2.3 - Hotribrahmanasheshah - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Brahmavadino Vadanti — Kannada Script

ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ದ್ವಿತೀಯಾಷ್ಟಕೇ ತೃತೀಯಃ ಪ್ರಪಾಠಕಃ - ಹೋತೃಬ್ರಾಹ್ಮಣಶೇಷಃ

ಓ-ನ್ನಮಃ ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಯೇ ನಮಃ,

ಶ್ರೀ ಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ । ಹ॒ರಿಃ॒ ಓಮ್ ॥

ಅನುವಾಕಂ 1 - ಸರ್ವೇಷಾಂ ಹೋತೃಮನ್ತ್ರಾಣಾ-ಞ್ಚತುರ್ಹೋತೃಶಬ್ದೇನ ವ್ಯವಹಾರ

ಬ್ರ॒ಹ್ಮ॒ವಾ॒ದಿನೋ॑ ವದನ್ತಿ । ಕಿ-ಞ್ಚತು॑ರ್ಹೋತೃಣಾ-ಞ್ಚತುರ್ಹೋತೃ॒ತ್ವಮಿತಿ॑ । ಯದೇ॒ವೈಷು ಚ॑ತು॒ರ್ಧಾ ಹೋತಾ॑ರಃ । ತೇನ॒ ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರಃ । ತಸ್ಮಾ॒ಚ್ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರ ಉಚ್ಯನ್ತೇ । ತಚ್ಚತು॑ರ್ಹೋತೃಣಾ-ಞ್ಚತುರ್ಹೋತೃ॒ತ್ವಮ್ ॥ ಸೋಮೋ॒ ವೈ ಚತು॑ರ್ಹೋತಾ । ಅ॒ಗ್ನಿಃ ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾ । ಧಾ॒ತಾ ಷಡ್ಢೋ॑ತಾ । ಇನ್ದ್ರಃ॑ ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾ ॥ 1 ॥

ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒-ರ್ದಶ॑ಹೋತಾ । ಯ ಏ॒ವ-ಞ್ಚತು॑ರ್ಹೋತೃಣಾ॒-ಮೃದ್ಧಿಂ॒-ವೇಁದ॑ । ಋ॒ಧ್ನೋತ್ಯೇ॒ವ ॥ ಯ ಏ॑ಷಾಮೇ॒ವ-ಮ್ಬ॒ನ್ಧುತಾಂ॒-ವೇಁದ॑ । ಬನ್ಧು॑ಮಾನ್ಭವತಿ । ಯ ಏ॑ಷಾಮೇ॒ವ-ಙ್ಕ್ಲೃಪ್ತಿಂ॒-ವೇಁದ॑ । ಕಲ್ಪ॑ತೇ-ಽಸ್ಮೈ । ಯ ಏ॑ಷಾಮೇ॒ವ-ಮಾ॒ಯತ॑ನಂ॒-ವೇಁದ॑ । ಆ॒ಯತ॑ನವಾನ್-ಭವತಿ । ಯ ಏ॑ಷಾಮೇ॒ವ-ಮ್ಪ್ರ॑ತಿ॒ಷ್ಠಾಂ-ವೇಁದ॑ ॥ 2 ॥

ಪ್ರತ್ಯೇ॒ವ ತಿ॑ಷ್ಠತಿ ॥ ಬ್ರ॒ಹ್ಮ॒ವಾ॒ದಿನೋ॑ ವದನ್ತಿ । ದಶ॑ಹೋತಾ॒ ಚತು॑ರ್ಹೋತಾ । ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾ॒ ಷಡ್ಢೋ॑ತಾ ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾ । ಅಥ॒ ಕಸ್ಮಾ॒ಚ್ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರ ಉಚ್ಯನ್ತ॒ ಇತಿ॑ । ಇನ್ದ್ರೋ॒ ವೈ ಚತು॑ರ್ಹೋತಾ । ಇನ್ದ್ರಃ॒ ಖಲು॒ ವೈ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ॑ ದೇ॒ವತಾ॑ನಾ-ಮುಪ॒ದೇಶ॑ನಾತ್ । ಯ ಏ॒ವಮಿನ್ದ್ರ॒ಗ್ಗ್॒ ಶ್ರೇಷ್ಠ॑-ನ್ದೇ॒ವತಾ॑ನಾ-ಮುಪ॒ದೇಶ॑ನಾ॒-ದ್ವೇದ॑ । ವಸಿ॑ಷ್ಠ-ಸ್ಸಮಾ॒ನಾನಾ᳚-ಮ್ಭವತಿ । ತಸ್ಮಾ॒ಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠ॑ಮಾ॒ಯನ್ತ॑-ಮ್ಪ್ರಥ॒ಮೇನೈ॒ವಾನು॑ಬುದ್ಧ್ಯನ್ತೇ । ಅ॒ಯಮಾಗನ್ನ್॑ । ಅ॒ಯಮವಾ॑ಸಾ॒ದಿತಿ॑ । ಕೀ॒ರ್ತಿರ॑ಸ್ಯ॒ ಪೂರ್ವಾ-ಽಽಗ॑ಚ್ಛತಿ ಜ॒ನತಾ॑ಮಾಯ॒ತಃ । ಅಥೋ॑ ಏನ-ಮ್ಪ್ರಥ॒ಮೇನೈ॒ವಾನು॑ ಬುದ್ಧ್ಯನ್ತೇ । ಅ॒ಯಮಾಗನ್ನ್॑ । ಅ॒ಯಮವಾ॑ಸಾ॒ದಿತಿ॑ ॥ 3 ॥

(ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾ - ಪ್ರತಿ॒ಷ್ಠಾಂ-ವೇಁದ॑ - ಬುದ್ಧ್ಯನ್ತೇ॒ ಷಟ್ಚ॑) (ಅ. 1)

ಅನುವಾಕಂ 2 - ನೈಮಿತ್ತಿಕೋ ಹೋತೃಮನ್ತ್ರಹೋಮಃ

ದಕ್ಷಿ॑ಣಾ-ಮ್ಪ್ರತಿಗ್ರಹೀ॒ಷ್ಯನ್-ಥ್ಸ॒ಪ್ತದ॑ಶ॒ ಕೃತ್ವೋ-ಽಪಾ᳚ನ್ಯಾತ್ । ಆ॒ತ್ಮಾನ॑ಮೇ॒ವ ಸಮಿ॑ನ್ಧೇ । ತೇಜ॑ಸೇ ವೀ॒ರ್ಯಾ॑ಯ । ಅಥೋ᳚ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರೇ॒ವೈನಾ᳚-ಮ್ಭೂ॒ತ್ವಾ ಪ್ರತಿ॑ ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಆ॒ತ್ಮನೋ ಽನಾ᳚ರ್ತ್ಯೈ ॥ ಯದ್ಯೇ॑ನ॒ಮಾರ್ತ್-ವಿ॑ಜ್ಯಾ-ದ್ವೃ॒ತಗ್ಂ ಸನ್ತ॑-ನ್ನಿ॒ರ್ಹರೇ॑ರನ್ನ್ । ಆಗ್ನೀ᳚ದ್ಧ್ರೇ ಜುಹುಯಾ॒-ದ್ದಶ॑ಹೋತಾರಮ್ । ಚ॒ತು॒ರ್ಗೃ॒ಹೀ॒ತೇನಾಜ್ಯೇ॑ನ । ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚ತ್-ಪ್ರ॒ತ್ಯನ್ತಿಷ್ಠನ್ನ್॑ । ಪ್ರ॒ತಿ॒ಲೋ॒ಮಂ-ವಿಁ॒ಗ್ರಾಹ᳚ಮ್ ॥ 4 ॥

ಪ್ರಾ॒ಣಾನೇ॒ವಾಸ್ಯೋಪ॑ದಾಸಯತಿ ॥ ಯದ್ಯೇ॑ನ॒-ಮ್ಪುನ॑ರುಪ॒ ಶಿಕ್ಷೇ॑ಯುಃ । ಆಗ್ನೀ᳚ದ್ಧ್ರ ಏ॒ವ ಜು॑ಹುಯಾ॒-ದ್ದಶ॑ಹೋತಾರಮ್ । ಚ॒ತು॒ರ್ಗೃ॒ಹೀ॒ತೇನಾಜ್ಯೇ॑ನ । ಪ॒ಶ್ಚಾ-ತ್ಪ್ರಾಂಆಸೀ॑ನಃ । ಅ॒ನು॒ಲೋ॒ಮ-ಮವಿ॑ಗ್ರಾಹಮ್ । ಪ್ರಾ॒ಣಾನೇ॒ವಾಸ್ಮೈ॑ ಕಲ್ಪಯತಿ ॥ ಪ್ರಾಯ॑ಶ್ಚಿತ್ತೀ॒-ವಾಘೋತೇ-ತ್ಯೃ॑ತುಮು॒ಖ ಋ॑ತುಮುಖೇ ಜುಹೋತಿ । ಋ॒ತೂನೇ॒ವಾಸ್ಮೈ॑ ಕಲ್ಪಯತಿ । ಕಲ್ಪ॑ನ್ತೇ-ಽಸ್ಮಾ ಋ॒ತವಃ॑ ॥ 5 ॥

ಕ್ಲೃ॒ತಾ ಅ॑ಸ್ಮಾ ಋ॒ತವ॒ ಆಯ॑ನ್ತಿ ॥ ಷಡ್ಢೋ॑ತಾ॒ ವೈ ಭೂ॒ತ್ವಾ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರಿ॒ದಗ್ಂ ಸರ್ವ॑ಮಸೃಜತ । ಸ ಮನೋ॑-ಽಸೃಜತ । ಮನ॒ಸೋ-ಽಧಿ॑ ಗಾಯ॒ತ್ರೀಮ॑ಸೃಜತ । ತದ್ಗಾ॑ಯ॒ತ್ರೀಂ-ಯಁಶ॑ ಆರ್ಚ್ಛತ್ । ತಾಮಾ-ಽಲ॑ಭತ । ಗಾ॒ಯ॒ತ್ರಿ॒ಯಾ ಅಧಿ॒ ಛನ್ದಾಗ್॑ಸ್ಯ ಸೃಜತ । ಛನ್ದೋ॒ಭ್ಯೋ-ಽಧಿ॒ ಸಾಮ॑ । ತ-ಥ್ಸಾಮ॒ ಯಶ॑ ಆರ್ಚ್ಛತ್ । ತದಾ-ಽಲ॑ಭತ ॥ 6 ॥

ಸಾಮ್ನೋ-ಽಧಿ॒ ಯಜೂಗ್॑ಷ್ಯಸೃಜತ । ಯಜು॒ರ್ಭ್ಯೋ-ಽಧಿ॒ ವಿಷ್ಣು᳚ಮ್ । ತ-ದ್ವಿಷ್ಣುಂ॒-ಯಁಶ॑ ಆರ್ಚ್ಛತ್ । ತಮಾ-ಽಲ॑ಭತ । ವಿ॒ಷ್ಣೋರದ್ಧ್ಯೋಷ॑ಧೀರಸೃಜತ । ಓಷ॑ಧೀ॒ಭ್ಯೋ-ಽಧಿ॒ ಸೋಮ᳚ಮ್ । ತ-ಥ್ಸೋಮಂ॒-ಯಁಶ॑ ಆರ್ಚ್ಛತ್ । ತಮಾ-ಽಲ॑ಭತ । ಸೋಮಾ॒ದಧಿ॑ ಪ॒ಶೂನ॑ಸೃಜತ । ಪ॒ಶುಭ್ಯೋ-ಽಧೀನ್ದ್ರ᳚ಮ್ ॥ 7 ॥

ತದಿನ್ದ್ರಂ॒-ಯಁಶ॑ ಆರ್ಚ್ಛತ್ । ತದೇ॑ನ॒-ನ್ನಾತಿ॒ ಪ್ರಾಚ್ಯ॑ವತ । ಇನ್ದ್ರ॑ ಇವ ಯಶ॒ಸ್ವೀ ಭ॑ವತಿ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ನೈನಂ॒-ಯಁಶೋ-ಽತಿ॒ ಪ್ರಚ್ಯ॑ವತೇ ॥ ಯದ್ವಾ ಇ॒ದ-ಙ್ಕಿ-ಞ್ಚ॑ । ತ-ಥ್ಸರ್ವ॑ಮುತ್ತಾ॒ನ ಏ॒ವಾಙ್ಗೀ॑ರ॒ಸಃ ಪ್ರತ್ಯ॑ಗೃಹ್ಣಾತ್ । ತದೇ॑ನ॒-ಮ್ಪ್ರತಿ॑ಗೃಹೀತ॒-ನ್ನಾಹಿ॑ನತ್ । ಯ-ತ್ಕಿಞ್ಚ॑ ಪ್ರತಿ ಗೃಹ್ಣೀ॒ಯಾತ್ । ತ-ಥ್ಸರ್ವ॑ಮುತ್ತಾ॒ನಸ್ತ್ವಾ᳚ಙ್ಗೀರ॒ಸಃ ಪ್ರತಿ॑ಗೃಹ್ಣಾ॒ತ್ವಿತ್ಯೇ॒ವ ಪ್ರತಿ॑ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್ । ಇ॒ಯಂ-ವಾಁ ಉ॑ತ್ತಾ॒ನ ಆ᳚ಙ್ಗೀರ॒ಸಃ । ಅ॒ನಯೈ॒ವೈನ॒ತ್-ಪ್ರತಿ॑ ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ನೈನಗ್ಂ॑ ಹಿನಸ್ತಿ ॥ ಬ॒ರ॒ಃಇಷಾ॒ ಪ್ರತೀ॑ಯಾ॒ದ್ಗಾಂ-ವಾಁ-ಽಶ್ವಂ॑-ವಾಁ । ಏ॒ತದ್ವೈ ಪ॑ಶೂ॒ನಾ-ಮ್ಪ್ರಿ॒ಯ-ನ್ಧಾಮ॑ । ಪ್ರಿ॒ಯೇಣೈ॒ವೈನ॒-ನ್ಧಾಮ್ನಾ॒ ಪ್ರತ್ಯೇ॑ತಿ ॥ 8 ॥

(ವಿ॒ಗ್ರಾಹ॑ - ಮೃ॒ತವ॒ - ಸ್ತದಾ-ಽಲ॑ಭ॒ - ತೇನ್ದ್ರಂ॑ - ಗೃಹ್ಣೀಯಾ॒-ಥ್ಷಟ್ಚ॑) (ಅ. 2)

ಅನುವಾಕಂ 3 - ಕೇಶವಪನಾಙ್ಗ-ಮ್ಪುಷ್ಟಿವೇದನಂ

ಯೋ ವಾ ಅವಿ॑ದ್ವಾ-ನ್ನಿವ॒ರ್ತಯ॑ತೇ । ವಿಶೀ॑ರ್ಷಾ॒ ಸಪಾ᳚ಪ್ಮಾ॒ ಽಮುಷ್ಮಿ॑ಲ್ ಁಲೋ॒ಕೇ ಭ॑ವತಿ । ಅಥ॒ ಯೋ ವಿ॒ದ್ವಾ-ನ್ನಿ॑ವ॒ರ್ತಯ॑ತೇ । ಸಶೀ॑ರ್ಷಾ॒ ವಿಪಾ᳚ಪ್ಮಾ॒ ಽಮುಷ್ಮಿ॑ಲ್ ಁಲೋ॒ಕೇ ಭ॑ವತಿ ॥ ದೇ॒ವತಾ॒ ವೈ ಸ॒ಪ್ತ ಪುಷ್ಟಿ॑ಕಾಮಾ॒ ನ್ಯ॑ವರ್ತಯನ್ತ । ಅ॒ಗ್ನಿಶ್ಚ॑ ಪೃಥಿ॒ವೀ ಚ॑ । ವಾ॒ಯುಶ್ಚಾ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷ-ಞ್ಚ । ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯಶ್ಚ॒ ದ್ಯೌಶ್ಚ॑ ಚ॒ನ್ದ್ರಮಾಃ᳚ । ಅ॒ಗ್ನಿರ್ನ್ಯ॑ವರ್ತಯತ । ಸ ಸಾ॑ಹ॒ಸ್ರ-ಮ॑ಪುಷ್ಯತ್ ॥ 9 ॥

ಪೃ॒ಥಿ॒ವೀ ನ್ಯ॑ವರ್ತಯತ । ಸೌಷ॑ಧೀಭಿ॒-ರ್ವನ॒ಸ್ಪತಿ॑ಭಿ-ರಪುಷ್ಯತ್ । ವಾ॒ಯುರ್ನ್ಯ॑ವರ್ತಯತ । ಸ ಮರೀ॑ಚೀಭಿ-ರಪುಷ್ಯತ್ । ಅ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷ॒-ನ್ನ್ಯ॑ವರ್ತಯತ । ತದ್ವಯೋ॑ಭಿ-ರಪುಷ್ಯತ್ । ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯೋ ನ್ಯ॑ವರ್ತಯತ । ಸ ರ॒ಶ್ಮಿಭಿ॑-ರಪುಷ್ಯತ್ । ದ್ಯೌರ್ನ್ಯ॑ವರ್ತಯತ । ಸಾ ನಕ್ಷ॑ತ್ರೈ-ರಪುಷ್ಯತ್ । ಚ॒ನ್ದ್ರಮಾ॒ ನ್ಯ॑ವರ್ತಯತ । ಸೋ॑-ಽಹೋರಾ॒ತ್ರೈ-ರ॑ರ್ಧಮಾ॒ಸೈ-ರ್ಮಾಸೈರ್॑ ಋ॒ತುಭಿಃ॑ ಸಂವಁಥ್ಸ॒ರೇಣಾ॑-ಪುಷ್ಯತ್ । ತಾನ್ಪೋಷಾ᳚ನ್-ಪುಷ್ಯತಿ । ಯಾಗ್ಸ್ತೇ-ಽಪು॑ಷ್ಯನ್ನ್ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದಾನ್ನಿ ಚ॑ ವ॒ರ್ತಯ॑ತೇ॒ ಪರಿ॑ ಚ ॥ 10 ॥

(ಅ॒ಪು॒ಷ್ಯ॒ನ್ - ನಕ್ಷ॑ತ್ರೈರಪುಷ್ಯ॒-ತ್ಪಞ್ಚ॑ ಚ) (ಅ. 3)

ಅನುವಾಕಂ 4 - ಪ್ರತಿಗ್ರಹಮನ್ತ್ರಮಹಿಮಜ್ಞಾನಮ್

ತಸ್ಯ॒ ವಾ ಅ॒ಗ್ನೇರ್-ಹಿರ॑ಣ್ಯ-ಮ್ಪ್ರತಿಜಗ್ರ॒ಹುಷಃ॑ । ಅ॒ರ್ಧಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ-ಪಾ᳚ಕ್ರಾಮತ್ । ತದೇ॒ತೇನೈ॒ವ ಪ್ರತ್ಯ॑ಗೃಹ್ಣಾತ್ । ತೇನ॒ ವೈ ಸೋ᳚-ಽರ್ಧಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯ-ಸ್ಯಾ॒ತ್ಮ-ನ್ನು॒ಪಾಧ॑ತ್ತ । ಅ॒ರ್ಧಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ॒ತ್ಮ-ನ್ನು॒ಪಾಧ॑ತ್ತೇ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾನ್. ಹಿರ॑ಣ್ಯ-ಮ್ಪ್ರತಿ ಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ । ಅಥ॒ ಯೋ ಽವಿ॑ದ್ವಾ-ನ್ಪ್ರತಿ ಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ । ಅ॒ರ್ಧಮ॑ಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾಪ॑ ಕ್ರಾಮತಿ ॥ ತಸ್ಯ॒ ವೈ ಸೋಮ॑ಸ್ಯ॒ ವಾಸಃ॑ ಪ್ರತಿಜಗ್ರ॒ಹುಷಃ॑ । ತೃತೀ॑ಯಮಿನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ-ಪಾ᳚ಕ್ರಾಮತ್ ॥ 11 ॥

ತದೇ॒ತೇನೈ॒ವ ಪ್ರತ್ಯ॑ಗೃಹ್ಣಾತ್ । ತೇನ॒ ವೈ ಸ ತೃತೀ॑ಯಮಿನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ॒ತ್ಮ-ನ್ನು॒ಪಾಧ॑ತ್ತ । ತೃತೀ॑ಯಮಿನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ॒ತ್ಮ-ನ್ನು॒ಪಾಧ॑ತ್ತೇ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾನ್. ವಾಸಃ॑ ಪ್ರತಿ ಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ । ಅಥ॒ ಯೋ-ಽವಿ॑ದ್ವಾ-ನ್ಪ್ರತಿ ಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ । ತೃತೀ॑ಯಮಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾಪ॑ ಕ್ರಾಮತಿ ॥ ತಸ್ಯ॒ ವೈ ರು॒ದ್ರಸ್ಯ॒ ಗಾ-ಮ್ಪ್ರ॑ತಿಜಗ್ರ॒ಹುಷಃ॑ । ಚ॒ತು॒ರ್ಥಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ-ಪಾ᳚ಕ್ರಾಮತ್ । ತಾಮೇ॒ತೇನೈ॒ವ ಪ್ರತ್ಯ॑ಗೃಹ್ಣಾತ್ । ತೇನ॒ ವೈ ಸ ಚ॑ತು॒ರ್ಥಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ॒ತ್ಮ-ನ್ನು॒ಪಾಧ॑ತ್ತ ॥ 12 ॥

ಚ॒ತು॒ರ್ಥಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ॒ತ್ಮ-ನ್ನು॒ಪಾಧ॑ತ್ತೇ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾ-ನ್ಗಾ-ಮ್ಪ್ರ॑ತಿ ಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ । ಅಥ॒ ಯೋ-ಽವಿ॑ದ್ವಾ-ನ್ಪ್ರತಿ ಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ । ಚ॒ತು॒ರ್ಥಮ॑ಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾಪ॑ ಕ್ರಾಮತಿ ॥ ತಸ್ಯ॒ ವೈ ವರು॑ಣ॒ಸ್ಯಾಶ್ವ॑-ಮ್ಪ್ರತಿಜಗ್ರ॒ಹುಷಃ॑ । ಪ॒ಞ್ಚ॒ಮಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ-ಪಾ᳚ಕ್ರಾಮತ್ । ತಮೇ॒ತೇನೈ॒ವ ಪ್ರತ್ಯ॑ಗೃಹ್ಣಾತ್ । ತೇನ॒ ವೈ ಸ ಪ॑ಞ್ಚ॒ಮಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ॒ತ್ಮ-ನ್ನು॒ಪಾಧ॑ತ್ತ । ಪ॒ಞ್ಚ॒ಮಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ॒ತ್ಮ-ನ್ನು॒ಪಾಧ॑ತ್ತೇ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾನಶ್ವ॑-ಮ್ಪ್ರತಿ ಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ ॥ 13 ॥

ಅಥ॒ ಯೋ-ಽವಿ॑ದ್ವಾ-ನ್ಪ್ರತಿಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ । ಪ॒ಞ್ಚ॒ಮಮ॑ಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾಪ॑ ಕ್ರಾಮತಿ ॥ ತಸ್ಯ॒ ವೈ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತೇಃ॒ ಪುರು॑ಷ-ಮ್ಪ್ರತಿಜಗ್ರ॒ಹುಷಃ॑ । ಷ॒ಷ್ಠಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ-ಪಾ᳚ಕ್ರಾಮತ್ । ತಮೇ॒ತೇನೈ॒ವ ಪ್ರತ್ಯ॑ಗೃಹ್ಣಾತ್ । ತೇನ॒ ವೈ ಸ ಷ॒ಷ್ಠಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ॒ತ್ಮ-ನ್ನು॒ಪಾಧ॑ತ್ತ । ಷ॒ಷ್ಠಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ॒ತ್ಮ-ನ್ನು॒ಪಾಧ॑ತ್ತೇ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾ-ನ್ಪುರು॑ಷ-ಮ್ಪ್ರತಿ ಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ । ಅಥ॒ ಯೋ-ಽವಿ॑ದ್ವಾ-ನ್ಪ್ರತಿ ಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ । ಷ॒ಷ್ಠಮ॑ಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾಪ॑-ಕ್ರಾಮತಿ ॥ 14 ॥

ತಸ್ಯ॒ ವೈ ಮನೋ॒ಸ್ತಲ್ಪ॑-ಮ್ಪ್ರತಿಜಗ್ರ॒ಹುಷಃ॑ । ಸ॒ಪ್ತ॒ಮಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ-ಪಾ᳚ಕ್ರಾಮತ್ । ತಮೇ॒ತೇನೈ॒ವ ಪ್ರತ್ಯ॑ಗೃಹ್ಣಾತ್ । ತೇನ॒ ವೈ ಸ ಸ॑ಪ್ತ॒ಮಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯ-ಸ್ಯಾ॒ತ್ಮ-ನ್ನು॒ಪಾಧ॑ತ್ತ । ಸ॒ಪ್ತ॒ಮಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ॒ತ್ಮ-ನ್ನು॒ಪಾಧ॑ತ್ತೇ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾಗ್ಸ್ತಲ್ಪ॑-ಮ್ಪ್ರತಿಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ । ಅಥ॒ ಯೋ-ಽವಿ॑ದ್ವಾ-ನ್ಪ್ರತಿ ಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ । ಸ॒ಪ್ತ॒ಮಮ॑ಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾಪ॑-ಕ್ರಾಮತಿ ॥ ತಸ್ಯ॒ ವಾ ಉ॑ತ್ತಾ॒ನಸ್ಯಾ᳚ಙ್ಗೀರ॒ಸಸ್ಯಾ ಪ್ರಾ॑ಣ-ತ್ಪ್ರತಿಜಗ್ರ॒ಹುಷಃ॑ । ಅ॒ಷ್ಟ॒ಮಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ-ಪಾ᳚ಕ್ರಾಮತ್ ॥ 15 ॥

ತದೇ॒ತೇನೈ॒ವ ಪ್ರತ್ಯ॑ಗೃಹ್ಣಾತ್ । ತೇನ॒ ವೈ ಸೋ᳚-ಽಷ್ಟ॒ಮಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ॒ತ್ಮ-ನ್ನು॒ಪಾಧ॑ತ್ತೇ । ಅ॒ಷ್ಟ॒ಮಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ॒ತ್ಮ-ನ್ನು॒ಪಾಧ॑ತ್ತೇ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾನ ಪ್ರಾ॑ಣ-ತ್ಪ್ರತಿ ಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ । ಅಥ॒ ಯೋ-ಽವಿ॑ದ್ವಾ-ನ್ಪ್ರತಿಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ । ಅ॒ಷ್ಟ॒ಮಮ॑ಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾಪ॑ ಕ್ರಾಮತಿ ॥ ಯದ್ವಾ ಇ॒ದ-ಙ್ಕಿ-ಞ್ಚ॑ । ತ-ಥ್ಸರ್ವ॑-ಮುತ್ತಾ॒ನ ಏ॒ವಾಙ್ಗೀ॑ರ॒ಸಃ ಪ್ರತ್ಯ॑ ಗೃಹ್ಣಾತ್ । ತದೇ॑ನ॒-ಮ್ಪ್ರತಿ॑ಗೃಹೀತ॒-ನ್ನಾಹಿ॑ನತ್ । ಯ-ತ್ಕಿ-ಞ್ಚ॑ ಪ್ರತಿ ಗೃಹ್ಣೀ॒ಯಾತ್ । ತ-ಥ್ಸರ್ವ॑-ಮುತ್ತಾ॒ನ-ಸ್ತ್ವಾ᳚ಙ್ಗೀರ॒ಸಃ ಪ್ರತಿ॑ಗೃಹ್ಣಾ॒ತ್ವಿತ್ಯೇ॒ವ ಪ್ರತಿ॑ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್ । ಇ॒ಯಂ-ವಾಁ ಉ॑ತ್ತಾ॒ನ ಆ᳚ಙ್ಗೀರ॒ಸಃ । ಅ॒ನಯೈ॒ವೈನ॒ತ್-ಪ್ರತಿ॑ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ನೈನಗ್ಂ॑ ಹಿನಸ್ತಿ ॥ 16 ॥

(ತೃತೀ॑ಯಮಿನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾಪಾ᳚ಕ್ರಾಮಚ್ - ಚತು॒ರ್ಥಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾ॒ತ್ಮನ್ನು॒ಪಾಧ॒ - ತ್ತಾಶ್ವ॑-ಮ್ಪ್ರತಿಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ - ಷ॒ಷ್ಠ॑ಮಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾಪ॑ಕ್ರಾಮ -ತ್ಯಷ್ಟ॒ಮಮಿ॑ನ್ದ್ರಿ॒ಯಸ್ಯಾಪಾ᳚ಕ್ರಾಮತ್ - ಪ್ರತಿ ಗೃಹ್ಣೀ॒ಯಾಚ್ ಚ॒ತ್ವಾರಿ॑ ಚ) (ಅ. 4)

(ತಸ್ಯ॒ ವಾ ಅ॒ಗ್ನೇರ್-ಹಿರ॑ಣ್ಯ॒ಗ್ಂ॒ ಸೋಮ॑ಸ್ಯ॒ ವಾಸ॒ಸ್ತದೇ॒ತೇನ॑ ರು॒ದ್ರಸ್ಯ॒ ಗಾ-ನ್ತಾಮೇ॒ತೇನ॒ ವರು॑ಣ॒ಸ್ಯಾಶ್ವ॑-ಮ್ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತೇಃ॒ ಪುರು॑ಷ॒-ಮ್ಮನೋ॒ಸ್ತಲ್ಪ॒-ನ್ತಮೇ॒ತೇನೋ᳚ತ್ತಾ॒ನಸ್ಯ॒ ತದೇ॒ತೇನಾಪ್ರಾ॑ಣ॒ದ್ಯ-ದ್ವೈ )

(ಅ॒ರ್ಧ-ನ್ತೃತೀ॑ಯಮಷ್ಟ॒ಮ-ನ್ತಚ್ಚ॑ತು॒ರ್ಥ-ನ್ತಾ-ಮ್ಪ॑ಞ್ಚ॒ಮಗ್ಂ ಷ॒ಷ್ಠಗ್ಂ ಸ॑ಪ್ತ॒ಮನ್ತಮ್ ।

ತದೇ॒ತೇನ॒ ದ್ವೇ ತಾಮೇ॒ತೇನೈಕ॒-ನ್ತಮೇ॒ತೇನ॒ ತ್ರೀಣಿ॒ ತದೇ॒ತೇನೈಕಂ᳚ )

ಅನುವಾಕಂ 5 - ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರರೂಪೋ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷಯಸ್ಸಂವಾಁದಃ

ಬ್ರ॒ಹ್ಮ॒ವಾ॒ದಿನೋ॑ ವದನ್ತಿ ॥ ಯ-ದ್ದಶ॑ಹೋತಾರ-ಸ್ಸ॒ತ್ರಮಾಸ॑ತ । ಕೇನ॒ ತೇ ಗೃ॒ಹಪ॑ತಿನಾ ಽಽರ್ಧ್ನುವನ್ನ್ । ಕೇನ॑ ಪ್ರ॒ಜಾ ಅ॑ಸೃಜ॒ನ್ತೇತಿ॑ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿನಾ॒ ವೈ ತೇ ಗೃ॒ಹಪ॑ತಿನಾ ಽಽರ್ಧ್ನುವನ್ನ್ । ತೇನ॑ ಪ್ರ॒ಜಾ ಅ॑ಸೃಜನ್ತ ॥ ಯಚ್ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರ-ಸ್ಸ॒ತ್ರಮಾಸ॑ತ । ಕೇನ॒ ತೇ ಗೃ॒ಹಪ॑ತಿನಾ ಽಽರ್ಧ್ನುವನ್ನ್ । ಕೇನೌಷ॑ಧೀ-ರಸೃಜ॒ನ್ತೇತಿ॑ । ಸೋಮೇ॑ನ॒ ವೈ ತೇ ಗೃ॒ಹಪ॑ತಿನಾ ಽಽರ್ಧ್ನುವನ್ನ್ ॥ 17 ॥

ತೇನೌಷ॑ಧೀ-ರಸೃಜನ್ತ ॥ ಯ-ತ್ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾರ-ಸ್ಸ॒ತ್ರಮಾಸ॑ತ । ಕೇನ॒ ತೇ ಗೃ॒ಹಪ॑ತಿನಾ ಽಽರ್ಧ್ನುವನ್ನ್ । ಕೇನೈ॒ಭ್ಯೋ ಲೋ॒ಕೇಭ್ಯೋ-ಽಸು॑ರಾ॒-ನ್ಪ್ರಾಣು॑ದನ್ತ । ಕೇನೈ॑ಷಾ-ಮ್ಪ॒ಶೂನ॑ವೃಞ್ಜ॒ತೇತಿ॑ । ಅ॒ಗ್ನಿನಾ॒ ವೈ ತೇ ಗೃ॒ಹಪ॑ತಿನಾ ಽಽರ್ಧ್ನುವನ್ನ್ । ತೇನೈ॒ಭ್ಯೋ ಲೋ॒ಕೇಭ್ಯೋ-ಽಸು॑ರಾ॒ನ್-ಪ್ರಾಣು॑ದನ್ತ । ತೇನೈ॑ಷಾ-ಮ್ಪ॒ಶೂನ॑ವೃಞ್ಜತ ॥ ಯ-ಥ್ಷಡ್ಢೋ॑ತಾರ-ಸ್ಸ॒ತ್ರಮಾಸ॑ತ । ಕೇನ॒ ತೇ ಗೃ॒ಹಪ॑ತಿನಾ ಽಽರ್ಧ್ನುವನ್ನ್ ॥ 18 ॥

ಕೇನ॒ರ್ತೂನ॑-ಕಲ್ಪಯ॒ನ್ತೇತಿ॑ । ಧಾ॒ತ್ರಾ ವೈ ತೇ ಗೃ॒ಹಪ॑ತಿನಾ ಽಽರ್ಧ್ನುವನ್ನ್ । ತೇನ॒ರ್ತೂನ॑ಕಲ್ಪಯನ್ತ ॥ ಯ-ಥ್ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾರ-ಸ್ಸ॒ತ್ರಮಾಸ॑ತ । ಕೇನ॒ ತೇ ಗೃ॒ಹಪ॑ತಿನಾ ಽಽರ್ಧ್ನುವನ್ನ್ । ಕೇನ॒ ಸುವ॑ರಾಯನ್ನ್ । ಕೇನೇ॒ಮಾಲ್ ಁಲೋ॒ಕಾನ್-ಥ್ಸಮ॑ತನ್ವ॒ನ್ನಿತಿ॑ । ಅ॒ರ್ಯ॒ಮ್ಣಾ ವೈ ತೇ ಗೃ॒ಹಪ॑ತಿನಾ ಽಽರ್ಧ್ನುವನ್ನ್ । ತೇನ॒ ಸುವ॑ರಾಯನ್ನ್ । ತೇನೇ॒ಮಾಲ್ ಁಲೋ॒ಕಾನ್-ಥ್ಸಮ॑ತನ್ವ॒ನ್ನಿತಿ॑ ॥ 19 ॥

ಏ॒ತೇ ವೈ ದೇ॒ವಾ ಗೃ॒ಹಪ॑ತಯಃ । ತಾನ್. ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾನ್ । ಅಪ್ಯ॒ನ್ಯಸ್ಯ॑ ಗಾರ್ಹಪ॒ತೇ ದೀಕ್ಷ॑ತೇ । ಅ॒ವಾ॒ನ್ತ॒ರಮೇ॒ವ ಸ॒ತ್ರಿಣಾ॑-ಮೃದ್ಧ್ನೋತಿ ॥ ಯೋ ವಾ ಅ॑ರ್ಯ॒ಮಣಂ॒-ವೇಁದ॑ । ದಾನ॑ಕಾಮಾ ಅಸ್ಮೈ ಪ್ರ॒ಜಾ ಭ॑ವನ್ತಿ । ಯ॒ಜ್ಞೋ ವಾ ಅ॑ರ್ಯ॒ಮಾ । ಆರ್ಯಾ॑ವಸ॒ತಿರಿತಿ॒ ವೈ ತಮಾ॑ಹು॒ರ್ಯ-ಮ್ಪ್ರ॒ಶಗ್ಂಸ॑ನ್ತಿ ॥ ಆರ್ಯಾ॑ ವಸ॒ತಿರ್ಭ॑ವತಿ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ॥ 20 ॥

ಯದ್ವಾ ಇ॒ದ-ಙ್ಕಿ-ಞ್ಚ॑ । ತ-ಥ್ಸರ್ವ॒-ಞ್ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರಃ । ಚತು॑ರ್ಹೋತೃ॒ಭ್ಯೋ-ಽಧಿ॑ ಯ॒ಜ್ಞೋ ನಿಮಿ॑ರ್ತಃ । ಸ ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾನ್. ವಿ॒ವದೇ॑ತ । ಅ॒ಹಮೇ॒ವ ಭೂಯೋ॑ ವೇದ । ಯಶ್ಚತು॑ರ್ಹೋತೄ॒ನ್॒. ವೇದೇತಿ॑ । ಸ ಹ್ಯೇ॑ವ ಭೂಯೋ॒ ವೇದ॑ । ಯಶ್ಚತು॑ರ್ಹೋತೄ॒ನ್.॒ ವೇದ॑ ॥ ಯೋ ವೈ ಚತು॑ರ್ಹೋತೃಣಾ॒ಗ್ಂ॒ ಹೋತೄ॒ನ್॒. ವೇದ॑ । ಸರ್ವಾ॑ಸು ಪ್ರ॒ಜಾಸ್ವನ್ನ॑ಮತ್ತಿ ॥ 21 ॥

ಸರ್ವಾ॒ ದಿಶೋ॒-ಽಭಿಜ॑ಯತಿ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒ರ್ವೈ ದಶ॑ಹೋತೃಣಾ॒ಗ್ಂ॒ ಹೋತಾ᳚ । ಸೋಮ॒ಶ್ಚತು॑ರ್ಹೋತೃಣಾ॒ಗ್ಂ॒ ಹೋತಾ᳚ । ಅ॒ಗ್ನಿಃ ಪಞ್ಚ॑ಹೋತೃಣಾ॒ಗ್ಂ॒ ಹೋತಾ᳚ । ಧಾ॒ತಾ ಷಡ್ಢೋ॑ತೃಣಾ॒ಗ್ಂ॒ ಹೋತಾ᳚ । ಅ॒ರ್ಯ॒ಮಾ ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತೃಣಾ॒ಗ್ಂ॒ ಹೋತಾ᳚ । ಏ॒ತೇ ವೈ ಚತು॑ರ್ಹೋತೃಣಾ॒ಗ್ಂ॒ ಹೋತಾ॑ರಃ । ತಾನ್. ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ಸರ್ವಾ॑ಸು ಪ್ರ॒ಜಾಸ್ವನ್ನ॑ಮತ್ತಿ । ಸರ್ವಾ॒ ದಿಶೋ॒-ಽಭಿ ಜ॑ಯತಿ ॥ 22 ॥

(ಆ॒ರ್ಧ್ನು॒ವ॒ - ನ್ನಾ॒ಧ್ನು॒ವ॒ - ನ್ನಿತ್ಯೇ॒ - ವಂ-ವೇಁದಾ᳚ - ತ್ತಿ॒ - ಸರ್ವಾ॒ ದಿಶೋ॒ಭಿ ಜ॑ಯತಿ ) (ಅ. 5)

(ವೈ ತೇನ॑ ಸ॒ತ್ರ-ಙ್ಕೇನ॑)

2.3.6 ಅನುವಾಕಂ - ಹೋತೃಪ್ರಶಂಸಾಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಕ್ರತೂನಾಮೃತ್ವಿಗ್ ವಿಶೇಷವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಮ್, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಸ್ಯ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ-ಞ್ಚ

ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ ಪ್ರ॒ಜಾ-ಸ್ಸೃ॒ಷ್ಟ್ವಾ ವ್ಯ॑ಸ್ರಗ್ಂಸತ । ಸ ಹೃದ॑ಯ-ಮ್ಭೂ॒ತೋ॑-ಽಶಯತ್ । ಆತ್ಮ॒ನ್॒. ಹಾ(3) ಇತ್ಯಹ್ವ॑ಯತ್ । ಆಪಃ॒ ಪ್ರತ್ಯ॑ಶೃಣ್ವನ್ನ್ । ತಾ ಅ॑ಗ್ನಿಹೋ॒ತ್ರೇಣೈ॒ವ ಯ॑ಜ್ಞಕ್ರ॒ತುನೋಪ॑ ಪ॒ರ್ಯಾವ॑ರ್ತನ್ತ । ತಾಃ ಕುಸಿ॑ನ್ಧ॒ಮುಪೌ॑ಹನ್ನ್ । ತಸ್ಮಾ॑ದಗ್ನಿಹೋ॒ತ್ರಸ್ಯ॑ ಯಜ್ಞಕ್ರ॒ತೋಃ । ಏಕ॑ ಋ॒ತ್ವಿಕ್ ॥ ಚ॒ತು॒ಷ್ಕೃತ್ವೋ-ಽಹ್ವ॑ಯತ್ । ಅ॒ಗ್ನಿ-ರ್ವಾ॒ಯು-ರಾ॑ದಿ॒ತ್ಯ-ಶ್ಚ॒ನ್ದ್ರಮಾಃ᳚ ॥ 23 ॥

ತೇ ಪ್ರತ್ಯ॑ಶೃಣ್ವನ್ನ್ । ತೇ ದ॑ರ್ಶಪೂರ್ಣಮಾ॒ಸಾಭ್ಯಾ॑ಮೇ॒ವ ಯ॑ಜ್ಞಕ್ರ॒ತುನೋಪ॑ ಪ॒ರ್ಯಾವ॑ರ್ತನ್ತ । ತ ಉಪೌ॑ಹಗ್ಗ್-ಶ್ಚ॒ತ್ವಾರ್ಯಙ್ಗಾ॑ನಿ । ತಸ್ಮಾ᳚-ದ್ದರ್ಶಪೂರ್ಣಮಾ॒ಸಯೋ᳚-ರ್ಯಜ್ಞಕ್ರ॒ತೋಃ । ಚ॒ತ್ವಾರ॑ ಋ॒ತ್ವಿಜಃ॑ ॥ ಪ॒ಞ್ಚ॒ ಕೃತ್ವೋ-ಽಹ್ವ॑ಯತ್ । ಪ॒ಶವಃ॒ ಪ್ರತ್ಯ॑ಶೃಣ್ವನ್ನ್ । ತೇ ಚಾ॑ತುರ್ಮಾ॒ಸ್ಯೈರೇ॒ವ ಯ॑ಜ್ಞಕ್ರ॒ತುನೋಪ॑ ಪ॒ರ್ಯಾವ॑ರ್ತನ್ತ । ತ ಉಪೌ॑ಹ॒ಲ್ ಁಲೋಮ॑ ಛ॒ವೀ-ಮ್ಮಾ॒ಗ್ಂ॒ಸಮಸ್ಥಿ॑ ಮ॒ಜ್ಜಾನ᳚ಮ್ । ತಸ್ಮಾ᳚ಚ್ಚಾತುರ್ಮಾ॒ಸ್ಯಾನಾಂ᳚-ಯಁಜ್ಞಕ್ರ॒ತೋಃ ॥ 24 ॥

ಪಞ್ಚ॒ರ್ತ್ವಿಜಃ॑ ॥ ಷ॒ಟ್ಕೃತ್ವೋ-ಽಹ್ವ॑ಯತ್ । ಋ॒ತವಃ॒ ಪ್ರತ್ಯ॑ಶೃಣ್ವನ್ನ್ । ತೇ ಪ॑ಶುಬ॒ನ್ಧೇನೈ॒ವ ಯ॑ಜ್ಞಕ್ರ॒ತುನೋಪ॑ ಪ॒ರ್ಯಾವ॑ರ್ತನ್ತ । ತ ಉಪೌ॑ಹ॒ನ್-ಥ್ಸ್ತನಾ॑ವಾ॒ಣ್ಡೌ ಶಿ॒ಶ್ನಮವಾ᳚ಞ್ಚ-ಮ್ಪ್ರಾ॒ಣಮ್ । ತಸ್ಮಾ᳚ತ್-ಪಶುಬ॒ನ್ಧಸ್ಯ॑ ಯಜ್ಞಕ್ರ॒ತೋಃ । ಷಡೃ॒ತ್ವಿಜಃ॑ ॥ ಸ॒ಪ್ತ॒ಕೃತ್ವೋ-ಽಹ್ವ॑ಯತ್ । ಹೋತ್ರಾಃ॒ ಪ್ರತ್ಯ॑ಶೃಣ್ವನ್ನ್ । ತಾ-ಸ್ಸೌ॒ಮ್ಯೇನೈ॒ವಾದ್ಧ್ವ॒ರೇಣ॑ ಯಜ್ಞಕ್ರ॒ತುನೋಪ॑ ಪ॒ರ್ಯಾವ॑ರ್ತನ್ತ ॥ 25 ॥

ತಾ ಉಪೌ॑ಹನ್-ಥ್ಸ॒ಪ್ತಶೀ॑ರ್ಷ॒ಣ್ಯಾ᳚ನ್-ಪ್ರಾ॒ಣಾನ್ । ತಸ್ಮಾ᳚-ಥ್ಸೌ॒ಮ್ಯಸ್ಯಾ᳚ದ್ಧ್ವ॒ರಸ್ಯ॑ ಯಜ್ಞಕ್ರ॒ತೋಃ । ಸ॒ಪ್ತ ಹೋತ್ರಾಃ॒ ಪ್ರಾಚೀ॒ರ್ವಷ॑ಟ್ಕುರ್ವನ್ತಿ ॥ ದ॒ಶ॒ಕೃತ್ವೋ-ಽಹ್ವ॑ಯತ್ । ತಪಃ॒ ಪ್ರತ್ಯ॑ಶೃಣೋತ್ । ತತ್-ಕರ್ಮ॑ಣೈ॒ವ ಸಂ॑ವಁಥ್ಸ॒ರೇಣ॒ ಸರ್ವೈ᳚ರ್ಯಜ್ಞಕ್ರ॒ತುಭಿ॒ರುಪ॑ ಪ॒ರ್ಯಾವ॑ರ್ತತ । ತ-ಥ್ಸರ್ವ॑ಮಾ॒ತ್ಮಾನ॒-ಮಪ॑ರಿವರ್ಗ॒-ಮುಪೌ॑ಹತ್ । ತಸ್ಮಾ᳚ಥ್- ಸಂವಁಥ್ಸ॒ರೇ ಸರ್ವೇ॑ ಯಜ್ಞಕ್ರ॒ತವೋ-ಽವ॑ರುದ್ಧ್ಯನ್ತೇ ॥ ತಸ್ಮಾ॒-ದ್ದಶ॑ಹೋತಾ॒ ಚತು॑ರ್ಹೋತಾ । ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾ॒ ಷಡ್ಢೋ॑ತಾ ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾ । ಏಕ॑ಹೋತ್ರೇ ಬ॒ಲಿಗ್ಂ ಹ॑ರನ್ತಿ । ಹರ॑ನ್ತ್ಯಸ್ಮೈ ಪ್ರ॒ಜಾ ಬ॒ಲಿಮ್ । ಐನ॒ಮಪ್ರ॑ತಿಖ್ಯಾತ-ಙ್ಗಚ್ಛತಿ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ॥ 26 ॥

(ಚ॒ನ್ದ್ರಮಾ᳚ - ಶ್ಚಾತುರ್ಮಾ॒ಸ್ಯಾನಾಂ᳚-ಯಁಜ್ಞಕ್ರ॒ತೋ - ರ॑ದ್ಧ್ವ॒ರೇಣ॑ ಯಜ್ಞಕ್ರ॒ತುನೋಪ॑ ಪ॒ರ್ಯಾವ॑ರ್ತನ್ತ - ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾ ಚ॒ತ್ವಾರಿ॑ ಚ) (ಅ. 6)

ಅನುವಾಕಂ 7 - ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಸ್ಯ ಸರ್ವಕ್ರತುರುದ್ಭಾವಸಾಧನೇನ ಪ್ರಶಂಸಾ

ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ॒ ಪುರು॑ಷ-ಮಸೃಜತ । ಸೋ᳚-ಽಗ್ನಿರ॑ಬ್ರವೀತ್ । ಮಮಾ॒ಯ-ಮನ್ನ॑ಮ॒ಸ್ತ್ವಿತಿ॑ । ಸೋ॑-ಽಬಿಭೇತ್ । ಸರ್ವಂ॒-ವೈಁ ಮಾ॒-ಽಯ-ಮ್ಪ್ರಧ॑ಕ್ಷ್ಯ॒ತೀತಿ॑ । ಸ ಏ॒ತಾಗ್-ಶ್ಚತು॑ರ್ಹೋತೄನಾತ್ಮ॒-ಸ್ಪರ॑ಣಾನಪಶ್ಯತ್ । ತಾನ॑ಜುಹೋತ್ । ತೈರ್ವೈ ಸ ಆ॒ತ್ಮಾನ॑-ಮಸ್ಪೃಣೋತ್ ॥ ಯದ॑ಗ್ನಿಹೋ॒ತ್ರ-ಞ್ಜು॒ಹೋತಿ॑ । ಏಕ॑ಹೋತಾರಮೇ॒ವ ತ-ದ್ಯ॑ಜ್ಞಕ್ರ॒ತು-ಮಾ᳚ಪ್ನೋತ್ಯಗ್ನಿಹೋ॒ತ್ರಮ್ ॥ 27 ॥

ಕುಸಿ॑ನ್ಧ-ಞ್ಚಾ॒ತ್ಮನಃ॑ ಸ್ಪೃ॒ಣೋತಿ॑ । ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯಸ್ಯ॑ ಚ॒ ಸಾಯು॑ಜ್ಯ-ಙ್ಗಚ್ಛತಿ ॥ ಚ॒ತುರುನ್ನ॑ಯತಿ । ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರಮೇ॒ವ ತ-ದ್ಯ॑ಜ್ಞಕ್ರ॒ತು-ಮಾ᳚ಪ್ನೋತಿ ದರ್ಶಪೂರ್ಣಮಾ॒ಸೌ । ಚ॒ತ್ವಾರಿ॑ ಚಾ॒ತ್ಮನೋ-ಽಙ್ಗಾ॑ನಿ ಸ್ಪೃ॒ಣೋತಿ॑ । ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯಸ್ಯ॑ ಚ॒ ಸಾಯು॑ಜ್ಯ-ಙ್ಗಚ್ಛತಿ ॥ ಚ॒ತುರುನ್ನ॑ಯತಿ । ಸ॒ಮಿತ್ಪ॑ಞ್ಚ॒ಮೀ । ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾರಮೇ॒ವ ತ-ದ್ಯ॑ಜ್ಞಕ್ರ॒ತು-ಮಾ᳚ಪ್ನೋತಿ ಚಾತುರ್ಮಾ॒ಸ್ಯಾನಿ॑ । ಲೋಮ॑ ಛ॒ವೀ-ಮ್ಮಾ॒ಗ್ಂ॒ಸಮಸ್ಥಿ॑ ಮ॒ಜ್ಜಾನ᳚ಮ್ ॥ 28 ॥

ತಾನಿ॑ ಚಾ॒ತ್ಮನಃ॑ ಸ್ಪೃ॒ಣೋತಿ॑ । ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯಸ್ಯ॑ ಚ॒ ಸಾಯು॑ಜ್ಯ-ಙ್ಗಚ್ಛತಿ ॥ ಚ॒ತುರುನ್ನ॑ಯತಿ । ದ್ವಿರ್ಜು॑ಹೋತಿ । ಷಡ್ಢೋ॑ತಾರಮೇ॒ವ ತ-ದ್ಯ॑ಜ್ಞಕ್ರ॒ತು-ಮಾ᳚ಪ್ನೋತಿ ಪಶುಬ॒ನ್ಧಮ್ । ಸ್ತನಾ॑ವಾ॒ಣ್ಡೌ ಶಿ॒ಶ್ನಮವಾ᳚ಞ್ಚ-ಮ್ಪ್ರಾ॒ಣಮ್ । ತಾನಿ॑ ಚಾ॒ತ್ಮನಃ॑ ಸ್ಪೃ॒ಣೋತಿ॑ । ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯಸ್ಯ॑ ಚ॒ ಸಾಯು॑ಜ್ಯ-ಙ್ಗಚ್ಛತಿ । ಚ॒ತುರುನ್ನ॑ಯತಿ । ದ್ವಿರ್ಜು॑ಹೋತಿ ॥ 29 ॥

ಸ॒ಮಿ-ಥ್ಸ॑ಪ್ತ॒ಮೀ । ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾರಮೇ॒ವ ತ-ದ್ಯ॑ಜ್ಞಕ್ರ॒ತು-ಮಾ᳚ಪ್ನೋತಿ ಸೌ॒ಮ್ಯ-ಮ॑ದ್ಧ್ವ॒ರಮ್ । ಸ॒ಪ್ತ ಚಾ॒ತ್ಮನಃ॑ ಶೀರ್ಷ॒ಣ್ಯಾ᳚ನ್-ಪ್ರಾ॒ಣಾನ್-ಥ್ಸ್ಪೃ॒ಣೋತಿ॑ । ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯಸ್ಯ॑ ಚ॒ ಸಾಯು॑ಜ್ಯ-ಙ್ಗಚ್ಛತಿ ॥ ಚ॒ತುರುನ್ನ॑ಯತಿ । ದ್ವಿರ್ಜು॒ಹೋತಿ॑ । ದ್ವಿರ್ನಿಮಾ᳚ರ್ಷ್ಟಿ । ದ್ವಿಃ ಪ್ರಾಶ್ಞಾ॑ತಿ । ದಶ॑ಹೋತಾರಮೇ॒ವ ತ-ದ್ಯ॑ಜ್ಞಕ್ರ॒ತು-ಮಾ᳚ಪ್ನೋತಿ ಸಂವಁಥ್ಸ॒ರಮ್ । ಸರ್ವ॑-ಞ್ಚಾ॒ತ್ಮಾನ॒-ಮಪ॑ರಿವರ್ಗಗ್ಗ್ ಸ್ಪೃ॒ಣೋತಿ॑ । ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯಸ್ಯ॑ ಚ॒ ಸಾಯು॑ಜ್ಯ-ಙ್ಗಚ್ಛತಿ ॥ 30 ॥

(ಅ॒ಗ್ನಿ॒ಹೋ॒ತ್ರಂ - ಮ॒ಜ್ಜಾನಂ॒ - ದ್ವಿರ್ಜು॑ಹೋ॒ - ತ್ಯಪ॑ರಿವರ್ಗಗ್ಗ್ ಸ್ಪೃ॒ಣೋತ್ಯೇಕ॑-ಞ್ಚ ) (ಅ. 7)

ಅನುವಾಕಂ 8 - ಸೃಷ್ಟಿಸಾಧನತ್ವೇನ ಹೋತೃಮನ್ತ್ರಾಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪ್ರಶಂಸಾ

[(ಅಪ॑ಕ್ರಾಮತ ಗರ್ಭಿ॒ಣ್ಯಃ) ಇಸ್ ಓನ್ಲ್ಯ್ ಇನ್ಸ್ತ್ರುಚ್ತಿಓನ್ , ನೋತ್ ಅ ಮನ್ತ್ರ]

ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ-ರಕಾಮಯತ॒ ಪ್ರಜಾ॑ಯೇ॒ಯೇತಿ॑ । ಸ ತಪೋ॑-ಽತಪ್ಯತ । ಸೋ᳚-ಽನ್ತರ್ವಾ॑ನಭವತ್ । ಸ ಹರಿ॑ತ-ಶ್ಶ್ಯಾ॒ವೋ॑-ಽಭವತ್ । ತಸ್ಮಾ॒-ಥ್ಸ್ತ್ರ್ಯ॑ನ್ತರ್ವ॑ತ್ನೀ । ಹರಿ॑ಣೀ ಸ॒ತೀ ಶ್ಯಾ॒ವಾ ಭ॑ವತಿ । ಸ ವಿ॒ಜಾಯ॑ಮಾನೋ॒ ಗರ್ಭೇ॑ಣಾತಾಮ್ಯತ್ । ಸ ತಾ॒ನ್ತಃ ಕೃ॒ಷ್ಣ-ಶ್ಶ್ಯಾ॒ವೋ॑-ಽಭವತ್ । ತಸ್ಮಾ᳚-ತ್ತಾ॒ನ್ತಃ ಕೃ॒ಷ್ಣ-ಶ್ಶ್ಯಾ॒ವೋ ಭ॑ವತಿ । ತಸ್ಯಾಸು॑ರೇ॒ವಾಜೀ॑ವತ್ ॥ 31 ॥

ತೇನಾಸು॒ನಾ-ಽಸು॑ರಾನಸೃಜತ । ತದಸು॑ರಾಣಾ-ಮಸುರ॒ತ್ವಮ್ । ಯ ಏ॒ವಮಸು॑ರಾಣಾ-ಮಸುರ॒ತ್ವಂ-ವೇಁದ॑ । ಅಸು॑ಮಾನೇ॒ವ ಭ॑ವತಿ । ನೈನ॒ಮಸು॑ರ್ಜಹಾತಿ ॥ ಸೋ-ಽಸು॑ರಾನ್-ಥ್ಸೃ॒ಷ್ಟ್ವಾ ಪಿ॒ತೇವಾ॑ಮನ್ಯತ । ತದನು॑ ಪಿ॒ತೄನ॑ಸೃಜತ । ತತ್-ಪಿ॑ತೃ॒ಣಾ-ಮ್ಪಿ॑ತೃ॒ತ್ವಮ್ । ಯ ಏ॒ವ-ಮ್ಪಿ॑ತೃ॒ಣಾ-ಮ್ಪಿ॑ತೃ॒ತ್ವಂ-ವೇಁದ॑ । ಪಿ॒ತೇವೈ॒ವ ಸ್ವಾನಾ᳚-ಮ್ಭವತಿ ॥ 32 ॥

ಯನ್ತ್ಯ॑ಸ್ಯ ಪಿ॒ತರೋ॒ ಹವ᳚ಮ್ ॥ ಸ ಪಿ॒ತೄನ್-ಥ್ಸೃ॒ಷ್ಟ್ವಾ ಽಮ॑ನಸ್ಯತ್ । ತದನು॑ ಮನು॒ಷ್ಯಾ॑-ನಸೃಜತ । ತನ್ಮ॑ನು॒ಷ್ಯಾ॑ಣಾ-ಮ್ಮನುಷ್ಯ॒ತ್ವಮ್ । ಯ ಏ॒ವ-ಮ್ಮ॑ನು॒ಷ್ಯಾ॑ಣಾ-ಮ್ಮನುಷ್ಯ॒ತ್ವಂ-ವೇಁದ॑ । ಮ॒ನ॒ಸ್ವ್ಯೇ॑ವ ಭ॑ವತಿ । ನೈನ॒-ಮ್ಮನು॑ರ್ಜಹಾತಿ ॥ ತಸ್ಮೈ॑ ಮನು॒ಷ್ಯಾ᳚ನ್-ಥ್ಸಸೃಜಾ॒ನಾಯ॑ । ದಿವಾ॑ ದೇವ॒ತ್ರಾ ಽಭ॑ವತ್ । ತದನು॑ ದೇ॒ವಾನ॑ಸೃಜತ । ತ-ದ್ದೇ॒ವಾನಾ᳚-ನ್ದೇವ॒ತ್ವಮ್ । ಯ ಏ॒ವ-ನ್ದೇ॒ವಾನಾ᳚-ನ್ದೇವ॒ತ್ವಂ-ವೇಁದ॑ । ದಿವಾ॑ ಹೈ॒ವಾಸ್ಯ॑ ದೇವ॒ತ್ರಾ ಭ॑ವತಿ ॥ ತಾನಿ॒ ವಾ ಏ॒ತಾನಿ॑ ಚ॒ತ್ವಾರ್ಯಮ್ಭಾಗ್ಂ॑ಸಿ । ದೇ॒ವಾ ಮ॑ನು॒ಷ್ಯಾಃ᳚ ಪಿ॒ತರೋ-ಽಸು॑ರಾಃ ॥ ತೇಷು॒ ಸರ್ವೇ॒ಷ್ವಮ್ಭೋ॒ ನಭ॑ ಇವ ಭವತಿ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ॥ 33 ॥

(ಅ॒ಜೀ॒ವ॒ಥ್ - ಸ್ವಾನಾ᳚-ಮ್ಭವತಿ - ದೇ॒ವಾನ॑ಸೃಜತ ಸ॒ಪ್ತ ಚ॑) (ಅ. 8)

ಅನುವಾಕಂ 9 - ವಾಯುರೂಪತ್ವಜ್ಞಾನೇನ ಹೋತೃಮನ್ತ್ರಾಣಾ-ಮ್ಪ್ರಶಂಸಾ

[(ಯ॒ಥಾ॒ಸ್ಥಾ॒ನ-ಙ್ಗ॑ರ್ಭಿ॒ಣ್ಯಃ॑) ಇಸ್ ಒನ್ಲ್ಯ್ ಇನ್ಸ್ತ್ರುಚ್ತಿಒನ್ , ನೊತ್ ಅ ಮನ್ತ್ರ]

ಬ್ರ॒ಹ್ಮ॒ವಾ॒ದಿನೋ॑ ವದನ್ತಿ । ಯೋ ವಾ ಇ॒ಮಂ-ವಿಁ॒ದ್ಯಾತ್ । ಯತೋ॒-ಽಯ-ಮ್ಪವ॑ತೇ । ಯದ॑ಭಿ॒ ಪವ॑ತೇ । ಯದ॑ಭಿ ಸ॒ಪಂವಁ॑ತೇ । ಸರ್ವ॒ಮಾಯು॑ರಿಯಾತ್ । ನ ಪು॒ರಾ ಽಽಯು॑ಷಃ॒ ಪ್ರಮೀ॑ಯೇತ । ಪ॒ಶು॒ಮಾನ್-ಥ್ಸ್ಯಾ᳚ತ್ । ವಿ॒ನ್ದೇತ॑ ಪ್ರ॒ಜಾಮ್ ॥ ಯೋ ವಾ ಇ॒ಮಂ-ವೇಁದ॑ ॥ 34 ॥

ಯತೋ॒-ಽಯ-ಮ್ಪವ॑ತೇ । ಯದ॑ಭಿ॒ ಪವ॑ತೇ । ಯದ॑ಭಿ ಸ॒ಪಂವಁ॑ತೇ । ಸರ್ವ॒ಮಾಯು॑ರೇತಿ । ನ ಪು॒ರಾ-ಽಽಯು॑ಷಃ॒ ಪ್ರಮೀ॑ಯತೇ । ಪ॒ಶು॒ಮಾ-ನ್ಭ॑ವತಿ । ವಿ॒ನ್ದತೇ᳚ ಪ್ರ॒ಜಾಮ್ ॥ ಅ॒ದ್ಭ್ಯಃ ಪ॑ವತೇ । ಅ॒ಪೋ॑-ಽಭಿ ಪ॑ವತೇ । ಅ॒ಪೋ॑-ಽಭಿ ಸಮ್ಪ॑ವತೇ ॥ 35 ॥

ಅ॒ಸ್ಯಾಃ ಪ॑ವತೇ । ಇ॒ಮಾಮ॒ಭಿ ಪ॑ವತೇ । ಇ॒ಮಾಮ॒ಭಿ ಸಮ್ಪ॑ವತೇ । ಅ॒ಗ್ನೇಃ ಪ॑ವತೇ । ಅ॒ಗ್ನಿಮ॒ಭಿ ಪ॑ವತೇ । ಅ॒ಗ್ನಿಮ॒ಭಿ ಸ-ಮ್ಪ॑ವತೇ । ಅ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷಾ-ತ್ಪವತೇ । ಅ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷಮ॒ಭಿ ಪ॑ವತೇ । ಅ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷಮ॒ಭಿ ಸ-ಮ್ಪ॑ವತೇ । ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯಾ-ತ್ಪ॑ವತೇ ॥ 36 ॥

ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯಮ॒ಭಿ ಪ॑ವತೇ । ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯಮ॒ಭಿ ಸ-ಮ್ಪ॑ವತೇ । ದ್ಯೋಃ ಪ॑ವತೇ । ದಿವ॑ಮ॒ಭಿ ಪ॑ವತೇ ॥ ದಿವ॑ಮ॒ಭಿ ಸ-ಮ್ಪ॑ವತೇ । ದಿ॒ಗ್ಭ್ಯಃ ಪ॑ವತೇ । ದಿಶೋ॒-ಽಭಿ ಪ॑ವತೇ । ದಿಶೋ॒-ಽಭಿ ಸ-ಮ್ಪ॑ವತೇ । ಸ ಯತ್-ಪು॒ರಸ್ತಾ॒ದ್ವಾತಿ॑ । ಪ್ರಾ॒ಣ ಏ॒ವ ಭೂ॒ತ್ವಾ ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚ದ್ವಾತಿ ॥ 37 ॥

ತಸ್ಮಾ᳚ತ್-ಪು॒ರಸ್ತಾ॒-ದ್ವಾನ್ತ᳚ಮ್ । ಸರ್ವಾಃ᳚ ಪ್ರ॒ಜಾಃ ಪ್ರತಿ॑ ನನ್ದನ್ತಿ । ಪ್ರಾ॒ಣೋ ಹಿ ಪ್ರಿ॒ಯಃ ಪ್ರ॒ಜಾನಾ᳚ಮ್ । ಪ್ರಾ॒ಣ ಇ॑ವ ಪ್ರಿ॒ಯಃ ಪ್ರ॒ಜಾನಾ᳚-ಮ್ಭವತಿ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ಸ ವಾ ಏ॒ಷ ಪ್ರಾ॒ಣ ಏ॒ವ ॥ ಅಥ॒ ಯ-ದ್ದ॑ಕ್ಷಿಣ॒ತೋ ವಾತಿ॑ । ಮಾ॒ತ॒ರಿಶ್ವೈ॒ವ ಭೂ॒ತ್ವಾ ದ॑ಕ್ಷಿಣ॒ತೋ ವಾ॑ತಿ । ತಸ್ಮಾ᳚-ದ್ದಕ್ಷಿಣ॒ತೋ ವಾನ್ತಂ॑-ವಿಁ॒ದ್ಯಾತ್ । ಸರ್ವಾ॒ ದಿಶ॒ ಆವಾ॑ತಿ ॥ 38 ॥

ಸರ್ವಾ॒ ದಿಶೋ-ಽನು॒ ವಿವಾ॑ತಿ । ಸರ್ವಾ॒ ದಿಶೋ-ಽನು॒ ಸಂವಾಁ॒ತೀತಿ॑ । ಸ ವಾ ಏ॒ಷ ಮಾ॑ತ॒ರಿಶ್ವೈ॒ವ ॥ ಅಥ॒ ಯತ್-ಪ॒ಶ್ಚಾದ್ವಾತಿ॑ । ಪವ॑ಮಾನ ಏ॒ವ ಭೂ॒ತ್ವಾ ಪ॒ಶ್ಚಾದ್ವಾ॑ತಿ । ಪೂ॒ತಮ॑ಸ್ಮಾ॒ ಆಹ॑ರನ್ತಿ । ಪೂ॒ತಮುಪ॑ಹರನ್ತಿ । ಪೂ॒ತಮ॑ಶ್ನಾತಿ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ಸ ವಾ ಏ॒ಷ ಪವ॑ಮಾನ ಏ॒ವ ॥ 39 ॥

ಅಥ॒ ಯದು॑ತ್ತರ॒ತೋ ವಾತಿ॑ । ಸ॒ವಿ॒ತೈವ ಭೂ॒ತ್ವೋತ್ತ॑ರ॒ತೋ ವಾ॑ತಿ । ಸ॒ವಿ॒ತೇವ॒ ಸ್ವಾನಾ᳚-ಮ್ಭವತಿ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ಸ ವಾ ಏ॒ಷ ಸ॑ವಿ॒ತೈವ ॥ ತೇ ಯ ಏ॑ನ-ಮ್ಪು॒ರಸ್ತಾ॑ದಾ॒ಯನ್ತ॑-ಮುಪ॒ವದ॑ನ್ತಿ । ಯ ಏ॒ವಾಸ್ಯ॑ ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚ತ್-ಪಾ॒ಪ್ಮಾನಃ॑ । ತಾಗ್ಸ್ತೇ ಽಪ॑ಘ್ನನ್ತಿ । ಪು॒ರಸ್ತಾ॒ದಿತ॑ರಾನ್-ಪಾ॒ಪ್ಮನಃ॑ ಸಚನ್ತೇ ॥ ಅಥ॒ ಯ ಏ॑ನ-ನ್ದಕ್ಷಿಣ॒ತ ಆ॒ಯನ್ತ॑-ಮುಪ॒ವದ॑ನ್ತಿ ॥ 40 ॥

ಯ ಏ॒ವಾಸ್ಯ॑ ದಕ್ಷಿಣ॒ತಃ ಪಾ॒ಪ್ಮಾನಃ॑ । ತಾಗ್ಸ್ತೇ ಽಪ॑ಘ್ನನ್ತಿ । ದ॒ಕ್ಷಿ॒ಣ॒ತ ಇತ॑ರಾ-ನ್ಪಾ॒ಪ್ಮನಃ॑ ಸಚನ್ತೇ ॥ ಅಥ॒ ಯ ಏ॑ನ-ಮ್ಪ॒ಶ್ಚಾದಾ॒ಯನ್ತ॑-ಮುಪ॒ವದ॑ನ್ತಿ । ಯ ಏ॒ವಾಸ್ಯ॑ ಪ॒ಶ್ಚಾತ್-ಪಾ॒ಪ್ಮಾನಃ॑ । ತಾಗ್ಸ್ತೇ ಽಪ॑ಘ್ನನ್ತಿ । ಪ॒ಶ್ಚಾದಿತ॑ರಾನ್-ಪಾ॒ಪ್ಮನಃ॑ ಸಚನ್ತೇ ॥ ಅಥ॒ ಯ ಏ॑ನಮುತ್ತರ॒ತ ಆ॒ಯನ್ತ॑ಮುಪ॒ ವದ॑ನ್ತಿ । ಯ ಏ॒ವಾಸ್ಯೋ᳚ತ್ತರ॒ತಃ ಪಾ॒ಪ್ಮಾನಃ॑ । ತಾಗ್ಸ್ತೇ ಽಪ॑ಘ್ನನ್ತಿ ॥ 41 ॥

ಉ॒ತ್ತ॒ರ॒ತ ಇತ॑ರಾ-ನ್ಪಾ॒ಪ್ಮನಃ॑ ಸಚನ್ತೇ ॥ ತಸ್ಮಾ॑ ದೇ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾನ್ । ವೀವ॑ ನೃತ್ಯೇತ್ । ಪ್ರೇವ॑ ಚಲೇತ್ । ವ್ಯಸ್ಯೇ॑ವಾ॒ಕ್ಷ್ಯೌ ಭಾ॑ಷೇತ । ಮ॒ಣ್ಟಯೇ॑ದಿವ । ಕ್ರಾ॒ಥಯೇ॑ದಿವ । ಶೃ॒ಙ್ಗಾ॒ಯೇತೇ॑ವ ॥ ಉ॒ತ ಮೋಪ॑ವದೇಯುಃ । ಉ॒ತ ಮೇ॑ ಪಾ॒ಪ್ಮಾನ॒-ಮಪ॑ಹನ್ಯು॒ರಿತಿ॑ ॥ ಸ ಯಾ-ನ್ದಿಶಗ್ಂ॑ ಸ॒ನಿಮೇ॒ಷ್ಯನ್-ಥ್ಸ್ಯಾತ್ । ಯ॒ದಾ ತಾ-ನ್ದಿಶಂ॒-ವಾಁತೋ॑ ವಾ॒ಯಾತ್ । ಅಥ॒ ಪ್ರವೇ॒ಯಾತ್ । ಪ್ರ ವಾ॑ ಧಾಪಯೇತ್ (ಧಾವಯೇತ್) । ಸಾ॒ತಮೇ॒ವ ರ॑ದಿ॒ತಂ-ವ್ಯೂಁ॑ಢ-ಙ್ಗ॒ನ್ಧಮ॒ಭಿ ಪ್ರಚ್ಯ॑ವತೇ । ಆ-ಽಸ್ಯ॒ ತ-ಞ್ಜ॑ನಪ॒ದ-ಮ್ಪೂರ್ವಾ॑ ಕೀ॒ರ್ತಿರ್ಗ॑ಚ್ಛತಿ ॥ ದಾನ॑ಕಾಮಾ ಅಸ್ಮೈ ಪ್ರ॒ಜಾ ಭ॑ವನ್ತಿ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ॥ 42 ॥

(ವೇದ॒ - ಸಮ್ಪ॑ವತ - ಆದಿ॒ತ್ಯಾ-ತ್ಪ॑ವತೇ - ವಾ॒ತ್ಯಾ - ವಾ᳚ತ್ಯೇ॒ - ಷ ಪವ॑ಮಾನ ಏ॒ವ - ದ॑ಕ್ಷಿಣ॒ತ ಆ॒ಯನ್ತ॑ಮುಪ॒ ವದ॑ನ್ - ತ್ಯುತ್ತರ॒ತಃ ಪಾ॒ಪ್ಮಾನ॒ಸ್ತಾಗ್ಸ್ತೇ ಽಪ॑ಘ್ನ॒ - ನ್ತೀತ್ಯ॒ಷ್ಟೌ ಚ॑) (ಅ. 9)

ಅನುವಾಕಂ 10 - ದಶಹೋತೃಮನ್ತ್ರಾಣಾ-ಙ್ಕಾಮ್ಯಪ್ರಯೋಗಃ

ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒-ಸ್ಸೋಮ॒ಗ್ಂ॒ ರಾಜಾ॑ನಮಸೃಜತ । ತ-ನ್ತ್ರಯೋ॒ ವೇದಾ॒ ಅನ್ವ॑ಸೃಜ್ಯನ್ತ । ತಾನ್. ಹಸ್ತೇ॑-ಽಕುರುತ । ಅಥ॒ ಹ ಸೀತಾ॑ ಸಾವಿ॒ತ್ರೀ । ಸೋಮ॒ಗ್ಂ॒ ರಾಜಾ॑ನ-ಞ್ಚಕಮೇ । ಶ್ರ॒ದ್ಧಾಮು॒ ಸ ಚ॑ಕಮೇ । ಸಾ ಹ॑ ಪಿ॒ತರ॑-ಮ್ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒-ಮುಪ॑ಸಸಾರ । ತಗ್ಂ ಹೋ॑ವಾಚ । ನಮ॑ಸ್ತೇ ಅಸ್ತು ಭಗವಃ । ಉಪ॑ ತ್ವಾ-ಽಯಾನಿ ॥ 43 ॥

ಪ್ರ ತ್ವಾ॑ ಪದ್ಯೇ ॥ ಸೋಮಂ॒-ವೈಁ ರಾಜಾ॑ನ-ಙ್ಕಾಮಯೇ । ಶ್ರ॒ದ್ಧಾಮು॒ ಸ ಕಾ॑ಮಯತ॒ ಇತಿ॑ । ತಸ್ಯಾ॑ ಉ॒ ಹ ಸ್ಥಾ॑ಗ॒ರಮ॑ಲಙ್ಕಾ॒ರ-ಙ್ಕ॑ಲ್ಪಯಿ॒ತ್ವಾ । ದಶ॑ಹೋತಾರ-ಮ್ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ದ್ವ್ಯಾ॒ಖ್ಯಾಯ॑ । ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರ-ನ್ದಕ್ಷಿಣ॒ತಃ । ಪಞ್ಚ॑ ಹೋತಾರ-ಮ್ಪ॒ಶ್ಚಾತ್ । ಷಡ್ಢೋ॑ತಾರ-ಮುತ್ತರ॒ತಃ । ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾರ-ಮು॒ಪರಿ॑ಷ್ಟಾತ್ । ಸ॒ಮ್ಭಾ॒ರೈಶ್ಚ॒ ಪತ್ನಿ॑ಭಿಶ್ಚ॒ ಮುಖೇ॑-ಽಲ॒ಙ್ಕೃತ್ಯ॑ ॥ 44 ॥

ಆ-ಽಸ್ಯಾರ್ಧಂ-ವಁ॑ವ್ರಾಜ । ತಾಗ್ಂ ಹೋ॒ದೀಕ್ಷ್ಯೋ॑ವಾಚ । ಉಪ॒ ಮಾ-ಽಽವ॑ರ್ತ॒ಸ್ವೇತಿ॑ । ತಗ್ಂ ಹೋ॑ವಾಚ । ಭೋಗ॒-ನ್ತು ಮ॒ ಆಚ॑ಕ್ಷ್ವ । ಏ॒ತ-ನ್ಮ॒ ಆಚ॑ಕ್ಷ್ವ । ಯತ್ತೇ॑ ಪಾ॒ಣಾವಿತಿ॑ । ತಸ್ಯಾ॑ ಉ॒ ಹ ತ್ರೀನ್. ವೇದಾ॒-ನ್ಪ್ರದ॑ದೌ । ತಸ್ಮಾ॒ದು ಹ॒ ಸ್ತ್ರಿಯೋ॒ ಭೋಗ॒ಮೈವ ಹಾ॑ರಯನ್ತೇ ॥ ಸ ಯಃ ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ ಪ್ರಿ॒ಯ-ಸ್ಸ್ಯಾ॒ಮಿತಿ॑ ॥ 45 ॥

ಯಂ-ವಾಁ॑ ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ ಪ್ರಿ॒ಯ-ಸ್ಸ್ಯಾ॒ದಿತಿ॑ । ತಸ್ಮಾ॑ ಏ॒ತಗ್ಗ್ ಸ್ಥಾ॑ಗ॒ರ-ಮ॑ಲಙ್ಕಾ॒ರ-ಙ್ಕ॑ಲ್ಪಯಿ॒ತ್ವಾ । ದಶ॑ಹೋತಾರ-ಮ್ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ದ್ವ್ಯಾ॒ಖ್ಯಾಯ॑ । ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರ-ನ್ದಕ್ಷಿಣ॒ತಃ । ಪಞ್ಚ॑ಹೋತಾರ-ಮ್ಪ॒ಶ್ಚಾತ್ । ಷಡ್ಢೋ॑ತಾರ-ಮುತ್ತರ॒ತಃ । ಸ॒ಪ್ತಹೋ॑ತಾ-ರಮು॒ಪರಿ॑ಷ್ಟಾತ್ । ಸ॒ಮ್ಭಾ॒ರೈಶ್ಚ॒ ಪತ್ನಿ॑ಭಿಶ್ಚ॒ ಮುಖೇ॑-ಽಲ॒ಙ್ಕೃತ್ಯ॑ । ಆ-ಽಸ್ಯಾರ್ಧಂ-ವ್ರಁ॑ಜೇತ್ । ಪ್ರಿ॒ಯೋ ಹೈ॒ವ ಭ॑ವತಿ ॥ 46 ॥

(ಅ॒ಯಾ॒ - ನ್ಯ॒ಲ॒ಙ್ಕೃತ್ಯ॑ - ಸ್ಯಾ॒ಮಿತಿ॑ - ಭವತಿ) (ಅ. 10)

ಅನುವಾಕಂ 11 - ದಶಹೋತ್ರಾದಿಮನ್ತ್ರನಾಮ್ನಾ-ಮ್ಪ್ರವೃತ್ತಿನಿಮಿತ್ತಮ್

ಬ್ರಹ್ಮಾ᳚ತ್ಮ॒ನ್-ವದ॑ಸೃಜತ । ತದ॑ಕಾಮಯತ । ಸಮಾ॒ತ್ಮನಾ॑ ಪದ್ಯೇ॒ಯೇತಿ॑ । ಆತ್ಮ॒-ನ್ನಾತ್ಮ॒-ನ್ನಿತ್ಯಾಮ॑ನ್ತ್ರಯತ । ತಸ್ಮೈ॑ ದಶ॒ಮಗ್ಂ ಹೂ॒ತಃ ಪ್ರತ್ಯ॑ಶೃಣೋತ್ । ಸ ದಶ॑ಹೂತೋ-ಽಭವತ್ । ದಶ॑ಹೂತೋ ಹ॒ ವೈ ನಾಮೈ॒ಷಃ । ತಂ-ವಾಁ ಏ॒ತ-ನ್ದಶ॑ಹೂತ॒ಗ್ಂ॒ ಸನ್ತ᳚ಮ್ । ದಶ॑ಹೋ॒ತೇತ್ಯಾಚ॑ಕ್ಷತೇ ಪ॒ರೋಕ್ಷೇ॑ಣ । ಪ॒ರೋಕ್ಷ॑ಪ್ರಿಯಾ ಇವ॒ ಹಿ ದೇ॒ವಾಃ ॥ 47 ॥

ಆತ್ಮ॒-ನ್ನಾತ್ಮ॒-ನ್ನಿತ್ಯಾಮ॑ನ್ತ್ರಯತ । ತಸ್ಮೈ॑ ಸಪ್ತ॒ಮಗ್ಂ ಹೂ॒ತಃ ಪ್ರತ್ಯ॑ಶೃಣೋತ್ । ಸ ಸ॒ಪ್ತಹೂ॑ತೋ-ಽಭವತ್ । ಸ॒ಪ್ತಹೂ॑ತೋ ಹ॒ ವೈ ನಾಮೈ॒ಷಃ । ತಂ-ವಾಁ ಏ॒ತಗ್ಂ ಸ॒ಪ್ತಹೂ॑ತ॒ಗ್ಂ॒ ಸನ್ತ᳚ಮ್ । ಸ॒ಪ್ತಹೋ॒ತೇತ್ಯಾಚ॑ಕ್ಷತೇ ಪ॒ರೋಕ್ಷೇ॑ಣ । ಪ॒ರೋಕ್ಷ॑ಪ್ರಿಯಾ ಇವ॒ ಹಿ ದೇ॒ವಾಃ ॥ ಆತ್ಮ॒-ನ್ನಾತ್ಮ॒-ನ್ನಿತ್ಯಾಮ॑ನ್ತ್ರಯತ । ತಸ್ಮೈ॑ ಷ॒ಷ್ಠಗ್ಂ ಹೂ॒ತಃ ಪ್ರತ್ಯ॑ಶೃಣೋತ್ । ಸ ಷಡ್ಢೂ॑ತೋ-ಽಭವತ್ ॥ 48 ॥

ಷಡ್ಢೂ॑ತೋ ಹ॒ ವೈ ನಾಮೈ॒ಷಃ । ತಂ-ವಾಁ ಏ॒ತಗ್ಂ ಷಡ್ಢೂ॑ತ॒ಗ್ಂ॒ ಸನ್ತ᳚ಮ್ । ಷಡ್ಢೋ॒ತೇತ್ಯಾಚ॑ಕ್ಷತೇ ಪ॒ರೋಕ್ಷೇ॑ಣ । ಪ॒ರೋಕ್ಷ॑ಪ್ರಿಯಾ ಇವ॒ ಹಿ ದೇ॒ವಾಃ ॥ ಆತ್ಮ॒-ನ್ನಾತ್ಮ॒-ನ್ನಿತ್ಯಾಮ॑ನ್ತ್ರಯತ । ತಸ್ಮೈ॑ ಪಞ್ಚ॒ಮಗ್ಂ ಹೂ॒ತಃ ಪ್ರತ್ಯ॑ ಶೃಣೋತ್ । ಸ ಪಞ್ಚ॑ ಹೂತೋ-ಽಭವತ್ । ಪಞ್ಚ॑ಹೂತೋ ಹ॒ ವೈ ನಾಮೈ॒ಷಃ । ತಂ-ವಾಁ ಏ॒ತ-ಮ್ಪಞ್ಚ॑ಹೂತ॒ಗ್ಂ॒ ಸನ್ತ᳚ಮ್ । ಪಞ್ಚ॑ಹೋ॒ತೇತ್ಯಾಚ॑ಕ್ಷತೇ ಪ॒ರೋಕ್ಷೇ॑ಣ ॥ 49 ॥

ಪ॒ರೋಕ್ಷ॑ಪ್ರಿಯಾ ಇವ॒ ಹಿ ದೇ॒ವಾಃ ॥ ಆತ್ಮ॒-ನ್ನಾತ್ಮ॒-ನ್ನಿತ್ಯಾಮ॑ನ್ತ್ರಯತ । ತಸ್ಮೈ॑ ಚತು॒ರ್ಥಗ್ಂ ಹೂ॒ತಃ ಪ್ರತ್ಯ॑ಶೃಣೋತ್ । ಸ ಚತು॑ರ್ಹೂತೋ-ಽಭವತ್ । ಚತು॑ರ್ಹೂತೋ ಹ॒ ವೈ ನಾಮೈ॒ಷಃ । ತಂ-ವಾಁ ಏ॒ತ-ಞ್ಚತು॑ರ್ಹೂತ॒ಗ್ಂ॒ ಸನ್ತ᳚ಮ್ । ಚತು॑ರ್ಹೋ॒ತೇತ್ಯಾಚ॑ಕ್ಷತೇ ಪ॒ರೋಕ್ಷೇ॑ಣ । ಪ॒ರೋಕ್ಷ॑ಪ್ರಿಯಾ ಇವ॒ ಹಿ ದೇ॒ವಾಃ ॥ ತಮ॑ಬ್ರವೀತ್ । ತ್ವಂ-ವೈಁ ಮೇ॒ ನೇದಿ॑ಷ್ಠಗ್ಂ ಹೂ॒ತಃ ಪ್ರತ್ಯ॑ಶ್ರೌಷೀಃ । ತ್ವಯೈ॑-ನಾನಾಖ್ಯಾ॒ತಾರ॒ ಇತಿ॑ । ತಸ್ಮಾ॒ನ್ನು ಹೈ॑ನಾ॒ಗ್॒-ಶ್ಚತು॑ರ್ಹೋತಾರ॒ ಇತ್ಯಾಚ॑ಕ್ಷತೇ । ತಸ್ಮಾ᳚-ಚ್ಛುಶ್ರೂ॒ಷುಃ ಪು॒ತ್ರಾಣಾ॒ಗ್ಂ॒ ಹೃದ್ಯ॑ತಮಃ । ನೇದಿ॑ಷ್ಠೋ॒ ಹೃದ್ಯ॑ತಮಃ । ನೇದಿ॑ಷ್ಠೋ॒ ಬ್ರಹ್ಮ॑ಣೋ ಭವತಿ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ॥ 50 ॥

(ದೇ॒ವಾಃ - ಷಡ್ಢೂ॑ತೋ-ಽಭವ॒ತ್ - ಪಞ್ಚ॑ಹೋ॒ತೇತ್ಯಾಚ॑ಕ್ಷತೇ ಪ॒ರೋಕ್ಷೇ॑ಣಾ - ಶ್ರೌಷೀ॒-ಷ್ಷಟ್ಚ॑) (ಅ. 11)

(ಬ್ರ॒ಹ್ಮ॒ವಾ॒ದಿನಃ॒ ಕಿಂ - ದಕ್ಷಿ॑ಣಾಂ॒ - ಁಯೋ ವಾ ಅವಿ॑ದ್ವಾ॒ನ್ - ತಸ್ಯ॒ ವೈ - ಬ್ರ॑ಹ್ಮವಾ॒ದಿನೋ॒ ಯ-ದ್ದಶ॑ಹೋತಾರಃ - ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒ ವ್ಯಸ್ರಂ - ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ॒ ಪುರು॑ಷಂ - ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರಕಾಮಯತ॒ ಸ ತಪ॒-ಸ್ಸೋ᳚-ಽನ್ತರ್ವಾ᳚ನ್ - ಬ್ರಹ್ಮವಾ॒ದಿನೋ॒ ಯೋ ವಾ ಇ॒ಮಂ-ವಿಁ॒ದ್ಯಾತ್ - ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒-ಸ್ಸೋಮ॒ಗ್ಂ॒ ರಾಜಾ॑ನಂ॒ - ಬ್ರಹ್ಮಾ᳚ತ್ ಮ॒ನ್ವದೇಕಾ॑ದಶ)

(ಬ್ರ॒ಹ್ಮ॒ವಾ॒ದಿನ॒ - ಸ್ತಸ್ಯ॒ ವಾ ಅ॒ಗ್ನೇ--ರ್ ಯದ್ವಾ ಇ॒ದ-ಙ್ಕಿಞ್ಚ॑ - ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರಕಾಮಯತ॒ -ಯ ಏ॒ವಾಸ್ಯ॑ ದಕ್ಷಿಣ॒ತಃ ಪ॑ಞ್ಚಾ॒ಶತ್)

(ಬ್ರ॒ಹ್ಮ॒ವಾ॒ದಿನೋ॒ - ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ )

॥ ಹರಿಃ॑ ಓಮ್ ॥

॥ ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ದ್ವಿತೀಯಾಷ್ಟಕೇ ತೃತೀಯಃ ಪ್ರಪಾಠಕ-ಸ್ಸಮಾಪ್ತಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - hotṛbrāhmaṇaśeṣaḥ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - sarveṣāṃ hotṛmantrāṇā-ñcaturhotṛśabdena vyavahāra

bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | ki-ñcatṷrhotṛṇā-ñcaturhotṛ॒tvamiti̭ | yade॒vaiṣu ca̭tu॒rdhā hotā̭raḥ | tena॒ catṷrhotāraḥ | tasmā॒ccatṷrhotāra ucyante | taccatṷrhotṛṇā-ñcaturhotṛ॒tvam || somo॒ vai catṷrhotā | a॒gniḥ pañca̭hotā | dhā॒tā ṣaḍḍho̭tā | indraḥ̭ sa॒ptaho̭tā || 1 ||

pra॒jāpa̭ti॒-rdaśa̭hotā | ya e॒va-ñcatṷrhotṛṇā॒-mṛddhiṃ॒-ve~da̭ | ṛ॒dhnotye॒va || ya ḙṣāme॒va-mba॒ndhutāṃ॒-ve~da̭ | bandhṷmānbhavati | ya ḙṣāme॒va-ṅklṛptiṃ॒-ve~da̭ | kalpa̭te-'smai | ya ḙṣāme॒va-mā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navān-bhavati | ya ḙṣāme॒va-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-ve~da̭ || 2 ||

pratye॒va ti̭ṣṭhati || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | daśa̭hotā॒ catṷrhotā | pañca̭hotā॒ ṣaḍḍho̭tā sa॒ptaho̭tā | atha॒ kasmā॒ccatṷrhotāra ucyanta॒ iti̭ | indro॒ vai catṷrhotā | indraḥ॒ khalu॒ vai śreṣṭho̭ de॒vatā̭nā-mupa॒deśa̭nāt | ya e॒vamindra॒gg॒ śreṣṭha̭-nde॒vatā̭nā-mupa॒deśa̭nā॒-dveda̭ | vasi̭ṣṭha-ssamā॒nānā᳚-mbhavati | tasmā॒cchreṣṭha̭mā॒yanta̭-mpratha॒menai॒vānṷbuddhyante | a॒yamāganṋ | a॒yamavā̭sā॒diti̭ | kī॒rtira̭sya॒ pūrvā-''ga̭cchati ja॒natā̭māya॒taḥ | atho̭ ena-mpratha॒menai॒vānṷ buddhyante | a॒yamāganṋ | a॒yamavā̭sā॒diti̭ || 3 ||

(sa॒ptaho̭tā - prati॒ṣṭhāṃ-ve~da̭ - buddhyante॒ ṣaṭca̭) (a. 1)

anuvākaṃ 2 - naimittiko hotṛmantrahomaḥ

dakṣi̭ṇā-mpratigrahī॒ṣyan-thsa॒ptada̭śa॒ kṛtvo-'pā᳚nyāt | ā॒tmāna̭me॒va sami̭ndhe | teja̭se vī॒ryā̭ya | atho᳚ pra॒jāpa̭tire॒vainā᳚-mbhū॒tvā prati̭ gṛhṇāti | ā॒tmano 'nā᳚rtyai || yadyḙna॒mārt-vi̭jyā-dvṛ॒tagṃ santa̭-nni॒rharḙrann | āgnī᳚ddhre juhuyā॒-ddaśa̭hotāram | ca॒tu॒rgṛ॒hī॒tenājyḙna | pu॒rastā᳚t-pra॒tyantiṣṭhanṋ | pra॒ti॒lo॒maṃ-vi~॒grāha᳚m || 4 ||

prā॒ṇāne॒vāsyopa̭dāsayati || yadyḙna॒-mpuna̭rupa॒ śikṣḙyuḥ | āgnī᳚ddhra e॒va jṷhuyā॒-ddaśa̭hotāram | ca॒tu॒rgṛ॒hī॒tenājyḙna | pa॒ścā-tprāṃāsī̭naḥ | a॒nu॒lo॒ma-mavi̭grāham | prā॒ṇāne॒vāsmai̭ kalpayati || prāya̭ścittī॒-vāghote-tyṛ̭tumu॒kha ṛ̭tumukhe juhoti | ṛ॒tūne॒vāsmai̭ kalpayati | kalpa̭nte-'smā ṛ॒tavaḥ̭ || 5 ||

klṛ॒tā a̭smā ṛ॒tava॒ āya̭nti || ṣaḍḍho̭tā॒ vai bhū॒tvā pra॒jāpa̭tiri॒dagṃ sarva̭masṛjata | sa mano̭-'sṛjata | mana॒so-'dhi̭ gāya॒trīma̭sṛjata | tadgā̭ya॒trīṃ-ya~śa̭ ārcchat | tāmā-'la̭bhata | gā॒ya॒tri॒yā adhi॒ chandāg̭sya sṛjata | chando॒bhyo-'dhi॒ sāma̭ | ta-thsāma॒ yaśa̭ ārcchat | tadā-'la̭bhata || 6 ||

sāmno-'dhi॒ yajūg̭ṣyasṛjata | yaju॒rbhyo-'dhi॒ viṣṇu᳚m | ta-dviṣṇuṃ॒-ya~śa̭ ārcchat | tamā-'la̭bhata | vi॒ṣṇoraddhyoṣa̭dhīrasṛjata | oṣa̭dhī॒bhyo-'dhi॒ soma᳚m | ta-thsomaṃ॒-ya~śa̭ ārcchat | tamā-'la̭bhata | somā॒dadhi̭ pa॒śūna̭sṛjata | pa॒śubhyo-'dhīndra᳚m || 7 ||

tadindraṃ॒-ya~śa̭ ārcchat | tadḙna॒-nnāti॒ prācya̭vata | indra̭ iva yaśa॒svī bha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | nainaṃ॒-ya~śo-'ti॒ pracya̭vate || yadvā i॒da-ṅki-ñca̭ | ta-thsarva̭muttā॒na e॒vāṅgī̭ra॒saḥ pratya̭gṛhṇāt | tadḙna॒-mprati̭gṛhīta॒-nnāhi̭nat | ya-tkiñca̭ prati gṛhṇī॒yāt | ta-thsarva̭muttā॒nastvā᳚ṅgīra॒saḥ prati̭gṛhṇā॒tvitye॒va prati̭gṛhṇīyāt | i॒yaṃ-vā~ ṷttā॒na ā᳚ṅgīra॒saḥ | a॒nayai॒vaina॒t-prati̭ gṛhṇāti | nainagṃ̭ hinasti || ba॒ra॒ḥiṣā॒ pratī̭yā॒dgāṃ-vā~-'śvaṃ̭-vā~ | e॒tadvai pa̭śū॒nā-mpri॒ya-ndhāma̭ | pri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ pratyḙti || 8 ||

(vi॒grāha̭ - mṛ॒tava॒ - stadā-'la̭bha॒ - tendraṃ̭ - gṛhṇīyā॒-thṣaṭca̭) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - keśavapanāṅga-mpuṣṭivedanaṃ

yo vā avi̭dvā-nniva॒rtaya̭te | viśī̭rṣā॒ sapā᳚pmā॒ 'muṣmi̭l ~lo॒ke bha̭vati | atha॒ yo vi॒dvā-nni̭va॒rtaya̭te | saśī̭rṣā॒ vipā᳚pmā॒ 'muṣmi̭l ~lo॒ke bha̭vati || de॒vatā॒ vai sa॒pta puṣṭi̭kāmā॒ nya̭vartayanta | a॒gniśca̭ pṛthi॒vī ca̭ | vā॒yuścā॒ntari̭kṣa-ñca | ā॒di॒tyaśca॒ dyauśca̭ ca॒ndramāḥ᳚ | a॒gnirnya̭vartayata | sa sā̭ha॒sra-ma̭puṣyat || 9 ||

pṛ॒thi॒vī nya̭vartayata | sauṣa̭dhībhi॒-rvana॒spati̭bhi-rapuṣyat | vā॒yurnya̭vartayata | sa marī̭cībhi-rapuṣyat | a॒ntari̭kṣa॒-nnya̭vartayata | tadvayo̭bhi-rapuṣyat | ā॒di॒tyo nya̭vartayata | sa ra॒śmibhi̭-rapuṣyat | dyaurnya̭vartayata | sā nakṣa̭trai-rapuṣyat | ca॒ndramā॒ nya̭vartayata | so̭-'horā॒trai-ra̭rdhamā॒sai-rmāsair̭ ṛ॒tubhiḥ̭ saṃva~thsa॒reṇā̭-puṣyat | tānpoṣā᳚n-puṣyati | yāgste-'pṷṣyann | ya e॒vaṃ-vi~॒dānni ca̭ va॒rtaya̭te॒ pari̭ ca || 10 ||

(a॒pu॒ṣya॒n - nakṣa̭trairapuṣya॒-tpañca̭ ca) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - pratigrahamantramahimajñānam

tasya॒ vā a॒gner-hira̭ṇya-mpratijagra॒huṣaḥ̭ | a॒rdhami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tade॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai so᳚-'rdhami̭ndri॒ya-syā॒tma-nnu॒pādha̭tta | a॒rdhami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. hira̭ṇya-mprati gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo 'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | a॒rdhama̭syendri॒yasyāpa̭ krāmati || tasya॒ vai soma̭sya॒ vāsaḥ̭ pratijagra॒huṣaḥ̭ | tṛtī̭yamindri॒yasyā-pā᳚krāmat || 11 ||

tade॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa tṛtī̭yamindri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tta | tṛtī̭yamindri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. vāsaḥ̭ prati gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | tṛtī̭yamasyendri॒yasyāpa̭ krāmati || tasya॒ vai ru॒drasya॒ gā-mpra̭tijagra॒huṣaḥ̭ | ca॒tu॒rthami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tāme॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa ca̭tu॒rthami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tta || 12 ||

ca॒tu॒rthami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-ngā-mpra̭ti gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | ca॒tu॒rthama̭syendri॒yasyāpa̭ krāmati || tasya॒ vai varṷṇa॒syāśva̭-mpratijagra॒huṣaḥ̭ | pa॒ñca॒mami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tame॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa pa̭ñca॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tta | pa॒ñca॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvānaśva̭-mprati gṛ॒hṇāti̭ || 13 ||

atha॒ yo-'vi̭dvā-npratigṛ॒hṇāti̭ | pa॒ñca॒mama̭syendri॒yasyāpa̭ krāmati || tasya॒ vai pra॒jāpa̭teḥ॒ purṷṣa-mpratijagra॒huṣaḥ̭ | ṣa॒ṣṭhami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tame॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa ṣa॒ṣṭhami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tta | ṣa॒ṣṭhami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-npurṷṣa-mprati gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | ṣa॒ṣṭhama̭syendri॒yasyāpa̭-krāmati || 14 ||

tasya॒ vai mano॒stalpa̭-mpratijagra॒huṣaḥ̭ | sa॒pta॒mami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tame॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa sa̭pta॒mami̭ndri॒ya-syā॒tma-nnu॒pādha̭tta | sa॒pta॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvāgstalpa̭-mpratigṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | sa॒pta॒mama̭syendri॒yasyāpa̭-krāmati || tasya॒ vā ṷttā॒nasyā᳚ṅgīra॒sasyā prā̭ṇa-tpratijagra॒huṣaḥ̭ | a॒ṣṭa॒mami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat || 15 ||

tade॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai so᳚-'ṣṭa॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | a॒ṣṭa॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvāna prā̭ṇa-tprati gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-npratigṛ॒hṇāti̭ | a॒ṣṭa॒mama̭syendri॒yasyāpa̭ krāmati || yadvā i॒da-ṅki-ñca̭ | ta-thsarva̭-muttā॒na e॒vāṅgī̭ra॒saḥ pratya̭ gṛhṇāt | tadḙna॒-mprati̭gṛhīta॒-nnāhi̭nat | ya-tki-ñca̭ prati gṛhṇī॒yāt | ta-thsarva̭-muttā॒na-stvā᳚ṅgīra॒saḥ prati̭gṛhṇā॒tvitye॒va prati̭ gṛhṇīyāt | i॒yaṃ-vā~ ṷttā॒na ā᳚ṅgīra॒saḥ | a॒nayai॒vaina॒t-prati̭gṛhṇāti | nainagṃ̭ hinasti || 16 ||

(tṛtī̭yamindri॒yasyāpā᳚krāmac - catu॒rthami̭ndri॒yasyā॒tmannu॒pādha॒ - ttāśva̭-mpratigṛ॒hṇāti̭ - ṣa॒ṣṭha̭masyendri॒yasyāpa̭krāma -tyaṣṭa॒mami̭ndri॒yasyāpā᳚krāmat - prati gṛhṇī॒yāc ca॒tvāri̭ ca) (a. 4)

(tasya॒ vā a॒gner-hira̭ṇya॒gṃ॒ soma̭sya॒ vāsa॒stade॒tena̭ ru॒drasya॒ gā-ntāme॒tena॒ varṷṇa॒syāśva̭-mpra॒jāpa̭teḥ॒ purṷṣa॒-mmano॒stalpa॒-ntame॒teno᳚ttā॒nasya॒ tade॒tenāprā̭ṇa॒dya-dvai )

(a॒rdha-ntṛtī̭yamaṣṭa॒ma-ntacca̭tu॒rtha-ntā-mpa̭ñca॒magṃ ṣa॒ṣṭhagṃ sa̭pta॒mantam |

tade॒tena॒ dve tāme॒tenaika॒-ntame॒tena॒ trīṇi॒ tade॒tenaikaṃ᳚ )

anuvākaṃ 5 - praśnottararūpo brahmaviṣayassaṃvā~daḥ

bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti || ya-ddaśa̭hotāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | kena̭ pra॒jā a̭sṛja॒nteti̭ | pra॒jāpa̭tinā॒ vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | tena̭ pra॒jā a̭sṛjanta || yaccatṷrhotāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | kenauṣa̭dhī-rasṛja॒nteti̭ | somḙna॒ vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann || 17 ||

tenauṣa̭dhī-rasṛjanta || ya-tpañca̭hotāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | kenai॒bhyo lo॒kebhyo-'sṷrā॒-nprāṇṷdanta | kenai̭ṣā-mpa॒śūna̭vṛñja॒teti̭ | a॒gninā॒ vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | tenai॒bhyo lo॒kebhyo-'sṷrā॒n-prāṇṷdanta | tenai̭ṣā-mpa॒śūna̭vṛñjata || ya-thṣaḍḍho̭tāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann || 18 ||

kena॒rtūna̭-kalpaya॒nteti̭ | dhā॒trā vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | tena॒rtūna̭kalpayanta || ya-thsa॒ptaho̭tāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | kena॒ suva̭rāyann | kene॒māl ~lo॒kān-thsama̭tanva॒nniti̭ | a॒rya॒mṇā vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | tena॒ suva̭rāyann | tene॒māl ~lo॒kān-thsama̭tanva॒nniti̭ || 19 ||

e॒te vai de॒vā gṛ॒hapa̭tayaḥ | tān. ya e॒vaṃ-vi~॒dvān | apya॒nyasya̭ gārhapa॒te dīkṣa̭te | a॒vā॒nta॒rame॒va sa॒triṇā̭-mṛddhnoti || yo vā a̭rya॒maṇaṃ॒-ve~da̭ | dāna̭kāmā asmai pra॒jā bha̭vanti | ya॒jño vā a̭rya॒mā | āryā̭vasa॒tiriti॒ vai tamā̭hu॒rya-mpra॒śagṃsa̭nti || āryā̭ vasa॒tirbha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 20 ||

yadvā i॒da-ṅki-ñca̭ | ta-thsarva॒-ñcatṷrhotāraḥ | catṷrhotṛ॒bhyo-'dhi̭ ya॒jño nimi̭rtaḥ | sa ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. vi॒vadḙta | a॒hame॒va bhūyo̭ veda | yaścatṷrhotṝ॒n॒. vedeti̭ | sa hyḙva bhūyo॒ veda̭ | yaścatṷrhotṝ॒n.॒ veda̭ || yo vai catṷrhotṛṇā॒gṃ॒ hotṝ॒n॒. veda̭ | sarvā̭su pra॒jāsvanna̭matti || 21 ||

sarvā॒ diśo॒-'bhija̭yati | pra॒jāpa̭ti॒rvai daśa̭hotṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | soma॒ścatṷrhotṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | a॒gniḥ pañca̭hotṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | dhā॒tā ṣaḍḍho̭tṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | a॒rya॒mā sa॒ptaho̭tṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | e॒te vai catṷrhotṛṇā॒gṃ॒ hotā̭raḥ | tān. ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sarvā̭su pra॒jāsvanna̭matti | sarvā॒ diśo॒-'bhi ja̭yati || 22 ||

(ā॒rdhnu॒va॒ - nnā॒dhnu॒va॒ - nnitye॒ - vaṃ-ve~dā᳚ - tti॒ - sarvā॒ diśo॒bhi ja̭yati ) (a. 5)

(vai tena̭ sa॒tra-ṅkena̭)

2.3.6 anuvākaṃ - hotṛpraśaṃsāprasaṅgena kratūnāmṛtvig viśeṣavyavasthāpanam, agnihotrasya prāśastya-ñca

pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā-ssṛ॒ṣṭvā vya̭sragṃsata | sa hṛda̭ya-mbhū॒to̭-'śayat | ātma॒n॒. hā(3) ityahva̭yat | āpaḥ॒ pratya̭śṛṇvann | tā a̭gniho॒treṇai॒va ya̭jñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta | tāḥ kusi̭ndha॒mupaṷhann | tasmā̭dagniho॒trasya̭ yajñakra॒toḥ | eka̭ ṛ॒tvik || ca॒tu॒ṣkṛtvo-'hva̭yat | a॒gni-rvā॒yu-rā̭di॒tya-śca॒ndramāḥ᳚ || 23 ||

te pratya̭śṛṇvann | te da̭rśapūrṇamā॒sābhyā̭me॒va ya̭jñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta | ta upaṷhagg-śca॒tvāryaṅgā̭ni | tasmā᳚-ddarśapūrṇamā॒sayo᳚-ryajñakra॒toḥ | ca॒tvāra̭ ṛ॒tvijaḥ̭ || pa॒ñca॒ kṛtvo-'hva̭yat | pa॒śavaḥ॒ pratya̭śṛṇvann | te cā̭turmā॒syaire॒va ya̭jñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta | ta upaṷha॒l ~loma̭ cha॒vī-mmā॒gṃ॒samasthi̭ ma॒jjāna᳚m | tasmā᳚ccāturmā॒syānāṃ᳚-ya~jñakra॒toḥ || 24 ||

pañca॒rtvijaḥ̭ || ṣa॒ṭkṛtvo-'hva̭yat | ṛ॒tavaḥ॒ pratya̭śṛṇvann | te pa̭śuba॒ndhenai॒va ya̭jñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta | ta upaṷha॒n-thstanā̭vā॒ṇḍau śi॒śnamavā᳚ñca-mprā॒ṇam | tasmā᳚t-paśuba॒ndhasya̭ yajñakra॒toḥ | ṣaḍṛ॒tvijaḥ̭ || sa॒pta॒kṛtvo-'hva̭yat | hotrāḥ॒ pratya̭śṛṇvann | tā-ssau॒myenai॒vāddhva॒reṇa̭ yajñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta || 25 ||

tā upaṷhan-thsa॒ptaśī̭rṣa॒ṇyā᳚n-prā॒ṇān | tasmā᳚-thsau॒myasyā᳚ddhva॒rasya̭ yajñakra॒toḥ | sa॒pta hotrāḥ॒ prācī॒rvaṣa̭ṭkurvanti || da॒śa॒kṛtvo-'hva̭yat | tapaḥ॒ pratya̭śṛṇot | tat-karma̭ṇai॒va saṃ̭va~thsa॒reṇa॒ sarvai᳚ryajñakra॒tubhi॒rupa̭ pa॒ryāva̭rtata | ta-thsarva̭mā॒tmāna॒-mapa̭rivarga॒-mupaṷhat | tasmā᳚th- saṃva~thsa॒re sarvḙ yajñakra॒tavo-'va̭ruddhyante || tasmā॒-ddaśa̭hotā॒ catṷrhotā | pañca̭hotā॒ ṣaḍḍho̭tā sa॒ptaho̭tā | eka̭hotre ba॒ligṃ ha̭ranti | hara̭ntyasmai pra॒jā ba॒lim | aina॒mapra̭tikhyāta-ṅgacchati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 26 ||

(ca॒ndramā᳚ - ścāturmā॒syānāṃ᳚-ya~jñakra॒to - ra̭ddhva॒reṇa̭ yajñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta - sa॒ptaho̭tā ca॒tvāri̭ ca) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - agnihotrasya sarvakraturudbhāvasādhanena praśaṃsā

pra॒jāpa̭tiḥ॒ purṷṣa-masṛjata | so᳚-'gnira̭bravīt | mamā॒ya-manna̭ma॒stviti̭ | so̭-'bibhet | sarvaṃ॒-vai~ mā॒-'ya-mpradha̭kṣya॒tīti̭ | sa e॒tāg-ścatṷrhotṝnātma॒-spara̭ṇānapaśyat | tāna̭juhot | tairvai sa ā॒tmāna̭-maspṛṇot || yada̭gniho॒tra-ñju॒hoti̭ | eka̭hotārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnotyagniho॒tram || 27 ||

kusi̭ndha-ñcā॒tmanaḥ̭ spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || ca॒turunna̭yati | catṷrhotārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti darśapūrṇamā॒sau | ca॒tvāri̭ cā॒tmano-'ṅgā̭ni spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || ca॒turunna̭yati | sa॒mitpa̭ñca॒mī | pañca̭hotārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti cāturmā॒syāni̭ | loma̭ cha॒vī-mmā॒gṃ॒samasthi̭ ma॒jjāna᳚m || 28 ||

tāni̭ cā॒tmanaḥ̭ spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || ca॒turunna̭yati | dvirjṷhoti | ṣaḍḍho̭tārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti paśuba॒ndham | stanā̭vā॒ṇḍau śi॒śnamavā᳚ñca-mprā॒ṇam | tāni̭ cā॒tmanaḥ̭ spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati | ca॒turunna̭yati | dvirjṷhoti || 29 ||

sa॒mi-thsa̭pta॒mī | sa॒ptaho̭tārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti sau॒mya-ma̭ddhva॒ram | sa॒pta cā॒tmanaḥ̭ śīrṣa॒ṇyā᳚n-prā॒ṇān-thspṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || ca॒turunna̭yati | dvirju॒hoti̭ | dvirnimā᳚rṣṭi | dviḥ prāśñā̭ti | daśa̭hotārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti saṃva~thsa॒ram | sarva̭-ñcā॒tmāna॒-mapa̭rivargagg spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || 30 ||

(a॒gni॒ho॒traṃ - ma॒jjānaṃ॒ - dvirjṷho॒ - tyapa̭rivargagg spṛ॒ṇotyeka̭-ñca ) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - sṛṣṭisādhanatvena hotṛmantrāsāmarthya praśaṃsā

[(apa̭krāmata garbhi॒ṇyaḥ) is only instruction , not a mantra]

pra॒jāpa̭ti-rakāmayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | so᳚-'ntarvā̭nabhavat | sa hari̭ta-śśyā॒vo̭-'bhavat | tasmā॒-thstrya̭ntarva̭tnī | hari̭ṇī sa॒tī śyā॒vā bha̭vati | sa vi॒jāya̭māno॒ garbhḙṇātāmyat | sa tā॒ntaḥ kṛ॒ṣṇa-śśyā॒vo̭-'bhavat | tasmā᳚-ttā॒ntaḥ kṛ॒ṣṇa-śśyā॒vo bha̭vati | tasyāsṷre॒vājī̭vat || 31 ||

tenāsu॒nā-'sṷrānasṛjata | tadasṷrāṇā-masura॒tvam | ya e॒vamasṷrāṇā-masura॒tvaṃ-ve~da̭ | asṷmāne॒va bha̭vati | naina॒masṷrjahāti || so-'sṷrān-thsṛ॒ṣṭvā pi॒tevā̭manyata | tadanṷ pi॒tṝna̭sṛjata | tat-pi̭tṛ॒ṇā-mpi̭tṛ॒tvam | ya e॒va-mpi̭tṛ॒ṇā-mpi̭tṛ॒tvaṃ-ve~da̭ | pi॒tevai॒va svānā᳚-mbhavati || 32 ||

yantya̭sya pi॒taro॒ hava᳚m || sa pi॒tṝn-thsṛ॒ṣṭvā 'ma̭nasyat | tadanṷ manu॒ṣyā̭-nasṛjata | tanma̭nu॒ṣyā̭ṇā-mmanuṣya॒tvam | ya e॒va-mma̭nu॒ṣyā̭ṇā-mmanuṣya॒tvaṃ-ve~da̭ | ma॒na॒svyḙva bha̭vati | naina॒-mmanṷrjahāti || tasmai̭ manu॒ṣyā᳚n-thsasṛjā॒nāya̭ | divā̭ deva॒trā 'bha̭vat | tadanṷ de॒vāna̭sṛjata | ta-dde॒vānā᳚-ndeva॒tvam | ya e॒va-nde॒vānā᳚-ndeva॒tvaṃ-ve~da̭ | divā̭ hai॒vāsya̭ deva॒trā bha̭vati || tāni॒ vā e॒tāni̭ ca॒tvāryambhāgṃ̭si | de॒vā ma̭nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'sṷrāḥ || teṣu॒ sarve॒ṣvambho॒ nabha̭ iva bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 33 ||

(a॒jī॒va॒th - svānā᳚-mbhavati - de॒vāna̭sṛjata sa॒pta ca̭) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - vāyurūpatvajñānena hotṛmantrāṇā-mpraśaṃsā

[(ya॒thā॒sthā॒na-ṅga̭rbhi॒ṇyaḥ̭) is ònly instructiòn , nòt a mantra]

bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | yo vā i॒maṃ-vi~॒dyāt | yato॒-'ya-mpava̭te | yada̭bhi॒ pava̭te | yada̭bhi sa॒paṃva~̭te | sarva॒māyṷriyāt | na pu॒rā ''yṷṣaḥ॒ pramī̭yeta | pa॒śu॒mān-thsyā᳚t | vi॒ndeta̭ pra॒jām || yo vā i॒maṃ-ve~da̭ || 34 ||

yato॒-'ya-mpava̭te | yada̭bhi॒ pava̭te | yada̭bhi sa॒paṃva~̭te | sarva॒māyṷreti | na pu॒rā-''yṷṣaḥ॒ pramī̭yate | pa॒śu॒mā-nbha̭vati | vi॒ndate᳚ pra॒jām || a॒dbhyaḥ pa̭vate | a॒po̭-'bhi pa̭vate | a॒po̭-'bhi sampa̭vate || 35 ||

a॒syāḥ pa̭vate | i॒māma॒bhi pa̭vate | i॒māma॒bhi sampa̭vate | a॒gneḥ pa̭vate | a॒gnima॒bhi pa̭vate | a॒gnima॒bhi sa-mpa̭vate | a॒ntari̭kṣā-tpavate | a॒ntari̭kṣama॒bhi pa̭vate | a॒ntari̭kṣama॒bhi sa-mpa̭vate | ā॒di॒tyā-tpa̭vate || 36 ||

ā॒di॒tyama॒bhi pa̭vate | ā॒di॒tyama॒bhi sa-mpa̭vate | dyoḥ pa̭vate | diva̭ma॒bhi pa̭vate || diva̭ma॒bhi sa-mpa̭vate | di॒gbhyaḥ pa̭vate | diśo॒-'bhi pa̭vate | diśo॒-'bhi sa-mpa̭vate | sa yat-pu॒rastā॒dvāti̭ | prā॒ṇa e॒va bhū॒tvā pu॒rastā᳚dvāti || 37 ||

tasmā᳚t-pu॒rastā॒-dvānta᳚m | sarvāḥ᳚ pra॒jāḥ prati̭ nandanti | prā॒ṇo hi pri॒yaḥ pra॒jānā᳚m | prā॒ṇa i̭va pri॒yaḥ pra॒jānā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa vā e॒ṣa prā॒ṇa e॒va || atha॒ ya-dda̭kṣiṇa॒to vāti̭ | mā॒ta॒riśvai॒va bhū॒tvā da̭kṣiṇa॒to vā̭ti | tasmā᳚-ddakṣiṇa॒to vāntaṃ̭-vi~॒dyāt | sarvā॒ diśa॒ āvā̭ti || 38 ||

sarvā॒ diśo-'nu॒ vivā̭ti | sarvā॒ diśo-'nu॒ saṃvā~॒tīti̭ | sa vā e॒ṣa mā̭ta॒riśvai॒va || atha॒ yat-pa॒ścādvāti̭ | pava̭māna e॒va bhū॒tvā pa॒ścādvā̭ti | pū॒tama̭smā॒ āha̭ranti | pū॒tamupa̭haranti | pū॒tama̭śnāti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa vā e॒ṣa pava̭māna e॒va || 39 ||

atha॒ yadṷttara॒to vāti̭ | sa॒vi॒taiva bhū॒tvotta̭ra॒to vā̭ti | sa॒vi॒teva॒ svānā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa vā e॒ṣa sa̭vi॒taiva || te ya ḙna-mpu॒rastā̭dā॒yanta̭-mupa॒vada̭nti | ya e॒vāsya̭ pu॒rastā᳚t-pā॒pmānaḥ̭ | tāgste 'pa̭ghnanti | pu॒rastā॒dita̭rān-pā॒pmanaḥ̭ sacante || atha॒ ya ḙna-ndakṣiṇa॒ta ā॒yanta̭-mupa॒vada̭nti || 40 ||

ya e॒vāsya̭ dakṣiṇa॒taḥ pā॒pmānaḥ̭ | tāgste 'pa̭ghnanti | da॒kṣi॒ṇa॒ta ita̭rā-npā॒pmanaḥ̭ sacante || atha॒ ya ḙna-mpa॒ścādā॒yanta̭-mupa॒vada̭nti | ya e॒vāsya̭ pa॒ścāt-pā॒pmānaḥ̭ | tāgste 'pa̭ghnanti | pa॒ścādita̭rān-pā॒pmanaḥ̭ sacante || atha॒ ya ḙnamuttara॒ta ā॒yanta̭mupa॒ vada̭nti | ya e॒vāsyo᳚ttara॒taḥ pā॒pmānaḥ̭ | tāgste 'pa̭ghnanti || 41 ||

u॒tta॒ra॒ta ita̭rā-npā॒pmanaḥ̭ sacante || tasmā̭ de॒vaṃ-vi~॒dvān | vīva̭ nṛtyet | preva̭ calet | vyasyḙvā॒kṣyau bhā̭ṣeta | ma॒ṇṭayḙdiva | krā॒thayḙdiva | śṛ॒ṅgā॒yetḙva || u॒ta mopa̭vadeyuḥ | u॒ta mḙ pā॒pmāna॒-mapa̭hanyu॒riti̭ || sa yā-ndiśagṃ̭ sa॒nime॒ṣyan-thsyāt | ya॒dā tā-ndiśaṃ॒-vā~to̭ vā॒yāt | atha॒ prave॒yāt | pra vā̭ dhāpayet (dhāvayet) | sā॒tame॒va ra̭di॒taṃ-vyū~̭ḍha-ṅga॒ndhama॒bhi pracya̭vate | ā-'sya॒ ta-ñja̭napa॒da-mpūrvā̭ kī॒rtirga̭cchati || dāna̭kāmā asmai pra॒jā bha̭vanti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 42 ||

(veda॒ - sampa̭vata - ādi॒tyā-tpa̭vate - vā॒tyā - vā᳚tye॒ - ṣa pava̭māna e॒va - da̭kṣiṇa॒ta ā॒yanta̭mupa॒ vada̭n - tyuttara॒taḥ pā॒pmāna॒stāgste 'pa̭ghna॒ - ntītya॒ṣṭau ca̭) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - daśahotṛmantrāṇā-ṅkāmyaprayogaḥ

pra॒jāpa̭ti॒-ssoma॒gṃ॒ rājā̭namasṛjata | ta-ntrayo॒ vedā॒ anva̭sṛjyanta | tān. hastḙ-'kuruta | atha॒ ha sītā̭ sāvi॒trī | soma॒gṃ॒ rājā̭na-ñcakame | śra॒ddhāmu॒ sa ca̭kame | sā ha̭ pi॒tara̭-mpra॒jāpa̭ti॒-mupa̭sasāra | tagṃ ho̭vāca | nama̭ste astu bhagavaḥ | upa̭ tvā-'yāni || 43 ||

pra tvā̭ padye || somaṃ॒-vai~ rājā̭na-ṅkāmaye | śra॒ddhāmu॒ sa kā̭mayata॒ iti̭ | tasyā̭ u॒ ha sthā̭ga॒rama̭laṅkā॒ra-ṅka̭lpayi॒tvā | daśa̭hotāra-mpu॒rastā᳚-dvyā॒khyāya̭ | catṷrhotāra-ndakṣiṇa॒taḥ | pañca̭ hotāra-mpa॒ścāt | ṣaḍḍho̭tāra-muttara॒taḥ | sa॒ptaho̭tāra-mu॒pari̭ṣṭāt | sa॒mbhā॒raiśca॒ patni̭bhiśca॒ mukhḙ-'la॒ṅkṛtya̭ || 44 ||

ā-'syārdhaṃ-va~̭vrāja | tāgṃ ho॒dīkṣyo̭vāca | upa॒ mā-''va̭rta॒sveti̭ | tagṃ ho̭vāca | bhoga॒-ntu ma॒ āca̭kṣva | e॒ta-nma॒ āca̭kṣva | yattḙ pā॒ṇāviti̭ | tasyā̭ u॒ ha trīn. vedā॒-nprada̭dau | tasmā॒du ha॒ striyo॒ bhoga॒maiva hā̭rayante || sa yaḥ kā॒mayḙta pri॒ya-ssyā॒miti̭ || 45 ||

yaṃ-vā~̭ kā॒mayḙta pri॒ya-ssyā॒diti̭ | tasmā̭ e॒tagg sthā̭ga॒ra-ma̭laṅkā॒ra-ṅka̭lpayi॒tvā | daśa̭hotāra-mpu॒rastā᳚-dvyā॒khyāya̭ | catṷrhotāra-ndakṣiṇa॒taḥ | pañca̭hotāra-mpa॒ścāt | ṣaḍḍho̭tāra-muttara॒taḥ | sa॒ptaho̭tā-ramu॒pari̭ṣṭāt | sa॒mbhā॒raiśca॒ patni̭bhiśca॒ mukhḙ-'la॒ṅkṛtya̭ | ā-'syārdhaṃ-vra~̭jet | pri॒yo hai॒va bha̭vati || 46 ||

(a॒yā॒ - nya॒la॒ṅkṛtya̭ - syā॒miti̭ - bhavati) (a. 10)

anuvākaṃ 11 - daśahotrādimantranāmnā-mpravṛttinimittam

brahmā᳚tma॒n-vada̭sṛjata | tada̭kāmayata | samā॒tmanā̭ padye॒yeti̭ | ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ daśa॒magṃ hū॒taḥ pratya̭śṛṇot | sa daśa̭hūto-'bhavat | daśa̭hūto ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒ta-ndaśa̭hūta॒gṃ॒ santa᳚m | daśa̭ho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || 47 ||

ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ sapta॒magṃ hū॒taḥ pratya̭śṛṇot | sa sa॒ptahṷ̄to-'bhavat | sa॒ptahṷ̄to ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒tagṃ sa॒ptahṷ̄ta॒gṃ॒ santa᳚m | sa॒ptaho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ ṣa॒ṣṭhagṃ hū॒taḥ pratya̭śṛṇot | sa ṣaḍḍhṷ̄to-'bhavat || 48 ||

ṣaḍḍhṷ̄to ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒tagṃ ṣaḍḍhṷ̄ta॒gṃ॒ santa᳚m | ṣaḍḍho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ pañca॒magṃ hū॒taḥ pratya̭ śṛṇot | sa pañca̭ hūto-'bhavat | pañca̭hūto ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒ta-mpañca̭hūta॒gṃ॒ santa᳚m | pañca̭ho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa || 49 ||

pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ catu॒rthagṃ hū॒taḥ pratya̭śṛṇot | sa catṷrhūto-'bhavat | catṷrhūto ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒ta-ñcatṷrhūta॒gṃ॒ santa᳚m | catṷrho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || tama̭bravīt | tvaṃ-vai~ me॒ nedi̭ṣṭhagṃ hū॒taḥ pratya̭śrauṣīḥ | tvayai̭-nānākhyā॒tāra॒ iti̭ | tasmā॒nnu hai̭nā॒g॒-ścatṷrhotāra॒ ityāca̭kṣate | tasmā᳚-cchuśrū॒ṣuḥ pu॒trāṇā॒gṃ॒ hṛdya̭tamaḥ | nedi̭ṣṭho॒ hṛdya̭tamaḥ | nedi̭ṣṭho॒ brahma̭ṇo bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 50 ||

(de॒vāḥ - ṣaḍḍhṷ̄to-'bhava॒t - pañca̭ho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇā - śrauṣī॒-ṣṣaṭca̭) (a. 11)

(bra॒hma॒vā॒dinaḥ॒ kiṃ - dakṣi̭ṇāṃ॒ - ~yo vā avi̭dvā॒n - tasya॒ vai - bra̭hmavā॒dino॒ ya-ddaśa̭hotāraḥ - pra॒jāpa̭ti॒ vyasraṃ - pra॒jāpa̭tiḥ॒ purṷṣaṃ - pra॒jāpa̭tirakāmayata॒ sa tapa॒-sso᳚-'ntarvā᳚n - brahmavā॒dino॒ yo vā i॒maṃ-vi~॒dyāt - pra॒jāpa̭ti॒-ssoma॒gṃ॒ rājā̭naṃ॒ - brahmā᳚t ma॒nvadekā̭daśa)

(bra॒hma॒vā॒dina॒ - stasya॒ vā a॒gne--r yadvā i॒da-ṅkiñca̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata॒ -ya e॒vāsya̭ dakṣiṇa॒taḥ pa̭ñcā॒śat)

(bra॒hma॒vā॒dino॒ - ya e॒vaṃ-ve~da̭ )

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे द्वितीयाष्टके तृतीयः प्रपाठकः - होतृब्राह्मणशेषः

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अनुवाकं 1 - सर्वेषां होतृमन्त्राणा-ञ्चतुर्होतृशब्देन व्यवहार

ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । कि-ञ्चतु॑र्होतृणा-ञ्चतुर्होतृ॒त्वमिति॑ । यदे॒वैषु च॑तु॒र्धा होता॑रः । तेन॒ चतु॑र्होतारः । तस्मा॒च्चतु॑र्होतार उच्यन्ते । तच्चतु॑र्होतृणा-ञ्चतुर्होतृ॒त्वम् ॥ सोमो॒ वै चतु॑र्होता । अ॒ग्निः पञ्च॑होता । धा॒ता षड्ढो॑ता । इन्द्रः॑ स॒प्तहो॑ता ॥ 1 ॥

प्र॒जाप॑ति॒-र्दश॑होता । य ए॒व-ञ्चतु॑र्होतृणा॒-मृद्धिं॒-वेँद॑ । ऋ॒ध्नोत्ये॒व ॥ य ए॑षामे॒व-म्ब॒न्धुतां॒-वेँद॑ । बन्धु॑मान्भवति । य ए॑षामे॒व-ङ्क्लृप्तिं॒-वेँद॑ । कल्प॑ते-ऽस्मै । य ए॑षामे॒व-मा॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवान्-भवति । य ए॑षामे॒व-म्प्र॑ति॒ष्ठां-वेँद॑ ॥ 2 ॥

प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । दश॑होता॒ चतु॑र्होता । पञ्च॑होता॒ षड्ढो॑ता स॒प्तहो॑ता । अथ॒ कस्मा॒च्चतु॑र्होतार उच्यन्त॒ इति॑ । इन्द्रो॒ वै चतु॑र्होता । इन्द्रः॒ खलु॒ वै श्रेष्ठो॑ दे॒वता॑ना-मुप॒देश॑नात् । य ए॒वमिन्द्र॒ग्ग्॒ श्रेष्ठ॑-न्दे॒वता॑ना-मुप॒देश॑ना॒-द्वेद॑ । वसि॑ष्ठ-स्समा॒नाना᳚-म्भवति । तस्मा॒च्छ्रेष्ठ॑मा॒यन्त॑-म्प्रथ॒मेनै॒वानु॑बुद्ध्यन्ते । अ॒यमागन्न्॑ । अ॒यमवा॑सा॒दिति॑ । की॒र्तिर॑स्य॒ पूर्वा-ऽऽग॑च्छति ज॒नता॑माय॒तः । अथो॑ एन-म्प्रथ॒मेनै॒वानु॑ बुद्ध्यन्ते । अ॒यमागन्न्॑ । अ॒यमवा॑सा॒दिति॑ ॥ 3 ॥

(स॒प्तहो॑ता - प्रति॒ष्ठां-वेँद॑ - बुद्ध्यन्ते॒ षट्च॑) (अ. 1)

अनुवाकं 2 - नैमित्तिको होतृमन्त्रहोमः

दक्षि॑णा-म्प्रतिग्रही॒ष्यन्-थ्स॒प्तद॑श॒ कृत्वो-ऽपा᳚न्यात् । आ॒त्मान॑मे॒व समि॑न्धे । तेज॑से वी॒र्या॑य । अथो᳚ प्र॒जाप॑तिरे॒वैना᳚-म्भू॒त्वा प्रति॑ गृह्णाति । आ॒त्मनो ऽना᳚र्त्यै ॥ यद्ये॑न॒मार्त्-वि॑ज्या-द्वृ॒तग्ं सन्त॑-न्नि॒र्हरे॑रन्न् । आग्नी᳚द्ध्रे जुहुया॒-द्दश॑होतारम् । च॒तु॒र्गृ॒ही॒तेनाज्ये॑न । पु॒रस्ता᳚त्-प्र॒त्यन्तिष्ठन्न्॑ । प्र॒ति॒लो॒मं-विँ॒ग्राह᳚म् ॥ 4 ॥

प्रा॒णाने॒वास्योप॑दासयति ॥ यद्ये॑न॒-म्पुन॑रुप॒ शिक्षे॑युः । आग्नी᳚द्ध्र ए॒व जु॑हुया॒-द्दश॑होतारम् । च॒तु॒र्गृ॒ही॒तेनाज्ये॑न । प॒श्चा-त्प्रांआसी॑नः । अ॒नु॒लो॒म-मवि॑ग्राहम् । प्रा॒णाने॒वास्मै॑ कल्पयति ॥ प्राय॑श्चित्ती॒-वाघोते-त्यृ॑तुमु॒ख ऋ॑तुमुखे जुहोति । ऋ॒तूने॒वास्मै॑ कल्पयति । कल्प॑न्ते-ऽस्मा ऋ॒तवः॑ ॥ 5 ॥

क्लृ॒ता अ॑स्मा ऋ॒तव॒ आय॑न्ति ॥ षड्ढो॑ता॒ वै भू॒त्वा प्र॒जाप॑तिरि॒दग्ं सर्व॑मसृजत । स मनो॑-ऽसृजत । मन॒सो-ऽधि॑ गाय॒त्रीम॑सृजत । तद्गा॑य॒त्रीं-यँश॑ आर्च्छत् । तामा-ऽल॑भत । गा॒य॒त्रि॒या अधि॒ छन्दाग्॑स्य सृजत । छन्दो॒भ्यो-ऽधि॒ साम॑ । त-थ्साम॒ यश॑ आर्च्छत् । तदा-ऽल॑भत ॥ 6 ॥

साम्नो-ऽधि॒ यजूग्॑ष्यसृजत । यजु॒र्भ्यो-ऽधि॒ विष्णु᳚म् । त-द्विष्णुं॒-यँश॑ आर्च्छत् । तमा-ऽल॑भत । वि॒ष्णोरद्ध्योष॑धीरसृजत । ओष॑धी॒भ्यो-ऽधि॒ सोम᳚म् । त-थ्सोमं॒-यँश॑ आर्च्छत् । तमा-ऽल॑भत । सोमा॒दधि॑ प॒शून॑सृजत । प॒शुभ्यो-ऽधीन्द्र᳚म् ॥ 7 ॥

तदिन्द्रं॒-यँश॑ आर्च्छत् । तदे॑न॒-न्नाति॒ प्राच्य॑वत । इन्द्र॑ इव यश॒स्वी भ॑वति । य ए॒वं-वेँद॑ । नैनं॒-यँशो-ऽति॒ प्रच्य॑वते ॥ यद्वा इ॒द-ङ्कि-ञ्च॑ । त-थ्सर्व॑मुत्ता॒न ए॒वाङ्गी॑र॒सः प्रत्य॑गृह्णात् । तदे॑न॒-म्प्रति॑गृहीत॒-न्नाहि॑नत् । य-त्किञ्च॑ प्रति गृह्णी॒यात् । त-थ्सर्व॑मुत्ता॒नस्त्वा᳚ङ्गीर॒सः प्रति॑गृह्णा॒त्वित्ये॒व प्रति॑गृह्णीयात् । इ॒यं-वाँ उ॑त्ता॒न आ᳚ङ्गीर॒सः । अ॒नयै॒वैन॒त्-प्रति॑ गृह्णाति । नैनग्ं॑ हिनस्ति ॥ ब॒र॒ःइषा॒ प्रती॑या॒द्गां-वाँ-ऽश्वं॑-वाँ । ए॒तद्वै प॑शू॒ना-म्प्रि॒य-न्धाम॑ । प्रि॒येणै॒वैन॒-न्धाम्ना॒ प्रत्ये॑ति ॥ 8 ॥

(वि॒ग्राह॑ - मृ॒तव॒ - स्तदा-ऽल॑भ॒ - तेन्द्रं॑ - गृह्णीया॒-थ्षट्च॑) (अ. 2)

अनुवाकं 3 - केशवपनाङ्ग-म्पुष्टिवेदनं

यो वा अवि॑द्वा-न्निव॒र्तय॑ते । विशी॑र्षा॒ सपा᳚प्मा॒ ऽमुष्मि॑ल् ँलो॒के भ॑वति । अथ॒ यो वि॒द्वा-न्नि॑व॒र्तय॑ते । सशी॑र्षा॒ विपा᳚प्मा॒ ऽमुष्मि॑ल् ँलो॒के भ॑वति ॥ दे॒वता॒ वै स॒प्त पुष्टि॑कामा॒ न्य॑वर्तयन्त । अ॒ग्निश्च॑ पृथि॒वी च॑ । वा॒युश्चा॒न्तरि॑क्ष-ञ्च । आ॒दि॒त्यश्च॒ द्यौश्च॑ च॒न्द्रमाः᳚ । अ॒ग्निर्न्य॑वर्तयत । स सा॑ह॒स्र-म॑पुष्यत् ॥ 9 ॥

पृ॒थि॒वी न्य॑वर्तयत । सौष॑धीभि॒-र्वन॒स्पति॑भि-रपुष्यत् । वा॒युर्न्य॑वर्तयत । स मरी॑चीभि-रपुष्यत् । अ॒न्तरि॑क्ष॒-न्न्य॑वर्तयत । तद्वयो॑भि-रपुष्यत् । आ॒दि॒त्यो न्य॑वर्तयत । स र॒श्मिभि॑-रपुष्यत् । द्यौर्न्य॑वर्तयत । सा नक्ष॑त्रै-रपुष्यत् । च॒न्द्रमा॒ न्य॑वर्तयत । सो॑-ऽहोरा॒त्रै-र॑र्धमा॒सै-र्मासैर्॑ ऋ॒तुभिः॑ संवँथ्स॒रेणा॑-पुष्यत् । तान्पोषा᳚न्-पुष्यति । याग्स्ते-ऽपु॑ष्यन्न् । य ए॒वं-विँ॒दान्नि च॑ व॒र्तय॑ते॒ परि॑ च ॥ 10 ॥

(अ॒पु॒ष्य॒न् - नक्ष॑त्रैरपुष्य॒-त्पञ्च॑ च) (अ. 3)

अनुवाकं 4 - प्रतिग्रहमन्त्रमहिमज्ञानम्

तस्य॒ वा अ॒ग्नेर्-हिर॑ण्य-म्प्रतिजग्र॒हुषः॑ । अ॒र्धमि॑न्द्रि॒यस्या-पा᳚क्रामत् । तदे॒तेनै॒व प्रत्य॑गृह्णात् । तेन॒ वै सो᳚-ऽर्धमि॑न्द्रि॒य-स्या॒त्म-न्नु॒पाध॑त्त । अ॒र्धमि॑न्द्रि॒यस्या॒त्म-न्नु॒पाध॑त्ते । य ए॒वं-विँ॒द्वान्. हिर॑ण्य-म्प्रति गृ॒ह्णाति॑ । अथ॒ यो ऽवि॑द्वा-न्प्रति गृ॒ह्णाति॑ । अ॒र्धम॑स्येन्द्रि॒यस्याप॑ क्रामति ॥ तस्य॒ वै सोम॑स्य॒ वासः॑ प्रतिजग्र॒हुषः॑ । तृती॑यमिन्द्रि॒यस्या-पा᳚क्रामत् ॥ 11 ॥

तदे॒तेनै॒व प्रत्य॑गृह्णात् । तेन॒ वै स तृती॑यमिन्द्रि॒यस्या॒त्म-न्नु॒पाध॑त्त । तृती॑यमिन्द्रि॒यस्या॒त्म-न्नु॒पाध॑त्ते । य ए॒वं-विँ॒द्वान्. वासः॑ प्रति गृ॒ह्णाति॑ । अथ॒ यो-ऽवि॑द्वा-न्प्रति गृ॒ह्णाति॑ । तृती॑यमस्येन्द्रि॒यस्याप॑ क्रामति ॥ तस्य॒ वै रु॒द्रस्य॒ गा-म्प्र॑तिजग्र॒हुषः॑ । च॒तु॒र्थमि॑न्द्रि॒यस्या-पा᳚क्रामत् । तामे॒तेनै॒व प्रत्य॑गृह्णात् । तेन॒ वै स च॑तु॒र्थमि॑न्द्रि॒यस्या॒त्म-न्नु॒पाध॑त्त ॥ 12 ॥

च॒तु॒र्थमि॑न्द्रि॒यस्या॒त्म-न्नु॒पाध॑त्ते । य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्गा-म्प्र॑ति गृ॒ह्णाति॑ । अथ॒ यो-ऽवि॑द्वा-न्प्रति गृ॒ह्णाति॑ । च॒तु॒र्थम॑स्येन्द्रि॒यस्याप॑ क्रामति ॥ तस्य॒ वै वरु॑ण॒स्याश्व॑-म्प्रतिजग्र॒हुषः॑ । प॒ञ्च॒ममि॑न्द्रि॒यस्या-पा᳚क्रामत् । तमे॒तेनै॒व प्रत्य॑गृह्णात् । तेन॒ वै स प॑ञ्च॒ममि॑न्द्रि॒यस्या॒त्म-न्नु॒पाध॑त्त । प॒ञ्च॒ममि॑न्द्रि॒यस्या॒त्म-न्नु॒पाध॑त्ते । य ए॒वं-विँ॒द्वानश्व॑-म्प्रति गृ॒ह्णाति॑ ॥ 13 ॥

अथ॒ यो-ऽवि॑द्वा-न्प्रतिगृ॒ह्णाति॑ । प॒ञ्च॒मम॑स्येन्द्रि॒यस्याप॑ क्रामति ॥ तस्य॒ वै प्र॒जाप॑तेः॒ पुरु॑ष-म्प्रतिजग्र॒हुषः॑ । ष॒ष्ठमि॑न्द्रि॒यस्या-पा᳚क्रामत् । तमे॒तेनै॒व प्रत्य॑गृह्णात् । तेन॒ वै स ष॒ष्ठमि॑न्द्रि॒यस्या॒त्म-न्नु॒पाध॑त्त । ष॒ष्ठमि॑न्द्रि॒यस्या॒त्म-न्नु॒पाध॑त्ते । य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्पुरु॑ष-म्प्रति गृ॒ह्णाति॑ । अथ॒ यो-ऽवि॑द्वा-न्प्रति गृ॒ह्णाति॑ । ष॒ष्ठम॑स्येन्द्रि॒यस्याप॑-क्रामति ॥ 14 ॥

तस्य॒ वै मनो॒स्तल्प॑-म्प्रतिजग्र॒हुषः॑ । स॒प्त॒ममि॑न्द्रि॒यस्या-पा᳚क्रामत् । तमे॒तेनै॒व प्रत्य॑गृह्णात् । तेन॒ वै स स॑प्त॒ममि॑न्द्रि॒य-स्या॒त्म-न्नु॒पाध॑त्त । स॒प्त॒ममि॑न्द्रि॒यस्या॒त्म-न्नु॒पाध॑त्ते । य ए॒वं-विँ॒द्वाग्स्तल्प॑-म्प्रतिगृ॒ह्णाति॑ । अथ॒ यो-ऽवि॑द्वा-न्प्रति गृ॒ह्णाति॑ । स॒प्त॒मम॑स्येन्द्रि॒यस्याप॑-क्रामति ॥ तस्य॒ वा उ॑त्ता॒नस्या᳚ङ्गीर॒सस्या प्रा॑ण-त्प्रतिजग्र॒हुषः॑ । अ॒ष्ट॒ममि॑न्द्रि॒यस्या-पा᳚क्रामत् ॥ 15 ॥

तदे॒तेनै॒व प्रत्य॑गृह्णात् । तेन॒ वै सो᳚-ऽष्ट॒ममि॑न्द्रि॒यस्या॒त्म-न्नु॒पाध॑त्ते । अ॒ष्ट॒ममि॑न्द्रि॒यस्या॒त्म-न्नु॒पाध॑त्ते । य ए॒वं-विँ॒द्वान प्रा॑ण-त्प्रति गृ॒ह्णाति॑ । अथ॒ यो-ऽवि॑द्वा-न्प्रतिगृ॒ह्णाति॑ । अ॒ष्ट॒मम॑स्येन्द्रि॒यस्याप॑ क्रामति ॥ यद्वा इ॒द-ङ्कि-ञ्च॑ । त-थ्सर्व॑-मुत्ता॒न ए॒वाङ्गी॑र॒सः प्रत्य॑ गृह्णात् । तदे॑न॒-म्प्रति॑गृहीत॒-न्नाहि॑नत् । य-त्कि-ञ्च॑ प्रति गृह्णी॒यात् । त-थ्सर्व॑-मुत्ता॒न-स्त्वा᳚ङ्गीर॒सः प्रति॑गृह्णा॒त्वित्ये॒व प्रति॑ गृह्णीयात् । इ॒यं-वाँ उ॑त्ता॒न आ᳚ङ्गीर॒सः । अ॒नयै॒वैन॒त्-प्रति॑गृह्णाति । नैनग्ं॑ हिनस्ति ॥ 16 ॥

(तृती॑यमिन्द्रि॒यस्यापा᳚क्रामच् - चतु॒र्थमि॑न्द्रि॒यस्या॒त्मन्नु॒पाध॒ - त्ताश्व॑-म्प्रतिगृ॒ह्णाति॑ - ष॒ष्ठ॑मस्येन्द्रि॒यस्याप॑क्राम -त्यष्ट॒ममि॑न्द्रि॒यस्यापा᳚क्रामत् - प्रति गृह्णी॒याच् च॒त्वारि॑ च) (अ. 4)

(तस्य॒ वा अ॒ग्नेर्-हिर॑ण्य॒ग्ं॒ सोम॑स्य॒ वास॒स्तदे॒तेन॑ रु॒द्रस्य॒ गा-न्तामे॒तेन॒ वरु॑ण॒स्याश्व॑-म्प्र॒जाप॑तेः॒ पुरु॑ष॒-म्मनो॒स्तल्प॒-न्तमे॒तेनो᳚त्ता॒नस्य॒ तदे॒तेनाप्रा॑ण॒द्य-द्वै )

(अ॒र्ध-न्तृती॑यमष्ट॒म-न्तच्च॑तु॒र्थ-न्ता-म्प॑ञ्च॒मग्ं ष॒ष्ठग्ं स॑प्त॒मन्तम् ।

तदे॒तेन॒ द्वे तामे॒तेनैक॒-न्तमे॒तेन॒ त्रीणि॒ तदे॒तेनैकं᳚ )

अनुवाकं 5 - प्रश्नोत्तररूपो ब्रह्मविषयस्संवाँदः

ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति ॥ य-द्दश॑होतार-स्स॒त्रमास॑त । केन॒ ते गृ॒हप॑तिना ऽऽर्ध्नुवन्न् । केन॑ प्र॒जा अ॑सृज॒न्तेति॑ । प्र॒जाप॑तिना॒ वै ते गृ॒हप॑तिना ऽऽर्ध्नुवन्न् । तेन॑ प्र॒जा अ॑सृजन्त ॥ यच्चतु॑र्होतार-स्स॒त्रमास॑त । केन॒ ते गृ॒हप॑तिना ऽऽर्ध्नुवन्न् । केनौष॑धी-रसृज॒न्तेति॑ । सोमे॑न॒ वै ते गृ॒हप॑तिना ऽऽर्ध्नुवन्न् ॥ 17 ॥

तेनौष॑धी-रसृजन्त ॥ य-त्पञ्च॑होतार-स्स॒त्रमास॑त । केन॒ ते गृ॒हप॑तिना ऽऽर्ध्नुवन्न् । केनै॒भ्यो लो॒केभ्यो-ऽसु॑रा॒-न्प्राणु॑दन्त । केनै॑षा-म्प॒शून॑वृञ्ज॒तेति॑ । अ॒ग्निना॒ वै ते गृ॒हप॑तिना ऽऽर्ध्नुवन्न् । तेनै॒भ्यो लो॒केभ्यो-ऽसु॑रा॒न्-प्राणु॑दन्त । तेनै॑षा-म्प॒शून॑वृञ्जत ॥ य-थ्षड्ढो॑तार-स्स॒त्रमास॑त । केन॒ ते गृ॒हप॑तिना ऽऽर्ध्नुवन्न् ॥ 18 ॥

केन॒र्तून॑-कल्पय॒न्तेति॑ । धा॒त्रा वै ते गृ॒हप॑तिना ऽऽर्ध्नुवन्न् । तेन॒र्तून॑कल्पयन्त ॥ य-थ्स॒प्तहो॑तार-स्स॒त्रमास॑त । केन॒ ते गृ॒हप॑तिना ऽऽर्ध्नुवन्न् । केन॒ सुव॑रायन्न् । केने॒माल् ँलो॒कान्-थ्सम॑तन्व॒न्निति॑ । अ॒र्य॒म्णा वै ते गृ॒हप॑तिना ऽऽर्ध्नुवन्न् । तेन॒ सुव॑रायन्न् । तेने॒माल् ँलो॒कान्-थ्सम॑तन्व॒न्निति॑ ॥ 19 ॥

ए॒ते वै दे॒वा गृ॒हप॑तयः । तान्. य ए॒वं-विँ॒द्वान् । अप्य॒न्यस्य॑ गार्हप॒ते दीक्ष॑ते । अ॒वा॒न्त॒रमे॒व स॒त्रिणा॑-मृद्ध्नोति ॥ यो वा अ॑र्य॒मणं॒-वेँद॑ । दान॑कामा अस्मै प्र॒जा भ॑वन्ति । य॒ज्ञो वा अ॑र्य॒मा । आर्या॑वस॒तिरिति॒ वै तमा॑हु॒र्य-म्प्र॒शग्ंस॑न्ति ॥ आर्या॑ वस॒तिर्भ॑वति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 20 ॥

यद्वा इ॒द-ङ्कि-ञ्च॑ । त-थ्सर्व॒-ञ्चतु॑र्होतारः । चतु॑र्होतृ॒भ्यो-ऽधि॑ य॒ज्ञो निमि॑र्तः । स य ए॒वं-विँ॒द्वान्. वि॒वदे॑त । अ॒हमे॒व भूयो॑ वेद । यश्चतु॑र्होतॄ॒न्॒. वेदेति॑ । स ह्ये॑व भूयो॒ वेद॑ । यश्चतु॑र्होतॄ॒न्.॒ वेद॑ ॥ यो वै चतु॑र्होतृणा॒ग्ं॒ होतॄ॒न्॒. वेद॑ । सर्वा॑सु प्र॒जास्वन्न॑मत्ति ॥ 21 ॥

सर्वा॒ दिशो॒-ऽभिज॑यति । प्र॒जाप॑ति॒र्वै दश॑होतृणा॒ग्ं॒ होता᳚ । सोम॒श्चतु॑र्होतृणा॒ग्ं॒ होता᳚ । अ॒ग्निः पञ्च॑होतृणा॒ग्ं॒ होता᳚ । धा॒ता षड्ढो॑तृणा॒ग्ं॒ होता᳚ । अ॒र्य॒मा स॒प्तहो॑तृणा॒ग्ं॒ होता᳚ । ए॒ते वै चतु॑र्होतृणा॒ग्ं॒ होता॑रः । तान्. य ए॒वं-वेँद॑ । सर्वा॑सु प्र॒जास्वन्न॑मत्ति । सर्वा॒ दिशो॒-ऽभि ज॑यति ॥ 22 ॥

(आ॒र्ध्नु॒व॒ - न्ना॒ध्नु॒व॒ - न्नित्ये॒ - वं-वेँदा᳚ - त्ति॒ - सर्वा॒ दिशो॒भि ज॑यति ) (अ. 5)

(वै तेन॑ स॒त्र-ङ्केन॑)

2.3.6 अनुवाकं - होतृप्रशंसाप्रसङ्गेन क्रतूनामृत्विग् विशेषव्यवस्थापनम्, अग्निहोत्रस्य प्राशस्त्य-ञ्च

प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा-स्सृ॒ष्ट्वा व्य॑स्रग्ंसत । स हृद॑य-म्भू॒तो॑-ऽशयत् । आत्म॒न्॒. हा(3) इत्यह्व॑यत् । आपः॒ प्रत्य॑शृण्वन्न् । ता अ॑ग्निहो॒त्रेणै॒व य॑ज्ञक्र॒तुनोप॑ प॒र्याव॑र्तन्त । ताः कुसि॑न्ध॒मुपौ॑हन्न् । तस्मा॑दग्निहो॒त्रस्य॑ यज्ञक्र॒तोः । एक॑ ऋ॒त्विक् ॥ च॒तु॒ष्कृत्वो-ऽह्व॑यत् । अ॒ग्नि-र्वा॒यु-रा॑दि॒त्य-श्च॒न्द्रमाः᳚ ॥ 23 ॥

ते प्रत्य॑शृण्वन्न् । ते द॑र्शपूर्णमा॒साभ्या॑मे॒व य॑ज्ञक्र॒तुनोप॑ प॒र्याव॑र्तन्त । त उपौ॑हग्ग्-श्च॒त्वार्यङ्गा॑नि । तस्मा᳚-द्दर्शपूर्णमा॒सयो᳚-र्यज्ञक्र॒तोः । च॒त्वार॑ ऋ॒त्विजः॑ ॥ प॒ञ्च॒ कृत्वो-ऽह्व॑यत् । प॒शवः॒ प्रत्य॑शृण्वन्न् । ते चा॑तुर्मा॒स्यैरे॒व य॑ज्ञक्र॒तुनोप॑ प॒र्याव॑र्तन्त । त उपौ॑ह॒ल् ँलोम॑ छ॒वी-म्मा॒ग्ं॒समस्थि॑ म॒ज्जान᳚म् । तस्मा᳚च्चातुर्मा॒स्यानां᳚-यँज्ञक्र॒तोः ॥ 24 ॥

पञ्च॒र्त्विजः॑ ॥ ष॒ट्कृत्वो-ऽह्व॑यत् । ऋ॒तवः॒ प्रत्य॑शृण्वन्न् । ते प॑शुब॒न्धेनै॒व य॑ज्ञक्र॒तुनोप॑ प॒र्याव॑र्तन्त । त उपौ॑ह॒न्-थ्स्तना॑वा॒ण्डौ शि॒श्नमवा᳚ञ्च-म्प्रा॒णम् । तस्मा᳚त्-पशुब॒न्धस्य॑ यज्ञक्र॒तोः । षडृ॒त्विजः॑ ॥ स॒प्त॒कृत्वो-ऽह्व॑यत् । होत्राः॒ प्रत्य॑शृण्वन्न् । ता-स्सौ॒म्येनै॒वाद्ध्व॒रेण॑ यज्ञक्र॒तुनोप॑ प॒र्याव॑र्तन्त ॥ 25 ॥

ता उपौ॑हन्-थ्स॒प्तशी॑र्ष॒ण्या᳚न्-प्रा॒णान् । तस्मा᳚-थ्सौ॒म्यस्या᳚द्ध्व॒रस्य॑ यज्ञक्र॒तोः । स॒प्त होत्राः॒ प्राची॒र्वष॑ट्कुर्वन्ति ॥ द॒श॒कृत्वो-ऽह्व॑यत् । तपः॒ प्रत्य॑शृणोत् । तत्-कर्म॑णै॒व सं॑वँथ्स॒रेण॒ सर्वै᳚र्यज्ञक्र॒तुभि॒रुप॑ प॒र्याव॑र्तत । त-थ्सर्व॑मा॒त्मान॒-मप॑रिवर्ग॒-मुपौ॑हत् । तस्मा᳚थ्- संवँथ्स॒रे सर्वे॑ यज्ञक्र॒तवो-ऽव॑रुद्ध्यन्ते ॥ तस्मा॒-द्दश॑होता॒ चतु॑र्होता । पञ्च॑होता॒ षड्ढो॑ता स॒प्तहो॑ता । एक॑होत्रे ब॒लिग्ं ह॑रन्ति । हर॑न्त्यस्मै प्र॒जा ब॒लिम् । ऐन॒मप्र॑तिख्यात-ङ्गच्छति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 26 ॥

(च॒न्द्रमा᳚ - श्चातुर्मा॒स्यानां᳚-यँज्ञक्र॒तो - र॑द्ध्व॒रेण॑ यज्ञक्र॒तुनोप॑ प॒र्याव॑र्तन्त - स॒प्तहो॑ता च॒त्वारि॑ च) (अ. 6)

अनुवाकं 7 - अग्निहोत्रस्य सर्वक्रतुरुद्भावसाधनेन प्रशंसा

प्र॒जाप॑तिः॒ पुरु॑ष-मसृजत । सो᳚-ऽग्निर॑ब्रवीत् । ममा॒य-मन्न॑म॒स्त्विति॑ । सो॑-ऽबिभेत् । सर्वं॒-वैँ मा॒-ऽय-म्प्रध॑क्ष्य॒तीति॑ । स ए॒ताग्-श्चतु॑र्होतॄनात्म॒-स्पर॑णानपश्यत् । तान॑जुहोत् । तैर्वै स आ॒त्मान॑-मस्पृणोत् ॥ यद॑ग्निहो॒त्र-ञ्जु॒होति॑ । एक॑होतारमे॒व त-द्य॑ज्ञक्र॒तु-मा᳚प्नोत्यग्निहो॒त्रम् ॥ 27 ॥

कुसि॑न्ध-ञ्चा॒त्मनः॑ स्पृ॒णोति॑ । आ॒दि॒त्यस्य॑ च॒ सायु॑ज्य-ङ्गच्छति ॥ च॒तुरुन्न॑यति । चतु॑र्होतारमे॒व त-द्य॑ज्ञक्र॒तु-मा᳚प्नोति दर्शपूर्णमा॒सौ । च॒त्वारि॑ चा॒त्मनो-ऽङ्गा॑नि स्पृ॒णोति॑ । आ॒दि॒त्यस्य॑ च॒ सायु॑ज्य-ङ्गच्छति ॥ च॒तुरुन्न॑यति । स॒मित्प॑ञ्च॒मी । पञ्च॑होतारमे॒व त-द्य॑ज्ञक्र॒तु-मा᳚प्नोति चातुर्मा॒स्यानि॑ । लोम॑ छ॒वी-म्मा॒ग्ं॒समस्थि॑ म॒ज्जान᳚म् ॥ 28 ॥

तानि॑ चा॒त्मनः॑ स्पृ॒णोति॑ । आ॒दि॒त्यस्य॑ च॒ सायु॑ज्य-ङ्गच्छति ॥ च॒तुरुन्न॑यति । द्विर्जु॑होति । षड्ढो॑तारमे॒व त-द्य॑ज्ञक्र॒तु-मा᳚प्नोति पशुब॒न्धम् । स्तना॑वा॒ण्डौ शि॒श्नमवा᳚ञ्च-म्प्रा॒णम् । तानि॑ चा॒त्मनः॑ स्पृ॒णोति॑ । आ॒दि॒त्यस्य॑ च॒ सायु॑ज्य-ङ्गच्छति । च॒तुरुन्न॑यति । द्विर्जु॑होति ॥ 29 ॥

स॒मि-थ्स॑प्त॒मी । स॒प्तहो॑तारमे॒व त-द्य॑ज्ञक्र॒तु-मा᳚प्नोति सौ॒म्य-म॑द्ध्व॒रम् । स॒प्त चा॒त्मनः॑ शीर्ष॒ण्या᳚न्-प्रा॒णान्-थ्स्पृ॒णोति॑ । आ॒दि॒त्यस्य॑ च॒ सायु॑ज्य-ङ्गच्छति ॥ च॒तुरुन्न॑यति । द्विर्जु॒होति॑ । द्विर्निमा᳚र्ष्टि । द्विः प्राश्ञा॑ति । दश॑होतारमे॒व त-द्य॑ज्ञक्र॒तु-मा᳚प्नोति संवँथ्स॒रम् । सर्व॑-ञ्चा॒त्मान॒-मप॑रिवर्गग्ग् स्पृ॒णोति॑ । आ॒दि॒त्यस्य॑ च॒ सायु॑ज्य-ङ्गच्छति ॥ 30 ॥

(अ॒ग्नि॒हो॒त्रं - म॒ज्जानं॒ - द्विर्जु॑हो॒ - त्यप॑रिवर्गग्ग् स्पृ॒णोत्येक॑-ञ्च ) (अ. 7)

अनुवाकं 8 - सृष्टिसाधनत्वेन होतृमन्त्रासामर्थ्य प्रशंसा

[(अप॑क्रामत गर्भि॒ण्यः) इस् ओन्ल्य् इन्स्त्रुच्तिओन् , नोत् अ मन्त्र]

प्र॒जाप॑ति-रकामयत॒ प्रजा॑ये॒येति॑ । स तपो॑-ऽतप्यत । सो᳚-ऽन्तर्वा॑नभवत् । स हरि॑त-श्श्या॒वो॑-ऽभवत् । तस्मा॒-थ्स्त्र्य॑न्तर्व॑त्नी । हरि॑णी स॒ती श्या॒वा भ॑वति । स वि॒जाय॑मानो॒ गर्भे॑णाताम्यत् । स ता॒न्तः कृ॒ष्ण-श्श्या॒वो॑-ऽभवत् । तस्मा᳚-त्ता॒न्तः कृ॒ष्ण-श्श्या॒वो भ॑वति । तस्यासु॑रे॒वाजी॑वत् ॥ 31 ॥

तेनासु॒ना-ऽसु॑रानसृजत । तदसु॑राणा-मसुर॒त्वम् । य ए॒वमसु॑राणा-मसुर॒त्वं-वेँद॑ । असु॑माने॒व भ॑वति । नैन॒मसु॑र्जहाति ॥ सो-ऽसु॑रान्-थ्सृ॒ष्ट्वा पि॒तेवा॑मन्यत । तदनु॑ पि॒तॄन॑सृजत । तत्-पि॑तृ॒णा-म्पि॑तृ॒त्वम् । य ए॒व-म्पि॑तृ॒णा-म्पि॑तृ॒त्वं-वेँद॑ । पि॒तेवै॒व स्वाना᳚-म्भवति ॥ 32 ॥

यन्त्य॑स्य पि॒तरो॒ हव᳚म् ॥ स पि॒तॄन्-थ्सृ॒ष्ट्वा ऽम॑नस्यत् । तदनु॑ मनु॒ष्या॑-नसृजत । तन्म॑नु॒ष्या॑णा-म्मनुष्य॒त्वम् । य ए॒व-म्म॑नु॒ष्या॑णा-म्मनुष्य॒त्वं-वेँद॑ । म॒न॒स्व्ये॑व भ॑वति । नैन॒-म्मनु॑र्जहाति ॥ तस्मै॑ मनु॒ष्या᳚न्-थ्ससृजा॒नाय॑ । दिवा॑ देव॒त्रा ऽभ॑वत् । तदनु॑ दे॒वान॑सृजत । त-द्दे॒वाना᳚-न्देव॒त्वम् । य ए॒व-न्दे॒वाना᳚-न्देव॒त्वं-वेँद॑ । दिवा॑ है॒वास्य॑ देव॒त्रा भ॑वति ॥ तानि॒ वा ए॒तानि॑ च॒त्वार्यम्भाग्ं॑सि । दे॒वा म॑नु॒ष्याः᳚ पि॒तरो-ऽसु॑राः ॥ तेषु॒ सर्वे॒ष्वम्भो॒ नभ॑ इव भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 33 ॥

(अ॒जी॒व॒थ् - स्वाना᳚-म्भवति - दे॒वान॑सृजत स॒प्त च॑) (अ. 8)

अनुवाकं 9 - वायुरूपत्वज्ञानेन होतृमन्त्राणा-म्प्रशंसा

[(य॒था॒स्था॒न-ङ्ग॑र्भि॒ण्यः॑) इस् ऒन्ल्य् इन्स्त्रुच्तिऒन् , नॊत् अ मन्त्र]

ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । यो वा इ॒मं-विँ॒द्यात् । यतो॒-ऽय-म्पव॑ते । यद॑भि॒ पव॑ते । यद॑भि स॒पंवँ॑ते । सर्व॒मायु॑रियात् । न पु॒रा ऽऽयु॑षः॒ प्रमी॑येत । प॒शु॒मान्-थ्स्या᳚त् । वि॒न्देत॑ प्र॒जाम् ॥ यो वा इ॒मं-वेँद॑ ॥ 34 ॥

यतो॒-ऽय-म्पव॑ते । यद॑भि॒ पव॑ते । यद॑भि स॒पंवँ॑ते । सर्व॒मायु॑रेति । न पु॒रा-ऽऽयु॑षः॒ प्रमी॑यते । प॒शु॒मा-न्भ॑वति । वि॒न्दते᳚ प्र॒जाम् ॥ अ॒द्भ्यः प॑वते । अ॒पो॑-ऽभि प॑वते । अ॒पो॑-ऽभि सम्प॑वते ॥ 35 ॥

अ॒स्याः प॑वते । इ॒माम॒भि प॑वते । इ॒माम॒भि सम्प॑वते । अ॒ग्नेः प॑वते । अ॒ग्निम॒भि प॑वते । अ॒ग्निम॒भि स-म्प॑वते । अ॒न्तरि॑क्षा-त्पवते । अ॒न्तरि॑क्षम॒भि प॑वते । अ॒न्तरि॑क्षम॒भि स-म्प॑वते । आ॒दि॒त्या-त्प॑वते ॥ 36 ॥

आ॒दि॒त्यम॒भि प॑वते । आ॒दि॒त्यम॒भि स-म्प॑वते । द्योः प॑वते । दिव॑म॒भि प॑वते ॥ दिव॑म॒भि स-म्प॑वते । दि॒ग्भ्यः प॑वते । दिशो॒-ऽभि प॑वते । दिशो॒-ऽभि स-म्प॑वते । स यत्-पु॒रस्ता॒द्वाति॑ । प्रा॒ण ए॒व भू॒त्वा पु॒रस्ता᳚द्वाति ॥ 37 ॥

तस्मा᳚त्-पु॒रस्ता॒-द्वान्त᳚म् । सर्वाः᳚ प्र॒जाः प्रति॑ नन्दन्ति । प्रा॒णो हि प्रि॒यः प्र॒जाना᳚म् । प्रा॒ण इ॑व प्रि॒यः प्र॒जाना᳚-म्भवति । य ए॒वं-वेँद॑ । स वा ए॒ष प्रा॒ण ए॒व ॥ अथ॒ य-द्द॑क्षिण॒तो वाति॑ । मा॒त॒रिश्वै॒व भू॒त्वा द॑क्षिण॒तो वा॑ति । तस्मा᳚-द्दक्षिण॒तो वान्तं॑-विँ॒द्यात् । सर्वा॒ दिश॒ आवा॑ति ॥ 38 ॥

सर्वा॒ दिशो-ऽनु॒ विवा॑ति । सर्वा॒ दिशो-ऽनु॒ संवाँ॒तीति॑ । स वा ए॒ष मा॑त॒रिश्वै॒व ॥ अथ॒ यत्-प॒श्चाद्वाति॑ । पव॑मान ए॒व भू॒त्वा प॒श्चाद्वा॑ति । पू॒तम॑स्मा॒ आह॑रन्ति । पू॒तमुप॑हरन्ति । पू॒तम॑श्नाति । य ए॒वं-वेँद॑ । स वा ए॒ष पव॑मान ए॒व ॥ 39 ॥

अथ॒ यदु॑त्तर॒तो वाति॑ । स॒वि॒तैव भू॒त्वोत्त॑र॒तो वा॑ति । स॒वि॒तेव॒ स्वाना᳚-म्भवति । य ए॒वं-वेँद॑ । स वा ए॒ष स॑वि॒तैव ॥ ते य ए॑न-म्पु॒रस्ता॑दा॒यन्त॑-मुप॒वद॑न्ति । य ए॒वास्य॑ पु॒रस्ता᳚त्-पा॒प्मानः॑ । ताग्स्ते ऽप॑घ्नन्ति । पु॒रस्ता॒दित॑रान्-पा॒प्मनः॑ सचन्ते ॥ अथ॒ य ए॑न-न्दक्षिण॒त आ॒यन्त॑-मुप॒वद॑न्ति ॥ 40 ॥

य ए॒वास्य॑ दक्षिण॒तः पा॒प्मानः॑ । ताग्स्ते ऽप॑घ्नन्ति । द॒क्षि॒ण॒त इत॑रा-न्पा॒प्मनः॑ सचन्ते ॥ अथ॒ य ए॑न-म्प॒श्चादा॒यन्त॑-मुप॒वद॑न्ति । य ए॒वास्य॑ प॒श्चात्-पा॒प्मानः॑ । ताग्स्ते ऽप॑घ्नन्ति । प॒श्चादित॑रान्-पा॒प्मनः॑ सचन्ते ॥ अथ॒ य ए॑नमुत्तर॒त आ॒यन्त॑मुप॒ वद॑न्ति । य ए॒वास्यो᳚त्तर॒तः पा॒प्मानः॑ । ताग्स्ते ऽप॑घ्नन्ति ॥ 41 ॥

उ॒त्त॒र॒त इत॑रा-न्पा॒प्मनः॑ सचन्ते ॥ तस्मा॑ दे॒वं-विँ॒द्वान् । वीव॑ नृत्येत् । प्रेव॑ चलेत् । व्यस्ये॑वा॒क्ष्यौ भा॑षेत । म॒ण्टये॑दिव । क्रा॒थये॑दिव । शृ॒ङ्गा॒येते॑व ॥ उ॒त मोप॑वदेयुः । उ॒त मे॑ पा॒प्मान॒-मप॑हन्यु॒रिति॑ ॥ स या-न्दिशग्ं॑ स॒निमे॒ष्यन्-थ्स्यात् । य॒दा ता-न्दिशं॒-वाँतो॑ वा॒यात् । अथ॒ प्रवे॒यात् । प्र वा॑ धापयेत् (धावयेत्) । सा॒तमे॒व र॑दि॒तं-व्यूँ॑ढ-ङ्ग॒न्धम॒भि प्रच्य॑वते । आ-ऽस्य॒ त-ञ्ज॑नप॒द-म्पूर्वा॑ की॒र्तिर्ग॑च्छति ॥ दान॑कामा अस्मै प्र॒जा भ॑वन्ति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 42 ॥

(वेद॒ - सम्प॑वत - आदि॒त्या-त्प॑वते - वा॒त्या - वा᳚त्ये॒ - ष पव॑मान ए॒व - द॑क्षिण॒त आ॒यन्त॑मुप॒ वद॑न् - त्युत्तर॒तः पा॒प्मान॒स्ताग्स्ते ऽप॑घ्न॒ - न्तीत्य॒ष्टौ च॑) (अ. 9)

अनुवाकं 10 - दशहोतृमन्त्राणा-ङ्काम्यप्रयोगः

प्र॒जाप॑ति॒-स्सोम॒ग्ं॒ राजा॑नमसृजत । त-न्त्रयो॒ वेदा॒ अन्व॑सृज्यन्त । तान्. हस्ते॑-ऽकुरुत । अथ॒ ह सीता॑ सावि॒त्री । सोम॒ग्ं॒ राजा॑न-ञ्चकमे । श्र॒द्धामु॒ स च॑कमे । सा ह॑ पि॒तर॑-म्प्र॒जाप॑ति॒-मुप॑ससार । तग्ं हो॑वाच । नम॑स्ते अस्तु भगवः । उप॑ त्वा-ऽयानि ॥ 43 ॥

प्र त्वा॑ पद्ये ॥ सोमं॒-वैँ राजा॑न-ङ्कामये । श्र॒द्धामु॒ स का॑मयत॒ इति॑ । तस्या॑ उ॒ ह स्था॑ग॒रम॑लङ्का॒र-ङ्क॑ल्पयि॒त्वा । दश॑होतार-म्पु॒रस्ता᳚-द्व्या॒ख्याय॑ । चतु॑र्होतार-न्दक्षिण॒तः । पञ्च॑ होतार-म्प॒श्चात् । षड्ढो॑तार-मुत्तर॒तः । स॒प्तहो॑तार-मु॒परि॑ष्टात् । स॒म्भा॒रैश्च॒ पत्नि॑भिश्च॒ मुखे॑-ऽल॒ङ्कृत्य॑ ॥ 44 ॥

आ-ऽस्यार्धं-वँ॑व्राज । ताग्ं हो॒दीक्ष्यो॑वाच । उप॒ मा-ऽऽव॑र्त॒स्वेति॑ । तग्ं हो॑वाच । भोग॒-न्तु म॒ आच॑क्ष्व । ए॒त-न्म॒ आच॑क्ष्व । यत्ते॑ पा॒णाविति॑ । तस्या॑ उ॒ ह त्रीन्. वेदा॒-न्प्रद॑दौ । तस्मा॒दु ह॒ स्त्रियो॒ भोग॒मैव हा॑रयन्ते ॥ स यः का॒मये॑त प्रि॒य-स्स्या॒मिति॑ ॥ 45 ॥

यं-वाँ॑ का॒मये॑त प्रि॒य-स्स्या॒दिति॑ । तस्मा॑ ए॒तग्ग् स्था॑ग॒र-म॑लङ्का॒र-ङ्क॑ल्पयि॒त्वा । दश॑होतार-म्पु॒रस्ता᳚-द्व्या॒ख्याय॑ । चतु॑र्होतार-न्दक्षिण॒तः । पञ्च॑होतार-म्प॒श्चात् । षड्ढो॑तार-मुत्तर॒तः । स॒प्तहो॑ता-रमु॒परि॑ष्टात् । स॒म्भा॒रैश्च॒ पत्नि॑भिश्च॒ मुखे॑-ऽल॒ङ्कृत्य॑ । आ-ऽस्यार्धं-व्रँ॑जेत् । प्रि॒यो है॒व भ॑वति ॥ 46 ॥

(अ॒या॒ - न्य॒ल॒ङ्कृत्य॑ - स्या॒मिति॑ - भवति) (अ. 10)

अनुवाकं 11 - दशहोत्रादिमन्त्रनाम्ना-म्प्रवृत्तिनिमित्तम्

ब्रह्मा᳚त्म॒न्-वद॑सृजत । तद॑कामयत । समा॒त्मना॑ पद्ये॒येति॑ । आत्म॒-न्नात्म॒-न्नित्याम॑न्त्रयत । तस्मै॑ दश॒मग्ं हू॒तः प्रत्य॑शृणोत् । स दश॑हूतो-ऽभवत् । दश॑हूतो ह॒ वै नामै॒षः । तं-वाँ ए॒त-न्दश॑हूत॒ग्ं॒ सन्त᳚म् । दश॑हो॒तेत्याच॑क्षते प॒रोक्षे॑ण । प॒रोक्ष॑प्रिया इव॒ हि दे॒वाः ॥ 47 ॥

आत्म॒-न्नात्म॒-न्नित्याम॑न्त्रयत । तस्मै॑ सप्त॒मग्ं हू॒तः प्रत्य॑शृणोत् । स स॒प्तहू॑तो-ऽभवत् । स॒प्तहू॑तो ह॒ वै नामै॒षः । तं-वाँ ए॒तग्ं स॒प्तहू॑त॒ग्ं॒ सन्त᳚म् । स॒प्तहो॒तेत्याच॑क्षते प॒रोक्षे॑ण । प॒रोक्ष॑प्रिया इव॒ हि दे॒वाः ॥ आत्म॒-न्नात्म॒-न्नित्याम॑न्त्रयत । तस्मै॑ ष॒ष्ठग्ं हू॒तः प्रत्य॑शृणोत् । स षड्ढू॑तो-ऽभवत् ॥ 48 ॥

षड्ढू॑तो ह॒ वै नामै॒षः । तं-वाँ ए॒तग्ं षड्ढू॑त॒ग्ं॒ सन्त᳚म् । षड्ढो॒तेत्याच॑क्षते प॒रोक्षे॑ण । प॒रोक्ष॑प्रिया इव॒ हि दे॒वाः ॥ आत्म॒-न्नात्म॒-न्नित्याम॑न्त्रयत । तस्मै॑ पञ्च॒मग्ं हू॒तः प्रत्य॑ शृणोत् । स पञ्च॑ हूतो-ऽभवत् । पञ्च॑हूतो ह॒ वै नामै॒षः । तं-वाँ ए॒त-म्पञ्च॑हूत॒ग्ं॒ सन्त᳚म् । पञ्च॑हो॒तेत्याच॑क्षते प॒रोक्षे॑ण ॥ 49 ॥

प॒रोक्ष॑प्रिया इव॒ हि दे॒वाः ॥ आत्म॒-न्नात्म॒-न्नित्याम॑न्त्रयत । तस्मै॑ चतु॒र्थग्ं हू॒तः प्रत्य॑शृणोत् । स चतु॑र्हूतो-ऽभवत् । चतु॑र्हूतो ह॒ वै नामै॒षः । तं-वाँ ए॒त-ञ्चतु॑र्हूत॒ग्ं॒ सन्त᳚म् । चतु॑र्हो॒तेत्याच॑क्षते प॒रोक्षे॑ण । प॒रोक्ष॑प्रिया इव॒ हि दे॒वाः ॥ तम॑ब्रवीत् । त्वं-वैँ मे॒ नेदि॑ष्ठग्ं हू॒तः प्रत्य॑श्रौषीः । त्वयै॑-नानाख्या॒तार॒ इति॑ । तस्मा॒न्नु है॑ना॒ग्॒-श्चतु॑र्होतार॒ इत्याच॑क्षते । तस्मा᳚-च्छुश्रू॒षुः पु॒त्राणा॒ग्ं॒ हृद्य॑तमः । नेदि॑ष्ठो॒ हृद्य॑तमः । नेदि॑ष्ठो॒ ब्रह्म॑णो भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 50 ॥

(दे॒वाः - षड्ढू॑तो-ऽभव॒त् - पञ्च॑हो॒तेत्याच॑क्षते प॒रोक्षे॑णा - श्रौषी॒-ष्षट्च॑) (अ. 11)

(ब्र॒ह्म॒वा॒दिनः॒ किं - दक्षि॑णां॒ - ँयो वा अवि॑द्वा॒न् - तस्य॒ वै - ब्र॑ह्मवा॒दिनो॒ य-द्दश॑होतारः - प्र॒जाप॑ति॒ व्यस्रं - प्र॒जाप॑तिः॒ पुरु॑षं - प्र॒जाप॑तिरकामयत॒ स तप॒-स्सो᳚-ऽन्तर्वा᳚न् - ब्रह्मवा॒दिनो॒ यो वा इ॒मं-विँ॒द्यात् - प्र॒जाप॑ति॒-स्सोम॒ग्ं॒ राजा॑नं॒ - ब्रह्मा᳚त् म॒न्वदेका॑दश)

(ब्र॒ह्म॒वा॒दिन॒ - स्तस्य॒ वा अ॒ग्ने--र् यद्वा इ॒द-ङ्किञ्च॑ - प्र॒जाप॑तिरकामयत॒ -य ए॒वास्य॑ दक्षिण॒तः प॑ञ्चा॒शत्)

(ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॒ - य ए॒वं-वेँद॑ )

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे द्वितीयाष्टके तृतीयः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥