Narayaniyam Dashakam 99 — Latin Script

⚠️ AI-generated translation — the Odia meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Odia

ନାରାୟଣୀୟମ୍ ଦଶକ ୯୯ ରେ ବେଦମନ୍ତ୍ରର ମୂଳସ୍ୱରୂପ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସ୍ତୁତି ରହିଛି। ଏଥିରେ ଭକ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅସୀମ ବୀର୍ଯ୍ୟ, ତିନି ପାଦରେ ତିନି ଲୋକର ପରିମାଣ, ନାଭିକମଳରୁ ସୃଷ୍ଟି, ସହସ୍ର ମସ୍ତକ-ଚକ୍ଷୁ-ଚରଣ ଓ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟରୂପ ଧାରଣ କରି ମଧ୍ୟ ତାହାଠାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ରହିବା ଆଦି ମହିମାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ସ୍ତୋତା ଓ କବୀନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ବେଦର ସାରକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୀଳାକଥା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଓ ତାହାଙ୍କ ସୁଖକର ନାମ ସଙ୍କୀର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଶେଷରେ ଭକ୍ତ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।

AI-generated · not yet verified

The Odia meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

Verse 1

viṣṇorvīryāṇi ko vā kathayatu dharaṇeḥ kaśca reṇūnmimīte
yasyaivāṅghritrayeṇa trijagadabhimitaṃ modate pūrṇasampat
yosau viśvāni dhatte priyamiha paramaṃ dhāma tasyābhiyāyāṃ
tvadbhaktā yatra mādyantyamṛtarasamarandasya yatra pravāhaḥ ||1||

ହେ ବିଷ୍ଣୋ! ତୁମର ବୀର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କୁ କିଏ କହିପାରିବ? ପୃଥିବୀର ଧୂଳିକଣାକୁ କିଏ ମାପିପାରିବ? ଯାହାର ତିନି ପାଦରେ ତିନି ଲୋକ ପରିମିତ ହୋଇ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପଦରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି, ସେ ଯେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ମୋର ପରମ ପ୍ରିୟ ଧାମ; ମୁଁ ତାହାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମର ଭକ୍ତମାନେ ଅମୃତ ରସର ମଧୁର ସ୍ରୋତରେ ମତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ^AI

Verse 2

ādyāyāśeṣakartre pratinimiṣanavīnāya bhartre vibhūte-
rbhaktātmā viṣṇave yaḥ pradiśati havirādīni yajñārcanādau |
kṛṣṇādyaṃ janma yo vā mahadiha mahato varṇayetso'yameva
prītaḥ pūrṇo yaśobhistvaritamabhisaret prāpyamante padaṃ te ||2||

ଯେ ଆଦ୍ୟ ଅଟନ୍ତି, ସମସ୍ତର କର୍ତ୍ତା ଅଟନ୍ତି, ପ୍ରତି ନିମିଷରେ ନୂତନ ଅଟନ୍ତି, ବିଭୂତିର ଭର୍ତ୍ତା ଅଟନ୍ତି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଯେ ଭକ୍ତଭାବରେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅର୍ଚ୍ଚନାଦିରେ ହବି ଆଦି ଅର୍ପଣ କରେ, ଅଥବା ଯେ ଏହି ମହାନ ଜଗତରେ କୃଷ୍ଣ ଆଦି ମହାନ ଜନ୍ମମାନଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ, ସେ ହିଁ ପ୍ରୀତ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଶରେ ଶୀଘ୍ର ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ଶେଷରେ ତୁମର ପ୍ରାପ୍ୟ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ। ^AI

Verse 3

he stotāraḥ kavīndrāstamiha khalu yathā cetayadhve tathaiva
vyaktaṃ vedasya sāraṃ praṇuvata jananopāttalīlākathābhiḥ |
jānantaścāsya nāmānyakhilasukhakarāṇīti saṅkīrtayadhvaṃ
he viṣṇo kīrtanādyaistava khalu mahatastattvabodhaṃ bhajeyam ||3||

ହେ ସ୍ତୋତା ଓ କବୀନ୍ଦ୍ରଗଣ! ତୁମେମାନେ ଯେପରି ଜାଣିଛ, ସେହିପରି ତାହାଙ୍କୁ ଜାଣ; ବେଦର ସାରକୁ ସ୍ପଷ୍ଟରୂପେ ତାହାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବା ଲୀଳାକଥାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କର। ତାହାଙ୍କ ନାମମାନେ ସମସ୍ତ ସୁଖକର ବୋଲି ଜାଣି ସେହିସବୁକୁ ସଙ୍କୀର୍ତ୍ତନ କର। ହେ ବିଷ୍ଣୋ! ତୁମର କୀର୍ତ୍ତନାଦି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେହି ମହାନ ତତ୍ତ୍ୱର ବୋଧ ଲାଭ କରିପାରେ। ^AI

Verse 4

viṣṇoḥ karmāṇi sampaśyata manasi sadā yaiḥ sa dharmānabadhnād
yānīndrasyaiṣa bhṛtyaḥ priyasakha iva ca vyātanot kṣemakārī |
vīkṣante yogasiddhāḥ parapadamaniśaṃ yasya samyakprakāśaṃ
viprendrā jāgarūkāḥ kṛtabahunutayo yacca nirbhāsayante ||4||

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କର୍ମମାନଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ମନରେ ଦେଖ, ଯେଉଁ କର୍ମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଧର୍ମମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଥିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସେ ଭୃତ୍ୟ ପ୍ରିୟ ସଖା ପରି ଯେଉଁ କର୍ମମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ତାର କରି କ୍ଷେମ କରିଥିଲେ। ଯୋଗସିଦ୍ଧମାନେ ଯାହାର ସମ୍ୟକ ପ୍ରକାଶ ରୂପ ପରପଦକୁ ନିରନ୍ତର ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ ଜାଗରୂକ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ ବହୁ ସ୍ତୁତି କରି ଯାହାକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ^AI

Verse 5

no jāto jāyamāno'pi ca samadhigatastvanmahimno'vasānaṃ
deva śreyāṃsi vidvān pratimuhurapi te nāma śaṃsāmi viṣṇo |
taṃ tvāṃ saṃstaumi nānāvidhanutivacanairasya lokatrayasyā-
pyūrdhvaṃ vibhrājamāne viracitavasatiṃ tatra vaikuṇṭhaloke ||5||

ହେ ଦେବ! ମୁଁ ଜନ୍ମ ହୋଇ ନାହିଁ, ଜନ୍ମ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ମହିମାର ଅବସାନ ପାଇ ନାହିଁ; ହେ ବିଷ୍ଣୋ! ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ ମୁଁ ପୁନଃ ପୁନଃ ତୁମର କଲ୍ୟାଣକର ନାମ ଘୋଷଣା କରେ। ମୁଁ ନାନାବିଧ ସ୍ତୁତିବାକ୍ୟରେ ସେହି ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରେ, ଯାହାଙ୍କର ବାସ ଏହି ତିନି ଲୋକର ମଧ୍ୟରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ବୈକୁଣ୍ଠ ଲୋକରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି। ^AI

Verse 6

āpaḥ sṛṣṭyādijanyāḥ prathamamayi vibho garbhadeśe dadhustvāṃ
yatra tvayyeva jīvā jalaśayana hare saṅgatā aikyamāpan |
tasyājasya prabho te vinihitamabhavat padmamekaṃ hi nābhau
dikpatraṃ yat kilāhuḥ kanakadharaṇibhṛt karṇikaṃ lokarūpam ||6||

ହେ ବିଭୋ! ସୃଷ୍ଟ୍ୟାଦିର ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ଜଳ ପ୍ରଥମେ ଗର୍ଭଦେଶରେ ତୁମକୁ ଧାରଣ କଲା; ହେ ଜଳଶୟନ ହରେ! ଯେଉଁଠାରେ ତୁମଠାରେ ହିଁ ଜୀବମାନେ ସଙ୍ଗତ ହୋଇ ଏକତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ହେ ପ୍ରଭୋ! ସେହି ଅଜନ୍ମାଙ୍କର ତୁମର ନାଭିରେ ଏକ ପଦ୍ମ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା, ଯାହାର ଦିଗମାନେ ପତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ଯାହାର କର୍ଣ୍ଣିକା, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଯାହାର ରୂପ। ^AI

Verse 7

he lokā viṣṇuretadbhuvanamajanayattanna jānītha yūyaṃ
yuṣmākaṃ hyantarasthaṃ kimapi tadaparaṃ vidyate viṣṇurūpam |
nīhāraprakhyamāyāparivṛtamanaso mohitā nāmarūpaiḥ
prāṇaprītyekatṛptāścaratha makhaparā hanta necchā mukunde ||7||

ହେ ଲୋକମାନେ! ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଭୁବନକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ଏହା ତୁମେମାନେ ଜାଣ ନାହିଁ; ତୁମମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଥିବା କିଛି ଅନ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁରୂପ ଅଛି। କୁହୁଡ଼ି ପରି ମାୟାରେ ଆବୃତ ମନ ଥିବା, ନାମରୂପରେ ମୋହିତ, କେବଳ ପ୍ରାଣର ପ୍ରୀତିରେ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ତୁମେମାନେ ଯଜ୍ଞପରାୟଣ ହୋଇ ବିଚରଣ କରୁଛ; ହାୟ! ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କଠାରେ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ। ^AI

Verse 8

mūrdhnāmakṣṇāṃ padānāṃ vahasi khalu sahasrāṇi sampūrya viśvaṃ
tatprotkramyāpi tiṣṭhan parimitavivare bhāsi cittāntare'pi |
bhūtaṃ bhavyaṃ ca sarvaṃ parapuruṣa bhavān kiñca dehendriyādi-
ṣvāviṣṭo'pyudgatatvādamṛtasukharasaṃ cānubhuṅkṣe tvameva ||8||

ହେ ପରମପୁରୁଷ! ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ମସ୍ତକ, ଚକ୍ଷୁ ଓ ଚରଣ ଧାରଣ କରି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି; ତାହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ମଧ୍ୟ ରହି ଆପଣ ସୀମିତ ଆକାଶରେ ଦୀପ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଚିତ୍ତର ଅନ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛନ୍ତି। ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ଆପଣ ହିଁ; ଆପଣ ଦେହ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଦିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଉଦ୍ଗତ ହେତୁ ଅମୃତ ସୁଖରସ ଆପଣ ହିଁ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି। ^AI

Verse 9

yattu trailokyarūpaṃ dadhadapi ca tato nirgato'nantaśuddha-
jñānātmā vartase tvaṃ tava khalu mahimā so'pi tāvān kimanyat |
stokaste bhāga evākhilabhuvanatayā dṛśyate tryaṃśakalpaṃ
bhūyiṣṭhaṃ sāndramodātmakamupari tato bhāti tasmai namaste ||9||

ଯେଉଁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ରୂପକୁ ଧାରଣ କରି ମଧ୍ୟ ଆପଣ ତାହାଠାରୁ ନିର୍ଗତ ହୋଇ ଅନନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପରେ ବିରାଜମାନ ଅଛନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କ ସେହି ମହିମା ମଧ୍ୟ ସେତିକି ମାତ୍ର; ଆଉ କଣ କୁହାଯିବ? ସମଗ୍ର ଭୁବନର ରୂପରେ ଆପଣଙ୍କର ଅତି ଅଳ୍ପ ଅଂଶ ମାତ୍ର ଦେଖାଯାଉଛି; ଏକ ତୃତୀୟାଂଶ ପରିମିତ ଅଂଶ ଅଧିକ ଓ ସାନ୍ଦ୍ର ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ତାହା ଉପରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି; ସେହି ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି। ^AI

Verse 10

avyaktaṃ te svarūpaṃ duradhigamatamaṃ tattu śuddhaikasattvaṃ
vyaktaṃ cāpyetadeva sphuṭamamṛtarasāmbhodhikallolatulyam |
sarvotkṛṣṭāmabhīṣṭāṃ tadiha guṇarasenaiva cittaṃ harantīṃ
mūrtiṃ te saṃśraye'haṃ pavanapurapate pāhi māṃ kṛṣṇa rogāt ||10||

ହେ ପବନପୁରପତି! ଆପଣଙ୍କର ଅବ୍ୟକ୍ତ ସ୍ୱରୂପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ଧକାରମୟ (ଦୁର୍ବୋଧ୍ୟ); ତାହା ଶୁଦ୍ଧ ଏକସତ୍ତ୍ୱ। ଆଉ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତ ସ୍ୱରୂପ ମଧ୍ୟ ସେହି ହିଁ, ଅମୃତରସ ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗ ସଦୃଶ ସ୍ପଷ୍ଟ। ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟା, ଅଭୀଷ୍ଟା ଏବଂ ଗୁଣରସ ଦ୍ୱାରା ଚିତ୍ତକୁ ହରଣ କରୁଥିବା ଆପଣଙ୍କ ସେହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଛି। ହେ କୃଷ୍ଣ! ମୋତେ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ^AI

Sanskrit — Devanagari (original)

विष्णोर्वीर्याणि को वा कथयतु धरणेः कश्च रेणून्मिमीते

यस्यैवाङ्घ्रित्रयेण त्रिजगदभिमितं मोदते पूर्णसम्पत्

योसौ विश्वानि धत्ते प्रियमिह परमं धाम तस्याभियायां

त्वद्भक्ता यत्र माद्यन्त्यमृतरसमरन्दस्य यत्र प्रवाहः ॥1॥

आद्यायाशेषकर्त्रे प्रतिनिमिषनवीनाय भर्त्रे विभूते-

र्भक्तात्मा विष्णवे यः प्रदिशति हविरादीनि यज्ञार्चनादौ ।

कृष्णाद्यं जन्म यो वा महदिह महतो वर्णयेत्सोऽयमेव

प्रीतः पूर्णो यशोभिस्त्वरितमभिसरेत् प्राप्यमन्ते पदं ते ॥2॥

हे स्तोतारः कवीन्द्रास्तमिह खलु यथा चेतयध्वे तथैव

व्यक्तं वेदस्य सारं प्रणुवत जननोपात्तलीलाकथाभिः ।

जानन्तश्चास्य नामान्यखिलसुखकराणीति सङ्कीर्तयध्वं

हे विष्णो कीर्तनाद्यैस्तव खलु महतस्तत्त्वबोधं भजेयम् ॥3॥

विष्णोः कर्माणि सम्पश्यत मनसि सदा यैः स धर्मानबध्नाद्

यानीन्द्रस्यैष भृत्यः प्रियसख इव च व्यातनोत् क्षेमकारी ।

वीक्षन्ते योगसिद्धाः परपदमनिशं यस्य सम्यक्प्रकाशं

विप्रेन्द्रा जागरूकाः कृतबहुनुतयो यच्च निर्भासयन्ते ॥4॥

नो जातो जायमानोऽपि च समधिगतस्त्वन्महिम्नोऽवसानं

देव श्रेयांसि विद्वान् प्रतिमुहुरपि ते नाम शंसामि विष्णो ।

तं त्वां संस्तौमि नानाविधनुतिवचनैरस्य लोकत्रयस्या-

प्यूर्ध्वं विभ्राजमाने विरचितवसतिं तत्र वैकुण्ठलोके ॥5॥

आपः सृष्ट्यादिजन्याः प्रथममयि विभो गर्भदेशे दधुस्त्वां

यत्र त्वय्येव जीवा जलशयन हरे सङ्गता ऐक्यमापन् ।

तस्याजस्य प्रभो ते विनिहितमभवत् पद्ममेकं हि नाभौ

दिक्पत्रं यत् किलाहुः कनकधरणिभृत् कर्णिकं लोकरूपम् ॥6॥

हे लोका विष्णुरेतद्भुवनमजनयत्तन्न जानीथ यूयं

युष्माकं ह्यन्तरस्थं किमपि तदपरं विद्यते विष्णुरूपम् ।

नीहारप्रख्यमायापरिवृतमनसो मोहिता नामरूपैः

प्राणप्रीत्येकतृप्ताश्चरथ मखपरा हन्त नेच्छा मुकुन्दे ॥7॥

मूर्ध्नामक्ष्णां पदानां वहसि खलु सहस्राणि सम्पूर्य विश्वं

तत्प्रोत्क्रम्यापि तिष्ठन् परिमितविवरे भासि चित्तान्तरेऽपि ।

भूतं भव्यं च सर्वं परपुरुष भवान् किञ्च देहेन्द्रियादि-

ष्वाविष्टोऽप्युद्गतत्वादमृतसुखरसं चानुभुङ्क्षे त्वमेव ॥8॥

यत्तु त्रैलोक्यरूपं दधदपि च ततो निर्गतोऽनन्तशुद्ध-

ज्ञानात्मा वर्तसे त्वं तव खलु महिमा सोऽपि तावान् किमन्यत् ।

स्तोकस्ते भाग एवाखिलभुवनतया दृश्यते त्र्यंशकल्पं

भूयिष्ठं सान्द्रमोदात्मकमुपरि ततो भाति तस्मै नमस्ते ॥9॥

अव्यक्तं ते स्वरूपं दुरधिगमतमं तत्तु शुद्धैकसत्त्वं

व्यक्तं चाप्येतदेव स्फुटममृतरसाम्भोधिकल्लोलतुल्यम् ।

सर्वोत्कृष्टामभीष्टां तदिह गुणरसेनैव चित्तं हरन्तीं

मूर्तिं ते संश्रयेऽहं पवनपुरपते पाहि मां कृष्ण रोगात् ॥10॥

nārāyaṇīyaṃ daśaka 99 - vedamantramūlātmakā viṣṇustutiḥ