মহিষাসুর সৈন্যবধো নাম দ্বিতীযোঽধ্যাযঃ ॥
অস্য সপ্ত সতীমধ্যম চরিত্রস্য বিষ্ণুর্ ঋষিঃ । উষ্ণিক্ ছন্দঃ । শ্রীমহালক্ষ্মীদেবতা। শাকম্ভরী শক্তিঃ । দুর্গা বীজম্ । বাযুস্তত্ত্বম্ । যজুর্বেদঃ স্বরূপম্ । শ্রী মহালক্ষ্মীপ্রীত্যর্থে মধ্যম চরিত্র জপে বিনিযোগঃ ॥
ধ্যানং
ওঁ অক্ষস্রক্পরশুং গদেষুকুলিশং পদ্মং ধনুঃ কুণ্ডিকাং
দণ্ডং শক্তিমসিং চ চর্ম জলজং ঘণ্টাং সুরাভাজনম্ ।
শূলং পাশসুদর্শনে চ দধতীং হস্তৈঃ প্রবাল প্রভাং
সেবে সৈরিভমর্দিনীমিহ মহলক্ষ্মীং সরোজস্থিতাম্ ॥
ঋষিরুবাচ ॥1॥
দেবাসুরমভূদ্যুদ্ধং পূর্ণমব্দশতং পুরা।
মহিষেঽসুরাণাং অধিপে দেবানাঞ্চ পুরন্দরে
তত্রাসুরৈর্মহাবীর্যির্দেবসৈন্যং পরাজিতং।
জিত্বা চ সকলান্ দেবান্ ইন্দ্রোঽভূন্মহিষাসুরঃ ॥3॥
ততঃ পরাজিতা দেবাঃ পদ্মযোনিং প্রজাপতিম্।
পুরস্কৃত্যগতাস্তত্র যত্রেশ গরুডধ্বজৌ ॥4॥
যথাবৃত্তং তযোস্তদ্বন্ মহিষাসুরচেষ্টিতম্।
ত্রিদশাঃ কথযামাসুর্দেবাভিভববিস্তরম্ ॥5॥
সূর্যেন্দ্রাগ্ন্যনিলেন্দূনাং যমস্য বরুণস্য চ
অন্যেষাং চাধিকারান্স স্বযমেবাধিতিষ্টতি ॥6॥
স্বর্গান্নিরাকৃতাঃ সর্বে তেন দেব গণা ভুবিঃ।
বিচরন্তি যথা মর্ত্যা মহিষেণ দুরাত্মনা ॥6॥
এতদ্বঃ কথিতং সর্বং অমরারিবিচেষ্টিতম্।
শরণং বঃ প্রপন্নাঃ স্মো বধস্তস্য বিচিন্ত্যতাম্ ॥8॥
ইত্থং নিশম্য দেবানাং বচাংসি মধুসূধনঃ
চকার কোপং শম্ভুশ্চ ভ্রুকুটীকুটিলাননৌ ॥9॥
ততোঽতিকোপপূর্ণস্য চক্রিণো বদনাত্ততঃ।
নিশ্চক্রাম মহত্তেজো ব্রহ্মণঃ শঙ্করস্য চ ॥10॥
অন্যেষাং চৈব দেবানাং শক্রাদীনাং শরীরতঃ।
নির্গতং সুমহত্তেজঃ স্তচ্চৈক্যং সমগচ্ছত ॥11॥
অতীব তেজসঃ কূটং জ্বলন্তমিব পর্বতম্।
দদৃশুস্তে সুরাস্তত্র জ্বালাব্যাপ্তদিগন্তরম্ ॥12॥
অতুলং তত্র তত্তেজঃ সর্বদেব শরীরজম্।
একস্থং তদভূন্নারী ব্যাপ্তলোকত্রযং ত্বিষা ॥13॥
যদভূচ্ছাম্ভবং তেজঃ স্তেনাজাযত তন্মুখম্।
যাম্যেন চাভবন্ কেশা বাহবো বিষ্ণুতেজসা ॥14॥
সৌম্যেন স্তনযোর্যুগ্মং মধ্যং চৈন্দ্রেণ চাভবত্।
বারুণেন চ জঙ্ঘোরূ নিতম্বস্তেজসা ভুবঃ ॥15॥
ব্রহ্মণস্তেজসা পাদৌ তদঙ্গুল্যোঽর্ক তেজসা।
বসূনাং চ করাঙ্গুল্যঃ কৌবেরেণ চ নাসিকা ॥16॥
তস্যাস্তু দন্তাঃ সম্ভূতা প্রাজাপত্যেন তেজসা
নযনত্রিতযং জজ্ঞে তথা পাবকতেজসা ॥17॥
ভ্রুবৌ চ সন্ধ্যযোস্তেজঃ শ্রবণাবনিলস্য চ
অন্যেষাং চৈব দেবানাং সম্ভবস্তেজসাং শিব ॥18॥
ততঃ সমস্ত দেবানাং তেজোরাশিসমুদ্ভবাম্।
তাং বিলোক্য মুদং প্রাপুঃ অমরা মহিষার্দিতাঃ ॥19॥
শূলং শূলাদ্বিনিষ্কৃষ্য দদৌ তস্যৈ পিনাকধৃক্।
চক্রং চ দত্তবান্ কৃষ্ণঃ সমুত্পাট্য স্বচক্রতঃ ॥20॥
শঙ্খং চ বরুণঃ শক্তিং দদৌ তস্যৈ হুতাশনঃ
মারুতো দত্তবাংশ্চাপং বাণপূর্ণে তথেষুধী ॥21॥
বজ্রমিন্দ্রঃ সমুত্পাট্য কুলিশাদমরাধিপঃ।
দদৌ তস্যৈ সহস্রাক্ষো ঘণ্টামৈরাবতাদ্গজাত্ ॥22॥
কালদণ্ডাদ্যমো দণ্ডং পাশং চাম্বুপতির্দদৌ।
প্রজাপতিশ্চাক্ষমালাং দদৌ ব্রহ্মা কমণ্ডলং ॥23॥
সমস্তরোমকূপেষু নিজ রশ্মীন্ দিবাকরঃ
কালশ্চ দত্তবান্ খড্গং তস্যাঃ শ্চর্ম চ নির্মলম্ ॥24॥
ক্ষীরোদশ্চামলং হারং অজরে চ তথাম্বরে
চূডামণিং তথাদিব্যং কুণ্ডলে কটকানিচ ॥25॥
অর্ধচন্দ্রং তধা শুভ্রং কেযূরান্ সর্ব বাহুষু
নূপুরৌ বিমলৌ তদ্ব দ্গ্রৈবেযকমনুত্তমম্ ॥26॥
অঙ্গুলীযকরত্নানি সমস্তাস্বঙ্গুলীষু চ
বিশ্ব কর্মা দদৌ তস্যৈ পরশুং চাতি নির্মলং ॥27॥
অস্ত্রাণ্যনেকরূপাণি তথাঽভেদ্যং চ দংশনম্।
অম্লান পঙ্কজাং মালাং শিরস্যু রসি চাপরাম্॥28॥
অদদজ্জলধিস্তস্যৈ পঙ্কজং চাতিশোভনম্।
হিমবান্ বাহনং সিংহং রত্নানি বিবিধানিচ॥29॥
দদাবশূন্যং সুরযা পানপাত্রং দনাধিপঃ।
শেষশ্চ সর্ব নাগেশো মহামণি বিভূষিতম্ ॥30॥
নাগহারং দদঽউ তস্যৈ ধত্তে যঃ পৃথিবীমিমাম্।
অন্যৈরপি সুরৈর্দেবী ভূষণৈঃ আযুধৈস্তথাঃ ॥31॥
সম্মানিতা ননাদোচ্চৈঃ সাট্টহাসং মুহুর্মুহু।
তস্যানাদেন ঘোরেণ কৃত্স্ন মাপূরিতং নভঃ ॥32॥
অমাযতাতিমহতা প্রতিশব্দো মহানভূত্।
চুক্ষুভুঃ সকলালোকাঃ সমুদ্রাশ্চ চকম্পিরে ॥33॥
চচাল বসুধা চেলুঃ সকলাশ্চ মহীধরাঃ।
জযেতি দেবাশ্চ মুদা তামূচুঃ সিংহবাহিনীম্ ॥34॥
তুষ্টুবুর্মুনযশ্চৈনাং ভক্তিনম্রাত্মমূর্তযঃ।
দৃষ্ট্বা সমস্তং সঙ্ক্ষুব্ধং ত্রৈলোক্যং অমরারযঃ ॥35॥
সন্নদ্ধাখিলসৈন্যাস্তে সমুত্তস্থুরুদাযুদাঃ।
আঃ কিমেতদিতি ক্রোধাদাভাষ্য মহিষাসুরঃ ॥36॥
অভ্যধাবত তং শব্দং অশেষৈরসুরৈর্বৃতঃ।
স দদর্ষ ততো দেবীং ব্যাপ্তলোকত্রযাং ত্বিষা॥37॥
পাদাক্রান্ত্যা নতভুবং কিরীটোল্লিখিতাম্বরাম্।
ক্ষোভিতাশেষপাতালাং ধনুর্জ্যানিঃস্বনেন তাম্ ॥38॥
দিশো ভুজসহস্রেণ সমন্তাদ্ব্যাপ্য সংস্থিতাম্।
ততঃ প্রববৃতে যুদ্ধং তযা দেব্যা সুরদ্বিষাং ॥39॥
শস্ত্রাস্ত্রৈর্ভহুধা মুক্তৈরাদীপিতদিগন্তরম্।
মহিষাসুরসেনানীশ্চিক্ষুরাখ্যো মহাসুরঃ ॥40॥
যুযুধে চমরশ্চান্যৈশ্চতুরঙ্গবলান্বিতঃ।
রথানামযুতৈঃ ষড্ভিঃ রুদগ্রাখ্যো মহাসুরঃ ॥41॥
অযুধ্যতাযুতানাং চ সহস্রেণ মহাহনুঃ।
পঞ্চাশদ্ভিশ্চ নিযুতৈরসিলোমা মহাসুরঃ ॥42॥
অযুতানাং শতৈঃ ষড্ভিঃর্ভাষ্কলো যুযুধে রণে।
গজবাজি সহস্রৌঘৈ রনেকৈঃ পরিবারিতঃ ॥43॥
বৃতো রথানাং কোট্যা চ যুদ্ধে তস্মিন্নযুধ্যত।
বিডালাখ্যোঽযুতানাং চ পঞ্চাশদ্ভিরথাযুতৈঃ ॥44॥
যুযুধে সংযুগে তত্র রথানাং পরিবারিতঃ।
অন্যে চ তত্রাযুতশো রথনাগহযৈর্বৃতাঃ ॥45॥
যুযুধুঃ সংযুগে দেব্যা সহ তত্র মহাসুরাঃ।
কোটিকোটিসহস্ত্রৈস্তু রথানাং দন্তিনাং তথা ॥46॥
হযানাং চ বৃতো যুদ্ধে তত্রাভূন্মহিষাসুরঃ।
তোমরৈর্ভিন্ধিপালৈশ্চ শক্তিভির্মুসলৈস্তথা ॥47॥
যুযুধুঃ সংযুগে দেব্যা খড্গৈঃ পরসুপট্টিসৈঃ।
কেচিচ্ছ চিক্ষিপুঃ শক্তীঃ কেচিত্ পাশাংস্তথাপরে ॥48॥
দেবীং খড্গপ্রহারৈস্তু তে তাং হন্তুং প্রচক্রমুঃ।
সাপি দেবী ততস্তানি শস্ত্রাণ্যস্ত্রাণি চণ্ডিকা ॥49॥
লীল যৈব প্রচিচ্ছেদ নিজশস্ত্রাস্ত্রবর্ষিণী।
অনাযস্তাননা দেবী স্তূযমানা সুরর্ষিভিঃ ॥50॥
মুমোচাসুরদেহেষু শস্ত্রাণ্যস্ত্রাণি চেশ্বরী।
সোঽপি ক্রুদ্ধো ধুতসটো দেব্যা বাহনকেসরী ॥51॥
চচারাসুর সৈন্যেষু বনেষ্বিব হুতাশনঃ।
নিঃশ্বাসান্ মুমুচেযাংশ্চ যুধ্যমানারণেঽম্বিকা॥52॥
ত এব সধ্যসম্ভূতা গণাঃ শতসহস্রশঃ।
যুযুধুস্তে পরশুভির্ভিন্দিপালাসিপট্টিশৈঃ ॥53॥
নাশযন্তোঽঅসুরগণান্ দেবীশক্ত্যুপবৃংহিতাঃ।
অবাদযন্তা পটহান্ গণাঃ শঙাং স্তথাপরে॥54॥
মৃদঙ্গাংশ্চ তথৈবান্যে তস্মিন্যুদ্ধ মহোত্সবে।
ততোদেবী ত্রিশূলেন গদযা শক্তিবৃষ্টিভিঃ॥55॥
খড্গাদিভিশ্চ শতশো নিজঘান মহাসুরান্।
পাতযামাস চৈবান্যান্ ঘণ্টাস্বনবিমোহিতান্ ॥56॥
অসুরান্ ভুবিপাশেন বধ্বাচান্যানকর্ষযত্।
কেচিদ্ দ্বিধাকৃতা স্তীক্ষ্ণৈঃ খড্গপাতৈস্তথাপরে॥57॥
বিপোথিতা নিপাতেন গদযা ভুবি শেরতে।
বেমুশ্চ কেচিদ্রুধিরং মুসলেন ভৃশং হতাঃ ॥58॥
কেচিন্নিপতিতা ভূমৌ ভিন্নাঃ শূলেন বক্ষসি।
নিরন্তরাঃ শরৌঘেন কৃতাঃ কেচিদ্রণাজিরে ॥59॥
শল্যানুকারিণঃ প্রাণান্ মমুচুস্ত্রিদশার্দনাঃ।
কেষাঞ্চিদ্বাহবশ্চিন্নাশ্চিন্নগ্রীবাস্তথাপরে ॥60॥
শিরাংসি পেতুরন্যেষাং অন্যে মধ্যে বিদারিতাঃ।
বিচ্ছিন্নজজ্ঘাস্বপরে পেতুরুর্ব্যাং মহাসুরাঃ ॥61॥
একবাহ্বক্ষিচরণাঃ কেচিদ্দেব্যা দ্বিধাকৃতাঃ।
ছিন্নেপি চান্যে শিরসি পতিতাঃ পুনরুত্থিতাঃ ॥62॥
কবন্ধা যুযুধুর্দেব্যা গৃহীতপরমাযুধাঃ।
ননৃতুশ্চাপরে তত্র যুদ্দে তূর্যলযাশ্রিতাঃ ॥63॥
কবন্ধাশ্চিন্নশিরসঃ খড্গশক্য্তৃষ্টিপাণযঃ।
তিষ্ঠ তিষ্ঠেতি ভাষন্তো দেবী মন্যে মহাসুরাঃ ॥64॥
পাতিতৈ রথনাগাশ্বৈঃ আসুরৈশ্চ বসুন্ধরা।
অগম্যা সাভবত্তত্র যত্রাভূত্ স মহারণঃ ॥65॥
শোণিতৌঘা মহানদ্যস্সদ্যস্তত্র বিসুস্রুবুঃ।
মধ্যে চাসুরসৈন্যস্য বারণাসুরবাজিনাম্ ॥66॥
ক্ষণেন তন্মহাসৈন্যমসুরাণাং তথাঽম্বিকা।
নিন্যে ক্ষযং যথা বহ্নিস্তৃণদারু মহাচযম্ ॥67॥
সচ সিংহো মহানাদমুত্সৃজন্ ধুতকেসরঃ।
শরীরেভ্যোঽমরারীণামসূনিব বিচিন্বতি ॥68॥
দেব্যা গণৈশ্চ তৈস্তত্র কৃতং যুদ্ধং তথাসুরৈঃ।
যথৈষাং তুষ্টুবুর্দেবাঃ পুষ্পবৃষ্টিমুচো দিবি ॥69॥
জয জয শ্রী মার্কণ্ডেয পুরাণে সাবর্নিকে মন্বন্তরে দেবি মহত্ম্যে মহিষাসুরসৈন্যবধো নাম দ্বিতীযোঽধ্যাযঃ॥
আহুতি
ওঁ হ্রীং সাঙ্গাযৈ সাযুধাযৈ সশক্তিকাযৈ সপরিবারাযৈ সবাহনাযৈ অষ্টাবিংশতি বর্ণাত্মিকাযৈ লক্শ্মী বীজাদিষ্টাযৈ মহাহুতিং সমর্পযামি নমঃ স্বাহা ।
Roman (IAST) Transliteration
mahiṣāsura sainyavadho nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||
asya sapta satīmadhyama caritrasya viṣṇur ṛṣiḥ | uṣṇik chandaḥ | śrīmahālakṣmīdevatā| śākambharī śaktiḥ | durgā bījam | vāyustattvam | yajurvedaḥ svarūpam | śrī mahālakṣmīprītyarthe madhyama caritra jape viniyogaḥ ||
dhyānaṃ
oṃ akṣasrakparaśuṃ gadeṣukuliśaṃ padmaṃ dhanuḥ kuṇḍikāṃ
daṇḍaṃ śaktimasiṃ ca carma jalajaṃ ghaṇṭāṃ surābhājanam |
śūlaṃ pāśasudarśane ca dadhatīṃ hastaiḥ pravāla prabhāṃ
seve sairibhamardinīmiha mahalakṣmīṃ sarojasthitām ||
ṛṣiruvāca ||1||
devāsuramabhūdyuddhaṃ pūrṇamabdaśataṃ purā|
mahiṣe'surāṇāṃ adhipe devānāñca purandare
tatrāsurairmahāvīryirdevasainyaṃ parājitaṃ|
jitvā ca sakalān devān indro'bhūnmahiṣāsuraḥ ||3||
tataḥ parājitā devāḥ padmayoniṃ prajāpatim|
puraskṛtyagatāstatra yatreśa garuḍadhvajau ||4||
yathāvṛttaṃ tayostadvan mahiṣāsuraceṣṭitam|
tridaśāḥ kathayāmāsurdevābhibhavavistaram ||5||
sūryendrāgnyanilendūnāṃ yamasya varuṇasya ca
anyeṣāṃ cādhikārānsa svayamevādhitiṣṭati ||6||
svargānnirākṛtāḥ sarve tena deva gaṇā bhuviḥ|
vicaranti yathā martyā mahiṣeṇa durātmanā ||6||
etadvaḥ kathitaṃ sarvaṃ amarāriviceṣṭitam|
śaraṇaṃ vaḥ prapannāḥ smo vadhastasya vicintyatām ||8||
itthaṃ niśamya devānāṃ vacāṃsi madhusūdhanaḥ
cakāra kopaṃ śambhuśca bhrukuṭīkuṭilānanau ||9||
tato'tikopapūrṇasya cakriṇo vadanāttataḥ|
niścakrāma mahattejo brahmaṇaḥ śaṅkarasya ca ||10||
anyeṣāṃ caiva devānāṃ śakrādīnāṃ śarīrataḥ|
nirgataṃ sumahattejaḥ staccaikyaṃ samagacchata ||11||
atīva tejasaḥ kūṭaṃ jvalantamiva parvatam|
dadṛśuste surāstatra jvālāvyāptadigantaram ||12||
atulaṃ tatra tattejaḥ sarvadeva śarīrajam|
ekasthaṃ tadabhūnnārī vyāptalokatrayaṃ tviṣā ||13||
yadabhūcchāmbhavaṃ tejaḥ stenājāyata tanmukham|
yāmyena cābhavan keśā bāhavo viṣṇutejasā ||14||
saumyena stanayoryugmaṃ madhyaṃ caindreṇa cābhavat|
vāruṇena ca jaṅghorū nitambastejasā bhuvaḥ ||15||
brahmaṇastejasā pādau tadaṅgulyo'rka tejasā|
vasūnāṃ ca karāṅgulyaḥ kaubereṇa ca nāsikā ||16||
tasyāstu dantāḥ sambhūtā prājāpatyena tejasā
nayanatritayaṃ jajñe tathā pāvakatejasā ||17||
bhruvau ca sandhyayostejaḥ śravaṇāvanilasya ca
anyeṣāṃ caiva devānāṃ sambhavastejasāṃ śiva ||18||
tataḥ samasta devānāṃ tejorāśisamudbhavām|
tāṃ vilokya mudaṃ prāpuḥ amarā mahiṣārditāḥ ||19||
śūlaṃ śūlādviniṣkṛṣya dadau tasyai pinākadhṛk|
cakraṃ ca dattavān kṛṣṇaḥ samutpāṭya svacakrataḥ ||20||
śaṅkhaṃ ca varuṇaḥ śaktiṃ dadau tasyai hutāśanaḥ
māruto dattavāṃścāpaṃ bāṇapūrṇe tatheṣudhī ||21||
vajramindraḥ samutpāṭya kuliśādamarādhipaḥ|
dadau tasyai sahasrākṣo ghaṇṭāmairāvatādgajāt ||22||
kāladaṇḍādyamo daṇḍaṃ pāśaṃ cāmbupatirdadau|
prajāpatiścākṣamālāṃ dadau brahmā kamaṇḍalaṃ ||23||
samastaromakūpeṣu nija raśmīn divākaraḥ
kālaśca dattavān khaḍgaṃ tasyāḥ ścarma ca nirmalam ||24||
kṣīrodaścāmalaṃ hāraṃ ajare ca tathāmbare
cūḍāmaṇiṃ tathādivyaṃ kuṇḍale kaṭakānica ||25||
ardhacandraṃ tadhā śubhraṃ keyūrān sarva bāhuṣu
nūpurau vimalau tadva dgraiveyakamanuttamam ||26||
aṅgulīyakaratnāni samastāsvaṅgulīṣu ca
viśva karmā dadau tasyai paraśuṃ cāti nirmalaṃ ||27||
astrāṇyanekarūpāṇi tathā'bhedyaṃ ca daṃśanam|
amlāna paṅkajāṃ mālāṃ śirasyu rasi cāparām||28||
adadajjaladhistasyai paṅkajaṃ cātiśobhanam|
himavān vāhanaṃ siṃhaṃ ratnāni vividhānica||29||
dadāvaśūnyaṃ surayā pānapātraṃ danādhipaḥ|
śeṣaśca sarva nāgeśo mahāmaṇi vibhūṣitam ||30||
nāgahāraṃ dada'u tasyai dhatte yaḥ pṛthivīmimām|
anyairapi surairdevī bhūṣaṇaiḥ āyudhaistathāḥ ||31||
sammānitā nanādoccaiḥ sāṭṭahāsaṃ muhurmuhu|
tasyānādena ghoreṇa kṛtsna māpūritaṃ nabhaḥ ||32||
amāyatātimahatā pratiśabdo mahānabhūt|
cukṣubhuḥ sakalālokāḥ samudrāśca cakampire ||33||
cacāla vasudhā celuḥ sakalāśca mahīdharāḥ|
jayeti devāśca mudā tāmūcuḥ siṃhavāhinīm ||34||
tuṣṭuvurmunayaścaināṃ bhaktinamrātmamūrtayaḥ|
dṛṣṭvā samastaṃ saṅkṣubdhaṃ trailokyaṃ amarārayaḥ ||35||
sannaddhākhilasainyāste samuttasthurudāyudāḥ|
āḥ kimetaditi krodhādābhāṣya mahiṣāsuraḥ ||36||
abhyadhāvata taṃ śabdaṃ aśeṣairasurairvṛtaḥ|
sa dadarṣa tato devīṃ vyāptalokatrayāṃ tviṣā||37||
pādākrāntyā natabhuvaṃ kirīṭollikhitāmbarām|
kṣobhitāśeṣapātālāṃ dhanurjyāniḥsvanena tām ||38||
diśo bhujasahasreṇa samantādvyāpya saṃsthitām|
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tayā devyā suradviṣāṃ ||39||
śastrāstrairbhahudhā muktairādīpitadigantaram|
mahiṣāsurasenānīścikṣurākhyo mahāsuraḥ ||40||
yuyudhe camaraścānyaiścaturaṅgabalānvitaḥ|
rathānāmayutaiḥ ṣaḍbhiḥ rudagrākhyo mahāsuraḥ ||41||
ayudhyatāyutānāṃ ca sahasreṇa mahāhanuḥ|
pañcāśadbhiśca niyutairasilomā mahāsuraḥ ||42||
ayutānāṃ śataiḥ ṣaḍbhiḥrbhāṣkalo yuyudhe raṇe|
gajavāji sahasraughai ranekaiḥ parivāritaḥ ||43||
vṛto rathānāṃ koṭyā ca yuddhe tasminnayudhyata|
biḍālākhyo'yutānāṃ ca pañcāśadbhirathāyutaiḥ ||44||
yuyudhe saṃyuge tatra rathānāṃ parivāritaḥ|
anye ca tatrāyutaśo rathanāgahayairvṛtāḥ ||45||
yuyudhuḥ saṃyuge devyā saha tatra mahāsurāḥ|
koṭikoṭisahastraistu rathānāṃ dantināṃ tathā ||46||
hayānāṃ ca vṛto yuddhe tatrābhūnmahiṣāsuraḥ|
tomarairbhindhipālaiśca śaktibhirmusalaistathā ||47||
yuyudhuḥ saṃyuge devyā khaḍgaiḥ parasupaṭṭisaiḥ|
keciccha cikṣipuḥ śaktīḥ kecit pāśāṃstathāpare ||48||
devīṃ khaḍgaprahāraistu te tāṃ hantuṃ pracakramuḥ|
sāpi devī tatastāni śastrāṇyastrāṇi caṇḍikā ||49||
līla yaiva praciccheda nijaśastrāstravarṣiṇī|
anāyastānanā devī stūyamānā surarṣibhiḥ ||50||
mumocāsuradeheṣu śastrāṇyastrāṇi ceśvarī|
so'pi kruddho dhutasaṭo devyā vāhanakesarī ||51||
cacārāsura sainyeṣu vaneṣviva hutāśanaḥ|
niḥśvāsān mumuceyāṃśca yudhyamānāraṇe'mbikā||52||
ta eva sadhyasambhūtā gaṇāḥ śatasahasraśaḥ|
yuyudhuste paraśubhirbhindipālāsipaṭṭiśaiḥ ||53||
nāśayanto'asuragaṇān devīśaktyupabṛṃhitāḥ|
avādayantā paṭahān gaṇāḥ śaṅāṃ stathāpare||54||
mṛdaṅgāṃśca tathaivānye tasminyuddha mahotsave|
tatodevī triśūlena gadayā śaktivṛṣṭibhiḥ||55||
khaḍgādibhiśca śataśo nijaghāna mahāsurān|
pātayāmāsa caivānyān ghaṇṭāsvanavimohitān ||56||
asurān bhuvipāśena badhvācānyānakarṣayat|
kecid dvidhākṛtā stīkṣṇaiḥ khaḍgapātaistathāpare||57||
vipothitā nipātena gadayā bhuvi śerate|
vemuśca kecidrudhiraṃ musalena bhṛśaṃ hatāḥ ||58||
kecinnipatitā bhūmau bhinnāḥ śūlena vakṣasi|
nirantarāḥ śaraughena kṛtāḥ kecidraṇājire ||59||
śalyānukāriṇaḥ prāṇān mamucustridaśārdanāḥ|
keṣāñcidbāhavaścinnāścinnagrīvāstathāpare ||60||
śirāṃsi peturanyeṣāṃ anye madhye vidāritāḥ|
vicchinnajajghāsvapare petururvyāṃ mahāsurāḥ ||61||
ekabāhvakṣicaraṇāḥ keciddevyā dvidhākṛtāḥ|
chinnepi cānye śirasi patitāḥ punarutthitāḥ ||62||
kabandhā yuyudhurdevyā gṛhītaparamāyudhāḥ|
nanṛtuścāpare tatra yudde tūryalayāśritāḥ ||63||
kabandhāścinnaśirasaḥ khaḍgaśakytṛṣṭipāṇayaḥ|
tiṣṭha tiṣṭheti bhāṣanto devī manye mahāsurāḥ ||64||
pātitai rathanāgāśvaiḥ āsuraiśca vasundharā|
agamyā sābhavattatra yatrābhūt sa mahāraṇaḥ ||65||
śoṇitaughā mahānadyassadyastatra visusruvuḥ|
madhye cāsurasainyasya vāraṇāsuravājinām ||66||
kṣaṇena tanmahāsainyamasurāṇāṃ tathā'mbikā|
ninye kṣayaṃ yathā vahnistṛṇadāru mahācayam ||67||
saca siṃho mahānādamutsṛjan dhutakesaraḥ|
śarīrebhyo'marārīṇāmasūniva vicinvati ||68||
devyā gaṇaiśca taistatra kṛtaṃ yuddhaṃ tathāsuraiḥ|
yathaiṣāṃ tuṣṭuvurdevāḥ puṣpavṛṣṭimuco divi ||69||
jaya jaya śrī mārkaṇḍeya purāṇe sāvarnike manvantare devi mahatmye mahiṣāsurasainyavadho nāma dvitīyo'dhyāyaḥ||
āhuti
oṃ hrīṃ sāṅgāyai sāyudhāyai saśaktikāyai saparivārāyai savāhanāyai aṣṭāviṃśati varṇātmikāyai lakśmī bījādiṣṭāyai mahāhutiṃ samarpayāmi namaḥ svāhā |
Sanskrit — Devanagari (original)
महिषासुर सैन्यवधो नाम द्वितीयोऽध्यायः ॥
अस्य सप्त सतीमध्यम चरित्रस्य विष्णुर् ऋषिः । उष्णिक् छन्दः । श्रीमहालक्ष्मीदेवता। शाकम्भरी शक्तिः । दुर्गा बीजम् । वायुस्तत्त्वम् । यजुर्वेदः स्वरूपम् । श्री महालक्ष्मीप्रीत्यर्थे मध्यम चरित्र जपे विनियोगः ॥
ध्यानं
ॐ अक्षस्रक्परशुं गदेषुकुलिशं पद्मं धनुः कुण्डिकां
दण्डं शक्तिमसिं च चर्म जलजं घण्टां सुराभाजनम् ।
शूलं पाशसुदर्शने च दधतीं हस्तैः प्रवाल प्रभां
सेवे सैरिभमर्दिनीमिह महलक्ष्मीं सरोजस्थिताम् ॥
ऋषिरुवाच ॥1॥
देवासुरमभूद्युद्धं पूर्णमब्दशतं पुरा।
महिषेऽसुराणां अधिपे देवानाञ्च पुरन्दरे
तत्रासुरैर्महावीर्यिर्देवसैन्यं पराजितं।
जित्वा च सकलान् देवान् इन्द्रोऽभून्महिषासुरः ॥3॥
ततः पराजिता देवाः पद्मयोनिं प्रजापतिम्।
पुरस्कृत्यगतास्तत्र यत्रेश गरुडध्वजौ ॥4॥
यथावृत्तं तयोस्तद्वन् महिषासुरचेष्टितम्।
त्रिदशाः कथयामासुर्देवाभिभवविस्तरम् ॥5॥
सूर्येन्द्राग्न्यनिलेन्दूनां यमस्य वरुणस्य च
अन्येषां चाधिकारान्स स्वयमेवाधितिष्टति ॥6॥
स्वर्गान्निराकृताः सर्वे तेन देव गणा भुविः।
विचरन्ति यथा मर्त्या महिषेण दुरात्मना ॥6॥
एतद्वः कथितं सर्वं अमरारिविचेष्टितम्।
शरणं वः प्रपन्नाः स्मो वधस्तस्य विचिन्त्यताम् ॥8॥
इत्थं निशम्य देवानां वचांसि मधुसूधनः
चकार कोपं शम्भुश्च भ्रुकुटीकुटिलाननौ ॥9॥
ततोऽतिकोपपूर्णस्य चक्रिणो वदनात्ततः।
निश्चक्राम महत्तेजो ब्रह्मणः शङ्करस्य च ॥10॥
अन्येषां चैव देवानां शक्रादीनां शरीरतः।
निर्गतं सुमहत्तेजः स्तच्चैक्यं समगच्छत ॥11॥
अतीव तेजसः कूटं ज्वलन्तमिव पर्वतम्।
ददृशुस्ते सुरास्तत्र ज्वालाव्याप्तदिगन्तरम् ॥12॥
अतुलं तत्र तत्तेजः सर्वदेव शरीरजम्।
एकस्थं तदभून्नारी व्याप्तलोकत्रयं त्विषा ॥13॥
यदभूच्छाम्भवं तेजः स्तेनाजायत तन्मुखम्।
याम्येन चाभवन् केशा बाहवो विष्णुतेजसा ॥14॥
सौम्येन स्तनयोर्युग्मं मध्यं चैन्द्रेण चाभवत्।
वारुणेन च जङ्घोरू नितम्बस्तेजसा भुवः ॥15॥
ब्रह्मणस्तेजसा पादौ तदङ्गुल्योऽर्क तेजसा।
वसूनां च कराङ्गुल्यः कौबेरेण च नासिका ॥16॥
तस्यास्तु दन्ताः सम्भूता प्राजापत्येन तेजसा
नयनत्रितयं जज्ञे तथा पावकतेजसा ॥17॥
भ्रुवौ च सन्ध्ययोस्तेजः श्रवणावनिलस्य च
अन्येषां चैव देवानां सम्भवस्तेजसां शिव ॥18॥
ततः समस्त देवानां तेजोराशिसमुद्भवाम्।
तां विलोक्य मुदं प्रापुः अमरा महिषार्दिताः ॥19॥
शूलं शूलाद्विनिष्कृष्य ददौ तस्यै पिनाकधृक्।
चक्रं च दत्तवान् कृष्णः समुत्पाट्य स्वचक्रतः ॥20॥
शङ्खं च वरुणः शक्तिं ददौ तस्यै हुताशनः
मारुतो दत्तवांश्चापं बाणपूर्णे तथेषुधी ॥21॥
वज्रमिन्द्रः समुत्पाट्य कुलिशादमराधिपः।
ददौ तस्यै सहस्राक्षो घण्टामैरावताद्गजात् ॥22॥
कालदण्डाद्यमो दण्डं पाशं चाम्बुपतिर्ददौ।
प्रजापतिश्चाक्षमालां ददौ ब्रह्मा कमण्डलं ॥23॥
समस्तरोमकूपेषु निज रश्मीन् दिवाकरः
कालश्च दत्तवान् खड्गं तस्याः श्चर्म च निर्मलम् ॥24॥
क्षीरोदश्चामलं हारं अजरे च तथाम्बरे
चूडामणिं तथादिव्यं कुण्डले कटकानिच ॥25॥
अर्धचन्द्रं तधा शुभ्रं केयूरान् सर्व बाहुषु
नूपुरौ विमलौ तद्व द्ग्रैवेयकमनुत्तमम् ॥26॥
अङ्गुलीयकरत्नानि समस्तास्वङ्गुलीषु च
विश्व कर्मा ददौ तस्यै परशुं चाति निर्मलं ॥27॥
अस्त्राण्यनेकरूपाणि तथाऽभेद्यं च दंशनम्।
अम्लान पङ्कजां मालां शिरस्यु रसि चापराम्॥28॥
अददज्जलधिस्तस्यै पङ्कजं चातिशोभनम्।
हिमवान् वाहनं सिंहं रत्नानि विविधानिच॥29॥
ददावशून्यं सुरया पानपात्रं दनाधिपः।
शेषश्च सर्व नागेशो महामणि विभूषितम् ॥30॥
नागहारं ददऽउ तस्यै धत्ते यः पृथिवीमिमाम्।
अन्यैरपि सुरैर्देवी भूषणैः आयुधैस्तथाः ॥31॥
सम्मानिता ननादोच्चैः साट्टहासं मुहुर्मुहु।
तस्यानादेन घोरेण कृत्स्न मापूरितं नभः ॥32॥
अमायतातिमहता प्रतिशब्दो महानभूत्।
चुक्षुभुः सकलालोकाः समुद्राश्च चकम्पिरे ॥33॥
चचाल वसुधा चेलुः सकलाश्च महीधराः।
जयेति देवाश्च मुदा तामूचुः सिंहवाहिनीम् ॥34॥
तुष्टुवुर्मुनयश्चैनां भक्तिनम्रात्ममूर्तयः।
दृष्ट्वा समस्तं सङ्क्षुब्धं त्रैलोक्यं अमरारयः ॥35॥
सन्नद्धाखिलसैन्यास्ते समुत्तस्थुरुदायुदाः।
आः किमेतदिति क्रोधादाभाष्य महिषासुरः ॥36॥
अभ्यधावत तं शब्दं अशेषैरसुरैर्वृतः।
स ददर्ष ततो देवीं व्याप्तलोकत्रयां त्विषा॥37॥
पादाक्रान्त्या नतभुवं किरीटोल्लिखिताम्बराम्।
क्षोभिताशेषपातालां धनुर्ज्यानिःस्वनेन ताम् ॥38॥
दिशो भुजसहस्रेण समन्ताद्व्याप्य संस्थिताम्।
ततः प्रववृते युद्धं तया देव्या सुरद्विषां ॥39॥
शस्त्रास्त्रैर्भहुधा मुक्तैरादीपितदिगन्तरम्।
महिषासुरसेनानीश्चिक्षुराख्यो महासुरः ॥40॥
युयुधे चमरश्चान्यैश्चतुरङ्गबलान्वितः।
रथानामयुतैः षड्भिः रुदग्राख्यो महासुरः ॥41॥
अयुध्यतायुतानां च सहस्रेण महाहनुः।
पञ्चाशद्भिश्च नियुतैरसिलोमा महासुरः ॥42॥
अयुतानां शतैः षड्भिःर्भाष्कलो युयुधे रणे।
गजवाजि सहस्रौघै रनेकैः परिवारितः ॥43॥
वृतो रथानां कोट्या च युद्धे तस्मिन्नयुध्यत।
बिडालाख्योऽयुतानां च पञ्चाशद्भिरथायुतैः ॥44॥
युयुधे संयुगे तत्र रथानां परिवारितः।
अन्ये च तत्रायुतशो रथनागहयैर्वृताः ॥45॥
युयुधुः संयुगे देव्या सह तत्र महासुराः।
कोटिकोटिसहस्त्रैस्तु रथानां दन्तिनां तथा ॥46॥
हयानां च वृतो युद्धे तत्राभून्महिषासुरः।
तोमरैर्भिन्धिपालैश्च शक्तिभिर्मुसलैस्तथा ॥47॥
युयुधुः संयुगे देव्या खड्गैः परसुपट्टिसैः।
केचिच्छ चिक्षिपुः शक्तीः केचित् पाशांस्तथापरे ॥48॥
देवीं खड्गप्रहारैस्तु ते तां हन्तुं प्रचक्रमुः।
सापि देवी ततस्तानि शस्त्राण्यस्त्राणि चण्डिका ॥49॥
लील यैव प्रचिच्छेद निजशस्त्रास्त्रवर्षिणी।
अनायस्तानना देवी स्तूयमाना सुरर्षिभिः ॥50॥
मुमोचासुरदेहेषु शस्त्राण्यस्त्राणि चेश्वरी।
सोऽपि क्रुद्धो धुतसटो देव्या वाहनकेसरी ॥51॥
चचारासुर सैन्येषु वनेष्विव हुताशनः।
निःश्वासान् मुमुचेयांश्च युध्यमानारणेऽम्बिका॥52॥
त एव सध्यसम्भूता गणाः शतसहस्रशः।
युयुधुस्ते परशुभिर्भिन्दिपालासिपट्टिशैः ॥53॥
नाशयन्तोऽअसुरगणान् देवीशक्त्युपबृंहिताः।
अवादयन्ता पटहान् गणाः शङां स्तथापरे॥54॥
मृदङ्गांश्च तथैवान्ये तस्मिन्युद्ध महोत्सवे।
ततोदेवी त्रिशूलेन गदया शक्तिवृष्टिभिः॥55॥
खड्गादिभिश्च शतशो निजघान महासुरान्।
पातयामास चैवान्यान् घण्टास्वनविमोहितान् ॥56॥
असुरान् भुविपाशेन बध्वाचान्यानकर्षयत्।
केचिद् द्विधाकृता स्तीक्ष्णैः खड्गपातैस्तथापरे॥57॥
विपोथिता निपातेन गदया भुवि शेरते।
वेमुश्च केचिद्रुधिरं मुसलेन भृशं हताः ॥58॥
केचिन्निपतिता भूमौ भिन्नाः शूलेन वक्षसि।
निरन्तराः शरौघेन कृताः केचिद्रणाजिरे ॥59॥
शल्यानुकारिणः प्राणान् ममुचुस्त्रिदशार्दनाः।
केषाञ्चिद्बाहवश्चिन्नाश्चिन्नग्रीवास्तथापरे ॥60॥
शिरांसि पेतुरन्येषां अन्ये मध्ये विदारिताः।
विच्छिन्नजज्घास्वपरे पेतुरुर्व्यां महासुराः ॥61॥
एकबाह्वक्षिचरणाः केचिद्देव्या द्विधाकृताः।
छिन्नेपि चान्ये शिरसि पतिताः पुनरुत्थिताः ॥62॥
कबन्धा युयुधुर्देव्या गृहीतपरमायुधाः।
ननृतुश्चापरे तत्र युद्दे तूर्यलयाश्रिताः ॥63॥
कबन्धाश्चिन्नशिरसः खड्गशक्य्तृष्टिपाणयः।
तिष्ठ तिष्ठेति भाषन्तो देवी मन्ये महासुराः ॥64॥
पातितै रथनागाश्वैः आसुरैश्च वसुन्धरा।
अगम्या साभवत्तत्र यत्राभूत् स महारणः ॥65॥
शोणितौघा महानद्यस्सद्यस्तत्र विसुस्रुवुः।
मध्ये चासुरसैन्यस्य वारणासुरवाजिनाम् ॥66॥
क्षणेन तन्महासैन्यमसुराणां तथाऽम्बिका।
निन्ये क्षयं यथा वह्निस्तृणदारु महाचयम् ॥67॥
सच सिंहो महानादमुत्सृजन् धुतकेसरः।
शरीरेभ्योऽमरारीणामसूनिव विचिन्वति ॥68॥
देव्या गणैश्च तैस्तत्र कृतं युद्धं तथासुरैः।
यथैषां तुष्टुवुर्देवाः पुष्पवृष्टिमुचो दिवि ॥69॥
जय जय श्री मार्कण्डेय पुराणे सावर्निके मन्वन्तरे देवि महत्म्ये महिषासुरसैन्यवधो नाम द्वितीयोऽध्यायः॥
आहुति
ॐ ह्रीं साङ्गायै सायुधायै सशक्तिकायै सपरिवारायै सवाहनायै अष्टाविंशति वर्णात्मिकायै लक्श्मी बीजादिष्टायै महाहुतिं समर्पयामि नमः स्वाहा ।
mahiṣāsura sainyavadho nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||
asya sapta satīmadhyama caritrasya viṣṇur ṛṣiḥ | uṣṇik chandaḥ | śrīmahālakṣmīdevatā| śākambharī śaktiḥ | durgā bījam | vāyustattvam | yajurvedaḥ svarūpam | śrī mahālakṣmīprītyarthe madhyama caritra jape viniyogaḥ ||
dhyānaṃ
oṃ akṣasrakparaśuṃ gadeṣukuliśaṃ padmaṃ dhanuḥ kuṇḍikāṃ
daṇḍaṃ śaktimasiṃ ca carma jalajaṃ ghaṇṭāṃ surābhājanam |
śūlaṃ pāśasudarśane ca dadhatīṃ hastaiḥ pravāla prabhāṃ
seve sairibhamardinīmiha mahalakṣmīṃ sarojasthitām ||
ṛṣiruvāca ||1||
devāsuramabhūdyuddhaṃ pūrṇamabdaśataṃ purā|
mahiṣe'surāṇāṃ adhipe devānāñca purandare
tatrāsurairmahāvīryirdevasainyaṃ parājitaṃ|
jitvā ca sakalān devān indro'bhūnmahiṣāsuraḥ ||3||
tataḥ parājitā devāḥ padmayoniṃ prajāpatim|
puraskṛtyagatāstatra yatreśa garuḍadhvajau ||4||
yathāvṛttaṃ tayostadvan mahiṣāsuraceṣṭitam|
tridaśāḥ kathayāmāsurdevābhibhavavistaram ||5||
sūryendrāgnyanilendūnāṃ yamasya varuṇasya ca
anyeṣāṃ cādhikārānsa svayamevādhitiṣṭati ||6||
svargānnirākṛtāḥ sarve tena deva gaṇā bhuviḥ|
vicaranti yathā martyā mahiṣeṇa durātmanā ||6||
etadvaḥ kathitaṃ sarvaṃ amarāriviceṣṭitam|
śaraṇaṃ vaḥ prapannāḥ smo vadhastasya vicintyatām ||8||
itthaṃ niśamya devānāṃ vacāṃsi madhusūdhanaḥ
cakāra kopaṃ śambhuśca bhrukuṭīkuṭilānanau ||9||
tato'tikopapūrṇasya cakriṇo vadanāttataḥ|
niścakrāma mahattejo brahmaṇaḥ śaṅkarasya ca ||10||
anyeṣāṃ caiva devānāṃ śakrādīnāṃ śarīrataḥ|
nirgataṃ sumahattejaḥ staccaikyaṃ samagacchata ||11||
atīva tejasaḥ kūṭaṃ jvalantamiva parvatam|
dadṛśuste surāstatra jvālāvyāptadigantaram ||12||
atulaṃ tatra tattejaḥ sarvadeva śarīrajam|
ekasthaṃ tadabhūnnārī vyāptalokatrayaṃ tviṣā ||13||
yadabhūcchāmbhavaṃ tejaḥ stenājāyata tanmukham|
yāmyena cābhavan keśā bāhavo viṣṇutejasā ||14||
saumyena stanayoryugmaṃ madhyaṃ caindreṇa cābhavat|
vāruṇena ca jaṅghorū nitambastejasā bhuvaḥ ||15||
brahmaṇastejasā pādau tadaṅgulyo'rka tejasā|
vasūnāṃ ca karāṅgulyaḥ kaubereṇa ca nāsikā ||16||
tasyāstu dantāḥ sambhūtā prājāpatyena tejasā
nayanatritayaṃ jajñe tathā pāvakatejasā ||17||
bhruvau ca sandhyayostejaḥ śravaṇāvanilasya ca
anyeṣāṃ caiva devānāṃ sambhavastejasāṃ śiva ||18||
tataḥ samasta devānāṃ tejorāśisamudbhavām|
tāṃ vilokya mudaṃ prāpuḥ amarā mahiṣārditāḥ ||19||
śūlaṃ śūlādviniṣkṛṣya dadau tasyai pinākadhṛk|
cakraṃ ca dattavān kṛṣṇaḥ samutpāṭya svacakrataḥ ||20||
śaṅkhaṃ ca varuṇaḥ śaktiṃ dadau tasyai hutāśanaḥ
māruto dattavāṃścāpaṃ bāṇapūrṇe tatheṣudhī ||21||
vajramindraḥ samutpāṭya kuliśādamarādhipaḥ|
dadau tasyai sahasrākṣo ghaṇṭāmairāvatādgajāt ||22||
kāladaṇḍādyamo daṇḍaṃ pāśaṃ cāmbupatirdadau|
prajāpatiścākṣamālāṃ dadau brahmā kamaṇḍalaṃ ||23||
samastaromakūpeṣu nija raśmīn divākaraḥ
kālaśca dattavān khaḍgaṃ tasyāḥ ścarma ca nirmalam ||24||
kṣīrodaścāmalaṃ hāraṃ ajare ca tathāmbare
cūḍāmaṇiṃ tathādivyaṃ kuṇḍale kaṭakānica ||25||
ardhacandraṃ tadhā śubhraṃ keyūrān sarva bāhuṣu
nūpurau vimalau tadva dgraiveyakamanuttamam ||26||
aṅgulīyakaratnāni samastāsvaṅgulīṣu ca
viśva karmā dadau tasyai paraśuṃ cāti nirmalaṃ ||27||
astrāṇyanekarūpāṇi tathā'bhedyaṃ ca daṃśanam|
amlāna paṅkajāṃ mālāṃ śirasyu rasi cāparām||28||
adadajjaladhistasyai paṅkajaṃ cātiśobhanam|
himavān vāhanaṃ siṃhaṃ ratnāni vividhānica||29||
dadāvaśūnyaṃ surayā pānapātraṃ danādhipaḥ|
śeṣaśca sarva nāgeśo mahāmaṇi vibhūṣitam ||30||
nāgahāraṃ dada'u tasyai dhatte yaḥ pṛthivīmimām|
anyairapi surairdevī bhūṣaṇaiḥ āyudhaistathāḥ ||31||
sammānitā nanādoccaiḥ sāṭṭahāsaṃ muhurmuhu|
tasyānādena ghoreṇa kṛtsna māpūritaṃ nabhaḥ ||32||
amāyatātimahatā pratiśabdo mahānabhūt|
cukṣubhuḥ sakalālokāḥ samudrāśca cakampire ||33||
cacāla vasudhā celuḥ sakalāśca mahīdharāḥ|
jayeti devāśca mudā tāmūcuḥ siṃhavāhinīm ||34||
tuṣṭuvurmunayaścaināṃ bhaktinamrātmamūrtayaḥ|
dṛṣṭvā samastaṃ saṅkṣubdhaṃ trailokyaṃ amarārayaḥ ||35||
sannaddhākhilasainyāste samuttasthurudāyudāḥ|
āḥ kimetaditi krodhādābhāṣya mahiṣāsuraḥ ||36||
abhyadhāvata taṃ śabdaṃ aśeṣairasurairvṛtaḥ|
sa dadarṣa tato devīṃ vyāptalokatrayāṃ tviṣā||37||
pādākrāntyā natabhuvaṃ kirīṭollikhitāmbarām|
kṣobhitāśeṣapātālāṃ dhanurjyāniḥsvanena tām ||38||
diśo bhujasahasreṇa samantādvyāpya saṃsthitām|
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tayā devyā suradviṣāṃ ||39||
śastrāstrairbhahudhā muktairādīpitadigantaram|
mahiṣāsurasenānīścikṣurākhyo mahāsuraḥ ||40||
yuyudhe camaraścānyaiścaturaṅgabalānvitaḥ|
rathānāmayutaiḥ ṣaḍbhiḥ rudagrākhyo mahāsuraḥ ||41||
ayudhyatāyutānāṃ ca sahasreṇa mahāhanuḥ|
pañcāśadbhiśca niyutairasilomā mahāsuraḥ ||42||
ayutānāṃ śataiḥ ṣaḍbhiḥrbhāṣkalo yuyudhe raṇe|
gajavāji sahasraughai ranekaiḥ parivāritaḥ ||43||
vṛto rathānāṃ koṭyā ca yuddhe tasminnayudhyata|
biḍālākhyo'yutānāṃ ca pañcāśadbhirathāyutaiḥ ||44||
yuyudhe saṃyuge tatra rathānāṃ parivāritaḥ|
anye ca tatrāyutaśo rathanāgahayairvṛtāḥ ||45||
yuyudhuḥ saṃyuge devyā saha tatra mahāsurāḥ|
koṭikoṭisahastraistu rathānāṃ dantināṃ tathā ||46||
hayānāṃ ca vṛto yuddhe tatrābhūnmahiṣāsuraḥ|
tomarairbhindhipālaiśca śaktibhirmusalaistathā ||47||
yuyudhuḥ saṃyuge devyā khaḍgaiḥ parasupaṭṭisaiḥ|
keciccha cikṣipuḥ śaktīḥ kecit pāśāṃstathāpare ||48||
devīṃ khaḍgaprahāraistu te tāṃ hantuṃ pracakramuḥ|
sāpi devī tatastāni śastrāṇyastrāṇi caṇḍikā ||49||
līla yaiva praciccheda nijaśastrāstravarṣiṇī|
anāyastānanā devī stūyamānā surarṣibhiḥ ||50||
mumocāsuradeheṣu śastrāṇyastrāṇi ceśvarī|
so'pi kruddho dhutasaṭo devyā vāhanakesarī ||51||
cacārāsura sainyeṣu vaneṣviva hutāśanaḥ|
niḥśvāsān mumuceyāṃśca yudhyamānāraṇe'mbikā||52||
ta eva sadhyasambhūtā gaṇāḥ śatasahasraśaḥ|
yuyudhuste paraśubhirbhindipālāsipaṭṭiśaiḥ ||53||
nāśayanto'asuragaṇān devīśaktyupabṛṃhitāḥ|
avādayantā paṭahān gaṇāḥ śaṅāṃ stathāpare||54||
mṛdaṅgāṃśca tathaivānye tasminyuddha mahotsave|
tatodevī triśūlena gadayā śaktivṛṣṭibhiḥ||55||
khaḍgādibhiśca śataśo nijaghāna mahāsurān|
pātayāmāsa caivānyān ghaṇṭāsvanavimohitān ||56||
asurān bhuvipāśena badhvācānyānakarṣayat|
kecid dvidhākṛtā stīkṣṇaiḥ khaḍgapātaistathāpare||57||
vipothitā nipātena gadayā bhuvi śerate|
vemuśca kecidrudhiraṃ musalena bhṛśaṃ hatāḥ ||58||
kecinnipatitā bhūmau bhinnāḥ śūlena vakṣasi|
nirantarāḥ śaraughena kṛtāḥ kecidraṇājire ||59||
śalyānukāriṇaḥ prāṇān mamucustridaśārdanāḥ|
keṣāñcidbāhavaścinnāścinnagrīvāstathāpare ||60||
śirāṃsi peturanyeṣāṃ anye madhye vidāritāḥ|
vicchinnajajghāsvapare petururvyāṃ mahāsurāḥ ||61||
ekabāhvakṣicaraṇāḥ keciddevyā dvidhākṛtāḥ|
chinnepi cānye śirasi patitāḥ punarutthitāḥ ||62||
kabandhā yuyudhurdevyā gṛhītaparamāyudhāḥ|
nanṛtuścāpare tatra yudde tūryalayāśritāḥ ||63||
kabandhāścinnaśirasaḥ khaḍgaśakytṛṣṭipāṇayaḥ|
tiṣṭha tiṣṭheti bhāṣanto devī manye mahāsurāḥ ||64||
pātitai rathanāgāśvaiḥ āsuraiśca vasundharā|
agamyā sābhavattatra yatrābhūt sa mahāraṇaḥ ||65||
śoṇitaughā mahānadyassadyastatra visusruvuḥ|
madhye cāsurasainyasya vāraṇāsuravājinām ||66||
kṣaṇena tanmahāsainyamasurāṇāṃ tathā'mbikā|
ninye kṣayaṃ yathā vahnistṛṇadāru mahācayam ||67||
saca siṃho mahānādamutsṛjan dhutakesaraḥ|
śarīrebhyo'marārīṇāmasūniva vicinvati ||68||
devyā gaṇaiśca taistatra kṛtaṃ yuddhaṃ tathāsuraiḥ|
yathaiṣāṃ tuṣṭuvurdevāḥ puṣpavṛṣṭimuco divi ||69||
jaya jaya śrī mārkaṇḍeya purāṇe sāvarnike manvantare devi mahatmye mahiṣāsurasainyavadho nāma dvitīyo'dhyāyaḥ||
āhuti
oṃ hrīṃ sāṅgāyai sāyudhāyai saśaktikāyai saparivārāyai savāhanāyai aṣṭāviṃśati varṇātmikāyai lakśmī bījādiṣṭāyai mahāhutiṃ samarpayāmi namaḥ svāhā |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.