತ್ಯಾ ಏ॒ತ-ಮ್ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾರ-ಮಪಶ್ಯನ್ನ್ । ತ-ಮ್ಪು॒ರಾ ಪ್ರಾ॑ತರನುವಾ॒ಕಾದಾಗ್ನೀ᳚ದ್ಧ್ರೇ ಽಜುಹವುಃ । ತತೋ॒ ವೈ ತೇ ಪೂರ್ವೇ॑ ಸುವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಮಾ॑ಯನ್ನ್ । ಯ-ಸ್ಸು॑ವ॒ರ್ಗಕಾ॑ಮ॒-ಸ್ಸ್ಯಾತ್ । ಸ ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾರ-ಮ್ಪು॒ರಾ ಪ್ರಾ॑ತರನುವಾ॒ಕಾದಾಗ್ನೀ᳚ದ್ಧ್ರೇ ಜುಹುಯಾತ್ । ಸಂ॒ವಁ॒ಥ್ಸ॒ರೋ ವೈ ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾ । ಸಂ॒ವಁ॒ಥ್ಸ॒ರ-ಸ್ಸು॑ವ॒ರ್ಗೋ ಲೋ॒ಕಃ । ಸಂ॒ವಁ॒ಥ್ಸ॒ರ ಏ॒ವರ್ತುಷು॑ ಪ್ರತಿ॒ಷ್ಠಾಯ॑ । ಸು॒ವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಮೇ॑ತಿ ॥ ತೇ᳚ಬ್ರುವ॒-ನ್ನಙ್ಗಿ॑ರಸ ಆದಿ॒ತ್ಯಾನ್ ॥ 19 ॥

ಕ್ವ॑ ಸ್ಥ । ಕ್ವ॑ ವ-ಸ್ಸ॒ದ್ಭ್ಯೋ ಹ॒ವ್ಯಂ-ವಁ॑ಕ್ಷ್ಯಾಮ॒ ಇತಿ॑ । ಛನ್ದ॒-ಸ್ಸ್ವಿತ್ಯ॑ಬ್ರುವನ್ನ್ । ಗಾ॒ಯ॒ತ್ರಿ॒ಯಾ-ನ್ತ್ರಿ॒ಷ್ಟುಭಿ॒-ಜಗ॑ತ್ಯಾ॒ಮಿತಿ॑ । ತಸ್ಮಾ॒ಚ್ಛನ್ದಃ॑ ಸು ಸ॒ದ್ಭ್ಯ ಆ॑ದಿ॒ತ್ಯೇಭ್ಯಃ॑ । ಆ॒ಙ್ಗೀ॒ರ॒ಸೀಃ ಪ್ರ॒ಜಾ ಹ॒ವ್ಯಂ-ವಁ॑ಹನ್ತಿ । ವಹ॑ನ್ತ್ಯಸ್ಮೈ ಪ್ರ॒ಜಾ ಬ॒ಲಿಮ್ । ಐನ॒ಮಪ್ರ॑ತಿಖ್ಯಾತ-ಙ್ಗಚ್ಛತಿ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ॥ ದ್ವಾದ॑ಶ॒ ಮಾಸಾಃ॒ ಪಞ್ಚ॒ರ್ತವಃ॑ । ತ್ರಯ॑ ಇ॒ಮೇ ಲೋ॒ಕಾಃ । ಅ॒ಸಾವಾ॑ದಿ॒ತ್ಯ ಏ॑ಕವಿ॒ಗ್ಂ॒ಶಃ । ಏ॒ತಸ್ಮಿ॒ನ್ ವಾ ಏ॒ಷ ಶ್ರಿ॒ತಃ । ಏ॒ತಸ್ಮಿ॒ನ್-ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತಃ । ಯ ಏ॒ವಮೇ॒ತಗ್ಗ್ ಶ್ರಿ॒ತ-ಮ್ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತಂ॒-ವೇಁದ॑ । ಪ್ರತ್ಯೇ॒ವ ತಿ॑ಷ್ಠತಿ ॥ 20 ॥

(ಸ್ಯಾ॒ದಿತಿ॑ - ಸಂವಁಥ್ಸ॒ರೋ - ಜ॑ನಯದ್ಧ್ವ॒ಮಿತೀ - ತ್ಯ॑ಬ್ರವೀ॒ತ್ - ಪೂರ್ವ॒ ಇತ್ಯಾ॑ - ದಿ॒ತ್ಯಾನ್ - ಋ॒ತವ॒-ಷ್ಷಟ್ಚ॑) (ಅ. 3)

ಅನುವಾಕಂ 4 - ಜಗ-ಥ್ಸೃಷ್ಟಿಕಥನಮುಖೇನ ಹೋತೃಮನ್ತ್ರಪ್ರಶಂಸಾ

ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ-ರಕಾಮಯತ॒ ಪ್ರಜಾ॑ಯೇ॒ಯೇತಿ॑ । ಸ ಏ॒ತ-ನ್ದಶ॑ಹೋತಾರ-ಮಪಶ್ಯತ್ । ತೇನ॑ ದಶ॒ಧಾ ಽಽತ್ಮಾನಂ॑-ವಿಁ॒ಧಾಯ॑ । ದಶ॑ಹೋತ್ರಾ ಽತಪ್ಯತ । ತಸ್ಯ॒ ಚಿತ್ತಿ॒-ಸ್ಸ್ರುಗಾಸೀ᳚ತ್ । ಚಿ॒ತ್ತಮಾಜ್ಯ᳚ಮ್ । ತಸ್ಯೈ॒ತಾ॑ವತ್ಯೇ॒ವ ವಾಗಾಸೀ᳚ತ್ । ಏ॒ತಾವಾನ್॑. ಯಜ್ಞಕ್ರ॒ತುಃ ॥ ಸ ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರ-ಮಸೃಜತ । ಸೋ॑-ಽನನ್ದತ್ ॥ 21 ॥

ಅಸೃ॑ಕ್ಷಿ॒ ವಾ ಇ॒ಮಮಿತಿ॑ । ತಸ್ಯ॒ ಸೋಮೋ॑ ಹ॒ವಿರಾಸೀ᳚ತ್ । ಸ ಚತು॑ರ್ಹೋತ್ರಾ ಽತಪ್ಯತ । ಸೋ॑-ಽತಾಮ್ಯತ್ । ಸ ಭೂರಿತಿ॒ ವ್ಯಾಹ॑ರತ್ । ಸ ಭೂಮಿ॑ಮಸೃಜತ । ಅ॒ಗ್ನಿ॒ಹೋ॒ತ್ರ-ನ್ದ॑ರ್ಶಪೂರ್ಣಮಾ॒ಸೌ ಯಜೂಗ್ಂ॑ಷಿ । ಸ ದ್ವಿ॒ತೀಯ॑ಮತಪ್ಯತ । ಸೋ॑-ಽತಾಮ್ಯತ್ । ಸ ಭುವ॒ ಇತಿ॒ ವ್ಯಾಹ॑ರತ್ ॥ 22 ॥

ಸೋ᳚-ಽನ್ತರಿ॑ಕ್ಷ-ಮಸೃಜತ । ಚಾ॒ತು॒ರ್ಮಾ॒ಸ್ಯಾನಿ॒ ಸಾಮಾ॑ನಿ । ಸ ತೃ॒ತೀಯ॑ಮತಪ್ಯತ । ಸೋ॑-ಽತಾಮ್ಯತ್ । ಸ ಸುವ॒ರಿತಿ॒ ವ್ಯಾಹ॑ರತ್ । ಸ ದಿವ॑ಮಸೃಜತ । ಅ॒ಗ್ನಿ॒ಷ್ಟೋ॒ಮ-ಮು॒ಕ್ಥ್ಯ॑-ಮತಿರಾ॒ತ್ರಮೃಚಃ॑ । ಏ॒ತಾ ವೈ ವ್ಯಾಹೃ॑ತಯ ಇ॒ಮೇ ಲೋ॒ಕಾಃ । ಇ॒ಮಾ-ನ್ಖಲು॒ ವೈ ಲೋ॒ಕಾನನು॑ ಪ್ರ॒ಜಾಃ ಪ॒ಶವ॒ಶ್ಛನ್ದಾಗ್ಂ॑ಸಿ॒ ಪ್ರಾಜಾ॑ಯನ್ತ । ಯ ಏ॒ವಮೇ॒ತಾಃ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತೇಃ ಪ್ರಥ॒ಮಾ ವ್ಯಾಹೃ॑ತೀಃ॒ ಪ್ರಜಾ॑ತಾ॒ ವೇದ॑ ॥ 23 ॥

ಪ್ರ ಪ್ರ॒ಜಯಾ॑ ಪ॒ಶುಭಿ॑-ರ್ಮಿಥು॒ನೈ-ರ್ಜಾ॑ಯತೇ ॥ ಸ ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾರ-ಮಸೃಜತ । ಸ ಹ॒ವಿರ್ನಾ-ವಿ॑ನ್ದತ । ತಸ್ಮೈ॒ ಸೋಮ॑-ಸ್ತ॒ನುವ॒-ಮ್ಪ್ರಾಯ॑ಚ್ಛತ್ । ಏ॒ತ-ತ್ತೇ॑ ಹ॒ವಿರಿತಿ॑ । ಸ ಪಞ್ಚ॑ಹೋತ್ರಾ ಽತಪ್ಯತ । ಸೋ॑-ಽತಾಮ್ಯತ್ । ಸ ಪ್ರ॒ತ್ಯಙ್ಙ॑ಬಾಧತ । ಸೋ-ಽಸು॑ರಾ-ನಸೃಜತ । ತದ॒ಸ್ಯಾ ಪ್ರಿ॑ಯಮಾಸೀತ್ ॥ 24 ॥

ತ-ದ್ದು॒ರ್ವರ್ಣ॒ಗ್ಂ॒ ಹಿರ॑ಣ್ಯಮಭವತ್ । ತ-ದ್ದು॒ರ್ವರ್ಣ॑ಸ್ಯ॒ ಹಿರ॑ಣ್ಯಸ್ಯ॒ ಜನ್ಮ॑ । ಸ ದ್ವಿ॒ತೀಯ॑ಮತಪ್ಯತ । ಸೋ॑-ಽತಾಮ್ಯತ್ । ಸ ಪ್ರಾಂಅ॑ಬಾಧತ । ಸ ದೇ॒ವಾನ॑ಸೃಜತ । ತದ॑ಸ್ಯ ಪ್ರಿ॒ಯಮ॑ಸೀತ್ । ತ-ಥ್ಸು॒ವರ್ಣ॒ಗ್ಂ॒ ಹಿರ॑ಣ್ಯಮಭವತ್ । ತ-ಥ್ಸು॒ವರ್ಣ॑ಸ್ಯ॒ ಹಿರ॑ಣ್ಯಸ್ಯ॒ ಜನ್ಮ॑ । ಯ ಏ॒ವಗ್ಂ ಸು॒ವರ್ಣ॑ಸ್ಯ॒ ಹಿರ॑ಣ್ಯಸ್ಯ॒ ಜನ್ಮ॒ ವೇದ॑ ॥ 25 ॥

ಸು॒ವರ್ಣ॑ ಆ॒ತ್ಮನಾ॑ ಭವತಿ । ದು॒ರ್ವರ್ಣೋ᳚-ಽಸ್ಯ॒ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯಃ । ತಸ್ಮಾ᳚-ಥ್ಸು॒ವರ್ಣ॒ಗ್ಂ॒ ಹಿರ॑ಣ್ಯ-ಮ್ಭಾ॒ರ್ಯ᳚ಮ್ । ಸು॒ವರ್ಣ॑ ಏ॒ವ ಭ॑ವತಿ । ಐನ॑-ಮ್ಪ್ರಿ॒ಯ-ಙ್ಗ॑ಚ್ಛತಿ॒ ನಾಪ್ರಿ॑ಯಮ್ ॥ ಸ ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾರ-ಮಸೃಜತ । ಸ ಸ॒ಪ್ತಹೋ᳚ತ್ರೈ॒ವ ಸು॑ವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಮೈ᳚ತ್ ॥ ತ್ರಿ॒ಣ॒ವೇನ॒ ಸ್ತೋಮೇ॑ನೈ॒ಭ್ಯೋ ಲೋ॒ಕೇಭ್ಯೋ-ಽಸು॑ರಾ॒-ನ್ಪ್ರಾಣು॑ದತ । ತ್ರ॒ಯ॒ಸ್ತ್ರಿ॒ಗ್ಂ॒ಶೇನ॒ ಪ್ರತ್ಯ॑ತಿಷ್ಠತ್ । ಏ॒ಕ॒ವಿ॒ಗ್ಂ॒ಶೇನ॒ ರುಚ॑ಮಧತ್ತ ॥ 26 ॥

ಸ॒ಪ್ತ॒ದ॒ಶೇನ॒ ಪ್ರಾಜಾ॑ಯತ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾನ್-ಥ್ಸೋಮೇ॑ನ॒ ಯಜ॑ತೇ । ಸ॒ಪ್ತಹೋ᳚ತ್ರೈ॒ವ ಸು॑ವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಮೇ॑ತಿ । ತ್ರಿ॒ಣ॒ವೇನ॒ ಸ್ತೋಮೇ॑ನೈ॒ಭ್ಯೋ ಲೋ॒ಕೇಭ್ಯೋ॒ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯಾ॒ನ್-ಪ್ರಣು॑ದತೇ । ತ್ರ॒ಯ॒ಸ್ತ್ರಿ॒ಗ್ಂ॒ಶೇನ॒ ಪ್ರತಿ॑ ತಿಷ್ಠತಿ । ಏ॒ಕ॒ವಿ॒ಗ್ಂ॒ಶೇನ॒ ರುಚ॑-ನ್ಧತ್ತೇ । ಸ॒ಪ್ತ॒ದ॒ಶೇನ॒ ಪ್ರಜಾ॑ಯತೇ । ತಸ್ಮಾ᳚-ಥ್ಸಪ್ತದ॒ಶ-ಸ್ಸ್ತೋಮೋ॒ ನ ನಿ॒ರ್॒ಹೃತ್ಯಃ॑ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒ ರ್ವೈ ಸ॑ಪ್ತದ॒ಶಃ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಮೇ॒ವ ಮ॑ದ್ಧ್ಯ॒ತೋ ಧ॑ತ್ತೇ॒ ಪ್ರಜಾ᳚ತ್ಯೈ ॥ 27 ॥

(ಅ॒ನ॒ನ್ದ॒-ದ್- ಭುವ॒ ಇತಿ॒ ವ್ಯಾಹ॑ರ॒-ದ್- ವೇದಾ॑ - ಸೀ॒-ದ್- ವೇದಾ॑ - ಧತ್ತ॒ - ಪ್ರಜಾ᳚ತ್ಯೈ) (ಅ. 4)

ಅನುವಾಕಂ 5 - ದಕ್ಷಿಣಾಪ್ರತಿಗ್ರಹಮನ್ತ್ರವ್ಯಾಖ್ಯಾನಮ್

ದೇ॒ವಾ ವೈ ವರು॑ಣಮಯಾಜಯನ್ನ್ । ಸ ಯಸ್ಯೈ॑ ಯಸ್ಯೈ ದೇ॒ವತಾ॑ಯೈ॒ ದಕ್ಷಿ॑ಣಾ॒ಮನ॑ಯತ್ । ತಾಮ॑ವ್ಲೀನಾತ್ । ತೇ᳚-ಽಬ್ರುವನ್ನ್ । ವ್ಯಾ॒ವೃತ್ಯ॒ ಪ್ರತಿ॑ ಗೃಹ್ಣಾಮ । ತಥಾ॑ ನೋ॒ ದಕ್ಷಿ॑ಣಾ॒ ನ ವ್ಲೇ᳚ಷ್ಯ॒ತೀತಿ॑ । ತೇ ವ್ಯಾ॒ವೃತ್ಯ॒ ಪ್ರತ್ಯ॑ಗೃಹ್ಣನ್ನ್ । ತತೋ॒ ವೈ ತಾ-ನ್ದಕ್ಷಿ॑ಣಾ॒ ನಾವ್ಲೀ॑ನಾತ್ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾನ್ ವ್ಯಾ॒ವೃತ್ಯ॒ ದಕ್ಷಿ॑ಣಾ-ಮ್ಪ್ರತಿಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ । ನೈನ॒-ನ್ದಕ್ಷಿ॑ಣಾ ವ್ಲೀನಾತಿ ॥ 28 ॥

ರಾಜಾ᳚ ತ್ವಾ॒ ವರು॑ಣೋ ನಯತು ದೇವಿ ದಕ್ಷಿಣೇ॒-ಽಗ್ನಯೇ॒ ಹಿರ॑ಣ್ಯ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಆ॒ಗ್ನೇ॒ಯಂ-ವೈಁ ಹಿರ॑ಣ್ಯಮ್ । ಸ್ವಯೈ॒ವೈನ॑-ದ್ದೇ॒ವತ॑ಯಾ॒ ಪ್ರತಿ॑ ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಸೋಮಾ॑ಯ॒ ವಾಸ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಸೌ॒ಮ್ಯಂ-ವೈಁ ವಾಸಃ॑ । ಸ್ವಯೈ॒ವೈನ॑-ದ್ದೇ॒ವತ॑ಯಾ॒ ಪ್ರತಿ॑ ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ರು॒ದ್ರಾಯ॒ ಗಾಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ರೌ॒ದ್ರೀ ವೈ ಗೌಃ । ಸ್ವಯೈ॒ವೈನಾ᳚-ನ್ದೇ॒ವತ॑ಯಾ॒ ಪ್ರತಿ॑ ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ವರು॑ಣಾ॒ಯಾಶ್ವ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 29 ॥

ವಾ॒ರು॒ಣೋ ವಾ ಅಶ್ವಃ॑ । ಸ್ವಯೈ॒ವೈನ॑-ನ್ದೇ॒ವತ॑ಯಾ॒ ಪ್ರತಿ॑ ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಪ್ರಾ॒ಜಾಪ॑ತಯೇ॒ ಪುರು॑ಷ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಪ್ರಾ॒ಜಾ॒ಪ॒ತ್ಯೋ ವೈ ಪುರು॑ಷಃ । ಸ್ವಯೈ॒ವೈನ॑-ನ್ದೇ॒ವತ॑ಯಾ॒ ಪ್ರತಿ॑ ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಮನ॑ವೇ॒ ತಲ್ಪ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಮಾ॒ನ॒ವೋ ವೈ ತಲ್ಪಃ॑ । ಸ್ವಯೈ॒ವೈನ॑-ನ್ದೇ॒ವತ॑ಯಾ॒ ಪ್ರತಿ॑ ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಉ॒ತ್ತಾ॒ನಾಯಾ᳚ಙ್ಗೀರ॒ಸಾಯಾನ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಇ॒ಯಂ-ವಾಁ ಉ॑ತ್ತಾ॒ನ ಆ᳚ಙ್ಗೀರ॒ಸಃ ॥ 30 ॥

ಅ॒ನಯೈ॒ವೈನ॒ತ್-ಪ್ರತಿ॑ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ॥ ವೈ॒ಶ್ವಾ॒ನ॒ರ್ಯಾರ್ಚಾ ರಥ॒-ಮ್ಪ್ರತಿ॑ ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ವೈ॒ಶ್ವಾ॒ನ॒ರೋ ವೈ ದೇ॒ವತ॑ಯಾ॒ ರಥಃ॑ । ಸ್ವಯೈ॒ವೈನ॑-ನ್ದೇ॒ವತ॑ಯಾ॒ ಪ್ರತಿ॑ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ॥ ತೇನಾ॑ಮೃತ॒ತ್ವಮ॑ಶ್ಯಾ॒-ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಅ॒ಮೃತ॑ಮೇ॒ವಾತ್ಮನ್-ಧ॑ತ್ತೇ ॥ ವಯೋ॑ ದಾ॒ತ್ರ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ವಯ॑ ಏ॒ವೈನ॑-ಙ್ಕೃ॒ತ್ವಾ । ಸು॒ವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕ-ಙ್ಗ॑ಮಯತಿ ॥ ಮಯೋ॒ ಮಹ್ಯ॑ಮಸ್ತು ಪ್ರತಿಗ್ರಹೀ॒ತ್ರ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 31 ॥

ಯದ್ವೈ ಶಿ॒ವಮ್ । ತನ್ಮಯಃ॑ । ಆ॒ತ್ಮನ॑ ಏ॒ವೈಷಾ ಪರೀ᳚ತ್ತಿಃ ॥ ಕ ಇ॒ದ-ಙ್ಕಸ್ಮಾ॑ ಅದಾ॒ದಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒ರ್ವೈ ಕಃ । ಸ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಯೇ ದದಾತಿ ॥ ಕಾಮಃ॒ ಕಾಮಾ॒ಯೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಕಾಮೇ॑ನ॒ ಹಿ ದದಾ॑ತಿ । ಕಾಮೇ॑ನ ಪ್ರತಿಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ ॥ ಕಾಮೋ॑ ದಾ॒ತಾ ಕಾಮಃ॑ ಪ್ರತಿ ಗ್ರಹೀ॒ತೇತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 32 ॥

ಕಾಮೋ॒ ಹಿ ದಾ॒ತಾ । ಕಾಮಃ॑ ಪ್ರತಿ ಗ್ರಹೀ॒ತಾ ॥ ಕಾಮಗ್ಂ॑ ಸಮು॒ದ್ರ-ಮಾವಿ॒ಶೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಸ॒ಮು॒ದ್ರ ಇ॑ವ॒ ಹಿ ಕಾಮಃ॑ । ನೇವ॒ ಹಿ ಕಾಮ॒ಸ್ಯಾನ್ತೋ-ಽಸ್ತಿ॑ । ನ ಸ॑ಮು॒ದ್ರಸ್ಯ॑ ॥ ಕಾಮೇ॑ನ ತ್ವಾ॒ ಪ್ರತಿ॑ ಗೃಹ್ಣಾ॒ಮೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಯೇನ॒ ಕಾಮೇ॑ನ ಪ್ರತಿ ಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ । ಸ ಏ॒ವೈನ॑ಮ॒ಮುಷ್ಮಿ॑ಲ್ ಁಲೋ॒ಕೇ ಕಾಮ॒ ಆಗ॑ಚ್ಛತಿ ॥ ಕಾಮೈ॒ತತ್ತ॑ ಏ॒ಷಾ ತೇ॑ ಕಾಮ॒ ದಕ್ಷಿ॒ಣೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಕಾಮ॑ ಏ॒ವ ತ-ದ್ಯಜ॑ಮಾನೋ॒-ಽಮುಷ್ಮಿ॑ಲ್ ಁಲೋ॒ಕೇ ದಕ್ಷಿ॑ಣಾಮಿಚ್ಛತಿ । ನ ಪ್ರ॑ತಿಗ್ರಹೀ॒ತರಿ॑ ॥ ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾನ್-ದಕ್ಷಿ॑ಣಾ-ಮ್ಪ್ರತಿಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ । ಅ॒ನೃ॒ಣಾಮೇ॒ವೈನಾ॒-ಮ್ಪ್ರತಿ॑ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ॥ 33 ॥

(ವ್ಲೀ॒ನಾ॒ತ್ಯ - ಶ್ವ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹಾ - ಙ್ಗಿರ॒ಸಃ - ಪ್ರ॑ತಿಗ್ರಹೀ॒ತ್ರ ಇತ್ಯಾ॑ಹ - ಪ್ರತಿಗ್ರಹೀ॒ತೇತ್ಯಾ॑ಹ॒ - ದಕ್ಷಿ॒ಣೇತ್ಯಾ॑ಹ ಚ॒ತ್ವಾರಿ॑ ಚ) (ಅ. 5)

ಅನುವಾಕಂ 6 - ದ್ವಾದಶಾಹದಶಮೇ-ಽಹನಿ ಹೋತೃಮನ್ತ್ರಾಃ

ಅನ್ತೋ॒ ವಾ ಏ॒ಷ ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॑ । ಯ-ದ್ದ॑ಶ॒ಮಮಹಃ॑ । ದ॒ಶ॒ಮೇ-ಽಹ᳚ನ್-ಥ್ಸರ್ಪರಾ॒ಜ್ಞಿಯಾ॑ ಋ॒ಗ್ಭಿ-ಸ್ಸ್ತು॑ವನ್ತಿ । ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯೈ॒ವಾನ್ತ॑-ಙ್ಗ॒ತ್ವಾ । ಅ॒ನ್ನಾದ್ಯ॒ಮವ॑ರುನ್ಧತೇ ॥ ತಿ॒ಸೃಭಿಃ॑ ಸ್ತುವನ್ತಿ । ತ್ರಯ॑ ಇ॒ಮೇ ಲೋ॒ಕಾಃ । ಏ॒ಭ್ಯ ಏ॒ವ ಲೋ॒ಕೇಭ್ಯೋ॒-ಽನ್ನಾದ್ಯ॒ಮವ॑ರುನ್ಧತೇ । ಪೃಶ್ನಿ॑ವತೀ-ರ್ಭವನ್ತಿ । ಅನ್ನಂ॒-ವೈಁ ಪೃಶ್ನಿ॑ ॥ 34 ॥

ಅನ್ನ॑ಮೇ॒ವಾವ॑-ರುನ್ಧತೇ ॥ ಮನ॑ಸಾ॒ ಪ್ರಸ್ತೌ॑ತಿ । ಮನ॒ಸೋದ್ಗಾ॑ಯತಿ । ಮನ॑ಸಾ॒ ಪ್ರತಿ॑ ಹರತಿ । ಮನ॑ ಇವ॒ ಹಿ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತೇ॒ರಾಪ್ತ್ಯೈ᳚ ॥ ದೇ॒ವಾ ವೈ ಸ॒ರ್ಪಾಃ । ತೇಷಾ॑ಮಿ॒ಯಗ್ಂ ರಾಜ್ಞೀ᳚ । ಯ-ಥ್ಸ॑ರ್ಪರಾ॒ಜ್ಞಿಯಾ॑ ಋ॒ಗ್ಭಿ-ಸ್ಸ್ತು॒ವನ್ತಿ॑ । ಅ॒ಸ್ಯಾಮೇ॒ವ ಪ್ರತಿ॑ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ॥ 35 ॥

ಚತು॑ರ್ಹೋತೄ॒ನ್॒. ಹೋತಾ॒ ವ್ಯಾಚ॑ಷ್ಟೇ । ಸ್ತು॒ತಮನು॑ಶಗ್ಂಸತಿ॒ ಶಾನ್ತ್ಯೈ᳚ ॥ ಅನ್ತೋ॒ ವಾ ಏ॒ಷ ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॑ । ಯ-ದ್ದ॑ಶ॒ಮಮಹಃ॑ । ಏ॒ತ-ತ್ಖಲು॒ ವೈ ದೇ॒ವಾನಾ᳚-ಮ್ಪರ॒ಮ-ಙ್ಗುಹ್ಯ॒-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮ॑ । ಯಚ್ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರಃ । ದ॒ಶ॒ಮೇ-ಽಹ॒ಗ್ಗ್॒-ಶ್ಚತು॑ರ್ಹೋತೄ॒ನ್ ವ್ಯಾಚ॑ಷ್ಟೇ । ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯೈ॒ವಾನ್ತ॑-ಙ್ಗ॒ತ್ವಾ । ಪ॒ರ॒ಮ-ನ್ದೇ॒ವಾನಾ॒-ಙ್ಗುಹ್ಯ॒-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮಾವ॑ರುನ್ಧೇ । ತದೇ॒ವ ಪ್ರ॑ಕಾ॒ಶ-ಙ್ಗ॑ಮಯತಿ ॥ 36 ॥

ತದೇ॑ನ-ಮ್ಪ್ರಕಾ॒ಶ-ಙ್ಗ॒ತಮ್ । ಪ್ರ॒ಕಾ॒ಶ-ಮ್ಪ್ರ॒ಜಾನಾ᳚-ಙ್ಗಮಯತಿ ॥ ವಾಚಂ॑-ಯಁಚ್ಛತಿ । ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ಧೃತ್ಯೈ᳚ ॥ ಯ॒ಜ॒ಮಾ॒ನ॒ದೇ॒ವ॒ತ್ಯಂ॑-ವಾಁ ಅಹಃ॑ । ಭ್ರಾ॒ತೃ॒ವ್ಯ॒ದೇ॒ವ॒ತ್ಯಾ॑ ರಾತ್ರಿಃ॑ । ಅಹ್ನಾ॒ ರಾತ್ರಿ॑-ನ್ಧ್ಯಾಯೇತ್ । ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯಸ್ಯೈ॒ವ ತಲ್ಲೋ॒ಕಂ-ವೃಁ॑ಙ್ಕ್ತೇ । ಯದ್ದಿವಾ॒ ವಾಚಂ॑-ವಿಁಸೃ॒ಜೇತ್ । ಅಹ॒ರ್ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯಾ॒ಯೋಚ್ಛಿಗ್ಂ॑ಷೇತ್ । ಯನ್ನಕ್ತಂ॑-ವಿಁಸೃ॒ಜೇತ್ । ರಾತ್ರಿ॒-ಮ್ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯಾ॒ಯೋಚ್ಛಿಗ್ಂ॑ಷೇತ್ । ಅ॒ಧಿ॒ವೃ॒ಕ್ಷ॒ಸೂ॒ರ್ಯೇ ವಾಚಂ॒-ವಿಁಸೃ॑ಜತಿ । ಏ॒ತಾವ॑ನ್ತಮೇ॒ವಾಸ್ಮೈ॑ ಲೋ॒ಕಮುಚ್ಛಿಗ್ಂ॑ಷತಿ । ಯಾವ॑ದಾದಿ॒ತ್ಯೋ᳚-ಽಸ್ತ॒ಮೇತಿ॑ ॥ 37 ॥

(ಪೃಶ್ನಿ॑ - ತಿಷ್ಠನ್ತಿ - ಗಮಯತಿ - ಶಿಗ್ಂಷೇ॒-ತ್ಪಞ್ಚ॑ ಚ) (ಅ. 6)

ಅನುವಾಕಂ 7 - ಸಪ್ತಹೋತೃಮನ್ತ್ರಸಾಧ್ಯಯಜ್ಞಪ್ರಶಂಸಾ

ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ ಪ್ರ॒ಜಾ ಅ॑ಸೃಜತ । ತಾ-ಸ್ಸೃ॒ಷ್ಟಾ-ಸ್ಸಮ॑ಶ್ಲಿಷ್ಯನ್ನ್ । ತಾ ರೂ॒ಪೇಣಾನು॒ ಪ್ರಾವಿ॑ಶತ್ । ತಸ್ಮಾ॑ದಾಹುಃ । ರೂ॒ಪಂ-ವೈಁ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒ರಿತಿ॑ । ತಾ ನಾಮ್ನಾ-ಽನು॒ ಪ್ರಾವಿ॑ಶತ್ । ತಸ್ಮಾ॑ದಾಹುಃ । ನಾಮ॒ ವೈ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒ರಿತಿ॑ । ತಸ್ಮಾ॒ದಪ್ಯಾ॑ ಽಮಿ॒ತ್ರೌ ಸ॒ಗನ್ತ್ಯ॑ । ನಾಮ್ನಾ॒ ಚೇದ್ಧ್ವಯೇ॑ತೇ ॥ 38 ॥

ಮಿ॒ತ್ರಮೇ॒ವ ಭ॑ವತಃ ॥ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ-ರ್ದೇವಾಸು॒ರಾನ॑ಸೃಜತ । ಸ ಇನ್ದ್ರ॒ಮಪಿ॒ ನಾಸೃ॑ಜತ । ತ-ನ್ದೇ॒ವಾ ಅ॑ಬ್ರುವನ್ನ್ । ಇನ್ದ್ರ॑-ನ್ನೋ ಜನ॒ಯೇತಿ॑ । ಸ ಆ॒ತ್ಮ-ನ್ನಿನ್ದ್ರ॑-ಮಪಶ್ಯತ್ । ತಮ॑ಸೃಜತ । ತ-ನ್ತ್ರಿ॒ಷ್ಟುಗ್-ವೀ॒ರ್ಯ॑-ಮ್ಭೂ॒ತ್ವಾ-ಽನು॒ ಪ್ರಾವಿ॑ಶತ್ । ತಸ್ಯ॒ ವಜ್ರಃ॑ ಪಞ್ಚದ॒ಶೋ ಹಸ್ತ॒ ಆಪ॑ದ್ಯತ । ತೇನೋ॒ದಯ್ಯಾಸು॑ರಾನ॒ಭ್ಯ॑ ಭವತ್ ॥ 39 ॥

ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ಅ॒ಭಿ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯಾ-ನ್ಭವತಿ ॥ ತೇ ದೇ॒ವಾ ಅಸು॑ರೈ-ರ್ವಿ॒ಜಿತ್ಯ॑ । ಸು॒ವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಮಾ॑ಯನ್ನ್ । ತೇ॑-ಽಮುಷ್ಮಿ॑ಲ್ ಁಲೋ॒ಕೇ ವ್ಯ॑ಕ್ಷುದ್ಧ್ಯನ್ನ್ । ತೇ᳚-ಽಬ್ರುವನ್ನ್ । ಅ॒ಮುತಃ॑ ಪ್ರದಾನಂ॒-ವಾಁ ಉಪ॑ಜಿಜೀವಿ॒ಮೇತಿ॑ । ತೇ ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾರಂ-ಯಁ॒ಜ್ಞಂ-ವಿಁ॒ಧಾಯಾ॒ಯಾಸ್ಯ᳚ಮ್ । ಆ॒ಙ್ಗೀ॒ರ॒ಸ-ಮ್ಪ್ರಾಹಿ॑ಣ್ವನ್ನ್ । ಏ॒ತೇನಾ॒ಮುತ್ರ॑ ಕಲ್ಪ॒ಯೇತಿ॑ ॥ 40 ॥

ತಸ್ಯ॒ ವಾ ಇ॒ಯ-ಙ್ಕ್ಲೃಪ್ತಿಃ॑ । ಯದಿ॒ದ-ಙ್ಕಿ-ಞ್ಚ॑ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ಕಲ್ಪ॑ತೇ-ಽಸ್ಮೈ । ಸ ವಾ ಅ॒ಯ-ಮ್ಮ॑ನು॒ಷ್ಯೇ॑ಷು ಯ॒ಜ್ಞ-ಸ್ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾ । ಅ॒ಮುತ್ರ॑ ಸ॒ದ್ಭ್ಯೋ ದೇ॒ವೇಭ್ಯೋ॑ ಹ॒ವ್ಯಂ-ವಁ॑ಹತಿ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ಉಪೈ॑ನಂ-ಯಁ॒ಜ್ಞೋ ನ॑ಮತಿ ॥ ಸೋ॑-ಽಮನ್ಯತ । ಅ॒ಭಿ ವಾ ಇ॒ಮೇ᳚-ಽಸ್ಮಾ-ಲ್ಲೋ॒ಕಾದ॒ಮುಂಲೋಁ॒ಕ-ಙ್ಕ॑ಮಿಷ್ಯನ್ತ॒ ಇತಿ॑ । ಸ ವಾಚ॑ಸ್ಪತೇ॒ ಹೃದಿತಿ॒ ವ್ಯಾಹ॑ರತ್ । ತಸ್ಮಾ᳚-ತ್ಪು॒ತ್ರೋ ಹೃದ॑ಯಮ್ । ತಸ್ಮಾ॑ದ॒ಸ್ಮಾ-ಲ್ಲೋ॒ಕಾದ॒ಮುಂ-ಲೋಁ॒ಕ-ನ್ನಾಭಿಕಾ॑ಮಯನ್ತೇ । ಪು॒ತ್ರೋ ಹಿ ಹೃದ॑ಯಮ್ ॥ 41 ॥

(ಹ್ವಯೇ॑ತ - ಅಭವತ್ - ಕಲ್ಪ॒ಯೇ - ತೀತಿ॑ ಚ॒ತ್ವಾರಿ॑ ಚ) (ಅ. 7)

ಅನುವಾಕಂ 8 - ಹೋತೃಮನ್ತ್ರಾಣಾಂ ಸೋಮಯಾಗಾಙ್ಗತ್ವಮ್

ದೇ॒ವಾ ವೈ ಚತು॑ರ್ಹೋತೃಭಿ-ರ್ಯ॒ಜ್ಞಮ॑ತನ್ವತ । ತೇ ವಿ ಪಾ॒ಪ್ಮನಾ॒ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯೇ॒ಣಾಜ॑ಯನ್ತ । ಅ॒ಭಿ ಸು॑ವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಮ॑ಜಯನ್ನ್ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾಗ್-ಶ್ಚತು॑ರ್ಹೋತೃಭಿರ್ಯ॒ಜ್ಞ-ನ್ತ॑ನು॒ತೇ । ವಿ ಪಾ॒ಪ್ಮನಾ॒ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯೇಣ ಜಯತೇ । ಅ॒ಭಿ ಸು॑ವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕ-ಞ್ಜ॑ಯತಿ ॥ ಷಡ್ಢೋ᳚ತ್ರಾ ಪ್ರಾಯ॒ಣೀಯ॒ಮಾಸಾ॑ದಯತಿ । ಅ॒ಮುಷ್ಮೈ॒ ವೈ ಲೋ॒ಕಾಯ॒ ಷಡ್ಢೋ॑ತಾ । ಘ್ನನ್ತಿ॒ ಖಲು॒ ವಾ ಏ॒ತ-ಥ್ಸೋಮ᳚ಮ್ । ಯದ॑ಭಿಷು॒ಣ್ವನ್ತಿ॑ ॥ 42 ॥

ಋ॒ಜು॒ಧೈವೈನ॑ಮ॒ಮುಂ-ಲೋಁ॒ಕ-ಙ್ಗ॑ಮಯತಿ । ಚತು॑ರ್ಹೋತ್ರಾ ಽಽತಿ॒ತ್ಥ್ಯಮ್ । ಯಶೋ॒ ವೈ ಚತು॑ರ್ಹೋತಾ । ಯಶ॑ ಏ॒ವಾತ್ಮನ್-ಧ॑ತ್ತೇ । ಪಞ್ಚ॑ಹೋತ್ರಾ ಪ॒ಶುಮುಪ॑ ಸಾದಯತಿ । ಸು॒ವ॒ರ್ಗ್ಯೋ॑ ವೈ ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾ । ಯಜ॑ಮಾನಃ ಪ॒ಶುಃ । ಯಜ॑ಮಾನಮೇ॒ವ ಸು॑ವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕ-ಙ್ಗ॑ಮಯತಿ । ಗ್ರಹಾ᳚ನ್-ಗೃಹೀ॒ತ್ವಾ ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾರ-ಞ್ಜುಹೋತಿ । ಇ॒ನ್ದ್ರಿ॒ಯಂ-ವೈಁ ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾ ॥ 43 ॥

ಇ॒ನ್ದ್ರಿ॒ಯಮೇ॒ವಾತ್ಮನ್-ಧ॑ತ್ತೇ ॥ ಯೋ ವೈ ಚತು॑ರ್ಹೋತೄ-ನನುಸವ॒ನ-ನ್ತ॒ರ್ಪಯ॑ತಿ । ತೃಪ್ಯ॑ತಿ ಪ್ರ॒ಜಯಾ॑ ಪ॒ಶುಭಿಃ॑ । ಉಪೈ॑ನಗ್ಂ ಸೋಮಪೀ॒ಥೋ ನ॑ಮತಿ । ಬ॒ಹಿ॒ಷ್ಪವ॒ಮಾ॒ನೇ ದಶ॑ಹೋತಾರಂ॒-ವ್ಯಾಁಚ॑ಕ್ಷೀತ । ಮಾದ್ಧ್ಯ॑ನ್ದಿನೇ॒ ಪವ॑ಮಾನೇ॒ ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರಮ್ । ಆರ್ಭ॑ವೇ॒ ಪವ॑ಮಾನೇ॒ ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾರಮ್ । ಪಿ॒ತೃ॒ಯ॒ಜ್ಞೇ ಷಡ್ಢೋ॑ತಾರಮ್ । ಯ॒ಜ್ಞಾ॒ಯ॒ಜ್ಞಿಯ॑ಸ್ಯ ಸ್ತೋ॒ತ್ರೇ ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾರಮ್ । ಅ॒ನು॒ಸ॒ವ॒ನಮೇ॒ವೈನಾಗ್॑ ಸ್ತರ್ಪಯತಿ ॥ 44 ॥

ತೃಪ್ಯ॑ತಿ ಪ್ರ॒ಜಯಾ॑ ಪ॒ಶುಭಿಃ॑ । ಉಪೈ॑ನಗ್ಂ ಸೋಮಪೀ॒ಥೋ ನ॑ಮತಿ ॥ ದೇ॒ವಾ ವೈ ಚತು॑ರ್ಹೋತೃಭಿ-ಸ್ಸ॒ತ್ರಮಾ॑ಸತ । ಋದ್ಧಿ॑ಪರಿಮಿತಂ॒-ಯಁಶ॑ಸ್ಕಾಮಾಃ । ತೇ᳚-ಽಬ್ರುವನ್ನ್ । ಯನ್ನಃ॑ ಪ್ರಥ॒ಮಂ-ಯಁಶ॑ ಋ॒ಚ್ಛಾತ್ । ಸರ್ವೇ॑ಷಾ-ನ್ನ॒ಸ್ತ-ಥ್ಸ॒ಹಾಸ॒ದಿತಿ॑ । ಸೋಮ॒ಶ್ಚತು॑ರ್ಹೋತ್ರಾ । ಅ॒ಗ್ನಿಃ ಪಞ್ಚ॑ಹೋತ್ರಾ । ಧಾ॒ತಾ ಷಡ್ಢೋ᳚ತ್ರಾ ॥ 45 ॥

ಇನ್ದ್ರಃ॑ ಸ॒ಪ್ತಹೋ᳚ತ್ರಾ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒-ರ್ದಶ॑ಹೋತ್ರಾ । ತೇಷಾ॒ಗ್ಂ॒ ಸೋಮ॒ಗ್ಂ॒ ರಾಜಾ॑ನಂ॒-ಯಁಶ॑ ಆರ್ಚ್ಛತ್ ॥ ತನ್ನ್ಯ॑ಕಾಮಯತ । ತೇನಾಪಾ᳚ಕ್ರಾಮತ್ । ತೇನ॑ ಪ್ರ॒ಲಾಯ॑ಮಚರತ್ । ತ-ನ್ದೇ॒ವಾಃ ಪ್ರೈ॒ಷೈಃ ಪ್ರೈಷ॑ಮೈಚ್ಛನ್ನ್ । ತತ್-ಪ್ರೈ॒ಷಾಣಾ᳚-ಮ್ಪ್ರೈಷ॒ತ್ವಮ್ । ನಿ॒ವಿದ್ಭಿ॒ರ್ನ್ಯ॑ವೇದಯನ್ನ್ । ತನ್ನಿ॒ವಿದಾ᳚-ನ್ನಿವಿ॒ತ್ತ್ವಮ್ ॥ 46 ॥

ಆ॒ಪ್ರೀಭಿ॑ರಾಪ್ನುವನ್ನ್ । ತದಾ॒ಪ್ರೀಣಾ॑ಮಾಪ್ರಿ॒ತ್ವಮ್ । ತಮ॑ಘ್ನನ್ನ್ । ತಸ್ಯ॒ ಯಶೋ॒ ವ್ಯ॑ಗೃಹ್ಣತ । ತೇ ಗ್ರಹಾ॑ ಅಭವನ್ನ್ । ತದ್ಗ್ರಹಾ॑ಣಾ-ಙ್ಗ್ರಹ॒ತ್ವಮ್ । ಯಸ್ಯೈ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದುಷೋ॒ ಗ್ರಹಾ॑ ಗೃ॒ಹ್ಯನ್ತೇ᳚ । ತಸ್ಯ॒ ತ್ವೇ॑ವ ಗೃ॑ಹೀ॒ತಾಃ ॥ ತೇ᳚-ಽಬ್ರುವನ್ನ್ । ಯೋ ವೈ ನ॒-ಶ್ಶ್ರೇಷ್ಠೋ-ಽಭೂ᳚ತ್ ॥ 47 ॥

ತಮ॑ವಧಿಷ್ಮ । ಪುನ॑ರಿ॒ಮಗ್ಂ ಸು॑ವಾಮಹಾ॒ ಇತಿ॑ । ತ-ಞ್ಛನ್ದೋ॑ಭಿ-ರಸುವನ್ತ । ತಚ್ಛನ್ದ॑ಸಾ-ಞ್ಛನ್ದ॒ಸ್ತ್ವಮ್ । ಸಾಮ್ನಾ॒ ಸಮಾನ॑ಯನ್ನ್ । ತ-ಥ್ಸಾಮ್ನಃ॑ ಸಾಮ॒ತ್ವಮ್ । ಉ॒ಕ್ಥೈ-ರುದ॑ಸ್ಥಾಪಯನ್ನ್ । ತದು॒ಕ್ಥಾನಾ॑-ಮುಕ್ಥ॒ತ್ವಮ್ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ಪ್ರತ್ಯೇ॒ವ ತಿ॑ಷ್ಠತಿ ॥ 48 ॥

ಸರ್ವ॒ಮಾಯು॑ರೇತಿ ॥ ಸೋಮೋ॒ ವೈ ಯಶಃ॑ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾನ್-ಥ್ಸೋಮ॑ಮಾ॒ಗಚ್ಛ॑ತಿ । ಯಶ॑ ಏ॒ವೈನ॑ಮೃಚ್ಛತಿ । ತಸ್ಮಾ॑ದಾಹುಃ । ಯಶ್ಚೈ॒ವಂ-ವೇಁದ॒ ಯಶ್ಚ॒ ನ । ತಾವು॒ಭೌ ಸೋಮ॒-ಮಾಗ॑ಚ್ಛತಃ । ಸೋಮೋ॒ ಹಿ ಯಶಃ॑ । ತ-ನ್ತ್ವಾ-ಽವ ಯಶ॑ ಋಚ್ಛ॒ತೀತ್ಯಾ॑ಹುಃ । ಯ-ಸ್ಸೋಮೇ॒ ಸೋಮ॒-ಮ್ಪ್ರಾಹೇತಿ॑ । ತಸ್ಮಾ॒-ಥ್ಸೋಮೇ॒ ಸೋಮಃ॒ ಪ್ರೋಚ್ಯಃ॑ । ಯಶ॑ ಏ॒ವೈನ॑ಮೃಚ್ಛತಿ ॥ 49 ॥

(ಅ॒ಭಿ॒ಷು॒ಣ್ವನ್ತಿ॑ - ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾ - ತರ್ಪಯತಿ॒ - ಷಡ್ಢೋ᳚ತ್ರಾ - ನಿವಿ॒ತ್ತ್ವ - ಮಭೂ᳚ತ್ - ತಿಷ್ಠತಿ॒ - ಪ್ರಾಹೇತಿ॒ ದ್ವೇ ಚ॑) (ಅ. 8)

ಅನುವಾಕಂ 9 - ಹೋತೃಮನ್ತ್ರೋತ್ಪತ್ತಿಕಥನಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಜಗ-ಥ್ಸೃಷ್ಟಿಃ

ಇ॒ದಂ-ವಾಁ ಅಗ್ರೇ॒ ನೈವ ಕಿಞ್ಚ॒ನಾಸೀ᳚ತ್ । ನ ದ್ಯೌರಾ॑ಸೀತ್ । ನ ಪೃ॑ಥಿ॒ವೀ । ನಾನ್ತರಿ॑ಕ್ಷಮ್ । ತದಸ॑ದೇ॒ವ ಸನ್ಮನೋ॑ ಽಕುರುತ॒ ಸ್ಯಾಮಿತಿ॑ । ತದ॑ತಪ್ಯತ । ತಸ್ಮಾ᳚ತ್-ತೇಪಾ॒ನಾದ್ಧೂ॒ಮೋ॑-ಽಜಾಯತ । ತ-ದ್ಭೂಯೋ॑-ಽತಪ್ಯತ । ತಸ್ಮಾ᳚ತ್-ತೇಪಾ॒ನಾದ॒ಗ್ನಿ-ರ॑ಜಾಯತ । ತ-ದ್ಭೂಯೋ॑-ಽತಪ್ಯತ ॥ 50 ॥

ತಸ್ಮಾ᳚ತ್-ತೇಪಾ॒ನಾಜ್ಜ್ಯೋತಿ॑-ರಜಾಯತ । ತ-ದ್ಭೂಯೋ॑-ಽತಪ್ಯತ । ತಸ್ಮಾ᳚ತ್-ತೇಪಾ॒ನಾದ॒ರ್ಚಿ-ರ॑ಜಾಯತ । ತ-ದ್ಭೂಯೋ॑-ಽತಪ್ಯತ । ತಸ್ಮಾ᳚ತ್-ತೇಪಾ॒ನಾನ್ಮರೀ॑ಚಯೋ-ಽಜಾಯನ್ತ । ತ-ದ್ಭೂಯೋ॑-ಽತಪ್ಯತ । ತಸ್ಮಾ᳚ತ್-ತೇಪಾ॒ನಾದು॑ದಾ॒ರಾ ಅ॑ಜಾಯನ್ತ । ತ-ದ್ಭೂಯೋ॑-ಽತಪ್ಯತ । ತದ॒ಭ್ರಮಿ॑ವ॒ ಸಮ॑ಹನ್ಯತ ॥ ತ-ದ್ವ॒ಸ್ತಿಮ॑ಭಿನತ್ ॥ 51 ॥

ಸ ಸ॑ಮು॒ದ್ರೋ॑-ಽಭವತ್ । ತಸ್ಮಾ᳚-ಥ್ಸಮು॒ದ್ರಸ್ಯ॒ ನ ಪಿ॑ಬನ್ತಿ । ಪ್ರ॒ಜನ॑ನಮಿವ॒ ಹಿ ಮನ್ಯ॑ನ್ತೇ । ತಸ್ಮಾ᳚-ತ್ಪ॒ಶೋ-ರ್ಜಾಯ॑ಮಾನಾ॒ದಾಪಃ॑ ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ದ್ಯನ್ತಿ ॥ ತ-ದ್ದಶ॑ಹೋ॒ತಾ-ಽನ್ವ॑ಸೃಜ್ಯತ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒ರ್ವೈ ದಶ॑ ಹೋತಾ ॥ ಯ ಏ॒ವ-ನ್ತಪ॑ಸೋ ವೀ॒ರ್ಯಂ॑-ವಿಁ॒ದ್ವಾಗ್ಸ್ತಪ್ಯ॑ತೇ । ಭವ॑ತ್ಯೇ॒ವ ॥ ತದ್ವಾ ಇ॒ದಮಾಪಃ॑ ಸಲಿ॒ಲ-ಮಾ॑ಸೀತ್ । ಸೋ॑-ಽರೋದೀತ್-ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ ॥ 52 ॥

ಸ ಕಸ್ಮಾ॑ ಅಜ್ಞಿ । ಯ-ದ್ಯ॒ಸ್ಯಾ ಅಪ್ರ॑ತಿಷ್ಠಾಯಾ॒ ಇತಿ॑ । ಯದ॒ಫ್ಸ್ವ॑-ವಾಪ॑ದ್ಯತ । ಸಾ ಪೃ॑ಥಿ॒ವ್ಯ॑ಭವತ್ । ಯದ್ವ್ಯಮೃ॑ಷ್ಟ । ತದ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷ-ಮಭವತ್ । ಯದೂ॒ರ್ಧ್ವ-ಮು॒ದಮೃ॑ಷ್ಟ । ಸಾ ದ್ಯೌರ॑ಭವತ್ । ಯದರೋ॑ದೀತ್ । ತದ॒ನಯೋ॑ ರೋದ॒ಸ್ತ್ವಮ್ ॥ 53 ॥

ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ನಾಸ್ಯ॑ ಗೃ॒ಹೇ ರು॑ದನ್ತಿ । ಏ॒ತದ್ವಾ ಏ॒ಷಾಂ-ಲೋಁ॒ಕಾನಾ॒-ಞ್ಜನ್ಮ॑ । ಯ ಏ॒ವಮೇ॒ಷಾಂ-ಲೋಁ॒ಕಾನಾ॒-ಞ್ಜನ್ಮ॒ ವೇದ॑ । ನೈಷು ಲೋ॒ಕೇ-ಷ್ವಾರ್ತಿ॒ಮಾರ್ಚ್ಛ॑ತಿ । ಸ ಇ॒ಮಾ-ಮ್ಪ್ರ॑ತಿ॒ಷ್ಠಾ-ಮ॑ವಿನ್ದತ ॥ ಸ ಇ॒ಮಾ-ಮ್ಪ್ರ॑ತಿ॒ಷ್ಠಾಂ-ವಿಁ॒ತ್ತ್ವಾ ಽಕಾ॑ಮಯತ॒ ಪ್ರಜಾ॑ಯೇ॒ಯೇತಿ॑ । ಸ ತಪೋ॑-ಽತಪ್ಯತ । ಸೋ᳚-ಽನ್ತರ್ವಾ॑ನಭವತ್ । ಸ ಜ॒ಘನಾ॒ದಸು॑ರಾ-ನಸೃಜತ ॥ 54 ॥

ತೇಭ್ಯೋ॑ ಮೃ॒ನ್ಮಯೇ॒ ಪಾತ್ರೇ-ಽನ್ನ॑ಮದುಹತ್ । ಯಾ-ಽಸ್ಯ॒ ಸಾ ತ॒ನೂರಾಸೀ᳚ತ್ । ತಾಮಪಾ॑ಹತ । ಸಾ ತಮಿ॑ಸ್ರಾ-ಽಭವತ್ ॥ ಸೋ॑-ಽಕಾಮಯತ॒ ಪ್ರಜಾ॑ಯೇ॒ಯೇತಿ॑ । ಸ ತಪೋ॑-ಽತಪ್ಯತ । ಸೋ᳚-ಽನ್ತರ್ವಾ॑-ನಭವತ್ । ಸ ಪ್ರ॒ಜನ॑ನಾದೇ॒ವ ಪ್ರ॒ಜಾ ಅ॑ಸೃಜತ । ತಸ್ಮಾ॑ದಿ॒ಮಾ ಭೂಯಿ॑ಷ್ಠಾಃ । ಪ್ರ॒ಜನ॑ನಾ॒ದ್ಧ್ಯೇ॑ನಾ॒ ಅಸೃ॑ಜತ ॥ 55 ॥

ತಾಭ್ಯೋ॑ ದಾರು॒ಮಯೇ॒ ಪಾತ್ರೇ॒ ಪಯೋ॑-ಽದುಹತ । ಯಾ-ಽಸ್ಯ॒ ಸಾ ತ॒ನೂರಾಸೀ᳚ತ್ । ತಾಮಪಾ॑ಹತ । ಸಾ ಜೋಥ್ಸ್ನಾ॑ ಽಭವತ್ ॥ ಸೋ॑-ಽಕಾಮಯತ॒ ಪ್ರಜಾ॑ಯೇ॒ಯೇತಿ॑ । ಸತಪೋ॑-ಽತಪ್ಯತ । ಸೋ᳚-ಽನ್ತರ್ವಾ॑-ನಭವತ್ । ಸ ಉ॑ಪಪ॒ಕ್ಷಾಭ್ಯಾ॑-ಮೇ॒ವರ್ತೂನ॑ಸೃಜತ । ತೇಭ್ಯೋ॑ ರಜ॒ತೇ ಪಾತ್ರೇ॑ ಘೃ॒ತಮ॑ದುಹತ್ । ಯಾ-ಽಸ್ಯ॒ ಸಾ ತ॒ನೂರಾಸೀ᳚ತ್ ॥ 56 ॥

ತಾಮಪಾ॑ಹತ । ಸೋ॑-ಽಹೋರಾ॒ತ್ರಯೋ᳚-ಸ್ಸ॒ನ್ಧಿ-ರ॑ಭವತ್ ॥ ಸೋ॑-ಽಕಾಮಯತ॒ ಪ್ರಜಾ॑ಯೇ॒ಯೇತಿ॑ । ಸ ತಪೋ॑-ಽತಪ್ಯತ । ಸೋ᳚-ಽನ್ತರ್ವಾ॑-ನಭವತ್ । ಸ ಮುಖಾ᳚-ದ್ದೇ॒ವಾ-ನ॑ಸೃಜತ । ತೇಭ್ಯೋ॒ ಹರಿ॑ತೇ॒ ಪಾತ್ರೇ॒ ಸೋಮ॑ಮದುಹತ್ । ಯಾ-ಽಸ್ಯ॒ ಸಾ ತ॒ನೂರಾಸೀ᳚ತ್ । ತಾಮಪಾ॑ಹತ । ತದಹ॑ರಭವತ್ ॥ 57 ॥

ಏ॒ತೇ ವೈ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತೇ॒ರ್ದೋಹಾಃ᳚ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ದು॒ಹ ಏ॒ವ ಪ್ರ॒ಜಾಃ ॥ ದಿವಾ॒ ವೈ ನೋ॑-ಽಭೂ॒ದಿತಿ॑ । ತ-ದ್ದೇ॒ವಾನಾ᳚-ನ್ದೇವ॒ತ್ವಮ್ । ಯ ಏ॒ವ-ನ್ದೇ॒ವಾನಾ᳚-ನ್ದೇವ॒ತ್ವಂ-ವೇಁದ॑ । ದೇ॒ವವಾ॑ನೇ॒ವ ಭ॑ವತಿ ॥ ಏ॒ತದ್ವಾ ಅ॑ಹೋರಾ॒ತ್ರಾಣಾ॒-ಞ್ಜನ್ಮ॑ । ಯ ಏ॒ವಮ॑ಹೋರಾ॒ತ್ರಾಣಾ॒-ಞ್ಜನ್ಮ॒ ವೇದ॑ । ನಾಹೋ॑ರಾ॒ತ್ರೇಷ್ವಾರ್ತಿ॒ಮಾರ್ಚ್ಛ॑ತಿ ॥ 58 ॥

ಅಸ॒ತೋ-ಽಧಿ॒ ಮನೋ॑-ಽಸೃಜ್ಯತ । ಮನಃ॑ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ-ಮಸೃಜತ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ ಪ್ರ॒ಜಾ ಅ॑ಸೃಜತ । ತದ್ವಾ ಇ॒ದ-ಮ್ಮನ॑ಸ್ಯೇ॒ವ ಪ॑ರ॒ಮ-ಮ್ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತಮ್ । ಯದಿ॒ದ-ಙ್ಕಿಞ್ಚ॑ । ತದೇ॒ತಚ್ಛ್ವೋ॑ವಸ್ಯ॒ ಸನ್ನಾಮ॒ ಬ್ರಹ್ಮ॑ ॥ ವ್ಯು॒ಚ್ಛನ್ತೀ᳚ ವ್ಯುಚ್ಛನ್ತ್ಯಸ್ಮೈ॒ ವಸ್ಯ॑ಸೀ ವಸ್ಯಸೀ॒ ವ್ಯು॑ಚ್ಛತಿ । ಪ್ರಜಾ॑ಯತೇ ಪ್ರ॒ಜಯಾ॑ ಪ॒ಶುಭಿಃ॑ । ಪ್ರ ಪ॑ರಮೇ॒ಷ್ಠಿನೋ॒ ಮಾತ್ರಾ॑-ಮಾಪ್ನೋತಿ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ॥ 59 ॥

(ಅ॒ಗ್ನಿರ॑ಜಾಯತ॒ ತದ್ಭೂಯೋ॑-ಽತಪ್ಯತಾ - ಭಿನದ - ರೋದೀ-ತ್ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತೀ - ರೋದ॒ಸ್ತ್ವ - ಮ॑ಸೃಜ॒ - ತಾಸೃ॑ಜತ - ಘೃ॒ತಮ॑ದುಹ॒ದ್ಯಾ-ಽಸ್ಯ॒ ಸಾ ತ॒ನೂರಾಸೀ॒ - ದಹ॑ರಭವ-ದ್- ಋಚ್ಛತಿ॒ - ವೇದ॑) (ಅ. 9)

(ಇ॒ದ-ನ್ಧೂ॒ಮೋ᳚ ಽಗ್ನಿ-ರ್ಜ್ಯೋತಿ॑ ರ॒ರ್ಚಿ-ರ್ಮರೀ॑ಚಯ ಉದಾ॒ರಾ ಸ್ತದ॒ಭ್ರಗ್ಂ /

ಸ ಜ॒ಘನಾ॒-ಥ್ಸಾ ತಮಿ॑ಸ್ರಾ॒ ಸ ಪ್ರ॒ಜನ॑ನಾ॒-ಥ್ಸಾ ಜೋಥ್ಸ್ನಾ॒ ಸ ಉ॑ಪಪ॒ಕ್ಷಾಭ್ಯಾ॒ಗ್ಂ॒ ಸೋ॑ ಽಹೋರಾ॒ತ್ರಯೋ᳚-ಸ್ಸ॒ನ್ಧಿ-ಸ್ಸಮುಖಾ॒-ತ್ತದಹ॑-ರ್ದೇ॒ವವಾ᳚ನ್ / ಮೃ॒ನ್ಮಯೇ॑ ದಾರು॒ಮಯೇ॑ ರಜ॒ತೇ ಹರಿ॑ತೇ॒ ತೇಭ್ಯ॒ಸ್ತಾಭ್ಯೋ॒ ದ್ವೇ ತೇಭ್ಯೋ-ಽನ್ನ॒-ಮ್ಪಯೋ॑

ಘೃ॒ತಗ್ಂ ಸೋಮ᳚ಮ್)

ಅನುವಾಕಂ 10 - ದೇವಸೃಷ್ಟಿಮಧ್ಯೇ-ಽವಸ್ಥಿತಸ್ಯೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ದೇವತಾಧಿಪತಿತ್ವಮ್

ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒-ರಿನ್ದ್ರ॑ಮಸೃಜ-ತಾನುಜಾವ॒ರ-ನ್ದೇ॒ವಾನಾ᳚ಮ್ । ತ-ಮ್ಪ್ರಾಹಿ॑ಣೋತ್ । ಪರೇ॑ಹಿ । ಏ॒ತೇಷಾ᳚-ನ್ದೇ॒ವಾನಾ॒-ಮಧಿ॑ಪತಿರೇ॒ಧೀತಿ॑ । ತ-ನ್ದೇ॒ವಾ ಅ॑ಬ್ರುವನ್ನ್ । ಕಸ್ತ್ವಮಸಿ॑ । ವ॒ಯಂ-ವೈಁ ತ್ವಚ್ಛ್ರೇಯಾಗ್ಂ॑ಸ-ಸ್ಸ್ಮ॒ ಇತಿ॑ । ಸೋ᳚-ಽಬ್ರವೀತ್ । ಕಸ್ತ್ವಮಸಿ॑ ವ॒ಯಂ-ವೈಁ ತ್ವಚ್ಛ್ರೇಯಾಗ್ಂ॑ಸ-ಸ್ಸ್ಮ॒ ಇತಿ॑ ಮಾ ದೇ॒ವಾ ಅ॑ವೋಚ॒ನ್ನಿತಿ॑ ॥ ಅಥ॒ ವಾ ಇ॒ದ-ನ್ತರ್ಹಿ॑ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತೌ॒ ಹರ॑ ಆಸೀತ್ ॥ 60 ॥

ಯದ॒ಸ್ಮಿನ್ನಾ॑ದಿ॒ತ್ಯೇ । ತದೇ॑ನಮಬ್ರವೀತ್ । ಏ॒ತನ್ಮೇ॒ ಪ್ರಯ॑ಚ್ಛ । ಅಥಾ॒ಹಮೇ॒ತೇಷಾ᳚-ನ್ದೇ॒ವಾನಾ॒-ಮಧಿ॑ಪತಿ-ರ್ಭವಿಷ್ಯಾ॒ಮೀತಿ॑ । ಕೋ॑ಹಗ್ಗ್-ಸ್ಯಾ॒ಮಿತ್ಯ॑ಬ್ರವೀತ್ । ಏ॒ತ-ತ್ಪ್ರ॒ದಾಯೇತಿ॑ । ಏ॒ತ-ಥ್ಸ್ಯಾ॒ ಇತ್ಯ॑ಬ್ರವೀತ್ । ಯದೇ॒ತದ್ಬ್ರವೀ॒ಷೀತಿ॑ । ಕೋ ಹ॒ ವೈ ನಾಮ॑ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ॥ 61 ॥

ವಿ॒ದುರೇ॑ನ॒-ನ್ನಾಮ್ನಾ᳚ । ತದ॑ಸ್ಮೈ ರು॒ಕ್ಮ-ಙ್ಕೃ॒ತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯ॑ಮುಞ್ಚತ್ । ತತೋ॒ ವಾ ಇನ್ದ್ರೋ॑ ದೇ॒ವಾನಾ॒-ಮಧಿ॑ಪತಿ-ರಭವತ್ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ಅಧಿ॑ಪತಿರೇ॒ವ ಸ॑ಮಾ॒ನಾನಾ᳚-ಮ್ಭವತಿ ॥ ಸೋ॑-ಽಮನ್ಯತ । ಕಿ-ಙ್ಕಿಂ॒-ವಾಁ ಅ॑ಕರ॒ಮಿತಿ॑ । ಸ ಚ॒ನ್ದ್ರ-ಮ್ಮ॒ ಆಹ॒ರೇತಿ॒ ಪ್ರಾಲ॑ಪತ್ । ತಚ್ಚ॒ನ್ದ್ರಮ॑ಸ-ಶ್ಚನ್ದ್ರಮ॒ಸ್ತ್ವಮ್ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ॥ 62 ॥

ಚ॒ನ್ದ್ರವಾ॑ನೇ॒ವ ಭ॑ವತಿ ॥ ತ-ನ್ದೇ॒ವಾ ಅ॑ಬ್ರುವನ್ನ್ । ಸು॒ವೀರ್ಯೋ॑ ಽಮರ್ಯಾ॒ ಯಥಾ॑ ಗೋಪಾ॒ಯತ॒ ಇತಿ॑ । ತ-ಥ್ಸೂರ್ಯ॑ಸ್ಯ ಸೂರ್ಯ॒ತ್ವಮ್ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ನೈನ॑-ನ್ದಭ್ನೋತಿ ॥ ಕಶ್ಚ॒ ನಾಸ್ಮಿ॒ನ್ವಾ ಇ॒ದಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯ-ಮ್ಪ್ರತ್ಯ॑ಸ್ಥಾ॒ದಿತಿ॑ । ತದಿನ್ದ್ರ॑-ಸ್ಯೇನ್ದ್ರ॒ತ್ವಮ್ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ಇ॒ನ್ದ್ರಿ॒ಯಾ॒ವ್ಯೇ॑ವ ಭ॑ವತಿ ॥ 63 ॥

ಅ॒ಯಂ-ವಾಁ ಇ॒ದ-ಮ್ಪ॑ರ॒ಮೋ॑-ಽಭೂ॒ದಿತಿ॑ । ತತ್-ಪ॑ರಮೇ॒ಷ್ಠಿನಃ॑ ಪರಮೇಷ್ಠಿ॒ತ್ವಮ್ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ಪ॒ರ॒ಮಾಮೇ॒ವ ಕಾಷ್ಠಾ᳚-ಙ್ಗಚ್ಛತಿ ॥ ತ-ನ್ದೇ॒ವಾ-ಸ್ಸ॑ಮ॒ನ್ತ-ಮ್ಪರ್ಯ॑ವಿಶನ್ನ್ । ವಸ॑ವಃ ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚ತ್ । ರು॒ದ್ರಾ ದ॑ಕ್ಷಿಣ॒ತಃ । ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯಾಃ ಪ॒ಶ್ಚಾತ್ । ವಿಶ್ವೇ॑ ದೇ॒ವಾ ಉ॑ತ್ತರ॒ತಃ । ಅಙ್ಗಿ॑ರಸಃ ಪ್ರ॒ತ್ಯಞ್ಚ᳚ಮ್ ॥ 64 ॥

ಸಾ॒ದ್ಧ್ಯಾಃ ಪರಾ᳚ಞ್ಚಮ್ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ಉಪೈ॑ನಗ್ಂ ಸಮಾ॒ನಾ-ಸ್ಸಂ-ವಿಁ॑ಶನ್ತಿ ॥ ಸ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರೇ॒ವ ಭೂ॒ತ್ವಾ ಪ್ರ॒ಜಾ ಆವ॑ಯತ್ । ತಾ ಅ॑ಸ್ಮೈ॒ ನಾತಿ॑ಷ್ಠನ್ತಾ॒ನ್ನಾದ್ಯಾ॑ಯ । ತಾ ಮುಖ॑-ಮ್ಪು॒ರಸ್ತಾ॒ತ್-ಪಶ್ಯ॑ನ್ತೀಃ । ದ॒ಕ್ಷಿ॒ಣ॒ತಃ ಪರ್ಯಾ॑ಯನ್ನ್ । ಸ ದ॑ಕ್ಷಿಣ॒ತಃ ಪರ್ಯ॑ವರ್ತಯತ । ತಾ ಮುಖ॑-ಮ್ಪು॒ರಸ್ತಾ॒ತ್-ಪಶ್ಯ॑ನ್ತೀಃ । ಮುಖ॑-ನ್ದಕ್ಷಿಣ॒ತಃ ॥ 65 ॥

ಪ॒ಶ್ಚಾತ್-ಪರ್ಯಾ॑ಯನ್ನ್ । ಸ ಪ॒ಶ್ಚಾತ್-ಪರ್ಯ॑ವರ್ತಯತ । ತಾ ಮುಖ॑-ಮ್ಪು॒ರಸ್ತಾ॒ತ್-ಪಶ್ಯ॑ನ್ತೀಃ । ಮುಖ॑-ನ್ದಕ್ಷಿಣ॒ತಃ । ಮುಖ॑-ಮ್ಪ॒ಶ್ಚಾತ್ । ಉ॒ತ್ತ॒ರ॒ತಃ ಪರ್ಯಾ॑ಯನ್ನ್ । ಸ ಉ॑ತ್ತರ॒ತಃ ಪರ್ಯ॑ವರ್ತಯತ । ತಾ ಮುಖ॑-ಮ್ಪು॒ರಸ್ತಾ॒ತ್-ಪಶ್ಯ॑ನ್ತೀಃ । ಮುಖ॑-ನ್ದಕ್ಷಿಣ॒ತಃ । ಮುಖ॑-ಮ್ಪ॒ಶ್ಚಾತ್ ॥ 66 ॥

ಮುಖ॑ಮುತ್ತರ॒ತಃ । ಊ॒ರ್ಧ್ವಾ ಉದಾ॑ಯನ್ನ್ । ಸ ಉ॒ಪರಿ॑ಷ್ಟಾ॒ನ್ನ್ಯ॑-ವರ್ತಯತ । ತಾ-ಸ್ಸ॒ರ್ವತೋ॑ಮುಖೋ ಭೂ॒ತ್ವಾ ಽಽವ॑ಯತ್ । ತತೋ॒ ವೈ ತಸ್ಮೈ᳚ ಪ್ರ॒ಜಾ ಅತಿ॑ಷ್ಠನ್ತಾ॒ನ್ನಾದ್ಯಾ॑ಯ ॥ ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾ-ನ್ಪರಿ॑ ಚ ವ॒ರ್ತಯ॑ತೇ॒ ನಿ ಚ॑ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರೇ॒ವ ಭು॒ತ್ವಾ ಪ್ರ॒ಜಾ ಅ॑ತ್ತಿ । ತಿಷ್ಠ॑ನ್ತೇ-ಽಸ್ಮೈ ಪ್ರ॒ಜಾ ಅ॒ನ್ನಾದ್ಯಾ॑ಯ । ಅ॒ನ್ನಾ॒ದ ಏ॒ವ ಭ॑ವತಿ ॥ 67 ॥

(ಆ॒ಸೀ॒-ದ್- ವೇದ॑ - ಚನ್ದ್ರಮ॒ಸ್ತ್ವಂ-ಯಁ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದೇ᳚ - ನ್ದ್ರಿಯಾ॒ವ್ಯೇ॑ವ ಭ॑ವತಿ - ಪ್ರ॒ತ್ಯಞ್ಚ॒ - ಮುಖ॑-ನ್ದಕ್ಷಿಣ॒ತೋ - ಮುಖ॑-ಮ್ಪ॒ಶ್ಚಾನ್ - +ನವ॑ ಚ) (ಆ10 )

ಅನುವಾಕಂ 11 - ಹೋತೃಮನ್ತ್ರಾಣಾ-ಮ್ಪುರುಷಾರ್ಥಪ್ರಯೋಗಃ

ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ-ರಕಾಮಯತ ಬ॒ಹೋರ್ಭೂಯಾ᳚ನ್-ಥ್ಸ್ಯಾ॒ಮಿತಿ॑ । ಸ ಏ॒ತ-ನ್ದಶ॑ಹೋತಾರ-ಮಪಶ್ಯತ್ । ತ-ಮ್ಪ್ರಾಯು॑ಙ್ಕ್ತ । ತಸ್ಯ॒ ಪ್ರಯು॑ಕ್ತಿ ಬ॒ಹೋರ್ಭೂಯಾ॑ನಭವತ್ । ಯಃ ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ ಬ॒ಹೋರ್ಭೂಯಾ᳚ನ್-ಥ್ಸ್ಯಾ॒ಮಿತಿ॑ । ಸ ದಶ॑ಹೋತಾರ॒-ಮ್ಪ್ರಯು॑ಞ್ಜೀತ । ಬ॒ಹೋರೇ॒ವ ಭೂಯಾ᳚ನ್-ಭವತಿ ॥ ಸೋ॑-ಽಕಾಮಯತ ವೀ॒ರೋ ಮ॒ ಆಜಾ॑ಯೇ॒ತೇತಿ॑ । ಸ ದಶ॑ಹೋತು॒ಶ್ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರ॒-ನ್ನಿರ॑ಮಿಮೀತ । ತ-ಮ್ಪ್ರಾಯು॑ಙ್ಕ್ತ ॥ 68 ॥

ತಸ್ಯ॒ ಪ್ರಯು॒ಕ್ತೀನ್ದ್ರೋ॑ ಽಜಾಯತ । ಯಃ ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ ವೀ॒ರೋ ಮ॒ ಆಜಾ॑ಯೇ॒ತೇತಿ॑ । ಸ ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರ॒-ಮ್ಪ್ರಯು॑ಞ್ಜೀತ । ಆ-ಽಸ್ಯ॑ ವೀ॒ರೋ ಜಾ॑ಯತೇ ॥ ಸೋ॑-ಽಕಾಮಯತ ಪಶು॒ಮಾನ್-ಥ್ಸ್ಯಾ॒ಮಿತಿ॑ । ಸ ಚತು॑ರ್ಹೋತುಃ॒ ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾರ॒-ನ್ನಿರ॑ಮಿಮೀತ । ತ-ಮ್ಪ್ರಾಯು॑ಙ್ಕ್ತ । ತಸ್ಯ॒ ಪ್ರಯು॑ಕ್ತಿ ಪಶು॒ಮಾನ॑ಭವತ್ । ಯಃ ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ ಪಶು॒ಮಾನ್-ಥ್ಸ್ಯಾ॒ಮಿತಿ॑ । ಸ ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾರ॒-ಮ್ಪ್ರಯು॑ಞ್ಜೀತ ॥ 69 ॥

ಪ॒ಶು॒ಮಾನೇ॒ವ ಭ॑ವತಿ ॥ ಸೋ॑-ಽಕಾಮಯತ॒ರ್ತವೋ॑ ಮೇ ಕಲ್ಪೇರ॒ನ್ನಿತಿ॑ । ಸ ಪಞ್ಚ॑ಹೋತು॒-ಷ್ಷಡ್ಢೋ॑ತಾರ॒-ನ್ನಿರ॑ಮಿಮೀತ । ತ-ಮ್ಪ್ರಾಯು॑ಙ್ಕ್ತ । ತಸ್ಯ॒ ಪ್ರಯು॑ಕ್ತ್ಯೃ॒ತವೋ᳚-ಽಸ್ಮಾ ಅಕಲ್ಪನ್ತ । ಯಃ ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ॒ರ್ತವೋ॑ ಮೇ ಕಲ್ಪೇರ॒ನ್ನಿತಿ॑ । ಸ ಷಡ್ಢೋ॑ತಾರ॒-ಮ್ಪ್ರಯು॑ಞ್ಜೀತ । ಕಲ್ಪ॑ನ್ತೇ-ಽಸ್ಮಾ ಋ॒ತವಃ॑ ॥ ಸೋ॑-ಽಕಾಮಯತ ಸೋಮ॒ಪ-ಸ್ಸೋ॑ಮಯಾ॒ಜೀ ಸ್ಯಾ᳚ಮ್ । ಆ ಮೇ॑ ಸೋಮ॒ಪ-ಸ್ಸೋ॑ಮಯಾ॒ಜೀ ಜಾ॑ಯೇ॒ತೇತಿ॑ ॥ 70 ॥

ಸ ಷಡ್ಢೋ॑ತು-ಸ್ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾರ॒-ನ್ನಿರ॑ಮಿಮೀತ । ತ-ಮ್ಪ್ರಾಯು॑ಙ್ಕ್ತ । ತಸ್ಯ॒ ಪ್ರಯು॑ಕ್ತಿ ಸೋಮ॒ಪ-ಸ್ಸೋ॑ಮಯಾ॒ಜ್ಯ॑ಭವತ್ । ಆ-ಽಸ್ಯ॑ ಸೋಮ॒ಪ-ಸ್ಸೋ॑ಮಯಾ॒ಜ್ಯ॑ಜಾಯತ । ಯಃ ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ ಸೋಮ॒ಪ-ಸ್ಸೋ॑ಮಯಾ॒ಜೀ ಸ್ಯಾ᳚ಮ್ । ಆ ಮೇ॑ ಸೋಮ॒ಪ-ಸ್ಸೋ॑ಮಯಾ॒ಜೀ ಜಾ॑ಯೇ॒ತೇತಿ॑ । ಸ ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾರ॒-ಮ್ಪ್ರಯು॑ಞ್ಜೀತ । ಸೋ॒ಮ॒ಪ ಏ॒ವ ಸೋ॑ಮಯಾ॒ಜೀ ಭ॑ವತಿ । ಆ-ಽಸ್ಯ॑ ಸೋಮ॒ಪ-ಸ್ಸೋ॑ಮಯಾ॒ಜೀ ಜಾ॑ಯತೇ ॥ ಸ ವಾ ಏ॒ಷ ಪ॒ಶುಃ ಪ॑ಞ್ಚ॒ಧಾ ಪ್ರತಿ॑ ತಿಷ್ಠತಿ ॥ 71 ॥

ಪ॒ದ್ಭಿರ್ಮುಖೇ॑ನ ॥ ತೇ ದೇ॒ವಾಃ ಪ॒ಶೂನ್. ವಿ॒ತ್ತ್ವಾ । ಸು॒ವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಮಾ॑ಯನ್ನ್ ॥ ತೇ॑-ಽಮುಷ್ಮಿ॑ಲ್ ಁಲೋ॒ಕೇ ವ್ಯ॑ಕ್ಷುದ್ಧ್ಯನ್ನ್ । ತೇ᳚-ಽಬ್ರುವನ್ನ್ । ಅ॒ಮುತಃ॑ ಪ್ರದಾನಂ॒-ವಾಁ ಉಪ॑ಜಿಜೀವಿ॒ಮೇತಿ॑ । ತೇ ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾರಂ-ಯಁ॒ಜ್ಞಂ-ವಿಁ॒ಧಾಯಾ॒ಯಾಸ್ಯ᳚ಮ್ । ಆ॒ಙ್ಗೀ॒ರ॒ಸ-ಮ್ಪ್ರಾಹಿ॑ಣ್ವನ್ನ್ । ಏ॒ತೇನಾ॒ಮುತ್ರ॑ ಕಲ್ಪ॒ಯೇತಿ॑ । ತಸ್ಯ॒ ವಾ ಇ॒ಯ-ಙ್ಕ್ಲೃಪ್ತಿಃ॑ ॥ 72 ॥

ಯದಿ॒ದ-ಙ್ಕಿಞ್ಚ॑ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ಕಲ್ಪ॑ತೇ-ಽಸ್ಮೈ । ಸ ವಾ ಅ॒ಯ-ಮ್ಮ॑ನು॒ಷ್ಯೇ॑ಷು ಯ॒ಜ್ಞ-ಸ್ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾ । ಅ॒ಮುತ್ರ॑ ಸ॒ದ್ಭ್ಯೋ ದೇ॒ವೇಭ್ಯೋ॑ ಹ॒ವ್ಯಂ-ವಁ॑ಹತಿ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ಉಪೈ॑ನಂ-ಯಁ॒ಜ್ಞೋ ನ॑ಮತಿ ॥ ಯೋ ವೈ ಚತು॑ರ್ಹೋತೃಣಾ-ನ್ನಿ॒ದಾನಂ॒-ವೇಁದ॑ । ನಿ॒ದಾನ॑ವಾ-ನ್ಭವತಿ । ಅ॒ಗ್ನಿ॒ಹೋ॒ತ್ರಂ-ವೈಁ ದಶ॑ಹೋತುರ್ನಿ॒ದಾನ᳚ಮ್ । ದ॒ರ್॒ಶ॒ಪೂ॒ರ್ಣ॒ಮಾ॒ಸೌ ಚತು॑ರ್ಹೋತುಃ । ಚಾ॒ತು॒ರ್ಮಾ॒ಸ್ಯಾನಿ॒ ಪಞ್ಚ॑ ಹೋತುಃ । ಪ॒ಶು॒ಬ॒ನ್ಧ-ಷ್ಷಡ್ಢೋ॑ತುಃ । ಸೌ॒ಮ್ಯೋ᳚-ಽದ್ಧ್ವ॒ರ-ಸ್ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತುಃ । ಏ॒ತದ್ವೈ ಚತು॑ರ್ಹೋತೃಣಾ-ನ್ನಿ॒ದಾನ᳚ಮ್ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ನಿ॒ದಾನ॑ವಾ-ನ್ಭವತಿ ॥ 73 ॥

(ಅ॒ಮಿ॒ಮೀ॒ತ॒ ತ-ಮ್ಪ್ರಾಯು॑ಙ್ಕ್ತ॒ - ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾರ॒-ಮ್ಪ್ರಯು॑ಞ್ಜಿತ - ಜಾಯೇ॒ತೇತಿ॑ - ತಿಷ್ಠತಿ॒ - ಕ್ಲೃಪ್ತಿ॒--ರ್ ದಶ॑ಹೋತು-ರ್ನಿ॒ದಾನಗ್ಂ॑ ಸ॒ಪ್ತ ಚ॑ ) (ಅ. 11)

(ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರಕಾಮಯತ ಪ್ರ॒ಜಾ-ಸ್ಸೃ॑ಜೇ॒ಯೇತಿ॑ - ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರಕಾಮಯತ ದರ್ಶಪೂರ್ಣಮಾ॒ಸೌ ಸೃ॑ಜೇ॒ಯೇತಿ॑ - ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರಕಾಮಯತ॒ ಪ್ರಜಾ॑ಯೇ॒ಯೇತಿ॒ ಸ ತಪ॒-ಸ್ಸ ತ್ರಿ॒ವೃತಂ॑ - ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರಕಾಮಯತ॒ ದಶ॑ಹೋತಾರ॒-ನ್ತೇನ॑ ದಶ॒ಧಾ-ಽಽತ್ಮಾನಂ॑ - ದೇ॒ವಾ ವೈ ವರು॑ಣ॒ - ಮನ್ತೋ॒ ವೈ - ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒ಸ್ತಾ-ಸ್ಸೃ॒ಷ್ಟಾ-ಸ್ಸಮ॑ಶ್ಲಿಷ್ಯನ್ - ದೇ॒ವಾ ವೈ ಚತು॑ರ್ಹೋತೃಭಿ - ರಿ॒ದಂ-ವಾಁ ಅಗ್ರೇ᳚ - ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒ರಿನ್ದ್ರಂ॑ - ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರಕಾಮಯತ ಬ॒ಹೋರ್ಭೂಯಾ॒ನೇಕಾ॑ದಶ)

(ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒ - ಸ್ತದ್ಗ್ರಹ॑ಸ್ಯ - ಪ್ರ॒ಜಾ॑ಪತಿರಕಾಮಯತಾ॒ - ನಯೈ॒ವೈನ॒ತ್ - ತಸ್ಯ॒ ವಾ ಇ॒ಯ-ಙ್ಕ್ಲೃಪ್ತಿ॒ - ಸ್ತಸ್ಮಾ᳚-ತ್ತೇಪಾ॒ನಾಜ್ಜ್ಯೋತಿ॒--ರ್ ಯದ॒ಸ್ಮಿನ್ನಾ॑ದಿ॒ತ್ಯೇ -ಸಷಡ್ಢೋ॑ತು-ಸ್ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾರ॒-ನ್ತ್ರಿಸ॑ಪ್ತತಿಃ)

(ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರಕಾಮಯತ - ನಿ॒ದಾನ॑ವಾನ್ಭವತಿ)

॥ ಹರಿಃ॑ ಓಮ್ ॥

॥ ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ದ್ವಿತೀಯಾಷ್ಟಕೇ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪ್ರಪಾಠಕ-ಸ್ಸಮಾಪ್ತಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ - hotṛbrāhmaṇam

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - daśahotṛmantrasya kratvarthapuruṣārthaprayogau

pra॒jāpa̭tirakāmayata pra॒jā-ssṛ̭je॒yeti̭ | sa e॒ta-ndaśa̭hotāra-mapaśyat | ta-mmana̭sā 'nu॒drutya̭ darbhasta॒mbḙ-'juhot | tato॒ vai sa pra॒jā a̭sṛjata | tā a̭smāthsṛ॒ṣṭā apā᳚krāmann | tā grahḙṇāgṛhṇāt | tadgraha̭sya graha॒tvam | yaḥ kā॒mayḙta॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa daśa̭hotāra॒-mmana̭sā 'nu॒drutya̭ darbhasta॒mbe jṷhuyāt | pra॒jāpa̭ti॒rvai daśa̭hotā || 1 ||

pra॒jāpa̭tire॒va bhū॒tvā pra jā̭yate || mana̭sā juhoti | mana̭ iva॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || pū॒rṇayā̭ juhoti | pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || nyṷ̄nayā juhoti | nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata | pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyai᳚ || 2 ||

da॒rbha॒sta॒mbe jṷhoti | e॒tasmā॒dvai yoneḥ᳚ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | yasmā̭de॒va yoneḥ᳚ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata | tasmā̭de॒va yoneḥ॒ pra jā̭yate || brā॒hma॒ṇo da̭kṣiṇa॒ta upā᳚ste | brā॒hma॒ṇo vai pra॒jānā̭-mupadra॒ṣṭā | u॒pa॒dra॒ṣṭu॒matye॒va pra jā̭yate || graho̭ bhavati | pra॒jānāgṃ̭ sṛ॒ṣṭānā॒-ndhṛtyai᳚ || ya-mbrā᳚hma॒ṇaṃ-vi~॒dyāṃ-vi~॒dvāgṃsaṃ॒-ya~śo॒ narcchet || 3 ||

so-'ra̭ṇya-mpa॒retya̭ | da॒rbha॒sta॒mba-mu॒dgratthya̭ | brā॒hma॒ṇa-nda̭kṣiṇa॒to ni॒ṣādya̭ | catṷrhotṝ॒n vyāca̭kṣīta | e॒tadvai de॒vānā᳚-mpara॒ma-ṅguhya॒-mbrahma̭ | yaccatṷrhotāraḥ | tade॒va pra̭kā॒śa-ṅga̭mayati | tadḙna-mprakā॒śa-ṅga॒tam | pra॒kā॒śa-mpra॒jānā᳚-ṅgamayati || da॒rbha॒sta॒mba-mu॒dgratthya॒ vyāca̭ṣṭe || 4 ||

a॒gni॒vān. vai da̭rbhasta॒mbaḥ | a॒gni॒vatye॒va vyāca̭ṣṭe || brā॒hma॒ṇo da̭kṣiṇa॒ta upā᳚ste | brā॒hma॒ṇo vai pra॒jānā̭-mupadra॒ṣṭā | u॒pa॒dra॒ṣṭu॒-matye॒vainaṃ॒-ya~śa̭ ṛcchati || ī॒śva॒ra-ntaṃ-ya~śo-'rto॒rityā̭huḥ | yasyānte᳚ vyā॒caṣṭa॒ iti̭ | vara॒stasmai॒ deyaḥ̭ | yade॒vaina॒-ntatro̭pa॒ nama̭ti | tade॒vāva̭ rundhe || 5 ||

a॒gnimā॒dadhā̭no॒ daśa̭hotrā॒ 'raṇi॒mava̭daddhyāt | prajā̭tame॒vaina॒-mādha̭tte | tenai॒voddrutyā᳚gniho॒tra-ñjṷhuyāt | prajā̭tame॒vaina̭jjuhoti | ha॒virni̭rva॒phsyan-daśa̭hotāraṃ॒-vyā~ca̭kṣīta | prajā̭tame॒vaina॒-nnirva̭pati | sā॒mi॒dhe॒nī-ra̭nuva॒kṣyan-daśa̭hotāraṃ॒-vyā~ca̭kṣīta | sā॒mi॒dhe॒nīre॒va sṛ॒ṣṭvā-''rabhya॒ pra ta̭nute | atho̭ ya॒jño vai daśa̭hotā | ya॒jñame॒va ta̭nute || 6 ||

a॒bhi॒cara॒n-daśa̭hotāra-ñjuhuyāt | nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ | nābhi̭rdaśa॒mī | saprā̭ṇame॒vaina̭-ma॒bhica̭rati | e॒tāva॒dvai purṷṣasya॒ svam | yāva̭-tprā॒ṇāḥ | yāva̭de॒vāsyāsti̭ | tada॒bhica̭rati || svakṛ̭ta॒ iri̭ṇe juhoti prada॒re vā᳚ | e॒tadvā a॒syai nir-ṛ̭tigṛhītam | nir-ṛ̭ti gṛhīta e॒vaina॒-nnir-ṛ̭tyā grāhayati || ya-dvā॒caḥ krū॒ram | tena॒ vaṣa̭ṭkaroti | vā॒ca e॒vaina̭-ṅkrū॒reṇa॒ pra vṛ̭ścati | tā॒jagārti॒mārccha̭ti || 7 ||

(daśa̭hotā॒ - sṛṣṭyā̭ - ṛ॒cche-d- vyāca̭ṣṭe - rundha - e॒va ta̭nute॒ - nir-ṛ̭tigṛhīta॒-mpañca̭ ca) (a. 1)

anuvākaṃ 2 - caturhotrādimantrāṇā-ṅkratvarthaprayogaḥ

pra॒jāpa̭tirakāmayata darśapūrṇamā॒sau sṛ̭je॒yeti̭ | sa e॒ta-ñcatṷrhotāra-mapaśyat | ta-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ-'juhot | tato॒ vai sa da̭rśapūrṇamā॒sāva̭sṛjata | tāva̭smā-thsṛ॒ṣṭāvapā᳚krāmatām | tau grahḙṇā gṛhṇāt | tadgraha̭sya graha॒tvam | da॒r॒śa॒pū॒rṇa॒mā॒sā-vā॒labha̭mānaḥ | catṷrhotāra॒-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭-hava॒nīyḙ juhuyāt | da॒r॒śa॒pū॒rṇa॒mā॒sāve॒va sṛ॒ṣṭvā-''rabhya॒ pra ta̭nute || 8 ||

graho̭ bhavati | da॒r॒śa॒pū॒rṇa॒mā॒sayo᳚-ssṛ॒ṣṭayo॒rdhṛtyai᳚ || so̭-'kāmayata cāturmā॒syāni̭ sṛje॒yeti̭ | sa e॒ta-mpañca̭hotāra-mapaśyat | ta-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ-'juhot | tato॒ vai sa cā̭turmā॒syānya̭sṛjata | tānya̭smā-thsṛ॒ṣṭānyapā᳚krāmann | tāni॒ grahḙṇāgṛhṇāt | tadgraha̭sya graha॒tvam | cā॒tu॒rmā॒syānyā॒labha̭mānaḥ || 9 ||

pañca̭hotāra॒-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ juhuyāt | cā॒tu॒rmā॒syānye॒va sṛ॒ṣṭvā-''rabhya॒ pra ta̭nute | graho̭ bhavati | cā॒tu॒rmā॒syānāgṃ̭ sṛ॒ṣṭānā॒-ndhṛtyai᳚ || so̭-'kāmayata paśuba॒ndhagṃ sṛ̭je॒yeti̭ | sa e॒tagṃ ṣaḍḍho̭tāra-mapaśyat | ta-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ-'juhot | tato॒ vai sa pa̭śuba॒ndhama̭sṛjata | so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭo 'pā᳚krāmat | ta-ṅgrahḙṇāgṛhṇāt || 10 ||

tadgraha̭sya graha॒tvam | pa॒śu॒ba॒ndhena̭ ya॒kṣyamā̭ṇaḥ | ṣaḍḍho̭tāra॒-mmana̭sā 'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ juhuyāt | pa॒śu॒ba॒ndhame॒va sṛ॒ṣṭvā-''rabhya॒ pra ta̭nute | graho̭ bhavati | pa॒śu॒ba॒ndhasya̭ sṛ॒ṣṭasya॒ dhṛtyai᳚ || so̭-'kāmayata sau॒mya-ma̭ddhva॒ragṃ sṛ̭je॒yeti̭ | sa e॒tagṃ sa॒ptaho̭tāra-mapaśyat | ta-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ 'juhot | tato॒ vai sa sau॒mya-ma̭ddhva॒ra-ma̭sṛjata || 11 ||

so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭo-'pā᳚krāmat | ta-ṅgrahḙṇāgṛhṇāt | tadgraha̭sya graha॒tvam | dī॒kṣi॒ṣyamā̭ṇaḥ | sa॒ptaho̭tāra॒-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ juhuyāt | sau॒myame॒vāddhva॒ragṃ sṛ॒ṣṭvā-''rabhya॒ pra ta̭nute | graho̭ bhavati | sau॒myasyā᳚-ddhva॒rasya̭ sṛ॒ṣṭasya॒ dhṛtyai᳚ || de॒vebhyo॒ vai ya॒jño na prābha̭vat | tamḙtāva॒ccha-ssama̭bharann || 12 ||

ya-thsa̭bhāṃ॒rāḥ | tato॒ vai tebhyo̭ ya॒jñaḥ prābha̭vat | ya-thsa̭bhāṃ॒rā bhava̭nti | ya॒jñasya॒ prabhū᳚tyai || ā॒ti॒tthyamā॒sādya॒ vyāca̭ṣṭe | ya॒jña॒mu॒khaṃ-vā~ ā̭ti॒thyam | mu॒kha॒ta e॒va ya॒jñagṃ sa॒bhṛntya॒ pra ta̭nute || aya̭jño॒ vā e॒ṣaḥ | yo̭-'pa॒tnīkaḥ̭ | na pra॒jāḥ pra jā̭yerann | patnī॒rvyāca̭ṣṭe | ya॒jñame॒vākaḥ̭ | pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya || u॒pa॒sathsu॒ vyāca̭ṣṭe | e॒tadvai patnī̭nā-mā॒yata̭nam | sva e॒vainā̭ ā॒yata॒ne-'va̭ kalpayati || 13 ||

(ta॒nu॒ta॒ - ā॒labha̭māno - 'gṛhṇā - dasṛja - tābhara - ñjāyera॒n-thṣaṭca̭) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - caturhotṛpañcahotṛmantragrahabhāgayoḥ puruṣārtha prayogaḥ

pra॒jāpa̭ti-rakāmayata॒ pra jā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | sa tri॒vṛta॒gg॒ stoma̭-masṛjata | ta-mpa̭ñcada॒śastomo̭ maddhya॒ta uda̭tṛṇat | tau pū᳚rvapa॒kṣaścā̭parapa॒kṣaścā̭bhavatām | pū॒rva॒pa॒kṣa-nde॒vā anvasṛ̭jyanta | a॒pa॒ra॒pa॒kṣa-manvasṷrāḥ | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ | ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒diti̭ || 14 ||

ta-mpū᳚rvapa॒kṣe yā̭jayet | vasī̭yāne॒va bha̭vati | ya-ṅkā॒mayḙta॒ pāpī̭yān-thsyā॒diti̭ | tama̭parapa॒kṣe yā̭jayet | pāpī̭yāne॒va bha̭vati | tasmā᳚-tpūrvapa॒kṣo̭ ¶pa॒kṣāt-ka̭ru॒ṇya̭taraḥ || pra॒jāpa̭ti॒rvai daśa̭hotā | catṷrhotā॒ pañca̭hotā | ṣaḍḍho̭tā sa॒ptaho̭tā | ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒raḥ || 15 ||

pra॒jāḥ pa॒śava̭ i॒me lo॒kāḥ | ya e॒va-mpra॒jāpa̭ti-mba॒horbhūyāgṃ̭saṃ॒-ve~da̭ | ba॒hore॒va bhūyā᳚-nbhavati || pra॒jāpa̭ti-rdevāsu॒rāna̭sṛjata | sa indra॒mapi॒ nāsṛ̭jata | ta-nde॒vā a̭bruvann | indra̭-nno jana॒yeti̭ | so᳚-'bravīt | yathā॒ 'haṃ-yu~॒ṣmāg stapa॒sā 'sṛ̭kṣi | e॒vamindra̭-ñjanayaddhva॒miti̭ || 16 ||

te tapo̭-'tapyanta | ta ā॒tmannindra̭-mapaśyann | tama̭bruvann | jāya॒sveti̭ | so᳚-'bravīt | ki-mbhā̭ga॒dheya̭-ma॒bhija̭niṣya॒ iti̭ | ṛ॒tūn-thsaṃ̭va~thsa॒ram | pra॒jāḥ pa॒śūn | i॒māl ~lo॒kānitya̭bruvann | taṃ-vai~ mā-''hṷtyā॒ praja̭naya॒tetya̭bravīt || 17 ||

ta-ñcatṷrhotrā॒ prāja̭nayann || yaḥ kā॒mayḙta vī॒ro ma॒ ā jā̭ye॒teti̭ | sa catṷrhotāra-ñjuhuyāt | pra॒jāpa̭ti॒rvai catṷrhotā | pra॒jāpa̭tire॒va bhū॒tvā prajā̭yate | ja॒jana॒dindra̭-mindri॒yāya॒ svāheti॒ grahḙṇa juhoti | ā-'sya̭ vī॒ro jā̭yate | vī॒ragṃ hi de॒vā e॒tayā ''hṷtyā॒ prāja̭nayann || ā॒di॒tyāścāṅgi̭rasaśca suva॒rge lo॒ke᳚ 'spardhanta | va॒ya-mpūrvḙ suva॒rgaṃ-lo~॒kami̭yāma va॒ya-mpūrva॒ iti̭ || 18 ||

ta ā̭di॒tyā e॒ta-mpañca̭hotāra-mapaśyann | ta-mpu॒rā prā̭taranuvā॒kādāgnī᳚ddhre 'juhavuḥ | tato॒ vai te pūrvḙ suva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | ya-ssṷva॒rgakā̭ma॒-ssyāt | sa pañca̭hotāra-mpu॒rā prā̭taranuvā॒kādāgnī᳚ddhre juhuyāt | saṃ॒va~॒thsa॒ro vai pañca̭hotā | saṃ॒va~॒thsa॒ra-ssṷva॒rgo lo॒kaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ra e॒vartuṣṷ prati॒ṣṭhāya̭ | su॒va॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || te᳚bruva॒-nnaṅgi̭rasa ādi॒tyān || 19 ||

kva̭ stha | kva̭ va-ssa॒dbhyo ha॒vyaṃ-va~̭kṣyāma॒ iti̭ | chanda॒-ssvitya̭bruvann | gā॒ya॒tri॒yā-ntri॒ṣṭubhi॒-jaga̭tyā॒miti̭ | tasmā॒cchandaḥ̭ su sa॒dbhya ā̭di॒tyebhyaḥ̭ | ā॒ṅgī॒ra॒sīḥ pra॒jā ha॒vyaṃ-va~̭hanti | vaha̭ntyasmai pra॒jā ba॒lim | aina॒mapra̭tikhyāta-ṅgacchati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtavaḥ̭ | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śaḥ | e॒tasmi॒n vā e॒ṣa śri॒taḥ | e॒tasmi॒n-prati̭ṣṭhitaḥ | ya e॒vame॒tagg śri॒ta-mprati̭ṣṭhitaṃ॒-ve~da̭ | pratye॒va ti̭ṣṭhati || 20 ||

(syā॒diti̭ - saṃva~thsa॒ro - ja̭nayaddhva॒mitī - tya̭bravī॒t - pūrva॒ ityā̭ - di॒tyān - ṛ॒tava॒-ṣṣaṭca̭) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - jaga-thsṛṣṭikathanamukhena hotṛmantrapraśaṃsā

pra॒jāpa̭ti-rakāmayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa e॒ta-ndaśa̭hotāra-mapaśyat | tena̭ daśa॒dhā ''tmānaṃ̭-vi~॒dhāya̭ | daśa̭hotrā 'tapyata | tasya॒ citti॒-ssrugāsī᳚t | ci॒ttamājya᳚m | tasyai॒tā̭vatye॒va vāgāsī᳚t | e॒tāvāṋ. yajñakra॒tuḥ || sa catṷrhotāra-masṛjata | so̭-'nandat || 21 ||

asṛ̭kṣi॒ vā i॒mamiti̭ | tasya॒ somo̭ ha॒virāsī᳚t | sa catṷrhotrā 'tapyata | so̭-'tāmyat | sa bhūriti॒ vyāha̭rat | sa bhūmi̭masṛjata | a॒gni॒ho॒tra-nda̭rśapūrṇamā॒sau yajūgṃ̭ṣi | sa dvi॒tīya̭matapyata | so̭-'tāmyat | sa bhuva॒ iti॒ vyāha̭rat || 22 ||

so᳚-'ntari̭kṣa-masṛjata | cā॒tu॒rmā॒syāni॒ sāmā̭ni | sa tṛ॒tīya̭matapyata | so̭-'tāmyat | sa suva॒riti॒ vyāha̭rat | sa diva̭masṛjata | a॒gni॒ṣṭo॒ma-mu॒kthya̭-matirā॒tramṛcaḥ̭ | e॒tā vai vyāhṛ̭taya i॒me lo॒kāḥ | i॒mā-nkhalu॒ vai lo॒kānanṷ pra॒jāḥ pa॒śava॒śchandāgṃ̭si॒ prājā̭yanta | ya e॒vame॒tāḥ pra॒jāpa̭teḥ pratha॒mā vyāhṛ̭tīḥ॒ prajā̭tā॒ veda̭ || 23 ||

pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yate || sa pañca̭hotāra-masṛjata | sa ha॒virnā-vi̭ndata | tasmai॒ soma̭-sta॒nuva॒-mprāya̭cchat | e॒ta-ttḙ ha॒viriti̭ | sa pañca̭hotrā 'tapyata | so̭-'tāmyat | sa pra॒tyaṅṅa̭bādhata | so-'sṷrā-nasṛjata | tada॒syā pri̭yamāsīt || 24 ||

ta-ddu॒rvarṇa॒gṃ॒ hira̭ṇyamabhavat | ta-ddu॒rvarṇa̭sya॒ hira̭ṇyasya॒ janma̭ | sa dvi॒tīya̭matapyata | so̭-'tāmyat | sa prāṃa̭bādhata | sa de॒vāna̭sṛjata | tada̭sya pri॒yama̭sīt | ta-thsu॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇyamabhavat | ta-thsu॒varṇa̭sya॒ hira̭ṇyasya॒ janma̭ | ya e॒vagṃ su॒varṇa̭sya॒ hira̭ṇyasya॒ janma॒ veda̭ || 25 ||

su॒varṇa̭ ā॒tmanā̭ bhavati | du॒rvarṇo᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyaḥ | tasmā᳚-thsu॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-mbhā॒rya᳚m | su॒varṇa̭ e॒va bha̭vati | aina̭-mpri॒ya-ṅga̭cchati॒ nāpri̭yam || sa sa॒ptaho̭tāra-masṛjata | sa sa॒ptaho᳚trai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamai᳚t || tri॒ṇa॒vena॒ stomḙnai॒bhyo lo॒kebhyo-'sṷrā॒-nprāṇṷdata | tra॒ya॒stri॒gṃ॒śena॒ pratya̭tiṣṭhat | e॒ka॒vi॒gṃ॒śena॒ ruca̭madhatta || 26 ||

sa॒pta॒da॒śena॒ prājā̭yata | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-thsomḙna॒ yaja̭te | sa॒ptaho᳚trai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | tri॒ṇa॒vena॒ stomḙnai॒bhyo lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyā॒n-praṇṷdate | tra॒ya॒stri॒gṃ॒śena॒ prati̭ tiṣṭhati | e॒ka॒vi॒gṃ॒śena॒ ruca̭-ndhatte | sa॒pta॒da॒śena॒ prajā̭yate | tasmā᳚-thsaptada॒śa-sstomo॒ na ni॒r॒hṛtyaḥ̭ | pra॒jāpa̭ti॒ rvai sa̭ptada॒śaḥ | pra॒jāpa̭time॒va ma̭ddhya॒to dha̭tte॒ prajā᳚tyai || 27 ||

(a॒na॒nda॒-d- bhuva॒ iti॒ vyāha̭ra॒-d- vedā̭ - sī॒-d- vedā̭ - dhatta॒ - prajā᳚tyai) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - dakṣiṇāpratigrahamantravyākhyānam

de॒vā vai varṷṇamayājayann | sa yasyai̭ yasyai de॒vatā̭yai॒ dakṣi̭ṇā॒mana̭yat | tāma̭vlīnāt | te᳚-'bruvann | vyā॒vṛtya॒ prati̭ gṛhṇāma | tathā̭ no॒ dakṣi̭ṇā॒ na vle᳚ṣya॒tīti̭ | te vyā॒vṛtya॒ pratya̭gṛhṇann | tato॒ vai tā-ndakṣi̭ṇā॒ nāvlī̭nāt | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān vyā॒vṛtya॒ dakṣi̭ṇā-mpratigṛ॒hṇāti̭ | naina॒-ndakṣi̭ṇā vlīnāti || 28 ||

rājā᳚ tvā॒ varṷṇo nayatu devi dakṣiṇe॒-'gnaye॒ hira̭ṇya॒mityā̭ha | ā॒gne॒yaṃ-vai~ hira̭ṇyam | svayai॒vaina̭-dde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | somā̭ya॒ vāsa॒ ityā̭ha | sau॒myaṃ-vai~ vāsaḥ̭ | svayai॒vaina̭-dde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | ru॒drāya॒ gāmityā̭ha | rau॒drī vai gauḥ | svayai॒vainā᳚-nde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | varṷṇā॒yāśva॒mityā̭ha || 29 ||

vā॒ru॒ṇo vā aśvaḥ̭ | svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | prā॒jāpa̭taye॒ purṷṣa॒mityā̭ha | prā॒jā॒pa॒tyo vai purṷṣaḥ | svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | mana̭ve॒ talpa॒mityā̭ha | mā॒na॒vo vai talpaḥ̭ | svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | u॒ttā॒nāyā᳚ṅgīra॒sāyāna॒ ityā̭ha | i॒yaṃ-vā~ ṷttā॒na ā᳚ṅgīra॒saḥ || 30 ||

a॒nayai॒vaina॒t-prati̭ gṛhṇāti || vai॒śvā॒na॒ryārcā ratha॒-mprati̭ gṛhṇāti | vai॒śvā॒na॒ro vai de॒vata̭yā॒ rathaḥ̭ | svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti || tenā̭mṛta॒tvama̭śyā॒-mityā̭ha | a॒mṛta̭me॒vātman-dha̭tte || vayo̭ dā॒tra ityā̭ha | vaya̭ e॒vaina̭-ṅkṛ॒tvā | su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || mayo॒ mahya̭mastu pratigrahī॒tra ityā̭ha || 31 ||

yadvai śi॒vam | tanmayaḥ̭ | ā॒tmana̭ e॒vaiṣā parī᳚ttiḥ || ka i॒da-ṅkasmā̭ adā॒dityā̭ha | pra॒jāpa̭ti॒rvai kaḥ | sa pra॒jāpa̭taye dadāti || kāmaḥ॒ kāmā॒yetyā̭ha | kāmḙna॒ hi dadā̭ti | kāmḙna pratigṛ॒hṇāti̭ || kāmo̭ dā॒tā kāmaḥ̭ prati grahī॒tetyā̭ha || 32 ||

kāmo॒ hi dā॒tā | kāmaḥ̭ prati grahī॒tā || kāmagṃ̭ samu॒dra-māvi॒śetyā̭ha | sa॒mu॒dra i̭va॒ hi kāmaḥ̭ | neva॒ hi kāma॒syānto-'sti̭ | na sa̭mu॒drasya̭ || kāmḙna tvā॒ prati̭ gṛhṇā॒mītyā̭ha | yena॒ kāmḙna prati gṛ॒hṇāti̭ | sa e॒vaina̭ma॒muṣmi̭l ~lo॒ke kāma॒ āga̭cchati || kāmai॒tatta̭ e॒ṣā tḙ kāma॒ dakṣi॒ṇetyā̭ha | kāma̭ e॒va ta-dyaja̭māno॒-'muṣmi̭l ~lo॒ke dakṣi̭ṇāmicchati | na pra̭tigrahī॒tari̭ || ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-dakṣi̭ṇā-mpratigṛ॒hṇāti̭ | a॒nṛ॒ṇāme॒vainā॒-mprati̭ gṛhṇāti || 33 ||

(vlī॒nā॒tya - śva॒mityā̭hā - ṅgira॒saḥ - pra̭tigrahī॒tra ityā̭ha - pratigrahī॒tetyā̭ha॒ - dakṣi॒ṇetyā̭ha ca॒tvāri̭ ca) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - dvādaśāhadaśame-'hani hotṛmantrāḥ

anto॒ vā e॒ṣa ya॒jñasya̭ | ya-dda̭śa॒mamahaḥ̭ | da॒śa॒me-'ha᳚n-thsarparā॒jñiyā̭ ṛ॒gbhi-sstṷvanti | ya॒jñasyai॒vānta̭-ṅga॒tvā | a॒nnādya॒mava̭rundhate || ti॒sṛbhiḥ̭ stuvanti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒-'nnādya॒mava̭rundhate | pṛśni̭vatī-rbhavanti | annaṃ॒-vai~ pṛśni̭ || 34 ||

anna̭me॒vāva̭-rundhate || mana̭sā॒ prastaṷti | mana॒sodgā̭yati | mana̭sā॒ prati̭ harati | mana̭ iva॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || de॒vā vai sa॒rpāḥ | teṣā̭mi॒yagṃ rājñī᳚ | ya-thsa̭rparā॒jñiyā̭ ṛ॒gbhi-sstu॒vanti̭ | a॒syāme॒va prati̭ tiṣṭhanti || 35 ||

catṷrhotṝ॒n॒. hotā॒ vyāca̭ṣṭe | stu॒tamanṷśagṃsati॒ śāntyai᳚ || anto॒ vā e॒ṣa ya॒jñasya̭ | ya-dda̭śa॒mamahaḥ̭ | e॒ta-tkhalu॒ vai de॒vānā᳚-mpara॒ma-ṅguhya॒-mbrahma̭ | yaccatṷrhotāraḥ | da॒śa॒me-'ha॒gg॒-ścatṷrhotṝ॒n vyāca̭ṣṭe | ya॒jñasyai॒vānta̭-ṅga॒tvā | pa॒ra॒ma-nde॒vānā॒-ṅguhya॒-mbrahmāva̭rundhe | tade॒va pra̭kā॒śa-ṅga̭mayati || 36 ||

tadḙna-mprakā॒śa-ṅga॒tam | pra॒kā॒śa-mpra॒jānā᳚-ṅgamayati || vācaṃ̭-ya~cchati | ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ || ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyaṃ̭-vā~ ahaḥ̭ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyā̭ rātriḥ̭ | ahnā॒ rātri̭-ndhyāyet | bhrātṛ̭vyasyai॒va tallo॒kaṃ-vṛ~̭ṅkte | yaddivā॒ vācaṃ̭-vi~sṛ॒jet | aha॒rbhrātṛ̭vyā॒yocchigṃ̭ṣet | yannaktaṃ̭-vi~sṛ॒jet | rātri॒-mbhrātṛ̭vyā॒yocchigṃ̭ṣet | a॒dhi॒vṛ॒kṣa॒sū॒rye vācaṃ॒-vi~sṛ̭jati | e॒tāva̭ntame॒vāsmai̭ lo॒kamucchigṃ̭ṣati | yāva̭dādi॒tyo᳚-'sta॒meti̭ || 37 ||

(pṛśni̭ - tiṣṭhanti - gamayati - śigṃṣe॒-tpañca̭ ca) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - saptahotṛmantrasādhyayajñapraśaṃsā

pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā-ssṛ॒ṣṭā-ssama̭śliṣyann | tā rū॒peṇānu॒ prāvi̭śat | tasmā̭dāhuḥ | rū॒paṃ-vai~ pra॒jāpa̭ti॒riti̭ | tā nāmnā-'nu॒ prāvi̭śat | tasmā̭dāhuḥ | nāma॒ vai pra॒jāpa̭ti॒riti̭ | tasmā॒dapyā̭ 'mi॒trau sa॒gantya̭ | nāmnā॒ ceddhvayḙte || 38 ||

mi॒trame॒va bha̭vataḥ || pra॒jāpa̭ti-rdevāsu॒rāna̭sṛjata | sa indra॒mapi॒ nāsṛ̭jata | ta-nde॒vā a̭bruvann | indra̭-nno jana॒yeti̭ | sa ā॒tma-nnindra̭-mapaśyat | tama̭sṛjata | ta-ntri॒ṣṭug-vī॒rya̭-mbhū॒tvā-'nu॒ prāvi̭śat | tasya॒ vajraḥ̭ pañcada॒śo hasta॒ āpa̭dyata | teno॒dayyāsṷrāna॒bhya̭ bhavat || 39 ||

ya e॒vaṃ-ve~da̭ | a॒bhi bhrātṛ̭vyā-nbhavati || te de॒vā asṷrai-rvi॒jitya̭ | su॒va॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | tḙ-'muṣmi̭l ~lo॒ke vya̭kṣuddhyann | te᳚-'bruvann | a॒mutaḥ̭ pradānaṃ॒-vā~ upa̭jijīvi॒meti̭ | te sa॒ptaho̭tāraṃ-ya~॒jñaṃ-vi~॒dhāyā॒yāsya᳚m | ā॒ṅgī॒ra॒sa-mprāhi̭ṇvann | e॒tenā॒mutra̭ kalpa॒yeti̭ || 40 ||

tasya॒ vā i॒ya-ṅklṛptiḥ̭ | yadi॒da-ṅki-ñca̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | kalpa̭te-'smai | sa vā a॒ya-mma̭nu॒ṣyḙṣu ya॒jña-ssa॒ptaho̭tā | a॒mutra̭ sa॒dbhyo de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | upai̭naṃ-ya~॒jño na̭mati || so̭-'manyata | a॒bhi vā i॒me᳚-'smā-llo॒kāda॒muṃlo~॒ka-ṅka̭miṣyanta॒ iti̭ | sa vāca̭spate॒ hṛditi॒ vyāha̭rat | tasmā᳚-tpu॒tro hṛda̭yam | tasmā̭da॒smā-llo॒kāda॒muṃ-lo~॒ka-nnābhikā̭mayante | pu॒tro hi hṛda̭yam || 41 ||

(hvayḙta - abhavat - kalpa॒ye - tīti̭ ca॒tvāri̭ ca) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - hotṛmantrāṇāṃ somayāgāṅgatvam

de॒vā vai catṷrhotṛbhi-rya॒jñama̭tanvata | te vi pā॒pmanā॒ bhrātṛ̭vye॒ṇāja̭yanta | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒kama̭jayann | ya e॒vaṃ-vi~॒dvāg-ścatṷrhotṛbhirya॒jña-nta̭nu॒te | vi pā॒pmanā॒ bhrātṛ̭vyeṇa jayate | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati || ṣaḍḍho᳚trā prāya॒ṇīya॒māsā̭dayati | a॒muṣmai॒ vai lo॒kāya॒ ṣaḍḍho̭tā | ghnanti॒ khalu॒ vā e॒ta-thsoma᳚m | yada̭bhiṣu॒ṇvanti̭ || 42 ||

ṛ॒ju॒dhaivaina̭ma॒muṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati | catṷrhotrā ''ti॒tthyam | yaśo॒ vai catṷrhotā | yaśa̭ e॒vātman-dha̭tte | pañca̭hotrā pa॒śumupa̭ sādayati | su॒va॒rgyo̭ vai pañca̭hotā | yaja̭mānaḥ pa॒śuḥ | yaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati | grahā᳚n-gṛhī॒tvā sa॒ptaho̭tāra-ñjuhoti | i॒ndri॒yaṃ-vai~ sa॒ptaho̭tā || 43 ||

i॒ndri॒yame॒vātman-dha̭tte || yo vai catṷrhotṝ-nanusava॒na-nta॒rpaya̭ti | tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ | upai̭nagṃ somapī॒tho na̭mati | ba॒hi॒ṣpava॒mā॒ne daśa̭hotāraṃ॒-vyā~ca̭kṣīta | māddhya̭ndine॒ pava̭māne॒ catṷrhotāram | ārbha̭ve॒ pava̭māne॒ pañca̭hotāram | pi॒tṛ॒ya॒jñe ṣaḍḍho̭tāram | ya॒jñā॒ya॒jñiya̭sya sto॒tre sa॒ptaho̭tāram | a॒nu॒sa॒va॒name॒vaināg̭ starpayati || 44 ||

tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ | upai̭nagṃ somapī॒tho na̭mati || de॒vā vai catṷrhotṛbhi-ssa॒tramā̭sata | ṛddhi̭parimitaṃ॒-ya~śa̭skāmāḥ | te᳚-'bruvann | yannaḥ̭ pratha॒maṃ-ya~śa̭ ṛ॒cchāt | sarvḙṣā-nna॒sta-thsa॒hāsa॒diti̭ | soma॒ścatṷrhotrā | a॒gniḥ pañca̭hotrā | dhā॒tā ṣaḍḍho᳚trā || 45 ||

indraḥ̭ sa॒ptaho᳚trā | pra॒jāpa̭ti॒-rdaśa̭hotrā | teṣā॒gṃ॒ soma॒gṃ॒ rājā̭naṃ॒-ya~śa̭ ārcchat || tannya̭kāmayata | tenāpā᳚krāmat | tena̭ pra॒lāya̭macarat | ta-nde॒vāḥ prai॒ṣaiḥ praiṣa̭maicchann | tat-prai॒ṣāṇā᳚-mpraiṣa॒tvam | ni॒vidbhi॒rnya̭vedayann | tanni॒vidā᳚-nnivi॒ttvam || 46 ||

ā॒prībhi̭rāpnuvann | tadā॒prīṇā̭māpri॒tvam | tama̭ghnann | tasya॒ yaśo॒ vya̭gṛhṇata | te grahā̭ abhavann | tadgrahā̭ṇā-ṅgraha॒tvam | yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo॒ grahā̭ gṛ॒hyante᳚ | tasya॒ tvḙva gṛ̭hī॒tāḥ || te᳚-'bruvann | yo vai na॒-śśreṣṭho-'bhū᳚t || 47 ||

tama̭vadhiṣma | puna̭ri॒magṃ sṷvāmahā॒ iti̭ | ta-ñchando̭bhi-rasuvanta | tacchanda̭sā-ñchanda॒stvam | sāmnā॒ samāna̭yann | ta-thsāmnaḥ̭ sāma॒tvam | u॒kthai-ruda̭sthāpayann | tadu॒kthānā̭-muktha॒tvam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | pratye॒va ti̭ṣṭhati || 48 ||

sarva॒māyṷreti || somo॒ vai yaśaḥ̭ | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-thsoma̭mā॒gaccha̭ti | yaśa̭ e॒vaina̭mṛcchati | tasmā̭dāhuḥ | yaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒ na | tāvu॒bhau soma॒-māga̭cchataḥ | somo॒ hi yaśaḥ̭ | ta-ntvā-'va yaśa̭ ṛccha॒tītyā̭huḥ | ya-ssome॒ soma॒-mprāheti̭ | tasmā॒-thsome॒ somaḥ॒ procyaḥ̭ | yaśa̭ e॒vaina̭mṛcchati || 49 ||

(a॒bhi॒ṣu॒ṇvanti̭ - sa॒ptaho̭tā - tarpayati॒ - ṣaḍḍho᳚trā - nivi॒ttva - mabhū᳚t - tiṣṭhati॒ - prāheti॒ dve ca̭) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - hotṛmantrotpattikathanaprasaṅgena jaga-thsṛṣṭiḥ

i॒daṃ-vā~ agre॒ naiva kiñca॒nāsī᳚t | na dyaurā̭sīt | na pṛ̭thi॒vī | nāntari̭kṣam | tadasa̭de॒va sanmano̭ 'kuruta॒ syāmiti̭ | tada̭tapyata | tasmā᳚t-tepā॒nāddhū॒mo̭-'jāyata | ta-dbhūyo̭-'tapyata | tasmā᳚t-tepā॒nāda॒gni-ra̭jāyata | ta-dbhūyo̭-'tapyata || 50 ||

tasmā᳚t-tepā॒nājjyoti̭-rajāyata | ta-dbhūyo̭-'tapyata | tasmā᳚t-tepā॒nāda॒rci-ra̭jāyata | ta-dbhūyo̭-'tapyata | tasmā᳚t-tepā॒nānmarī̭cayo-'jāyanta | ta-dbhūyo̭-'tapyata | tasmā᳚t-tepā॒nādṷdā॒rā a̭jāyanta | ta-dbhūyo̭-'tapyata | tada॒bhrami̭va॒ sama̭hanyata || ta-dva॒stima̭bhinat || 51 ||

sa sa̭mu॒dro̭-'bhavat | tasmā᳚-thsamu॒drasya॒ na pi̭banti | pra॒jana̭namiva॒ hi manya̭nte | tasmā᳚-tpa॒śo-rjāya̭mānā॒dāpaḥ̭ pu॒rastā᳚-dyanti || ta-ddaśa̭ho॒tā-'nva̭sṛjyata | pra॒jāpa̭ti॒rvai daśa̭ hotā || ya e॒va-ntapa̭so vī॒ryaṃ̭-vi~॒dvāgstapya̭te | bhava̭tye॒va || tadvā i॒damāpaḥ̭ sali॒la-mā̭sīt | so̭-'rodīt-pra॒jāpa̭tiḥ || 52 ||

sa kasmā̭ ajñi | ya-dya॒syā apra̭tiṣṭhāyā॒ iti̭ | yada॒phsva̭-vāpa̭dyata | sā pṛ̭thi॒vya̭bhavat | yadvyamṛ̭ṣṭa | tada॒ntari̭kṣa-mabhavat | yadū॒rdhva-mu॒damṛ̭ṣṭa | sā dyaura̭bhavat | yadaro̭dīt | tada॒nayo̭ roda॒stvam || 53 ||

ya e॒vaṃ-ve~da̭ | nāsya̭ gṛ॒he rṷdanti | e॒tadvā e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒-ñjanma̭ | ya e॒vame॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒-ñjanma॒ veda̭ | naiṣu lo॒ke-ṣvārti॒mārccha̭ti | sa i॒mā-mpra̭ti॒ṣṭhā-ma̭vindata || sa i॒mā-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-vi~॒ttvā 'kā̭mayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | so᳚-'ntarvā̭nabhavat | sa ja॒ghanā॒dasṷrā-nasṛjata || 54 ||

tebhyo̭ mṛ॒nmaye॒ pātre-'nna̭maduhat | yā-'sya॒ sā ta॒nūrāsī᳚t | tāmapā̭hata | sā tami̭srā-'bhavat || so̭-'kāmayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | so᳚-'ntarvā̭-nabhavat | sa pra॒jana̭nāde॒va pra॒jā a̭sṛjata | tasmā̭di॒mā bhūyi̭ṣṭhāḥ | pra॒jana̭nā॒ddhyḙnā॒ asṛ̭jata || 55 ||

tābhyo̭ dāru॒maye॒ pātre॒ payo̭-'duhata | yā-'sya॒ sā ta॒nūrāsī᳚t | tāmapā̭hata | sā jothsnā̭ 'bhavat || so̭-'kāmayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | satapo̭-'tapyata | so᳚-'ntarvā̭-nabhavat | sa ṷpapa॒kṣābhyā̭-me॒vartūna̭sṛjata | tebhyo̭ raja॒te pātrḙ ghṛ॒tama̭duhat | yā-'sya॒ sā ta॒nūrāsī᳚t || 56 ||

tāmapā̭hata | so̭-'horā॒trayo᳚-ssa॒ndhi-ra̭bhavat || so̭-'kāmayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | so᳚-'ntarvā̭-nabhavat | sa mukhā᳚-dde॒vā-na̭sṛjata | tebhyo॒ hari̭te॒ pātre॒ soma̭maduhat | yā-'sya॒ sā ta॒nūrāsī᳚t | tāmapā̭hata | tadaha̭rabhavat || 57 ||

e॒te vai pra॒jāpa̭te॒rdohāḥ᳚ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | du॒ha e॒va pra॒jāḥ || divā॒ vai no̭-'bhū॒diti̭ | ta-dde॒vānā᳚-ndeva॒tvam | ya e॒va-nde॒vānā᳚-ndeva॒tvaṃ-ve~da̭ | de॒vavā̭ne॒va bha̭vati || e॒tadvā a̭horā॒trāṇā॒-ñjanma̭ | ya e॒vama̭horā॒trāṇā॒-ñjanma॒ veda̭ | nāho̭rā॒treṣvārti॒mārccha̭ti || 58 ||

asa॒to-'dhi॒ mano̭-'sṛjyata | manaḥ̭ pra॒jāpa̭ti-masṛjata | pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tadvā i॒da-mmana̭sye॒va pa̭ra॒ma-mprati̭ṣṭhitam | yadi॒da-ṅkiñca̭ | tade॒tacchvo̭vasya॒ sannāma॒ brahma̭ || vyu॒cchantī᳚ vyucchantyasmai॒ vasya̭sī vasyasī॒ vyṷcchati | prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ | pra pa̭rame॒ṣṭhino॒ mātrā̭-māpnoti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 59 ||

(a॒gnira̭jāyata॒ tadbhūyo̭-'tapyatā - bhinada - rodī-tpra॒jāpa̭tī - roda॒stva - ma̭sṛja॒ - tāsṛ̭jata - ghṛ॒tama̭duha॒dyā-'sya॒ sā ta॒nūrāsī॒ - daha̭rabhava-d- ṛcchati॒ - veda̭) (a. 9)

(i॒da-ndhū॒mo᳚ 'gni-rjyoti̭ ra॒rci-rmarī̭caya udā॒rā stada॒bhragṃ /

sa ja॒ghanā॒-thsā tami̭srā॒ sa pra॒jana̭nā॒-thsā jothsnā॒ sa ṷpapa॒kṣābhyā॒gṃ॒ so̭ 'horā॒trayo᳚-ssa॒ndhi-ssamukhā॒-ttadaha̭-rde॒vavā᳚n / mṛ॒nmayḙ dāru॒mayḙ raja॒te hari̭te॒ tebhya॒stābhyo॒ dve tebhyo-'nna॒-mpayo̭

ghṛ॒tagṃ soma᳚m)

anuvākaṃ 10 - devasṛṣṭimadhye-'vasthitasyendrasya devatādhipatitvam

pra॒jāpa̭ti॒-rindra̭masṛja-tānujāva॒ra-nde॒vānā᳚m | ta-mprāhi̭ṇot | parḙhi | e॒teṣā᳚-nde॒vānā॒-madhi̭patire॒dhīti̭ | ta-nde॒vā a̭bruvann | kastvamasi̭ | va॒yaṃ-vai~ tvacchreyāgṃ̭sa-ssma॒ iti̭ | so᳚-'bravīt | kastvamasi̭ va॒yaṃ-vai~ tvacchreyāgṃ̭sa-ssma॒ iti̭ mā de॒vā a̭voca॒nniti̭ || atha॒ vā i॒da-ntarhi̭ pra॒jāpa̭tau॒ hara̭ āsīt || 60 ||

yada॒sminnā̭di॒tye | tadḙnamabravīt | e॒tanme॒ praya̭ccha | athā॒hame॒teṣā᳚-nde॒vānā॒-madhi̭pati-rbhaviṣyā॒mīti̭ | ko̭hagg-syā॒mitya̭bravīt | e॒ta-tpra॒dāyeti̭ | e॒ta-thsyā॒ itya̭bravīt | yade॒tadbravī॒ṣīti̭ | ko ha॒ vai nāma̭ pra॒jāpa̭tiḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 61 ||

vi॒durḙna॒-nnāmnā᳚ | tada̭smai ru॒kma-ṅkṛ॒tvā pratya̭muñcat | tato॒ vā indro̭ de॒vānā॒-madhi̭pati-rabhavat | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | adhi̭patire॒va sa̭mā॒nānā᳚-mbhavati || so̭-'manyata | ki-ṅkiṃ॒-vā~ a̭kara॒miti̭ | sa ca॒ndra-mma॒ āha॒reti॒ prāla̭pat | tacca॒ndrama̭sa-ścandrama॒stvam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 62 ||

ca॒ndravā̭ne॒va bha̭vati || ta-nde॒vā a̭bruvann | su॒vīryo̭ 'maryā॒ yathā̭ gopā॒yata॒ iti̭ | ta-thsūrya̭sya sūrya॒tvam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | naina̭-ndabhnoti || kaśca॒ nāsmi॒nvā i॒dami̭ndri॒ya-mpratya̭sthā॒diti̭ | tadindra̭-syendra॒tvam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | i॒ndri॒yā॒vyḙva bha̭vati || 63 ||

a॒yaṃ-vā~ i॒da-mpa̭ra॒mo̭-'bhū॒diti̭ | tat-pa̭rame॒ṣṭhinaḥ̭ parameṣṭhi॒tvam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | pa॒ra॒māme॒va kāṣṭhā᳚-ṅgacchati || ta-nde॒vā-ssa̭ma॒nta-mparya̭viśann | vasa̭vaḥ pu॒rastā᳚t | ru॒drā da̭kṣiṇa॒taḥ | ā॒di॒tyāḥ pa॒ścāt | viśvḙ de॒vā ṷttara॒taḥ | aṅgi̭rasaḥ pra॒tyañca᳚m || 64 ||

sā॒ddhyāḥ parā᳚ñcam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | upai̭nagṃ samā॒nā-ssaṃ-vi~̭śanti || sa pra॒jāpa̭tire॒va bhū॒tvā pra॒jā āva̭yat | tā a̭smai॒ nāti̭ṣṭhantā॒nnādyā̭ya | tā mukha̭-mpu॒rastā॒t-paśya̭ntīḥ | da॒kṣi॒ṇa॒taḥ paryā̭yann | sa da̭kṣiṇa॒taḥ parya̭vartayata | tā mukha̭-mpu॒rastā॒t-paśya̭ntīḥ | mukha̭-ndakṣiṇa॒taḥ || 65 ||

pa॒ścāt-paryā̭yann | sa pa॒ścāt-parya̭vartayata | tā mukha̭-mpu॒rastā॒t-paśya̭ntīḥ | mukha̭-ndakṣiṇa॒taḥ | mukha̭-mpa॒ścāt | u॒tta॒ra॒taḥ paryā̭yann | sa ṷttara॒taḥ parya̭vartayata | tā mukha̭-mpu॒rastā॒t-paśya̭ntīḥ | mukha̭-ndakṣiṇa॒taḥ | mukha̭-mpa॒ścāt || 66 ||

mukha̭muttara॒taḥ | ū॒rdhvā udā̭yann | sa u॒pari̭ṣṭā॒nnya̭-vartayata | tā-ssa॒rvato̭mukho bhū॒tvā ''va̭yat | tato॒ vai tasmai᳚ pra॒jā ati̭ṣṭhantā॒nnādyā̭ya || ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-npari̭ ca va॒rtaya̭te॒ ni ca̭ | pra॒jāpa̭tire॒va bhu॒tvā pra॒jā a̭tti | tiṣṭha̭nte-'smai pra॒jā a॒nnādyā̭ya | a॒nnā॒da e॒va bha̭vati || 67 ||

(ā॒sī॒-d- veda̭ - candrama॒stvaṃ-ya~ e॒vaṃ-ve~de᳚ - ndriyā॒vyḙva bha̭vati - pra॒tyañca॒ - mukha̭-ndakṣiṇa॒to - mukha̭-mpa॒ścān - +nava̭ ca) (ā10 )

anuvākaṃ 11 - hotṛmantrāṇā-mpuruṣārthaprayogaḥ

pra॒jāpa̭ti-rakāmayata ba॒horbhūyā᳚n-thsyā॒miti̭ | sa e॒ta-ndaśa̭hotāra-mapaśyat | ta-mprāyṷṅkta | tasya॒ prayṷkti ba॒horbhūyā̭nabhavat | yaḥ kā॒mayḙta ba॒horbhūyā᳚n-thsyā॒miti̭ | sa daśa̭hotāra॒-mprayṷñjīta | ba॒hore॒va bhūyā᳚n-bhavati || so̭-'kāmayata vī॒ro ma॒ ājā̭ye॒teti̭ | sa daśa̭hotu॒ścatṷrhotāra॒-nnira̭mimīta | ta-mprāyṷṅkta || 68 ||

tasya॒ prayu॒ktīndro̭ 'jāyata | yaḥ kā॒mayḙta vī॒ro ma॒ ājā̭ye॒teti̭ | sa catṷrhotāra॒-mprayṷñjīta | ā-'sya̭ vī॒ro jā̭yate || so̭-'kāmayata paśu॒mān-thsyā॒miti̭ | sa catṷrhotuḥ॒ pañca̭hotāra॒-nnira̭mimīta | ta-mprāyṷṅkta | tasya॒ prayṷkti paśu॒māna̭bhavat | yaḥ kā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒miti̭ | sa pañca̭hotāra॒-mprayṷñjīta || 69 ||

pa॒śu॒māne॒va bha̭vati || so̭-'kāmayata॒rtavo̭ me kalpera॒nniti̭ | sa pañca̭hotu॒-ṣṣaḍḍho̭tāra॒-nnira̭mimīta | ta-mprāyṷṅkta | tasya॒ prayṷktyṛ॒tavo᳚-'smā akalpanta | yaḥ kā॒mayḙta॒rtavo̭ me kalpera॒nniti̭ | sa ṣaḍḍho̭tāra॒-mprayṷñjīta | kalpa̭nte-'smā ṛ॒tavaḥ̭ || so̭-'kāmayata soma॒pa-sso̭mayā॒jī syā᳚m | ā mḙ soma॒pa-sso̭mayā॒jī jā̭ye॒teti̭ || 70 ||

sa ṣaḍḍho̭tu-ssa॒ptaho̭tāra॒-nnira̭mimīta | ta-mprāyṷṅkta | tasya॒ prayṷkti soma॒pa-sso̭mayā॒jya̭bhavat | ā-'sya̭ soma॒pa-sso̭mayā॒jya̭jāyata | yaḥ kā॒mayḙta soma॒pa-sso̭mayā॒jī syā᳚m | ā mḙ soma॒pa-sso̭mayā॒jī jā̭ye॒teti̭ | sa sa॒ptaho̭tāra॒-mprayṷñjīta | so॒ma॒pa e॒va so̭mayā॒jī bha̭vati | ā-'sya̭ soma॒pa-sso̭mayā॒jī jā̭yate || sa vā e॒ṣa pa॒śuḥ pa̭ñca॒dhā prati̭ tiṣṭhati || 71 ||

pa॒dbhirmukhḙna || te de॒vāḥ pa॒śūn. vi॒ttvā | su॒va॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann || tḙ-'muṣmi̭l ~lo॒ke vya̭kṣuddhyann | te᳚-'bruvann | a॒mutaḥ̭ pradānaṃ॒-vā~ upa̭jijīvi॒meti̭ | te sa॒ptaho̭tāraṃ-ya~॒jñaṃ-vi~॒dhāyā॒yāsya᳚m | ā॒ṅgī॒ra॒sa-mprāhi̭ṇvann | e॒tenā॒mutra̭ kalpa॒yeti̭ | tasya॒ vā i॒ya-ṅklṛptiḥ̭ || 72 ||

yadi॒da-ṅkiñca̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | kalpa̭te-'smai | sa vā a॒ya-mma̭nu॒ṣyḙṣu ya॒jña-ssa॒ptaho̭tā | a॒mutra̭ sa॒dbhyo de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | upai̭naṃ-ya~॒jño na̭mati || yo vai catṷrhotṛṇā-nni॒dānaṃ॒-ve~da̭ | ni॒dāna̭vā-nbhavati | a॒gni॒ho॒traṃ-vai~ daśa̭hoturni॒dāna᳚m | da॒r॒śa॒pū॒rṇa॒mā॒sau catṷrhotuḥ | cā॒tu॒rmā॒syāni॒ pañca̭ hotuḥ | pa॒śu॒ba॒ndha-ṣṣaḍḍho̭tuḥ | sau॒myo᳚-'ddhva॒ra-ssa॒ptaho̭tuḥ | e॒tadvai catṷrhotṛṇā-nni॒dāna᳚m | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | ni॒dāna̭vā-nbhavati || 73 ||

(a॒mi॒mī॒ta॒ ta-mprāyṷṅkta॒ - pañca̭hotāra॒-mprayṷñjita - jāye॒teti̭ - tiṣṭhati॒ - klṛpti॒--r daśa̭hotu-rni॒dānagṃ̭ sa॒pta ca̭ ) (a. 11)

(pra॒jāpa̭tirakāmayata pra॒jā-ssṛ̭je॒yeti̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata darśapūrṇamā॒sau sṛ̭je॒yeti̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata॒ prajā̭ye॒yeti॒ sa tapa॒-ssa tri॒vṛtaṃ̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata॒ daśa̭hotāra॒-ntena̭ daśa॒dhā-''tmānaṃ̭ - de॒vā vai varṷṇa॒ - manto॒ vai - pra॒jāpa̭ti॒stā-ssṛ॒ṣṭā-ssama̭śliṣyan - de॒vā vai catṷrhotṛbhi - ri॒daṃ-vā~ agre᳚ - pra॒jāpa̭ti॒rindraṃ̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata ba॒horbhūyā॒nekā̭daśa)

(pra॒jāpa̭ti॒ - stadgraha̭sya - pra॒jā̭patirakāmayatā॒ - nayai॒vaina॒t - tasya॒ vā i॒ya-ṅklṛpti॒ - stasmā᳚-ttepā॒nājjyoti॒--r yada॒sminnā̭di॒tye -saṣaḍḍho̭tu-ssa॒ptaho̭tāra॒-ntrisa̭ptatiḥ)

(pra॒jāpa̭tirakāmayata - ni॒dāna̭vānbhavati)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake dvitīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे द्वितीयाष्टके द्वितीयः प्रपाठकः - होतृब्राह्मणम्

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अनुवाकं 1 - दशहोतृमन्त्रस्य क्रत्वर्थपुरुषार्थप्रयोगौ

प्र॒जाप॑तिरकामयत प्र॒जा-स्सृ॑जे॒येति॑ । स ए॒त-न्दश॑होतार-मपश्यत् । त-म्मन॑सा ऽनु॒द्रुत्य॑ दर्भस्त॒म्बे॑-ऽजुहोत् । ततो॒ वै स प्र॒जा अ॑सृजत । ता अ॑स्माथ्सृ॒ष्टा अपा᳚क्रामन्न् । ता ग्रहे॑णागृह्णात् । तद्ग्रह॑स्य ग्रह॒त्वम् । यः का॒मये॑त॒ प्रजा॑ये॒येति॑ । स दश॑होतार॒-म्मन॑सा ऽनु॒द्रुत्य॑ दर्भस्त॒म्बे जु॑हुयात् । प्र॒जाप॑ति॒र्वै दश॑होता ॥ 1 ॥

प्र॒जाप॑तिरे॒व भू॒त्वा प्र जा॑यते ॥ मन॑सा जुहोति । मन॑ इव॒ हि प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ ॥ पू॒र्णया॑ जुहोति । पू॒र्ण इ॑व॒ हि प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ ॥ न्यू॑नया जुहोति । न्यू॑ना॒द्धि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा असृ॑जत । प्र॒जाना॒ग्ं॒ सृष्ट्यै᳚ ॥ 2 ॥

द॒र्भ॒स्त॒म्बे जु॑होति । ए॒तस्मा॒द्वै योनेः᳚ प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । यस्मा॑दे॒व योनेः᳚ प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा असृ॑जत । तस्मा॑दे॒व योनेः॒ प्र जा॑यते ॥ ब्रा॒ह्म॒णो द॑क्षिण॒त उपा᳚स्ते । ब्रा॒ह्म॒णो वै प्र॒जाना॑-मुपद्र॒ष्टा । उ॒प॒द्र॒ष्टु॒मत्ये॒व प्र जा॑यते ॥ ग्रहो॑ भवति । प्र॒जानाग्ं॑ सृ॒ष्टाना॒-न्धृत्यै᳚ ॥ य-म्ब्रा᳚ह्म॒णं-विँ॒द्यां-विँ॒द्वाग्ंसं॒-यँशो॒ नर्च्छेत् ॥ 3 ॥

सो-ऽर॑ण्य-म्प॒रेत्य॑ । द॒र्भ॒स्त॒म्ब-मु॒द्ग्रत्थ्य॑ । ब्रा॒ह्म॒ण-न्द॑क्षिण॒तो नि॒षाद्य॑ । चतु॑र्होतॄ॒न् व्याच॑क्षीत । ए॒तद्वै दे॒वाना᳚-म्पर॒म-ङ्गुह्य॒-म्ब्रह्म॑ । यच्चतु॑र्होतारः । तदे॒व प्र॑का॒श-ङ्ग॑मयति । तदे॑न-म्प्रका॒श-ङ्ग॒तम् । प्र॒का॒श-म्प्र॒जाना᳚-ङ्गमयति ॥ द॒र्भ॒स्त॒म्ब-मु॒द्ग्रत्थ्य॒ व्याच॑ष्टे ॥ 4 ॥

अ॒ग्नि॒वान्. वै द॑र्भस्त॒म्बः । अ॒ग्नि॒वत्ये॒व व्याच॑ष्टे ॥ ब्रा॒ह्म॒णो द॑क्षिण॒त उपा᳚स्ते । ब्रा॒ह्म॒णो वै प्र॒जाना॑-मुपद्र॒ष्टा । उ॒प॒द्र॒ष्टु॒-मत्ये॒वैनं॒-यँश॑ ऋच्छति ॥ ई॒श्व॒र-न्तं-यँशो-ऽर्तो॒रित्या॑हुः । यस्यान्ते᳚ व्या॒चष्ट॒ इति॑ । वर॒स्तस्मै॒ देयः॑ । यदे॒वैन॒-न्तत्रो॑प॒ नम॑ति । तदे॒वाव॑ रुन्धे ॥ 5 ॥

अ॒ग्निमा॒दधा॑नो॒ दश॑होत्रा॒ ऽरणि॒मव॑दद्ध्यात् । प्रजा॑तमे॒वैन॒-माध॑त्ते । तेनै॒वोद्द्रुत्या᳚ग्निहो॒त्र-ञ्जु॑हुयात् । प्रजा॑तमे॒वैन॑ज्जुहोति । ह॒विर्नि॑र्व॒फ्स्यन्-दश॑होतारं॒-व्याँच॑क्षीत । प्रजा॑तमे॒वैन॒-न्निर्व॑पति । सा॒मि॒धे॒नी-र॑नुव॒क्ष्यन्-दश॑होतारं॒-व्याँच॑क्षीत । सा॒मि॒धे॒नीरे॒व सृ॒ष्ट्वा-ऽऽरभ्य॒ प्र त॑नुते । अथो॑ य॒ज्ञो वै दश॑होता । य॒ज्ञमे॒व त॑नुते ॥ 6 ॥

अ॒भि॒चर॒न्-दश॑होतार-ञ्जुहुयात् । नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णाः । नाभि॑र्दश॒मी । सप्रा॑णमे॒वैन॑-म॒भिच॑रति । ए॒ताव॒द्वै पुरु॑षस्य॒ स्वम् । याव॑-त्प्रा॒णाः । याव॑दे॒वास्यास्ति॑ । तद॒भिच॑रति ॥ स्वकृ॑त॒ इरि॑णे जुहोति प्रद॒रे वा᳚ । ए॒तद्वा अ॒स्यै निर्-ऋ॑तिगृहीतम् । निर्-ऋ॑ति गृहीत ए॒वैन॒-न्निर्-ऋ॑त्या ग्राहयति ॥ य-द्वा॒चः क्रू॒रम् । तेन॒ वष॑ट्करोति । वा॒च ए॒वैन॑-ङ्क्रू॒रेण॒ प्र वृ॑श्चति । ता॒जगार्ति॒मार्च्छ॑ति ॥ 7 ॥

(दश॑होता॒ - सृष्ट्या॑ - ऋ॒च्छे-द्- व्याच॑ष्टे - रुन्ध - ए॒व त॑नुते॒ - निर्-ऋ॑तिगृहीत॒-म्पञ्च॑ च) (अ. 1)

अनुवाकं 2 - चतुर्होत्रादिमन्त्राणा-ङ्क्रत्वर्थप्रयोगः

प्र॒जाप॑तिरकामयत दर्शपूर्णमा॒सौ सृ॑जे॒येति॑ । स ए॒त-ञ्चतु॑र्होतार-मपश्यत् । त-म्मन॑सा-ऽनु॒द्रुत्या॑ हव॒नीये॑-ऽजुहोत् । ततो॒ वै स द॑र्शपूर्णमा॒साव॑सृजत । ताव॑स्मा-थ्सृ॒ष्टावपा᳚क्रामताम् । तौ ग्रहे॑णा गृह्णात् । तद्ग्रह॑स्य ग्रह॒त्वम् । द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सा-वा॒लभ॑मानः । चतु॑र्होतार॒-म्मन॑सा-ऽनु॒द्रुत्या॑-हव॒नीये॑ जुहुयात् । द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सावे॒व सृ॒ष्ट्वा-ऽऽरभ्य॒ प्र त॑नुते ॥ 8 ॥

ग्रहो॑ भवति । द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सयो᳚-स्सृ॒ष्टयो॒र्धृत्यै᳚ ॥ सो॑-ऽकामयत चातुर्मा॒स्यानि॑ सृजे॒येति॑ । स ए॒त-म्पञ्च॑होतार-मपश्यत् । त-म्मन॑सा-ऽनु॒द्रुत्या॑ हव॒नीये॑-ऽजुहोत् । ततो॒ वै स चा॑तुर्मा॒स्यान्य॑सृजत । तान्य॑स्मा-थ्सृ॒ष्टान्यपा᳚क्रामन्न् । तानि॒ ग्रहे॑णागृह्णात् । तद्ग्रह॑स्य ग्रह॒त्वम् । चा॒तु॒र्मा॒स्यान्या॒लभ॑मानः ॥ 9 ॥

पञ्च॑होतार॒-म्मन॑सा-ऽनु॒द्रुत्या॑ हव॒नीये॑ जुहुयात् । चा॒तु॒र्मा॒स्यान्ये॒व सृ॒ष्ट्वा-ऽऽरभ्य॒ प्र त॑नुते । ग्रहो॑ भवति । चा॒तु॒र्मा॒स्यानाग्ं॑ सृ॒ष्टाना॒-न्धृत्यै᳚ ॥ सो॑-ऽकामयत पशुब॒न्धग्ं सृ॑जे॒येति॑ । स ए॒तग्ं षड्ढो॑तार-मपश्यत् । त-म्मन॑सा-ऽनु॒द्रुत्या॑ हव॒नीये॑-ऽजुहोत् । ततो॒ वै स प॑शुब॒न्धम॑सृजत । सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टो ऽपा᳚क्रामत् । त-ङ्ग्रहे॑णागृह्णात् ॥ 10 ॥

तद्ग्रह॑स्य ग्रह॒त्वम् । प॒शु॒ब॒न्धेन॑ य॒क्ष्यमा॑णः । षड्ढो॑तार॒-म्मन॑सा ऽनु॒द्रुत्या॑ हव॒नीये॑ जुहुयात् । प॒शु॒ब॒न्धमे॒व सृ॒ष्ट्वा-ऽऽरभ्य॒ प्र त॑नुते । ग्रहो॑ भवति । प॒शु॒ब॒न्धस्य॑ सृ॒ष्टस्य॒ धृत्यै᳚ ॥ सो॑-ऽकामयत सौ॒म्य-म॑द्ध्व॒रग्ं सृ॑जे॒येति॑ । स ए॒तग्ं स॒प्तहो॑तार-मपश्यत् । त-म्मन॑सा-ऽनु॒द्रुत्या॑ हव॒नीये॑ ऽजुहोत् । ततो॒ वै स सौ॒म्य-म॑द्ध्व॒र-म॑सृजत ॥ 11 ॥

सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टो-ऽपा᳚क्रामत् । त-ङ्ग्रहे॑णागृह्णात् । तद्ग्रह॑स्य ग्रह॒त्वम् । दी॒क्षि॒ष्यमा॑णः । स॒प्तहो॑तार॒-म्मन॑सा-ऽनु॒द्रुत्या॑ हव॒नीये॑ जुहुयात् । सौ॒म्यमे॒वाद्ध्व॒रग्ं सृ॒ष्ट्वा-ऽऽरभ्य॒ प्र त॑नुते । ग्रहो॑ भवति । सौ॒म्यस्या᳚-द्ध्व॒रस्य॑ सृ॒ष्टस्य॒ धृत्यै᳚ ॥ दे॒वेभ्यो॒ वै य॒ज्ञो न प्राभ॑वत् । तमे॑ताव॒च्छ-स्सम॑भरन्न् ॥ 12 ॥

य-थ्स॑भां॒राः । ततो॒ वै तेभ्यो॑ य॒ज्ञः प्राभ॑वत् । य-थ्स॑भां॒रा भव॑न्ति । य॒ज्ञस्य॒ प्रभू᳚त्यै ॥ आ॒ति॒त्थ्यमा॒साद्य॒ व्याच॑ष्टे । य॒ज्ञ॒मु॒खं-वाँ आ॑ति॒थ्यम् । मु॒ख॒त ए॒व य॒ज्ञग्ं स॒भृन्त्य॒ प्र त॑नुते ॥ अय॑ज्ञो॒ वा ए॒षः । यो॑-ऽप॒त्नीकः॑ । न प्र॒जाः प्र जा॑येरन्न् । पत्नी॒र्व्याच॑ष्टे । य॒ज्ञमे॒वाकः॑ । प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑नाय ॥ उ॒प॒सथ्सु॒ व्याच॑ष्टे । ए॒तद्वै पत्नी॑ना-मा॒यत॑नम् । स्व ए॒वैना॑ आ॒यत॒ने-ऽव॑ कल्पयति ॥ 13 ॥

(त॒नु॒त॒ - आ॒लभ॑मानो - ऽगृह्णा - दसृज - ताभर - ञ्जायेर॒न्-थ्षट्च॑) (अ. 2)

अनुवाकं 3 - चतुर्होतृपञ्चहोतृमन्त्रग्रहभागयोः पुरुषार्थ प्रयोगः

प्र॒जाप॑ति-रकामयत॒ प्र जा॑ये॒येति॑ । स तपो॑-ऽतप्यत । स त्रि॒वृत॒ग्ग्॒ स्तोम॑-मसृजत । त-म्प॑ञ्चद॒शस्तोमो॑ मद्ध्य॒त उद॑तृणत् । तौ पू᳚र्वप॒क्षश्चा॑परप॒क्षश्चा॑भवताम् । पू॒र्व॒प॒क्ष-न्दे॒वा अन्वसृ॑ज्यन्त । अ॒प॒र॒प॒क्ष-मन्वसु॑राः । ततो॑ दे॒वा अभ॑वन्न् । परा-ऽसु॑राः । य-ङ्का॒मये॑त॒ वसी॑यान्-थ्स्या॒दिति॑ ॥ 14 ॥

त-म्पू᳚र्वप॒क्षे या॑जयेत् । वसी॑याने॒व भ॑वति । य-ङ्का॒मये॑त॒ पापी॑यान्-थ्स्या॒दिति॑ । तम॑परप॒क्षे या॑जयेत् । पापी॑याने॒व भ॑वति । तस्मा᳚-त्पूर्वप॒क्षो॑ ¶प॒क्षात्-क॑रु॒ण्य॑तरः ॥ प्र॒जाप॑ति॒र्वै दश॑होता । चतु॑र्होता॒ पञ्च॑होता । षड्ढो॑ता स॒प्तहो॑ता । ऋ॒तवः॑ संवँथ्स॒रः ॥ 15 ॥

प्र॒जाः प॒शव॑ इ॒मे लो॒काः । य ए॒व-म्प्र॒जाप॑ति-म्ब॒होर्भूयाग्ं॑सं॒-वेँद॑ । ब॒होरे॒व भूया᳚-न्भवति ॥ प्र॒जाप॑ति-र्देवासु॒रान॑सृजत । स इन्द्र॒मपि॒ नासृ॑जत । त-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् । इन्द्र॑-न्नो जन॒येति॑ । सो᳚-ऽब्रवीत् । यथा॒ ऽहं-युँ॒ष्माग् स्तप॒सा ऽसृ॑क्षि । ए॒वमिन्द्र॑-ञ्जनयद्ध्व॒मिति॑ ॥ 16 ॥

ते तपो॑-ऽतप्यन्त । त आ॒त्मन्निन्द्र॑-मपश्यन्न् । तम॑ब्रुवन्न् । जाय॒स्वेति॑ । सो᳚-ऽब्रवीत् । कि-म्भा॑ग॒धेय॑-म॒भिज॑निष्य॒ इति॑ । ऋ॒तून्-थ्सं॑वँथ्स॒रम् । प्र॒जाः प॒शून् । इ॒माल् ँलो॒कानित्य॑ब्रुवन्न् । तं-वैँ मा-ऽऽहु॑त्या॒ प्रज॑नय॒तेत्य॑ब्रवीत् ॥ 17 ॥

त-ञ्चतु॑र्होत्रा॒ प्राज॑नयन्न् ॥ यः का॒मये॑त वी॒रो म॒ आ जा॑ये॒तेति॑ । स चतु॑र्होतार-ञ्जुहुयात् । प्र॒जाप॑ति॒र्वै चतु॑र्होता । प्र॒जाप॑तिरे॒व भू॒त्वा प्रजा॑यते । ज॒जन॒दिन्द्र॑-मिन्द्रि॒याय॒ स्वाहेति॒ ग्रहे॑ण जुहोति । आ-ऽस्य॑ वी॒रो जा॑यते । वी॒रग्ं हि दे॒वा ए॒तया ऽऽहु॑त्या॒ प्राज॑नयन्न् ॥ आ॒दि॒त्याश्चाङ्गि॑रसश्च सुव॒र्गे लो॒के᳚ ऽस्पर्धन्त । व॒य-म्पूर्वे॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कमि॑याम व॒य-म्पूर्व॒ इति॑ ॥ 18 ॥

त आ॑दि॒त्या ए॒त-म्पञ्च॑होतार-मपश्यन्न् । त-म्पु॒रा प्रा॑तरनुवा॒कादाग्नी᳚द्ध्रे ऽजुहवुः । ततो॒ वै ते पूर्वे॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कमा॑यन्न् । य-स्सु॑व॒र्गका॑म॒-स्स्यात् । स पञ्च॑होतार-म्पु॒रा प्रा॑तरनुवा॒कादाग्नी᳚द्ध्रे जुहुयात् । सं॒वँ॒थ्स॒रो वै पञ्च॑होता । सं॒वँ॒थ्स॒र-स्सु॑व॒र्गो लो॒कः । सं॒वँ॒थ्स॒र ए॒वर्तुषु॑ प्रति॒ष्ठाय॑ । सु॒व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ ते᳚ब्रुव॒-न्नङ्गि॑रस आदि॒त्यान् ॥ 19 ॥

क्व॑ स्थ । क्व॑ व-स्स॒द्भ्यो ह॒व्यं-वँ॑क्ष्याम॒ इति॑ । छन्द॒-स्स्वित्य॑ब्रुवन्न् । गा॒य॒त्रि॒या-न्त्रि॒ष्टुभि॒-जग॑त्या॒मिति॑ । तस्मा॒च्छन्दः॑ सु स॒द्भ्य आ॑दि॒त्येभ्यः॑ । आ॒ङ्गी॒र॒सीः प्र॒जा ह॒व्यं-वँ॑हन्ति । वह॑न्त्यस्मै प्र॒जा ब॒लिम् । ऐन॒मप्र॑तिख्यात-ङ्गच्छति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ द्वाद॑श॒ मासाः॒ पञ्च॒र्तवः॑ । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । अ॒सावा॑दि॒त्य ए॑कवि॒ग्ं॒शः । ए॒तस्मि॒न् वा ए॒ष श्रि॒तः । ए॒तस्मि॒न्-प्रति॑ष्ठितः । य ए॒वमे॒तग्ग् श्रि॒त-म्प्रति॑ष्ठितं॒-वेँद॑ । प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति ॥ 20 ॥

(स्या॒दिति॑ - संवँथ्स॒रो - ज॑नयद्ध्व॒मिती - त्य॑ब्रवी॒त् - पूर्व॒ इत्या॑ - दि॒त्यान् - ऋ॒तव॒-ष्षट्च॑) (अ. 3)

अनुवाकं 4 - जग-थ्सृष्टिकथनमुखेन होतृमन्त्रप्रशंसा

प्र॒जाप॑ति-रकामयत॒ प्रजा॑ये॒येति॑ । स ए॒त-न्दश॑होतार-मपश्यत् । तेन॑ दश॒धा ऽऽत्मानं॑-विँ॒धाय॑ । दश॑होत्रा ऽतप्यत । तस्य॒ चित्ति॒-स्स्रुगासी᳚त् । चि॒त्तमाज्य᳚म् । तस्यै॒ता॑वत्ये॒व वागासी᳚त् । ए॒तावान्॑. यज्ञक्र॒तुः ॥ स चतु॑र्होतार-मसृजत । सो॑-ऽनन्दत् ॥ 21 ॥

असृ॑क्षि॒ वा इ॒ममिति॑ । तस्य॒ सोमो॑ ह॒विरासी᳚त् । स चतु॑र्होत्रा ऽतप्यत । सो॑-ऽताम्यत् । स भूरिति॒ व्याह॑रत् । स भूमि॑मसृजत । अ॒ग्नि॒हो॒त्र-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ यजूग्ं॑षि । स द्वि॒तीय॑मतप्यत । सो॑-ऽताम्यत् । स भुव॒ इति॒ व्याह॑रत् ॥ 22 ॥

सो᳚-ऽन्तरि॑क्ष-मसृजत । चा॒तु॒र्मा॒स्यानि॒ सामा॑नि । स तृ॒तीय॑मतप्यत । सो॑-ऽताम्यत् । स सुव॒रिति॒ व्याह॑रत् । स दिव॑मसृजत । अ॒ग्नि॒ष्टो॒म-मु॒क्थ्य॑-मतिरा॒त्रमृचः॑ । ए॒ता वै व्याहृ॑तय इ॒मे लो॒काः । इ॒मा-न्खलु॒ वै लो॒काननु॑ प्र॒जाः प॒शव॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ प्राजा॑यन्त । य ए॒वमे॒ताः प्र॒जाप॑तेः प्रथ॒मा व्याहृ॑तीः॒ प्रजा॑ता॒ वेद॑ ॥ 23 ॥

प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्जा॑यते ॥ स पञ्च॑होतार-मसृजत । स ह॒विर्ना-वि॑न्दत । तस्मै॒ सोम॑-स्त॒नुव॒-म्प्राय॑च्छत् । ए॒त-त्ते॑ ह॒विरिति॑ । स पञ्च॑होत्रा ऽतप्यत । सो॑-ऽताम्यत् । स प्र॒त्यङ्ङ॑बाधत । सो-ऽसु॑रा-नसृजत । तद॒स्या प्रि॑यमासीत् ॥ 24 ॥

त-द्दु॒र्वर्ण॒ग्ं॒ हिर॑ण्यमभवत् । त-द्दु॒र्वर्ण॑स्य॒ हिर॑ण्यस्य॒ जन्म॑ । स द्वि॒तीय॑मतप्यत । सो॑-ऽताम्यत् । स प्रांअ॑बाधत । स दे॒वान॑सृजत । तद॑स्य प्रि॒यम॑सीत् । त-थ्सु॒वर्ण॒ग्ं॒ हिर॑ण्यमभवत् । त-थ्सु॒वर्ण॑स्य॒ हिर॑ण्यस्य॒ जन्म॑ । य ए॒वग्ं सु॒वर्ण॑स्य॒ हिर॑ण्यस्य॒ जन्म॒ वेद॑ ॥ 25 ॥

सु॒वर्ण॑ आ॒त्मना॑ भवति । दु॒र्वर्णो᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यः । तस्मा᳚-थ्सु॒वर्ण॒ग्ं॒ हिर॑ण्य-म्भा॒र्य᳚म् । सु॒वर्ण॑ ए॒व भ॑वति । ऐन॑-म्प्रि॒य-ङ्ग॑च्छति॒ नाप्रि॑यम् ॥ स स॒प्तहो॑तार-मसृजत । स स॒प्तहो᳚त्रै॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमै᳚त् ॥ त्रि॒ण॒वेन॒ स्तोमे॑नै॒भ्यो लो॒केभ्यो-ऽसु॑रा॒-न्प्राणु॑दत । त्र॒य॒स्त्रि॒ग्ं॒शेन॒ प्रत्य॑तिष्ठत् । ए॒क॒वि॒ग्ं॒शेन॒ रुच॑मधत्त ॥ 26 ॥

स॒प्त॒द॒शेन॒ प्राजा॑यत । य ए॒वं-विँ॒द्वान्-थ्सोमे॑न॒ यज॑ते । स॒प्तहो᳚त्रै॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति । त्रि॒ण॒वेन॒ स्तोमे॑नै॒भ्यो लो॒केभ्यो॒ भ्रातृ॑व्या॒न्-प्रणु॑दते । त्र॒य॒स्त्रि॒ग्ं॒शेन॒ प्रति॑ तिष्ठति । ए॒क॒वि॒ग्ं॒शेन॒ रुच॑-न्धत्ते । स॒प्त॒द॒शेन॒ प्रजा॑यते । तस्मा᳚-थ्सप्तद॒श-स्स्तोमो॒ न नि॒र्॒हृत्यः॑ । प्र॒जाप॑ति॒ र्वै स॑प्तद॒शः । प्र॒जाप॑तिमे॒व म॑द्ध्य॒तो ध॑त्ते॒ प्रजा᳚त्यै ॥ 27 ॥

(अ॒न॒न्द॒-द्- भुव॒ इति॒ व्याह॑र॒-द्- वेदा॑ - सी॒-द्- वेदा॑ - धत्त॒ - प्रजा᳚त्यै) (अ. 4)

अनुवाकं 5 - दक्षिणाप्रतिग्रहमन्त्रव्याख्यानम्

दे॒वा वै वरु॑णमयाजयन्न् । स यस्यै॑ यस्यै दे॒वता॑यै॒ दक्षि॑णा॒मन॑यत् । ताम॑व्लीनात् । ते᳚-ऽब्रुवन्न् । व्या॒वृत्य॒ प्रति॑ गृह्णाम । तथा॑ नो॒ दक्षि॑णा॒ न व्ले᳚ष्य॒तीति॑ । ते व्या॒वृत्य॒ प्रत्य॑गृह्णन्न् । ततो॒ वै ता-न्दक्षि॑णा॒ नाव्ली॑नात् । य ए॒वं-विँ॒द्वान् व्या॒वृत्य॒ दक्षि॑णा-म्प्रतिगृ॒ह्णाति॑ । नैन॒-न्दक्षि॑णा व्लीनाति ॥ 28 ॥

राजा᳚ त्वा॒ वरु॑णो नयतु देवि दक्षिणे॒-ऽग्नये॒ हिर॑ण्य॒मित्या॑ह । आ॒ग्ने॒यं-वैँ हिर॑ण्यम् । स्वयै॒वैन॑-द्दे॒वत॑या॒ प्रति॑ गृह्णाति । सोमा॑य॒ वास॒ इत्या॑ह । सौ॒म्यं-वैँ वासः॑ । स्वयै॒वैन॑-द्दे॒वत॑या॒ प्रति॑ गृह्णाति । रु॒द्राय॒ गामित्या॑ह । रौ॒द्री वै गौः । स्वयै॒वैना᳚-न्दे॒वत॑या॒ प्रति॑ गृह्णाति । वरु॑णा॒याश्व॒मित्या॑ह ॥ 29 ॥

वा॒रु॒णो वा अश्वः॑ । स्वयै॒वैन॑-न्दे॒वत॑या॒ प्रति॑ गृह्णाति । प्रा॒जाप॑तये॒ पुरु॑ष॒मित्या॑ह । प्रा॒जा॒प॒त्यो वै पुरु॑षः । स्वयै॒वैन॑-न्दे॒वत॑या॒ प्रति॑ गृह्णाति । मन॑वे॒ तल्प॒मित्या॑ह । मा॒न॒वो वै तल्पः॑ । स्वयै॒वैन॑-न्दे॒वत॑या॒ प्रति॑ गृह्णाति । उ॒त्ता॒नाया᳚ङ्गीर॒सायान॒ इत्या॑ह । इ॒यं-वाँ उ॑त्ता॒न आ᳚ङ्गीर॒सः ॥ 30 ॥

अ॒नयै॒वैन॒त्-प्रति॑ गृह्णाति ॥ वै॒श्वा॒न॒र्यार्चा रथ॒-म्प्रति॑ गृह्णाति । वै॒श्वा॒न॒रो वै दे॒वत॑या॒ रथः॑ । स्वयै॒वैन॑-न्दे॒वत॑या॒ प्रति॑ गृह्णाति ॥ तेना॑मृत॒त्वम॑श्या॒-मित्या॑ह । अ॒मृत॑मे॒वात्मन्-ध॑त्ते ॥ वयो॑ दा॒त्र इत्या॑ह । वय॑ ए॒वैन॑-ङ्कृ॒त्वा । सु॒व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति ॥ मयो॒ मह्य॑मस्तु प्रतिग्रही॒त्र इत्या॑ह ॥ 31 ॥

यद्वै शि॒वम् । तन्मयः॑ । आ॒त्मन॑ ए॒वैषा परी᳚त्तिः ॥ क इ॒द-ङ्कस्मा॑ अदा॒दित्या॑ह । प्र॒जाप॑ति॒र्वै कः । स प्र॒जाप॑तये ददाति ॥ कामः॒ कामा॒येत्या॑ह । कामे॑न॒ हि ददा॑ति । कामे॑न प्रतिगृ॒ह्णाति॑ ॥ कामो॑ दा॒ता कामः॑ प्रति ग्रही॒तेत्या॑ह ॥ 32 ॥

कामो॒ हि दा॒ता । कामः॑ प्रति ग्रही॒ता ॥ कामग्ं॑ समु॒द्र-मावि॒शेत्या॑ह । स॒मु॒द्र इ॑व॒ हि कामः॑ । नेव॒ हि काम॒स्यान्तो-ऽस्ति॑ । न स॑मु॒द्रस्य॑ ॥ कामे॑न त्वा॒ प्रति॑ गृह्णा॒मीत्या॑ह । येन॒ कामे॑न प्रति गृ॒ह्णाति॑ । स ए॒वैन॑म॒मुष्मि॑ल् ँलो॒के काम॒ आग॑च्छति ॥ कामै॒तत्त॑ ए॒षा ते॑ काम॒ दक्षि॒णेत्या॑ह । काम॑ ए॒व त-द्यज॑मानो॒-ऽमुष्मि॑ल् ँलो॒के दक्षि॑णामिच्छति । न प्र॑तिग्रही॒तरि॑ ॥ य ए॒वं-विँ॒द्वान्-दक्षि॑णा-म्प्रतिगृ॒ह्णाति॑ । अ॒नृ॒णामे॒वैना॒-म्प्रति॑ गृह्णाति ॥ 33 ॥

(व्ली॒ना॒त्य - श्व॒मित्या॑हा - ङ्गिर॒सः - प्र॑तिग्रही॒त्र इत्या॑ह - प्रतिग्रही॒तेत्या॑ह॒ - दक्षि॒णेत्या॑ह च॒त्वारि॑ च) (अ. 5)

अनुवाकं 6 - द्वादशाहदशमे-ऽहनि होतृमन्त्राः

अन्तो॒ वा ए॒ष य॒ज्ञस्य॑ । य-द्द॑श॒ममहः॑ । द॒श॒मे-ऽह᳚न्-थ्सर्परा॒ज्ञिया॑ ऋ॒ग्भि-स्स्तु॑वन्ति । य॒ज्ञस्यै॒वान्त॑-ङ्ग॒त्वा । अ॒न्नाद्य॒मव॑रुन्धते ॥ ति॒सृभिः॑ स्तुवन्ति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒भ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒-ऽन्नाद्य॒मव॑रुन्धते । पृश्नि॑वती-र्भवन्ति । अन्नं॒-वैँ पृश्नि॑ ॥ 34 ॥

अन्न॑मे॒वाव॑-रुन्धते ॥ मन॑सा॒ प्रस्तौ॑ति । मन॒सोद्गा॑यति । मन॑सा॒ प्रति॑ हरति । मन॑ इव॒ हि प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ ॥ दे॒वा वै स॒र्पाः । तेषा॑मि॒यग्ं राज्ञी᳚ । य-थ्स॑र्परा॒ज्ञिया॑ ऋ॒ग्भि-स्स्तु॒वन्ति॑ । अ॒स्यामे॒व प्रति॑ तिष्ठन्ति ॥ 35 ॥

चतु॑र्होतॄ॒न्॒. होता॒ व्याच॑ष्टे । स्तु॒तमनु॑शग्ंसति॒ शान्त्यै᳚ ॥ अन्तो॒ वा ए॒ष य॒ज्ञस्य॑ । य-द्द॑श॒ममहः॑ । ए॒त-त्खलु॒ वै दे॒वाना᳚-म्पर॒म-ङ्गुह्य॒-म्ब्रह्म॑ । यच्चतु॑र्होतारः । द॒श॒मे-ऽह॒ग्ग्॒-श्चतु॑र्होतॄ॒न् व्याच॑ष्टे । य॒ज्ञस्यै॒वान्त॑-ङ्ग॒त्वा । प॒र॒म-न्दे॒वाना॒-ङ्गुह्य॒-म्ब्रह्माव॑रुन्धे । तदे॒व प्र॑का॒श-ङ्ग॑मयति ॥ 36 ॥

तदे॑न-म्प्रका॒श-ङ्ग॒तम् । प्र॒का॒श-म्प्र॒जाना᳚-ङ्गमयति ॥ वाचं॑-यँच्छति । य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ ॥ य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्यं॑-वाँ अहः॑ । भ्रा॒तृ॒व्य॒दे॒व॒त्या॑ रात्रिः॑ । अह्ना॒ रात्रि॑-न्ध्यायेत् । भ्रातृ॑व्यस्यै॒व तल्लो॒कं-वृँ॑ङ्क्ते । यद्दिवा॒ वाचं॑-विँसृ॒जेत् । अह॒र्भ्रातृ॑व्या॒योच्छिग्ं॑षेत् । यन्नक्तं॑-विँसृ॒जेत् । रात्रि॒-म्भ्रातृ॑व्या॒योच्छिग्ं॑षेत् । अ॒धि॒वृ॒क्ष॒सू॒र्ये वाचं॒-विँसृ॑जति । ए॒ताव॑न्तमे॒वास्मै॑ लो॒कमुच्छिग्ं॑षति । याव॑दादि॒त्यो᳚-ऽस्त॒मेति॑ ॥ 37 ॥

(पृश्नि॑ - तिष्ठन्ति - गमयति - शिग्ंषे॒-त्पञ्च॑ च) (अ. 6)

अनुवाकं 7 - सप्तहोतृमन्त्रसाध्ययज्ञप्रशंसा

प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । ता-स्सृ॒ष्टा-स्सम॑श्लिष्यन्न् । ता रू॒पेणानु॒ प्रावि॑शत् । तस्मा॑दाहुः । रू॒पं-वैँ प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ । ता नाम्ना-ऽनु॒ प्रावि॑शत् । तस्मा॑दाहुः । नाम॒ वै प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ । तस्मा॒दप्या॑ ऽमि॒त्रौ स॒गन्त्य॑ । नाम्ना॒ चेद्ध्वये॑ते ॥ 38 ॥

मि॒त्रमे॒व भ॑वतः ॥ प्र॒जाप॑ति-र्देवासु॒रान॑सृजत । स इन्द्र॒मपि॒ नासृ॑जत । त-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् । इन्द्र॑-न्नो जन॒येति॑ । स आ॒त्म-न्निन्द्र॑-मपश्यत् । तम॑सृजत । त-न्त्रि॒ष्टुग्-वी॒र्य॑-म्भू॒त्वा-ऽनु॒ प्रावि॑शत् । तस्य॒ वज्रः॑ पञ्चद॒शो हस्त॒ आप॑द्यत । तेनो॒दय्यासु॑रान॒भ्य॑ भवत् ॥ 39 ॥

य ए॒वं-वेँद॑ । अ॒भि भ्रातृ॑व्या-न्भवति ॥ ते दे॒वा असु॑रै-र्वि॒जित्य॑ । सु॒व॒र्गं-लोँ॒कमा॑यन्न् । ते॑-ऽमुष्मि॑ल् ँलो॒के व्य॑क्षुद्ध्यन्न् । ते᳚-ऽब्रुवन्न् । अ॒मुतः॑ प्रदानं॒-वाँ उप॑जिजीवि॒मेति॑ । ते स॒प्तहो॑तारं-यँ॒ज्ञं-विँ॒धाया॒यास्य᳚म् । आ॒ङ्गी॒र॒स-म्प्राहि॑ण्वन्न् । ए॒तेना॒मुत्र॑ कल्प॒येति॑ ॥ 40 ॥

तस्य॒ वा इ॒य-ङ्क्लृप्तिः॑ । यदि॒द-ङ्कि-ञ्च॑ । य ए॒वं-वेँद॑ । कल्प॑ते-ऽस्मै । स वा अ॒य-म्म॑नु॒ष्ये॑षु य॒ज्ञ-स्स॒प्तहो॑ता । अ॒मुत्र॑ स॒द्भ्यो दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँ॑हति । य ए॒वं-वेँद॑ । उपै॑नं-यँ॒ज्ञो न॑मति ॥ सो॑-ऽमन्यत । अ॒भि वा इ॒मे᳚-ऽस्मा-ल्लो॒काद॒मुंलोँ॒क-ङ्क॑मिष्यन्त॒ इति॑ । स वाच॑स्पते॒ हृदिति॒ व्याह॑रत् । तस्मा᳚-त्पु॒त्रो हृद॑यम् । तस्मा॑द॒स्मा-ल्लो॒काद॒मुं-लोँ॒क-न्नाभिका॑मयन्ते । पु॒त्रो हि हृद॑यम् ॥ 41 ॥

(ह्वये॑त - अभवत् - कल्प॒ये - तीति॑ च॒त्वारि॑ च) (अ. 7)

अनुवाकं 8 - होतृमन्त्राणां सोमयागाङ्गत्वम्

दे॒वा वै चतु॑र्होतृभि-र्य॒ज्ञम॑तन्वत । ते वि पा॒प्मना॒ भ्रातृ॑व्ये॒णाज॑यन्त । अ॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒कम॑जयन्न् । य ए॒वं-विँ॒द्वाग्-श्चतु॑र्होतृभिर्य॒ज्ञ-न्त॑नु॒ते । वि पा॒प्मना॒ भ्रातृ॑व्येण जयते । अ॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्ज॑यति ॥ षड्ढो᳚त्रा प्राय॒णीय॒मासा॑दयति । अ॒मुष्मै॒ वै लो॒काय॒ षड्ढो॑ता । घ्नन्ति॒ खलु॒ वा ए॒त-थ्सोम᳚म् । यद॑भिषु॒ण्वन्ति॑ ॥ 42 ॥

ऋ॒जु॒धैवैन॑म॒मुं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति । चतु॑र्होत्रा ऽऽति॒त्थ्यम् । यशो॒ वै चतु॑र्होता । यश॑ ए॒वात्मन्-ध॑त्ते । पञ्च॑होत्रा प॒शुमुप॑ सादयति । सु॒व॒र्ग्यो॑ वै पञ्च॑होता । यज॑मानः प॒शुः । यज॑मानमे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति । ग्रहा᳚न्-गृही॒त्वा स॒प्तहो॑तार-ञ्जुहोति । इ॒न्द्रि॒यं-वैँ स॒प्तहो॑ता ॥ 43 ॥

इ॒न्द्रि॒यमे॒वात्मन्-ध॑त्ते ॥ यो वै चतु॑र्होतॄ-ननुसव॒न-न्त॒र्पय॑ति । तृप्य॑ति प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ । उपै॑नग्ं सोमपी॒थो न॑मति । ब॒हि॒ष्पव॒मा॒ने दश॑होतारं॒-व्याँच॑क्षीत । माद्ध्य॑न्दिने॒ पव॑माने॒ चतु॑र्होतारम् । आर्भ॑वे॒ पव॑माने॒ पञ्च॑होतारम् । पि॒तृ॒य॒ज्ञे षड्ढो॑तारम् । य॒ज्ञा॒य॒ज्ञिय॑स्य स्तो॒त्रे स॒प्तहो॑तारम् । अ॒नु॒स॒व॒नमे॒वैनाग्॑ स्तर्पयति ॥ 44 ॥

तृप्य॑ति प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ । उपै॑नग्ं सोमपी॒थो न॑मति ॥ दे॒वा वै चतु॑र्होतृभि-स्स॒त्रमा॑सत । ऋद्धि॑परिमितं॒-यँश॑स्कामाः । ते᳚-ऽब्रुवन्न् । यन्नः॑ प्रथ॒मं-यँश॑ ऋ॒च्छात् । सर्वे॑षा-न्न॒स्त-थ्स॒हास॒दिति॑ । सोम॒श्चतु॑र्होत्रा । अ॒ग्निः पञ्च॑होत्रा । धा॒ता षड्ढो᳚त्रा ॥ 45 ॥

इन्द्रः॑ स॒प्तहो᳚त्रा । प्र॒जाप॑ति॒-र्दश॑होत्रा । तेषा॒ग्ं॒ सोम॒ग्ं॒ राजा॑नं॒-यँश॑ आर्च्छत् ॥ तन्न्य॑कामयत । तेनापा᳚क्रामत् । तेन॑ प्र॒लाय॑मचरत् । त-न्दे॒वाः प्रै॒षैः प्रैष॑मैच्छन्न् । तत्-प्रै॒षाणा᳚-म्प्रैष॒त्वम् । नि॒विद्भि॒र्न्य॑वेदयन्न् । तन्नि॒विदा᳚-न्निवि॒त्त्वम् ॥ 46 ॥

आ॒प्रीभि॑राप्नुवन्न् । तदा॒प्रीणा॑माप्रि॒त्वम् । तम॑घ्नन्न् । तस्य॒ यशो॒ व्य॑गृह्णत । ते ग्रहा॑ अभवन्न् । तद्ग्रहा॑णा-ङ्ग्रह॒त्वम् । यस्यै॒वं-विँ॒दुषो॒ ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते᳚ । तस्य॒ त्वे॑व गृ॑ही॒ताः ॥ ते᳚-ऽब्रुवन्न् । यो वै न॒-श्श्रेष्ठो-ऽभू᳚त् ॥ 47 ॥

तम॑वधिष्म । पुन॑रि॒मग्ं सु॑वामहा॒ इति॑ । त-ञ्छन्दो॑भि-रसुवन्त । तच्छन्द॑सा-ञ्छन्द॒स्त्वम् । साम्ना॒ समान॑यन्न् । त-थ्साम्नः॑ साम॒त्वम् । उ॒क्थै-रुद॑स्थापयन्न् । तदु॒क्थाना॑-मुक्थ॒त्वम् । य ए॒वं-वेँद॑ । प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति ॥ 48 ॥

सर्व॒मायु॑रेति ॥ सोमो॒ वै यशः॑ । य ए॒वं-विँ॒द्वान्-थ्सोम॑मा॒गच्छ॑ति । यश॑ ए॒वैन॑मृच्छति । तस्मा॑दाहुः । यश्चै॒वं-वेँद॒ यश्च॒ न । तावु॒भौ सोम॒-माग॑च्छतः । सोमो॒ हि यशः॑ । त-न्त्वा-ऽव यश॑ ऋच्छ॒तीत्या॑हुः । य-स्सोमे॒ सोम॒-म्प्राहेति॑ । तस्मा॒-थ्सोमे॒ सोमः॒ प्रोच्यः॑ । यश॑ ए॒वैन॑मृच्छति ॥ 49 ॥

(अ॒भि॒षु॒ण्वन्ति॑ - स॒प्तहो॑ता - तर्पयति॒ - षड्ढो᳚त्रा - निवि॒त्त्व - मभू᳚त् - तिष्ठति॒ - प्राहेति॒ द्वे च॑) (अ. 8)

अनुवाकं 9 - होतृमन्त्रोत्पत्तिकथनप्रसङ्गेन जग-थ्सृष्टिः

इ॒दं-वाँ अग्रे॒ नैव किञ्च॒नासी᳚त् । न द्यौरा॑सीत् । न पृ॑थि॒वी । नान्तरि॑क्षम् । तदस॑दे॒व सन्मनो॑ ऽकुरुत॒ स्यामिति॑ । तद॑तप्यत । तस्मा᳚त्-तेपा॒नाद्धू॒मो॑-ऽजायत । त-द्भूयो॑-ऽतप्यत । तस्मा᳚त्-तेपा॒नाद॒ग्नि-र॑जायत । त-द्भूयो॑-ऽतप्यत ॥ 50 ॥

तस्मा᳚त्-तेपा॒नाज्ज्योति॑-रजायत । त-द्भूयो॑-ऽतप्यत । तस्मा᳚त्-तेपा॒नाद॒र्चि-र॑जायत । त-द्भूयो॑-ऽतप्यत । तस्मा᳚त्-तेपा॒नान्मरी॑चयो-ऽजायन्त । त-द्भूयो॑-ऽतप्यत । तस्मा᳚त्-तेपा॒नादु॑दा॒रा अ॑जायन्त । त-द्भूयो॑-ऽतप्यत । तद॒भ्रमि॑व॒ सम॑हन्यत ॥ त-द्व॒स्तिम॑भिनत् ॥ 51 ॥

स स॑मु॒द्रो॑-ऽभवत् । तस्मा᳚-थ्समु॒द्रस्य॒ न पि॑बन्ति । प्र॒जन॑नमिव॒ हि मन्य॑न्ते । तस्मा᳚-त्प॒शो-र्जाय॑माना॒दापः॑ पु॒रस्ता᳚-द्यन्ति ॥ त-द्दश॑हो॒ता-ऽन्व॑सृज्यत । प्र॒जाप॑ति॒र्वै दश॑ होता ॥ य ए॒व-न्तप॑सो वी॒र्यं॑-विँ॒द्वाग्स्तप्य॑ते । भव॑त्ये॒व ॥ तद्वा इ॒दमापः॑ सलि॒ल-मा॑सीत् । सो॑-ऽरोदीत्-प्र॒जाप॑तिः ॥ 52 ॥

स कस्मा॑ अज्ञि । य-द्य॒स्या अप्र॑तिष्ठाया॒ इति॑ । यद॒फ्स्व॑-वाप॑द्यत । सा पृ॑थि॒व्य॑भवत् । यद्व्यमृ॑ष्ट । तद॒न्तरि॑क्ष-मभवत् । यदू॒र्ध्व-मु॒दमृ॑ष्ट । सा द्यौर॑भवत् । यदरो॑दीत् । तद॒नयो॑ रोद॒स्त्वम् ॥ 53 ॥

य ए॒वं-वेँद॑ । नास्य॑ गृ॒हे रु॑दन्ति । ए॒तद्वा ए॒षां-लोँ॒काना॒-ञ्जन्म॑ । य ए॒वमे॒षां-लोँ॒काना॒-ञ्जन्म॒ वेद॑ । नैषु लो॒के-ष्वार्ति॒मार्च्छ॑ति । स इ॒मा-म्प्र॑ति॒ष्ठा-म॑विन्दत ॥ स इ॒मा-म्प्र॑ति॒ष्ठां-विँ॒त्त्वा ऽका॑मयत॒ प्रजा॑ये॒येति॑ । स तपो॑-ऽतप्यत । सो᳚-ऽन्तर्वा॑नभवत् । स ज॒घना॒दसु॑रा-नसृजत ॥ 54 ॥

तेभ्यो॑ मृ॒न्मये॒ पात्रे-ऽन्न॑मदुहत् । या-ऽस्य॒ सा त॒नूरासी᳚त् । तामपा॑हत । सा तमि॑स्रा-ऽभवत् ॥ सो॑-ऽकामयत॒ प्रजा॑ये॒येति॑ । स तपो॑-ऽतप्यत । सो᳚-ऽन्तर्वा॑-नभवत् । स प्र॒जन॑नादे॒व प्र॒जा अ॑सृजत । तस्मा॑दि॒मा भूयि॑ष्ठाः । प्र॒जन॑ना॒द्ध्ये॑ना॒ असृ॑जत ॥ 55 ॥

ताभ्यो॑ दारु॒मये॒ पात्रे॒ पयो॑-ऽदुहत । या-ऽस्य॒ सा त॒नूरासी᳚त् । तामपा॑हत । सा जोथ्स्ना॑ ऽभवत् ॥ सो॑-ऽकामयत॒ प्रजा॑ये॒येति॑ । सतपो॑-ऽतप्यत । सो᳚-ऽन्तर्वा॑-नभवत् । स उ॑पप॒क्षाभ्या॑-मे॒वर्तून॑सृजत । तेभ्यो॑ रज॒ते पात्रे॑ घृ॒तम॑दुहत् । या-ऽस्य॒ सा त॒नूरासी᳚त् ॥ 56 ॥

तामपा॑हत । सो॑-ऽहोरा॒त्रयो᳚-स्स॒न्धि-र॑भवत् ॥ सो॑-ऽकामयत॒ प्रजा॑ये॒येति॑ । स तपो॑-ऽतप्यत । सो᳚-ऽन्तर्वा॑-नभवत् । स मुखा᳚-द्दे॒वा-न॑सृजत । तेभ्यो॒ हरि॑ते॒ पात्रे॒ सोम॑मदुहत् । या-ऽस्य॒ सा त॒नूरासी᳚त् । तामपा॑हत । तदह॑रभवत् ॥ 57 ॥

ए॒ते वै प्र॒जाप॑ते॒र्दोहाः᳚ । य ए॒वं-वेँद॑ । दु॒ह ए॒व प्र॒जाः ॥ दिवा॒ वै नो॑-ऽभू॒दिति॑ । त-द्दे॒वाना᳚-न्देव॒त्वम् । य ए॒व-न्दे॒वाना᳚-न्देव॒त्वं-वेँद॑ । दे॒ववा॑ने॒व भ॑वति ॥ ए॒तद्वा अ॑होरा॒त्राणा॒-ञ्जन्म॑ । य ए॒वम॑होरा॒त्राणा॒-ञ्जन्म॒ वेद॑ । नाहो॑रा॒त्रेष्वार्ति॒मार्च्छ॑ति ॥ 58 ॥

अस॒तो-ऽधि॒ मनो॑-ऽसृज्यत । मनः॑ प्र॒जाप॑ति-मसृजत । प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । तद्वा इ॒द-म्मन॑स्ये॒व प॑र॒म-म्प्रति॑ष्ठितम् । यदि॒द-ङ्किञ्च॑ । तदे॒तच्छ्वो॑वस्य॒ सन्नाम॒ ब्रह्म॑ ॥ व्यु॒च्छन्ती᳚ व्युच्छन्त्यस्मै॒ वस्य॑सी वस्यसी॒ व्यु॑च्छति । प्रजा॑यते प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ । प्र प॑रमे॒ष्ठिनो॒ मात्रा॑-माप्नोति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 59 ॥

(अ॒ग्निर॑जायत॒ तद्भूयो॑-ऽतप्यता - भिनद - रोदी-त्प्र॒जाप॑ती - रोद॒स्त्व - म॑सृज॒ - तासृ॑जत - घृ॒तम॑दुह॒द्या-ऽस्य॒ सा त॒नूरासी॒ - दह॑रभव-द्- ऋच्छति॒ - वेद॑) (अ. 9)

(इ॒द-न्धू॒मो᳚ ऽग्नि-र्ज्योति॑ र॒र्चि-र्मरी॑चय उदा॒रा स्तद॒भ्रग्ं /

स ज॒घना॒-थ्सा तमि॑स्रा॒ स प्र॒जन॑ना॒-थ्सा जोथ्स्ना॒ स उ॑पप॒क्षाभ्या॒ग्ं॒ सो॑ ऽहोरा॒त्रयो᳚-स्स॒न्धि-स्समुखा॒-त्तदह॑-र्दे॒ववा᳚न् / मृ॒न्मये॑ दारु॒मये॑ रज॒ते हरि॑ते॒ तेभ्य॒स्ताभ्यो॒ द्वे तेभ्यो-ऽन्न॒-म्पयो॑

घृ॒तग्ं सोम᳚म्)

अनुवाकं 10 - देवसृष्टिमध्ये-ऽवस्थितस्येन्द्रस्य देवताधिपतित्वम्

प्र॒जाप॑ति॒-रिन्द्र॑मसृज-तानुजाव॒र-न्दे॒वाना᳚म् । त-म्प्राहि॑णोत् । परे॑हि । ए॒तेषा᳚-न्दे॒वाना॒-मधि॑पतिरे॒धीति॑ । त-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् । कस्त्वमसि॑ । व॒यं-वैँ त्वच्छ्रेयाग्ं॑स-स्स्म॒ इति॑ । सो᳚-ऽब्रवीत् । कस्त्वमसि॑ व॒यं-वैँ त्वच्छ्रेयाग्ं॑स-स्स्म॒ इति॑ मा दे॒वा अ॑वोच॒न्निति॑ ॥ अथ॒ वा इ॒द-न्तर्हि॑ प्र॒जाप॑तौ॒ हर॑ आसीत् ॥ 60 ॥

यद॒स्मिन्ना॑दि॒त्ये । तदे॑नमब्रवीत् । ए॒तन्मे॒ प्रय॑च्छ । अथा॒हमे॒तेषा᳚-न्दे॒वाना॒-मधि॑पति-र्भविष्या॒मीति॑ । को॑हग्ग्-स्या॒मित्य॑ब्रवीत् । ए॒त-त्प्र॒दायेति॑ । ए॒त-थ्स्या॒ इत्य॑ब्रवीत् । यदे॒तद्ब्रवी॒षीति॑ । को ह॒ वै नाम॑ प्र॒जाप॑तिः । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 61 ॥

वि॒दुरे॑न॒-न्नाम्ना᳚ । तद॑स्मै रु॒क्म-ङ्कृ॒त्वा प्रत्य॑मुञ्चत् । ततो॒ वा इन्द्रो॑ दे॒वाना॒-मधि॑पति-रभवत् । य ए॒वं-वेँद॑ । अधि॑पतिरे॒व स॑मा॒नाना᳚-म्भवति ॥ सो॑-ऽमन्यत । कि-ङ्किं॒-वाँ अ॑कर॒मिति॑ । स च॒न्द्र-म्म॒ आह॒रेति॒ प्राल॑पत् । तच्च॒न्द्रम॑स-श्चन्द्रम॒स्त्वम् । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 62 ॥

च॒न्द्रवा॑ने॒व भ॑वति ॥ त-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् । सु॒वीर्यो॑ ऽमर्या॒ यथा॑ गोपा॒यत॒ इति॑ । त-थ्सूर्य॑स्य सूर्य॒त्वम् । य ए॒वं-वेँद॑ । नैन॑-न्दभ्नोति ॥ कश्च॒ नास्मि॒न्वा इ॒दमि॑न्द्रि॒य-म्प्रत्य॑स्था॒दिति॑ । तदिन्द्र॑-स्येन्द्र॒त्वम् । य ए॒वं-वेँद॑ । इ॒न्द्रि॒या॒व्ये॑व भ॑वति ॥ 63 ॥

अ॒यं-वाँ इ॒द-म्प॑र॒मो॑-ऽभू॒दिति॑ । तत्-प॑रमे॒ष्ठिनः॑ परमेष्ठि॒त्वम् । य ए॒वं-वेँद॑ । प॒र॒मामे॒व काष्ठा᳚-ङ्गच्छति ॥ त-न्दे॒वा-स्स॑म॒न्त-म्पर्य॑विशन्न् । वस॑वः पु॒रस्ता᳚त् । रु॒द्रा द॑क्षिण॒तः । आ॒दि॒त्याः प॒श्चात् । विश्वे॑ दे॒वा उ॑त्तर॒तः । अङ्गि॑रसः प्र॒त्यञ्च᳚म् ॥ 64 ॥

सा॒द्ध्याः परा᳚ञ्चम् । य ए॒वं-वेँद॑ । उपै॑नग्ं समा॒ना-स्सं-विँ॑शन्ति ॥ स प्र॒जाप॑तिरे॒व भू॒त्वा प्र॒जा आव॑यत् । ता अ॑स्मै॒ नाति॑ष्ठन्ता॒न्नाद्या॑य । ता मुख॑-म्पु॒रस्ता॒त्-पश्य॑न्तीः । द॒क्षि॒ण॒तः पर्या॑यन्न् । स द॑क्षिण॒तः पर्य॑वर्तयत । ता मुख॑-म्पु॒रस्ता॒त्-पश्य॑न्तीः । मुख॑-न्दक्षिण॒तः ॥ 65 ॥

प॒श्चात्-पर्या॑यन्न् । स प॒श्चात्-पर्य॑वर्तयत । ता मुख॑-म्पु॒रस्ता॒त्-पश्य॑न्तीः । मुख॑-न्दक्षिण॒तः । मुख॑-म्प॒श्चात् । उ॒त्त॒र॒तः पर्या॑यन्न् । स उ॑त्तर॒तः पर्य॑वर्तयत । ता मुख॑-म्पु॒रस्ता॒त्-पश्य॑न्तीः । मुख॑-न्दक्षिण॒तः । मुख॑-म्प॒श्चात् ॥ 66 ॥

मुख॑मुत्तर॒तः । ऊ॒र्ध्वा उदा॑यन्न् । स उ॒परि॑ष्टा॒न्न्य॑-वर्तयत । ता-स्स॒र्वतो॑मुखो भू॒त्वा ऽऽव॑यत् । ततो॒ वै तस्मै᳚ प्र॒जा अति॑ष्ठन्ता॒न्नाद्या॑य ॥ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्परि॑ च व॒र्तय॑ते॒ नि च॑ । प्र॒जाप॑तिरे॒व भु॒त्वा प्र॒जा अ॑त्ति । तिष्ठ॑न्ते-ऽस्मै प्र॒जा अ॒न्नाद्या॑य । अ॒न्ना॒द ए॒व भ॑वति ॥ 67 ॥

(आ॒सी॒-द्- वेद॑ - चन्द्रम॒स्त्वं-यँ ए॒वं-वेँदे᳚ - न्द्रिया॒व्ये॑व भ॑वति - प्र॒त्यञ्च॒ - मुख॑-न्दक्षिण॒तो - मुख॑-म्प॒श्चान् - +नव॑ च) (आ10 )

अनुवाकं 11 - होतृमन्त्राणा-म्पुरुषार्थप्रयोगः

प्र॒जाप॑ति-रकामयत ब॒होर्भूया᳚न्-थ्स्या॒मिति॑ । स ए॒त-न्दश॑होतार-मपश्यत् । त-म्प्रायु॑ङ्क्त । तस्य॒ प्रयु॑क्ति ब॒होर्भूया॑नभवत् । यः का॒मये॑त ब॒होर्भूया᳚न्-थ्स्या॒मिति॑ । स दश॑होतार॒-म्प्रयु॑ञ्जीत । ब॒होरे॒व भूया᳚न्-भवति ॥ सो॑-ऽकामयत वी॒रो म॒ आजा॑ये॒तेति॑ । स दश॑होतु॒श्चतु॑र्होतार॒-न्निर॑मिमीत । त-म्प्रायु॑ङ्क्त ॥ 68 ॥

तस्य॒ प्रयु॒क्तीन्द्रो॑ ऽजायत । यः का॒मये॑त वी॒रो म॒ आजा॑ये॒तेति॑ । स चतु॑र्होतार॒-म्प्रयु॑ञ्जीत । आ-ऽस्य॑ वी॒रो जा॑यते ॥ सो॑-ऽकामयत पशु॒मान्-थ्स्या॒मिति॑ । स चतु॑र्होतुः॒ पञ्च॑होतार॒-न्निर॑मिमीत । त-म्प्रायु॑ङ्क्त । तस्य॒ प्रयु॑क्ति पशु॒मान॑भवत् । यः का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒मिति॑ । स पञ्च॑होतार॒-म्प्रयु॑ञ्जीत ॥ 69 ॥

प॒शु॒माने॒व भ॑वति ॥ सो॑-ऽकामयत॒र्तवो॑ मे कल्पेर॒न्निति॑ । स पञ्च॑होतु॒-ष्षड्ढो॑तार॒-न्निर॑मिमीत । त-म्प्रायु॑ङ्क्त । तस्य॒ प्रयु॑क्त्यृ॒तवो᳚-ऽस्मा अकल्पन्त । यः का॒मये॑त॒र्तवो॑ मे कल्पेर॒न्निति॑ । स षड्ढो॑तार॒-म्प्रयु॑ञ्जीत । कल्प॑न्ते-ऽस्मा ऋ॒तवः॑ ॥ सो॑-ऽकामयत सोम॒प-स्सो॑मया॒जी स्या᳚म् । आ मे॑ सोम॒प-स्सो॑मया॒जी जा॑ये॒तेति॑ ॥ 70 ॥

स षड्ढो॑तु-स्स॒प्तहो॑तार॒-न्निर॑मिमीत । त-म्प्रायु॑ङ्क्त । तस्य॒ प्रयु॑क्ति सोम॒प-स्सो॑मया॒ज्य॑भवत् । आ-ऽस्य॑ सोम॒प-स्सो॑मया॒ज्य॑जायत । यः का॒मये॑त सोम॒प-स्सो॑मया॒जी स्या᳚म् । आ मे॑ सोम॒प-स्सो॑मया॒जी जा॑ये॒तेति॑ । स स॒प्तहो॑तार॒-म्प्रयु॑ञ्जीत । सो॒म॒प ए॒व सो॑मया॒जी भ॑वति । आ-ऽस्य॑ सोम॒प-स्सो॑मया॒जी जा॑यते ॥ स वा ए॒ष प॒शुः प॑ञ्च॒धा प्रति॑ तिष्ठति ॥ 71 ॥

प॒द्भिर्मुखे॑न ॥ ते दे॒वाः प॒शून्. वि॒त्त्वा । सु॒व॒र्गं-लोँ॒कमा॑यन्न् ॥ ते॑-ऽमुष्मि॑ल् ँलो॒के व्य॑क्षुद्ध्यन्न् । ते᳚-ऽब्रुवन्न् । अ॒मुतः॑ प्रदानं॒-वाँ उप॑जिजीवि॒मेति॑ । ते स॒प्तहो॑तारं-यँ॒ज्ञं-विँ॒धाया॒यास्य᳚म् । आ॒ङ्गी॒र॒स-म्प्राहि॑ण्वन्न् । ए॒तेना॒मुत्र॑ कल्प॒येति॑ । तस्य॒ वा इ॒य-ङ्क्लृप्तिः॑ ॥ 72 ॥

यदि॒द-ङ्किञ्च॑ । य ए॒वं-वेँद॑ । कल्प॑ते-ऽस्मै । स वा अ॒य-म्म॑नु॒ष्ये॑षु य॒ज्ञ-स्स॒प्तहो॑ता । अ॒मुत्र॑ स॒द्भ्यो दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँ॑हति । य ए॒वं-वेँद॑ । उपै॑नं-यँ॒ज्ञो न॑मति ॥ यो वै चतु॑र्होतृणा-न्नि॒दानं॒-वेँद॑ । नि॒दान॑वा-न्भवति । अ॒ग्नि॒हो॒त्रं-वैँ दश॑होतुर्नि॒दान᳚म् । द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ चतु॑र्होतुः । चा॒तु॒र्मा॒स्यानि॒ पञ्च॑ होतुः । प॒शु॒ब॒न्ध-ष्षड्ढो॑तुः । सौ॒म्यो᳚-ऽद्ध्व॒र-स्स॒प्तहो॑तुः । ए॒तद्वै चतु॑र्होतृणा-न्नि॒दान᳚म् । य ए॒वं-वेँद॑ । नि॒दान॑वा-न्भवति ॥ 73 ॥

(अ॒मि॒मी॒त॒ त-म्प्रायु॑ङ्क्त॒ - पञ्च॑होतार॒-म्प्रयु॑ञ्जित - जाये॒तेति॑ - तिष्ठति॒ - क्लृप्ति॒--र् दश॑होतु-र्नि॒दानग्ं॑ स॒प्त च॑ ) (अ. 11)

(प्र॒जाप॑तिरकामयत प्र॒जा-स्सृ॑जे॒येति॑ - प्र॒जाप॑तिरकामयत दर्शपूर्णमा॒सौ सृ॑जे॒येति॑ - प्र॒जाप॑तिरकामयत॒ प्रजा॑ये॒येति॒ स तप॒-स्स त्रि॒वृतं॑ - प्र॒जाप॑तिरकामयत॒ दश॑होतार॒-न्तेन॑ दश॒धा-ऽऽत्मानं॑ - दे॒वा वै वरु॑ण॒ - मन्तो॒ वै - प्र॒जाप॑ति॒स्ता-स्सृ॒ष्टा-स्सम॑श्लिष्यन् - दे॒वा वै चतु॑र्होतृभि - रि॒दं-वाँ अग्रे᳚ - प्र॒जाप॑ति॒रिन्द्रं॑ - प्र॒जाप॑तिरकामयत ब॒होर्भूया॒नेका॑दश)

(प्र॒जाप॑ति॒ - स्तद्ग्रह॑स्य - प्र॒जा॑पतिरकामयता॒ - नयै॒वैन॒त् - तस्य॒ वा इ॒य-ङ्क्लृप्ति॒ - स्तस्मा᳚-त्तेपा॒नाज्ज्योति॒--र् यद॒स्मिन्ना॑दि॒त्ये -सषड्ढो॑तु-स्स॒प्तहो॑तार॒-न्त्रिस॑प्ततिः)

(प्र॒जाप॑तिरकामयत - नि॒दान॑वान्भवति)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे द्वितीयाष्टके द्वितीयः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥