Krishna

2.2 - ஹோத்ரு'ப்ராஹ்மணம் - க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேத தைத்திரீய ப்ராஹ்மண பாடஃ - ப்ரஜாபதிரகாமயத ப்ரஜாஃ

2.2 - Hotribrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Prajapatirakamayata Prajah

✍️ Vedic 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ப்ராஹ்மணே த்விதீயாஷ்டகே த்விதீயஃ ப்ரபாடகஃ - ஹோத்ரு'ப்ராஹ்மணம்
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹ॒ரிஃ॒ ஓம் ॥
அநுவாகம் 1 - தஶஹோத்ரு'மந்த்ரஸ்ய க்ரத்வர்தபுருஷார்தப்ரயோகௌ
ப்ர॒ஜாப॑திரகாமயத ப்ர॒ஜா-ஸ்ஸ்ரு'॑ஜே॒யேதி॑ । ஸ ஏ॒த-ந்தஶ॑ஹோதார-மபஶ்யத் । த-ம்மந॑ஸா ऽநு॒த்ருத்ய॑ தர்பஸ்த॒ம்பே॑-ऽஜுஹோத் । ததோ॒ வை ஸ ப்ர॒ஜா அ॑ஸ்ரு'ஜத । தா அ॑ஸ்மாத்ஸ்ரு'॒ஷ்டா அபா᳚க்ராமந்ந் । தா க்ரஹே॑ணாக்ரு'ஹ்ணாத் । தத்க்ரஹ॑ஸ்ய க்ரஹ॒த்வம் । யஃ கா॒மயே॑த॒ ப்ரஜா॑யே॒யேதி॑ । ஸ தஶ॑ஹோதார॒-ம்மந॑ஸா ऽநு॒த்ருத்ய॑ தர்பஸ்த॒ம்பே ஜு॑ஹுயாத் । ப்ர॒ஜாப॑தி॒ர்வை தஶ॑ஹோதா ॥ 1 ॥
ப்ர॒ஜாப॑திரே॒வ பூ॒த்வா ப்ர ஜா॑யதே ॥ மந॑ஸா ஜுஹோதி । மந॑ இவ॒ ஹி ப்ர॒ஜாப॑திஃ । ப்ர॒ஜாப॑தே॒ராப்த்யை᳚ ॥ பூ॒ர்ணயா॑ ஜுஹோதி । பூ॒ர்ண இ॑வ॒ ஹி ப்ர॒ஜாப॑திஃ । ப்ர॒ஜாப॑தே॒ராப்த்யை᳚ ॥ ந்யூ॑நயா ஜுஹோதி । ந்யூ॑நா॒த்தி ப்ர॒ஜாப॑திஃ ப்ர॒ஜா அஸ்ரு'॑ஜத । ப்ர॒ஜாநா॒க்ம்॒ ஸ்ரு'ஷ்ட்யை᳚ ॥ 2 ॥
த॒ர்ப॒ஸ்த॒ம்பே ஜு॑ஹோதி । ஏ॒தஸ்மா॒த்வை யோநேஃ᳚ ப்ர॒ஜாப॑திஃ ப்ர॒ஜா அ॑ஸ்ரு'ஜத । யஸ்மா॑தே॒வ யோநேஃ᳚ ப்ர॒ஜாப॑திஃ ப்ர॒ஜா அஸ்ரு'॑ஜத । தஸ்மா॑தே॒வ யோநேஃ॒ ப்ர ஜா॑யதே ॥ ப்ரா॒ஹ்ம॒ணோ த॑க்ஷிண॒த உபா᳚ஸ்தே । ப்ரா॒ஹ்ம॒ணோ வை ப்ர॒ஜாநா॑-முபத்ர॒ஷ்டா । உ॒ப॒த்ர॒ஷ்டு॒மத்யே॒வ ப்ர ஜா॑யதே ॥ க்ரஹோ॑ பவதி । ப்ர॒ஜாநாக்ம்॑ ஸ்ரு'॒ஷ்டாநா॒-ந்த்ரு'த்யை᳚ ॥ ய-ம்ப்ரா᳚ஹ்ம॒ணம்-விँ॒த்யாம்-விँ॒த்வாக்ம்ஸம்॒-யँஶோ॒ நர்ச்சேத் ॥ 3 ॥
ஸோ-ऽர॑ண்ய-ம்ப॒ரேத்ய॑ । த॒ர்ப॒ஸ்த॒ம்ப-மு॒த்க்ரத்த்ய॑ । ப்ரா॒ஹ்ம॒ண-ந்த॑க்ஷிண॒தோ நி॒ஷாத்ய॑ । சது॑ர்​ஹோத்ரூ'॒ந் வ்யாச॑க்ஷீத । ஏ॒தத்வை தே॒வாநா᳚-ம்பர॒ம-ங்குஹ்ய॒-ம்ப்ரஹ்ம॑ । யச்சது॑ர்​ஹோதாரஃ । ததே॒வ ப்ர॑கா॒ஶ-ங்க॑மயதி । ததே॑ந-ம்ப்ரகா॒ஶ-ங்க॒தம் । ப்ர॒கா॒ஶ-ம்ப்ர॒ஜாநா᳚-ங்கமயதி ॥ த॒ர்ப॒ஸ்த॒ம்ப-மு॒த்க்ரத்த்ய॒ வ்யாச॑ஷ்டே ॥ 4 ॥
அ॒க்நி॒வாந். வை த॑ர்பஸ்த॒ம்பஃ । அ॒க்நி॒வத்யே॒வ வ்யாச॑ஷ்டே ॥ ப்ரா॒ஹ்ம॒ணோ த॑க்ஷிண॒த உபா᳚ஸ்தே । ப்ரா॒ஹ்ம॒ணோ வை ப்ர॒ஜாநா॑-முபத்ர॒ஷ்டா । உ॒ப॒த்ர॒ஷ்டு॒-மத்யே॒வைநம்॒-யँஶ॑ ரு'ச்சதி ॥ ஈ॒ஶ்வ॒ர-ந்தம்-யँஶோ-ऽர்தோ॒ரித்யா॑ஹுஃ । யஸ்யாந்தே᳚ வ்யா॒சஷ்ட॒ இதி॑ । வர॒ஸ்தஸ்மை॒ தேயஃ॑ । யதே॒வைந॒-ந்தத்ரோ॑ப॒ நம॑தி । ததே॒வாவ॑ ருந்தே ॥ 5 ॥
அ॒க்நிமா॒ததா॑நோ॒ தஶ॑ஹோத்ரா॒ ऽரணி॒மவ॑தத்த்யாத் । ப்ரஜா॑தமே॒வைந॒-மாத॑த்தே । தேநை॒வோத்த்ருத்யா᳚க்நிஹோ॒த்ர-ஞ்ஜு॑ஹுயாத் । ப்ரஜா॑தமே॒வைந॑ஜ்ஜுஹோதி । ஹ॒விர்நி॑ர்வ॒ப்ஸ்யந்-தஶ॑ஹோதாரம்॒-வ்யாँச॑க்ஷீத । ப்ரஜா॑தமே॒வைந॒-ந்நிர்வ॑பதி । ஸா॒மி॒தே॒நீ-ர॑நுவ॒க்ஷ்யந்-தஶ॑ஹோதாரம்॒-வ்யாँச॑க்ஷீத । ஸா॒மி॒தே॒நீரே॒வ ஸ்ரு'॒ஷ்ட்வா-ऽऽரப்ய॒ ப்ர த॑நுதே । அதோ॑ ய॒ஜ்ஞோ வை தஶ॑ஹோதா । ய॒ஜ்ஞமே॒வ த॑நுதே ॥ 6 ॥
அ॒பி॒சர॒ந்-தஶ॑ஹோதார-ஞ்ஜுஹுயாத் । நவ॒ வை புரு॑ஷே ப்ரா॒ணாஃ । நாபி॑ர்தஶ॒மீ । ஸப்ரா॑ணமே॒வைந॑-ம॒பிச॑ரதி । ஏ॒தாவ॒த்வை புரு॑ஷஸ்ய॒ ஸ்வம் । யாவ॑-த்ப்ரா॒ணாஃ । யாவ॑தே॒வாஸ்யாஸ்தி॑ । தத॒பிச॑ரதி ॥ ஸ்வக்ரு'॑த॒ இரி॑ணே ஜுஹோதி ப்ரத॒ரே வா᳚ । ஏ॒தத்வா அ॒ஸ்யை நிர்-ரு'॑திக்ரு'ஹீதம் । நிர்-ரு'॑தி க்ரு'ஹீத ஏ॒வைந॒-ந்நிர்-ரு'॑த்யா க்ராஹயதி ॥ ய-த்வா॒சஃ க்ரூ॒ரம் । தேந॒ வஷ॑ட்கரோதி । வா॒ச ஏ॒வைந॑-ங்க்ரூ॒ரேண॒ ப்ர வ்ரு'॑ஶ்சதி । தா॒ஜகார்தி॒மார்ச்ச॑தி ॥ 7 ॥
(தஶ॑ஹோதா॒ - ஸ்ரு'ஷ்ட்யா॑ - ரு'॒ச்சே-த்- வ்யாச॑ஷ்டே - ருந்த - ஏ॒வ த॑நுதே॒ - நிர்-ரு'॑திக்ரு'ஹீத॒-ம்பஞ்ச॑ ச) (அ. 1)
அநுவாகம் 2 - சதுர்​ஹோத்ராதிமந்த்ராணா-ங்க்ரத்வர்தப்ரயோகஃ
ப்ர॒ஜாப॑திரகாமயத தர்​ஶபூர்ணமா॒ஸௌ ஸ்ரு'॑ஜே॒யேதி॑ । ஸ ஏ॒த-ஞ்சது॑ர்​ஹோதார-மபஶ்யத் । த-ம்மந॑ஸா-ऽநு॒த்ருத்யா॑ ஹவ॒நீயே॑-ऽஜுஹோத் । ததோ॒ வை ஸ த॑ர்​ஶபூர்ணமா॒ஸாவ॑ஸ்ரு'ஜத । தாவ॑ஸ்மா-த்ஸ்ரு'॒ஷ்டாவபா᳚க்ராமதாம் । தௌ க்ரஹே॑ணா க்ரு'ஹ்ணாத் । தத்க்ரஹ॑ஸ்ய க்ரஹ॒த்வம் । த॒ர்॒ஶ॒பூ॒ர்ண॒மா॒ஸா-வா॒லப॑மாநஃ । சது॑ர்​ஹோதார॒-ம்மந॑ஸா-ऽநு॒த்ருத்யா॑-ஹவ॒நீயே॑ ஜுஹுயாத் । த॒ர்॒ஶ॒பூ॒ர்ண॒மா॒ஸாவே॒வ ஸ்ரு'॒ஷ்ட்வா-ऽऽரப்ய॒ ப்ர த॑நுதே ॥ 8 ॥
க்ரஹோ॑ பவதி । த॒ர்॒ஶ॒பூ॒ர்ண॒மா॒ஸயோ᳚-ஸ்ஸ்ரு'॒ஷ்டயோ॒ர்த்ரு'த்யை᳚ ॥ ஸோ॑-ऽகாமயத சாதுர்மா॒ஸ்யாநி॑ ஸ்ரு'ஜே॒யேதி॑ । ஸ ஏ॒த-ம்பஞ்ச॑ஹோதார-மபஶ்யத் । த-ம்மந॑ஸா-ऽநு॒த்ருத்யா॑ ஹவ॒நீயே॑-ऽஜுஹோத் । ததோ॒ வை ஸ சா॑துர்மா॒ஸ்யாந்ய॑ஸ்ரு'ஜத । தாந்ய॑ஸ்மா-த்ஸ்ரு'॒ஷ்டாந்யபா᳚க்ராமந்ந் । தாநி॒ க்ரஹே॑ணாக்ரு'ஹ்ணாத் । தத்க்ரஹ॑ஸ்ய க்ரஹ॒த்வம் । சா॒து॒ர்மா॒ஸ்யாந்யா॒லப॑மாநஃ ॥ 9 ॥
பஞ்ச॑ஹோதார॒-ம்மந॑ஸா-ऽநு॒த்ருத்யா॑ ஹவ॒நீயே॑ ஜுஹுயாத் । சா॒து॒ர்மா॒ஸ்யாந்யே॒வ ஸ்ரு'॒ஷ்ட்வா-ऽऽரப்ய॒ ப்ர த॑நுதே । க்ரஹோ॑ பவதி । சா॒து॒ர்மா॒ஸ்யாநாக்ம்॑ ஸ்ரு'॒ஷ்டாநா॒-ந்த்ரு'த்யை᳚ ॥ ஸோ॑-ऽகாமயத பஶுப॒ந்தக்ம் ஸ்ரு'॑ஜே॒யேதி॑ । ஸ ஏ॒தக்ம் ஷட்டோ॑தார-மபஶ்யத் । த-ம்மந॑ஸா-ऽநு॒த்ருத்யா॑ ஹவ॒நீயே॑-ऽஜுஹோத் । ததோ॒ வை ஸ ப॑ஶுப॒ந்தம॑ஸ்ரு'ஜத । ஸோ᳚-ऽஸ்மா-த்ஸ்ரு'॒ஷ்டோ ऽபா᳚க்ராமத் । த-ங்க்ரஹே॑ணாக்ரு'ஹ்ணாத் ॥ 10 ॥
தத்க்ரஹ॑ஸ்ய க்ரஹ॒த்வம் । ப॒ஶு॒ப॒ந்தேந॑ ய॒க்ஷ்யமா॑ணஃ । ஷட்டோ॑தார॒-ம்மந॑ஸா ऽநு॒த்ருத்யா॑ ஹவ॒நீயே॑ ஜுஹுயாத் । ப॒ஶு॒ப॒ந்தமே॒வ ஸ்ரு'॒ஷ்ட்வா-ऽऽரப்ய॒ ப்ர த॑நுதே । க்ரஹோ॑ பவதி । ப॒ஶு॒ப॒ந்தஸ்ய॑ ஸ்ரு'॒ஷ்டஸ்ய॒ த்ரு'த்யை᳚ ॥ ஸோ॑-ऽகாமயத ஸௌ॒ம்ய-ம॑த்த்வ॒ரக்ம் ஸ்ரு'॑ஜே॒யேதி॑ । ஸ ஏ॒தக்ம் ஸ॒ப்தஹோ॑தார-மபஶ்யத் । த-ம்மந॑ஸா-ऽநு॒த்ருத்யா॑ ஹவ॒நீயே॑ ऽஜுஹோத் । ததோ॒ வை ஸ ஸௌ॒ம்ய-ம॑த்த்வ॒ர-ம॑ஸ்ரு'ஜத ॥ 11 ॥
ஸோ᳚-ऽஸ்மா-த்ஸ்ரு'॒ஷ்டோ-ऽபா᳚க்ராமத் । த-ங்க்ரஹே॑ணாக்ரு'ஹ்ணாத் । தத்க்ரஹ॑ஸ்ய க்ரஹ॒த்வம் । தீ॒க்ஷி॒ஷ்யமா॑ணஃ । ஸ॒ப்தஹோ॑தார॒-ம்மந॑ஸா-ऽநு॒த்ருத்யா॑ ஹவ॒நீயே॑ ஜுஹுயாத் । ஸௌ॒ம்யமே॒வாத்த்வ॒ரக்ம் ஸ்ரு'॒ஷ்ட்வா-ऽऽரப்ய॒ ப்ர த॑நுதே । க்ரஹோ॑ பவதி । ஸௌ॒ம்யஸ்யா᳚-த்த்வ॒ரஸ்ய॑ ஸ்ரு'॒ஷ்டஸ்ய॒ த்ரு'த்யை᳚ ॥ தே॒வேப்யோ॒ வை ய॒ஜ்ஞோ ந ப்ராப॑வத் । தமே॑தாவ॒ச்ச-ஸ்ஸம॑பரந்ந் ॥ 12 ॥
ய-த்ஸ॑பாம்॒ராஃ । ததோ॒ வை தேப்யோ॑ ய॒ஜ்ஞஃ ப்ராப॑வத் । ய-த்ஸ॑பாம்॒ரா பவ॑ந்தி । ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ ப்ரபூ᳚த்யை ॥ ஆ॒தி॒த்த்யமா॒ஸாத்ய॒ வ்யாச॑ஷ்டே । ய॒ஜ்ஞ॒மு॒கம்-வாँ ஆ॑தி॒த்யம் । மு॒க॒த ஏ॒வ ய॒ஜ்ஞக்ம் ஸ॒ப்ரு'ந்த்ய॒ ப்ர த॑நுதே ॥ அய॑ஜ்ஞோ॒ வா ஏ॒ஷஃ । யோ॑-ऽப॒த்நீகஃ॑ । ந ப்ர॒ஜாஃ ப்ர ஜா॑யேரந்ந் । பத்நீ॒ர்வ்யாச॑ஷ்டே । ய॒ஜ்ஞமே॒வாகஃ॑ । ப்ர॒ஜாநா᳚-ம்ப்ர॒ஜந॑நாய ॥ உ॒ப॒ஸத்ஸு॒ வ்யாச॑ஷ்டே । ஏ॒தத்வை பத்நீ॑நா-மா॒யத॑நம் । ஸ்வ ஏ॒வைநா॑ ஆ॒யத॒நே-ऽவ॑ கல்பயதி ॥ 13 ॥
(த॒நு॒த॒ - ஆ॒லப॑மாநோ - ऽக்ரு'ஹ்ணா - தஸ்ரு'ஜ - தாபர - ஞ்ஜாயேர॒ந்-த்ஷட்ச॑) (அ. 2)
அநுவாகம் 3 - சதுர்​ஹோத்ரு'பஞ்சஹோத்ரு'மந்த்ரக்ரஹபாகயோஃ புருஷார்த ப்ரயோகஃ
ப்ர॒ஜாப॑தி-ரகாமயத॒ ப்ர ஜா॑யே॒யேதி॑ । ஸ தபோ॑-ऽதப்யத । ஸ த்ரி॒வ்ரு'த॒க்க்॒ ஸ்தோம॑-மஸ்ரு'ஜத । த-ம்ப॑ஞ்சத॒ஶஸ்தோமோ॑ மத்த்ய॒த உத॑த்ரு'ணத் । தௌ பூ᳚ர்வப॒க்ஷஶ்சா॑பரப॒க்ஷஶ்சா॑பவதாம் । பூ॒ர்வ॒ப॒க்ஷ-ந்தே॒வா அந்வஸ்ரு'॑ஜ்யந்த । அ॒ப॒ர॒ப॒க்ஷ-மந்வஸு॑ராஃ । ததோ॑ தே॒வா அப॑வந்ந் । பரா-ऽஸு॑ராஃ । ய-ங்கா॒மயே॑த॒ வஸீ॑யாந்-த்ஸ்யா॒திதி॑ ॥ 14 ॥
த-ம்பூ᳚ர்வப॒க்ஷே யா॑ஜயேத் । வஸீ॑யாநே॒வ ப॑வதி । ய-ங்கா॒மயே॑த॒ பாபீ॑யாந்-த்ஸ்யா॒திதி॑ । தம॑பரப॒க்ஷே யா॑ஜயேத் । பாபீ॑யாநே॒வ ப॑வதி । தஸ்மா᳚-த்பூர்வப॒க்ஷோ॑ ¶ப॒க்ஷாத்-க॑ரு॒ண்ய॑தரஃ ॥ ப்ர॒ஜாப॑தி॒ர்வை தஶ॑ஹோதா । சது॑ர்​ஹோதா॒ பஞ்ச॑ஹோதா । ஷட்டோ॑தா ஸ॒ப்தஹோ॑தா । ரு'॒தவஃ॑ ஸம்​வँத்ஸ॒ரஃ ॥ 15 ॥
ப்ர॒ஜாஃ ப॒ஶவ॑ இ॒மே லோ॒காஃ । ய ஏ॒வ-ம்ப்ர॒ஜாப॑தி-ம்ப॒ஹோர்பூயாக்ம்॑ஸம்॒-வேँத॑ । ப॒ஹோரே॒வ பூயா᳚-ந்பவதி ॥ ப்ர॒ஜாப॑தி-ர்தேவாஸு॒ராந॑ஸ்ரு'ஜத । ஸ இந்த்ர॒மபி॒ நாஸ்ரு'॑ஜத । த-ந்தே॒வா அ॑ப்ருவந்ந் । இந்த்ர॑-ந்நோ ஜந॒யேதி॑ । ஸோ᳚-ऽப்ரவீத் । யதா॒ ऽஹம்-யுँ॒ஷ்மாக்​ ஸ்தப॒ஸா ऽஸ்ரு'॑க்ஷி । ஏ॒வமிந்த்ர॑-ஞ்ஜநயத்த்வ॒மிதி॑ ॥ 16 ॥
தே தபோ॑-ऽதப்யந்த । த ஆ॒த்மந்நிந்த்ர॑-மபஶ்யந்ந் । தம॑ப்ருவந்ந் । ஜாய॒ஸ்வேதி॑ । ஸோ᳚-ऽப்ரவீத் । கி-ம்பா॑க॒தேய॑-ம॒பிஜ॑நிஷ்ய॒ இதி॑ । ரு'॒தூந்-த்ஸம்॑​வँத்ஸ॒ரம் । ப்ர॒ஜாஃ ப॒ஶூந் । இ॒மால் ँலோ॒காநித்ய॑ப்ருவந்ந் । தம்-வைँ மா-ऽऽஹு॑த்யா॒ ப்ரஜ॑நய॒தேத்ய॑ப்ரவீத் ॥ 17 ॥
த-ஞ்சது॑ர்​ஹோத்ரா॒ ப்ராஜ॑நயந்ந் ॥ யஃ கா॒மயே॑த வீ॒ரோ ம॒ ஆ ஜா॑யே॒தேதி॑ । ஸ சது॑ர்​ஹோதார-ஞ்ஜுஹுயாத் । ப்ர॒ஜாப॑தி॒ர்வை சது॑ர்​ஹோதா । ப்ர॒ஜாப॑திரே॒வ பூ॒த்வா ப்ரஜா॑யதே । ஜ॒ஜந॒திந்த்ர॑-மிந்த்ரி॒யாய॒ ஸ்வாஹேதி॒ க்ரஹே॑ண ஜுஹோதி । ஆ-ऽஸ்ய॑ வீ॒ரோ ஜா॑யதே । வீ॒ரக்ம் ஹி தே॒வா ஏ॒தயா ऽऽஹு॑த்யா॒ ப்ராஜ॑நயந்ந் ॥ ஆ॒தி॒த்யாஶ்சாங்கி॑ரஸஶ்ச ஸுவ॒ர்கே லோ॒கே᳚ ऽஸ்பர்தந்த । வ॒ய-ம்பூர்வே॑ ஸுவ॒ர்கம்-லோँ॒கமி॑யாம வ॒ய-ம்பூர்வ॒ இதி॑ ॥ 18 ॥
த ஆ॑தி॒த்யா ஏ॒த-ம்பஞ்ச॑ஹோதார-மபஶ்யந்ந் । த-ம்பு॒ரா ப்ரா॑தரநுவா॒காதாக்நீ᳚த்த்ரே ऽஜுஹவுஃ । ததோ॒ வை தே பூர்வே॑ ஸுவ॒ர்கம்-லோँ॒கமா॑யந்ந் । ய-ஸ்ஸு॑வ॒ர்ககா॑ம॒-ஸ்ஸ்யாத் । ஸ பஞ்ச॑ஹோதார-ம்பு॒ரா ப்ரா॑தரநுவா॒காதாக்நீ᳚த்த்ரே ஜுஹுயாத் । ஸம்॒​வँ॒த்ஸ॒ரோ வை பஞ்ச॑ஹோதா । ஸம்॒​வँ॒த்ஸ॒ர-ஸ்ஸு॑வ॒ர்கோ லோ॒கஃ । ஸம்॒​வँ॒த்ஸ॒ர ஏ॒வர்துஷு॑ ப்ரதி॒ஷ்டாய॑ । ஸு॒வ॒ர்கம்-லோँ॒கமே॑தி ॥ தே᳚ப்ருவ॒-ந்நங்கி॑ரஸ ஆதி॒த்யாந் ॥ 19 ॥
க்வ॑ ஸ்த । க்வ॑ வ-ஸ்ஸ॒த்ப்யோ ஹ॒வ்யம்-வँ॑க்ஷ்யாம॒ இதி॑ । சந்த॒-ஸ்ஸ்வித்ய॑ப்ருவந்ந் । கா॒ய॒த்ரி॒யா-ந்த்ரி॒ஷ்டுபி॒-ஜக॑த்யா॒மிதி॑ । தஸ்மா॒ச்சந்தஃ॑ ஸு ஸ॒த்ப்ய ஆ॑தி॒த்யேப்யஃ॑ । ஆ॒ங்கீ॒ர॒ஸீஃ ப்ர॒ஜா ஹ॒வ்யம்-வँ॑ஹந்தி । வஹ॑ந்த்யஸ்மை ப்ர॒ஜா ப॒லிம் । ஐந॒மப்ர॑திக்யாத-ங்கச்சதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ த்வாத॑ஶ॒ மாஸாஃ॒ பஞ்ச॒ர்தவஃ॑ । த்ரய॑ இ॒மே லோ॒காஃ । அ॒ஸாவா॑தி॒த்ய ஏ॑கவி॒க்ம்॒ஶஃ । ஏ॒தஸ்மி॒ந் வா ஏ॒ஷ ஶ்ரி॒தஃ । ஏ॒தஸ்மி॒ந்-ப்ரதி॑ஷ்டிதஃ । ய ஏ॒வமே॒தக்க்​ ஶ்ரி॒த-ம்ப்ரதி॑ஷ்டிதம்॒-வேँத॑ । ப்ரத்யே॒வ தி॑ஷ்டதி ॥ 20 ॥
(ஸ்யா॒திதி॑ - ஸம்​வँத்ஸ॒ரோ - ஜ॑நயத்த்வ॒மிதீ - த்ய॑ப்ரவீ॒த் - பூர்வ॒ இத்யா॑ - தி॒த்யாந் - ரு'॒தவ॒-ஷ்ஷட்ச॑) (அ. 3)
அநுவாகம் 4 - ஜக-த்ஸ்ரு'ஷ்டிகதநமுகேந ஹோத்ரு'மந்த்ரப்ரஶம்ஸா
ப்ர॒ஜாப॑தி-ரகாமயத॒ ப்ரஜா॑யே॒யேதி॑ । ஸ ஏ॒த-ந்தஶ॑ஹோதார-மபஶ்யத் । தேந॑ தஶ॒தா ऽऽத்மாநம்॑-விँ॒தாய॑ । தஶ॑ஹோத்ரா ऽதப்யத । தஸ்ய॒ சித்தி॒-ஸ்ஸ்ருகாஸீ᳚த் । சி॒த்தமாஜ்ய᳚ம் । தஸ்யை॒தா॑வத்யே॒வ வாகாஸீ᳚த் । ஏ॒தாவாந்॑. யஜ்ஞக்ர॒துஃ ॥ ஸ சது॑ர்​ஹோதார-மஸ்ரு'ஜத । ஸோ॑-ऽநந்தத் ॥ 21 ॥
அஸ்ரு'॑க்ஷி॒ வா இ॒மமிதி॑ । தஸ்ய॒ ஸோமோ॑ ஹ॒விராஸீ᳚த் । ஸ சது॑ர்​ஹோத்ரா ऽதப்யத । ஸோ॑-ऽதாம்யத் । ஸ பூரிதி॒ வ்யாஹ॑ரத் । ஸ பூமி॑மஸ்ரு'ஜத । அ॒க்நி॒ஹோ॒த்ர-ந்த॑ர்​ஶபூர்ணமா॒ஸௌ யஜூக்ம்॑ஷி । ஸ த்வி॒தீய॑மதப்யத । ஸோ॑-ऽதாம்யத் । ஸ புவ॒ இதி॒ வ்யாஹ॑ரத் ॥ 22 ॥
ஸோ᳚-ऽந்தரி॑க்ஷ-மஸ்ரு'ஜத । சா॒து॒ர்மா॒ஸ்யாநி॒ ஸாமா॑நி । ஸ த்ரு'॒தீய॑மதப்யத । ஸோ॑-ऽதாம்யத் । ஸ ஸுவ॒ரிதி॒ வ்யாஹ॑ரத் । ஸ திவ॑மஸ்ரு'ஜத । அ॒க்நி॒ஷ்டோ॒ம-மு॒க்த்ய॑-மதிரா॒த்ரம்ரு'சஃ॑ । ஏ॒தா வை வ்யாஹ்ரு'॑தய இ॒மே லோ॒காஃ । இ॒மா-ந்கலு॒ வை லோ॒காநநு॑ ப்ர॒ஜாஃ ப॒ஶவ॒ஶ்சந்தாக்ம்॑ஸி॒ ப்ராஜா॑யந்த । ய ஏ॒வமே॒தாஃ ப்ர॒ஜாப॑தேஃ ப்ரத॒மா வ்யாஹ்ரு'॑தீஃ॒ ப்ரஜா॑தா॒ வேத॑ ॥ 23 ॥
ப்ர ப்ர॒ஜயா॑ ப॒ஶுபி॑-ர்மிது॒நை-ர்ஜா॑யதே ॥ ஸ பஞ்ச॑ஹோதார-மஸ்ரு'ஜத । ஸ ஹ॒விர்நா-வி॑ந்தத । தஸ்மை॒ ஸோம॑-ஸ்த॒நுவ॒-ம்ப்ராய॑ச்சத் । ஏ॒த-த்தே॑ ஹ॒விரிதி॑ । ஸ பஞ்ச॑ஹோத்ரா ऽதப்யத । ஸோ॑-ऽதாம்யத் । ஸ ப்ர॒த்யங்ங॑பாதத । ஸோ-ऽஸு॑ரா-நஸ்ரு'ஜத । தத॒ஸ்யா ப்ரி॑யமாஸீத் ॥ 24 ॥
த-த்து॒ர்வர்ண॒க்ம்॒ ஹிர॑ண்யமபவத் । த-த்து॒ர்வர்ண॑ஸ்ய॒ ஹிர॑ண்யஸ்ய॒ ஜந்ம॑ । ஸ த்வி॒தீய॑மதப்யத । ஸோ॑-ऽதாம்யத் । ஸ ப்ராம்அ॑பாதத । ஸ தே॒வாந॑ஸ்ரு'ஜத । தத॑ஸ்ய ப்ரி॒யம॑ஸீத் । த-த்ஸு॒வர்ண॒க்ம்॒ ஹிர॑ண்யமபவத் । த-த்ஸு॒வர்ண॑ஸ்ய॒ ஹிர॑ண்யஸ்ய॒ ஜந்ம॑ । ய ஏ॒வக்ம் ஸு॒வர்ண॑ஸ்ய॒ ஹிர॑ண்யஸ்ய॒ ஜந்ம॒ வேத॑ ॥ 25 ॥
ஸு॒வர்ண॑ ஆ॒த்மநா॑ பவதி । து॒ர்வர்ணோ᳚-ऽஸ்ய॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யஃ । தஸ்மா᳚-த்ஸு॒வர்ண॒க்ம்॒ ஹிர॑ண்ய-ம்பா॒ர்ய᳚ம் । ஸு॒வர்ண॑ ஏ॒வ ப॑வதி । ஐந॑-ம்ப்ரி॒ய-ங்க॑ச்சதி॒ நாப்ரி॑யம் ॥ ஸ ஸ॒ப்தஹோ॑தார-மஸ்ரு'ஜத । ஸ ஸ॒ப்தஹோ᳚த்ரை॒வ ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒கமை᳚த் ॥ த்ரி॒ண॒வேந॒ ஸ்தோமே॑நை॒ப்யோ லோ॒கேப்யோ-ऽஸு॑ரா॒-ந்ப்ராணு॑தத । த்ர॒ய॒ஸ்த்ரி॒க்ம்॒ஶேந॒ ப்ரத்ய॑திஷ்டத் । ஏ॒க॒வி॒க்ம்॒ஶேந॒ ருச॑மதத்த ॥ 26 ॥
ஸ॒ப்த॒த॒ஶேந॒ ப்ராஜா॑யத । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந்-த்ஸோமே॑ந॒ யஜ॑தே । ஸ॒ப்தஹோ᳚த்ரை॒வ ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒கமே॑தி । த்ரி॒ண॒வேந॒ ஸ்தோமே॑நை॒ப்யோ லோ॒கேப்யோ॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யா॒ந்-ப்ரணு॑ததே । த்ர॒ய॒ஸ்த்ரி॒க்ம்॒ஶேந॒ ப்ரதி॑ திஷ்டதி । ஏ॒க॒வி॒க்ம்॒ஶேந॒ ருச॑-ந்தத்தே । ஸ॒ப்த॒த॒ஶேந॒ ப்ரஜா॑யதே । தஸ்மா᳚-த்ஸப்தத॒ஶ-ஸ்ஸ்தோமோ॒ ந நி॒ர்॒ஹ்ரு'த்யஃ॑ । ப்ர॒ஜாப॑தி॒ ர்வை ஸ॑ப்தத॒ஶஃ । ப்ர॒ஜாப॑திமே॒வ ம॑த்த்ய॒தோ த॑த்தே॒ ப்ரஜா᳚த்யை ॥ 27 ॥
(அ॒ந॒ந்த॒-த்- புவ॒ இதி॒ வ்யாஹ॑ர॒-த்- வேதா॑ - ஸீ॒-த்- வேதா॑ - தத்த॒ - ப்ரஜா᳚த்யை) (அ. 4)
அநுவாகம் 5 - தக்ஷிணாப்ரதிக்ரஹமந்த்ரவ்யாக்யாநம்
தே॒வா வை வரு॑ணமயாஜயந்ந் । ஸ யஸ்யை॑ யஸ்யை தே॒வதா॑யை॒ தக்ஷி॑ணா॒மந॑யத் । தாம॑வ்லீநாத் । தே᳚-ऽப்ருவந்ந் । வ்யா॒வ்ரு'த்ய॒ ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணாம । ததா॑ நோ॒ தக்ஷி॑ணா॒ ந வ்லே᳚ஷ்ய॒தீதி॑ । தே வ்யா॒வ்ரு'த்ய॒ ப்ரத்ய॑க்ரு'ஹ்ணந்ந் । ததோ॒ வை தா-ந்தக்ஷி॑ணா॒ நாவ்லீ॑நாத் । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந் வ்யா॒வ்ரு'த்ய॒ தக்ஷி॑ணா-ம்ப்ரதிக்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । நைந॒-ந்தக்ஷி॑ணா வ்லீநாதி ॥ 28 ॥
ராஜா᳚ த்வா॒ வரு॑ணோ நயது தேவி தக்ஷிணே॒-ऽக்நயே॒ ஹிர॑ண்ய॒மித்யா॑ஹ । ஆ॒க்நே॒யம்-வைँ ஹிர॑ண்யம் । ஸ்வயை॒வைந॑-த்தே॒வத॑யா॒ ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணாதி । ஸோமா॑ய॒ வாஸ॒ இத்யா॑ஹ । ஸௌ॒ம்யம்-வைँ வாஸஃ॑ । ஸ்வயை॒வைந॑-த்தே॒வத॑யா॒ ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணாதி । ரு॒த்ராய॒ காமித்யா॑ஹ । ரௌ॒த்ரீ வை கௌஃ । ஸ்வயை॒வைநா᳚-ந்தே॒வத॑யா॒ ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணாதி । வரு॑ணா॒யாஶ்வ॒மித்யா॑ஹ ॥ 29 ॥
வா॒ரு॒ணோ வா அஶ்வஃ॑ । ஸ்வயை॒வைந॑-ந்தே॒வத॑யா॒ ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணாதி । ப்ரா॒ஜாப॑தயே॒ புரு॑ஷ॒மித்யா॑ஹ । ப்ரா॒ஜா॒ப॒த்யோ வை புரு॑ஷஃ । ஸ்வயை॒வைந॑-ந்தே॒வத॑யா॒ ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணாதி । மந॑வே॒ தல்ப॒மித்யா॑ஹ । மா॒ந॒வோ வை தல்பஃ॑ । ஸ்வயை॒வைந॑-ந்தே॒வத॑யா॒ ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணாதி । உ॒த்தா॒நாயா᳚ங்கீர॒ஸாயாந॒ இத்யா॑ஹ । இ॒யம்-வாँ உ॑த்தா॒ந ஆ᳚ங்கீர॒ஸஃ ॥ 30 ॥
அ॒நயை॒வைந॒த்-ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணாதி ॥ வை॒ஶ்வா॒ந॒ர்யார்சா ரத॒-ம்ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணாதி । வை॒ஶ்வா॒ந॒ரோ வை தே॒வத॑யா॒ ரதஃ॑ । ஸ்வயை॒வைந॑-ந்தே॒வத॑யா॒ ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணாதி ॥ தேநா॑ம்ரு'த॒த்வம॑ஶ்யா॒-மித்யா॑ஹ । அ॒ம்ரு'த॑மே॒வாத்மந்-த॑த்தே ॥ வயோ॑ தா॒த்ர இத்யா॑ஹ । வய॑ ஏ॒வைந॑-ங்க்ரு'॒த்வா । ஸு॒வ॒ர்கம்-லோँ॒க-ங்க॑மயதி ॥ மயோ॒ மஹ்ய॑மஸ்து ப்ரதிக்ரஹீ॒த்ர இத்யா॑ஹ ॥ 31 ॥
யத்வை ஶி॒வம் । தந்மயஃ॑ । ஆ॒த்மந॑ ஏ॒வைஷா பரீ᳚த்திஃ ॥ க இ॒த-ங்கஸ்மா॑ அதா॒தித்யா॑ஹ । ப்ர॒ஜாப॑தி॒ர்வை கஃ । ஸ ப்ர॒ஜாப॑தயே ததாதி ॥ காமஃ॒ காமா॒யேத்யா॑ஹ । காமே॑ந॒ ஹி ததா॑தி । காமே॑ந ப்ரதிக்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ ॥ காமோ॑ தா॒தா காமஃ॑ ப்ரதி க்ரஹீ॒தேத்யா॑ஹ ॥ 32 ॥
காமோ॒ ஹி தா॒தா । காமஃ॑ ப்ரதி க்ரஹீ॒தா ॥ காமக்ம்॑ ஸமு॒த்ர-மாவி॒ஶேத்யா॑ஹ । ஸ॒மு॒த்ர இ॑வ॒ ஹி காமஃ॑ । நேவ॒ ஹி காம॒ஸ்யாந்தோ-ऽஸ்தி॑ । ந ஸ॑மு॒த்ரஸ்ய॑ ॥ காமே॑ந த்வா॒ ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணா॒மீத்யா॑ஹ । யேந॒ காமே॑ந ப்ரதி க்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । ஸ ஏ॒வைந॑ம॒முஷ்மி॑ல் ँலோ॒கே காம॒ ஆக॑ச்சதி ॥ காமை॒தத்த॑ ஏ॒ஷா தே॑ காம॒ தக்ஷி॒ணேத்யா॑ஹ । காம॑ ஏ॒வ த-த்யஜ॑மாநோ॒-ऽமுஷ்மி॑ல் ँலோ॒கே தக்ஷி॑ணாமிச்சதி । ந ப்ர॑திக்ரஹீ॒தரி॑ ॥ ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந்-தக்ஷி॑ணா-ம்ப்ரதிக்ரு'॒ஹ்ணாதி॑ । அ॒ந்ரு'॒ணாமே॒வைநா॒-ம்ப்ரதி॑ க்ரு'ஹ்ணாதி ॥ 33 ॥
(வ்லீ॒நா॒த்ய - ஶ்வ॒மித்யா॑ஹா - ங்கிர॒ஸஃ - ப்ர॑திக்ரஹீ॒த்ர இத்யா॑ஹ - ப்ரதிக்ரஹீ॒தேத்யா॑ஹ॒ - தக்ஷி॒ணேத்யா॑ஹ ச॒த்வாரி॑ ச) (அ. 5)
அநுவாகம் 6 - த்வாதஶாஹதஶமே-ऽஹநி ஹோத்ரு'மந்த்ராஃ
அந்தோ॒ வா ஏ॒ஷ ய॒ஜ்ஞஸ்ய॑ । ய-த்த॑ஶ॒மமஹஃ॑ । த॒ஶ॒மே-ऽஹ᳚ந்-த்ஸர்பரா॒ஜ்ஞியா॑ ரு'॒க்பி-ஸ்ஸ்து॑வந்தி । ய॒ஜ்ஞஸ்யை॒வாந்த॑-ங்க॒த்வா । அ॒ந்நாத்ய॒மவ॑ருந்ததே ॥ தி॒ஸ்ரு'பிஃ॑ ஸ்துவந்தி । த்ரய॑ இ॒மே லோ॒காஃ । ஏ॒ப்ய ஏ॒வ லோ॒கேப்யோ॒-ऽந்நாத்ய॒மவ॑ருந்ததே । ப்ரு'ஶ்நி॑வதீ-ர்பவந்தி । அந்நம்॒-வைँ ப்ரு'ஶ்நி॑ ॥ 34 ॥
அந்ந॑மே॒வாவ॑-ருந்ததே ॥ மந॑ஸா॒ ப்ரஸ்தௌ॑தி । மந॒ஸோத்கா॑யதி । மந॑ஸா॒ ப்ரதி॑ ஹரதி । மந॑ இவ॒ ஹி ப்ர॒ஜாப॑திஃ । ப்ர॒ஜாப॑தே॒ராப்த்யை᳚ ॥ தே॒வா வை ஸ॒ர்பாஃ । தேஷா॑மி॒யக்ம் ராஜ்ஞீ᳚ । ய-த்ஸ॑ர்பரா॒ஜ்ஞியா॑ ரு'॒க்பி-ஸ்ஸ்து॒வந்தி॑ । அ॒ஸ்யாமே॒வ ப்ரதி॑ திஷ்டந்தி ॥ 35 ॥
சது॑ர்​ஹோத்ரூ'॒ந்॒. ஹோதா॒ வ்யாச॑ஷ்டே । ஸ்து॒தமநு॑ஶக்ம்ஸதி॒ ஶாந்த்யை᳚ ॥ அந்தோ॒ வா ஏ॒ஷ ய॒ஜ்ஞஸ்ய॑ । ய-த்த॑ஶ॒மமஹஃ॑ । ஏ॒த-த்கலு॒ வை தே॒வாநா᳚-ம்பர॒ம-ங்குஹ்ய॒-ம்ப்ரஹ்ம॑ । யச்சது॑ர்​ஹோதாரஃ । த॒ஶ॒மே-ऽஹ॒க்க்॒-ஶ்சது॑ர்​ஹோத்ரூ'॒ந் வ்யாச॑ஷ்டே । ய॒ஜ்ஞஸ்யை॒வாந்த॑-ங்க॒த்வா । ப॒ர॒ம-ந்தே॒வாநா॒-ங்குஹ்ய॒-ம்ப்ரஹ்மாவ॑ருந்தே । ததே॒வ ப்ர॑கா॒ஶ-ங்க॑மயதி ॥ 36 ॥
ததே॑ந-ம்ப்ரகா॒ஶ-ங்க॒தம் । ப்ர॒கா॒ஶ-ம்ப்ர॒ஜாநா᳚-ங்கமயதி ॥ வாசம்॑-யँச்சதி । ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ த்ரு'த்யை᳚ ॥ ய॒ஜ॒மா॒ந॒தே॒வ॒த்யம்॑-வாँ அஹஃ॑ । ப்ரா॒த்ரு'॒வ்ய॒தே॒வ॒த்யா॑ ராத்ரிஃ॑ । அஹ்நா॒ ராத்ரி॑-ந்த்யாயேத் । ப்ராத்ரு'॑வ்யஸ்யை॒வ தல்லோ॒கம்-வ்ரு'ँ॑ங்க்தே । யத்திவா॒ வாசம்॑-விँஸ்ரு'॒ஜேத் । அஹ॒ர்ப்ராத்ரு'॑வ்யா॒யோச்சிக்ம்॑ஷேத் । யந்நக்தம்॑-விँஸ்ரு'॒ஜேத் । ராத்ரி॒-ம்ப்ராத்ரு'॑வ்யா॒யோச்சிக்ம்॑ஷேத் । அ॒தி॒வ்ரு'॒க்ஷ॒ஸூ॒ர்யே வாசம்॒-விँஸ்ரு'॑ஜதி । ஏ॒தாவ॑ந்தமே॒வாஸ்மை॑ லோ॒கமுச்சிக்ம்॑ஷதி । யாவ॑தாதி॒த்யோ᳚-ऽஸ்த॒மேதி॑ ॥ 37 ॥
(ப்ரு'ஶ்நி॑ - திஷ்டந்தி - கமயதி - ஶிக்ம்ஷே॒-த்பஞ்ச॑ ச) (அ. 6)
அநுவாகம் 7 - ஸப்தஹோத்ரு'மந்த்ரஸாத்யயஜ்ஞப்ரஶம்ஸா
ப்ர॒ஜாப॑திஃ ப்ர॒ஜா அ॑ஸ்ரு'ஜத । தா-ஸ்ஸ்ரு'॒ஷ்டா-ஸ்ஸம॑ஶ்லிஷ்யந்ந் । தா ரூ॒பேணாநு॒ ப்ராவி॑ஶத் । தஸ்மா॑தாஹுஃ । ரூ॒பம்-வைँ ப்ர॒ஜாப॑தி॒ரிதி॑ । தா நாம்நா-ऽநு॒ ப்ராவி॑ஶத் । தஸ்மா॑தாஹுஃ । நாம॒ வை ப்ர॒ஜாப॑தி॒ரிதி॑ । தஸ்மா॒தப்யா॑ ऽமி॒த்ரௌ ஸ॒கந்த்ய॑ । நாம்நா॒ சேத்த்வயே॑தே ॥ 38 ॥
மி॒த்ரமே॒வ ப॑வதஃ ॥ ப்ர॒ஜாப॑தி-ர்தேவாஸு॒ராந॑ஸ்ரு'ஜத । ஸ இந்த்ர॒மபி॒ நாஸ்ரு'॑ஜத । த-ந்தே॒வா அ॑ப்ருவந்ந் । இந்த்ர॑-ந்நோ ஜந॒யேதி॑ । ஸ ஆ॒த்ம-ந்நிந்த்ர॑-மபஶ்யத் । தம॑ஸ்ரு'ஜத । த-ந்த்ரி॒ஷ்டுக்-வீ॒ர்ய॑-ம்பூ॒த்வா-ऽநு॒ ப்ராவி॑ஶத் । தஸ்ய॒ வஜ்ரஃ॑ பஞ்சத॒ஶோ ஹஸ்த॒ ஆப॑த்யத । தேநோ॒தய்யாஸு॑ராந॒ப்ய॑ பவத் ॥ 39 ॥
ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । அ॒பி ப்ராத்ரு'॑வ்யா-ந்பவதி ॥ தே தே॒வா அஸு॑ரை-ர்வி॒ஜித்ய॑ । ஸு॒வ॒ர்கம்-லோँ॒கமா॑யந்ந் । தே॑-ऽமுஷ்மி॑ல் ँலோ॒கே வ்ய॑க்ஷுத்த்யந்ந் । தே᳚-ऽப்ருவந்ந் । அ॒முதஃ॑ ப்ரதாநம்॒-வாँ உப॑ஜிஜீவி॒மேதி॑ । தே ஸ॒ப்தஹோ॑தாரம்-யँ॒ஜ்ஞம்-விँ॒தாயா॒யாஸ்ய᳚ம் । ஆ॒ங்கீ॒ர॒ஸ-ம்ப்ராஹி॑ண்வந்ந் । ஏ॒தேநா॒முத்ர॑ கல்ப॒யேதி॑ ॥ 40 ॥
தஸ்ய॒ வா இ॒ய-ங்க்ல்ரு'ப்திஃ॑ । யதி॒த-ங்கி-ஞ்ச॑ । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । கல்ப॑தே-ऽஸ்மை । ஸ வா அ॒ய-ம்ம॑நு॒ஷ்யே॑ஷு ய॒ஜ்ஞ-ஸ்ஸ॒ப்தஹோ॑தா । அ॒முத்ர॑ ஸ॒த்ப்யோ தே॒வேப்யோ॑ ஹ॒வ்யம்-வँ॑ஹதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । உபை॑நம்-யँ॒ஜ்ஞோ ந॑மதி ॥ ஸோ॑-ऽமந்யத । அ॒பி வா இ॒மே᳚-ऽஸ்மா-ல்லோ॒காத॒மும்​லோँ॒க-ங்க॑மிஷ்யந்த॒ இதி॑ । ஸ வாச॑ஸ்பதே॒ ஹ்ரு'திதி॒ வ்யாஹ॑ரத் । தஸ்மா᳚-த்பு॒த்ரோ ஹ்ரு'த॑யம் । தஸ்மா॑த॒ஸ்மா-ல்லோ॒காத॒மும்-லோँ॒க-ந்நாபிகா॑மயந்தே । பு॒த்ரோ ஹி ஹ்ரு'த॑யம் ॥ 41 ॥
(ஹ்வயே॑த - அபவத் - கல்ப॒யே - தீதி॑ ச॒த்வாரி॑ ச) (அ. 7)
அநுவாகம் 8 - ஹோத்ரு'மந்த்ராணாம் ஸோமயாகாங்கத்வம்
தே॒வா வை சது॑ர்​ஹோத்ரு'பி-ர்ய॒ஜ்ஞம॑தந்வத । தே வி பா॒ப்மநா॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யே॒ணாஜ॑யந்த । அ॒பி ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒கம॑ஜயந்ந் । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாக்​-ஶ்சது॑ர்​ஹோத்ரு'பிர்ய॒ஜ்ஞ-ந்த॑நு॒தே । வி பா॒ப்மநா॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யேண ஜயதே । அ॒பி ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒க-ஞ்ஜ॑யதி ॥ ஷட்டோ᳚த்ரா ப்ராய॒ணீய॒மாஸா॑தயதி । அ॒முஷ்மை॒ வை லோ॒காய॒ ஷட்டோ॑தா । க்நந்தி॒ கலு॒ வா ஏ॒த-த்ஸோம᳚ம் । யத॑பிஷு॒ண்வந்தி॑ ॥ 42 ॥
ரு'॒ஜு॒தைவைந॑ம॒மும்-லோँ॒க-ங்க॑மயதி । சது॑ர்​ஹோத்ரா ऽऽதி॒த்த்யம் । யஶோ॒ வை சது॑ர்​ஹோதா । யஶ॑ ஏ॒வாத்மந்-த॑த்தே । பஞ்ச॑ஹோத்ரா ப॒ஶுமுப॑ ஸாதயதி । ஸு॒வ॒ர்க்யோ॑ வை பஞ்ச॑ஹோதா । யஜ॑மாநஃ ப॒ஶுஃ । யஜ॑மாநமே॒வ ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒க-ங்க॑மயதி । க்ரஹா᳚ந்-க்ரு'ஹீ॒த்வா ஸ॒ப்தஹோ॑தார-ஞ்ஜுஹோதி । இ॒ந்த்ரி॒யம்-வைँ ஸ॒ப்தஹோ॑தா ॥ 43 ॥
இ॒ந்த்ரி॒யமே॒வாத்மந்-த॑த்தே ॥ யோ வை சது॑ர்​ஹோத்ரூ'-நநுஸவ॒ந-ந்த॒ர்பய॑தி । த்ரு'ப்ய॑தி ப்ர॒ஜயா॑ ப॒ஶுபிஃ॑ । உபை॑நக்ம் ஸோமபீ॒தோ ந॑மதி । ப॒ஹி॒ஷ்பவ॒மா॒நே தஶ॑ஹோதாரம்॒-வ்யாँச॑க்ஷீத । மாத்த்ய॑ந்திநே॒ பவ॑மாநே॒ சது॑ர்​ஹோதாரம் । ஆர்ப॑வே॒ பவ॑மாநே॒ பஞ்ச॑ஹோதாரம் । பி॒த்ரு'॒ய॒ஜ்ஞே ஷட்டோ॑தாரம் । ய॒ஜ்ஞா॒ய॒ஜ்ஞிய॑ஸ்ய ஸ்தோ॒த்ரே ஸ॒ப்தஹோ॑தாரம் । அ॒நு॒ஸ॒வ॒நமே॒வைநாக்॑ ஸ்தர்பயதி ॥ 44 ॥
த்ரு'ப்ய॑தி ப்ர॒ஜயா॑ ப॒ஶுபிஃ॑ । உபை॑நக்ம் ஸோமபீ॒தோ ந॑மதி ॥ தே॒வா வை சது॑ர்​ஹோத்ரு'பி-ஸ்ஸ॒த்ரமா॑ஸத । ரு'த்தி॑பரிமிதம்॒-யँஶ॑ஸ்காமாஃ । தே᳚-ऽப்ருவந்ந் । யந்நஃ॑ ப்ரத॒மம்-யँஶ॑ ரு'॒ச்சாத் । ஸர்வே॑ஷா-ந்ந॒ஸ்த-த்ஸ॒ஹாஸ॒திதி॑ । ஸோம॒ஶ்சது॑ர்​ஹோத்ரா । அ॒க்நிஃ பஞ்ச॑ஹோத்ரா । தா॒தா ஷட்டோ᳚த்ரா ॥ 45 ॥
இந்த்ரஃ॑ ஸ॒ப்தஹோ᳚த்ரா । ப்ர॒ஜாப॑தி॒-ர்தஶ॑ஹோத்ரா । தேஷா॒க்ம்॒ ஸோம॒க்ம்॒ ராஜா॑நம்॒-யँஶ॑ ஆர்ச்சத் ॥ தந்ந்ய॑காமயத । தேநாபா᳚க்ராமத் । தேந॑ ப்ர॒லாய॑மசரத் । த-ந்தே॒வாஃ ப்ரை॒ஷைஃ ப்ரைஷ॑மைச்சந்ந் । தத்-ப்ரை॒ஷாணா᳚-ம்ப்ரைஷ॒த்வம் । நி॒வித்பி॒ர்ந்ய॑வேதயந்ந் । தந்நி॒விதா᳚-ந்நிவி॒த்த்வம் ॥ 46 ॥
ஆ॒ப்ரீபி॑ராப்நுவந்ந் । ததா॒ப்ரீணா॑மாப்ரி॒த்வம் । தம॑க்நந்ந் । தஸ்ய॒ யஶோ॒ வ்ய॑க்ரு'ஹ்ணத । தே க்ரஹா॑ அபவந்ந் । தத்க்ரஹா॑ணா-ங்க்ரஹ॒த்வம் । யஸ்யை॒வம்-விँ॒துஷோ॒ க்ரஹா॑ க்ரு'॒ஹ்யந்தே᳚ । தஸ்ய॒ த்வே॑வ க்ரு'॑ஹீ॒தாஃ ॥ தே᳚-ऽப்ருவந்ந் । யோ வை ந॒-ஶ்ஶ்ரேஷ்டோ-ऽபூ᳚த் ॥ 47 ॥
தம॑வதிஷ்ம । புந॑ரி॒மக்ம் ஸு॑வாமஹா॒ இதி॑ । த-ஞ்சந்தோ॑பி-ரஸுவந்த । தச்சந்த॑ஸா-ஞ்சந்த॒ஸ்த்வம் । ஸாம்நா॒ ஸமாந॑யந்ந் । த-த்ஸாம்நஃ॑ ஸாம॒த்வம் । உ॒க்தை-ருத॑ஸ்தாபயந்ந் । தது॒க்தாநா॑-முக்த॒த்வம் । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । ப்ரத்யே॒வ தி॑ஷ்டதி ॥ 48 ॥
ஸர்வ॒மாயு॑ரேதி ॥ ஸோமோ॒ வை யஶஃ॑ । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந்-த்ஸோம॑மா॒கச்ச॑தி । யஶ॑ ஏ॒வைந॑ம்ரு'ச்சதி । தஸ்மா॑தாஹுஃ । யஶ்சை॒வம்-வேँத॒ யஶ்ச॒ ந । தாவு॒பௌ ஸோம॒-மாக॑ச்சதஃ । ஸோமோ॒ ஹி யஶஃ॑ । த-ந்த்வா-ऽவ யஶ॑ ரு'ச்ச॒தீத்யா॑ஹுஃ । ய-ஸ்ஸோமே॒ ஸோம॒-ம்ப்ராஹேதி॑ । தஸ்மா॒-த்ஸோமே॒ ஸோமஃ॒ ப்ரோச்யஃ॑ । யஶ॑ ஏ॒வைந॑ம்ரு'ச்சதி ॥ 49 ॥
(அ॒பி॒ஷு॒ண்வந்தி॑ - ஸ॒ப்தஹோ॑தா - தர்பயதி॒ - ஷட்டோ᳚த்ரா - நிவி॒த்த்வ - மபூ᳚த் - திஷ்டதி॒ - ப்ராஹேதி॒ த்வே ச॑) (அ. 8)
அநுவாகம் 9 - ஹோத்ரு'மந்த்ரோத்பத்திகதநப்ரஸங்கேந ஜக-த்ஸ்ரு'ஷ்டிஃ
இ॒தம்-வாँ அக்ரே॒ நைவ கிஞ்ச॒நாஸீ᳚த் । ந த்யௌரா॑ஸீத் । ந ப்ரு'॑தி॒வீ । நாந்தரி॑க்ஷம் । ததஸ॑தே॒வ ஸந்மநோ॑ ऽகுருத॒ ஸ்யாமிதி॑ । தத॑தப்யத । தஸ்மா᳚த்-தேபா॒நாத்தூ॒மோ॑-ऽஜாயத । த-த்பூயோ॑-ऽதப்யத । தஸ்மா᳚த்-தேபா॒நாத॒க்நி-ர॑ஜாயத । த-த்பூயோ॑-ऽதப்யத ॥ 50 ॥
தஸ்மா᳚த்-தேபா॒நாஜ்ஜ்யோதி॑-ரஜாயத । த-த்பூயோ॑-ऽதப்யத । தஸ்மா᳚த்-தேபா॒நாத॒ர்சி-ர॑ஜாயத । த-த்பூயோ॑-ऽதப்யத । தஸ்மா᳚த்-தேபா॒நாந்மரீ॑சயோ-ऽஜாயந்த । த-த்பூயோ॑-ऽதப்யத । தஸ்மா᳚த்-தேபா॒நாது॑தா॒ரா அ॑ஜாயந்த । த-த்பூயோ॑-ऽதப்யத । தத॒ப்ரமி॑வ॒ ஸம॑ஹந்யத ॥ த-த்வ॒ஸ்திம॑பிநத் ॥ 51 ॥
ஸ ஸ॑மு॒த்ரோ॑-ऽபவத் । தஸ்மா᳚-த்ஸமு॒த்ரஸ்ய॒ ந பி॑பந்தி । ப்ர॒ஜந॑நமிவ॒ ஹி மந்ய॑ந்தே । தஸ்மா᳚-த்ப॒ஶோ-ர்ஜாய॑மாநா॒தாபஃ॑ பு॒ரஸ்தா᳚-த்யந்தி ॥ த-த்தஶ॑ஹோ॒தா-ऽந்வ॑ஸ்ரு'ஜ்யத । ப்ர॒ஜாப॑தி॒ர்வை தஶ॑ ஹோதா ॥ ய ஏ॒வ-ந்தப॑ஸோ வீ॒ர்யம்॑-விँ॒த்வாக்​ஸ்தப்ய॑தே । பவ॑த்யே॒வ ॥ தத்வா இ॒தமாபஃ॑ ஸலி॒ல-மா॑ஸீத் । ஸோ॑-ऽரோதீத்-ப்ர॒ஜாப॑திஃ ॥ 52 ॥
ஸ கஸ்மா॑ அஜ்ஞி । ய-த்ய॒ஸ்யா அப்ர॑திஷ்டாயா॒ இதி॑ । யத॒ப்ஸ்வ॑-வாப॑த்யத । ஸா ப்ரு'॑தி॒வ்ய॑பவத் । யத்வ்யம்ரு'॑ஷ்ட । தத॒ந்தரி॑க்ஷ-மபவத் । யதூ॒ர்த்வ-மு॒தம்ரு'॑ஷ்ட । ஸா த்யௌர॑பவத் । யதரோ॑தீத் । தத॒நயோ॑ ரோத॒ஸ்த்வம் ॥ 53 ॥
ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । நாஸ்ய॑ க்ரு'॒ஹே ரு॑தந்தி । ஏ॒தத்வா ஏ॒ஷாம்-லோँ॒காநா॒-ஞ்ஜந்ம॑ । ய ஏ॒வமே॒ஷாம்-லோँ॒காநா॒-ஞ்ஜந்ம॒ வேத॑ । நைஷு லோ॒கே-ஷ்வார்தி॒மார்ச்ச॑தி । ஸ இ॒மா-ம்ப்ர॑தி॒ஷ்டா-ம॑விந்தத ॥ ஸ இ॒மா-ம்ப்ர॑தி॒ஷ்டாம்-விँ॒த்த்வா ऽகா॑மயத॒ ப்ரஜா॑யே॒யேதி॑ । ஸ தபோ॑-ऽதப்யத । ஸோ᳚-ऽந்தர்வா॑நபவத் । ஸ ஜ॒கநா॒தஸு॑ரா-நஸ்ரு'ஜத ॥ 54 ॥
தேப்யோ॑ ம்ரு'॒ந்மயே॒ பாத்ரே-ऽந்ந॑மதுஹத் । யா-ऽஸ்ய॒ ஸா த॒நூராஸீ᳚த் । தாமபா॑ஹத । ஸா தமி॑ஸ்ரா-ऽபவத் ॥ ஸோ॑-ऽகாமயத॒ ப்ரஜா॑யே॒யேதி॑ । ஸ தபோ॑-ऽதப்யத । ஸோ᳚-ऽந்தர்வா॑-நபவத் । ஸ ப்ர॒ஜந॑நாதே॒வ ப்ர॒ஜா அ॑ஸ்ரு'ஜத । தஸ்மா॑தி॒மா பூயி॑ஷ்டாஃ । ப்ர॒ஜந॑நா॒த்த்யே॑நா॒ அஸ்ரு'॑ஜத ॥ 55 ॥
தாப்யோ॑ தாரு॒மயே॒ பாத்ரே॒ பயோ॑-ऽதுஹத । யா-ऽஸ்ய॒ ஸா த॒நூராஸீ᳚த் । தாமபா॑ஹத । ஸா ஜோத்ஸ்நா॑ ऽபவத் ॥ ஸோ॑-ऽகாமயத॒ ப்ரஜா॑யே॒யேதி॑ । ஸதபோ॑-ऽதப்யத । ஸோ᳚-ऽந்தர்வா॑-நபவத் । ஸ உ॑பப॒க்ஷாப்யா॑-மே॒வர்தூந॑ஸ்ரு'ஜத । தேப்யோ॑ ரஜ॒தே பாத்ரே॑ க்ரு'॒தம॑துஹத் । யா-ऽஸ்ய॒ ஸா த॒நூராஸீ᳚த் ॥ 56 ॥
தாமபா॑ஹத । ஸோ॑-ऽஹோரா॒த்ரயோ᳚-ஸ்ஸ॒ந்தி-ர॑பவத் ॥ ஸோ॑-ऽகாமயத॒ ப்ரஜா॑யே॒யேதி॑ । ஸ தபோ॑-ऽதப்யத । ஸோ᳚-ऽந்தர்வா॑-நபவத் । ஸ முகா᳚-த்தே॒வா-ந॑ஸ்ரு'ஜத । தேப்யோ॒ ஹரி॑தே॒ பாத்ரே॒ ஸோம॑மதுஹத் । யா-ऽஸ்ய॒ ஸா த॒நூராஸீ᳚த் । தாமபா॑ஹத । ததஹ॑ரபவத் ॥ 57 ॥
ஏ॒தே வை ப்ர॒ஜாப॑தே॒ர்தோஹாஃ᳚ । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । து॒ஹ ஏ॒வ ப்ர॒ஜாஃ ॥ திவா॒ வை நோ॑-ऽபூ॒திதி॑ । த-த்தே॒வாநா᳚-ந்தேவ॒த்வம் । ய ஏ॒வ-ந்தே॒வாநா᳚-ந்தேவ॒த்வம்-வேँத॑ । தே॒வவா॑நே॒வ ப॑வதி ॥ ஏ॒தத்வா அ॑ஹோரா॒த்ராணா॒-ஞ்ஜந்ம॑ । ய ஏ॒வம॑ஹோரா॒த்ராணா॒-ஞ்ஜந்ம॒ வேத॑ । நாஹோ॑ரா॒த்ரேஷ்வார்தி॒மார்ச்ச॑தி ॥ 58 ॥
அஸ॒தோ-ऽதி॒ மநோ॑-ऽஸ்ரு'ஜ்யத । மநஃ॑ ப்ர॒ஜாப॑தி-மஸ்ரு'ஜத । ப்ர॒ஜாப॑திஃ ப்ர॒ஜா அ॑ஸ்ரு'ஜத । தத்வா இ॒த-ம்மந॑ஸ்யே॒வ ப॑ர॒ம-ம்ப்ரதி॑ஷ்டிதம் । யதி॒த-ங்கிஞ்ச॑ । ததே॒தச்ச்வோ॑வஸ்ய॒ ஸந்நாம॒ ப்ரஹ்ம॑ ॥ வ்யு॒ச்சந்தீ᳚ வ்யுச்சந்த்யஸ்மை॒ வஸ்ய॑ஸீ வஸ்யஸீ॒ வ்யு॑ச்சதி । ப்ரஜா॑யதே ப்ர॒ஜயா॑ ப॒ஶுபிஃ॑ । ப்ர ப॑ரமே॒ஷ்டிநோ॒ மாத்ரா॑-மாப்நோதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 59 ॥
(அ॒க்நிர॑ஜாயத॒ தத்பூயோ॑-ऽதப்யதா - பிநத - ரோதீ-த்ப்ர॒ஜாப॑தீ - ரோத॒ஸ்த்வ - ம॑ஸ்ரு'ஜ॒ - தாஸ்ரு'॑ஜத - க்ரு'॒தம॑துஹ॒த்யா-ऽஸ்ய॒ ஸா த॒நூராஸீ॒ - தஹ॑ரபவ-த்- ரு'ச்சதி॒ - வேத॑) (அ. 9)
(இ॒த-ந்தூ॒மோ᳚ ऽக்நி-ர்ஜ்யோதி॑ ர॒ர்சி-ர்மரீ॑சய உதா॒ரா ஸ்தத॒ப்ரக்ம் /
ஸ ஜ॒கநா॒-த்ஸா தமி॑ஸ்ரா॒ ஸ ப்ர॒ஜந॑நா॒-த்ஸா ஜோத்ஸ்நா॒ ஸ உ॑பப॒க்ஷாப்யா॒க்ம்॒ ஸோ॑ ऽஹோரா॒த்ரயோ᳚-ஸ்ஸ॒ந்தி-ஸ்ஸமுகா॒-த்ததஹ॑-ர்தே॒வவா᳚ந் / ம்ரு'॒ந்மயே॑ தாரு॒மயே॑ ரஜ॒தே ஹரி॑தே॒ தேப்ய॒ஸ்தாப்யோ॒ த்வே தேப்யோ-ऽந்ந॒-ம்பயோ॑
க்ரு'॒தக்ம் ஸோம᳚ம்)
அநுவாகம் 10 - தேவஸ்ரு'ஷ்டிமத்யே-ऽவஸ்திதஸ்யேந்த்ரஸ்ய தேவதாதிபதித்வம்
ப்ர॒ஜாப॑தி॒-ரிந்த்ர॑மஸ்ரு'ஜ-தாநுஜாவ॒ர-ந்தே॒வாநா᳚ம் । த-ம்ப்ராஹி॑ணோத் । பரே॑ஹி । ஏ॒தேஷா᳚-ந்தே॒வாநா॒-மதி॑பதிரே॒தீதி॑ । த-ந்தே॒வா அ॑ப்ருவந்ந் । கஸ்த்வமஸி॑ । வ॒யம்-வைँ த்வச்ச்ரேயாக்ம்॑ஸ-ஸ்ஸ்ம॒ இதி॑ । ஸோ᳚-ऽப்ரவீத் । கஸ்த்வமஸி॑ வ॒யம்-வைँ த்வச்ச்ரேயாக்ம்॑ஸ-ஸ்ஸ்ம॒ இதி॑ மா தே॒வா அ॑வோச॒ந்நிதி॑ ॥ அத॒ வா இ॒த-ந்தர்​ஹி॑ ப்ர॒ஜாப॑தௌ॒ ஹர॑ ஆஸீத் ॥ 60 ॥
யத॒ஸ்மிந்நா॑தி॒த்யே । ததே॑நமப்ரவீத் । ஏ॒தந்மே॒ ப்ரய॑ச்ச । அதா॒ஹமே॒தேஷா᳚-ந்தே॒வாநா॒-மதி॑பதி-ர்பவிஷ்யா॒மீதி॑ । கோ॑ஹக்க்​-ஸ்யா॒மித்ய॑ப்ரவீத் । ஏ॒த-த்ப்ர॒தாயேதி॑ । ஏ॒த-த்ஸ்யா॒ இத்ய॑ப்ரவீத் । யதே॒தத்ப்ரவீ॒ஷீதி॑ । கோ ஹ॒ வை நாம॑ ப்ர॒ஜாப॑திஃ । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 61 ॥
வி॒துரே॑ந॒-ந்நாம்நா᳚ । தத॑ஸ்மை ரு॒க்ம-ங்க்ரு'॒த்வா ப்ரத்ய॑முஞ்சத் । ததோ॒ வா இந்த்ரோ॑ தே॒வாநா॒-மதி॑பதி-ரபவத் । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । அதி॑பதிரே॒வ ஸ॑மா॒நாநா᳚-ம்பவதி ॥ ஸோ॑-ऽமந்யத । கி-ங்கிம்॒-வாँ அ॑கர॒மிதி॑ । ஸ ச॒ந்த்ர-ம்ம॒ ஆஹ॒ரேதி॒ ப்ரால॑பத் । தச்ச॒ந்த்ரம॑ஸ-ஶ்சந்த்ரம॒ஸ்த்வம் । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 62 ॥
ச॒ந்த்ரவா॑நே॒வ ப॑வதி ॥ த-ந்தே॒வா அ॑ப்ருவந்ந் । ஸு॒வீர்யோ॑ ऽமர்யா॒ யதா॑ கோபா॒யத॒ இதி॑ । த-த்ஸூர்ய॑ஸ்ய ஸூர்ய॒த்வம் । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । நைந॑-ந்தப்நோதி ॥ கஶ்ச॒ நாஸ்மி॒ந்வா இ॒தமி॑ந்த்ரி॒ய-ம்ப்ரத்ய॑ஸ்தா॒திதி॑ । ததிந்த்ர॑-ஸ்யேந்த்ர॒த்வம் । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । இ॒ந்த்ரி॒யா॒வ்யே॑வ ப॑வதி ॥ 63 ॥
அ॒யம்-வாँ இ॒த-ம்ப॑ர॒மோ॑-ऽபூ॒திதி॑ । தத்-ப॑ரமே॒ஷ்டிநஃ॑ பரமேஷ்டி॒த்வம் । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । ப॒ர॒மாமே॒வ காஷ்டா᳚-ங்கச்சதி ॥ த-ந்தே॒வா-ஸ்ஸ॑ம॒ந்த-ம்பர்ய॑விஶந்ந் । வஸ॑வஃ பு॒ரஸ்தா᳚த் । ரு॒த்ரா த॑க்ஷிண॒தஃ । ஆ॒தி॒த்யாஃ ப॒ஶ்சாத் । விஶ்வே॑ தே॒வா உ॑த்தர॒தஃ । அங்கி॑ரஸஃ ப்ர॒த்யஞ்ச᳚ம் ॥ 64 ॥
ஸா॒த்த்யாஃ பரா᳚ஞ்சம் । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । உபை॑நக்ம் ஸமா॒நா-ஸ்ஸம்-விँ॑ஶந்தி ॥ ஸ ப்ர॒ஜாப॑திரே॒வ பூ॒த்வா ப்ர॒ஜா ஆவ॑யத் । தா அ॑ஸ்மை॒ நாதி॑ஷ்டந்தா॒ந்நாத்யா॑ய । தா முக॑-ம்பு॒ரஸ்தா॒த்-பஶ்ய॑ந்தீஃ । த॒க்ஷி॒ண॒தஃ பர்யா॑யந்ந் । ஸ த॑க்ஷிண॒தஃ பர்ய॑வர்தயத । தா முக॑-ம்பு॒ரஸ்தா॒த்-பஶ்ய॑ந்தீஃ । முக॑-ந்தக்ஷிண॒தஃ ॥ 65 ॥
ப॒ஶ்சாத்-பர்யா॑யந்ந் । ஸ ப॒ஶ்சாத்-பர்ய॑வர்தயத । தா முக॑-ம்பு॒ரஸ்தா॒த்-பஶ்ய॑ந்தீஃ । முக॑-ந்தக்ஷிண॒தஃ । முக॑-ம்ப॒ஶ்சாத் । உ॒த்த॒ர॒தஃ பர்யா॑யந்ந் । ஸ உ॑த்தர॒தஃ பர்ய॑வர்தயத । தா முக॑-ம்பு॒ரஸ்தா॒த்-பஶ்ய॑ந்தீஃ । முக॑-ந்தக்ஷிண॒தஃ । முக॑-ம்ப॒ஶ்சாத் ॥ 66 ॥
முக॑முத்தர॒தஃ । ஊ॒ர்த்வா உதா॑யந்ந் । ஸ உ॒பரி॑ஷ்டா॒ந்ந்ய॑-வர்தயத । தா-ஸ்ஸ॒ர்வதோ॑முகோ பூ॒த்வா ऽऽவ॑யத் । ததோ॒ வை தஸ்மை᳚ ப்ர॒ஜா அதி॑ஷ்டந்தா॒ந்நாத்யா॑ய ॥ ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வா-ந்பரி॑ ச வ॒ர்தய॑தே॒ நி ச॑ । ப்ர॒ஜாப॑திரே॒வ பு॒த்வா ப்ர॒ஜா அ॑த்தி । திஷ்ட॑ந்தே-ऽஸ்மை ப்ர॒ஜா அ॒ந்நாத்யா॑ய । அ॒ந்நா॒த ஏ॒வ ப॑வதி ॥ 67 ॥
(ஆ॒ஸீ॒-த்- வேத॑ - சந்த்ரம॒ஸ்த்வம்-யँ ஏ॒வம்-வேँதே᳚ - ந்த்ரியா॒வ்யே॑வ ப॑வதி - ப்ர॒த்யஞ்ச॒ - முக॑-ந்தக்ஷிண॒தோ - முக॑-ம்ப॒ஶ்சாந் - +நவ॑ ச) (ஆ10 )
அநுவாகம் 11 - ஹோத்ரு'மந்த்ராணா-ம்புருஷார்தப்ரயோகஃ
ப்ர॒ஜாப॑தி-ரகாமயத ப॒ஹோர்பூயா᳚ந்-த்ஸ்யா॒மிதி॑ । ஸ ஏ॒த-ந்தஶ॑ஹோதார-மபஶ்யத் । த-ம்ப்ராயு॑ங்க்த । தஸ்ய॒ ப்ரயு॑க்தி ப॒ஹோர்பூயா॑நபவத் । யஃ கா॒மயே॑த ப॒ஹோர்பூயா᳚ந்-த்ஸ்யா॒மிதி॑ । ஸ தஶ॑ஹோதார॒-ம்ப்ரயு॑ஞ்ஜீத । ப॒ஹோரே॒வ பூயா᳚ந்-பவதி ॥ ஸோ॑-ऽகாமயத வீ॒ரோ ம॒ ஆஜா॑யே॒தேதி॑ । ஸ தஶ॑ஹோது॒ஶ்சது॑ர்​ஹோதார॒-ந்நிர॑மிமீத । த-ம்ப்ராயு॑ங்க்த ॥ 68 ॥
தஸ்ய॒ ப்ரயு॒க்தீந்த்ரோ॑ ऽஜாயத । யஃ கா॒மயே॑த வீ॒ரோ ம॒ ஆஜா॑யே॒தேதி॑ । ஸ சது॑ர்​ஹோதார॒-ம்ப்ரயு॑ஞ்ஜீத । ஆ-ऽஸ்ய॑ வீ॒ரோ ஜா॑யதே ॥ ஸோ॑-ऽகாமயத பஶு॒மாந்-த்ஸ்யா॒மிதி॑ । ஸ சது॑ர்​ஹோதுஃ॒ பஞ்ச॑ஹோதார॒-ந்நிர॑மிமீத । த-ம்ப்ராயு॑ங்க்த । தஸ்ய॒ ப்ரயு॑க்தி பஶு॒மாந॑பவத் । யஃ கா॒மயே॑த பஶு॒மாந்-த்ஸ்யா॒மிதி॑ । ஸ பஞ்ச॑ஹோதார॒-ம்ப்ரயு॑ஞ்ஜீத ॥ 69 ॥
ப॒ஶு॒மாநே॒வ ப॑வதி ॥ ஸோ॑-ऽகாமயத॒ர்தவோ॑ மே கல்பேர॒ந்நிதி॑ । ஸ பஞ்ச॑ஹோது॒-ஷ்ஷட்டோ॑தார॒-ந்நிர॑மிமீத । த-ம்ப்ராயு॑ங்க்த । தஸ்ய॒ ப்ரயு॑க்த்ய்ரு'॒தவோ᳚-ऽஸ்மா அகல்பந்த । யஃ கா॒மயே॑த॒ர்தவோ॑ மே கல்பேர॒ந்நிதி॑ । ஸ ஷட்டோ॑தார॒-ம்ப்ரயு॑ஞ்ஜீத । கல்ப॑ந்தே-ऽஸ்மா ரு'॒தவஃ॑ ॥ ஸோ॑-ऽகாமயத ஸோம॒ப-ஸ்ஸோ॑மயா॒ஜீ ஸ்யா᳚ம் । ஆ மே॑ ஸோம॒ப-ஸ்ஸோ॑மயா॒ஜீ ஜா॑யே॒தேதி॑ ॥ 70 ॥
ஸ ஷட்டோ॑து-ஸ்ஸ॒ப்தஹோ॑தார॒-ந்நிர॑மிமீத । த-ம்ப்ராயு॑ங்க்த । தஸ்ய॒ ப்ரயு॑க்தி ஸோம॒ப-ஸ்ஸோ॑மயா॒ஜ்ய॑பவத் । ஆ-ऽஸ்ய॑ ஸோம॒ப-ஸ்ஸோ॑மயா॒ஜ்ய॑ஜாயத । யஃ கா॒மயே॑த ஸோம॒ப-ஸ்ஸோ॑மயா॒ஜீ ஸ்யா᳚ம் । ஆ மே॑ ஸோம॒ப-ஸ்ஸோ॑மயா॒ஜீ ஜா॑யே॒தேதி॑ । ஸ ஸ॒ப்தஹோ॑தார॒-ம்ப்ரயு॑ஞ்ஜீத । ஸோ॒ம॒ப ஏ॒வ ஸோ॑மயா॒ஜீ ப॑வதி । ஆ-ऽஸ்ய॑ ஸோம॒ப-ஸ்ஸோ॑மயா॒ஜீ ஜா॑யதே ॥ ஸ வா ஏ॒ஷ ப॒ஶுஃ ப॑ஞ்ச॒தா ப்ரதி॑ திஷ்டதி ॥ 71 ॥
ப॒த்பிர்முகே॑ந ॥ தே தே॒வாஃ ப॒ஶூந். வி॒த்த்வா । ஸு॒வ॒ர்கம்-லோँ॒கமா॑யந்ந் ॥ தே॑-ऽமுஷ்மி॑ல் ँலோ॒கே வ்ய॑க்ஷுத்த்யந்ந் । தே᳚-ऽப்ருவந்ந் । அ॒முதஃ॑ ப்ரதாநம்॒-வாँ உப॑ஜிஜீவி॒மேதி॑ । தே ஸ॒ப்தஹோ॑தாரம்-யँ॒ஜ்ஞம்-விँ॒தாயா॒யாஸ்ய᳚ம் । ஆ॒ங்கீ॒ர॒ஸ-ம்ப்ராஹி॑ண்வந்ந் । ஏ॒தேநா॒முத்ர॑ கல்ப॒யேதி॑ । தஸ்ய॒ வா இ॒ய-ங்க்ல்ரு'ப்திஃ॑ ॥ 72 ॥
யதி॒த-ங்கிஞ்ச॑ । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । கல்ப॑தே-ऽஸ்மை । ஸ வா அ॒ய-ம்ம॑நு॒ஷ்யே॑ஷு ய॒ஜ்ஞ-ஸ்ஸ॒ப்தஹோ॑தா । அ॒முத்ர॑ ஸ॒த்ப்யோ தே॒வேப்யோ॑ ஹ॒வ்யம்-வँ॑ஹதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । உபை॑நம்-யँ॒ஜ்ஞோ ந॑மதி ॥ யோ வை சது॑ர்​ஹோத்ரு'ணா-ந்நி॒தாநம்॒-வேँத॑ । நி॒தாந॑வா-ந்பவதி । அ॒க்நி॒ஹோ॒த்ரம்-வைँ தஶ॑ஹோதுர்நி॒தாந᳚ம் । த॒ர்॒ஶ॒பூ॒ர்ண॒மா॒ஸௌ சது॑ர்​ஹோதுஃ । சா॒து॒ர்மா॒ஸ்யாநி॒ பஞ்ச॑ ஹோதுஃ । ப॒ஶு॒ப॒ந்த-ஷ்ஷட்டோ॑துஃ । ஸௌ॒ம்யோ᳚-ऽத்த்வ॒ர-ஸ்ஸ॒ப்தஹோ॑துஃ । ஏ॒தத்வை சது॑ர்​ஹோத்ரு'ணா-ந்நி॒தாந᳚ம் । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । நி॒தாந॑வா-ந்பவதி ॥ 73 ॥
(அ॒மி॒மீ॒த॒ த-ம்ப்ராயு॑ங்க்த॒ - பஞ்ச॑ஹோதார॒-ம்ப்ரயு॑ஞ்ஜித - ஜாயே॒தேதி॑ - திஷ்டதி॒ - க்ல்ரு'ப்தி॒--ர் தஶ॑ஹோது-ர்நி॒தாநக்ம்॑ ஸ॒ப்த ச॑ ) (அ. 11)
(ப்ர॒ஜாப॑திரகாமயத ப்ர॒ஜா-ஸ்ஸ்ரு'॑ஜே॒யேதி॑ - ப்ர॒ஜாப॑திரகாமயத தர்​ஶபூர்ணமா॒ஸௌ ஸ்ரு'॑ஜே॒யேதி॑ - ப்ர॒ஜாப॑திரகாமயத॒ ப்ரஜா॑யே॒யேதி॒ ஸ தப॒-ஸ்ஸ த்ரி॒வ்ரு'தம்॑ - ப்ர॒ஜாப॑திரகாமயத॒ தஶ॑ஹோதார॒-ந்தேந॑ தஶ॒தா-ऽऽத்மாநம்॑ - தே॒வா வை வரு॑ண॒ - மந்தோ॒ வை - ப்ர॒ஜாப॑தி॒ஸ்தா-ஸ்ஸ்ரு'॒ஷ்டா-ஸ்ஸம॑ஶ்லிஷ்யந் - தே॒வா வை சது॑ர்​ஹோத்ரு'பி - ரி॒தம்-வாँ அக்ரே᳚ - ப்ர॒ஜாப॑தி॒ரிந்த்ரம்॑ - ப்ர॒ஜாப॑திரகாமயத ப॒ஹோர்பூயா॒நேகா॑தஶ)
(ப்ர॒ஜாப॑தி॒ - ஸ்தத்க்ரஹ॑ஸ்ய - ப்ர॒ஜா॑பதிரகாமயதா॒ - நயை॒வைந॒த் - தஸ்ய॒ வா இ॒ய-ங்க்ல்ரு'ப்தி॒ - ஸ்தஸ்மா᳚-த்தேபா॒நாஜ்ஜ்யோதி॒--ர் யத॒ஸ்மிந்நா॑தி॒த்யே -ஸஷட்டோ॑து-ஸ்ஸ॒ப்தஹோ॑தார॒-ந்த்ரிஸ॑ப்ததிஃ)
(ப்ர॒ஜாப॑திரகாமயத - நி॒தாந॑வாந்பவதி)
॥ ஹரிஃ॑ ஓம் ॥
॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ப்ராஹ்மணே த்விதீயாஷ்டகே த்விதீயஃ ப்ரபாடக-ஸ்ஸமாப்தஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ - hotṛbrāhmaṇam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - daśahotṛmantrasya kratvarthapuruṣārthaprayogau
pra॒jāpa̭tirakāmayata pra॒jā-ssṛ̭je॒yeti̭ | sa e॒ta-ndaśa̭hotāra-mapaśyat | ta-mmana̭sā 'nu॒drutya̭ darbhasta॒mbḙ-'juhot | tato॒ vai sa pra॒jā a̭sṛjata | tā a̭smāthsṛ॒ṣṭā apā᳚krāmann | tā grahḙṇāgṛhṇāt | tadgraha̭sya graha॒tvam | yaḥ kā॒mayḙta॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa daśa̭hotāra॒-mmana̭sā 'nu॒drutya̭ darbhasta॒mbe jṷhuyāt | pra॒jāpa̭ti॒rvai daśa̭hotā || 1 ||
pra॒jāpa̭tire॒va bhū॒tvā pra jā̭yate || mana̭sā juhoti | mana̭ iva॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || pū॒rṇayā̭ juhoti | pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || nyṷ̄nayā juhoti | nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata | pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyai᳚ || 2 ||
da॒rbha॒sta॒mbe jṷhoti | e॒tasmā॒dvai yoneḥ᳚ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | yasmā̭de॒va yoneḥ᳚ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata | tasmā̭de॒va yoneḥ॒ pra jā̭yate || brā॒hma॒ṇo da̭kṣiṇa॒ta upā᳚ste | brā॒hma॒ṇo vai pra॒jānā̭-mupadra॒ṣṭā | u॒pa॒dra॒ṣṭu॒matye॒va pra jā̭yate || graho̭ bhavati | pra॒jānāgṃ̭ sṛ॒ṣṭānā॒-ndhṛtyai᳚ || ya-mbrā᳚hma॒ṇaṃ-vi~॒dyāṃ-vi~॒dvāgṃsaṃ॒-ya~śo॒ narcchet || 3 ||
so-'ra̭ṇya-mpa॒retya̭ | da॒rbha॒sta॒mba-mu॒dgratthya̭ | brā॒hma॒ṇa-nda̭kṣiṇa॒to ni॒ṣādya̭ | catṷr​hotṝ॒n vyāca̭kṣīta | e॒tadvai de॒vānā᳚-mpara॒ma-ṅguhya॒-mbrahma̭ | yaccatṷr​hotāraḥ | tade॒va pra̭kā॒śa-ṅga̭mayati | tadḙna-mprakā॒śa-ṅga॒tam | pra॒kā॒śa-mpra॒jānā᳚-ṅgamayati || da॒rbha॒sta॒mba-mu॒dgratthya॒ vyāca̭ṣṭe || 4 ||
a॒gni॒vān. vai da̭rbhasta॒mbaḥ | a॒gni॒vatye॒va vyāca̭ṣṭe || brā॒hma॒ṇo da̭kṣiṇa॒ta upā᳚ste | brā॒hma॒ṇo vai pra॒jānā̭-mupadra॒ṣṭā | u॒pa॒dra॒ṣṭu॒-matye॒vainaṃ॒-ya~śa̭ ṛcchati || ī॒śva॒ra-ntaṃ-ya~śo-'rto॒rityā̭huḥ | yasyānte᳚ vyā॒caṣṭa॒ iti̭ | vara॒stasmai॒ deyaḥ̭ | yade॒vaina॒-ntatro̭pa॒ nama̭ti | tade॒vāva̭ rundhe || 5 ||
a॒gnimā॒dadhā̭no॒ daśa̭hotrā॒ 'raṇi॒mava̭daddhyāt | prajā̭tame॒vaina॒-mādha̭tte | tenai॒voddrutyā᳚gniho॒tra-ñjṷhuyāt | prajā̭tame॒vaina̭jjuhoti | ha॒virni̭rva॒phsyan-daśa̭hotāraṃ॒-vyā~ca̭kṣīta | prajā̭tame॒vaina॒-nnirva̭pati | sā॒mi॒dhe॒nī-ra̭nuva॒kṣyan-daśa̭hotāraṃ॒-vyā~ca̭kṣīta | sā॒mi॒dhe॒nīre॒va sṛ॒ṣṭvā-''rabhya॒ pra ta̭nute | atho̭ ya॒jño vai daśa̭hotā | ya॒jñame॒va ta̭nute || 6 ||
a॒bhi॒cara॒n-daśa̭hotāra-ñjuhuyāt | nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ | nābhi̭rdaśa॒mī | saprā̭ṇame॒vaina̭-ma॒bhica̭rati | e॒tāva॒dvai purṷṣasya॒ svam | yāva̭-tprā॒ṇāḥ | yāva̭de॒vāsyāsti̭ | tada॒bhica̭rati || svakṛ̭ta॒ iri̭ṇe juhoti prada॒re vā᳚ | e॒tadvā a॒syai nir-ṛ̭tigṛhītam | nir-ṛ̭ti gṛhīta e॒vaina॒-nnir-ṛ̭tyā grāhayati || ya-dvā॒caḥ krū॒ram | tena॒ vaṣa̭ṭkaroti | vā॒ca e॒vaina̭-ṅkrū॒reṇa॒ pra vṛ̭ścati | tā॒jagārti॒mārccha̭ti || 7 ||
(daśa̭hotā॒ - sṛṣṭyā̭ - ṛ॒cche-d- vyāca̭ṣṭe - rundha - e॒va ta̭nute॒ - nir-ṛ̭tigṛhīta॒-mpañca̭ ca) (a. 1)
anuvākaṃ 2 - catur​hotrādimantrāṇā-ṅkratvarthaprayogaḥ
pra॒jāpa̭tirakāmayata dar​śapūrṇamā॒sau sṛ̭je॒yeti̭ | sa e॒ta-ñcatṷr​hotāra-mapaśyat | ta-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ-'juhot | tato॒ vai sa da̭r​śapūrṇamā॒sāva̭sṛjata | tāva̭smā-thsṛ॒ṣṭāvapā᳚krāmatām | tau grahḙṇā gṛhṇāt | tadgraha̭sya graha॒tvam | da॒r॒śa॒pū॒rṇa॒mā॒sā-vā॒labha̭mānaḥ | catṷr​hotāra॒-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭-hava॒nīyḙ juhuyāt | da॒r॒śa॒pū॒rṇa॒mā॒sāve॒va sṛ॒ṣṭvā-''rabhya॒ pra ta̭nute || 8 ||
graho̭ bhavati | da॒r॒śa॒pū॒rṇa॒mā॒sayo᳚-ssṛ॒ṣṭayo॒rdhṛtyai᳚ || so̭-'kāmayata cāturmā॒syāni̭ sṛje॒yeti̭ | sa e॒ta-mpañca̭hotāra-mapaśyat | ta-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ-'juhot | tato॒ vai sa cā̭turmā॒syānya̭sṛjata | tānya̭smā-thsṛ॒ṣṭānyapā᳚krāmann | tāni॒ grahḙṇāgṛhṇāt | tadgraha̭sya graha॒tvam | cā॒tu॒rmā॒syānyā॒labha̭mānaḥ || 9 ||
pañca̭hotāra॒-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ juhuyāt | cā॒tu॒rmā॒syānye॒va sṛ॒ṣṭvā-''rabhya॒ pra ta̭nute | graho̭ bhavati | cā॒tu॒rmā॒syānāgṃ̭ sṛ॒ṣṭānā॒-ndhṛtyai᳚ || so̭-'kāmayata paśuba॒ndhagṃ sṛ̭je॒yeti̭ | sa e॒tagṃ ṣaḍḍho̭tāra-mapaśyat | ta-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ-'juhot | tato॒ vai sa pa̭śuba॒ndhama̭sṛjata | so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭo 'pā᳚krāmat | ta-ṅgrahḙṇāgṛhṇāt || 10 ||
tadgraha̭sya graha॒tvam | pa॒śu॒ba॒ndhena̭ ya॒kṣyamā̭ṇaḥ | ṣaḍḍho̭tāra॒-mmana̭sā 'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ juhuyāt | pa॒śu॒ba॒ndhame॒va sṛ॒ṣṭvā-''rabhya॒ pra ta̭nute | graho̭ bhavati | pa॒śu॒ba॒ndhasya̭ sṛ॒ṣṭasya॒ dhṛtyai᳚ || so̭-'kāmayata sau॒mya-ma̭ddhva॒ragṃ sṛ̭je॒yeti̭ | sa e॒tagṃ sa॒ptaho̭tāra-mapaśyat | ta-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ 'juhot | tato॒ vai sa sau॒mya-ma̭ddhva॒ra-ma̭sṛjata || 11 ||
so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭo-'pā᳚krāmat | ta-ṅgrahḙṇāgṛhṇāt | tadgraha̭sya graha॒tvam | dī॒kṣi॒ṣyamā̭ṇaḥ | sa॒ptaho̭tāra॒-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ juhuyāt | sau॒myame॒vāddhva॒ragṃ sṛ॒ṣṭvā-''rabhya॒ pra ta̭nute | graho̭ bhavati | sau॒myasyā᳚-ddhva॒rasya̭ sṛ॒ṣṭasya॒ dhṛtyai᳚ || de॒vebhyo॒ vai ya॒jño na prābha̭vat | tamḙtāva॒ccha-ssama̭bharann || 12 ||
ya-thsa̭bhāṃ॒rāḥ | tato॒ vai tebhyo̭ ya॒jñaḥ prābha̭vat | ya-thsa̭bhāṃ॒rā bhava̭nti | ya॒jñasya॒ prabhū᳚tyai || ā॒ti॒tthyamā॒sādya॒ vyāca̭ṣṭe | ya॒jña॒mu॒khaṃ-vā~ ā̭ti॒thyam | mu॒kha॒ta e॒va ya॒jñagṃ sa॒bhṛntya॒ pra ta̭nute || aya̭jño॒ vā e॒ṣaḥ | yo̭-'pa॒tnīkaḥ̭ | na pra॒jāḥ pra jā̭yerann | patnī॒rvyāca̭ṣṭe | ya॒jñame॒vākaḥ̭ | pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya || u॒pa॒sathsu॒ vyāca̭ṣṭe | e॒tadvai patnī̭nā-mā॒yata̭nam | sva e॒vainā̭ ā॒yata॒ne-'va̭ kalpayati || 13 ||
(ta॒nu॒ta॒ - ā॒labha̭māno - 'gṛhṇā - dasṛja - tābhara - ñjāyera॒n-thṣaṭca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - catur​hotṛpañcahotṛmantragrahabhāgayoḥ puruṣārtha prayogaḥ
pra॒jāpa̭ti-rakāmayata॒ pra jā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | sa tri॒vṛta॒gg॒ stoma̭-masṛjata | ta-mpa̭ñcada॒śastomo̭ maddhya॒ta uda̭tṛṇat | tau pū᳚rvapa॒kṣaścā̭parapa॒kṣaścā̭bhavatām | pū॒rva॒pa॒kṣa-nde॒vā anvasṛ̭jyanta | a॒pa॒ra॒pa॒kṣa-manvasṷrāḥ | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ | ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒diti̭ || 14 ||
ta-mpū᳚rvapa॒kṣe yā̭jayet | vasī̭yāne॒va bha̭vati | ya-ṅkā॒mayḙta॒ pāpī̭yān-thsyā॒diti̭ | tama̭parapa॒kṣe yā̭jayet | pāpī̭yāne॒va bha̭vati | tasmā᳚-tpūrvapa॒kṣo̭ ¶pa॒kṣāt-ka̭ru॒ṇya̭taraḥ || pra॒jāpa̭ti॒rvai daśa̭hotā | catṷr​hotā॒ pañca̭hotā | ṣaḍḍho̭tā sa॒ptaho̭tā | ṛ॒tavaḥ̭ saṃ​va~thsa॒raḥ || 15 ||
pra॒jāḥ pa॒śava̭ i॒me lo॒kāḥ | ya e॒va-mpra॒jāpa̭ti-mba॒horbhūyāgṃ̭saṃ॒-ve~da̭ | ba॒hore॒va bhūyā᳚-nbhavati || pra॒jāpa̭ti-rdevāsu॒rāna̭sṛjata | sa indra॒mapi॒ nāsṛ̭jata | ta-nde॒vā a̭bruvann | indra̭-nno jana॒yeti̭ | so᳚-'bravīt | yathā॒ 'haṃ-yu~॒ṣmāg​ stapa॒sā 'sṛ̭kṣi | e॒vamindra̭-ñjanayaddhva॒miti̭ || 16 ||
te tapo̭-'tapyanta | ta ā॒tmannindra̭-mapaśyann | tama̭bruvann | jāya॒sveti̭ | so᳚-'bravīt | ki-mbhā̭ga॒dheya̭-ma॒bhija̭niṣya॒ iti̭ | ṛ॒tūn-thsaṃ̭​va~thsa॒ram | pra॒jāḥ pa॒śūn | i॒māl ~lo॒kānitya̭bruvann | taṃ-vai~ mā-''hṷtyā॒ praja̭naya॒tetya̭bravīt || 17 ||
ta-ñcatṷr​hotrā॒ prāja̭nayann || yaḥ kā॒mayḙta vī॒ro ma॒ ā jā̭ye॒teti̭ | sa catṷr​hotāra-ñjuhuyāt | pra॒jāpa̭ti॒rvai catṷr​hotā | pra॒jāpa̭tire॒va bhū॒tvā prajā̭yate | ja॒jana॒dindra̭-mindri॒yāya॒ svāheti॒ grahḙṇa juhoti | ā-'sya̭ vī॒ro jā̭yate | vī॒ragṃ hi de॒vā e॒tayā ''hṷtyā॒ prāja̭nayann || ā॒di॒tyāścāṅgi̭rasaśca suva॒rge lo॒ke᳚ 'spardhanta | va॒ya-mpūrvḙ suva॒rgaṃ-lo~॒kami̭yāma va॒ya-mpūrva॒ iti̭ || 18 ||
ta ā̭di॒tyā e॒ta-mpañca̭hotāra-mapaśyann | ta-mpu॒rā prā̭taranuvā॒kādāgnī᳚ddhre 'juhavuḥ | tato॒ vai te pūrvḙ suva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | ya-ssṷva॒rgakā̭ma॒-ssyāt | sa pañca̭hotāra-mpu॒rā prā̭taranuvā॒kādāgnī᳚ddhre juhuyāt | saṃ॒​va~॒thsa॒ro vai pañca̭hotā | saṃ॒​va~॒thsa॒ra-ssṷva॒rgo lo॒kaḥ | saṃ॒​va~॒thsa॒ra e॒vartuṣṷ prati॒ṣṭhāya̭ | su॒va॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || te᳚bruva॒-nnaṅgi̭rasa ādi॒tyān || 19 ||
kva̭ stha | kva̭ va-ssa॒dbhyo ha॒vyaṃ-va~̭kṣyāma॒ iti̭ | chanda॒-ssvitya̭bruvann | gā॒ya॒tri॒yā-ntri॒ṣṭubhi॒-jaga̭tyā॒miti̭ | tasmā॒cchandaḥ̭ su sa॒dbhya ā̭di॒tyebhyaḥ̭ | ā॒ṅgī॒ra॒sīḥ pra॒jā ha॒vyaṃ-va~̭hanti | vaha̭ntyasmai pra॒jā ba॒lim | aina॒mapra̭tikhyāta-ṅgacchati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtavaḥ̭ | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śaḥ | e॒tasmi॒n vā e॒ṣa śri॒taḥ | e॒tasmi॒n-prati̭ṣṭhitaḥ | ya e॒vame॒tagg​ śri॒ta-mprati̭ṣṭhitaṃ॒-ve~da̭ | pratye॒va ti̭ṣṭhati || 20 ||
(syā॒diti̭ - saṃ​va~thsa॒ro - ja̭nayaddhva॒mitī - tya̭bravī॒t - pūrva॒ ityā̭ - di॒tyān - ṛ॒tava॒-ṣṣaṭca̭) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - jaga-thsṛṣṭikathanamukhena hotṛmantrapraśaṃsā
pra॒jāpa̭ti-rakāmayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa e॒ta-ndaśa̭hotāra-mapaśyat | tena̭ daśa॒dhā ''tmānaṃ̭-vi~॒dhāya̭ | daśa̭hotrā 'tapyata | tasya॒ citti॒-ssrugāsī᳚t | ci॒ttamājya᳚m | tasyai॒tā̭vatye॒va vāgāsī᳚t | e॒tāvāṋ. yajñakra॒tuḥ || sa catṷr​hotāra-masṛjata | so̭-'nandat || 21 ||
asṛ̭kṣi॒ vā i॒mamiti̭ | tasya॒ somo̭ ha॒virāsī᳚t | sa catṷr​hotrā 'tapyata | so̭-'tāmyat | sa bhūriti॒ vyāha̭rat | sa bhūmi̭masṛjata | a॒gni॒ho॒tra-nda̭r​śapūrṇamā॒sau yajūgṃ̭ṣi | sa dvi॒tīya̭matapyata | so̭-'tāmyat | sa bhuva॒ iti॒ vyāha̭rat || 22 ||
so᳚-'ntari̭kṣa-masṛjata | cā॒tu॒rmā॒syāni॒ sāmā̭ni | sa tṛ॒tīya̭matapyata | so̭-'tāmyat | sa suva॒riti॒ vyāha̭rat | sa diva̭masṛjata | a॒gni॒ṣṭo॒ma-mu॒kthya̭-matirā॒tramṛcaḥ̭ | e॒tā vai vyāhṛ̭taya i॒me lo॒kāḥ | i॒mā-nkhalu॒ vai lo॒kānanṷ pra॒jāḥ pa॒śava॒śchandāgṃ̭si॒ prājā̭yanta | ya e॒vame॒tāḥ pra॒jāpa̭teḥ pratha॒mā vyāhṛ̭tīḥ॒ prajā̭tā॒ veda̭ || 23 ||
pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yate || sa pañca̭hotāra-masṛjata | sa ha॒virnā-vi̭ndata | tasmai॒ soma̭-sta॒nuva॒-mprāya̭cchat | e॒ta-ttḙ ha॒viriti̭ | sa pañca̭hotrā 'tapyata | so̭-'tāmyat | sa pra॒tyaṅṅa̭bādhata | so-'sṷrā-nasṛjata | tada॒syā pri̭yamāsīt || 24 ||
ta-ddu॒rvarṇa॒gṃ॒ hira̭ṇyamabhavat | ta-ddu॒rvarṇa̭sya॒ hira̭ṇyasya॒ janma̭ | sa dvi॒tīya̭matapyata | so̭-'tāmyat | sa prāṃa̭bādhata | sa de॒vāna̭sṛjata | tada̭sya pri॒yama̭sīt | ta-thsu॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇyamabhavat | ta-thsu॒varṇa̭sya॒ hira̭ṇyasya॒ janma̭ | ya e॒vagṃ su॒varṇa̭sya॒ hira̭ṇyasya॒ janma॒ veda̭ || 25 ||
su॒varṇa̭ ā॒tmanā̭ bhavati | du॒rvarṇo᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyaḥ | tasmā᳚-thsu॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-mbhā॒rya᳚m | su॒varṇa̭ e॒va bha̭vati | aina̭-mpri॒ya-ṅga̭cchati॒ nāpri̭yam || sa sa॒ptaho̭tāra-masṛjata | sa sa॒ptaho᳚trai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamai᳚t || tri॒ṇa॒vena॒ stomḙnai॒bhyo lo॒kebhyo-'sṷrā॒-nprāṇṷdata | tra॒ya॒stri॒gṃ॒śena॒ pratya̭tiṣṭhat | e॒ka॒vi॒gṃ॒śena॒ ruca̭madhatta || 26 ||
sa॒pta॒da॒śena॒ prājā̭yata | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-thsomḙna॒ yaja̭te | sa॒ptaho᳚trai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | tri॒ṇa॒vena॒ stomḙnai॒bhyo lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyā॒n-praṇṷdate | tra॒ya॒stri॒gṃ॒śena॒ prati̭ tiṣṭhati | e॒ka॒vi॒gṃ॒śena॒ ruca̭-ndhatte | sa॒pta॒da॒śena॒ prajā̭yate | tasmā᳚-thsaptada॒śa-sstomo॒ na ni॒r॒hṛtyaḥ̭ | pra॒jāpa̭ti॒ rvai sa̭ptada॒śaḥ | pra॒jāpa̭time॒va ma̭ddhya॒to dha̭tte॒ prajā᳚tyai || 27 ||
(a॒na॒nda॒-d- bhuva॒ iti॒ vyāha̭ra॒-d- vedā̭ - sī॒-d- vedā̭ - dhatta॒ - prajā᳚tyai) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - dakṣiṇāpratigrahamantravyākhyānam
de॒vā vai varṷṇamayājayann | sa yasyai̭ yasyai de॒vatā̭yai॒ dakṣi̭ṇā॒mana̭yat | tāma̭vlīnāt | te᳚-'bruvann | vyā॒vṛtya॒ prati̭ gṛhṇāma | tathā̭ no॒ dakṣi̭ṇā॒ na vle᳚ṣya॒tīti̭ | te vyā॒vṛtya॒ pratya̭gṛhṇann | tato॒ vai tā-ndakṣi̭ṇā॒ nāvlī̭nāt | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān vyā॒vṛtya॒ dakṣi̭ṇā-mpratigṛ॒hṇāti̭ | naina॒-ndakṣi̭ṇā vlīnāti || 28 ||
rājā᳚ tvā॒ varṷṇo nayatu devi dakṣiṇe॒-'gnaye॒ hira̭ṇya॒mityā̭ha | ā॒gne॒yaṃ-vai~ hira̭ṇyam | svayai॒vaina̭-dde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | somā̭ya॒ vāsa॒ ityā̭ha | sau॒myaṃ-vai~ vāsaḥ̭ | svayai॒vaina̭-dde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | ru॒drāya॒ gāmityā̭ha | rau॒drī vai gauḥ | svayai॒vainā᳚-nde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | varṷṇā॒yāśva॒mityā̭ha || 29 ||
vā॒ru॒ṇo vā aśvaḥ̭ | svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | prā॒jāpa̭taye॒ purṷṣa॒mityā̭ha | prā॒jā॒pa॒tyo vai purṷṣaḥ | svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | mana̭ve॒ talpa॒mityā̭ha | mā॒na॒vo vai talpaḥ̭ | svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | u॒ttā॒nāyā᳚ṅgīra॒sāyāna॒ ityā̭ha | i॒yaṃ-vā~ ṷttā॒na ā᳚ṅgīra॒saḥ || 30 ||
a॒nayai॒vaina॒t-prati̭ gṛhṇāti || vai॒śvā॒na॒ryārcā ratha॒-mprati̭ gṛhṇāti | vai॒śvā॒na॒ro vai de॒vata̭yā॒ rathaḥ̭ | svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti || tenā̭mṛta॒tvama̭śyā॒-mityā̭ha | a॒mṛta̭me॒vātman-dha̭tte || vayo̭ dā॒tra ityā̭ha | vaya̭ e॒vaina̭-ṅkṛ॒tvā | su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || mayo॒ mahya̭mastu pratigrahī॒tra ityā̭ha || 31 ||
yadvai śi॒vam | tanmayaḥ̭ | ā॒tmana̭ e॒vaiṣā parī᳚ttiḥ || ka i॒da-ṅkasmā̭ adā॒dityā̭ha | pra॒jāpa̭ti॒rvai kaḥ | sa pra॒jāpa̭taye dadāti || kāmaḥ॒ kāmā॒yetyā̭ha | kāmḙna॒ hi dadā̭ti | kāmḙna pratigṛ॒hṇāti̭ || kāmo̭ dā॒tā kāmaḥ̭ prati grahī॒tetyā̭ha || 32 ||
kāmo॒ hi dā॒tā | kāmaḥ̭ prati grahī॒tā || kāmagṃ̭ samu॒dra-māvi॒śetyā̭ha | sa॒mu॒dra i̭va॒ hi kāmaḥ̭ | neva॒ hi kāma॒syānto-'sti̭ | na sa̭mu॒drasya̭ || kāmḙna tvā॒ prati̭ gṛhṇā॒mītyā̭ha | yena॒ kāmḙna prati gṛ॒hṇāti̭ | sa e॒vaina̭ma॒muṣmi̭l ~lo॒ke kāma॒ āga̭cchati || kāmai॒tatta̭ e॒ṣā tḙ kāma॒ dakṣi॒ṇetyā̭ha | kāma̭ e॒va ta-dyaja̭māno॒-'muṣmi̭l ~lo॒ke dakṣi̭ṇāmicchati | na pra̭tigrahī॒tari̭ || ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-dakṣi̭ṇā-mpratigṛ॒hṇāti̭ | a॒nṛ॒ṇāme॒vainā॒-mprati̭ gṛhṇāti || 33 ||
(vlī॒nā॒tya - śva॒mityā̭hā - ṅgira॒saḥ - pra̭tigrahī॒tra ityā̭ha - pratigrahī॒tetyā̭ha॒ - dakṣi॒ṇetyā̭ha ca॒tvāri̭ ca) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - dvādaśāhadaśame-'hani hotṛmantrāḥ
anto॒ vā e॒ṣa ya॒jñasya̭ | ya-dda̭śa॒mamahaḥ̭ | da॒śa॒me-'ha᳚n-thsarparā॒jñiyā̭ ṛ॒gbhi-sstṷvanti | ya॒jñasyai॒vānta̭-ṅga॒tvā | a॒nnādya॒mava̭rundhate || ti॒sṛbhiḥ̭ stuvanti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒-'nnādya॒mava̭rundhate | pṛśni̭vatī-rbhavanti | annaṃ॒-vai~ pṛśni̭ || 34 ||
anna̭me॒vāva̭-rundhate || mana̭sā॒ prastaṷti | mana॒sodgā̭yati | mana̭sā॒ prati̭ harati | mana̭ iva॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || de॒vā vai sa॒rpāḥ | teṣā̭mi॒yagṃ rājñī᳚ | ya-thsa̭rparā॒jñiyā̭ ṛ॒gbhi-sstu॒vanti̭ | a॒syāme॒va prati̭ tiṣṭhanti || 35 ||
catṷr​hotṝ॒n॒. hotā॒ vyāca̭ṣṭe | stu॒tamanṷśagṃsati॒ śāntyai᳚ || anto॒ vā e॒ṣa ya॒jñasya̭ | ya-dda̭śa॒mamahaḥ̭ | e॒ta-tkhalu॒ vai de॒vānā᳚-mpara॒ma-ṅguhya॒-mbrahma̭ | yaccatṷr​hotāraḥ | da॒śa॒me-'ha॒gg॒-ścatṷr​hotṝ॒n vyāca̭ṣṭe | ya॒jñasyai॒vānta̭-ṅga॒tvā | pa॒ra॒ma-nde॒vānā॒-ṅguhya॒-mbrahmāva̭rundhe | tade॒va pra̭kā॒śa-ṅga̭mayati || 36 ||
tadḙna-mprakā॒śa-ṅga॒tam | pra॒kā॒śa-mpra॒jānā᳚-ṅgamayati || vācaṃ̭-ya~cchati | ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ || ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyaṃ̭-vā~ ahaḥ̭ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyā̭ rātriḥ̭ | ahnā॒ rātri̭-ndhyāyet | bhrātṛ̭vyasyai॒va tallo॒kaṃ-vṛ~̭ṅkte | yaddivā॒ vācaṃ̭-vi~sṛ॒jet | aha॒rbhrātṛ̭vyā॒yocchigṃ̭ṣet | yannaktaṃ̭-vi~sṛ॒jet | rātri॒-mbhrātṛ̭vyā॒yocchigṃ̭ṣet | a॒dhi॒vṛ॒kṣa॒sū॒rye vācaṃ॒-vi~sṛ̭jati | e॒tāva̭ntame॒vāsmai̭ lo॒kamucchigṃ̭ṣati | yāva̭dādi॒tyo᳚-'sta॒meti̭ || 37 ||
(pṛśni̭ - tiṣṭhanti - gamayati - śigṃṣe॒-tpañca̭ ca) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - saptahotṛmantrasādhyayajñapraśaṃsā
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā-ssṛ॒ṣṭā-ssama̭śliṣyann | tā rū॒peṇānu॒ prāvi̭śat | tasmā̭dāhuḥ | rū॒paṃ-vai~ pra॒jāpa̭ti॒riti̭ | tā nāmnā-'nu॒ prāvi̭śat | tasmā̭dāhuḥ | nāma॒ vai pra॒jāpa̭ti॒riti̭ | tasmā॒dapyā̭ 'mi॒trau sa॒gantya̭ | nāmnā॒ ceddhvayḙte || 38 ||
mi॒trame॒va bha̭vataḥ || pra॒jāpa̭ti-rdevāsu॒rāna̭sṛjata | sa indra॒mapi॒ nāsṛ̭jata | ta-nde॒vā a̭bruvann | indra̭-nno jana॒yeti̭ | sa ā॒tma-nnindra̭-mapaśyat | tama̭sṛjata | ta-ntri॒ṣṭug-vī॒rya̭-mbhū॒tvā-'nu॒ prāvi̭śat | tasya॒ vajraḥ̭ pañcada॒śo hasta॒ āpa̭dyata | teno॒dayyāsṷrāna॒bhya̭ bhavat || 39 ||
ya e॒vaṃ-ve~da̭ | a॒bhi bhrātṛ̭vyā-nbhavati || te de॒vā asṷrai-rvi॒jitya̭ | su॒va॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | tḙ-'muṣmi̭l ~lo॒ke vya̭kṣuddhyann | te᳚-'bruvann | a॒mutaḥ̭ pradānaṃ॒-vā~ upa̭jijīvi॒meti̭ | te sa॒ptaho̭tāraṃ-ya~॒jñaṃ-vi~॒dhāyā॒yāsya᳚m | ā॒ṅgī॒ra॒sa-mprāhi̭ṇvann | e॒tenā॒mutra̭ kalpa॒yeti̭ || 40 ||
tasya॒ vā i॒ya-ṅklṛptiḥ̭ | yadi॒da-ṅki-ñca̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | kalpa̭te-'smai | sa vā a॒ya-mma̭nu॒ṣyḙṣu ya॒jña-ssa॒ptaho̭tā | a॒mutra̭ sa॒dbhyo de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | upai̭naṃ-ya~॒jño na̭mati || so̭-'manyata | a॒bhi vā i॒me᳚-'smā-llo॒kāda॒muṃ​lo~॒ka-ṅka̭miṣyanta॒ iti̭ | sa vāca̭spate॒ hṛditi॒ vyāha̭rat | tasmā᳚-tpu॒tro hṛda̭yam | tasmā̭da॒smā-llo॒kāda॒muṃ-lo~॒ka-nnābhikā̭mayante | pu॒tro hi hṛda̭yam || 41 ||
(hvayḙta - abhavat - kalpa॒ye - tīti̭ ca॒tvāri̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - hotṛmantrāṇāṃ somayāgāṅgatvam
de॒vā vai catṷr​hotṛbhi-rya॒jñama̭tanvata | te vi pā॒pmanā॒ bhrātṛ̭vye॒ṇāja̭yanta | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒kama̭jayann | ya e॒vaṃ-vi~॒dvāg​-ścatṷr​hotṛbhirya॒jña-nta̭nu॒te | vi pā॒pmanā॒ bhrātṛ̭vyeṇa jayate | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati || ṣaḍḍho᳚trā prāya॒ṇīya॒māsā̭dayati | a॒muṣmai॒ vai lo॒kāya॒ ṣaḍḍho̭tā | ghnanti॒ khalu॒ vā e॒ta-thsoma᳚m | yada̭bhiṣu॒ṇvanti̭ || 42 ||
ṛ॒ju॒dhaivaina̭ma॒muṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati | catṷr​hotrā ''ti॒tthyam | yaśo॒ vai catṷr​hotā | yaśa̭ e॒vātman-dha̭tte | pañca̭hotrā pa॒śumupa̭ sādayati | su॒va॒rgyo̭ vai pañca̭hotā | yaja̭mānaḥ pa॒śuḥ | yaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati | grahā᳚n-gṛhī॒tvā sa॒ptaho̭tāra-ñjuhoti | i॒ndri॒yaṃ-vai~ sa॒ptaho̭tā || 43 ||
i॒ndri॒yame॒vātman-dha̭tte || yo vai catṷr​hotṝ-nanusava॒na-nta॒rpaya̭ti | tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ | upai̭nagṃ somapī॒tho na̭mati | ba॒hi॒ṣpava॒mā॒ne daśa̭hotāraṃ॒-vyā~ca̭kṣīta | māddhya̭ndine॒ pava̭māne॒ catṷr​hotāram | ārbha̭ve॒ pava̭māne॒ pañca̭hotāram | pi॒tṛ॒ya॒jñe ṣaḍḍho̭tāram | ya॒jñā॒ya॒jñiya̭sya sto॒tre sa॒ptaho̭tāram | a॒nu॒sa॒va॒name॒vaināg̭ starpayati || 44 ||
tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ | upai̭nagṃ somapī॒tho na̭mati || de॒vā vai catṷr​hotṛbhi-ssa॒tramā̭sata | ṛddhi̭parimitaṃ॒-ya~śa̭skāmāḥ | te᳚-'bruvann | yannaḥ̭ pratha॒maṃ-ya~śa̭ ṛ॒cchāt | sarvḙṣā-nna॒sta-thsa॒hāsa॒diti̭ | soma॒ścatṷr​hotrā | a॒gniḥ pañca̭hotrā | dhā॒tā ṣaḍḍho᳚trā || 45 ||
indraḥ̭ sa॒ptaho᳚trā | pra॒jāpa̭ti॒-rdaśa̭hotrā | teṣā॒gṃ॒ soma॒gṃ॒ rājā̭naṃ॒-ya~śa̭ ārcchat || tannya̭kāmayata | tenāpā᳚krāmat | tena̭ pra॒lāya̭macarat | ta-nde॒vāḥ prai॒ṣaiḥ praiṣa̭maicchann | tat-prai॒ṣāṇā᳚-mpraiṣa॒tvam | ni॒vidbhi॒rnya̭vedayann | tanni॒vidā᳚-nnivi॒ttvam || 46 ||
ā॒prībhi̭rāpnuvann | tadā॒prīṇā̭māpri॒tvam | tama̭ghnann | tasya॒ yaśo॒ vya̭gṛhṇata | te grahā̭ abhavann | tadgrahā̭ṇā-ṅgraha॒tvam | yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo॒ grahā̭ gṛ॒hyante᳚ | tasya॒ tvḙva gṛ̭hī॒tāḥ || te᳚-'bruvann | yo vai na॒-śśreṣṭho-'bhū᳚t || 47 ||
tama̭vadhiṣma | puna̭ri॒magṃ sṷvāmahā॒ iti̭ | ta-ñchando̭bhi-rasuvanta | tacchanda̭sā-ñchanda॒stvam | sāmnā॒ samāna̭yann | ta-thsāmnaḥ̭ sāma॒tvam | u॒kthai-ruda̭sthāpayann | tadu॒kthānā̭-muktha॒tvam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | pratye॒va ti̭ṣṭhati || 48 ||
sarva॒māyṷreti || somo॒ vai yaśaḥ̭ | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-thsoma̭mā॒gaccha̭ti | yaśa̭ e॒vaina̭mṛcchati | tasmā̭dāhuḥ | yaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒ na | tāvu॒bhau soma॒-māga̭cchataḥ | somo॒ hi yaśaḥ̭ | ta-ntvā-'va yaśa̭ ṛccha॒tītyā̭huḥ | ya-ssome॒ soma॒-mprāheti̭ | tasmā॒-thsome॒ somaḥ॒ procyaḥ̭ | yaśa̭ e॒vaina̭mṛcchati || 49 ||
(a॒bhi॒ṣu॒ṇvanti̭ - sa॒ptaho̭tā - tarpayati॒ - ṣaḍḍho᳚trā - nivi॒ttva - mabhū᳚t - tiṣṭhati॒ - prāheti॒ dve ca̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - hotṛmantrotpattikathanaprasaṅgena jaga-thsṛṣṭiḥ
i॒daṃ-vā~ agre॒ naiva kiñca॒nāsī᳚t | na dyaurā̭sīt | na pṛ̭thi॒vī | nāntari̭kṣam | tadasa̭de॒va sanmano̭ 'kuruta॒ syāmiti̭ | tada̭tapyata | tasmā᳚t-tepā॒nāddhū॒mo̭-'jāyata | ta-dbhūyo̭-'tapyata | tasmā᳚t-tepā॒nāda॒gni-ra̭jāyata | ta-dbhūyo̭-'tapyata || 50 ||
tasmā᳚t-tepā॒nājjyoti̭-rajāyata | ta-dbhūyo̭-'tapyata | tasmā᳚t-tepā॒nāda॒rci-ra̭jāyata | ta-dbhūyo̭-'tapyata | tasmā᳚t-tepā॒nānmarī̭cayo-'jāyanta | ta-dbhūyo̭-'tapyata | tasmā᳚t-tepā॒nādṷdā॒rā a̭jāyanta | ta-dbhūyo̭-'tapyata | tada॒bhrami̭va॒ sama̭hanyata || ta-dva॒stima̭bhinat || 51 ||
sa sa̭mu॒dro̭-'bhavat | tasmā᳚-thsamu॒drasya॒ na pi̭banti | pra॒jana̭namiva॒ hi manya̭nte | tasmā᳚-tpa॒śo-rjāya̭mānā॒dāpaḥ̭ pu॒rastā᳚-dyanti || ta-ddaśa̭ho॒tā-'nva̭sṛjyata | pra॒jāpa̭ti॒rvai daśa̭ hotā || ya e॒va-ntapa̭so vī॒ryaṃ̭-vi~॒dvāg​stapya̭te | bhava̭tye॒va || tadvā i॒damāpaḥ̭ sali॒la-mā̭sīt | so̭-'rodīt-pra॒jāpa̭tiḥ || 52 ||
sa kasmā̭ ajñi | ya-dya॒syā apra̭tiṣṭhāyā॒ iti̭ | yada॒phsva̭-vāpa̭dyata | sā pṛ̭thi॒vya̭bhavat | yadvyamṛ̭ṣṭa | tada॒ntari̭kṣa-mabhavat | yadū॒rdhva-mu॒damṛ̭ṣṭa | sā dyaura̭bhavat | yadaro̭dīt | tada॒nayo̭ roda॒stvam || 53 ||
ya e॒vaṃ-ve~da̭ | nāsya̭ gṛ॒he rṷdanti | e॒tadvā e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒-ñjanma̭ | ya e॒vame॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒-ñjanma॒ veda̭ | naiṣu lo॒ke-ṣvārti॒mārccha̭ti | sa i॒mā-mpra̭ti॒ṣṭhā-ma̭vindata || sa i॒mā-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-vi~॒ttvā 'kā̭mayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | so᳚-'ntarvā̭nabhavat | sa ja॒ghanā॒dasṷrā-nasṛjata || 54 ||
tebhyo̭ mṛ॒nmaye॒ pātre-'nna̭maduhat | yā-'sya॒ sā ta॒nūrāsī᳚t | tāmapā̭hata | sā tami̭srā-'bhavat || so̭-'kāmayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | so᳚-'ntarvā̭-nabhavat | sa pra॒jana̭nāde॒va pra॒jā a̭sṛjata | tasmā̭di॒mā bhūyi̭ṣṭhāḥ | pra॒jana̭nā॒ddhyḙnā॒ asṛ̭jata || 55 ||
tābhyo̭ dāru॒maye॒ pātre॒ payo̭-'duhata | yā-'sya॒ sā ta॒nūrāsī᳚t | tāmapā̭hata | sā jothsnā̭ 'bhavat || so̭-'kāmayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | satapo̭-'tapyata | so᳚-'ntarvā̭-nabhavat | sa ṷpapa॒kṣābhyā̭-me॒vartūna̭sṛjata | tebhyo̭ raja॒te pātrḙ ghṛ॒tama̭duhat | yā-'sya॒ sā ta॒nūrāsī᳚t || 56 ||
tāmapā̭hata | so̭-'horā॒trayo᳚-ssa॒ndhi-ra̭bhavat || so̭-'kāmayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | so᳚-'ntarvā̭-nabhavat | sa mukhā᳚-dde॒vā-na̭sṛjata | tebhyo॒ hari̭te॒ pātre॒ soma̭maduhat | yā-'sya॒ sā ta॒nūrāsī᳚t | tāmapā̭hata | tadaha̭rabhavat || 57 ||
e॒te vai pra॒jāpa̭te॒rdohāḥ᳚ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | du॒ha e॒va pra॒jāḥ || divā॒ vai no̭-'bhū॒diti̭ | ta-dde॒vānā᳚-ndeva॒tvam | ya e॒va-nde॒vānā᳚-ndeva॒tvaṃ-ve~da̭ | de॒vavā̭ne॒va bha̭vati || e॒tadvā a̭horā॒trāṇā॒-ñjanma̭ | ya e॒vama̭horā॒trāṇā॒-ñjanma॒ veda̭ | nāho̭rā॒treṣvārti॒mārccha̭ti || 58 ||
asa॒to-'dhi॒ mano̭-'sṛjyata | manaḥ̭ pra॒jāpa̭ti-masṛjata | pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tadvā i॒da-mmana̭sye॒va pa̭ra॒ma-mprati̭ṣṭhitam | yadi॒da-ṅkiñca̭ | tade॒tacchvo̭vasya॒ sannāma॒ brahma̭ || vyu॒cchantī᳚ vyucchantyasmai॒ vasya̭sī vasyasī॒ vyṷcchati | prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ | pra pa̭rame॒ṣṭhino॒ mātrā̭-māpnoti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 59 ||
(a॒gnira̭jāyata॒ tadbhūyo̭-'tapyatā - bhinada - rodī-tpra॒jāpa̭tī - roda॒stva - ma̭sṛja॒ - tāsṛ̭jata - ghṛ॒tama̭duha॒dyā-'sya॒ sā ta॒nūrāsī॒ - daha̭rabhava-d- ṛcchati॒ - veda̭) (a. 9)
(i॒da-ndhū॒mo᳚ 'gni-rjyoti̭ ra॒rci-rmarī̭caya udā॒rā stada॒bhragṃ /
sa ja॒ghanā॒-thsā tami̭srā॒ sa pra॒jana̭nā॒-thsā jothsnā॒ sa ṷpapa॒kṣābhyā॒gṃ॒ so̭ 'horā॒trayo᳚-ssa॒ndhi-ssamukhā॒-ttadaha̭-rde॒vavā᳚n / mṛ॒nmayḙ dāru॒mayḙ raja॒te hari̭te॒ tebhya॒stābhyo॒ dve tebhyo-'nna॒-mpayo̭
ghṛ॒tagṃ soma᳚m)
anuvākaṃ 10 - devasṛṣṭimadhye-'vasthitasyendrasya devatādhipatitvam
pra॒jāpa̭ti॒-rindra̭masṛja-tānujāva॒ra-nde॒vānā᳚m | ta-mprāhi̭ṇot | parḙhi | e॒teṣā᳚-nde॒vānā॒-madhi̭patire॒dhīti̭ | ta-nde॒vā a̭bruvann | kastvamasi̭ | va॒yaṃ-vai~ tvacchreyāgṃ̭sa-ssma॒ iti̭ | so᳚-'bravīt | kastvamasi̭ va॒yaṃ-vai~ tvacchreyāgṃ̭sa-ssma॒ iti̭ mā de॒vā a̭voca॒nniti̭ || atha॒ vā i॒da-ntar​hi̭ pra॒jāpa̭tau॒ hara̭ āsīt || 60 ||
yada॒sminnā̭di॒tye | tadḙnamabravīt | e॒tanme॒ praya̭ccha | athā॒hame॒teṣā᳚-nde॒vānā॒-madhi̭pati-rbhaviṣyā॒mīti̭ | ko̭hagg​-syā॒mitya̭bravīt | e॒ta-tpra॒dāyeti̭ | e॒ta-thsyā॒ itya̭bravīt | yade॒tadbravī॒ṣīti̭ | ko ha॒ vai nāma̭ pra॒jāpa̭tiḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 61 ||
vi॒durḙna॒-nnāmnā᳚ | tada̭smai ru॒kma-ṅkṛ॒tvā pratya̭muñcat | tato॒ vā indro̭ de॒vānā॒-madhi̭pati-rabhavat | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | adhi̭patire॒va sa̭mā॒nānā᳚-mbhavati || so̭-'manyata | ki-ṅkiṃ॒-vā~ a̭kara॒miti̭ | sa ca॒ndra-mma॒ āha॒reti॒ prāla̭pat | tacca॒ndrama̭sa-ścandrama॒stvam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 62 ||
ca॒ndravā̭ne॒va bha̭vati || ta-nde॒vā a̭bruvann | su॒vīryo̭ 'maryā॒ yathā̭ gopā॒yata॒ iti̭ | ta-thsūrya̭sya sūrya॒tvam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | naina̭-ndabhnoti || kaśca॒ nāsmi॒nvā i॒dami̭ndri॒ya-mpratya̭sthā॒diti̭ | tadindra̭-syendra॒tvam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | i॒ndri॒yā॒vyḙva bha̭vati || 63 ||
a॒yaṃ-vā~ i॒da-mpa̭ra॒mo̭-'bhū॒diti̭ | tat-pa̭rame॒ṣṭhinaḥ̭ parameṣṭhi॒tvam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | pa॒ra॒māme॒va kāṣṭhā᳚-ṅgacchati || ta-nde॒vā-ssa̭ma॒nta-mparya̭viśann | vasa̭vaḥ pu॒rastā᳚t | ru॒drā da̭kṣiṇa॒taḥ | ā॒di॒tyāḥ pa॒ścāt | viśvḙ de॒vā ṷttara॒taḥ | aṅgi̭rasaḥ pra॒tyañca᳚m || 64 ||
sā॒ddhyāḥ parā᳚ñcam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | upai̭nagṃ samā॒nā-ssaṃ-vi~̭śanti || sa pra॒jāpa̭tire॒va bhū॒tvā pra॒jā āva̭yat | tā a̭smai॒ nāti̭ṣṭhantā॒nnādyā̭ya | tā mukha̭-mpu॒rastā॒t-paśya̭ntīḥ | da॒kṣi॒ṇa॒taḥ paryā̭yann | sa da̭kṣiṇa॒taḥ parya̭vartayata | tā mukha̭-mpu॒rastā॒t-paśya̭ntīḥ | mukha̭-ndakṣiṇa॒taḥ || 65 ||
pa॒ścāt-paryā̭yann | sa pa॒ścāt-parya̭vartayata | tā mukha̭-mpu॒rastā॒t-paśya̭ntīḥ | mukha̭-ndakṣiṇa॒taḥ | mukha̭-mpa॒ścāt | u॒tta॒ra॒taḥ paryā̭yann | sa ṷttara॒taḥ parya̭vartayata | tā mukha̭-mpu॒rastā॒t-paśya̭ntīḥ | mukha̭-ndakṣiṇa॒taḥ | mukha̭-mpa॒ścāt || 66 ||
mukha̭muttara॒taḥ | ū॒rdhvā udā̭yann | sa u॒pari̭ṣṭā॒nnya̭-vartayata | tā-ssa॒rvato̭mukho bhū॒tvā ''va̭yat | tato॒ vai tasmai᳚ pra॒jā ati̭ṣṭhantā॒nnādyā̭ya || ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-npari̭ ca va॒rtaya̭te॒ ni ca̭ | pra॒jāpa̭tire॒va bhu॒tvā pra॒jā a̭tti | tiṣṭha̭nte-'smai pra॒jā a॒nnādyā̭ya | a॒nnā॒da e॒va bha̭vati || 67 ||
(ā॒sī॒-d- veda̭ - candrama॒stvaṃ-ya~ e॒vaṃ-ve~de᳚ - ndriyā॒vyḙva bha̭vati - pra॒tyañca॒ - mukha̭-ndakṣiṇa॒to - mukha̭-mpa॒ścān - +nava̭ ca) (ā10 )
anuvākaṃ 11 - hotṛmantrāṇā-mpuruṣārthaprayogaḥ
pra॒jāpa̭ti-rakāmayata ba॒horbhūyā᳚n-thsyā॒miti̭ | sa e॒ta-ndaśa̭hotāra-mapaśyat | ta-mprāyṷṅkta | tasya॒ prayṷkti ba॒horbhūyā̭nabhavat | yaḥ kā॒mayḙta ba॒horbhūyā᳚n-thsyā॒miti̭ | sa daśa̭hotāra॒-mprayṷñjīta | ba॒hore॒va bhūyā᳚n-bhavati || so̭-'kāmayata vī॒ro ma॒ ājā̭ye॒teti̭ | sa daśa̭hotu॒ścatṷr​hotāra॒-nnira̭mimīta | ta-mprāyṷṅkta || 68 ||
tasya॒ prayu॒ktīndro̭ 'jāyata | yaḥ kā॒mayḙta vī॒ro ma॒ ājā̭ye॒teti̭ | sa catṷr​hotāra॒-mprayṷñjīta | ā-'sya̭ vī॒ro jā̭yate || so̭-'kāmayata paśu॒mān-thsyā॒miti̭ | sa catṷr​hotuḥ॒ pañca̭hotāra॒-nnira̭mimīta | ta-mprāyṷṅkta | tasya॒ prayṷkti paśu॒māna̭bhavat | yaḥ kā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒miti̭ | sa pañca̭hotāra॒-mprayṷñjīta || 69 ||
pa॒śu॒māne॒va bha̭vati || so̭-'kāmayata॒rtavo̭ me kalpera॒nniti̭ | sa pañca̭hotu॒-ṣṣaḍḍho̭tāra॒-nnira̭mimīta | ta-mprāyṷṅkta | tasya॒ prayṷktyṛ॒tavo᳚-'smā akalpanta | yaḥ kā॒mayḙta॒rtavo̭ me kalpera॒nniti̭ | sa ṣaḍḍho̭tāra॒-mprayṷñjīta | kalpa̭nte-'smā ṛ॒tavaḥ̭ || so̭-'kāmayata soma॒pa-sso̭mayā॒jī syā᳚m | ā mḙ soma॒pa-sso̭mayā॒jī jā̭ye॒teti̭ || 70 ||
sa ṣaḍḍho̭tu-ssa॒ptaho̭tāra॒-nnira̭mimīta | ta-mprāyṷṅkta | tasya॒ prayṷkti soma॒pa-sso̭mayā॒jya̭bhavat | ā-'sya̭ soma॒pa-sso̭mayā॒jya̭jāyata | yaḥ kā॒mayḙta soma॒pa-sso̭mayā॒jī syā᳚m | ā mḙ soma॒pa-sso̭mayā॒jī jā̭ye॒teti̭ | sa sa॒ptaho̭tāra॒-mprayṷñjīta | so॒ma॒pa e॒va so̭mayā॒jī bha̭vati | ā-'sya̭ soma॒pa-sso̭mayā॒jī jā̭yate || sa vā e॒ṣa pa॒śuḥ pa̭ñca॒dhā prati̭ tiṣṭhati || 71 ||
pa॒dbhirmukhḙna || te de॒vāḥ pa॒śūn. vi॒ttvā | su॒va॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann || tḙ-'muṣmi̭l ~lo॒ke vya̭kṣuddhyann | te᳚-'bruvann | a॒mutaḥ̭ pradānaṃ॒-vā~ upa̭jijīvi॒meti̭ | te sa॒ptaho̭tāraṃ-ya~॒jñaṃ-vi~॒dhāyā॒yāsya᳚m | ā॒ṅgī॒ra॒sa-mprāhi̭ṇvann | e॒tenā॒mutra̭ kalpa॒yeti̭ | tasya॒ vā i॒ya-ṅklṛptiḥ̭ || 72 ||
yadi॒da-ṅkiñca̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | kalpa̭te-'smai | sa vā a॒ya-mma̭nu॒ṣyḙṣu ya॒jña-ssa॒ptaho̭tā | a॒mutra̭ sa॒dbhyo de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | upai̭naṃ-ya~॒jño na̭mati || yo vai catṷr​hotṛṇā-nni॒dānaṃ॒-ve~da̭ | ni॒dāna̭vā-nbhavati | a॒gni॒ho॒traṃ-vai~ daśa̭hoturni॒dāna᳚m | da॒r॒śa॒pū॒rṇa॒mā॒sau catṷr​hotuḥ | cā॒tu॒rmā॒syāni॒ pañca̭ hotuḥ | pa॒śu॒ba॒ndha-ṣṣaḍḍho̭tuḥ | sau॒myo᳚-'ddhva॒ra-ssa॒ptaho̭tuḥ | e॒tadvai catṷr​hotṛṇā-nni॒dāna᳚m | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | ni॒dāna̭vā-nbhavati || 73 ||
(a॒mi॒mī॒ta॒ ta-mprāyṷṅkta॒ - pañca̭hotāra॒-mprayṷñjita - jāye॒teti̭ - tiṣṭhati॒ - klṛpti॒--r daśa̭hotu-rni॒dānagṃ̭ sa॒pta ca̭ ) (a. 11)
(pra॒jāpa̭tirakāmayata pra॒jā-ssṛ̭je॒yeti̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata dar​śapūrṇamā॒sau sṛ̭je॒yeti̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata॒ prajā̭ye॒yeti॒ sa tapa॒-ssa tri॒vṛtaṃ̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata॒ daśa̭hotāra॒-ntena̭ daśa॒dhā-''tmānaṃ̭ - de॒vā vai varṷṇa॒ - manto॒ vai - pra॒jāpa̭ti॒stā-ssṛ॒ṣṭā-ssama̭śliṣyan - de॒vā vai catṷr​hotṛbhi - ri॒daṃ-vā~ agre᳚ - pra॒jāpa̭ti॒rindraṃ̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata ba॒horbhūyā॒nekā̭daśa)
(pra॒jāpa̭ti॒ - stadgraha̭sya - pra॒jā̭patirakāmayatā॒ - nayai॒vaina॒t - tasya॒ vā i॒ya-ṅklṛpti॒ - stasmā᳚-ttepā॒nājjyoti॒--r yada॒sminnā̭di॒tye -saṣaḍḍho̭tu-ssa॒ptaho̭tāra॒-ntrisa̭ptatiḥ)
(pra॒jāpa̭tirakāmayata - ni॒dāna̭vānbhavati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake dvitīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे द्वितीयाष्टके द्वितीयः प्रपाठकः - होतृब्राह्मणम्
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
अनुवाकं 1 - दशहोतृमन्त्रस्य क्रत्वर्थपुरुषार्थप्रयोगौ
प्र॒जाप॑तिरकामयत प्र॒जा-स्सृ॑जे॒येति॑ । स ए॒त-न्दश॑होतार-मपश्यत् । त-म्मन॑सा ऽनु॒द्रुत्य॑ दर्भस्त॒म्बे॑-ऽजुहोत् । ततो॒ वै स प्र॒जा अ॑सृजत । ता अ॑स्माथ्सृ॒ष्टा अपा᳚क्रामन्न् । ता ग्रहे॑णागृह्णात् । तद्ग्रह॑स्य ग्रह॒त्वम् । यः का॒मये॑त॒ प्रजा॑ये॒येति॑ । स दश॑होतार॒-म्मन॑सा ऽनु॒द्रुत्य॑ दर्भस्त॒म्बे जु॑हुयात् । प्र॒जाप॑ति॒र्वै दश॑होता ॥ 1 ॥
प्र॒जाप॑तिरे॒व भू॒त्वा प्र जा॑यते ॥ मन॑सा जुहोति । मन॑ इव॒ हि प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ ॥ पू॒र्णया॑ जुहोति । पू॒र्ण इ॑व॒ हि प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ ॥ न्यू॑नया जुहोति । न्यू॑ना॒द्धि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा असृ॑जत । प्र॒जाना॒ग्ं॒ सृष्ट्यै᳚ ॥ 2 ॥
द॒र्भ॒स्त॒म्बे जु॑होति । ए॒तस्मा॒द्वै योनेः᳚ प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । यस्मा॑दे॒व योनेः᳚ प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा असृ॑जत । तस्मा॑दे॒व योनेः॒ प्र जा॑यते ॥ ब्रा॒ह्म॒णो द॑क्षिण॒त उपा᳚स्ते । ब्रा॒ह्म॒णो वै प्र॒जाना॑-मुपद्र॒ष्टा । उ॒प॒द्र॒ष्टु॒मत्ये॒व प्र जा॑यते ॥ ग्रहो॑ भवति । प्र॒जानाग्ं॑ सृ॒ष्टाना॒-न्धृत्यै᳚ ॥ य-म्ब्रा᳚ह्म॒णं-विँ॒द्यां-विँ॒द्वाग्ंसं॒-यँशो॒ नर्च्छेत् ॥ 3 ॥
सो-ऽर॑ण्य-म्प॒रेत्य॑ । द॒र्भ॒स्त॒म्ब-मु॒द्ग्रत्थ्य॑ । ब्रा॒ह्म॒ण-न्द॑क्षिण॒तो नि॒षाद्य॑ । चतु॑र्​होतॄ॒न् व्याच॑क्षीत । ए॒तद्वै दे॒वाना᳚-म्पर॒म-ङ्गुह्य॒-म्ब्रह्म॑ । यच्चतु॑र्​होतारः । तदे॒व प्र॑का॒श-ङ्ग॑मयति । तदे॑न-म्प्रका॒श-ङ्ग॒तम् । प्र॒का॒श-म्प्र॒जाना᳚-ङ्गमयति ॥ द॒र्भ॒स्त॒म्ब-मु॒द्ग्रत्थ्य॒ व्याच॑ष्टे ॥ 4 ॥
अ॒ग्नि॒वान्. वै द॑र्भस्त॒म्बः । अ॒ग्नि॒वत्ये॒व व्याच॑ष्टे ॥ ब्रा॒ह्म॒णो द॑क्षिण॒त उपा᳚स्ते । ब्रा॒ह्म॒णो वै प्र॒जाना॑-मुपद्र॒ष्टा । उ॒प॒द्र॒ष्टु॒-मत्ये॒वैनं॒-यँश॑ ऋच्छति ॥ ई॒श्व॒र-न्तं-यँशो-ऽर्तो॒रित्या॑हुः । यस्यान्ते᳚ व्या॒चष्ट॒ इति॑ । वर॒स्तस्मै॒ देयः॑ । यदे॒वैन॒-न्तत्रो॑प॒ नम॑ति । तदे॒वाव॑ रुन्धे ॥ 5 ॥
अ॒ग्निमा॒दधा॑नो॒ दश॑होत्रा॒ ऽरणि॒मव॑दद्ध्यात् । प्रजा॑तमे॒वैन॒-माध॑त्ते । तेनै॒वोद्द्रुत्या᳚ग्निहो॒त्र-ञ्जु॑हुयात् । प्रजा॑तमे॒वैन॑ज्जुहोति । ह॒विर्नि॑र्व॒फ्स्यन्-दश॑होतारं॒-व्याँच॑क्षीत । प्रजा॑तमे॒वैन॒-न्निर्व॑पति । सा॒मि॒धे॒नी-र॑नुव॒क्ष्यन्-दश॑होतारं॒-व्याँच॑क्षीत । सा॒मि॒धे॒नीरे॒व सृ॒ष्ट्वा-ऽऽरभ्य॒ प्र त॑नुते । अथो॑ य॒ज्ञो वै दश॑होता । य॒ज्ञमे॒व त॑नुते ॥ 6 ॥
अ॒भि॒चर॒न्-दश॑होतार-ञ्जुहुयात् । नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णाः । नाभि॑र्दश॒मी । सप्रा॑णमे॒वैन॑-म॒भिच॑रति । ए॒ताव॒द्वै पुरु॑षस्य॒ स्वम् । याव॑-त्प्रा॒णाः । याव॑दे॒वास्यास्ति॑ । तद॒भिच॑रति ॥ स्वकृ॑त॒ इरि॑णे जुहोति प्रद॒रे वा᳚ । ए॒तद्वा अ॒स्यै निर्-ऋ॑तिगृहीतम् । निर्-ऋ॑ति गृहीत ए॒वैन॒-न्निर्-ऋ॑त्या ग्राहयति ॥ य-द्वा॒चः क्रू॒रम् । तेन॒ वष॑ट्करोति । वा॒च ए॒वैन॑-ङ्क्रू॒रेण॒ प्र वृ॑श्चति । ता॒जगार्ति॒मार्च्छ॑ति ॥ 7 ॥
(दश॑होता॒ - सृष्ट्या॑ - ऋ॒च्छे-द्- व्याच॑ष्टे - रुन्ध - ए॒व त॑नुते॒ - निर्-ऋ॑तिगृहीत॒-म्पञ्च॑ च) (अ. 1)
अनुवाकं 2 - चतुर्​होत्रादिमन्त्राणा-ङ्क्रत्वर्थप्रयोगः
प्र॒जाप॑तिरकामयत दर्​शपूर्णमा॒सौ सृ॑जे॒येति॑ । स ए॒त-ञ्चतु॑र्​होतार-मपश्यत् । त-म्मन॑सा-ऽनु॒द्रुत्या॑ हव॒नीये॑-ऽजुहोत् । ततो॒ वै स द॑र्​शपूर्णमा॒साव॑सृजत । ताव॑स्मा-थ्सृ॒ष्टावपा᳚क्रामताम् । तौ ग्रहे॑णा गृह्णात् । तद्ग्रह॑स्य ग्रह॒त्वम् । द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सा-वा॒लभ॑मानः । चतु॑र्​होतार॒-म्मन॑सा-ऽनु॒द्रुत्या॑-हव॒नीये॑ जुहुयात् । द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सावे॒व सृ॒ष्ट्वा-ऽऽरभ्य॒ प्र त॑नुते ॥ 8 ॥
ग्रहो॑ भवति । द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सयो᳚-स्सृ॒ष्टयो॒र्धृत्यै᳚ ॥ सो॑-ऽकामयत चातुर्मा॒स्यानि॑ सृजे॒येति॑ । स ए॒त-म्पञ्च॑होतार-मपश्यत् । त-म्मन॑सा-ऽनु॒द्रुत्या॑ हव॒नीये॑-ऽजुहोत् । ततो॒ वै स चा॑तुर्मा॒स्यान्य॑सृजत । तान्य॑स्मा-थ्सृ॒ष्टान्यपा᳚क्रामन्न् । तानि॒ ग्रहे॑णागृह्णात् । तद्ग्रह॑स्य ग्रह॒त्वम् । चा॒तु॒र्मा॒स्यान्या॒लभ॑मानः ॥ 9 ॥
पञ्च॑होतार॒-म्मन॑सा-ऽनु॒द्रुत्या॑ हव॒नीये॑ जुहुयात् । चा॒तु॒र्मा॒स्यान्ये॒व सृ॒ष्ट्वा-ऽऽरभ्य॒ प्र त॑नुते । ग्रहो॑ भवति । चा॒तु॒र्मा॒स्यानाग्ं॑ सृ॒ष्टाना॒-न्धृत्यै᳚ ॥ सो॑-ऽकामयत पशुब॒न्धग्ं सृ॑जे॒येति॑ । स ए॒तग्ं षड्ढो॑तार-मपश्यत् । त-म्मन॑सा-ऽनु॒द्रुत्या॑ हव॒नीये॑-ऽजुहोत् । ततो॒ वै स प॑शुब॒न्धम॑सृजत । सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टो ऽपा᳚क्रामत् । त-ङ्ग्रहे॑णागृह्णात् ॥ 10 ॥
तद्ग्रह॑स्य ग्रह॒त्वम् । प॒शु॒ब॒न्धेन॑ य॒क्ष्यमा॑णः । षड्ढो॑तार॒-म्मन॑सा ऽनु॒द्रुत्या॑ हव॒नीये॑ जुहुयात् । प॒शु॒ब॒न्धमे॒व सृ॒ष्ट्वा-ऽऽरभ्य॒ प्र त॑नुते । ग्रहो॑ भवति । प॒शु॒ब॒न्धस्य॑ सृ॒ष्टस्य॒ धृत्यै᳚ ॥ सो॑-ऽकामयत सौ॒म्य-म॑द्ध्व॒रग्ं सृ॑जे॒येति॑ । स ए॒तग्ं स॒प्तहो॑तार-मपश्यत् । त-म्मन॑सा-ऽनु॒द्रुत्या॑ हव॒नीये॑ ऽजुहोत् । ततो॒ वै स सौ॒म्य-म॑द्ध्व॒र-म॑सृजत ॥ 11 ॥
सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टो-ऽपा᳚क्रामत् । त-ङ्ग्रहे॑णागृह्णात् । तद्ग्रह॑स्य ग्रह॒त्वम् । दी॒क्षि॒ष्यमा॑णः । स॒प्तहो॑तार॒-म्मन॑सा-ऽनु॒द्रुत्या॑ हव॒नीये॑ जुहुयात् । सौ॒म्यमे॒वाद्ध्व॒रग्ं सृ॒ष्ट्वा-ऽऽरभ्य॒ प्र त॑नुते । ग्रहो॑ भवति । सौ॒म्यस्या᳚-द्ध्व॒रस्य॑ सृ॒ष्टस्य॒ धृत्यै᳚ ॥ दे॒वेभ्यो॒ वै य॒ज्ञो न प्राभ॑वत् । तमे॑ताव॒च्छ-स्सम॑भरन्न् ॥ 12 ॥
य-थ्स॑भां॒राः । ततो॒ वै तेभ्यो॑ य॒ज्ञः प्राभ॑वत् । य-थ्स॑भां॒रा भव॑न्ति । य॒ज्ञस्य॒ प्रभू᳚त्यै ॥ आ॒ति॒त्थ्यमा॒साद्य॒ व्याच॑ष्टे । य॒ज्ञ॒मु॒खं-वाँ आ॑ति॒थ्यम् । मु॒ख॒त ए॒व य॒ज्ञग्ं स॒भृन्त्य॒ प्र त॑नुते ॥ अय॑ज्ञो॒ वा ए॒षः । यो॑-ऽप॒त्नीकः॑ । न प्र॒जाः प्र जा॑येरन्न् । पत्नी॒र्व्याच॑ष्टे । य॒ज्ञमे॒वाकः॑ । प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑नाय ॥ उ॒प॒सथ्सु॒ व्याच॑ष्टे । ए॒तद्वै पत्नी॑ना-मा॒यत॑नम् । स्व ए॒वैना॑ आ॒यत॒ने-ऽव॑ कल्पयति ॥ 13 ॥
(त॒नु॒त॒ - आ॒लभ॑मानो - ऽगृह्णा - दसृज - ताभर - ञ्जायेर॒न्-थ्षट्च॑) (अ. 2)
अनुवाकं 3 - चतुर्​होतृपञ्चहोतृमन्त्रग्रहभागयोः पुरुषार्थ प्रयोगः
प्र॒जाप॑ति-रकामयत॒ प्र जा॑ये॒येति॑ । स तपो॑-ऽतप्यत । स त्रि॒वृत॒ग्ग्॒ स्तोम॑-मसृजत । त-म्प॑ञ्चद॒शस्तोमो॑ मद्ध्य॒त उद॑तृणत् । तौ पू᳚र्वप॒क्षश्चा॑परप॒क्षश्चा॑भवताम् । पू॒र्व॒प॒क्ष-न्दे॒वा अन्वसृ॑ज्यन्त । अ॒प॒र॒प॒क्ष-मन्वसु॑राः । ततो॑ दे॒वा अभ॑वन्न् । परा-ऽसु॑राः । य-ङ्का॒मये॑त॒ वसी॑यान्-थ्स्या॒दिति॑ ॥ 14 ॥
त-म्पू᳚र्वप॒क्षे या॑जयेत् । वसी॑याने॒व भ॑वति । य-ङ्का॒मये॑त॒ पापी॑यान्-थ्स्या॒दिति॑ । तम॑परप॒क्षे या॑जयेत् । पापी॑याने॒व भ॑वति । तस्मा᳚-त्पूर्वप॒क्षो॑ ¶प॒क्षात्-क॑रु॒ण्य॑तरः ॥ प्र॒जाप॑ति॒र्वै दश॑होता । चतु॑र्​होता॒ पञ्च॑होता । षड्ढो॑ता स॒प्तहो॑ता । ऋ॒तवः॑ सं​वँथ्स॒रः ॥ 15 ॥
प्र॒जाः प॒शव॑ इ॒मे लो॒काः । य ए॒व-म्प्र॒जाप॑ति-म्ब॒होर्भूयाग्ं॑सं॒-वेँद॑ । ब॒होरे॒व भूया᳚-न्भवति ॥ प्र॒जाप॑ति-र्देवासु॒रान॑सृजत । स इन्द्र॒मपि॒ नासृ॑जत । त-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् । इन्द्र॑-न्नो जन॒येति॑ । सो᳚-ऽब्रवीत् । यथा॒ ऽहं-युँ॒ष्माग्​ स्तप॒सा ऽसृ॑क्षि । ए॒वमिन्द्र॑-ञ्जनयद्ध्व॒मिति॑ ॥ 16 ॥
ते तपो॑-ऽतप्यन्त । त आ॒त्मन्निन्द्र॑-मपश्यन्न् । तम॑ब्रुवन्न् । जाय॒स्वेति॑ । सो᳚-ऽब्रवीत् । कि-म्भा॑ग॒धेय॑-म॒भिज॑निष्य॒ इति॑ । ऋ॒तून्-थ्सं॑​वँथ्स॒रम् । प्र॒जाः प॒शून् । इ॒माल् ँलो॒कानित्य॑ब्रुवन्न् । तं-वैँ मा-ऽऽहु॑त्या॒ प्रज॑नय॒तेत्य॑ब्रवीत् ॥ 17 ॥
त-ञ्चतु॑र्​होत्रा॒ प्राज॑नयन्न् ॥ यः का॒मये॑त वी॒रो म॒ आ जा॑ये॒तेति॑ । स चतु॑र्​होतार-ञ्जुहुयात् । प्र॒जाप॑ति॒र्वै चतु॑र्​होता । प्र॒जाप॑तिरे॒व भू॒त्वा प्रजा॑यते । ज॒जन॒दिन्द्र॑-मिन्द्रि॒याय॒ स्वाहेति॒ ग्रहे॑ण जुहोति । आ-ऽस्य॑ वी॒रो जा॑यते । वी॒रग्ं हि दे॒वा ए॒तया ऽऽहु॑त्या॒ प्राज॑नयन्न् ॥ आ॒दि॒त्याश्चाङ्गि॑रसश्च सुव॒र्गे लो॒के᳚ ऽस्पर्धन्त । व॒य-म्पूर्वे॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कमि॑याम व॒य-म्पूर्व॒ इति॑ ॥ 18 ॥
त आ॑दि॒त्या ए॒त-म्पञ्च॑होतार-मपश्यन्न् । त-म्पु॒रा प्रा॑तरनुवा॒कादाग्नी᳚द्ध्रे ऽजुहवुः । ततो॒ वै ते पूर्वे॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कमा॑यन्न् । य-स्सु॑व॒र्गका॑म॒-स्स्यात् । स पञ्च॑होतार-म्पु॒रा प्रा॑तरनुवा॒कादाग्नी᳚द्ध्रे जुहुयात् । सं॒​वँ॒थ्स॒रो वै पञ्च॑होता । सं॒​वँ॒थ्स॒र-स्सु॑व॒र्गो लो॒कः । सं॒​वँ॒थ्स॒र ए॒वर्तुषु॑ प्रति॒ष्ठाय॑ । सु॒व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ ते᳚ब्रुव॒-न्नङ्गि॑रस आदि॒त्यान् ॥ 19 ॥
क्व॑ स्थ । क्व॑ व-स्स॒द्भ्यो ह॒व्यं-वँ॑क्ष्याम॒ इति॑ । छन्द॒-स्स्वित्य॑ब्रुवन्न् । गा॒य॒त्रि॒या-न्त्रि॒ष्टुभि॒-जग॑त्या॒मिति॑ । तस्मा॒च्छन्दः॑ सु स॒द्भ्य आ॑दि॒त्येभ्यः॑ । आ॒ङ्गी॒र॒सीः प्र॒जा ह॒व्यं-वँ॑हन्ति । वह॑न्त्यस्मै प्र॒जा ब॒लिम् । ऐन॒मप्र॑तिख्यात-ङ्गच्छति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ द्वाद॑श॒ मासाः॒ पञ्च॒र्तवः॑ । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । अ॒सावा॑दि॒त्य ए॑कवि॒ग्ं॒शः । ए॒तस्मि॒न् वा ए॒ष श्रि॒तः । ए॒तस्मि॒न्-प्रति॑ष्ठितः । य ए॒वमे॒तग्ग्​ श्रि॒त-म्प्रति॑ष्ठितं॒-वेँद॑ । प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति ॥ 20 ॥
(स्या॒दिति॑ - सं​वँथ्स॒रो - ज॑नयद्ध्व॒मिती - त्य॑ब्रवी॒त् - पूर्व॒ इत्या॑ - दि॒त्यान् - ऋ॒तव॒-ष्षट्च॑) (अ. 3)
अनुवाकं 4 - जग-थ्सृष्टिकथनमुखेन होतृमन्त्रप्रशंसा
प्र॒जाप॑ति-रकामयत॒ प्रजा॑ये॒येति॑ । स ए॒त-न्दश॑होतार-मपश्यत् । तेन॑ दश॒धा ऽऽत्मानं॑-विँ॒धाय॑ । दश॑होत्रा ऽतप्यत । तस्य॒ चित्ति॒-स्स्रुगासी᳚त् । चि॒त्तमाज्य᳚म् । तस्यै॒ता॑वत्ये॒व वागासी᳚त् । ए॒तावान्॑. यज्ञक्र॒तुः ॥ स चतु॑र्​होतार-मसृजत । सो॑-ऽनन्दत् ॥ 21 ॥
असृ॑क्षि॒ वा इ॒ममिति॑ । तस्य॒ सोमो॑ ह॒विरासी᳚त् । स चतु॑र्​होत्रा ऽतप्यत । सो॑-ऽताम्यत् । स भूरिति॒ व्याह॑रत् । स भूमि॑मसृजत । अ॒ग्नि॒हो॒त्र-न्द॑र्​शपूर्णमा॒सौ यजूग्ं॑षि । स द्वि॒तीय॑मतप्यत । सो॑-ऽताम्यत् । स भुव॒ इति॒ व्याह॑रत् ॥ 22 ॥
सो᳚-ऽन्तरि॑क्ष-मसृजत । चा॒तु॒र्मा॒स्यानि॒ सामा॑नि । स तृ॒तीय॑मतप्यत । सो॑-ऽताम्यत् । स सुव॒रिति॒ व्याह॑रत् । स दिव॑मसृजत । अ॒ग्नि॒ष्टो॒म-मु॒क्थ्य॑-मतिरा॒त्रमृचः॑ । ए॒ता वै व्याहृ॑तय इ॒मे लो॒काः । इ॒मा-न्खलु॒ वै लो॒काननु॑ प्र॒जाः प॒शव॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ प्राजा॑यन्त । य ए॒वमे॒ताः प्र॒जाप॑तेः प्रथ॒मा व्याहृ॑तीः॒ प्रजा॑ता॒ वेद॑ ॥ 23 ॥
प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्जा॑यते ॥ स पञ्च॑होतार-मसृजत । स ह॒विर्ना-वि॑न्दत । तस्मै॒ सोम॑-स्त॒नुव॒-म्प्राय॑च्छत् । ए॒त-त्ते॑ ह॒विरिति॑ । स पञ्च॑होत्रा ऽतप्यत । सो॑-ऽताम्यत् । स प्र॒त्यङ्ङ॑बाधत । सो-ऽसु॑रा-नसृजत । तद॒स्या प्रि॑यमासीत् ॥ 24 ॥
त-द्दु॒र्वर्ण॒ग्ं॒ हिर॑ण्यमभवत् । त-द्दु॒र्वर्ण॑स्य॒ हिर॑ण्यस्य॒ जन्म॑ । स द्वि॒तीय॑मतप्यत । सो॑-ऽताम्यत् । स प्रांअ॑बाधत । स दे॒वान॑सृजत । तद॑स्य प्रि॒यम॑सीत् । त-थ्सु॒वर्ण॒ग्ं॒ हिर॑ण्यमभवत् । त-थ्सु॒वर्ण॑स्य॒ हिर॑ण्यस्य॒ जन्म॑ । य ए॒वग्ं सु॒वर्ण॑स्य॒ हिर॑ण्यस्य॒ जन्म॒ वेद॑ ॥ 25 ॥
सु॒वर्ण॑ आ॒त्मना॑ भवति । दु॒र्वर्णो᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यः । तस्मा᳚-थ्सु॒वर्ण॒ग्ं॒ हिर॑ण्य-म्भा॒र्य᳚म् । सु॒वर्ण॑ ए॒व भ॑वति । ऐन॑-म्प्रि॒य-ङ्ग॑च्छति॒ नाप्रि॑यम् ॥ स स॒प्तहो॑तार-मसृजत । स स॒प्तहो᳚त्रै॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमै᳚त् ॥ त्रि॒ण॒वेन॒ स्तोमे॑नै॒भ्यो लो॒केभ्यो-ऽसु॑रा॒-न्प्राणु॑दत । त्र॒य॒स्त्रि॒ग्ं॒शेन॒ प्रत्य॑तिष्ठत् । ए॒क॒वि॒ग्ं॒शेन॒ रुच॑मधत्त ॥ 26 ॥
स॒प्त॒द॒शेन॒ प्राजा॑यत । य ए॒वं-विँ॒द्वान्-थ्सोमे॑न॒ यज॑ते । स॒प्तहो᳚त्रै॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति । त्रि॒ण॒वेन॒ स्तोमे॑नै॒भ्यो लो॒केभ्यो॒ भ्रातृ॑व्या॒न्-प्रणु॑दते । त्र॒य॒स्त्रि॒ग्ं॒शेन॒ प्रति॑ तिष्ठति । ए॒क॒वि॒ग्ं॒शेन॒ रुच॑-न्धत्ते । स॒प्त॒द॒शेन॒ प्रजा॑यते । तस्मा᳚-थ्सप्तद॒श-स्स्तोमो॒ न नि॒र्॒हृत्यः॑ । प्र॒जाप॑ति॒ र्वै स॑प्तद॒शः । प्र॒जाप॑तिमे॒व म॑द्ध्य॒तो ध॑त्ते॒ प्रजा᳚त्यै ॥ 27 ॥
(अ॒न॒न्द॒-द्- भुव॒ इति॒ व्याह॑र॒-द्- वेदा॑ - सी॒-द्- वेदा॑ - धत्त॒ - प्रजा᳚त्यै) (अ. 4)
अनुवाकं 5 - दक्षिणाप्रतिग्रहमन्त्रव्याख्यानम्
दे॒वा वै वरु॑णमयाजयन्न् । स यस्यै॑ यस्यै दे॒वता॑यै॒ दक्षि॑णा॒मन॑यत् । ताम॑व्लीनात् । ते᳚-ऽब्रुवन्न् । व्या॒वृत्य॒ प्रति॑ गृह्णाम । तथा॑ नो॒ दक्षि॑णा॒ न व्ले᳚ष्य॒तीति॑ । ते व्या॒वृत्य॒ प्रत्य॑गृह्णन्न् । ततो॒ वै ता-न्दक्षि॑णा॒ नाव्ली॑नात् । य ए॒वं-विँ॒द्वान् व्या॒वृत्य॒ दक्षि॑णा-म्प्रतिगृ॒ह्णाति॑ । नैन॒-न्दक्षि॑णा व्लीनाति ॥ 28 ॥
राजा᳚ त्वा॒ वरु॑णो नयतु देवि दक्षिणे॒-ऽग्नये॒ हिर॑ण्य॒मित्या॑ह । आ॒ग्ने॒यं-वैँ हिर॑ण्यम् । स्वयै॒वैन॑-द्दे॒वत॑या॒ प्रति॑ गृह्णाति । सोमा॑य॒ वास॒ इत्या॑ह । सौ॒म्यं-वैँ वासः॑ । स्वयै॒वैन॑-द्दे॒वत॑या॒ प्रति॑ गृह्णाति । रु॒द्राय॒ गामित्या॑ह । रौ॒द्री वै गौः । स्वयै॒वैना᳚-न्दे॒वत॑या॒ प्रति॑ गृह्णाति । वरु॑णा॒याश्व॒मित्या॑ह ॥ 29 ॥
वा॒रु॒णो वा अश्वः॑ । स्वयै॒वैन॑-न्दे॒वत॑या॒ प्रति॑ गृह्णाति । प्रा॒जाप॑तये॒ पुरु॑ष॒मित्या॑ह । प्रा॒जा॒प॒त्यो वै पुरु॑षः । स्वयै॒वैन॑-न्दे॒वत॑या॒ प्रति॑ गृह्णाति । मन॑वे॒ तल्प॒मित्या॑ह । मा॒न॒वो वै तल्पः॑ । स्वयै॒वैन॑-न्दे॒वत॑या॒ प्रति॑ गृह्णाति । उ॒त्ता॒नाया᳚ङ्गीर॒सायान॒ इत्या॑ह । इ॒यं-वाँ उ॑त्ता॒न आ᳚ङ्गीर॒सः ॥ 30 ॥
अ॒नयै॒वैन॒त्-प्रति॑ गृह्णाति ॥ वै॒श्वा॒न॒र्यार्चा रथ॒-म्प्रति॑ गृह्णाति । वै॒श्वा॒न॒रो वै दे॒वत॑या॒ रथः॑ । स्वयै॒वैन॑-न्दे॒वत॑या॒ प्रति॑ गृह्णाति ॥ तेना॑मृत॒त्वम॑श्या॒-मित्या॑ह । अ॒मृत॑मे॒वात्मन्-ध॑त्ते ॥ वयो॑ दा॒त्र इत्या॑ह । वय॑ ए॒वैन॑-ङ्कृ॒त्वा । सु॒व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति ॥ मयो॒ मह्य॑मस्तु प्रतिग्रही॒त्र इत्या॑ह ॥ 31 ॥
यद्वै शि॒वम् । तन्मयः॑ । आ॒त्मन॑ ए॒वैषा परी᳚त्तिः ॥ क इ॒द-ङ्कस्मा॑ अदा॒दित्या॑ह । प्र॒जाप॑ति॒र्वै कः । स प्र॒जाप॑तये ददाति ॥ कामः॒ कामा॒येत्या॑ह । कामे॑न॒ हि ददा॑ति । कामे॑न प्रतिगृ॒ह्णाति॑ ॥ कामो॑ दा॒ता कामः॑ प्रति ग्रही॒तेत्या॑ह ॥ 32 ॥
कामो॒ हि दा॒ता । कामः॑ प्रति ग्रही॒ता ॥ कामग्ं॑ समु॒द्र-मावि॒शेत्या॑ह । स॒मु॒द्र इ॑व॒ हि कामः॑ । नेव॒ हि काम॒स्यान्तो-ऽस्ति॑ । न स॑मु॒द्रस्य॑ ॥ कामे॑न त्वा॒ प्रति॑ गृह्णा॒मीत्या॑ह । येन॒ कामे॑न प्रति गृ॒ह्णाति॑ । स ए॒वैन॑म॒मुष्मि॑ल् ँलो॒के काम॒ आग॑च्छति ॥ कामै॒तत्त॑ ए॒षा ते॑ काम॒ दक्षि॒णेत्या॑ह । काम॑ ए॒व त-द्यज॑मानो॒-ऽमुष्मि॑ल् ँलो॒के दक्षि॑णामिच्छति । न प्र॑तिग्रही॒तरि॑ ॥ य ए॒वं-विँ॒द्वान्-दक्षि॑णा-म्प्रतिगृ॒ह्णाति॑ । अ॒नृ॒णामे॒वैना॒-म्प्रति॑ गृह्णाति ॥ 33 ॥
(व्ली॒ना॒त्य - श्व॒मित्या॑हा - ङ्गिर॒सः - प्र॑तिग्रही॒त्र इत्या॑ह - प्रतिग्रही॒तेत्या॑ह॒ - दक्षि॒णेत्या॑ह च॒त्वारि॑ च) (अ. 5)
अनुवाकं 6 - द्वादशाहदशमे-ऽहनि होतृमन्त्राः
अन्तो॒ वा ए॒ष य॒ज्ञस्य॑ । य-द्द॑श॒ममहः॑ । द॒श॒मे-ऽह᳚न्-थ्सर्परा॒ज्ञिया॑ ऋ॒ग्भि-स्स्तु॑वन्ति । य॒ज्ञस्यै॒वान्त॑-ङ्ग॒त्वा । अ॒न्नाद्य॒मव॑रुन्धते ॥ ति॒सृभिः॑ स्तुवन्ति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒भ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒-ऽन्नाद्य॒मव॑रुन्धते । पृश्नि॑वती-र्भवन्ति । अन्नं॒-वैँ पृश्नि॑ ॥ 34 ॥
अन्न॑मे॒वाव॑-रुन्धते ॥ मन॑सा॒ प्रस्तौ॑ति । मन॒सोद्गा॑यति । मन॑सा॒ प्रति॑ हरति । मन॑ इव॒ हि प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ ॥ दे॒वा वै स॒र्पाः । तेषा॑मि॒यग्ं राज्ञी᳚ । य-थ्स॑र्परा॒ज्ञिया॑ ऋ॒ग्भि-स्स्तु॒वन्ति॑ । अ॒स्यामे॒व प्रति॑ तिष्ठन्ति ॥ 35 ॥
चतु॑र्​होतॄ॒न्॒. होता॒ व्याच॑ष्टे । स्तु॒तमनु॑शग्ंसति॒ शान्त्यै᳚ ॥ अन्तो॒ वा ए॒ष य॒ज्ञस्य॑ । य-द्द॑श॒ममहः॑ । ए॒त-त्खलु॒ वै दे॒वाना᳚-म्पर॒म-ङ्गुह्य॒-म्ब्रह्म॑ । यच्चतु॑र्​होतारः । द॒श॒मे-ऽह॒ग्ग्॒-श्चतु॑र्​होतॄ॒न् व्याच॑ष्टे । य॒ज्ञस्यै॒वान्त॑-ङ्ग॒त्वा । प॒र॒म-न्दे॒वाना॒-ङ्गुह्य॒-म्ब्रह्माव॑रुन्धे । तदे॒व प्र॑का॒श-ङ्ग॑मयति ॥ 36 ॥
तदे॑न-म्प्रका॒श-ङ्ग॒तम् । प्र॒का॒श-म्प्र॒जाना᳚-ङ्गमयति ॥ वाचं॑-यँच्छति । य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ ॥ य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्यं॑-वाँ अहः॑ । भ्रा॒तृ॒व्य॒दे॒व॒त्या॑ रात्रिः॑ । अह्ना॒ रात्रि॑-न्ध्यायेत् । भ्रातृ॑व्यस्यै॒व तल्लो॒कं-वृँ॑ङ्क्ते । यद्दिवा॒ वाचं॑-विँसृ॒जेत् । अह॒र्भ्रातृ॑व्या॒योच्छिग्ं॑षेत् । यन्नक्तं॑-विँसृ॒जेत् । रात्रि॒-म्भ्रातृ॑व्या॒योच्छिग्ं॑षेत् । अ॒धि॒वृ॒क्ष॒सू॒र्ये वाचं॒-विँसृ॑जति । ए॒ताव॑न्तमे॒वास्मै॑ लो॒कमुच्छिग्ं॑षति । याव॑दादि॒त्यो᳚-ऽस्त॒मेति॑ ॥ 37 ॥
(पृश्नि॑ - तिष्ठन्ति - गमयति - शिग्ंषे॒-त्पञ्च॑ च) (अ. 6)
अनुवाकं 7 - सप्तहोतृमन्त्रसाध्ययज्ञप्रशंसा
प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । ता-स्सृ॒ष्टा-स्सम॑श्लिष्यन्न् । ता रू॒पेणानु॒ प्रावि॑शत् । तस्मा॑दाहुः । रू॒पं-वैँ प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ । ता नाम्ना-ऽनु॒ प्रावि॑शत् । तस्मा॑दाहुः । नाम॒ वै प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ । तस्मा॒दप्या॑ ऽमि॒त्रौ स॒गन्त्य॑ । नाम्ना॒ चेद्ध्वये॑ते ॥ 38 ॥
मि॒त्रमे॒व भ॑वतः ॥ प्र॒जाप॑ति-र्देवासु॒रान॑सृजत । स इन्द्र॒मपि॒ नासृ॑जत । त-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् । इन्द्र॑-न्नो जन॒येति॑ । स आ॒त्म-न्निन्द्र॑-मपश्यत् । तम॑सृजत । त-न्त्रि॒ष्टुग्-वी॒र्य॑-म्भू॒त्वा-ऽनु॒ प्रावि॑शत् । तस्य॒ वज्रः॑ पञ्चद॒शो हस्त॒ आप॑द्यत । तेनो॒दय्यासु॑रान॒भ्य॑ भवत् ॥ 39 ॥
य ए॒वं-वेँद॑ । अ॒भि भ्रातृ॑व्या-न्भवति ॥ ते दे॒वा असु॑रै-र्वि॒जित्य॑ । सु॒व॒र्गं-लोँ॒कमा॑यन्न् । ते॑-ऽमुष्मि॑ल् ँलो॒के व्य॑क्षुद्ध्यन्न् । ते᳚-ऽब्रुवन्न् । अ॒मुतः॑ प्रदानं॒-वाँ उप॑जिजीवि॒मेति॑ । ते स॒प्तहो॑तारं-यँ॒ज्ञं-विँ॒धाया॒यास्य᳚म् । आ॒ङ्गी॒र॒स-म्प्राहि॑ण्वन्न् । ए॒तेना॒मुत्र॑ कल्प॒येति॑ ॥ 40 ॥
तस्य॒ वा इ॒य-ङ्क्लृप्तिः॑ । यदि॒द-ङ्कि-ञ्च॑ । य ए॒वं-वेँद॑ । कल्प॑ते-ऽस्मै । स वा अ॒य-म्म॑नु॒ष्ये॑षु य॒ज्ञ-स्स॒प्तहो॑ता । अ॒मुत्र॑ स॒द्भ्यो दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँ॑हति । य ए॒वं-वेँद॑ । उपै॑नं-यँ॒ज्ञो न॑मति ॥ सो॑-ऽमन्यत । अ॒भि वा इ॒मे᳚-ऽस्मा-ल्लो॒काद॒मुं​लोँ॒क-ङ्क॑मिष्यन्त॒ इति॑ । स वाच॑स्पते॒ हृदिति॒ व्याह॑रत् । तस्मा᳚-त्पु॒त्रो हृद॑यम् । तस्मा॑द॒स्मा-ल्लो॒काद॒मुं-लोँ॒क-न्नाभिका॑मयन्ते । पु॒त्रो हि हृद॑यम् ॥ 41 ॥
(ह्वये॑त - अभवत् - कल्प॒ये - तीति॑ च॒त्वारि॑ च) (अ. 7)
अनुवाकं 8 - होतृमन्त्राणां सोमयागाङ्गत्वम्
दे॒वा वै चतु॑र्​होतृभि-र्य॒ज्ञम॑तन्वत । ते वि पा॒प्मना॒ भ्रातृ॑व्ये॒णाज॑यन्त । अ॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒कम॑जयन्न् । य ए॒वं-विँ॒द्वाग्​-श्चतु॑र्​होतृभिर्य॒ज्ञ-न्त॑नु॒ते । वि पा॒प्मना॒ भ्रातृ॑व्येण जयते । अ॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्ज॑यति ॥ षड्ढो᳚त्रा प्राय॒णीय॒मासा॑दयति । अ॒मुष्मै॒ वै लो॒काय॒ षड्ढो॑ता । घ्नन्ति॒ खलु॒ वा ए॒त-थ्सोम᳚म् । यद॑भिषु॒ण्वन्ति॑ ॥ 42 ॥
ऋ॒जु॒धैवैन॑म॒मुं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति । चतु॑र्​होत्रा ऽऽति॒त्थ्यम् । यशो॒ वै चतु॑र्​होता । यश॑ ए॒वात्मन्-ध॑त्ते । पञ्च॑होत्रा प॒शुमुप॑ सादयति । सु॒व॒र्ग्यो॑ वै पञ्च॑होता । यज॑मानः प॒शुः । यज॑मानमे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति । ग्रहा᳚न्-गृही॒त्वा स॒प्तहो॑तार-ञ्जुहोति । इ॒न्द्रि॒यं-वैँ स॒प्तहो॑ता ॥ 43 ॥
इ॒न्द्रि॒यमे॒वात्मन्-ध॑त्ते ॥ यो वै चतु॑र्​होतॄ-ननुसव॒न-न्त॒र्पय॑ति । तृप्य॑ति प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ । उपै॑नग्ं सोमपी॒थो न॑मति । ब॒हि॒ष्पव॒मा॒ने दश॑होतारं॒-व्याँच॑क्षीत । माद्ध्य॑न्दिने॒ पव॑माने॒ चतु॑र्​होतारम् । आर्भ॑वे॒ पव॑माने॒ पञ्च॑होतारम् । पि॒तृ॒य॒ज्ञे षड्ढो॑तारम् । य॒ज्ञा॒य॒ज्ञिय॑स्य स्तो॒त्रे स॒प्तहो॑तारम् । अ॒नु॒स॒व॒नमे॒वैनाग्॑ स्तर्पयति ॥ 44 ॥
तृप्य॑ति प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ । उपै॑नग्ं सोमपी॒थो न॑मति ॥ दे॒वा वै चतु॑र्​होतृभि-स्स॒त्रमा॑सत । ऋद्धि॑परिमितं॒-यँश॑स्कामाः । ते᳚-ऽब्रुवन्न् । यन्नः॑ प्रथ॒मं-यँश॑ ऋ॒च्छात् । सर्वे॑षा-न्न॒स्त-थ्स॒हास॒दिति॑ । सोम॒श्चतु॑र्​होत्रा । अ॒ग्निः पञ्च॑होत्रा । धा॒ता षड्ढो᳚त्रा ॥ 45 ॥
इन्द्रः॑ स॒प्तहो᳚त्रा । प्र॒जाप॑ति॒-र्दश॑होत्रा । तेषा॒ग्ं॒ सोम॒ग्ं॒ राजा॑नं॒-यँश॑ आर्च्छत् ॥ तन्न्य॑कामयत । तेनापा᳚क्रामत् । तेन॑ प्र॒लाय॑मचरत् । त-न्दे॒वाः प्रै॒षैः प्रैष॑मैच्छन्न् । तत्-प्रै॒षाणा᳚-म्प्रैष॒त्वम् । नि॒विद्भि॒र्न्य॑वेदयन्न् । तन्नि॒विदा᳚-न्निवि॒त्त्वम् ॥ 46 ॥
आ॒प्रीभि॑राप्नुवन्न् । तदा॒प्रीणा॑माप्रि॒त्वम् । तम॑घ्नन्न् । तस्य॒ यशो॒ व्य॑गृह्णत । ते ग्रहा॑ अभवन्न् । तद्ग्रहा॑णा-ङ्ग्रह॒त्वम् । यस्यै॒वं-विँ॒दुषो॒ ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते᳚ । तस्य॒ त्वे॑व गृ॑ही॒ताः ॥ ते᳚-ऽब्रुवन्न् । यो वै न॒-श्श्रेष्ठो-ऽभू᳚त् ॥ 47 ॥
तम॑वधिष्म । पुन॑रि॒मग्ं सु॑वामहा॒ इति॑ । त-ञ्छन्दो॑भि-रसुवन्त । तच्छन्द॑सा-ञ्छन्द॒स्त्वम् । साम्ना॒ समान॑यन्न् । त-थ्साम्नः॑ साम॒त्वम् । उ॒क्थै-रुद॑स्थापयन्न् । तदु॒क्थाना॑-मुक्थ॒त्वम् । य ए॒वं-वेँद॑ । प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति ॥ 48 ॥
सर्व॒मायु॑रेति ॥ सोमो॒ वै यशः॑ । य ए॒वं-विँ॒द्वान्-थ्सोम॑मा॒गच्छ॑ति । यश॑ ए॒वैन॑मृच्छति । तस्मा॑दाहुः । यश्चै॒वं-वेँद॒ यश्च॒ न । तावु॒भौ सोम॒-माग॑च्छतः । सोमो॒ हि यशः॑ । त-न्त्वा-ऽव यश॑ ऋच्छ॒तीत्या॑हुः । य-स्सोमे॒ सोम॒-म्प्राहेति॑ । तस्मा॒-थ्सोमे॒ सोमः॒ प्रोच्यः॑ । यश॑ ए॒वैन॑मृच्छति ॥ 49 ॥
(अ॒भि॒षु॒ण्वन्ति॑ - स॒प्तहो॑ता - तर्पयति॒ - षड्ढो᳚त्रा - निवि॒त्त्व - मभू᳚त् - तिष्ठति॒ - प्राहेति॒ द्वे च॑) (अ. 8)
अनुवाकं 9 - होतृमन्त्रोत्पत्तिकथनप्रसङ्गेन जग-थ्सृष्टिः
इ॒दं-वाँ अग्रे॒ नैव किञ्च॒नासी᳚त् । न द्यौरा॑सीत् । न पृ॑थि॒वी । नान्तरि॑क्षम् । तदस॑दे॒व सन्मनो॑ ऽकुरुत॒ स्यामिति॑ । तद॑तप्यत । तस्मा᳚त्-तेपा॒नाद्धू॒मो॑-ऽजायत । त-द्भूयो॑-ऽतप्यत । तस्मा᳚त्-तेपा॒नाद॒ग्नि-र॑जायत । त-द्भूयो॑-ऽतप्यत ॥ 50 ॥
तस्मा᳚त्-तेपा॒नाज्ज्योति॑-रजायत । त-द्भूयो॑-ऽतप्यत । तस्मा᳚त्-तेपा॒नाद॒र्चि-र॑जायत । त-द्भूयो॑-ऽतप्यत । तस्मा᳚त्-तेपा॒नान्मरी॑चयो-ऽजायन्त । त-द्भूयो॑-ऽतप्यत । तस्मा᳚त्-तेपा॒नादु॑दा॒रा अ॑जायन्त । त-द्भूयो॑-ऽतप्यत । तद॒भ्रमि॑व॒ सम॑हन्यत ॥ त-द्व॒स्तिम॑भिनत् ॥ 51 ॥
स स॑मु॒द्रो॑-ऽभवत् । तस्मा᳚-थ्समु॒द्रस्य॒ न पि॑बन्ति । प्र॒जन॑नमिव॒ हि मन्य॑न्ते । तस्मा᳚-त्प॒शो-र्जाय॑माना॒दापः॑ पु॒रस्ता᳚-द्यन्ति ॥ त-द्दश॑हो॒ता-ऽन्व॑सृज्यत । प्र॒जाप॑ति॒र्वै दश॑ होता ॥ य ए॒व-न्तप॑सो वी॒र्यं॑-विँ॒द्वाग्​स्तप्य॑ते । भव॑त्ये॒व ॥ तद्वा इ॒दमापः॑ सलि॒ल-मा॑सीत् । सो॑-ऽरोदीत्-प्र॒जाप॑तिः ॥ 52 ॥
स कस्मा॑ अज्ञि । य-द्य॒स्या अप्र॑तिष्ठाया॒ इति॑ । यद॒फ्स्व॑-वाप॑द्यत । सा पृ॑थि॒व्य॑भवत् । यद्व्यमृ॑ष्ट । तद॒न्तरि॑क्ष-मभवत् । यदू॒र्ध्व-मु॒दमृ॑ष्ट । सा द्यौर॑भवत् । यदरो॑दीत् । तद॒नयो॑ रोद॒स्त्वम् ॥ 53 ॥
य ए॒वं-वेँद॑ । नास्य॑ गृ॒हे रु॑दन्ति । ए॒तद्वा ए॒षां-लोँ॒काना॒-ञ्जन्म॑ । य ए॒वमे॒षां-लोँ॒काना॒-ञ्जन्म॒ वेद॑ । नैषु लो॒के-ष्वार्ति॒मार्च्छ॑ति । स इ॒मा-म्प्र॑ति॒ष्ठा-म॑विन्दत ॥ स इ॒मा-म्प्र॑ति॒ष्ठां-विँ॒त्त्वा ऽका॑मयत॒ प्रजा॑ये॒येति॑ । स तपो॑-ऽतप्यत । सो᳚-ऽन्तर्वा॑नभवत् । स ज॒घना॒दसु॑रा-नसृजत ॥ 54 ॥
तेभ्यो॑ मृ॒न्मये॒ पात्रे-ऽन्न॑मदुहत् । या-ऽस्य॒ सा त॒नूरासी᳚त् । तामपा॑हत । सा तमि॑स्रा-ऽभवत् ॥ सो॑-ऽकामयत॒ प्रजा॑ये॒येति॑ । स तपो॑-ऽतप्यत । सो᳚-ऽन्तर्वा॑-नभवत् । स प्र॒जन॑नादे॒व प्र॒जा अ॑सृजत । तस्मा॑दि॒मा भूयि॑ष्ठाः । प्र॒जन॑ना॒द्ध्ये॑ना॒ असृ॑जत ॥ 55 ॥
ताभ्यो॑ दारु॒मये॒ पात्रे॒ पयो॑-ऽदुहत । या-ऽस्य॒ सा त॒नूरासी᳚त् । तामपा॑हत । सा जोथ्स्ना॑ ऽभवत् ॥ सो॑-ऽकामयत॒ प्रजा॑ये॒येति॑ । सतपो॑-ऽतप्यत । सो᳚-ऽन्तर्वा॑-नभवत् । स उ॑पप॒क्षाभ्या॑-मे॒वर्तून॑सृजत । तेभ्यो॑ रज॒ते पात्रे॑ घृ॒तम॑दुहत् । या-ऽस्य॒ सा त॒नूरासी᳚त् ॥ 56 ॥
तामपा॑हत । सो॑-ऽहोरा॒त्रयो᳚-स्स॒न्धि-र॑भवत् ॥ सो॑-ऽकामयत॒ प्रजा॑ये॒येति॑ । स तपो॑-ऽतप्यत । सो᳚-ऽन्तर्वा॑-नभवत् । स मुखा᳚-द्दे॒वा-न॑सृजत । तेभ्यो॒ हरि॑ते॒ पात्रे॒ सोम॑मदुहत् । या-ऽस्य॒ सा त॒नूरासी᳚त् । तामपा॑हत । तदह॑रभवत् ॥ 57 ॥
ए॒ते वै प्र॒जाप॑ते॒र्दोहाः᳚ । य ए॒वं-वेँद॑ । दु॒ह ए॒व प्र॒जाः ॥ दिवा॒ वै नो॑-ऽभू॒दिति॑ । त-द्दे॒वाना᳚-न्देव॒त्वम् । य ए॒व-न्दे॒वाना᳚-न्देव॒त्वं-वेँद॑ । दे॒ववा॑ने॒व भ॑वति ॥ ए॒तद्वा अ॑होरा॒त्राणा॒-ञ्जन्म॑ । य ए॒वम॑होरा॒त्राणा॒-ञ्जन्म॒ वेद॑ । नाहो॑रा॒त्रेष्वार्ति॒मार्च्छ॑ति ॥ 58 ॥
अस॒तो-ऽधि॒ मनो॑-ऽसृज्यत । मनः॑ प्र॒जाप॑ति-मसृजत । प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । तद्वा इ॒द-म्मन॑स्ये॒व प॑र॒म-म्प्रति॑ष्ठितम् । यदि॒द-ङ्किञ्च॑ । तदे॒तच्छ्वो॑वस्य॒ सन्नाम॒ ब्रह्म॑ ॥ व्यु॒च्छन्ती᳚ व्युच्छन्त्यस्मै॒ वस्य॑सी वस्यसी॒ व्यु॑च्छति । प्रजा॑यते प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ । प्र प॑रमे॒ष्ठिनो॒ मात्रा॑-माप्नोति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 59 ॥
(अ॒ग्निर॑जायत॒ तद्भूयो॑-ऽतप्यता - भिनद - रोदी-त्प्र॒जाप॑ती - रोद॒स्त्व - म॑सृज॒ - तासृ॑जत - घृ॒तम॑दुह॒द्या-ऽस्य॒ सा त॒नूरासी॒ - दह॑रभव-द्- ऋच्छति॒ - वेद॑) (अ. 9)
(इ॒द-न्धू॒मो᳚ ऽग्नि-र्ज्योति॑ र॒र्चि-र्मरी॑चय उदा॒रा स्तद॒भ्रग्ं /
स ज॒घना॒-थ्सा तमि॑स्रा॒ स प्र॒जन॑ना॒-थ्सा जोथ्स्ना॒ स उ॑पप॒क्षाभ्या॒ग्ं॒ सो॑ ऽहोरा॒त्रयो᳚-स्स॒न्धि-स्समुखा॒-त्तदह॑-र्दे॒ववा᳚न् / मृ॒न्मये॑ दारु॒मये॑ रज॒ते हरि॑ते॒ तेभ्य॒स्ताभ्यो॒ द्वे तेभ्यो-ऽन्न॒-म्पयो॑
घृ॒तग्ं सोम᳚म्)
अनुवाकं 10 - देवसृष्टिमध्ये-ऽवस्थितस्येन्द्रस्य देवताधिपतित्वम्
प्र॒जाप॑ति॒-रिन्द्र॑मसृज-तानुजाव॒र-न्दे॒वाना᳚म् । त-म्प्राहि॑णोत् । परे॑हि । ए॒तेषा᳚-न्दे॒वाना॒-मधि॑पतिरे॒धीति॑ । त-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् । कस्त्वमसि॑ । व॒यं-वैँ त्वच्छ्रेयाग्ं॑स-स्स्म॒ इति॑ । सो᳚-ऽब्रवीत् । कस्त्वमसि॑ व॒यं-वैँ त्वच्छ्रेयाग्ं॑स-स्स्म॒ इति॑ मा दे॒वा अ॑वोच॒न्निति॑ ॥ अथ॒ वा इ॒द-न्तर्​हि॑ प्र॒जाप॑तौ॒ हर॑ आसीत् ॥ 60 ॥
यद॒स्मिन्ना॑दि॒त्ये । तदे॑नमब्रवीत् । ए॒तन्मे॒ प्रय॑च्छ । अथा॒हमे॒तेषा᳚-न्दे॒वाना॒-मधि॑पति-र्भविष्या॒मीति॑ । को॑हग्ग्​-स्या॒मित्य॑ब्रवीत् । ए॒त-त्प्र॒दायेति॑ । ए॒त-थ्स्या॒ इत्य॑ब्रवीत् । यदे॒तद्ब्रवी॒षीति॑ । को ह॒ वै नाम॑ प्र॒जाप॑तिः । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 61 ॥
वि॒दुरे॑न॒-न्नाम्ना᳚ । तद॑स्मै रु॒क्म-ङ्कृ॒त्वा प्रत्य॑मुञ्चत् । ततो॒ वा इन्द्रो॑ दे॒वाना॒-मधि॑पति-रभवत् । य ए॒वं-वेँद॑ । अधि॑पतिरे॒व स॑मा॒नाना᳚-म्भवति ॥ सो॑-ऽमन्यत । कि-ङ्किं॒-वाँ अ॑कर॒मिति॑ । स च॒न्द्र-म्म॒ आह॒रेति॒ प्राल॑पत् । तच्च॒न्द्रम॑स-श्चन्द्रम॒स्त्वम् । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 62 ॥
च॒न्द्रवा॑ने॒व भ॑वति ॥ त-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् । सु॒वीर्यो॑ ऽमर्या॒ यथा॑ गोपा॒यत॒ इति॑ । त-थ्सूर्य॑स्य सूर्य॒त्वम् । य ए॒वं-वेँद॑ । नैन॑-न्दभ्नोति ॥ कश्च॒ नास्मि॒न्वा इ॒दमि॑न्द्रि॒य-म्प्रत्य॑स्था॒दिति॑ । तदिन्द्र॑-स्येन्द्र॒त्वम् । य ए॒वं-वेँद॑ । इ॒न्द्रि॒या॒व्ये॑व भ॑वति ॥ 63 ॥
अ॒यं-वाँ इ॒द-म्प॑र॒मो॑-ऽभू॒दिति॑ । तत्-प॑रमे॒ष्ठिनः॑ परमेष्ठि॒त्वम् । य ए॒वं-वेँद॑ । प॒र॒मामे॒व काष्ठा᳚-ङ्गच्छति ॥ त-न्दे॒वा-स्स॑म॒न्त-म्पर्य॑विशन्न् । वस॑वः पु॒रस्ता᳚त् । रु॒द्रा द॑क्षिण॒तः । आ॒दि॒त्याः प॒श्चात् । विश्वे॑ दे॒वा उ॑त्तर॒तः । अङ्गि॑रसः प्र॒त्यञ्च᳚म् ॥ 64 ॥
सा॒द्ध्याः परा᳚ञ्चम् । य ए॒वं-वेँद॑ । उपै॑नग्ं समा॒ना-स्सं-विँ॑शन्ति ॥ स प्र॒जाप॑तिरे॒व भू॒त्वा प्र॒जा आव॑यत् । ता अ॑स्मै॒ नाति॑ष्ठन्ता॒न्नाद्या॑य । ता मुख॑-म्पु॒रस्ता॒त्-पश्य॑न्तीः । द॒क्षि॒ण॒तः पर्या॑यन्न् । स द॑क्षिण॒तः पर्य॑वर्तयत । ता मुख॑-म्पु॒रस्ता॒त्-पश्य॑न्तीः । मुख॑-न्दक्षिण॒तः ॥ 65 ॥
प॒श्चात्-पर्या॑यन्न् । स प॒श्चात्-पर्य॑वर्तयत । ता मुख॑-म्पु॒रस्ता॒त्-पश्य॑न्तीः । मुख॑-न्दक्षिण॒तः । मुख॑-म्प॒श्चात् । उ॒त्त॒र॒तः पर्या॑यन्न् । स उ॑त्तर॒तः पर्य॑वर्तयत । ता मुख॑-म्पु॒रस्ता॒त्-पश्य॑न्तीः । मुख॑-न्दक्षिण॒तः । मुख॑-म्प॒श्चात् ॥ 66 ॥
मुख॑मुत्तर॒तः । ऊ॒र्ध्वा उदा॑यन्न् । स उ॒परि॑ष्टा॒न्न्य॑-वर्तयत । ता-स्स॒र्वतो॑मुखो भू॒त्वा ऽऽव॑यत् । ततो॒ वै तस्मै᳚ प्र॒जा अति॑ष्ठन्ता॒न्नाद्या॑य ॥ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्परि॑ च व॒र्तय॑ते॒ नि च॑ । प्र॒जाप॑तिरे॒व भु॒त्वा प्र॒जा अ॑त्ति । तिष्ठ॑न्ते-ऽस्मै प्र॒जा अ॒न्नाद्या॑य । अ॒न्ना॒द ए॒व भ॑वति ॥ 67 ॥
(आ॒सी॒-द्- वेद॑ - चन्द्रम॒स्त्वं-यँ ए॒वं-वेँदे᳚ - न्द्रिया॒व्ये॑व भ॑वति - प्र॒त्यञ्च॒ - मुख॑-न्दक्षिण॒तो - मुख॑-म्प॒श्चान् - +नव॑ च) (आ10 )
अनुवाकं 11 - होतृमन्त्राणा-म्पुरुषार्थप्रयोगः
प्र॒जाप॑ति-रकामयत ब॒होर्भूया᳚न्-थ्स्या॒मिति॑ । स ए॒त-न्दश॑होतार-मपश्यत् । त-म्प्रायु॑ङ्क्त । तस्य॒ प्रयु॑क्ति ब॒होर्भूया॑नभवत् । यः का॒मये॑त ब॒होर्भूया᳚न्-थ्स्या॒मिति॑ । स दश॑होतार॒-म्प्रयु॑ञ्जीत । ब॒होरे॒व भूया᳚न्-भवति ॥ सो॑-ऽकामयत वी॒रो म॒ आजा॑ये॒तेति॑ । स दश॑होतु॒श्चतु॑र्​होतार॒-न्निर॑मिमीत । त-म्प्रायु॑ङ्क्त ॥ 68 ॥
तस्य॒ प्रयु॒क्तीन्द्रो॑ ऽजायत । यः का॒मये॑त वी॒रो म॒ आजा॑ये॒तेति॑ । स चतु॑र्​होतार॒-म्प्रयु॑ञ्जीत । आ-ऽस्य॑ वी॒रो जा॑यते ॥ सो॑-ऽकामयत पशु॒मान्-थ्स्या॒मिति॑ । स चतु॑र्​होतुः॒ पञ्च॑होतार॒-न्निर॑मिमीत । त-म्प्रायु॑ङ्क्त । तस्य॒ प्रयु॑क्ति पशु॒मान॑भवत् । यः का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒मिति॑ । स पञ्च॑होतार॒-म्प्रयु॑ञ्जीत ॥ 69 ॥
प॒शु॒माने॒व भ॑वति ॥ सो॑-ऽकामयत॒र्तवो॑ मे कल्पेर॒न्निति॑ । स पञ्च॑होतु॒-ष्षड्ढो॑तार॒-न्निर॑मिमीत । त-म्प्रायु॑ङ्क्त । तस्य॒ प्रयु॑क्त्यृ॒तवो᳚-ऽस्मा अकल्पन्त । यः का॒मये॑त॒र्तवो॑ मे कल्पेर॒न्निति॑ । स षड्ढो॑तार॒-म्प्रयु॑ञ्जीत । कल्प॑न्ते-ऽस्मा ऋ॒तवः॑ ॥ सो॑-ऽकामयत सोम॒प-स्सो॑मया॒जी स्या᳚म् । आ मे॑ सोम॒प-स्सो॑मया॒जी जा॑ये॒तेति॑ ॥ 70 ॥
स षड्ढो॑तु-स्स॒प्तहो॑तार॒-न्निर॑मिमीत । त-म्प्रायु॑ङ्क्त । तस्य॒ प्रयु॑क्ति सोम॒प-स्सो॑मया॒ज्य॑भवत् । आ-ऽस्य॑ सोम॒प-स्सो॑मया॒ज्य॑जायत । यः का॒मये॑त सोम॒प-स्सो॑मया॒जी स्या᳚म् । आ मे॑ सोम॒प-स्सो॑मया॒जी जा॑ये॒तेति॑ । स स॒प्तहो॑तार॒-म्प्रयु॑ञ्जीत । सो॒म॒प ए॒व सो॑मया॒जी भ॑वति । आ-ऽस्य॑ सोम॒प-स्सो॑मया॒जी जा॑यते ॥ स वा ए॒ष प॒शुः प॑ञ्च॒धा प्रति॑ तिष्ठति ॥ 71 ॥
प॒द्भिर्मुखे॑न ॥ ते दे॒वाः प॒शून्. वि॒त्त्वा । सु॒व॒र्गं-लोँ॒कमा॑यन्न् ॥ ते॑-ऽमुष्मि॑ल् ँलो॒के व्य॑क्षुद्ध्यन्न् । ते᳚-ऽब्रुवन्न् । अ॒मुतः॑ प्रदानं॒-वाँ उप॑जिजीवि॒मेति॑ । ते स॒प्तहो॑तारं-यँ॒ज्ञं-विँ॒धाया॒यास्य᳚म् । आ॒ङ्गी॒र॒स-म्प्राहि॑ण्वन्न् । ए॒तेना॒मुत्र॑ कल्प॒येति॑ । तस्य॒ वा इ॒य-ङ्क्लृप्तिः॑ ॥ 72 ॥
यदि॒द-ङ्किञ्च॑ । य ए॒वं-वेँद॑ । कल्प॑ते-ऽस्मै । स वा अ॒य-म्म॑नु॒ष्ये॑षु य॒ज्ञ-स्स॒प्तहो॑ता । अ॒मुत्र॑ स॒द्भ्यो दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँ॑हति । य ए॒वं-वेँद॑ । उपै॑नं-यँ॒ज्ञो न॑मति ॥ यो वै चतु॑र्​होतृणा-न्नि॒दानं॒-वेँद॑ । नि॒दान॑वा-न्भवति । अ॒ग्नि॒हो॒त्रं-वैँ दश॑होतुर्नि॒दान᳚म् । द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ चतु॑र्​होतुः । चा॒तु॒र्मा॒स्यानि॒ पञ्च॑ होतुः । प॒शु॒ब॒न्ध-ष्षड्ढो॑तुः । सौ॒म्यो᳚-ऽद्ध्व॒र-स्स॒प्तहो॑तुः । ए॒तद्वै चतु॑र्​होतृणा-न्नि॒दान᳚म् । य ए॒वं-वेँद॑ । नि॒दान॑वा-न्भवति ॥ 73 ॥
(अ॒मि॒मी॒त॒ त-म्प्रायु॑ङ्क्त॒ - पञ्च॑होतार॒-म्प्रयु॑ञ्जित - जाये॒तेति॑ - तिष्ठति॒ - क्लृप्ति॒--र् दश॑होतु-र्नि॒दानग्ं॑ स॒प्त च॑ ) (अ. 11)
(प्र॒जाप॑तिरकामयत प्र॒जा-स्सृ॑जे॒येति॑ - प्र॒जाप॑तिरकामयत दर्​शपूर्णमा॒सौ सृ॑जे॒येति॑ - प्र॒जाप॑तिरकामयत॒ प्रजा॑ये॒येति॒ स तप॒-स्स त्रि॒वृतं॑ - प्र॒जाप॑तिरकामयत॒ दश॑होतार॒-न्तेन॑ दश॒धा-ऽऽत्मानं॑ - दे॒वा वै वरु॑ण॒ - मन्तो॒ वै - प्र॒जाप॑ति॒स्ता-स्सृ॒ष्टा-स्सम॑श्लिष्यन् - दे॒वा वै चतु॑र्​होतृभि - रि॒दं-वाँ अग्रे᳚ - प्र॒जाप॑ति॒रिन्द्रं॑ - प्र॒जाप॑तिरकामयत ब॒होर्भूया॒नेका॑दश)
(प्र॒जाप॑ति॒ - स्तद्ग्रह॑स्य - प्र॒जा॑पतिरकामयता॒ - नयै॒वैन॒त् - तस्य॒ वा इ॒य-ङ्क्लृप्ति॒ - स्तस्मा᳚-त्तेपा॒नाज्ज्योति॒--र् यद॒स्मिन्ना॑दि॒त्ये -सषड्ढो॑तु-स्स॒प्तहो॑तार॒-न्त्रिस॑प्ततिः)
(प्र॒जाप॑तिरकामयत - नि॒दान॑वान्भवति)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे द्वितीयाष्टके द्वितीयः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ - hotṛbrāhmaṇam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - daśahotṛmantrasya kratvarthapuruṣārthaprayogau
pra॒jāpa̭tirakāmayata pra॒jā-ssṛ̭je॒yeti̭ | sa e॒ta-ndaśa̭hotāra-mapaśyat | ta-mmana̭sā 'nu॒drutya̭ darbhasta॒mbḙ-'juhot | tato॒ vai sa pra॒jā a̭sṛjata | tā a̭smāthsṛ॒ṣṭā apā᳚krāmann | tā grahḙṇāgṛhṇāt | tadgraha̭sya graha॒tvam | yaḥ kā॒mayḙta॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa daśa̭hotāra॒-mmana̭sā 'nu॒drutya̭ darbhasta॒mbe jṷhuyāt | pra॒jāpa̭ti॒rvai daśa̭hotā || 1 ||
pra॒jāpa̭tire॒va bhū॒tvā pra jā̭yate || mana̭sā juhoti | mana̭ iva॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || pū॒rṇayā̭ juhoti | pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || nyṷ̄nayā juhoti | nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata | pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyai᳚ || 2 ||
da॒rbha॒sta॒mbe jṷhoti | e॒tasmā॒dvai yoneḥ᳚ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | yasmā̭de॒va yoneḥ᳚ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata | tasmā̭de॒va yoneḥ॒ pra jā̭yate || brā॒hma॒ṇo da̭kṣiṇa॒ta upā᳚ste | brā॒hma॒ṇo vai pra॒jānā̭-mupadra॒ṣṭā | u॒pa॒dra॒ṣṭu॒matye॒va pra jā̭yate || graho̭ bhavati | pra॒jānāgṃ̭ sṛ॒ṣṭānā॒-ndhṛtyai᳚ || ya-mbrā᳚hma॒ṇaṃ-vi~॒dyāṃ-vi~॒dvāgṃsaṃ॒-ya~śo॒ narcchet || 3 ||
so-'ra̭ṇya-mpa॒retya̭ | da॒rbha॒sta॒mba-mu॒dgratthya̭ | brā॒hma॒ṇa-nda̭kṣiṇa॒to ni॒ṣādya̭ | catṷr​hotṝ॒n vyāca̭kṣīta | e॒tadvai de॒vānā᳚-mpara॒ma-ṅguhya॒-mbrahma̭ | yaccatṷr​hotāraḥ | tade॒va pra̭kā॒śa-ṅga̭mayati | tadḙna-mprakā॒śa-ṅga॒tam | pra॒kā॒śa-mpra॒jānā᳚-ṅgamayati || da॒rbha॒sta॒mba-mu॒dgratthya॒ vyāca̭ṣṭe || 4 ||
a॒gni॒vān. vai da̭rbhasta॒mbaḥ | a॒gni॒vatye॒va vyāca̭ṣṭe || brā॒hma॒ṇo da̭kṣiṇa॒ta upā᳚ste | brā॒hma॒ṇo vai pra॒jānā̭-mupadra॒ṣṭā | u॒pa॒dra॒ṣṭu॒-matye॒vainaṃ॒-ya~śa̭ ṛcchati || ī॒śva॒ra-ntaṃ-ya~śo-'rto॒rityā̭huḥ | yasyānte᳚ vyā॒caṣṭa॒ iti̭ | vara॒stasmai॒ deyaḥ̭ | yade॒vaina॒-ntatro̭pa॒ nama̭ti | tade॒vāva̭ rundhe || 5 ||
a॒gnimā॒dadhā̭no॒ daśa̭hotrā॒ 'raṇi॒mava̭daddhyāt | prajā̭tame॒vaina॒-mādha̭tte | tenai॒voddrutyā᳚gniho॒tra-ñjṷhuyāt | prajā̭tame॒vaina̭jjuhoti | ha॒virni̭rva॒phsyan-daśa̭hotāraṃ॒-vyā~ca̭kṣīta | prajā̭tame॒vaina॒-nnirva̭pati | sā॒mi॒dhe॒nī-ra̭nuva॒kṣyan-daśa̭hotāraṃ॒-vyā~ca̭kṣīta | sā॒mi॒dhe॒nīre॒va sṛ॒ṣṭvā-''rabhya॒ pra ta̭nute | atho̭ ya॒jño vai daśa̭hotā | ya॒jñame॒va ta̭nute || 6 ||
a॒bhi॒cara॒n-daśa̭hotāra-ñjuhuyāt | nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ | nābhi̭rdaśa॒mī | saprā̭ṇame॒vaina̭-ma॒bhica̭rati | e॒tāva॒dvai purṷṣasya॒ svam | yāva̭-tprā॒ṇāḥ | yāva̭de॒vāsyāsti̭ | tada॒bhica̭rati || svakṛ̭ta॒ iri̭ṇe juhoti prada॒re vā᳚ | e॒tadvā a॒syai nir-ṛ̭tigṛhītam | nir-ṛ̭ti gṛhīta e॒vaina॒-nnir-ṛ̭tyā grāhayati || ya-dvā॒caḥ krū॒ram | tena॒ vaṣa̭ṭkaroti | vā॒ca e॒vaina̭-ṅkrū॒reṇa॒ pra vṛ̭ścati | tā॒jagārti॒mārccha̭ti || 7 ||
(daśa̭hotā॒ - sṛṣṭyā̭ - ṛ॒cche-d- vyāca̭ṣṭe - rundha - e॒va ta̭nute॒ - nir-ṛ̭tigṛhīta॒-mpañca̭ ca) (a. 1)
anuvākaṃ 2 - catur​hotrādimantrāṇā-ṅkratvarthaprayogaḥ
pra॒jāpa̭tirakāmayata dar​śapūrṇamā॒sau sṛ̭je॒yeti̭ | sa e॒ta-ñcatṷr​hotāra-mapaśyat | ta-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ-'juhot | tato॒ vai sa da̭r​śapūrṇamā॒sāva̭sṛjata | tāva̭smā-thsṛ॒ṣṭāvapā᳚krāmatām | tau grahḙṇā gṛhṇāt | tadgraha̭sya graha॒tvam | da॒r॒śa॒pū॒rṇa॒mā॒sā-vā॒labha̭mānaḥ | catṷr​hotāra॒-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭-hava॒nīyḙ juhuyāt | da॒r॒śa॒pū॒rṇa॒mā॒sāve॒va sṛ॒ṣṭvā-''rabhya॒ pra ta̭nute || 8 ||
graho̭ bhavati | da॒r॒śa॒pū॒rṇa॒mā॒sayo᳚-ssṛ॒ṣṭayo॒rdhṛtyai᳚ || so̭-'kāmayata cāturmā॒syāni̭ sṛje॒yeti̭ | sa e॒ta-mpañca̭hotāra-mapaśyat | ta-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ-'juhot | tato॒ vai sa cā̭turmā॒syānya̭sṛjata | tānya̭smā-thsṛ॒ṣṭānyapā᳚krāmann | tāni॒ grahḙṇāgṛhṇāt | tadgraha̭sya graha॒tvam | cā॒tu॒rmā॒syānyā॒labha̭mānaḥ || 9 ||
pañca̭hotāra॒-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ juhuyāt | cā॒tu॒rmā॒syānye॒va sṛ॒ṣṭvā-''rabhya॒ pra ta̭nute | graho̭ bhavati | cā॒tu॒rmā॒syānāgṃ̭ sṛ॒ṣṭānā॒-ndhṛtyai᳚ || so̭-'kāmayata paśuba॒ndhagṃ sṛ̭je॒yeti̭ | sa e॒tagṃ ṣaḍḍho̭tāra-mapaśyat | ta-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ-'juhot | tato॒ vai sa pa̭śuba॒ndhama̭sṛjata | so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭo 'pā᳚krāmat | ta-ṅgrahḙṇāgṛhṇāt || 10 ||
tadgraha̭sya graha॒tvam | pa॒śu॒ba॒ndhena̭ ya॒kṣyamā̭ṇaḥ | ṣaḍḍho̭tāra॒-mmana̭sā 'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ juhuyāt | pa॒śu॒ba॒ndhame॒va sṛ॒ṣṭvā-''rabhya॒ pra ta̭nute | graho̭ bhavati | pa॒śu॒ba॒ndhasya̭ sṛ॒ṣṭasya॒ dhṛtyai᳚ || so̭-'kāmayata sau॒mya-ma̭ddhva॒ragṃ sṛ̭je॒yeti̭ | sa e॒tagṃ sa॒ptaho̭tāra-mapaśyat | ta-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ 'juhot | tato॒ vai sa sau॒mya-ma̭ddhva॒ra-ma̭sṛjata || 11 ||
so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭo-'pā᳚krāmat | ta-ṅgrahḙṇāgṛhṇāt | tadgraha̭sya graha॒tvam | dī॒kṣi॒ṣyamā̭ṇaḥ | sa॒ptaho̭tāra॒-mmana̭sā-'nu॒drutyā̭ hava॒nīyḙ juhuyāt | sau॒myame॒vāddhva॒ragṃ sṛ॒ṣṭvā-''rabhya॒ pra ta̭nute | graho̭ bhavati | sau॒myasyā᳚-ddhva॒rasya̭ sṛ॒ṣṭasya॒ dhṛtyai᳚ || de॒vebhyo॒ vai ya॒jño na prābha̭vat | tamḙtāva॒ccha-ssama̭bharann || 12 ||
ya-thsa̭bhāṃ॒rāḥ | tato॒ vai tebhyo̭ ya॒jñaḥ prābha̭vat | ya-thsa̭bhāṃ॒rā bhava̭nti | ya॒jñasya॒ prabhū᳚tyai || ā॒ti॒tthyamā॒sādya॒ vyāca̭ṣṭe | ya॒jña॒mu॒khaṃ-vā~ ā̭ti॒thyam | mu॒kha॒ta e॒va ya॒jñagṃ sa॒bhṛntya॒ pra ta̭nute || aya̭jño॒ vā e॒ṣaḥ | yo̭-'pa॒tnīkaḥ̭ | na pra॒jāḥ pra jā̭yerann | patnī॒rvyāca̭ṣṭe | ya॒jñame॒vākaḥ̭ | pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya || u॒pa॒sathsu॒ vyāca̭ṣṭe | e॒tadvai patnī̭nā-mā॒yata̭nam | sva e॒vainā̭ ā॒yata॒ne-'va̭ kalpayati || 13 ||
(ta॒nu॒ta॒ - ā॒labha̭māno - 'gṛhṇā - dasṛja - tābhara - ñjāyera॒n-thṣaṭca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - catur​hotṛpañcahotṛmantragrahabhāgayoḥ puruṣārtha prayogaḥ
pra॒jāpa̭ti-rakāmayata॒ pra jā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | sa tri॒vṛta॒gg॒ stoma̭-masṛjata | ta-mpa̭ñcada॒śastomo̭ maddhya॒ta uda̭tṛṇat | tau pū᳚rvapa॒kṣaścā̭parapa॒kṣaścā̭bhavatām | pū॒rva॒pa॒kṣa-nde॒vā anvasṛ̭jyanta | a॒pa॒ra॒pa॒kṣa-manvasṷrāḥ | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ | ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒diti̭ || 14 ||
ta-mpū᳚rvapa॒kṣe yā̭jayet | vasī̭yāne॒va bha̭vati | ya-ṅkā॒mayḙta॒ pāpī̭yān-thsyā॒diti̭ | tama̭parapa॒kṣe yā̭jayet | pāpī̭yāne॒va bha̭vati | tasmā᳚-tpūrvapa॒kṣo̭ ¶pa॒kṣāt-ka̭ru॒ṇya̭taraḥ || pra॒jāpa̭ti॒rvai daśa̭hotā | catṷr​hotā॒ pañca̭hotā | ṣaḍḍho̭tā sa॒ptaho̭tā | ṛ॒tavaḥ̭ saṃ​va~thsa॒raḥ || 15 ||
pra॒jāḥ pa॒śava̭ i॒me lo॒kāḥ | ya e॒va-mpra॒jāpa̭ti-mba॒horbhūyāgṃ̭saṃ॒-ve~da̭ | ba॒hore॒va bhūyā᳚-nbhavati || pra॒jāpa̭ti-rdevāsu॒rāna̭sṛjata | sa indra॒mapi॒ nāsṛ̭jata | ta-nde॒vā a̭bruvann | indra̭-nno jana॒yeti̭ | so᳚-'bravīt | yathā॒ 'haṃ-yu~॒ṣmāg​ stapa॒sā 'sṛ̭kṣi | e॒vamindra̭-ñjanayaddhva॒miti̭ || 16 ||
te tapo̭-'tapyanta | ta ā॒tmannindra̭-mapaśyann | tama̭bruvann | jāya॒sveti̭ | so᳚-'bravīt | ki-mbhā̭ga॒dheya̭-ma॒bhija̭niṣya॒ iti̭ | ṛ॒tūn-thsaṃ̭​va~thsa॒ram | pra॒jāḥ pa॒śūn | i॒māl ~lo॒kānitya̭bruvann | taṃ-vai~ mā-''hṷtyā॒ praja̭naya॒tetya̭bravīt || 17 ||
ta-ñcatṷr​hotrā॒ prāja̭nayann || yaḥ kā॒mayḙta vī॒ro ma॒ ā jā̭ye॒teti̭ | sa catṷr​hotāra-ñjuhuyāt | pra॒jāpa̭ti॒rvai catṷr​hotā | pra॒jāpa̭tire॒va bhū॒tvā prajā̭yate | ja॒jana॒dindra̭-mindri॒yāya॒ svāheti॒ grahḙṇa juhoti | ā-'sya̭ vī॒ro jā̭yate | vī॒ragṃ hi de॒vā e॒tayā ''hṷtyā॒ prāja̭nayann || ā॒di॒tyāścāṅgi̭rasaśca suva॒rge lo॒ke᳚ 'spardhanta | va॒ya-mpūrvḙ suva॒rgaṃ-lo~॒kami̭yāma va॒ya-mpūrva॒ iti̭ || 18 ||
ta ā̭di॒tyā e॒ta-mpañca̭hotāra-mapaśyann | ta-mpu॒rā prā̭taranuvā॒kādāgnī᳚ddhre 'juhavuḥ | tato॒ vai te pūrvḙ suva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | ya-ssṷva॒rgakā̭ma॒-ssyāt | sa pañca̭hotāra-mpu॒rā prā̭taranuvā॒kādāgnī᳚ddhre juhuyāt | saṃ॒​va~॒thsa॒ro vai pañca̭hotā | saṃ॒​va~॒thsa॒ra-ssṷva॒rgo lo॒kaḥ | saṃ॒​va~॒thsa॒ra e॒vartuṣṷ prati॒ṣṭhāya̭ | su॒va॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || te᳚bruva॒-nnaṅgi̭rasa ādi॒tyān || 19 ||
kva̭ stha | kva̭ va-ssa॒dbhyo ha॒vyaṃ-va~̭kṣyāma॒ iti̭ | chanda॒-ssvitya̭bruvann | gā॒ya॒tri॒yā-ntri॒ṣṭubhi॒-jaga̭tyā॒miti̭ | tasmā॒cchandaḥ̭ su sa॒dbhya ā̭di॒tyebhyaḥ̭ | ā॒ṅgī॒ra॒sīḥ pra॒jā ha॒vyaṃ-va~̭hanti | vaha̭ntyasmai pra॒jā ba॒lim | aina॒mapra̭tikhyāta-ṅgacchati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtavaḥ̭ | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śaḥ | e॒tasmi॒n vā e॒ṣa śri॒taḥ | e॒tasmi॒n-prati̭ṣṭhitaḥ | ya e॒vame॒tagg​ śri॒ta-mprati̭ṣṭhitaṃ॒-ve~da̭ | pratye॒va ti̭ṣṭhati || 20 ||
(syā॒diti̭ - saṃ​va~thsa॒ro - ja̭nayaddhva॒mitī - tya̭bravī॒t - pūrva॒ ityā̭ - di॒tyān - ṛ॒tava॒-ṣṣaṭca̭) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - jaga-thsṛṣṭikathanamukhena hotṛmantrapraśaṃsā
pra॒jāpa̭ti-rakāmayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa e॒ta-ndaśa̭hotāra-mapaśyat | tena̭ daśa॒dhā ''tmānaṃ̭-vi~॒dhāya̭ | daśa̭hotrā 'tapyata | tasya॒ citti॒-ssrugāsī᳚t | ci॒ttamājya᳚m | tasyai॒tā̭vatye॒va vāgāsī᳚t | e॒tāvāṋ. yajñakra॒tuḥ || sa catṷr​hotāra-masṛjata | so̭-'nandat || 21 ||
asṛ̭kṣi॒ vā i॒mamiti̭ | tasya॒ somo̭ ha॒virāsī᳚t | sa catṷr​hotrā 'tapyata | so̭-'tāmyat | sa bhūriti॒ vyāha̭rat | sa bhūmi̭masṛjata | a॒gni॒ho॒tra-nda̭r​śapūrṇamā॒sau yajūgṃ̭ṣi | sa dvi॒tīya̭matapyata | so̭-'tāmyat | sa bhuva॒ iti॒ vyāha̭rat || 22 ||
so᳚-'ntari̭kṣa-masṛjata | cā॒tu॒rmā॒syāni॒ sāmā̭ni | sa tṛ॒tīya̭matapyata | so̭-'tāmyat | sa suva॒riti॒ vyāha̭rat | sa diva̭masṛjata | a॒gni॒ṣṭo॒ma-mu॒kthya̭-matirā॒tramṛcaḥ̭ | e॒tā vai vyāhṛ̭taya i॒me lo॒kāḥ | i॒mā-nkhalu॒ vai lo॒kānanṷ pra॒jāḥ pa॒śava॒śchandāgṃ̭si॒ prājā̭yanta | ya e॒vame॒tāḥ pra॒jāpa̭teḥ pratha॒mā vyāhṛ̭tīḥ॒ prajā̭tā॒ veda̭ || 23 ||
pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yate || sa pañca̭hotāra-masṛjata | sa ha॒virnā-vi̭ndata | tasmai॒ soma̭-sta॒nuva॒-mprāya̭cchat | e॒ta-ttḙ ha॒viriti̭ | sa pañca̭hotrā 'tapyata | so̭-'tāmyat | sa pra॒tyaṅṅa̭bādhata | so-'sṷrā-nasṛjata | tada॒syā pri̭yamāsīt || 24 ||
ta-ddu॒rvarṇa॒gṃ॒ hira̭ṇyamabhavat | ta-ddu॒rvarṇa̭sya॒ hira̭ṇyasya॒ janma̭ | sa dvi॒tīya̭matapyata | so̭-'tāmyat | sa prāṃa̭bādhata | sa de॒vāna̭sṛjata | tada̭sya pri॒yama̭sīt | ta-thsu॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇyamabhavat | ta-thsu॒varṇa̭sya॒ hira̭ṇyasya॒ janma̭ | ya e॒vagṃ su॒varṇa̭sya॒ hira̭ṇyasya॒ janma॒ veda̭ || 25 ||
su॒varṇa̭ ā॒tmanā̭ bhavati | du॒rvarṇo᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyaḥ | tasmā᳚-thsu॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-mbhā॒rya᳚m | su॒varṇa̭ e॒va bha̭vati | aina̭-mpri॒ya-ṅga̭cchati॒ nāpri̭yam || sa sa॒ptaho̭tāra-masṛjata | sa sa॒ptaho᳚trai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamai᳚t || tri॒ṇa॒vena॒ stomḙnai॒bhyo lo॒kebhyo-'sṷrā॒-nprāṇṷdata | tra॒ya॒stri॒gṃ॒śena॒ pratya̭tiṣṭhat | e॒ka॒vi॒gṃ॒śena॒ ruca̭madhatta || 26 ||
sa॒pta॒da॒śena॒ prājā̭yata | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-thsomḙna॒ yaja̭te | sa॒ptaho᳚trai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | tri॒ṇa॒vena॒ stomḙnai॒bhyo lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyā॒n-praṇṷdate | tra॒ya॒stri॒gṃ॒śena॒ prati̭ tiṣṭhati | e॒ka॒vi॒gṃ॒śena॒ ruca̭-ndhatte | sa॒pta॒da॒śena॒ prajā̭yate | tasmā᳚-thsaptada॒śa-sstomo॒ na ni॒r॒hṛtyaḥ̭ | pra॒jāpa̭ti॒ rvai sa̭ptada॒śaḥ | pra॒jāpa̭time॒va ma̭ddhya॒to dha̭tte॒ prajā᳚tyai || 27 ||
(a॒na॒nda॒-d- bhuva॒ iti॒ vyāha̭ra॒-d- vedā̭ - sī॒-d- vedā̭ - dhatta॒ - prajā᳚tyai) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - dakṣiṇāpratigrahamantravyākhyānam
de॒vā vai varṷṇamayājayann | sa yasyai̭ yasyai de॒vatā̭yai॒ dakṣi̭ṇā॒mana̭yat | tāma̭vlīnāt | te᳚-'bruvann | vyā॒vṛtya॒ prati̭ gṛhṇāma | tathā̭ no॒ dakṣi̭ṇā॒ na vle᳚ṣya॒tīti̭ | te vyā॒vṛtya॒ pratya̭gṛhṇann | tato॒ vai tā-ndakṣi̭ṇā॒ nāvlī̭nāt | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān vyā॒vṛtya॒ dakṣi̭ṇā-mpratigṛ॒hṇāti̭ | naina॒-ndakṣi̭ṇā vlīnāti || 28 ||
rājā᳚ tvā॒ varṷṇo nayatu devi dakṣiṇe॒-'gnaye॒ hira̭ṇya॒mityā̭ha | ā॒gne॒yaṃ-vai~ hira̭ṇyam | svayai॒vaina̭-dde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | somā̭ya॒ vāsa॒ ityā̭ha | sau॒myaṃ-vai~ vāsaḥ̭ | svayai॒vaina̭-dde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | ru॒drāya॒ gāmityā̭ha | rau॒drī vai gauḥ | svayai॒vainā᳚-nde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | varṷṇā॒yāśva॒mityā̭ha || 29 ||
vā॒ru॒ṇo vā aśvaḥ̭ | svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | prā॒jāpa̭taye॒ purṷṣa॒mityā̭ha | prā॒jā॒pa॒tyo vai purṷṣaḥ | svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | mana̭ve॒ talpa॒mityā̭ha | mā॒na॒vo vai talpaḥ̭ | svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti | u॒ttā॒nāyā᳚ṅgīra॒sāyāna॒ ityā̭ha | i॒yaṃ-vā~ ṷttā॒na ā᳚ṅgīra॒saḥ || 30 ||
a॒nayai॒vaina॒t-prati̭ gṛhṇāti || vai॒śvā॒na॒ryārcā ratha॒-mprati̭ gṛhṇāti | vai॒śvā॒na॒ro vai de॒vata̭yā॒ rathaḥ̭ | svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ prati̭ gṛhṇāti || tenā̭mṛta॒tvama̭śyā॒-mityā̭ha | a॒mṛta̭me॒vātman-dha̭tte || vayo̭ dā॒tra ityā̭ha | vaya̭ e॒vaina̭-ṅkṛ॒tvā | su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || mayo॒ mahya̭mastu pratigrahī॒tra ityā̭ha || 31 ||
yadvai śi॒vam | tanmayaḥ̭ | ā॒tmana̭ e॒vaiṣā parī᳚ttiḥ || ka i॒da-ṅkasmā̭ adā॒dityā̭ha | pra॒jāpa̭ti॒rvai kaḥ | sa pra॒jāpa̭taye dadāti || kāmaḥ॒ kāmā॒yetyā̭ha | kāmḙna॒ hi dadā̭ti | kāmḙna pratigṛ॒hṇāti̭ || kāmo̭ dā॒tā kāmaḥ̭ prati grahī॒tetyā̭ha || 32 ||
kāmo॒ hi dā॒tā | kāmaḥ̭ prati grahī॒tā || kāmagṃ̭ samu॒dra-māvi॒śetyā̭ha | sa॒mu॒dra i̭va॒ hi kāmaḥ̭ | neva॒ hi kāma॒syānto-'sti̭ | na sa̭mu॒drasya̭ || kāmḙna tvā॒ prati̭ gṛhṇā॒mītyā̭ha | yena॒ kāmḙna prati gṛ॒hṇāti̭ | sa e॒vaina̭ma॒muṣmi̭l ~lo॒ke kāma॒ āga̭cchati || kāmai॒tatta̭ e॒ṣā tḙ kāma॒ dakṣi॒ṇetyā̭ha | kāma̭ e॒va ta-dyaja̭māno॒-'muṣmi̭l ~lo॒ke dakṣi̭ṇāmicchati | na pra̭tigrahī॒tari̭ || ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-dakṣi̭ṇā-mpratigṛ॒hṇāti̭ | a॒nṛ॒ṇāme॒vainā॒-mprati̭ gṛhṇāti || 33 ||
(vlī॒nā॒tya - śva॒mityā̭hā - ṅgira॒saḥ - pra̭tigrahī॒tra ityā̭ha - pratigrahī॒tetyā̭ha॒ - dakṣi॒ṇetyā̭ha ca॒tvāri̭ ca) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - dvādaśāhadaśame-'hani hotṛmantrāḥ
anto॒ vā e॒ṣa ya॒jñasya̭ | ya-dda̭śa॒mamahaḥ̭ | da॒śa॒me-'ha᳚n-thsarparā॒jñiyā̭ ṛ॒gbhi-sstṷvanti | ya॒jñasyai॒vānta̭-ṅga॒tvā | a॒nnādya॒mava̭rundhate || ti॒sṛbhiḥ̭ stuvanti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒-'nnādya॒mava̭rundhate | pṛśni̭vatī-rbhavanti | annaṃ॒-vai~ pṛśni̭ || 34 ||
anna̭me॒vāva̭-rundhate || mana̭sā॒ prastaṷti | mana॒sodgā̭yati | mana̭sā॒ prati̭ harati | mana̭ iva॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || de॒vā vai sa॒rpāḥ | teṣā̭mi॒yagṃ rājñī᳚ | ya-thsa̭rparā॒jñiyā̭ ṛ॒gbhi-sstu॒vanti̭ | a॒syāme॒va prati̭ tiṣṭhanti || 35 ||
catṷr​hotṝ॒n॒. hotā॒ vyāca̭ṣṭe | stu॒tamanṷśagṃsati॒ śāntyai᳚ || anto॒ vā e॒ṣa ya॒jñasya̭ | ya-dda̭śa॒mamahaḥ̭ | e॒ta-tkhalu॒ vai de॒vānā᳚-mpara॒ma-ṅguhya॒-mbrahma̭ | yaccatṷr​hotāraḥ | da॒śa॒me-'ha॒gg॒-ścatṷr​hotṝ॒n vyāca̭ṣṭe | ya॒jñasyai॒vānta̭-ṅga॒tvā | pa॒ra॒ma-nde॒vānā॒-ṅguhya॒-mbrahmāva̭rundhe | tade॒va pra̭kā॒śa-ṅga̭mayati || 36 ||
tadḙna-mprakā॒śa-ṅga॒tam | pra॒kā॒śa-mpra॒jānā᳚-ṅgamayati || vācaṃ̭-ya~cchati | ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ || ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyaṃ̭-vā~ ahaḥ̭ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyā̭ rātriḥ̭ | ahnā॒ rātri̭-ndhyāyet | bhrātṛ̭vyasyai॒va tallo॒kaṃ-vṛ~̭ṅkte | yaddivā॒ vācaṃ̭-vi~sṛ॒jet | aha॒rbhrātṛ̭vyā॒yocchigṃ̭ṣet | yannaktaṃ̭-vi~sṛ॒jet | rātri॒-mbhrātṛ̭vyā॒yocchigṃ̭ṣet | a॒dhi॒vṛ॒kṣa॒sū॒rye vācaṃ॒-vi~sṛ̭jati | e॒tāva̭ntame॒vāsmai̭ lo॒kamucchigṃ̭ṣati | yāva̭dādi॒tyo᳚-'sta॒meti̭ || 37 ||
(pṛśni̭ - tiṣṭhanti - gamayati - śigṃṣe॒-tpañca̭ ca) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - saptahotṛmantrasādhyayajñapraśaṃsā
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā-ssṛ॒ṣṭā-ssama̭śliṣyann | tā rū॒peṇānu॒ prāvi̭śat | tasmā̭dāhuḥ | rū॒paṃ-vai~ pra॒jāpa̭ti॒riti̭ | tā nāmnā-'nu॒ prāvi̭śat | tasmā̭dāhuḥ | nāma॒ vai pra॒jāpa̭ti॒riti̭ | tasmā॒dapyā̭ 'mi॒trau sa॒gantya̭ | nāmnā॒ ceddhvayḙte || 38 ||
mi॒trame॒va bha̭vataḥ || pra॒jāpa̭ti-rdevāsu॒rāna̭sṛjata | sa indra॒mapi॒ nāsṛ̭jata | ta-nde॒vā a̭bruvann | indra̭-nno jana॒yeti̭ | sa ā॒tma-nnindra̭-mapaśyat | tama̭sṛjata | ta-ntri॒ṣṭug-vī॒rya̭-mbhū॒tvā-'nu॒ prāvi̭śat | tasya॒ vajraḥ̭ pañcada॒śo hasta॒ āpa̭dyata | teno॒dayyāsṷrāna॒bhya̭ bhavat || 39 ||
ya e॒vaṃ-ve~da̭ | a॒bhi bhrātṛ̭vyā-nbhavati || te de॒vā asṷrai-rvi॒jitya̭ | su॒va॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | tḙ-'muṣmi̭l ~lo॒ke vya̭kṣuddhyann | te᳚-'bruvann | a॒mutaḥ̭ pradānaṃ॒-vā~ upa̭jijīvi॒meti̭ | te sa॒ptaho̭tāraṃ-ya~॒jñaṃ-vi~॒dhāyā॒yāsya᳚m | ā॒ṅgī॒ra॒sa-mprāhi̭ṇvann | e॒tenā॒mutra̭ kalpa॒yeti̭ || 40 ||
tasya॒ vā i॒ya-ṅklṛptiḥ̭ | yadi॒da-ṅki-ñca̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | kalpa̭te-'smai | sa vā a॒ya-mma̭nu॒ṣyḙṣu ya॒jña-ssa॒ptaho̭tā | a॒mutra̭ sa॒dbhyo de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | upai̭naṃ-ya~॒jño na̭mati || so̭-'manyata | a॒bhi vā i॒me᳚-'smā-llo॒kāda॒muṃ​lo~॒ka-ṅka̭miṣyanta॒ iti̭ | sa vāca̭spate॒ hṛditi॒ vyāha̭rat | tasmā᳚-tpu॒tro hṛda̭yam | tasmā̭da॒smā-llo॒kāda॒muṃ-lo~॒ka-nnābhikā̭mayante | pu॒tro hi hṛda̭yam || 41 ||
(hvayḙta - abhavat - kalpa॒ye - tīti̭ ca॒tvāri̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - hotṛmantrāṇāṃ somayāgāṅgatvam
de॒vā vai catṷr​hotṛbhi-rya॒jñama̭tanvata | te vi pā॒pmanā॒ bhrātṛ̭vye॒ṇāja̭yanta | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒kama̭jayann | ya e॒vaṃ-vi~॒dvāg​-ścatṷr​hotṛbhirya॒jña-nta̭nu॒te | vi pā॒pmanā॒ bhrātṛ̭vyeṇa jayate | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati || ṣaḍḍho᳚trā prāya॒ṇīya॒māsā̭dayati | a॒muṣmai॒ vai lo॒kāya॒ ṣaḍḍho̭tā | ghnanti॒ khalu॒ vā e॒ta-thsoma᳚m | yada̭bhiṣu॒ṇvanti̭ || 42 ||
ṛ॒ju॒dhaivaina̭ma॒muṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati | catṷr​hotrā ''ti॒tthyam | yaśo॒ vai catṷr​hotā | yaśa̭ e॒vātman-dha̭tte | pañca̭hotrā pa॒śumupa̭ sādayati | su॒va॒rgyo̭ vai pañca̭hotā | yaja̭mānaḥ pa॒śuḥ | yaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati | grahā᳚n-gṛhī॒tvā sa॒ptaho̭tāra-ñjuhoti | i॒ndri॒yaṃ-vai~ sa॒ptaho̭tā || 43 ||
i॒ndri॒yame॒vātman-dha̭tte || yo vai catṷr​hotṝ-nanusava॒na-nta॒rpaya̭ti | tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ | upai̭nagṃ somapī॒tho na̭mati | ba॒hi॒ṣpava॒mā॒ne daśa̭hotāraṃ॒-vyā~ca̭kṣīta | māddhya̭ndine॒ pava̭māne॒ catṷr​hotāram | ārbha̭ve॒ pava̭māne॒ pañca̭hotāram | pi॒tṛ॒ya॒jñe ṣaḍḍho̭tāram | ya॒jñā॒ya॒jñiya̭sya sto॒tre sa॒ptaho̭tāram | a॒nu॒sa॒va॒name॒vaināg̭ starpayati || 44 ||
tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ | upai̭nagṃ somapī॒tho na̭mati || de॒vā vai catṷr​hotṛbhi-ssa॒tramā̭sata | ṛddhi̭parimitaṃ॒-ya~śa̭skāmāḥ | te᳚-'bruvann | yannaḥ̭ pratha॒maṃ-ya~śa̭ ṛ॒cchāt | sarvḙṣā-nna॒sta-thsa॒hāsa॒diti̭ | soma॒ścatṷr​hotrā | a॒gniḥ pañca̭hotrā | dhā॒tā ṣaḍḍho᳚trā || 45 ||
indraḥ̭ sa॒ptaho᳚trā | pra॒jāpa̭ti॒-rdaśa̭hotrā | teṣā॒gṃ॒ soma॒gṃ॒ rājā̭naṃ॒-ya~śa̭ ārcchat || tannya̭kāmayata | tenāpā᳚krāmat | tena̭ pra॒lāya̭macarat | ta-nde॒vāḥ prai॒ṣaiḥ praiṣa̭maicchann | tat-prai॒ṣāṇā᳚-mpraiṣa॒tvam | ni॒vidbhi॒rnya̭vedayann | tanni॒vidā᳚-nnivi॒ttvam || 46 ||
ā॒prībhi̭rāpnuvann | tadā॒prīṇā̭māpri॒tvam | tama̭ghnann | tasya॒ yaśo॒ vya̭gṛhṇata | te grahā̭ abhavann | tadgrahā̭ṇā-ṅgraha॒tvam | yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo॒ grahā̭ gṛ॒hyante᳚ | tasya॒ tvḙva gṛ̭hī॒tāḥ || te᳚-'bruvann | yo vai na॒-śśreṣṭho-'bhū᳚t || 47 ||
tama̭vadhiṣma | puna̭ri॒magṃ sṷvāmahā॒ iti̭ | ta-ñchando̭bhi-rasuvanta | tacchanda̭sā-ñchanda॒stvam | sāmnā॒ samāna̭yann | ta-thsāmnaḥ̭ sāma॒tvam | u॒kthai-ruda̭sthāpayann | tadu॒kthānā̭-muktha॒tvam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | pratye॒va ti̭ṣṭhati || 48 ||
sarva॒māyṷreti || somo॒ vai yaśaḥ̭ | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-thsoma̭mā॒gaccha̭ti | yaśa̭ e॒vaina̭mṛcchati | tasmā̭dāhuḥ | yaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒ na | tāvu॒bhau soma॒-māga̭cchataḥ | somo॒ hi yaśaḥ̭ | ta-ntvā-'va yaśa̭ ṛccha॒tītyā̭huḥ | ya-ssome॒ soma॒-mprāheti̭ | tasmā॒-thsome॒ somaḥ॒ procyaḥ̭ | yaśa̭ e॒vaina̭mṛcchati || 49 ||
(a॒bhi॒ṣu॒ṇvanti̭ - sa॒ptaho̭tā - tarpayati॒ - ṣaḍḍho᳚trā - nivi॒ttva - mabhū᳚t - tiṣṭhati॒ - prāheti॒ dve ca̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - hotṛmantrotpattikathanaprasaṅgena jaga-thsṛṣṭiḥ
i॒daṃ-vā~ agre॒ naiva kiñca॒nāsī᳚t | na dyaurā̭sīt | na pṛ̭thi॒vī | nāntari̭kṣam | tadasa̭de॒va sanmano̭ 'kuruta॒ syāmiti̭ | tada̭tapyata | tasmā᳚t-tepā॒nāddhū॒mo̭-'jāyata | ta-dbhūyo̭-'tapyata | tasmā᳚t-tepā॒nāda॒gni-ra̭jāyata | ta-dbhūyo̭-'tapyata || 50 ||
tasmā᳚t-tepā॒nājjyoti̭-rajāyata | ta-dbhūyo̭-'tapyata | tasmā᳚t-tepā॒nāda॒rci-ra̭jāyata | ta-dbhūyo̭-'tapyata | tasmā᳚t-tepā॒nānmarī̭cayo-'jāyanta | ta-dbhūyo̭-'tapyata | tasmā᳚t-tepā॒nādṷdā॒rā a̭jāyanta | ta-dbhūyo̭-'tapyata | tada॒bhrami̭va॒ sama̭hanyata || ta-dva॒stima̭bhinat || 51 ||
sa sa̭mu॒dro̭-'bhavat | tasmā᳚-thsamu॒drasya॒ na pi̭banti | pra॒jana̭namiva॒ hi manya̭nte | tasmā᳚-tpa॒śo-rjāya̭mānā॒dāpaḥ̭ pu॒rastā᳚-dyanti || ta-ddaśa̭ho॒tā-'nva̭sṛjyata | pra॒jāpa̭ti॒rvai daśa̭ hotā || ya e॒va-ntapa̭so vī॒ryaṃ̭-vi~॒dvāg​stapya̭te | bhava̭tye॒va || tadvā i॒damāpaḥ̭ sali॒la-mā̭sīt | so̭-'rodīt-pra॒jāpa̭tiḥ || 52 ||
sa kasmā̭ ajñi | ya-dya॒syā apra̭tiṣṭhāyā॒ iti̭ | yada॒phsva̭-vāpa̭dyata | sā pṛ̭thi॒vya̭bhavat | yadvyamṛ̭ṣṭa | tada॒ntari̭kṣa-mabhavat | yadū॒rdhva-mu॒damṛ̭ṣṭa | sā dyaura̭bhavat | yadaro̭dīt | tada॒nayo̭ roda॒stvam || 53 ||
ya e॒vaṃ-ve~da̭ | nāsya̭ gṛ॒he rṷdanti | e॒tadvā e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒-ñjanma̭ | ya e॒vame॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒-ñjanma॒ veda̭ | naiṣu lo॒ke-ṣvārti॒mārccha̭ti | sa i॒mā-mpra̭ti॒ṣṭhā-ma̭vindata || sa i॒mā-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-vi~॒ttvā 'kā̭mayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | so᳚-'ntarvā̭nabhavat | sa ja॒ghanā॒dasṷrā-nasṛjata || 54 ||
tebhyo̭ mṛ॒nmaye॒ pātre-'nna̭maduhat | yā-'sya॒ sā ta॒nūrāsī᳚t | tāmapā̭hata | sā tami̭srā-'bhavat || so̭-'kāmayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | so᳚-'ntarvā̭-nabhavat | sa pra॒jana̭nāde॒va pra॒jā a̭sṛjata | tasmā̭di॒mā bhūyi̭ṣṭhāḥ | pra॒jana̭nā॒ddhyḙnā॒ asṛ̭jata || 55 ||
tābhyo̭ dāru॒maye॒ pātre॒ payo̭-'duhata | yā-'sya॒ sā ta॒nūrāsī᳚t | tāmapā̭hata | sā jothsnā̭ 'bhavat || so̭-'kāmayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | satapo̭-'tapyata | so᳚-'ntarvā̭-nabhavat | sa ṷpapa॒kṣābhyā̭-me॒vartūna̭sṛjata | tebhyo̭ raja॒te pātrḙ ghṛ॒tama̭duhat | yā-'sya॒ sā ta॒nūrāsī᳚t || 56 ||
tāmapā̭hata | so̭-'horā॒trayo᳚-ssa॒ndhi-ra̭bhavat || so̭-'kāmayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | so᳚-'ntarvā̭-nabhavat | sa mukhā᳚-dde॒vā-na̭sṛjata | tebhyo॒ hari̭te॒ pātre॒ soma̭maduhat | yā-'sya॒ sā ta॒nūrāsī᳚t | tāmapā̭hata | tadaha̭rabhavat || 57 ||
e॒te vai pra॒jāpa̭te॒rdohāḥ᳚ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | du॒ha e॒va pra॒jāḥ || divā॒ vai no̭-'bhū॒diti̭ | ta-dde॒vānā᳚-ndeva॒tvam | ya e॒va-nde॒vānā᳚-ndeva॒tvaṃ-ve~da̭ | de॒vavā̭ne॒va bha̭vati || e॒tadvā a̭horā॒trāṇā॒-ñjanma̭ | ya e॒vama̭horā॒trāṇā॒-ñjanma॒ veda̭ | nāho̭rā॒treṣvārti॒mārccha̭ti || 58 ||
asa॒to-'dhi॒ mano̭-'sṛjyata | manaḥ̭ pra॒jāpa̭ti-masṛjata | pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tadvā i॒da-mmana̭sye॒va pa̭ra॒ma-mprati̭ṣṭhitam | yadi॒da-ṅkiñca̭ | tade॒tacchvo̭vasya॒ sannāma॒ brahma̭ || vyu॒cchantī᳚ vyucchantyasmai॒ vasya̭sī vasyasī॒ vyṷcchati | prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ | pra pa̭rame॒ṣṭhino॒ mātrā̭-māpnoti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 59 ||
(a॒gnira̭jāyata॒ tadbhūyo̭-'tapyatā - bhinada - rodī-tpra॒jāpa̭tī - roda॒stva - ma̭sṛja॒ - tāsṛ̭jata - ghṛ॒tama̭duha॒dyā-'sya॒ sā ta॒nūrāsī॒ - daha̭rabhava-d- ṛcchati॒ - veda̭) (a. 9)
(i॒da-ndhū॒mo᳚ 'gni-rjyoti̭ ra॒rci-rmarī̭caya udā॒rā stada॒bhragṃ /
sa ja॒ghanā॒-thsā tami̭srā॒ sa pra॒jana̭nā॒-thsā jothsnā॒ sa ṷpapa॒kṣābhyā॒gṃ॒ so̭ 'horā॒trayo᳚-ssa॒ndhi-ssamukhā॒-ttadaha̭-rde॒vavā᳚n / mṛ॒nmayḙ dāru॒mayḙ raja॒te hari̭te॒ tebhya॒stābhyo॒ dve tebhyo-'nna॒-mpayo̭
ghṛ॒tagṃ soma᳚m)
anuvākaṃ 10 - devasṛṣṭimadhye-'vasthitasyendrasya devatādhipatitvam
pra॒jāpa̭ti॒-rindra̭masṛja-tānujāva॒ra-nde॒vānā᳚m | ta-mprāhi̭ṇot | parḙhi | e॒teṣā᳚-nde॒vānā॒-madhi̭patire॒dhīti̭ | ta-nde॒vā a̭bruvann | kastvamasi̭ | va॒yaṃ-vai~ tvacchreyāgṃ̭sa-ssma॒ iti̭ | so᳚-'bravīt | kastvamasi̭ va॒yaṃ-vai~ tvacchreyāgṃ̭sa-ssma॒ iti̭ mā de॒vā a̭voca॒nniti̭ || atha॒ vā i॒da-ntar​hi̭ pra॒jāpa̭tau॒ hara̭ āsīt || 60 ||
yada॒sminnā̭di॒tye | tadḙnamabravīt | e॒tanme॒ praya̭ccha | athā॒hame॒teṣā᳚-nde॒vānā॒-madhi̭pati-rbhaviṣyā॒mīti̭ | ko̭hagg​-syā॒mitya̭bravīt | e॒ta-tpra॒dāyeti̭ | e॒ta-thsyā॒ itya̭bravīt | yade॒tadbravī॒ṣīti̭ | ko ha॒ vai nāma̭ pra॒jāpa̭tiḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 61 ||
vi॒durḙna॒-nnāmnā᳚ | tada̭smai ru॒kma-ṅkṛ॒tvā pratya̭muñcat | tato॒ vā indro̭ de॒vānā॒-madhi̭pati-rabhavat | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | adhi̭patire॒va sa̭mā॒nānā᳚-mbhavati || so̭-'manyata | ki-ṅkiṃ॒-vā~ a̭kara॒miti̭ | sa ca॒ndra-mma॒ āha॒reti॒ prāla̭pat | tacca॒ndrama̭sa-ścandrama॒stvam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 62 ||
ca॒ndravā̭ne॒va bha̭vati || ta-nde॒vā a̭bruvann | su॒vīryo̭ 'maryā॒ yathā̭ gopā॒yata॒ iti̭ | ta-thsūrya̭sya sūrya॒tvam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | naina̭-ndabhnoti || kaśca॒ nāsmi॒nvā i॒dami̭ndri॒ya-mpratya̭sthā॒diti̭ | tadindra̭-syendra॒tvam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | i॒ndri॒yā॒vyḙva bha̭vati || 63 ||
a॒yaṃ-vā~ i॒da-mpa̭ra॒mo̭-'bhū॒diti̭ | tat-pa̭rame॒ṣṭhinaḥ̭ parameṣṭhi॒tvam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | pa॒ra॒māme॒va kāṣṭhā᳚-ṅgacchati || ta-nde॒vā-ssa̭ma॒nta-mparya̭viśann | vasa̭vaḥ pu॒rastā᳚t | ru॒drā da̭kṣiṇa॒taḥ | ā॒di॒tyāḥ pa॒ścāt | viśvḙ de॒vā ṷttara॒taḥ | aṅgi̭rasaḥ pra॒tyañca᳚m || 64 ||
sā॒ddhyāḥ parā᳚ñcam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | upai̭nagṃ samā॒nā-ssaṃ-vi~̭śanti || sa pra॒jāpa̭tire॒va bhū॒tvā pra॒jā āva̭yat | tā a̭smai॒ nāti̭ṣṭhantā॒nnādyā̭ya | tā mukha̭-mpu॒rastā॒t-paśya̭ntīḥ | da॒kṣi॒ṇa॒taḥ paryā̭yann | sa da̭kṣiṇa॒taḥ parya̭vartayata | tā mukha̭-mpu॒rastā॒t-paśya̭ntīḥ | mukha̭-ndakṣiṇa॒taḥ || 65 ||
pa॒ścāt-paryā̭yann | sa pa॒ścāt-parya̭vartayata | tā mukha̭-mpu॒rastā॒t-paśya̭ntīḥ | mukha̭-ndakṣiṇa॒taḥ | mukha̭-mpa॒ścāt | u॒tta॒ra॒taḥ paryā̭yann | sa ṷttara॒taḥ parya̭vartayata | tā mukha̭-mpu॒rastā॒t-paśya̭ntīḥ | mukha̭-ndakṣiṇa॒taḥ | mukha̭-mpa॒ścāt || 66 ||
mukha̭muttara॒taḥ | ū॒rdhvā udā̭yann | sa u॒pari̭ṣṭā॒nnya̭-vartayata | tā-ssa॒rvato̭mukho bhū॒tvā ''va̭yat | tato॒ vai tasmai᳚ pra॒jā ati̭ṣṭhantā॒nnādyā̭ya || ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-npari̭ ca va॒rtaya̭te॒ ni ca̭ | pra॒jāpa̭tire॒va bhu॒tvā pra॒jā a̭tti | tiṣṭha̭nte-'smai pra॒jā a॒nnādyā̭ya | a॒nnā॒da e॒va bha̭vati || 67 ||
(ā॒sī॒-d- veda̭ - candrama॒stvaṃ-ya~ e॒vaṃ-ve~de᳚ - ndriyā॒vyḙva bha̭vati - pra॒tyañca॒ - mukha̭-ndakṣiṇa॒to - mukha̭-mpa॒ścān - +nava̭ ca) (ā10 )
anuvākaṃ 11 - hotṛmantrāṇā-mpuruṣārthaprayogaḥ
pra॒jāpa̭ti-rakāmayata ba॒horbhūyā᳚n-thsyā॒miti̭ | sa e॒ta-ndaśa̭hotāra-mapaśyat | ta-mprāyṷṅkta | tasya॒ prayṷkti ba॒horbhūyā̭nabhavat | yaḥ kā॒mayḙta ba॒horbhūyā᳚n-thsyā॒miti̭ | sa daśa̭hotāra॒-mprayṷñjīta | ba॒hore॒va bhūyā᳚n-bhavati || so̭-'kāmayata vī॒ro ma॒ ājā̭ye॒teti̭ | sa daśa̭hotu॒ścatṷr​hotāra॒-nnira̭mimīta | ta-mprāyṷṅkta || 68 ||
tasya॒ prayu॒ktīndro̭ 'jāyata | yaḥ kā॒mayḙta vī॒ro ma॒ ājā̭ye॒teti̭ | sa catṷr​hotāra॒-mprayṷñjīta | ā-'sya̭ vī॒ro jā̭yate || so̭-'kāmayata paśu॒mān-thsyā॒miti̭ | sa catṷr​hotuḥ॒ pañca̭hotāra॒-nnira̭mimīta | ta-mprāyṷṅkta | tasya॒ prayṷkti paśu॒māna̭bhavat | yaḥ kā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒miti̭ | sa pañca̭hotāra॒-mprayṷñjīta || 69 ||
pa॒śu॒māne॒va bha̭vati || so̭-'kāmayata॒rtavo̭ me kalpera॒nniti̭ | sa pañca̭hotu॒-ṣṣaḍḍho̭tāra॒-nnira̭mimīta | ta-mprāyṷṅkta | tasya॒ prayṷktyṛ॒tavo᳚-'smā akalpanta | yaḥ kā॒mayḙta॒rtavo̭ me kalpera॒nniti̭ | sa ṣaḍḍho̭tāra॒-mprayṷñjīta | kalpa̭nte-'smā ṛ॒tavaḥ̭ || so̭-'kāmayata soma॒pa-sso̭mayā॒jī syā᳚m | ā mḙ soma॒pa-sso̭mayā॒jī jā̭ye॒teti̭ || 70 ||
sa ṣaḍḍho̭tu-ssa॒ptaho̭tāra॒-nnira̭mimīta | ta-mprāyṷṅkta | tasya॒ prayṷkti soma॒pa-sso̭mayā॒jya̭bhavat | ā-'sya̭ soma॒pa-sso̭mayā॒jya̭jāyata | yaḥ kā॒mayḙta soma॒pa-sso̭mayā॒jī syā᳚m | ā mḙ soma॒pa-sso̭mayā॒jī jā̭ye॒teti̭ | sa sa॒ptaho̭tāra॒-mprayṷñjīta | so॒ma॒pa e॒va so̭mayā॒jī bha̭vati | ā-'sya̭ soma॒pa-sso̭mayā॒jī jā̭yate || sa vā e॒ṣa pa॒śuḥ pa̭ñca॒dhā prati̭ tiṣṭhati || 71 ||
pa॒dbhirmukhḙna || te de॒vāḥ pa॒śūn. vi॒ttvā | su॒va॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann || tḙ-'muṣmi̭l ~lo॒ke vya̭kṣuddhyann | te᳚-'bruvann | a॒mutaḥ̭ pradānaṃ॒-vā~ upa̭jijīvi॒meti̭ | te sa॒ptaho̭tāraṃ-ya~॒jñaṃ-vi~॒dhāyā॒yāsya᳚m | ā॒ṅgī॒ra॒sa-mprāhi̭ṇvann | e॒tenā॒mutra̭ kalpa॒yeti̭ | tasya॒ vā i॒ya-ṅklṛptiḥ̭ || 72 ||
yadi॒da-ṅkiñca̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | kalpa̭te-'smai | sa vā a॒ya-mma̭nu॒ṣyḙṣu ya॒jña-ssa॒ptaho̭tā | a॒mutra̭ sa॒dbhyo de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | upai̭naṃ-ya~॒jño na̭mati || yo vai catṷr​hotṛṇā-nni॒dānaṃ॒-ve~da̭ | ni॒dāna̭vā-nbhavati | a॒gni॒ho॒traṃ-vai~ daśa̭hoturni॒dāna᳚m | da॒r॒śa॒pū॒rṇa॒mā॒sau catṷr​hotuḥ | cā॒tu॒rmā॒syāni॒ pañca̭ hotuḥ | pa॒śu॒ba॒ndha-ṣṣaḍḍho̭tuḥ | sau॒myo᳚-'ddhva॒ra-ssa॒ptaho̭tuḥ | e॒tadvai catṷr​hotṛṇā-nni॒dāna᳚m | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | ni॒dāna̭vā-nbhavati || 73 ||
(a॒mi॒mī॒ta॒ ta-mprāyṷṅkta॒ - pañca̭hotāra॒-mprayṷñjita - jāye॒teti̭ - tiṣṭhati॒ - klṛpti॒--r daśa̭hotu-rni॒dānagṃ̭ sa॒pta ca̭ ) (a. 11)
(pra॒jāpa̭tirakāmayata pra॒jā-ssṛ̭je॒yeti̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata dar​śapūrṇamā॒sau sṛ̭je॒yeti̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata॒ prajā̭ye॒yeti॒ sa tapa॒-ssa tri॒vṛtaṃ̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata॒ daśa̭hotāra॒-ntena̭ daśa॒dhā-''tmānaṃ̭ - de॒vā vai varṷṇa॒ - manto॒ vai - pra॒jāpa̭ti॒stā-ssṛ॒ṣṭā-ssama̭śliṣyan - de॒vā vai catṷr​hotṛbhi - ri॒daṃ-vā~ agre᳚ - pra॒jāpa̭ti॒rindraṃ̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata ba॒horbhūyā॒nekā̭daśa)
(pra॒jāpa̭ti॒ - stadgraha̭sya - pra॒jā̭patirakāmayatā॒ - nayai॒vaina॒t - tasya॒ vā i॒ya-ṅklṛpti॒ - stasmā᳚-ttepā॒nājjyoti॒--r yada॒sminnā̭di॒tye -saṣaḍḍho̭tu-ssa॒ptaho̭tāra॒-ntrisa̭ptatiḥ)
(pra॒jāpa̭tirakāmayata - ni॒dāna̭vānbhavati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake dvitīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in