వినియోగః
పురాణపురుషో విష్ణుః పురుషోత్తమ ఉచ్యతే ।
నామ్నాం సహస్రం వక్ష్యామి తస్య భాగవతోద్ధృతమ్ ॥ 1॥
యస్య ప్రసాదాద్వాగీశాః ప్రజేశా విభవోన్నతాః ।
క్షుద్రా అపి భవన్త్యాశు శ్రీకృష్ణం తం నతోఽస్మ్యహమ్ ॥ 2॥
అనన్తా ఏవ కృష్ణస్య లీలా నామప్రవర్తికాః ।
ఉక్తా భాగవతే గూహాః ప్రకటా అపి కుత్రచిత్ ॥ 3॥
అతస్తాని ప్రవక్ష్యామి నామాని మురవైరిణః ।
సహస్రం యైస్తు పఠితైః పఠితం స్యాచ్ఛుకామృతమ్ ॥ 4॥
కృష్ణనామసహస్రస్య ఋషిరగ్నిర్నిరూపితః ।
గాయత్రీ చ తథా ఛన్దో దేవతా పురుషోత్తమః ॥ 5॥
వినియోగః సమస్తేషు పురుషార్థేషు వై మతః ।
బీజం భక్తప్రియః శక్తిః సత్యవాగుచ్యతే హరిః ॥ 6॥
భక్తోద్ధరణయత్నస్తు మన్త్రోఽత్ర పరమో మతః ।
అవతారితభక్తాంశః కీలకం పరికీర్తితమ్ ॥ 7॥
అస్త్రం సర్వసమర్థశ్చ గోవిన్దః కవచం మతమ్ ।
పురుషో ధ్యానమత్రోక్తః సిద్ధిః శరణసంస్మృతిః ॥ 8॥
అధికారలీలా
శ్రీకృష్ణః సచ్చిదానన్దో నిత్యలీలావినోదకృత్ ।
సర్వాగమవినోదీ చ లక్ష్మీశః పురుషోత్తమః ॥ 9॥
ఆదికాలః సర్వకాలః కాలాత్మా మాయయావృతః ।
భక్తోద్ధారప్రయత్నాత్మా జగత్కర్తా జగన్మయః ॥ 10॥
నామలీలాపరో విష్ణుర్వ్యాసాత్మా శుకమోక్షదః ।
వ్యాపివైకుణ్ఠదాతా చ శ్రీమద్భాగవతాగమః ॥ 11॥
శుకవాగమృతాబ్ధీన్దుః శౌనకాద్యఖిలేష్టదః ।
భక్తిప్రవర్తకస్త్రాతా వ్యాసచిన్తావినాశకః ॥ 12॥
సర్వసిద్ధాన్తవాగాత్మా నారదాద్యఖిలేష్టదః ।
అన్తరాత్మా ధ్యానగమ్యో భక్తిరత్నప్రదాయకః ॥ 13॥
ముక్తోపసృప్యః పూర్ణాత్మా ముక్తానాం రతివర్ధనః ।
భక్తకార్యైకనిరతో ద్రౌణ్యస్త్రవినివారకః ॥ 14॥
భక్తస్మయప్రణేతా చ భక్తవాక్పరిపాలకః ।
బ్రహ్మణ్యదేవో ధర్మాత్మా భక్తానాం చ పరీక్షకః ॥ 15॥
ఆసన్నహితకర్తా చ మాయాహితకరః ప్రభుః ।
ఉత్తరాప్రాణదాతా చ బ్రహ్మాస్త్రవినివారకః ॥ 16॥
సర్వతః పాణవపతిః పరీక్షిచ్ఛుద్ధికారణమ్ ।
గూహాత్మా సర్వవేదేషు భక్తైకహృదయఙ్గమః ॥ 17॥
కున్తీస్తుత్యః ప్రసన్నాత్మా పరమాద్భుతకార్యకృత్ ।
భీష్మముక్తిప్రదః స్వామీ భక్తమోహనివారకః ॥ 18॥
సర్వావస్థాసు సంసేవ్యః సమః సుఖహితప్రదః ।
కృతకృత్యః సర్వసాక్షీ భక్తస్త్రీరతివర్ధనః ॥ 19॥
సర్వసౌభాగ్యనిలయః పరమాశ్చర్యరూపధృక్ ।
అనన్యపురుషస్వామీ ద్వారకాభాగ్యభాజనమ్ ॥ 20॥
బీజసంస్కారకర్తా చ పరీక్షిజ్జానపోషకః ।
సర్వత్రపూర్ణగుణకః సర్వభూషణభూషితః ॥ 21॥
సర్వలక్షణదాతా చ ధృతరాష్ట్రవిముక్తిదః ।
సన్మార్గరక్షకో నిత్యం విదురప్రీతిపూరకః ॥ 22॥
లీలావ్యామోహకర్తా చ కాలధర్మప్రవర్తకః ।
పాణవానాం మోక్షదాతా పరీక్షిద్భాగ్యవర్ధనః ॥ 23॥
కలినిగ్రహకర్తా చ ధర్మాదీనాం చ పోషకః ।
సత్సఙ్గజానహేతుశ్చ శ్రీభాగవతకారణమ్ ॥ 24॥
ప్రాకృతాదృష్టమార్గశ్చ॥॥॥॥॥॥ చోన్తినుఏద్
జ్ఞాన-సాధన-లీలా
॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥ శ్రోతవ్యః సకలాగమైః ।
కీర్తితవ్యః శుద్ధభావైః స్మర్తవ్యశ్చాత్మవిత్తమైః ॥ 25॥
అనేకమార్గకర్తా చ నానావిధగతిప్రదః ।
పురుషః సకలాధారః సత్త్వైకనిలయాత్మభూః ॥ 26॥
సర్వధ్యేయో యోగగమ్యో భక్త్యా గ్రాహ్యః సురప్రియః ।
జన్మాదిసార్థకకృతిర్లీలాకర్తా పతిః సతామ్ ॥ 27॥
ఆదికర్తా తత్త్వకర్తా సర్వకర్తా విశారదః ।
నానావతారకర్తా చ బ్రహ్మావిర్భావకారణమ్ ॥ 28॥
దశలీలావినోదీ చ నానాసృష్టిప్రవర్తకః ।
అనేకకల్పకర్తా చ సర్వదోషవివర్జితః ॥ 29॥
సర్గలీలా
వైరాగ్యహేతుస్తీర్థాత్మా సర్వతీర్థఫలప్రదః ।
తీర్థశుద్ధైకనిలయః స్వమార్గపరిపోషకః ॥ 30॥
తీర్థకీర్తిర్భక్తగమ్యో భక్తానుశయకార్యకృత్ ।
భక్తతుల్యః సర్వతుల్యః స్వేచ్ఛాసర్వప్రవర్తకః ॥ 31॥
గుణాతీతోఽనవద్యాత్మా సర్గలీలాప్రవర్తకః ।
సాక్షాత్సర్వజగత్కర్తా మహదాదిప్రవర్తకః ॥ 32॥
మాయాప్రవర్తకః సాక్షీ మాయారతివివర్ధనః ।
ఆకాశాత్మా చతుర్మూర్తిశ్చతుర్ధా భూతభావనః ॥ 33॥
రజఃప్రవర్తకో బ్రహ్మా మరీచ్యాదిపితామహః ।
వేదకర్తా యజ్ఞకర్తా సర్వకర్తాఽమితాత్మకః ॥ 34॥
అనేకసృష్టికర్తా చ దశధాసృష్టికారకః ।
యజ్ఞాఙ్గో యజ్ఞవారాహో భూధరో భూమిపాలకః ॥ 35॥
సేతుర్విధరణో జైత్రో హిరణ్యాక్షాన్తకః సురః ।
దితికశ్యపకామైకహేతుసృష్టిప్రవర్తకః ॥ 36॥
దేవాభయప్రదాతా చ వైకుణ్ఠాధిపతిర్మహాన్ ।
సర్వగర్వప్రహారీ చ సనకాద్యఖిలార్థదః ॥ 37॥
సర్వాశ్వాసనకర్తా చ భక్తతుల్యాహవప్రదః ।
కాలలక్షణహేతుశ్చ సర్వార్థజ్ఞాపకః పరః ॥ 38॥
భక్తోన్నతికరః సర్వప్రకారసుఖదాయకః ।
నానాయుద్ధప్రహరణో బ్రహ్మశాపవిమోచకః ॥ 39॥
పుష్టిసర్గప్రణేతా చ గుణసృష్టిప్రవర్తకః ।
కర్దమేష్టప్రదాతా చ దేవహూత్యఖిలార్థదః ॥ 40॥
శుక్లనారాయణః సత్యకాలధర్మప్రవర్తకః ।
జ్ఞానావతారః శాన్తాత్మా కపిలః కాలనాశకః ॥ 41॥
త్రిగుణాధిపతిః సాఙ్ఖ్యశాస్త్రకర్తా విశారదః ।
సర్గదూషణహారీ చ పుష్టిమోక్షప్రవర్తకః ॥ 42॥
లౌకికానన్దదాతా చ బ్రహ్మానన్దప్రవర్తకః ।
భక్తిసిద్ధాన్తవక్తా చ సగుణజ్ఞానదీపకః ॥ 43॥
ఆత్మప్రదః పూర్ణకామో యోగాత్మా యోగభావితః ।
జీవన్ముక్తిప్రదః శ్రీమానన్యభక్తిప్రవర్తకః ॥ 44॥
కాలసామర్థ్యదాతా చ కాలదోషనివారకః ।
గర్భోత్తమజ్ఞానదాతా కర్మమార్గనియామకః ॥ 45॥
సర్వమార్గనిరాకర్తా భక్తిమార్గైకపోషకః ।
సిద్ధిహేతుః సర్వహేతుః సర్వాశ్చర్యైకకారణమ్ ॥ 46॥
చేతనాచేతనపతిః సముద్రపరిపూజితః ।
సాఙ్ఖ్యాచార్యస్తుతః సిద్ధపూజితః సర్వపూజితః ॥ 47॥
విసర్గలీలా
విసర్గకర్తా సర్వేశః కోటిసూర్యసమప్రభః ।
అనన్తగుణగమ్భీరో మహాపురుషపూజితః ॥ 48॥
అనన్తసుఖదాతా చ బ్రహ్మకోటిప్రజాపతిః ।
సుధాకోటిస్వాస్థ్యహేతుః కామధుక్కోటికామదః ॥ 49॥
సముద్రకోటిగమ్భీరస్తీర్థకోటిసమాహ్వయః ।
సుమేరుకోటినిష్కమ్పః కోటిబ్రహ్మాణ్డవిగ్రహః ॥ 50॥
కోట్యశ్వమేధపాపఘ్నో వాయుకోటిమహాబలః ।
కోటీన్దుజగదానన్దీ శివకోటిప్రసాదకృత్ ॥ 51॥
సర్వసద్గుణమాహాత్మ్యః సర్వసద్గుణభాజనమ్ ।
మన్వాదిప్రేరకో ధర్మో యజ్ఞనారాయణః పరః ॥ 52॥
ఆకూతిసూనుర్దేవేన్ద్రో రుచిజన్మాఽభయప్రదః ।
దక్షిణాపతిరోజస్వీ క్రియాశక్తిః పరాయణః ॥ 53॥
దత్తాత్రేయో యోగపతిర్యోగమార్గప్రవర్తకః ।
అనసూయాగర్భరత్నమృషివంశవివర్ధనః ॥ 54॥
గుణత్రయవిభాగజ్ఞశ్చతుర్వర్గవిశారదః ।
నారాయణో ధర్మసూనుర్మూర్తిపుణ్యయశస్కరః ॥ 55॥
సహస్రకవచచ్ఛేదీ తపఃసారో నరప్రియః ।
విశ్వానన్దప్రదః కర్మసాక్షీ భారతపూజితః ॥ 56॥
అనన్తాద్భుతమాహాత్మ్యో బదరీస్థానభూషణమ్ ।
జితకామో జితక్రోధో జితసఙ్గో జితేన్ద్రియః ॥ 57॥
ఉర్వశీప్రభవః స్వర్గసుఖదాయీ స్థితిప్రదః ।
అమానీ మానదో గోప్తా భగవచ్ఛాస్త్రబోధకః ॥ 58॥
బ్రహ్మాదివన్ద్యో హంసశ్రీర్మాయావైభవకారణమ్ ।
వివిధానన్తసర్గాత్మా విశ్వపూరణతత్పరః ॥ 59॥
యజ్ఞజీవనహేతుశ్చ యజ్ఞస్వామీష్టబోధకః ।
నానాసిద్ధాన్తగమ్యశ్చ సప్తతన్తుశ్చ షడ్గుణః ॥ 60॥
ప్రతిసర్గజగత్కర్తా నానాలీలావిశారదః ।
ధ్రువప్రియో ధ్రువస్వామీ చిన్తితాధికదాయకః ॥ 61॥
దుర్లభానన్తఫలదో దయానిధిరమిత్రహా ।
అఙ్గస్వామీ కృపాసారో వైన్యో భూమినియామకః ॥ 62॥
భూమిదోగ్ధా ప్రజాప్రాణపాలనైకపరాయణః ।
యశోదాతా జ్ఞానదాతా సర్వధర్మప్రదర్శకః ॥ 63॥
పురఞ్జనో జగన్మిత్రం విసర్గాన్తప్రదర్శకః ।
ప్రచేతసాం పతిశ్చిత్రభక్తిహేతుర్జనార్దనః ॥ 64॥
స్మృతిహేతుబ్రహ్మభావసాయుజ్యాదిప్రదః శుభః ।
విజయీ ॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥ చోన్తినుఏద్
స్థానలీలా
॥॥ స్థితిలీలాబ్ధిరచ్యుతో విజయప్రదః ॥ 65॥
స్వసామర్థ్యప్రదో భక్తకీర్తిహేతురధోక్షజః ।
ప్రియవ్రతప్రియస్వామీ స్వేచ్ఛావాదవిశారదః ॥ 66॥
సఙ్గ్యగమ్యః స్వప్రకాశః సర్వసఙ్గవివర్జితః ।
ఇచ్ఛాయాం చ సమర్యాదస్త్యాగమాత్రోపలమ్భనః ॥ 67॥
అచిన్త్యకార్యకర్తా చ తర్కాగోచరకార్యకృత్ ।
శఋఙ్గారరసమర్యాదా ఆగ్నీధ్రరసభాజనమ్ ॥ 68॥
నాభీష్టపూరకః కర్మమర్యాదాదర్శనోత్సుకః ।
సర్వరూపోఽద్భుతతమో మర్యాదాపురుషోత్తమః ॥ 69॥
సర్వరూపేషు సత్యాత్మా కాలసాక్షీ శశిప్రభః ।
మేరుదేవీవ్రతఫలమృషభో భగలక్షణః ॥ 70॥
జగత్సన్తర్పకో మేఘరూపీ దేవేన్ద్రదర్పహా ।
జయన్తీపతిరత్యన్తప్రమాణాశేషలౌకికః ॥ 71॥
శతధాన్యస్తభూతాత్మా శతానన్దో గుణప్రసూః ।
వైష్ణవోత్పాదనపరః సర్వధర్మోపదేశకః ॥ 72॥
పరహంసక్రియాగోప్తా యోగచర్యాప్రదర్శకః ।
చతుర్థాశ్రమనిర్ణేతా సదానన్దశరీరవాన్ ॥ 73॥
ప్రదర్శితాన్యధర్మశ్చ భరతస్వామ్యపారకృత్ ।
యథావత్కర్మకర్తా చ సఙ్గానిష్టప్రదర్శకః ॥ 74॥
ఆవశ్యకపునర్జన్మకర్మమార్గప్రదర్శకః ।
యజ్ఞరూపమృగః శాన్తః సహిష్ణుః సత్పరాక్రమః ॥ 75॥
రహూగణగతిజ్ఞశ్చ రహూగణవిమోచకః ।
భవాటవీతత్త్వవక్తా బహిర్ముఖహితే రతః ॥ 76॥
గయస్వామీ స్థానవంశకర్తా స్థానవిభేదకృత్ ।
పురుషావయవో భూమివిశేషవినిరూపకః ॥ 77॥
జమ్బూద్వీపపతిర్మేరునాభిపద్మరుహాశ్రయః ।
నానావిభూతిలీలాఢ్యో గఙ్గోత్పత్తినిదానకృత్ ॥ 78॥
గఙ్గామాహాత్మ్యహేతుశ్చ గఙ్గారూపోఽతిగూఢకృత్ ।
వైకుణ్ఠదేహహేత్వమ్బుజన్మకృత్ సర్వపావనః ॥ 79॥
శివస్వామీ శివోపాస్యో గూఢః సఙ్కర్షణాత్మకః ।
స్థానరక్షార్థమత్స్యాదిరూపః సర్వైకపూజితః ॥ 80॥
ఉపాస్యనానారూపాత్మా జ్యోతీరూపో గతిప్రదః ।
సూర్యనారాయణో వేదకాన్తిరుజ్జ్వలవేషధృక్ ॥ 81॥
హంసోఽన్తరిక్షగమనః సర్వప్రసవకారణమ్ ।
ఆనన్దకర్తా వసుదో బుధో వాక్పతిరుజ్జ్వలః ॥ 82॥
కాలాత్మా కాలకాలశ్చ కాలచ్ఛేదకృదుత్తమః ।
శిశుమారః సర్వమూర్తిరాధిదైవికరూపధృక్ ॥ 83॥
అనన్తసుఖభోగాఢ్యో వివరైశ్వర్యభాజనమ్ ।
సఙ్కర్షణో దైత్యపతిః సర్వాధారో బృహద్వపుః ॥ 84॥
అనన్తనరకచ్ఛేదీ స్మృతిమాత్రార్తినాశనః ।
సర్వానుగ్రహకర్తా చ ॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥ చోన్తినుఏద్
పోషణ-పుష్టి-లీలా
॥॥॥॥॥॥॥॥ మర్యాదాభిన్నశాస్త్రకృత్ ॥ 85 ॥
కాలాన్తకభయచ్ఛేదీ నామసామర్థ్యరూపధృక్ ।
ఉద్ధారానర్హగోప్త్రాత్మా నామాదిప్రేరకోత్తమః ॥ 86॥
అజామిలమహాదుష్టమోచకోఽఘవిమోచకః ।
ధర్మవక్తాఽక్లిష్టవక్తా విష్ణుధర్మస్వరూపధృక్ ॥ 87॥
సన్మార్గప్రేరకో ధర్తా త్యాగహేతురధోక్షజః ।
వైకుణ్ఠపురనేతా చ దాససంవృద్ధికారకః ॥ 88॥
దక్షప్రసాదకృద్ధంసగుహ్యస్తుతివిభావనః ।
స్వాభిప్రాయప్రవక్తా చ ముక్తజీవప్రసూతికృత్ ॥ 89॥
నారదప్రేరణాత్మా చ హర్యశ్వబ్రహ్మభావనః ।
శబలాశ్వహితో గూఢవాక్యార్థజ్ఞాపనక్షమః ॥ 90॥
గూఢార్థజ్ఞాపనః సర్వమోక్షానన్దప్రతిష్ఠితః ।
పుష్టిప్రరోహహేతుశ్చ దాసైకజ్ఞాతహృద్గతః ॥ 91॥
శాన్తికర్తా సుహితకృత్ స్త్రీప్రసూః సర్వకామధుక్ ।
పుష్టివంశప్రణేతా చ విశ్వరూపేష్టదేవతా ॥ 92॥
కవచాత్మా పాలనాత్మా వర్మోపచితికారణమ్ ।
విశ్వరూపశిరశ్ఛేదీ త్వాష్ట్రయజ్ఞవినాశకః ॥ 93॥
వృత్రస్వామీ వృత్రగమ్యో వృత్రవ్రతపరాయణః ।
వృత్రకీర్తిర్వృత్రమోక్షో మఘవత్ప్రాణరక్షకః ॥ 94॥
అశ్వమేధహవిర్భోక్తా దేవేన్ద్రామీవనాశకః ।
సంసారమోచకశ్చిత్రకేతుబోధనతత్పరః ॥ 95॥
మన్త్రసిద్ధిః సిద్ధిహేతుః సుసిద్ధిఫలదాయకః ।
మహాదేవతిరస్కర్తా భక్త్యై పూర్వార్థనాశకః ॥ 96॥
దేవబ్రాహ్మణవిద్వేషవైముఖ్యజ్ఞాపకః శివః ।
ఆదిత్యో దైత్యరాజశ్చ మహత్పతిరచిన్త్యకృత్ ॥ 97॥
మరుతాం భేదకస్త్రాతా వ్రతాత్మా పుమ్ప్రసూతికృత్ ।
ఊతిలీలా
కర్మాత్మా వాసనాత్మా చ ఊతిలీలాపరాయణః ॥ 98॥
సమదైత్యసురః స్వాత్మా వైషమ్యజ్ఞానసంశ్రయః ।
దేహాద్యుపాధిరహితః సర్వజ్ఞః సర్వహేతువిద్ ॥ 99॥
బ్రహ్మవాక్స్థాపనపరః స్వజన్మావధికార్యకృత్ ।
సదసద్వాసనాహేతుస్త్రిసత్యో భక్తమోచకః ॥ 100॥
హిరణ్యకశిపుద్వేషీ ప్రవిష్టాత్మాఽతిభీషణః ।
శాన్తిజ్ఞానాదిహేతుశ్చ ప్రహ్లాదోత్పత్తికారణమ్ ॥ 101॥
దైత్యసిద్ధాన్తసద్వక్తా తపఃసార ఉదారధీః ।
దైత్యహేతుప్రకటనో భక్తిచిహ్నప్రకాశకః ॥ 102॥
సద్ద్వేషహేతుః సద్ద్వేషవాసనాత్మా నిరన్తరః ।
నైష్ఠుర్యసీమా ప్రహ్లాదవత్సలః సఙ్గదోషహా ॥ 103॥
మహానుభావః సాకారః సర్వాకారః ప్రమాణభూః ।
స్తమ్భప్రసూతిర్నృహరిర్నృసింహో భీమవిక్రమః ॥ 104॥
వికటాస్యో లలజ్జిహ్వో నఖశస్త్రో జవోత్కటః ।
హిరణ్యకశిపుచ్ఛేదీ క్రూరదైత్యనివారకః ॥ 105॥
సింహాసనస్థః క్రోధాత్మా లక్ష్మీభయవివర్ధనః ।
బ్రహ్మాద్యత్యన్తభయభూరపూర్వాచిన్త్యరూపధృక్ ॥ 106॥
భక్తైకశాన్తహృదయో భక్తస్తుత్యః స్తుతిప్రియః ।
భక్తాఙ్గలేహనోద్ధూతక్రోధపుఙ్జః ప్రశాన్తధీః ॥ 107॥
స్మృతిమాత్రభయత్రాతా బ్రహ్మబుద్ధిప్రదాయకః ।
గోరూపధార్యమృతపాః శివకీర్తివివర్ధనః ॥ 108॥
ధర్మాత్మా సర్వకర్మాత్మా విశేషాత్మాఽఽశ్రమప్రభుః ।
సంసారమగ్నస్వోద్ధర్తా సన్మార్గాఖిలతత్త్వవాక్ ॥ 109॥
ఆచారాత్మా సదాచారః ॥॥॥॥॥॥॥॥॥ చోన్తినుఏద్
మన్వన్తరలీలా
॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥మన్వన్తరవిభావనః ।
స్మృత్యాఽశేషాశుభహరో గజేన్ద్రస్మృతికారణమ్ ॥ 110॥
జాతిస్మరణహేత్వైకపూజాభక్తిస్వరూపదః ।
యజ్ఞో భయాన్మనుత్రాతా విభుర్బ్రహ్మవ్రతాశ్రయః ॥ 111॥
సత్యసేనో దుష్టఘాతీ హరిర్గజవిమోచకః ।
వైకుణ్ఠో లోకకర్తా చ అజితోఽమృతకారణమ్ ॥ 112॥
ఉరుక్రమో భూమిహర్తా సార్వభౌమో బలిప్రియః ।
విభుః సర్వహితైకాత్మా విష్వక్సేనః శివప్రియః ॥ 113॥
ధర్మసేతుర్లోకధృతిః సుధామాన్తరపాలకః ।
ఉపహర్తా యోగపతిర్బృహద్భానుః క్రియాపతిః ॥ 114॥
చతుర్దశప్రమాణాత్మా ధర్మో మన్వాదిబోధకః ।
లక్ష్మీభోగైకనిలయో దేవమన్త్రప్రదాయకః ॥ 115॥
దైత్యవ్యామోహకః సాక్షాద్గరుడస్కన్ధసంశ్రయః ।
లీలామన్దరధారీ చ దైత్యవాసుకిపూజితః ॥ 116॥
సముద్రోన్మథనాయత్తోఽవిఘ్నకర్తా స్వవాక్యకృత్ ।
ఆదికూర్మః పవిత్రాత్మా మన్దరాఘర్షణోత్సుకః ॥ 117॥
శ్వాసైజదబ్ధివార్వీచిః కల్పాన్తావధికార్యకృత్ ।
చతుర్దశమహారత్నో లక్ష్మీసౌభాగ్యవర్ధనః ॥ 118॥
ధన్వన్తరిః సుధాహస్తో యజ్ఞభోక్తాఽఽర్తినాశనః ।
ఆయుర్వేదప్రణేతా చ దేవదైత్యాఖిలార్చితః ॥ 119॥
బుద్ధివ్యామోహకో దేవకార్యసాధనతత్పరః ।
స్త్రీరూపో మాయయా వక్తా దైత్యాన్తఃకరణప్రియః ॥ 120॥
పాయితామృతదేవాంశో యుద్ధహేతుస్మృతిప్రదః ।
సుమాలిమాలివధకృన్మాల్యవత్ప్రాణహారకః ॥ 121॥
కాలనేమిశిరశ్ఛేదీ దైత్యయజ్ఞవినాశకః ।
ఇన్ద్రసామర్థ్యదాతా చ దైత్యశేషస్థితిప్రియః ॥ 122॥
శివవ్యామోహకో మాయీ భృగుమన్త్రస్వశక్తిదః ।
బలిజీవనకర్తా చ స్వర్గహేతుర్వ్రతార్చితః ॥ 123॥
అదిత్యానన్దకర్తా చ కశ్యపాదితిసమ్భవః ।
ఉపేన్ద్ర ఇన్ద్రావరజో వామనబ్రహ్మరూపధృక్ ॥ 124॥
బ్రహ్మాదిసేవితవపుర్యజ్ఞపావనతత్పరః ।
యాచ్ఞోపదేశకర్తా చ జ్ఞాపితాశేషసంస్థితిః ॥ 125॥
సత్యార్థప్రేరకః సర్వహర్తా గర్వవినాశకః ।
త్రివిక్రమస్త్రిలోకాత్మా విశ్వమూర్తిః పృథుశ్రవాః ॥ 126॥
పాశబద్ధబలిః సర్వదైత్యపక్షోపమర్దకః ।
సుతలస్థాపితబలిః స్వర్గాధికసుఖప్రదః ॥ 127॥
కర్మసమ్పూర్తికర్తా చ స్వర్గసంస్థాపితామరః ।
జ్ఞాతత్రివిధధర్మాత్మా మహామీనోఽబ్ధిసంశ్రయః ॥ 128॥
సత్యవ్రతప్రియో గోప్తా మత్స్యమూర్తిధృతశ్రుతిః ।
శఋఙ్గబద్ధధృతక్షోణిః సర్వార్థజ్ఞాపకో గురుః ॥ 129॥
ఈశానుకథాలీలా
ఈశసేవకలీలాత్మా సూర్యవంశప్రవర్తకః ।
సోమవంశోద్భవకరో మనుపుత్రగతిప్రదః ॥ 130॥
అమ్బరీషప్రియః సాధుర్దుర్వాసోగర్వనాశకః ।
బ్రహ్మశాపోపసంహర్తా భక్తకీర్తివివర్ధనః ॥ 131॥
ఇక్ష్వాకువంశజనకః సగరాద్యఖిలార్థదః ।
భగీరథమహాయత్నో గఙ్గాధౌతాఙ్ఘ్రిపఙ్కజః ॥ 132॥
బ్రహ్మస్వామీ శివస్వామీ సగరాత్మజముక్తిదః ।
ఖట్వాఙ్గమోక్షహేతుశ్చ రఘువంశవివర్ధనః ॥ 133॥
రఘునాథో రామచన్ద్రో రామభద్రో రఘుప్రియః ।
అనన్తకీర్తిః పుణ్యాత్మా పుణ్యశ్లోకైకభాస్కరః ॥ 134॥
కోశలేన్ద్రః ప్రమాణాత్మా సేవ్యో దశరథాత్మజః ।
లక్ష్మణో భరతశ్చైవ శత్రుఘ్నో వ్యూహవిగ్రహః ॥ 135॥
విశ్వామిత్రప్రియో దాన్తస్తాడకావధమోక్షదః ।
వాయవ్యాస్త్రాబ్ధినిక్షిప్తమారీచశ్చ సుబాహుహా ॥ 136॥
వృషధ్వజధనుర్భఙ్గప్రాప్తసీతామహోత్సవః ।
సీతాపతిర్భృగుపతిగర్వపర్వతనాశకః ॥ 137॥
అయోధ్యాస్థమహాభోగయుక్తలక్ష్మీవినోదవాన్ ।
కైకేయీవాక్యకర్తా చ పితృవాక్పరిపాలకః ॥ 138॥
వైరాగ్యబోధకోఽనన్యసాత్త్వికస్థానబోధకః ।
అహల్యాదుఃఖహారీ చ గుహస్వామీ సలక్ష్మణః ॥ 139॥
చిత్రకూటప్రియస్థానో దణ్డకారణ్యపావనః ।
శరభఙ్గసుతీక్ష్ణాదిపూజితోఽగస్త్యభాగ్యభూః ॥ 140॥
ఋషిసమ్ప్రార్థితకృతిర్విరాధవధపణ్డితః ।
ఛిన్నశూర్పణఖానాసః ఖరదూషణఘాతకః ॥ 141॥
ఏకబాణహతానేకసహస్రబలరాక్షసః ।
మారీచఘాతీ నియతసీతాసమ్బన్ధశోభితః ॥ 142॥
సీతావియోగనాట్యశ్చ జటాయుర్వధమోక్షదః ।
శబరీపూజితో భక్తహనుమత్ప్రముఖావృతః ॥ 143॥
దున్దుభ్యస్థిప్రహరణః సప్తతాలవిభేదనః ।
సుగ్రీవరాజ్యదో వాలిఘాతీ సాగరశోషణః ॥ 144॥
సేతుబన్ధనకర్తా చ విభీషణహితప్రదః ।
రావణాదిశిరశ్ఛేదీ రాక్షసాఘౌఘనాశకః ॥ 145॥
సీతాఽభయప్రదాతా చ పుష్పకాగమనోత్సుకః ।
అయోధ్యాపతిరత్యన్తసర్వలోకసుఖప్రదః ॥ 146॥
మథురాపురనిర్మాతా సుకృతజ్ఞస్వరూపదః ।
జనకజ్ఞానగమ్యశ్చ ఐలాన్తప్రకటశ్రుతిః ॥ 147॥
హైహయాన్తకరో రామో దుష్టక్షత్రవినాశకః ।
సోమవంశహితైకాత్మా యదువంశవివర్ధనః ॥ 148॥
నిరోధలీలా
పరబ్రహ్మావతరణః కేశవః క్లేశనాశనః ।
భూమిభారావతరణో భక్తార్థాఖిలమానసః ॥ 149॥
సర్వభక్తనిరోధాత్మా లీలానన్తనిరోధకృత్ ।
భూమిష్ఠపరమానన్దో దేవకీశుద్ధికారణమ్ ॥ 150॥
వసుదేవజ్ఞాననిష్ఠసమజీవనివారకః ।
సర్వవైరాగ్యకరణస్వలీలాధారశోధకః ॥ 151॥
మాయాజ్ఞాపనకర్తా చ శేషసమ్భారసమ్భృతిః ।
భక్తక్లేశపరిజ్ఞాతా తన్నివారణతత్పరః ॥ 152॥
ఆవిష్టవసుదేవాంశో దేవకీగర్భభూషణమ్ ।
పూర్ణతేజోమయః పూర్ణః కంసాధృష్యప్రతాపవాన్ ॥ 153॥
వివేకజ్ఞానదాతా చ బ్రహ్మాద్యఖిలసంస్తుతః ।
సత్యో జగత్కల్పతరుర్నానారూపవిమోహనః ॥ 154॥
భక్తిమార్గప్రతిష్ఠాతా విద్వన్మోహప్రవర్తకః ।
మూలకాలగుణద్రష్టా నయనానన్దభాజనమ్ ॥ 155॥
వసుదేవసుఖాబ్ధిశ్చ దేవకీనయనామృతమ్ ।
పితృమాతృస్తుతః పూర్వసర్వవృత్తాన్తబోధకః ॥ 156॥
గోకులాగతిలీలాప్తవసుదేవకరస్థితిః ।
సర్వేశత్వప్రకటనో మాయావ్యత్యయకారకః ॥ 157॥
జ్ఞానమోహితదుష్టేశః ప్రపఞ్చాస్మృతికారణమ్ ।
యశోదానన్దనో నన్దభాగ్యభూగోకులోత్సవః ॥ 158॥
నన్దప్రియో నన్దసూనుర్యశోదాయాః స్తనన్ధయః ।
పూతనాసుపయఃపాతా ముగ్ధభావాతిసున్దరః ॥ 159॥
సున్దరీహృదయానన్దో గోపీమన్త్రాభిమన్త్రితః ।
గోపాలాశ్చర్యరసకృత్ శకటాసురఖణ్డనః ॥ 160॥
నన్దవ్రజజనానన్దీ నన్దభాగ్యమహోదయః ।
తృణావర్తవధోత్సాహో యశోదాజ్ఞానవిగ్రహః ॥ 161॥
బలభద్రప్రియః కృష్ణః సఙ్కర్షణసహాయవాన్ ।
రామానుజో వాసుదేవో గోష్ఠాఙ్గణగతిప్రియః ॥ 162॥
కిఙ్కిణీరవభావజ్ఞో వత్సపుచ్ఛావలమ్బనః ।
నవనీతప్రియో గోపీమోహసంసారనాశకః ॥ 163॥
గోపబాలకభావజ్ఞశ్చౌర్యవిద్యావిశారదః ।
మృత్స్నాభక్షణలీలాస్యమాహాత్మ్యజ్ఞానదాయకః ॥ 164॥
ధరాద్రోణప్రీతికర్తా దధిభాణ్డవిభేదనః ।
దామోదరో భక్తవశ్యో యమలార్జునభఞ్జనః ॥ 165॥
బృహద్వనమహాశ్చర్యో వృన్దావనగతిప్రియః ।
వత్సఘాతీ బాలకేలిర్బకాసురనిషూదనః ॥ 166॥
అరణ్యభోక్తాఽప్యథవా బాలలీలాపరాయణః ।
ప్రోత్సాహజనకశ్చైవమఘాసురనిషూదనః ॥ 167॥
వ్యాలమోక్షప్రదః పుష్టో బ్రహ్మమోహప్రవర్ధనః ।
అనన్తమూర్తిః సర్వాత్మా జఙ్గమస్థావరాకృతిః ॥ 168॥
బ్రహ్మమోహనకర్తా చ స్తుత్య ఆత్మా సదాప్రియః ।
పౌగణ్డలీలాభిరతిర్గోచారణపరాయణః ॥ 169॥
వృన్దావనలతాగుల్మవృక్షరూపనిరూపకః ।
నాదబ్రహ్మప్రకటనో వయఃప్రతికృతిస్వనః ॥ 170॥
బర్హినృత్యానుకరణో గోపాలానుకృతిస్వనః ।
సదాచారప్రతిష్ఠాతా బలశ్రమనిరాకృతిః ॥ 171॥
తరుమూలకృతాశేషతల్పశాయీ సఖిస్తుతః ।
గోపాలసేవితపదః శ్రీలాలితపదామ్బుజః ॥ 172॥
గోపసమ్ప్రార్థితఫలదాననాశితధేనుకః ।
కాలీయఫణిమాణిక్యరఞ్జితశ్రీపదామ్బుజః ॥ 173॥
దృష్టిసఙ్జీవితాశేషగోపగోగోపికాప్రియః ।
లీలాసమ్పీతదావాగ్నిః ప్రలమ్బవధపణ్డితః ॥ 174॥
దావాగ్న్యావృతగోపాలదృష్ట్యాచ్ఛాదనవహ్నిపః ।
వర్షాశరద్విభూతిశ్రీర్గోపీకామప్రబోధకః ॥ 175॥
గోపీరత్నస్తుతాశేషవేణువాద్యవిశారదః ।
కాత్యాయనీవ్రతవ్యాజసర్వభావాశ్రితాఙ్గనః ॥ 176॥
సత్సఙ్గతిస్తుతివ్యాజస్తుతవృన్దావనాఙ్ఘ్రిపః ।
గోపక్షుచ్ఛాన్తిసంవ్యాజవిప్రభార్యాప్రసాదకృత్ ॥ 177॥
హేతుప్రాప్తేన్ద్రయాగస్వకార్యగోసవబోధకః ।
శైలరూపకృతాశేషరసభోగసుఖావహః ॥ 178॥
లీలాగోవర్ధనోద్ధారపాలితస్వవ్రజప్రియః ।
గోపస్వచ్ఛన్దలీలార్థగర్గవాక్యార్థబోధకః ॥ 179॥
ఇన్ద్రధేనుస్తుతిప్రాప్తగోవిన్దేన్ద్రాభిధానవాన్ ।
వ్రతాదిధర్మసంసక్తనన్దక్లేశవినాశకః ॥ 180॥
నన్దాదిగోపమాత్రేష్టవైకుణ్ఠగతిదాయకః ।
వేణువాదస్మరక్షోభమత్తగోపీవిముక్తిదః ॥ 181॥
సర్వభావప్రాప్తగోపీసుఖసంవర్ధనక్షమః ।
గోపీగర్వప్రణాశార్థతిరోధానసుఖప్రదః ॥ 182॥
కృష్ణభావవ్యాప్తవిశ్వగోపీభావితవేషధృక్ ।
రాధావిశేషసమ్భోగప్రాప్తదోషనివారకః ॥ 183॥
పరమప్రీతిసఙ్గీతసర్వాద్భుతమహాగుణః ।
మానాపనోదనాక్రన్దగోపీదృష్టిమహోత్సవః ॥ 184॥
గోపికావ్యాప్తసర్వాఙ్గః స్త్రీసమ్భాషావిశారదః ।
రాసోత్సవమహాసౌఖ్యగోపీసమ్భోగసాగరః ॥ 185॥
జలస్థలరతివ్యాప్తగోపీదృష్ట్యభిపూజితః ।
శాస్త్రానపేక్షకామైకముక్తిద్వారవివర్ధనః ॥ 186॥
సుదర్శనమహాసర్పగ్రస్తనన్దవిమోచకః ।
గీతమోహితగోపీధృక్షఙ్ఖచూడవినాశకః ॥ 187॥
గుణసఙ్గీతసన్తుష్టిర్గోపీసంసారవిస్మృతిః ।
అరిష్టమథనో దైత్యబుద్ధివ్యామోహకారకః ॥ 188॥
కేశిఘాతీ నారదేష్టో వ్యోమాసురవినాశకః ।
అక్రూరభక్తిసంరాద్ధపాదరేణుమహానిధిః ॥ 189॥
రథావరోహశుద్ధాత్మా గోపీమానసహారకః ।
హ్రదసన్దర్శితాశేషవైకుణ్ఠాక్రూరసంస్తుతః ॥ 190॥
మథురాగమనోత్సాహో మథురాభాగ్యభాజనమ్ ।
మథురానగరీశోభాదర్శనోత్సుకమానసః ॥ 191॥
దుష్టరఞ్జకఘాతీ చ వాయకార్చితవిగ్రహః ।
వస్త్రమాలాసుశోభాఙ్గః కుబ్జాలేపనభూషితః ॥ 192॥
కుబ్జాసురూపకర్తా చ కుబ్జారతివరప్రదః ।
ప్రసాదరూపసన్తుష్టహరకోదణ్డఖణ్డనః ॥ 193॥
శకలాహతకంసాప్తధనూరక్షకసైనికః ।
జాగ్రత్స్వప్నభయవ్యాప్తమృత్యులక్షణబోధకః ॥ 194॥
మథురామల్ల ఓజస్వీ మల్లయుద్ధవిశారదః ।
సద్యః కువలయాపీడఘాతీ చాణూరమర్దనః ॥ 195॥
లీలాహతమహామల్లః శలతోశలఘాతకః ।
కంసాన్తకో జితామిత్రో వసుదేవవిమోచకః ॥ 196॥
జ్ఞాతతత్త్వపితృజ్ఞానమోహనామృతవాఙ్మయః ।
ఉగ్రసేనప్రతిష్ఠాతా యాదవాధివినాశకః ॥ 197॥
నన్దాదిసాన్త్వనకరో బ్రహ్మచర్యవ్రతే స్థితః ।
గురుశుశ్రూషణపరో విద్యాపారమితేశ్వరః ॥ 198॥
సాన్దీపనిమృతాపత్యదాతా కాలాన్తకాదిజిత్ ।
గోకులాశ్వాసనపరో యశోదానన్దపోషకః ॥ 199॥
గోపికావిరహవ్యాజమనోగతిరతిప్రదః ।
సమోద్ధవభ్రమరవాక్ గోపికామోహనాశకః ॥ 200॥
కుబ్జారతిప్రదోఽక్రూరపవిత్రీకృతభూగృహః ।
పృథాదుఃఖప్రణేతా చ పాణ్డవానాం సుఖప్రదః ॥ 201॥
దశమస్కన్ధోత్తరార్ధనామాని నిరోధలీలా
జరాసన్ధసమానీతసైన్యఘాతీ విచారకః ।
యవనవ్యాప్తమథురాజనదత్తకుశస్థలిః ॥ 202॥
ద్వారకాద్భుతనిర్మాణవిస్మాపితసురాసురః ।
మనుష్యమాత్రభోగార్థభూమ్యానీతేన్ద్రవైభవః ॥ 203॥
యవనవ్యాప్తమథురానిర్గమానన్దవిగ్రహః ।
ముచుకున్దమహాబోధయవనప్రాణదర్పహా ॥ 204॥
ముచుకున్దస్తుతాశేషగుణకర్మమహోదయః ।
ఫలప్రదానసన్తుష్టిర్జన్మాన్తరితమోక్షదః ॥ 205॥
శివబ్రాహ్మణవాక్యాప్తజయభీతివిభావనః ।
ప్రవర్షణప్రార్థితాగ్నిదానపుణ్యమహోత్సవః ॥ 206॥
రుక్మిణీరమణః కామపితా ప్రద్యుమ్నభావనః ।
స్యమన్తకమణివ్యాజప్రాప్తజామ్బవతీపతిః ॥ 207॥
సత్యభామాప్రాణపతిః కాలిన్దీరతివర్ధనః ।
మిత్రవిన్దాపతిః సత్యాపతిర్వృషనిషూదనః ॥ 208॥
భద్రావాఞ్ఛితభర్తా చ లక్ష్మణావరణక్షమః ।
ఇన్ద్రాదిప్రార్థితవధనరకాసురసూదనః ॥ 209॥
మురారిః పీఠహన్తా చ తామ్రాదిప్రాణహారకః ।
షోడశస్త్రీసహస్రేశః ఛత్రకుణ్డలదానకృత్ ॥ 210॥
పారిజాతాపహరణో దేవేన్ద్రమదనాశకః ।
రుక్మిణీసమసర్వస్త్రీసాధ్యభోగరతిప్రదః ॥ 211॥
రుక్మిణీపరిహాసోక్తివాక్తిరోధానకారకః ।
పుత్రపౌత్రమహాభాగ్యగృహధర్మప్రవర్తకః ॥ 212॥
శమ్బరాన్తకసత్పుత్రవివాహహతరుక్మికః ।
ఉషాపహృతపౌత్రశ్రీర్బాణబాహునివారకః ॥ 213॥
శీతజ్వరభయవ్యాప్తజ్వరసంస్తుతషడ్గుణః ।
శఙ్కరప్రతియోద్ధా చ ద్వన్ద్వయుద్ధవిశారదః ॥ 214॥
నృగపాపప్రభేత్తా చ బ్రహ్మస్వగుణదోషదృక్ ।
విష్ణుభక్తివిరోధైకబ్రహ్మస్వవినివారకః ॥ 215॥
బలభద్రాహితగుణో గోకులప్రీతిదాయకః ।
గోపీస్నేహైకనిలయో గోపీప్రాణస్థితిప్రదః ॥ 216॥
వాక్యాతిగామియమునాహలాకర్షణవైభవః ।
పౌణ్డ్రకత్యాజితస్పర్ధః కాశీరాజవిభేదనః ॥ 217॥
కాశీనిదాహకరణః శివభస్మప్రదాయకః ।
ద్వివిదప్రాణఘాతీ చ కౌరవాఖర్వగర్వనుత్ ॥ 218॥
లాఙ్గలాకృష్టనగరీసంవిగ్నాఖిలనాగరః ।
ప్రపన్నాభయదః సామ్బప్రాప్తసన్మానభాజనమ్ ॥ 219॥
నారదాన్విష్టచరణో భక్తవిక్షేపనాశకః ।
సదాచారైకనిలయః సుధర్మాధ్యాసితాసనః ॥ 220॥
జరాసన్ధావరుద్ధేన విజ్ఞాపితనిజక్లమః ।
మన్త్ర్యుద్ధవాదివాక్యోక్తప్రకారైకపరాయణః ॥ 221॥
రాజసూయాదిమఖకృత్ సమ్ప్రార్థితసహాయకృత్ ।
ఇన్ద్రప్రస్థప్రయాణార్థమహత్సమ్భారసమ్భృతిః ॥ 222॥
జరాసన్ధవధవ్యాజమోచితాశేషభూమిపః ।
సన్మార్గబోధకో యజ్ఞక్షితివారణతత్పరః ॥ 223॥
శిశుపాలహతివ్యాజజయశాపవిమోచకః ।
దుర్యోధనాభిమానాబ్ధిశోషబాణవృకోదరః॥ 224॥
మహాదేవవరప్రాప్తపురశాల్వవినాశకః ।
దన్తవక్త్రవధవ్యాజవిజయాఘౌఘనాశకః ॥ 225॥
విదూరథప్రాణహర్తా న్యస్తశస్త్రాస్త్రవిగ్రహః ।
ఉపధర్మవిలిప్తాఙ్గసూతఘాతీ వరప్రదః ॥ 226॥
బల్వలప్రాణహరణపాలితర్షిశ్రుతిక్రియః ।
సర్వతీర్థాఘనాశార్థతీర్థయాత్రావిశారదః ॥ 227॥
జ్ఞానక్రియావిభేదేష్టఫలసాధనతత్పరః ।
సారథ్యాదిక్రియాకర్తా భక్తవశ్యత్వబోధకః ॥ 228॥
సుదామారఙ్కభార్యార్థభూమ్యానీతేన్ద్రవైభవః ।
రవిగ్రహనిమిత్తాప్తకురుక్షేత్రైకపావనః ॥ 229॥
నృపగోపీసమస్తస్త్రీపావనార్థాఖిలక్రియః ।
ఋషిమార్గప్రతిష్ఠాతా వసుదేవమఖక్రియః ॥ 230॥
వసుదేవజ్ఞానదాతా దేవకీపుత్రదాయకః ।
అర్జునస్త్రీప్రదాతా చ బహులాశ్వస్వరూపదః ॥ 231॥
శ్రుతదేవేష్టదాతా చ సర్వశ్రుతినిరూపితః ।
మహాదేవాద్యతిశ్రేష్ఠో భక్తిలక్షణనిర్ణయః ॥ 232॥
వృకగ్రస్తశివత్రాతా నానావాక్యవిశారదః ।
నరగర్వవినాశార్థహృతబ్రాహ్మణబాలకః ॥ 233॥
లోకాలోకపరస్థానస్థితబాలకదాయకః ।
ద్వారకాస్థమహాభోగనానాస్త్రీరతివర్ధనః ॥ 234॥
మనస్తిరోధానకృతవ్యగ్రస్త్రీచిత్తభావితః ।
ముక్తిలీలా
ముక్తిలీలావిహరణో మౌశలవ్యాజసంహృతిః ॥ 235॥
శ్రీభాగవతధర్మాదిబోధకో భక్తినీతికృత్ ।
ఉద్ధవజ్ఞానదాతా చ పఞ్చవింశతిధా గురుః ॥ 236॥
ఆచారభక్తిముక్త్యాదివక్తా శబ్దోద్భవస్థితిః ।
హంసో ధర్మప్రవక్తా చ సనకాద్యుపదేశకృత్ ॥ 237॥
భక్తిసాధనవక్తా చ యోగసిద్ధిప్రదాయకః ।
నానావిభూతివక్తా చ శుద్ధధర్మావబోధకః ॥ 238॥
మార్గత్రయవిభేదాత్మా నానాశఙ్కానివారకః ।
భిక్షుగీతాప్రవక్తా చ శుద్ధసాఙ్ఖ్యప్రవర్తకః ॥ 239॥
మనోగుణవిశేషాత్మా జ్ఞాపకోక్తపురూరవాః ।
పూజావిధిప్రవక్తా చ సర్వసిద్ధాన్తబోధకః ॥ 240॥
లఘుస్వమార్గవక్తా చ స్వస్థానగతిబోధకః ।
యాదవాఙ్గోపసంహర్తా సర్వాశ్చర్యగతిక్రియః ॥ 241॥
ఆశ్రయలీలా
కాలధర్మవిభేదార్థవర్ణనాశనతత్పరః ।
బుద్ధో గుప్తార్థవక్తా చ నానాశాస్త్రవిధాయకః ॥ 242॥
నష్టధర్మమనుష్యాదిలక్షణజ్ఞాపనోత్సుకః ।
ఆశ్రయైకగతిజ్ఞాతా కల్కిః కలిమలాపహః ॥ 243॥
శాస్త్రవైరాగ్యసమ్బోధో నానాప్రలయబోధకః ।
విశేషతః శుకవ్యాజపరీక్షిజ్జ్ఞానబోధకః ॥ 244॥
శుకేష్టగతిరూపాత్మా పరీక్షిద్దేహమోక్షదః ।
శబ్దరూపో నాదరూపో వేదరూపో విభేదనః ॥ 245॥
వ్యాసః శాఖాప్రవక్తా చ పురాణార్థప్రవర్తకః ।
మార్కణ్డేయప్రసన్నాత్మా వటపత్రపుటేశయః ॥ 246॥
మాయావ్యాప్తమహామోహదుఃఖశాన్తిప్రవర్తకః ।
మహాదేవస్వరూపశ్చ భక్తిదాతా కృపానిధిః ॥ 247॥
ఆదిత్యాన్తర్గతః కాలః ద్వాదశాత్మా సుపూజితః ।
శ్రీభాగవతరూపశ్చ సర్వార్థఫలదాయకః ॥ 248॥
ఇతీదం కీర్తనీయస్య హరేర్నామసహస్రకమ్ ।
పఞ్చసప్తతివిస్తీర్ణం పురాణాన్తరభాషితమ్ ॥ 249॥
య ఏతత్ప్రాతరుత్థాయ శ్రద్ధావాన్ సుసమాహితః ।
జపేదర్థాహితమతిః స గోవిన్దపదం లభేత్ ॥ 250॥
సర్వధర్మవినిర్ముక్తః సర్వసాధనవర్జితః ।
ఏతద్ధారణమాత్రేణ కృష్ణస్య పదవీం వ్రజేత్ ॥ 251॥
హర్యావేశితచిత్తేన శ్రీభాగవతసాగరాత్ ।
సముద్ధృతాని నామాని చిన్తామణినిభాని హి ॥ 252॥
కణ్ఠస్థితాన్యర్థదీప్త్యా బాధన్తేఽజ్ఞానజం తమః ।
భక్తిం శ్రీకృష్ణదేవస్య సాధయన్తి వినిశ్చితమ్ ॥ 253॥
కిమ్బహూక్తేన భగవాన్ నామభిః స్తుతషడ్గుణః ।
ఆత్మభావం నయత్యాశు భక్తిం చ కురుతే దృఢామ్ ॥ 254॥
యః కృష్ణభక్తిమిహ వాఞ్ఛతి సాధనౌఘైర్-
నామాని భాసురయశాంసి జపేత్స నిత్యమ్ ।
తం వై హరిః స్వపురుషం కురుతేఽతిశీఘ్రమ్-
ఆత్మార్పణం సమధిగచ్ఛతి భావతుష్టః ॥ 255॥
శ్రీకృష్ణ కృష్ణసఖ వృష్ణివృషావనిధ్రుగ్-
రాజన్యవంశదహనానపవర్గవీర్య ।
గోవిన్ద గోపవనితావ్రజభృత్యగీత
తీర్థశ్రవః శ్రవణమఙ్గల పాహి భృత్యాన్ ॥ 256॥
॥ ఇతి శ్రీభాగవతసారసముచ్చయే వైశ్వానరోక్తం
శ్రీవల్లభాచార్యవిరచితం
శ్రీపురుషోత్తమసహస్రనామస్తోత్రం సమ్పూర్ణమ్ ॥
Roman (IAST) Transliteration
viniyogaḥ
purāṇapuruṣo viṣṇuḥ puruṣottama ucyate |
nāmnāṃ sahasraṃ vakṣyāmi tasya bhāgavatoddhṛtam || 1||
yasya prasādādvāgīśāḥ prajeśā vibhavonnatāḥ |
kṣudrā api bhavantyāśu śrīkṛṣṇaṃ taṃ nato'smyaham || 2||
anantā eva kṛṣṇasya līlā nāmapravartikāḥ |
uktā bhāgavate gūhāḥ prakaṭā api kutracit || 3||
atastāni pravakṣyāmi nāmāni muravairiṇaḥ |
sahasraṃ yaistu paṭhitaiḥ paṭhitaṃ syācchukāmṛtam || 4||
kṛṣṇanāmasahasrasya ṛṣiragnirnirūpitaḥ |
gāyatrī ca tathā chando devatā puruṣottamaḥ || 5||
viniyogaḥ samasteṣu puruṣārtheṣu vai mataḥ |
bījaṃ bhaktapriyaḥ śaktiḥ satyavāgucyate hariḥ || 6||
bhaktoddharaṇayatnastu mantro'tra paramo mataḥ |
avatāritabhaktāṃśaḥ kīlakaṃ parikīrtitam || 7||
astraṃ sarvasamarthaśca govindaḥ kavacaṃ matam |
puruṣo dhyānamatroktaḥ siddhiḥ śaraṇasaṃsmṛtiḥ || 8||
adhikāralīlā
śrīkṛṣṇaḥ saccidānando nityalīlāvinodakṛt |
sarvāgamavinodī ca lakṣmīśaḥ puruṣottamaḥ || 9||
ādikālaḥ sarvakālaḥ kālātmā māyayāvṛtaḥ |
bhaktoddhāraprayatnātmā jagatkartā jaganmayaḥ || 10||
nāmalīlāparo viṣṇurvyāsātmā śukamokṣadaḥ |
vyāpivaikuṇṭhadātā ca śrīmadbhāgavatāgamaḥ || 11||
śukavāgamṛtābdhīnduḥ śaunakādyakhileṣṭadaḥ |
bhaktipravartakastrātā vyāsacintāvināśakaḥ || 12||
sarvasiddhāntavāgātmā nāradādyakhileṣṭadaḥ |
antarātmā dhyānagamyo bhaktiratnapradāyakaḥ || 13||
muktopasṛpyaḥ pūrṇātmā muktānāṃ rativardhanaḥ |
bhaktakāryaikanirato drauṇyastravinivārakaḥ || 14||
bhaktasmayapraṇetā ca bhaktavākparipālakaḥ |
brahmaṇyadevo dharmātmā bhaktānāṃ ca parīkṣakaḥ || 15||
āsannahitakartā ca māyāhitakaraḥ prabhuḥ |
uttarāprāṇadātā ca brahmāstravinivārakaḥ || 16||
sarvataḥ pāṇavapatiḥ parīkṣicchuddhikāraṇam |
gūhātmā sarvavedeṣu bhaktaikahṛdayaṅgamaḥ || 17||
kuntīstutyaḥ prasannātmā paramādbhutakāryakṛt |
bhīṣmamuktipradaḥ svāmī bhaktamohanivārakaḥ || 18||
sarvāvasthāsu saṃsevyaḥ samaḥ sukhahitapradaḥ |
kṛtakṛtyaḥ sarvasākṣī bhaktastrīrativardhanaḥ || 19||
sarvasaubhāgyanilayaḥ paramāścaryarūpadhṛk |
ananyapuruṣasvāmī dvārakābhāgyabhājanam || 20||
bījasaṃskārakartā ca parīkṣijjānapoṣakaḥ |
sarvatrapūrṇaguṇakaḥ sarvabhūṣaṇabhūṣitaḥ || 21||
sarvalakṣaṇadātā ca dhṛtarāṣṭravimuktidaḥ |
sanmārgarakṣako nityaṃ viduraprītipūrakaḥ || 22||
līlāvyāmohakartā ca kāladharmapravartakaḥ |
pāṇavānāṃ mokṣadātā parīkṣidbhāgyavardhanaḥ || 23||
kalinigrahakartā ca dharmādīnāṃ ca poṣakaḥ |
satsaṅgajānahetuśca śrībhāgavatakāraṇam || 24||
prākṛtādṛṣṭamārgaśca|||||||||||| continued
jñāna-sādhana-līlā
|||||||||||||||||||||||| śrotavyaḥ sakalāgamaiḥ |
kīrtitavyaḥ śuddhabhāvaiḥ smartavyaścātmavittamaiḥ || 25||
anekamārgakartā ca nānāvidhagatipradaḥ |
puruṣaḥ sakalādhāraḥ sattvaikanilayātmabhūḥ || 26||
sarvadhyeyo yogagamyo bhaktyā grāhyaḥ surapriyaḥ |
janmādisārthakakṛtirlīlākartā patiḥ satām || 27||
ādikartā tattvakartā sarvakartā viśāradaḥ |
nānāvatārakartā ca brahmāvirbhāvakāraṇam || 28||
daśalīlāvinodī ca nānāsṛṣṭipravartakaḥ |
anekakalpakartā ca sarvadoṣavivarjitaḥ || 29||
sargalīlā
vairāgyahetustīrthātmā sarvatīrthaphalapradaḥ |
tīrthaśuddhaikanilayaḥ svamārgaparipoṣakaḥ || 30||
tīrthakīrtirbhaktagamyo bhaktānuśayakāryakṛt |
bhaktatulyaḥ sarvatulyaḥ svecchāsarvapravartakaḥ || 31||
guṇātīto'navadyātmā sargalīlāpravartakaḥ |
sākṣātsarvajagatkartā mahadādipravartakaḥ || 32||
māyāpravartakaḥ sākṣī māyārativivardhanaḥ |
ākāśātmā caturmūrtiścaturdhā bhūtabhāvanaḥ || 33||
rajaḥpravartako brahmā marīcyādipitāmahaḥ |
vedakartā yajñakartā sarvakartā'mitātmakaḥ || 34||
anekasṛṣṭikartā ca daśadhāsṛṣṭikārakaḥ |
yajñāṅgo yajñavārāho bhūdharo bhūmipālakaḥ || 35||
seturvidharaṇo jaitro hiraṇyākṣāntakaḥ suraḥ |
ditikaśyapakāmaikahetusṛṣṭipravartakaḥ || 36||
devābhayapradātā ca vaikuṇṭhādhipatirmahān |
sarvagarvaprahārī ca sanakādyakhilārthadaḥ || 37||
sarvāśvāsanakartā ca bhaktatulyāhavapradaḥ |
kālalakṣaṇahetuśca sarvārthajñāpakaḥ paraḥ || 38||
bhaktonnatikaraḥ sarvaprakārasukhadāyakaḥ |
nānāyuddhapraharaṇo brahmaśāpavimocakaḥ || 39||
puṣṭisargapraṇetā ca guṇasṛṣṭipravartakaḥ |
kardameṣṭapradātā ca devahūtyakhilārthadaḥ || 40||
śuklanārāyaṇaḥ satyakāladharmapravartakaḥ |
jñānāvatāraḥ śāntātmā kapilaḥ kālanāśakaḥ || 41||
triguṇādhipatiḥ sāṅkhyaśāstrakartā viśāradaḥ |
sargadūṣaṇahārī ca puṣṭimokṣapravartakaḥ || 42||
laukikānandadātā ca brahmānandapravartakaḥ |
bhaktisiddhāntavaktā ca saguṇajñānadīpakaḥ || 43||
ātmapradaḥ pūrṇakāmo yogātmā yogabhāvitaḥ |
jīvanmuktipradaḥ śrīmānanyabhaktipravartakaḥ || 44||
kālasāmarthyadātā ca kāladoṣanivārakaḥ |
garbhottamajñānadātā karmamārganiyāmakaḥ || 45||
sarvamārganirākartā bhaktimārgaikapoṣakaḥ |
siddhihetuḥ sarvahetuḥ sarvāścaryaikakāraṇam || 46||
cetanācetanapatiḥ samudraparipūjitaḥ |
sāṅkhyācāryastutaḥ siddhapūjitaḥ sarvapūjitaḥ || 47||
visargalīlā
visargakartā sarveśaḥ koṭisūryasamaprabhaḥ |
anantaguṇagambhīro mahāpuruṣapūjitaḥ || 48||
anantasukhadātā ca brahmakoṭiprajāpatiḥ |
sudhākoṭisvāsthyahetuḥ kāmadhukkoṭikāmadaḥ || 49||
samudrakoṭigambhīrastīrthakoṭisamāhvayaḥ |
sumerukoṭiniṣkampaḥ koṭibrahmāṇḍavigrahaḥ || 50||
koṭyaśvamedhapāpaghno vāyukoṭimahābalaḥ |
koṭīndujagadānandī śivakoṭiprasādakṛt || 51||
sarvasadguṇamāhātmyaḥ sarvasadguṇabhājanam |
manvādiprerako dharmo yajñanārāyaṇaḥ paraḥ || 52||
ākūtisūnurdevendro rucijanmā'bhayapradaḥ |
dakṣiṇāpatirojasvī kriyāśaktiḥ parāyaṇaḥ || 53||
dattātreyo yogapatiryogamārgapravartakaḥ |
anasūyāgarbharatnamṛṣivaṃśavivardhanaḥ || 54||
guṇatrayavibhāgajñaścaturvargaviśāradaḥ |
nārāyaṇo dharmasūnurmūrtipuṇyayaśaskaraḥ || 55||
sahasrakavacacchedī tapaḥsāro narapriyaḥ |
viśvānandapradaḥ karmasākṣī bhāratapūjitaḥ || 56||
anantādbhutamāhātmyo badarīsthānabhūṣaṇam |
jitakāmo jitakrodho jitasaṅgo jitendriyaḥ || 57||
urvaśīprabhavaḥ svargasukhadāyī sthitipradaḥ |
amānī mānado goptā bhagavacchāstrabodhakaḥ || 58||
brahmādivandyo haṃsaśrīrmāyāvaibhavakāraṇam |
vividhānantasargātmā viśvapūraṇatatparaḥ || 59||
yajñajīvanahetuśca yajñasvāmīṣṭabodhakaḥ |
nānāsiddhāntagamyaśca saptatantuśca ṣaḍguṇaḥ || 60||
pratisargajagatkartā nānālīlāviśāradaḥ |
dhruvapriyo dhruvasvāmī cintitādhikadāyakaḥ || 61||
durlabhānantaphalado dayānidhiramitrahā |
aṅgasvāmī kṛpāsāro vainyo bhūminiyāmakaḥ || 62||
bhūmidogdhā prajāprāṇapālanaikaparāyaṇaḥ |
yaśodātā jñānadātā sarvadharmapradarśakaḥ || 63||
purañjano jaganmitraṃ visargāntapradarśakaḥ |
pracetasāṃ patiścitrabhaktiheturjanārdanaḥ || 64||
smṛtihetubrahmabhāvasāyujyādipradaḥ śubhaḥ |
vijayī |||||||||||||||||||| continued
sthānalīlā
|||| sthitilīlābdhiracyuto vijayapradaḥ || 65||
svasāmarthyaprado bhaktakīrtiheturadhokṣajaḥ |
priyavratapriyasvāmī svecchāvādaviśāradaḥ || 66||
saṅgyagamyaḥ svaprakāśaḥ sarvasaṅgavivarjitaḥ |
icchāyāṃ ca samaryādastyāgamātropalambhanaḥ || 67||
acintyakāryakartā ca tarkāgocarakāryakṛt |
śaṛṅgārarasamaryādā āgnīdhrarasabhājanam || 68||
nābhīṣṭapūrakaḥ karmamaryādādarśanotsukaḥ |
sarvarūpo'dbhutatamo maryādāpuruṣottamaḥ || 69||
sarvarūpeṣu satyātmā kālasākṣī śaśiprabhaḥ |
merudevīvrataphalamṛṣabho bhagalakṣaṇaḥ || 70||
jagatsantarpako megharūpī devendradarpahā |
jayantīpatiratyantapramāṇāśeṣalaukikaḥ || 71||
śatadhānyastabhūtātmā śatānando guṇaprasūḥ |
vaiṣṇavotpādanaparaḥ sarvadharmopadeśakaḥ || 72||
parahaṃsakriyāgoptā yogacaryāpradarśakaḥ |
caturthāśramanirṇetā sadānandaśarīravān || 73||
pradarśitānyadharmaśca bharatasvāmyapārakṛt |
yathāvatkarmakartā ca saṅgāniṣṭapradarśakaḥ || 74||
āvaśyakapunarjanmakarmamārgapradarśakaḥ |
yajñarūpamṛgaḥ śāntaḥ sahiṣṇuḥ satparākramaḥ || 75||
rahūgaṇagatijñaśca rahūgaṇavimocakaḥ |
bhavāṭavītattvavaktā bahirmukhahite rataḥ || 76||
gayasvāmī sthānavaṃśakartā sthānavibhedakṛt |
puruṣāvayavo bhūmiviśeṣavinirūpakaḥ || 77||
jambūdvīpapatirmerunābhipadmaruhāśrayaḥ |
nānāvibhūtilīlāḍhyo gaṅgotpattinidānakṛt || 78||
gaṅgāmāhātmyahetuśca gaṅgārūpo'tigūḍhakṛt |
vaikuṇṭhadehahetvambujanmakṛt sarvapāvanaḥ || 79||
śivasvāmī śivopāsyo gūḍhaḥ saṅkarṣaṇātmakaḥ |
sthānarakṣārthamatsyādirūpaḥ sarvaikapūjitaḥ || 80||
upāsyanānārūpātmā jyotīrūpo gatipradaḥ |
sūryanārāyaṇo vedakāntirujjvalaveṣadhṛk || 81||
haṃso'ntarikṣagamanaḥ sarvaprasavakāraṇam |
ānandakartā vasudo budho vākpatirujjvalaḥ || 82||
kālātmā kālakālaśca kālacchedakṛduttamaḥ |
śiśumāraḥ sarvamūrtirādhidaivikarūpadhṛk || 83||
anantasukhabhogāḍhyo vivaraiśvaryabhājanam |
saṅkarṣaṇo daityapatiḥ sarvādhāro bṛhadvapuḥ || 84||
anantanarakacchedī smṛtimātrārtināśanaḥ |
sarvānugrahakartā ca |||||||||||||||||||| continued
poṣaṇa-puṣṭi-līlā
|||||||||||||||| maryādābhinnaśāstrakṛt || 85 ||
kālāntakabhayacchedī nāmasāmarthyarūpadhṛk |
uddhārānarhagoptrātmā nāmādiprerakottamaḥ || 86||
ajāmilamahāduṣṭamocako'ghavimocakaḥ |
dharmavaktā'kliṣṭavaktā viṣṇudharmasvarūpadhṛk || 87||
sanmārgaprerako dhartā tyāgaheturadhokṣajaḥ |
vaikuṇṭhapuranetā ca dāsasaṃvṛddhikārakaḥ || 88||
dakṣaprasādakṛddhaṃsaguhyastutivibhāvanaḥ |
svābhiprāyapravaktā ca muktajīvaprasūtikṛt || 89||
nāradapreraṇātmā ca haryaśvabrahmabhāvanaḥ |
śabalāśvahito gūḍhavākyārthajñāpanakṣamaḥ || 90||
gūḍhārthajñāpanaḥ sarvamokṣānandapratiṣṭhitaḥ |
puṣṭiprarohahetuśca dāsaikajñātahṛdgataḥ || 91||
śāntikartā suhitakṛt strīprasūḥ sarvakāmadhuk |
puṣṭivaṃśapraṇetā ca viśvarūpeṣṭadevatā || 92||
kavacātmā pālanātmā varmopacitikāraṇam |
viśvarūpaśiraśchedī tvāṣṭrayajñavināśakaḥ || 93||
vṛtrasvāmī vṛtragamyo vṛtravrataparāyaṇaḥ |
vṛtrakīrtirvṛtramokṣo maghavatprāṇarakṣakaḥ || 94||
aśvamedhahavirbhoktā devendrāmīvanāśakaḥ |
saṃsāramocakaścitraketubodhanatatparaḥ || 95||
mantrasiddhiḥ siddhihetuḥ susiddhiphaladāyakaḥ |
mahādevatiraskartā bhaktyai pūrvārthanāśakaḥ || 96||
devabrāhmaṇavidveṣavaimukhyajñāpakaḥ śivaḥ |
ādityo daityarājaśca mahatpatiracintyakṛt || 97||
marutāṃ bhedakastrātā vratātmā pumprasūtikṛt |
ūtilīlā
karmātmā vāsanātmā ca ūtilīlāparāyaṇaḥ || 98||
samadaityasuraḥ svātmā vaiṣamyajñānasaṃśrayaḥ |
dehādyupādhirahitaḥ sarvajñaḥ sarvahetuvid || 99||
brahmavāksthāpanaparaḥ svajanmāvadhikāryakṛt |
sadasadvāsanāhetustrisatyo bhaktamocakaḥ || 100||
hiraṇyakaśipudveṣī praviṣṭātmā'tibhīṣaṇaḥ |
śāntijñānādihetuśca prahlādotpattikāraṇam || 101||
daityasiddhāntasadvaktā tapaḥsāra udāradhīḥ |
daityahetuprakaṭano bhakticihnaprakāśakaḥ || 102||
saddveṣahetuḥ saddveṣavāsanātmā nirantaraḥ |
naiṣṭhuryasīmā prahlādavatsalaḥ saṅgadoṣahā || 103||
mahānubhāvaḥ sākāraḥ sarvākāraḥ pramāṇabhūḥ |
stambhaprasūtirnṛharirnṛsiṃho bhīmavikramaḥ || 104||
vikaṭāsyo lalajjihvo nakhaśastro javotkaṭaḥ |
hiraṇyakaśipucchedī krūradaityanivārakaḥ || 105||
siṃhāsanasthaḥ krodhātmā lakṣmībhayavivardhanaḥ |
brahmādyatyantabhayabhūrapūrvācintyarūpadhṛk || 106||
bhaktaikaśāntahṛdayo bhaktastutyaḥ stutipriyaḥ |
bhaktāṅgalehanoddhūtakrodhapuṅjaḥ praśāntadhīḥ || 107||
smṛtimātrabhayatrātā brahmabuddhipradāyakaḥ |
gorūpadhāryamṛtapāḥ śivakīrtivivardhanaḥ || 108||
dharmātmā sarvakarmātmā viśeṣātmā''śramaprabhuḥ |
saṃsāramagnasvoddhartā sanmārgākhilatattvavāk || 109||
ācārātmā sadācāraḥ |||||||||||||||||| continued
manvantaralīlā
||||||||||||||||||||manvantaravibhāvanaḥ |
smṛtyā'śeṣāśubhaharo gajendrasmṛtikāraṇam || 110||
jātismaraṇahetvaikapūjābhaktisvarūpadaḥ |
yajño bhayānmanutrātā vibhurbrahmavratāśrayaḥ || 111||
satyaseno duṣṭaghātī harirgajavimocakaḥ |
vaikuṇṭho lokakartā ca ajito'mṛtakāraṇam || 112||
urukramo bhūmihartā sārvabhaumo balipriyaḥ |
vibhuḥ sarvahitaikātmā viṣvaksenaḥ śivapriyaḥ || 113||
dharmaseturlokadhṛtiḥ sudhāmāntarapālakaḥ |
upahartā yogapatirbṛhadbhānuḥ kriyāpatiḥ || 114||
caturdaśapramāṇātmā dharmo manvādibodhakaḥ |
lakṣmībhogaikanilayo devamantrapradāyakaḥ || 115||
daityavyāmohakaḥ sākṣādgaruḍaskandhasaṃśrayaḥ |
līlāmandaradhārī ca daityavāsukipūjitaḥ || 116||
samudronmathanāyatto'vighnakartā svavākyakṛt |
ādikūrmaḥ pavitrātmā mandarāgharṣaṇotsukaḥ || 117||
śvāsaijadabdhivārvīciḥ kalpāntāvadhikāryakṛt |
caturdaśamahāratno lakṣmīsaubhāgyavardhanaḥ || 118||
dhanvantariḥ sudhāhasto yajñabhoktā''rtināśanaḥ |
āyurvedapraṇetā ca devadaityākhilārcitaḥ || 119||
buddhivyāmohako devakāryasādhanatatparaḥ |
strīrūpo māyayā vaktā daityāntaḥkaraṇapriyaḥ || 120||
pāyitāmṛtadevāṃśo yuddhahetusmṛtipradaḥ |
sumālimālivadhakṛnmālyavatprāṇahārakaḥ || 121||
kālanemiśiraśchedī daityayajñavināśakaḥ |
indrasāmarthyadātā ca daityaśeṣasthitipriyaḥ || 122||
śivavyāmohako māyī bhṛgumantrasvaśaktidaḥ |
balijīvanakartā ca svargaheturvratārcitaḥ || 123||
adityānandakartā ca kaśyapāditisambhavaḥ |
upendra indrāvarajo vāmanabrahmarūpadhṛk || 124||
brahmādisevitavapuryajñapāvanatatparaḥ |
yācñopadeśakartā ca jñāpitāśeṣasaṃsthitiḥ || 125||
satyārthaprerakaḥ sarvahartā garvavināśakaḥ |
trivikramastrilokātmā viśvamūrtiḥ pṛthuśravāḥ || 126||
pāśabaddhabaliḥ sarvadaityapakṣopamardakaḥ |
sutalasthāpitabaliḥ svargādhikasukhapradaḥ || 127||
karmasampūrtikartā ca svargasaṃsthāpitāmaraḥ |
jñātatrividhadharmātmā mahāmīno'bdhisaṃśrayaḥ || 128||
satyavratapriyo goptā matsyamūrtidhṛtaśrutiḥ |
śaṛṅgabaddhadhṛtakṣoṇiḥ sarvārthajñāpako guruḥ || 129||
īśānukathālīlā
īśasevakalīlātmā sūryavaṃśapravartakaḥ |
somavaṃśodbhavakaro manuputragatipradaḥ || 130||
ambarīṣapriyaḥ sādhurdurvāsogarvanāśakaḥ |
brahmaśāpopasaṃhartā bhaktakīrtivivardhanaḥ || 131||
ikṣvākuvaṃśajanakaḥ sagarādyakhilārthadaḥ |
bhagīrathamahāyatno gaṅgādhautāṅghripaṅkajaḥ || 132||
brahmasvāmī śivasvāmī sagarātmajamuktidaḥ |
khaṭvāṅgamokṣahetuśca raghuvaṃśavivardhanaḥ || 133||
raghunātho rāmacandro rāmabhadro raghupriyaḥ |
anantakīrtiḥ puṇyātmā puṇyaślokaikabhāskaraḥ || 134||
kośalendraḥ pramāṇātmā sevyo daśarathātmajaḥ |
lakṣmaṇo bharataścaiva śatrughno vyūhavigrahaḥ || 135||
viśvāmitrapriyo dāntastāḍakāvadhamokṣadaḥ |
vāyavyāstrābdhinikṣiptamārīcaśca subāhuhā || 136||
vṛṣadhvajadhanurbhaṅgaprāptasītāmahotsavaḥ |
sītāpatirbhṛgupatigarvaparvatanāśakaḥ || 137||
ayodhyāsthamahābhogayuktalakṣmīvinodavān |
kaikeyīvākyakartā ca pitṛvākparipālakaḥ || 138||
vairāgyabodhako'nanyasāttvikasthānabodhakaḥ |
ahalyāduḥkhahārī ca guhasvāmī salakṣmaṇaḥ || 139||
citrakūṭapriyasthāno daṇḍakāraṇyapāvanaḥ |
śarabhaṅgasutīkṣṇādipūjito'gastyabhāgyabhūḥ || 140||
ṛṣisamprārthitakṛtirvirādhavadhapaṇḍitaḥ |
chinnaśūrpaṇakhānāsaḥ kharadūṣaṇaghātakaḥ || 141||
ekabāṇahatānekasahasrabalarākṣasaḥ |
mārīcaghātī niyatasītāsambandhaśobhitaḥ || 142||
sītāviyoganāṭyaśca jaṭāyurvadhamokṣadaḥ |
śabarīpūjito bhaktahanumatpramukhāvṛtaḥ || 143||
dundubhyasthipraharaṇaḥ saptatālavibhedanaḥ |
sugrīvarājyado vālighātī sāgaraśoṣaṇaḥ || 144||
setubandhanakartā ca vibhīṣaṇahitapradaḥ |
rāvaṇādiśiraśchedī rākṣasāghaughanāśakaḥ || 145||
sītā'bhayapradātā ca puṣpakāgamanotsukaḥ |
ayodhyāpatiratyantasarvalokasukhapradaḥ || 146||
mathurāpuranirmātā sukṛtajñasvarūpadaḥ |
janakajñānagamyaśca ailāntaprakaṭaśrutiḥ || 147||
haihayāntakaro rāmo duṣṭakṣatravināśakaḥ |
somavaṃśahitaikātmā yaduvaṃśavivardhanaḥ || 148||
nirodhalīlā
parabrahmāvataraṇaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ |
bhūmibhārāvataraṇo bhaktārthākhilamānasaḥ || 149||
sarvabhaktanirodhātmā līlānantanirodhakṛt |
bhūmiṣṭhaparamānando devakīśuddhikāraṇam || 150||
vasudevajñānaniṣṭhasamajīvanivārakaḥ |
sarvavairāgyakaraṇasvalīlādhāraśodhakaḥ || 151||
māyājñāpanakartā ca śeṣasambhārasambhṛtiḥ |
bhaktakleśaparijñātā tannivāraṇatatparaḥ || 152||
āviṣṭavasudevāṃśo devakīgarbhabhūṣaṇam |
pūrṇatejomayaḥ pūrṇaḥ kaṃsādhṛṣyapratāpavān || 153||
vivekajñānadātā ca brahmādyakhilasaṃstutaḥ |
satyo jagatkalpatarurnānārūpavimohanaḥ || 154||
bhaktimārgapratiṣṭhātā vidvanmohapravartakaḥ |
mūlakālaguṇadraṣṭā nayanānandabhājanam || 155||
vasudevasukhābdhiśca devakīnayanāmṛtam |
pitṛmātṛstutaḥ pūrvasarvavṛttāntabodhakaḥ || 156||
gokulāgatilīlāptavasudevakarasthitiḥ |
sarveśatvaprakaṭano māyāvyatyayakārakaḥ || 157||
jñānamohitaduṣṭeśaḥ prapañcāsmṛtikāraṇam |
yaśodānandano nandabhāgyabhūgokulotsavaḥ || 158||
nandapriyo nandasūnuryaśodāyāḥ stanandhayaḥ |
pūtanāsupayaḥpātā mugdhabhāvātisundaraḥ || 159||
sundarīhṛdayānando gopīmantrābhimantritaḥ |
gopālāścaryarasakṛt śakaṭāsurakhaṇḍanaḥ || 160||
nandavrajajanānandī nandabhāgyamahodayaḥ |
tṛṇāvartavadhotsāho yaśodājñānavigrahaḥ || 161||
balabhadrapriyaḥ kṛṣṇaḥ saṅkarṣaṇasahāyavān |
rāmānujo vāsudevo goṣṭhāṅgaṇagatipriyaḥ || 162||
kiṅkiṇīravabhāvajño vatsapucchāvalambanaḥ |
navanītapriyo gopīmohasaṃsāranāśakaḥ || 163||
gopabālakabhāvajñaścauryavidyāviśāradaḥ |
mṛtsnābhakṣaṇalīlāsyamāhātmyajñānadāyakaḥ || 164||
dharādroṇaprītikartā dadhibhāṇḍavibhedanaḥ |
dāmodaro bhaktavaśyo yamalārjunabhañjanaḥ || 165||
bṛhadvanamahāścaryo vṛndāvanagatipriyaḥ |
vatsaghātī bālakelirbakāsuraniṣūdanaḥ || 166||
araṇyabhoktā'pyathavā bālalīlāparāyaṇaḥ |
protsāhajanakaścaivamaghāsuraniṣūdanaḥ || 167||
vyālamokṣapradaḥ puṣṭo brahmamohapravardhanaḥ |
anantamūrtiḥ sarvātmā jaṅgamasthāvarākṛtiḥ || 168||
brahmamohanakartā ca stutya ātmā sadāpriyaḥ |
paugaṇḍalīlābhiratirgocāraṇaparāyaṇaḥ || 169||
vṛndāvanalatāgulmavṛkṣarūpanirūpakaḥ |
nādabrahmaprakaṭano vayaḥpratikṛtisvanaḥ || 170||
barhinṛtyānukaraṇo gopālānukṛtisvanaḥ |
sadācārapratiṣṭhātā balaśramanirākṛtiḥ || 171||
tarumūlakṛtāśeṣatalpaśāyī sakhistutaḥ |
gopālasevitapadaḥ śrīlālitapadāmbujaḥ || 172||
gopasamprārthitaphaladānanāśitadhenukaḥ |
kālīyaphaṇimāṇikyarañjitaśrīpadāmbujaḥ || 173||
dṛṣṭisaṅjīvitāśeṣagopagogopikāpriyaḥ |
līlāsampītadāvāgniḥ pralambavadhapaṇḍitaḥ || 174||
dāvāgnyāvṛtagopāladṛṣṭyācchādanavahnipaḥ |
varṣāśaradvibhūtiśrīrgopīkāmaprabodhakaḥ || 175||
gopīratnastutāśeṣaveṇuvādyaviśāradaḥ |
kātyāyanīvratavyājasarvabhāvāśritāṅganaḥ || 176||
satsaṅgatistutivyājastutavṛndāvanāṅghripaḥ |
gopakṣucchāntisaṃvyājaviprabhāryāprasādakṛt || 177||
hetuprāptendrayāgasvakāryagosavabodhakaḥ |
śailarūpakṛtāśeṣarasabhogasukhāvahaḥ || 178||
līlāgovardhanoddhārapālitasvavrajapriyaḥ |
gopasvacchandalīlārthagargavākyārthabodhakaḥ || 179||
indradhenustutiprāptagovindendrābhidhānavān |
vratādidharmasaṃsaktanandakleśavināśakaḥ || 180||
nandādigopamātreṣṭavaikuṇṭhagatidāyakaḥ |
veṇuvādasmarakṣobhamattagopīvimuktidaḥ || 181||
sarvabhāvaprāptagopīsukhasaṃvardhanakṣamaḥ |
gopīgarvapraṇāśārthatirodhānasukhapradaḥ || 182||
kṛṣṇabhāvavyāptaviśvagopībhāvitaveṣadhṛk |
rādhāviśeṣasambhogaprāptadoṣanivārakaḥ || 183||
paramaprītisaṅgītasarvādbhutamahāguṇaḥ |
mānāpanodanākrandagopīdṛṣṭimahotsavaḥ || 184||
gopikāvyāptasarvāṅgaḥ strīsambhāṣāviśāradaḥ |
rāsotsavamahāsaukhyagopīsambhogasāgaraḥ || 185||
jalasthalarativyāptagopīdṛṣṭyabhipūjitaḥ |
śāstrānapekṣakāmaikamuktidvāravivardhanaḥ || 186||
sudarśanamahāsarpagrastanandavimocakaḥ |
gītamohitagopīdhṛkṣaṅkhacūḍavināśakaḥ || 187||
guṇasaṅgītasantuṣṭirgopīsaṃsāravismṛtiḥ |
ariṣṭamathano daityabuddhivyāmohakārakaḥ || 188||
keśighātī nāradeṣṭo vyomāsuravināśakaḥ |
akrūrabhaktisaṃrāddhapādareṇumahānidhiḥ || 189||
rathāvarohaśuddhātmā gopīmānasahārakaḥ |
hradasandarśitāśeṣavaikuṇṭhākrūrasaṃstutaḥ || 190||
mathurāgamanotsāho mathurābhāgyabhājanam |
mathurānagarīśobhādarśanotsukamānasaḥ || 191||
duṣṭarañjakaghātī ca vāyakārcitavigrahaḥ |
vastramālāsuśobhāṅgaḥ kubjālepanabhūṣitaḥ || 192||
kubjāsurūpakartā ca kubjārativarapradaḥ |
prasādarūpasantuṣṭaharakodaṇḍakhaṇḍanaḥ || 193||
śakalāhatakaṃsāptadhanūrakṣakasainikaḥ |
jāgratsvapnabhayavyāptamṛtyulakṣaṇabodhakaḥ || 194||
mathurāmalla ojasvī mallayuddhaviśāradaḥ |
sadyaḥ kuvalayāpīḍaghātī cāṇūramardanaḥ || 195||
līlāhatamahāmallaḥ śalatośalaghātakaḥ |
kaṃsāntako jitāmitro vasudevavimocakaḥ || 196||
jñātatattvapitṛjñānamohanāmṛtavāṅmayaḥ |
ugrasenapratiṣṭhātā yādavādhivināśakaḥ || 197||
nandādisāntvanakaro brahmacaryavrate sthitaḥ |
guruśuśrūṣaṇaparo vidyāpāramiteśvaraḥ || 198||
sāndīpanimṛtāpatyadātā kālāntakādijit |
gokulāśvāsanaparo yaśodānandapoṣakaḥ || 199||
gopikāvirahavyājamanogatiratipradaḥ |
samoddhavabhramaravāk gopikāmohanāśakaḥ || 200||
kubjāratiprado'krūrapavitrīkṛtabhūgṛhaḥ |
pṛthāduḥkhapraṇetā ca pāṇḍavānāṃ sukhapradaḥ || 201||
daśamaskandhottarārdhanāmāni nirodhalīlā
jarāsandhasamānītasainyaghātī vicārakaḥ |
yavanavyāptamathurājanadattakuśasthaliḥ || 202||
dvārakādbhutanirmāṇavismāpitasurāsuraḥ |
manuṣyamātrabhogārthabhūmyānītendravaibhavaḥ || 203||
yavanavyāptamathurānirgamānandavigrahaḥ |
mucukundamahābodhayavanaprāṇadarpahā || 204||
mucukundastutāśeṣaguṇakarmamahodayaḥ |
phalapradānasantuṣṭirjanmāntaritamokṣadaḥ || 205||
śivabrāhmaṇavākyāptajayabhītivibhāvanaḥ |
pravarṣaṇaprārthitāgnidānapuṇyamahotsavaḥ || 206||
rukmiṇīramaṇaḥ kāmapitā pradyumnabhāvanaḥ |
syamantakamaṇivyājaprāptajāmbavatīpatiḥ || 207||
satyabhāmāprāṇapatiḥ kālindīrativardhanaḥ |
mitravindāpatiḥ satyāpatirvṛṣaniṣūdanaḥ || 208||
bhadrāvāñchitabhartā ca lakṣmaṇāvaraṇakṣamaḥ |
indrādiprārthitavadhanarakāsurasūdanaḥ || 209||
murāriḥ pīṭhahantā ca tāmrādiprāṇahārakaḥ |
ṣoḍaśastrīsahasreśaḥ chatrakuṇḍaladānakṛt || 210||
pārijātāpaharaṇo devendramadanāśakaḥ |
rukmiṇīsamasarvastrīsādhyabhogaratipradaḥ || 211||
rukmiṇīparihāsoktivāktirodhānakārakaḥ |
putrapautramahābhāgyagṛhadharmapravartakaḥ || 212||
śambarāntakasatputravivāhahatarukmikaḥ |
uṣāpahṛtapautraśrīrbāṇabāhunivārakaḥ || 213||
śītajvarabhayavyāptajvarasaṃstutaṣaḍguṇaḥ |
śaṅkarapratiyoddhā ca dvandvayuddhaviśāradaḥ || 214||
nṛgapāpaprabhettā ca brahmasvaguṇadoṣadṛk |
viṣṇubhaktivirodhaikabrahmasvavinivārakaḥ || 215||
balabhadrāhitaguṇo gokulaprītidāyakaḥ |
gopīsnehaikanilayo gopīprāṇasthitipradaḥ || 216||
vākyātigāmiyamunāhalākarṣaṇavaibhavaḥ |
pauṇḍrakatyājitaspardhaḥ kāśīrājavibhedanaḥ || 217||
kāśīnidāhakaraṇaḥ śivabhasmapradāyakaḥ |
dvividaprāṇaghātī ca kauravākharvagarvanut || 218||
lāṅgalākṛṣṭanagarīsaṃvignākhilanāgaraḥ |
prapannābhayadaḥ sāmbaprāptasanmānabhājanam || 219||
nāradānviṣṭacaraṇo bhaktavikṣepanāśakaḥ |
sadācāraikanilayaḥ sudharmādhyāsitāsanaḥ || 220||
jarāsandhāvaruddhena vijñāpitanijaklamaḥ |
mantryuddhavādivākyoktaprakāraikaparāyaṇaḥ || 221||
rājasūyādimakhakṛt samprārthitasahāyakṛt |
indraprasthaprayāṇārthamahatsambhārasambhṛtiḥ || 222||
jarāsandhavadhavyājamocitāśeṣabhūmipaḥ |
sanmārgabodhako yajñakṣitivāraṇatatparaḥ || 223||
śiśupālahativyājajayaśāpavimocakaḥ |
duryodhanābhimānābdhiśoṣabāṇavṛkodaraḥ|| 224||
mahādevavaraprāptapuraśālvavināśakaḥ |
dantavaktravadhavyājavijayāghaughanāśakaḥ || 225||
vidūrathaprāṇahartā nyastaśastrāstravigrahaḥ |
upadharmaviliptāṅgasūtaghātī varapradaḥ || 226||
balvalaprāṇaharaṇapālitarṣiśrutikriyaḥ |
sarvatīrthāghanāśārthatīrthayātrāviśāradaḥ || 227||
jñānakriyāvibhedeṣṭaphalasādhanatatparaḥ |
sārathyādikriyākartā bhaktavaśyatvabodhakaḥ || 228||
sudāmāraṅkabhāryārthabhūmyānītendravaibhavaḥ |
ravigrahanimittāptakurukṣetraikapāvanaḥ || 229||
nṛpagopīsamastastrīpāvanārthākhilakriyaḥ |
ṛṣimārgapratiṣṭhātā vasudevamakhakriyaḥ || 230||
vasudevajñānadātā devakīputradāyakaḥ |
arjunastrīpradātā ca bahulāśvasvarūpadaḥ || 231||
śrutadeveṣṭadātā ca sarvaśrutinirūpitaḥ |
mahādevādyatiśreṣṭho bhaktilakṣaṇanirṇayaḥ || 232||
vṛkagrastaśivatrātā nānāvākyaviśāradaḥ |
naragarvavināśārthahṛtabrāhmaṇabālakaḥ || 233||
lokālokaparasthānasthitabālakadāyakaḥ |
dvārakāsthamahābhoganānāstrīrativardhanaḥ || 234||
manastirodhānakṛtavyagrastrīcittabhāvitaḥ |
muktilīlā
muktilīlāviharaṇo mauśalavyājasaṃhṛtiḥ || 235||
śrībhāgavatadharmādibodhako bhaktinītikṛt |
uddhavajñānadātā ca pañcaviṃśatidhā guruḥ || 236||
ācārabhaktimuktyādivaktā śabdodbhavasthitiḥ |
haṃso dharmapravaktā ca sanakādyupadeśakṛt || 237||
bhaktisādhanavaktā ca yogasiddhipradāyakaḥ |
nānāvibhūtivaktā ca śuddhadharmāvabodhakaḥ || 238||
mārgatrayavibhedātmā nānāśaṅkānivārakaḥ |
bhikṣugītāpravaktā ca śuddhasāṅkhyapravartakaḥ || 239||
manoguṇaviśeṣātmā jñāpakoktapurūravāḥ |
pūjāvidhipravaktā ca sarvasiddhāntabodhakaḥ || 240||
laghusvamārgavaktā ca svasthānagatibodhakaḥ |
yādavāṅgopasaṃhartā sarvāścaryagatikriyaḥ || 241||
āśrayalīlā
kāladharmavibhedārthavarṇanāśanatatparaḥ |
buddho guptārthavaktā ca nānāśāstravidhāyakaḥ || 242||
naṣṭadharmamanuṣyādilakṣaṇajñāpanotsukaḥ |
āśrayaikagatijñātā kalkiḥ kalimalāpahaḥ || 243||
śāstravairāgyasambodho nānāpralayabodhakaḥ |
viśeṣataḥ śukavyājaparīkṣijjñānabodhakaḥ || 244||
śukeṣṭagatirūpātmā parīkṣiddehamokṣadaḥ |
śabdarūpo nādarūpo vedarūpo vibhedanaḥ || 245||
vyāsaḥ śākhāpravaktā ca purāṇārthapravartakaḥ |
mārkaṇḍeyaprasannātmā vaṭapatrapuṭeśayaḥ || 246||
māyāvyāptamahāmohaduḥkhaśāntipravartakaḥ |
mahādevasvarūpaśca bhaktidātā kṛpānidhiḥ || 247||
ādityāntargataḥ kālaḥ dvādaśātmā supūjitaḥ |
śrībhāgavatarūpaśca sarvārthaphaladāyakaḥ || 248||
itīdaṃ kīrtanīyasya harernāmasahasrakam |
pañcasaptativistīrṇaṃ purāṇāntarabhāṣitam || 249||
ya etatprātarutthāya śraddhāvān susamāhitaḥ |
japedarthāhitamatiḥ sa govindapadaṃ labhet || 250||
sarvadharmavinirmuktaḥ sarvasādhanavarjitaḥ |
etaddhāraṇamātreṇa kṛṣṇasya padavīṃ vrajet || 251||
haryāveśitacittena śrībhāgavatasāgarāt |
samuddhṛtāni nāmāni cintāmaṇinibhāni hi || 252||
kaṇṭhasthitānyarthadīptyā bādhante'jñānajaṃ tamaḥ |
bhaktiṃ śrīkṛṣṇadevasya sādhayanti viniścitam || 253||
kimbahūktena bhagavān nāmabhiḥ stutaṣaḍguṇaḥ |
ātmabhāvaṃ nayatyāśu bhaktiṃ ca kurute dṛḍhām || 254||
yaḥ kṛṣṇabhaktimiha vāñchati sādhanaughair-
nāmāni bhāsurayaśāṃsi japetsa nityam |
taṃ vai hariḥ svapuruṣaṃ kurute'tiśīghram-
ātmārpaṇaṃ samadhigacchati bhāvatuṣṭaḥ || 255||
śrīkṛṣṇa kṛṣṇasakha vṛṣṇivṛṣāvanidhrug-
rājanyavaṃśadahanānapavargavīrya |
govinda gopavanitāvrajabhṛtyagīta
tīrthaśravaḥ śravaṇamaṅgala pāhi bhṛtyān || 256||
|| iti śrībhāgavatasārasamuccaye vaiśvānaroktaṃ
śrīvallabhācāryaviracitaṃ
śrīpuruṣottamasahasranāmastotraṃ sampūrṇam ||
Sanskrit — Devanagari (original)
विनियोगः
पुराणपुरुषो विष्णुः पुरुषोत्तम उच्यते ।
नाम्नां सहस्रं वक्ष्यामि तस्य भागवतोद्धृतम् ॥ 1॥
यस्य प्रसादाद्वागीशाः प्रजेशा विभवोन्नताः ।
क्षुद्रा अपि भवन्त्याशु श्रीकृष्णं तं नतोऽस्म्यहम् ॥ 2॥
अनन्ता एव कृष्णस्य लीला नामप्रवर्तिकाः ।
उक्ता भागवते गूहाः प्रकटा अपि कुत्रचित् ॥ 3॥
अतस्तानि प्रवक्ष्यामि नामानि मुरवैरिणः ।
सहस्रं यैस्तु पठितैः पठितं स्याच्छुकामृतम् ॥ 4॥
कृष्णनामसहस्रस्य ऋषिरग्निर्निरूपितः ।
गायत्री च तथा छन्दो देवता पुरुषोत्तमः ॥ 5॥
विनियोगः समस्तेषु पुरुषार्थेषु वै मतः ।
बीजं भक्तप्रियः शक्तिः सत्यवागुच्यते हरिः ॥ 6॥
भक्तोद्धरणयत्नस्तु मन्त्रोऽत्र परमो मतः ।
अवतारितभक्तांशः कीलकं परिकीर्तितम् ॥ 7॥
अस्त्रं सर्वसमर्थश्च गोविन्दः कवचं मतम् ।
पुरुषो ध्यानमत्रोक्तः सिद्धिः शरणसंस्मृतिः ॥ 8॥
अधिकारलीला
श्रीकृष्णः सच्चिदानन्दो नित्यलीलाविनोदकृत् ।
सर्वागमविनोदी च लक्ष्मीशः पुरुषोत्तमः ॥ 9॥
आदिकालः सर्वकालः कालात्मा माययावृतः ।
भक्तोद्धारप्रयत्नात्मा जगत्कर्ता जगन्मयः ॥ 10॥
नामलीलापरो विष्णुर्व्यासात्मा शुकमोक्षदः ।
व्यापिवैकुण्ठदाता च श्रीमद्भागवतागमः ॥ 11॥
शुकवागमृताब्धीन्दुः शौनकाद्यखिलेष्टदः ।
भक्तिप्रवर्तकस्त्राता व्यासचिन्ताविनाशकः ॥ 12॥
सर्वसिद्धान्तवागात्मा नारदाद्यखिलेष्टदः ।
अन्तरात्मा ध्यानगम्यो भक्तिरत्नप्रदायकः ॥ 13॥
मुक्तोपसृप्यः पूर्णात्मा मुक्तानां रतिवर्धनः ।
भक्तकार्यैकनिरतो द्रौण्यस्त्रविनिवारकः ॥ 14॥
भक्तस्मयप्रणेता च भक्तवाक्परिपालकः ।
ब्रह्मण्यदेवो धर्मात्मा भक्तानां च परीक्षकः ॥ 15॥
आसन्नहितकर्ता च मायाहितकरः प्रभुः ।
उत्तराप्राणदाता च ब्रह्मास्त्रविनिवारकः ॥ 16॥
सर्वतः पाणवपतिः परीक्षिच्छुद्धिकारणम् ।
गूहात्मा सर्ववेदेषु भक्तैकहृदयङ्गमः ॥ 17॥
कुन्तीस्तुत्यः प्रसन्नात्मा परमाद्भुतकार्यकृत् ।
भीष्ममुक्तिप्रदः स्वामी भक्तमोहनिवारकः ॥ 18॥
सर्वावस्थासु संसेव्यः समः सुखहितप्रदः ।
कृतकृत्यः सर्वसाक्षी भक्तस्त्रीरतिवर्धनः ॥ 19॥
सर्वसौभाग्यनिलयः परमाश्चर्यरूपधृक् ।
अनन्यपुरुषस्वामी द्वारकाभाग्यभाजनम् ॥ 20॥
बीजसंस्कारकर्ता च परीक्षिज्जानपोषकः ।
सर्वत्रपूर्णगुणकः सर्वभूषणभूषितः ॥ 21॥
सर्वलक्षणदाता च धृतराष्ट्रविमुक्तिदः ।
सन्मार्गरक्षको नित्यं विदुरप्रीतिपूरकः ॥ 22॥
लीलाव्यामोहकर्ता च कालधर्मप्रवर्तकः ।
पाणवानां मोक्षदाता परीक्षिद्भाग्यवर्धनः ॥ 23॥
कलिनिग्रहकर्ता च धर्मादीनां च पोषकः ।
सत्सङ्गजानहेतुश्च श्रीभागवतकारणम् ॥ 24॥
प्राकृतादृष्टमार्गश्च॥॥॥॥॥॥ चोन्तिनुएद्
ज्ञान-साधन-लीला
॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥ श्रोतव्यः सकलागमैः ।
कीर्तितव्यः शुद्धभावैः स्मर्तव्यश्चात्मवित्तमैः ॥ 25॥
अनेकमार्गकर्ता च नानाविधगतिप्रदः ।
पुरुषः सकलाधारः सत्त्वैकनिलयात्मभूः ॥ 26॥
सर्वध्येयो योगगम्यो भक्त्या ग्राह्यः सुरप्रियः ।
जन्मादिसार्थककृतिर्लीलाकर्ता पतिः सताम् ॥ 27॥
आदिकर्ता तत्त्वकर्ता सर्वकर्ता विशारदः ।
नानावतारकर्ता च ब्रह्माविर्भावकारणम् ॥ 28॥
दशलीलाविनोदी च नानासृष्टिप्रवर्तकः ।
अनेककल्पकर्ता च सर्वदोषविवर्जितः ॥ 29॥
सर्गलीला
वैराग्यहेतुस्तीर्थात्मा सर्वतीर्थफलप्रदः ।
तीर्थशुद्धैकनिलयः स्वमार्गपरिपोषकः ॥ 30॥
तीर्थकीर्तिर्भक्तगम्यो भक्तानुशयकार्यकृत् ।
भक्ततुल्यः सर्वतुल्यः स्वेच्छासर्वप्रवर्तकः ॥ 31॥
गुणातीतोऽनवद्यात्मा सर्गलीलाप्रवर्तकः ।
साक्षात्सर्वजगत्कर्ता महदादिप्रवर्तकः ॥ 32॥
मायाप्रवर्तकः साक्षी मायारतिविवर्धनः ।
आकाशात्मा चतुर्मूर्तिश्चतुर्धा भूतभावनः ॥ 33॥
रजःप्रवर्तको ब्रह्मा मरीच्यादिपितामहः ।
वेदकर्ता यज्ञकर्ता सर्वकर्ताऽमितात्मकः ॥ 34॥
अनेकसृष्टिकर्ता च दशधासृष्टिकारकः ।
यज्ञाङ्गो यज्ञवाराहो भूधरो भूमिपालकः ॥ 35॥
सेतुर्विधरणो जैत्रो हिरण्याक्षान्तकः सुरः ।
दितिकश्यपकामैकहेतुसृष्टिप्रवर्तकः ॥ 36॥
देवाभयप्रदाता च वैकुण्ठाधिपतिर्महान् ।
सर्वगर्वप्रहारी च सनकाद्यखिलार्थदः ॥ 37॥
सर्वाश्वासनकर्ता च भक्ततुल्याहवप्रदः ।
काललक्षणहेतुश्च सर्वार्थज्ञापकः परः ॥ 38॥
भक्तोन्नतिकरः सर्वप्रकारसुखदायकः ।
नानायुद्धप्रहरणो ब्रह्मशापविमोचकः ॥ 39॥
पुष्टिसर्गप्रणेता च गुणसृष्टिप्रवर्तकः ।
कर्दमेष्टप्रदाता च देवहूत्यखिलार्थदः ॥ 40॥
शुक्लनारायणः सत्यकालधर्मप्रवर्तकः ।
ज्ञानावतारः शान्तात्मा कपिलः कालनाशकः ॥ 41॥
त्रिगुणाधिपतिः साङ्ख्यशास्त्रकर्ता विशारदः ।
सर्गदूषणहारी च पुष्टिमोक्षप्रवर्तकः ॥ 42॥
लौकिकानन्ददाता च ब्रह्मानन्दप्रवर्तकः ।
भक्तिसिद्धान्तवक्ता च सगुणज्ञानदीपकः ॥ 43॥
आत्मप्रदः पूर्णकामो योगात्मा योगभावितः ।
जीवन्मुक्तिप्रदः श्रीमानन्यभक्तिप्रवर्तकः ॥ 44॥
कालसामर्थ्यदाता च कालदोषनिवारकः ।
गर्भोत्तमज्ञानदाता कर्ममार्गनियामकः ॥ 45॥
सर्वमार्गनिराकर्ता भक्तिमार्गैकपोषकः ।
सिद्धिहेतुः सर्वहेतुः सर्वाश्चर्यैककारणम् ॥ 46॥
चेतनाचेतनपतिः समुद्रपरिपूजितः ।
साङ्ख्याचार्यस्तुतः सिद्धपूजितः सर्वपूजितः ॥ 47॥
विसर्गलीला
विसर्गकर्ता सर्वेशः कोटिसूर्यसमप्रभः ।
अनन्तगुणगम्भीरो महापुरुषपूजितः ॥ 48॥
अनन्तसुखदाता च ब्रह्मकोटिप्रजापतिः ।
सुधाकोटिस्वास्थ्यहेतुः कामधुक्कोटिकामदः ॥ 49॥
समुद्रकोटिगम्भीरस्तीर्थकोटिसमाह्वयः ।
सुमेरुकोटिनिष्कम्पः कोटिब्रह्माण्डविग्रहः ॥ 50॥
कोट्यश्वमेधपापघ्नो वायुकोटिमहाबलः ।
कोटीन्दुजगदानन्दी शिवकोटिप्रसादकृत् ॥ 51॥
सर्वसद्गुणमाहात्म्यः सर्वसद्गुणभाजनम् ।
मन्वादिप्रेरको धर्मो यज्ञनारायणः परः ॥ 52॥
आकूतिसूनुर्देवेन्द्रो रुचिजन्माऽभयप्रदः ।
दक्षिणापतिरोजस्वी क्रियाशक्तिः परायणः ॥ 53॥
दत्तात्रेयो योगपतिर्योगमार्गप्रवर्तकः ।
अनसूयागर्भरत्नमृषिवंशविवर्धनः ॥ 54॥
गुणत्रयविभागज्ञश्चतुर्वर्गविशारदः ।
नारायणो धर्मसूनुर्मूर्तिपुण्ययशस्करः ॥ 55॥
सहस्रकवचच्छेदी तपःसारो नरप्रियः ।
विश्वानन्दप्रदः कर्मसाक्षी भारतपूजितः ॥ 56॥
अनन्ताद्भुतमाहात्म्यो बदरीस्थानभूषणम् ।
जितकामो जितक्रोधो जितसङ्गो जितेन्द्रियः ॥ 57॥
उर्वशीप्रभवः स्वर्गसुखदायी स्थितिप्रदः ।
अमानी मानदो गोप्ता भगवच्छास्त्रबोधकः ॥ 58॥
ब्रह्मादिवन्द्यो हंसश्रीर्मायावैभवकारणम् ।
विविधानन्तसर्गात्मा विश्वपूरणतत्परः ॥ 59॥
यज्ञजीवनहेतुश्च यज्ञस्वामीष्टबोधकः ।
नानासिद्धान्तगम्यश्च सप्ततन्तुश्च षड्गुणः ॥ 60॥
प्रतिसर्गजगत्कर्ता नानालीलाविशारदः ।
ध्रुवप्रियो ध्रुवस्वामी चिन्तिताधिकदायकः ॥ 61॥
दुर्लभानन्तफलदो दयानिधिरमित्रहा ।
अङ्गस्वामी कृपासारो वैन्यो भूमिनियामकः ॥ 62॥
भूमिदोग्धा प्रजाप्राणपालनैकपरायणः ।
यशोदाता ज्ञानदाता सर्वधर्मप्रदर्शकः ॥ 63॥
पुरञ्जनो जगन्मित्रं विसर्गान्तप्रदर्शकः ।
प्रचेतसां पतिश्चित्रभक्तिहेतुर्जनार्दनः ॥ 64॥
स्मृतिहेतुब्रह्मभावसायुज्यादिप्रदः शुभः ।
विजयी ॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥ चोन्तिनुएद्
स्थानलीला
॥॥ स्थितिलीलाब्धिरच्युतो विजयप्रदः ॥ 65॥
स्वसामर्थ्यप्रदो भक्तकीर्तिहेतुरधोक्षजः ।
प्रियव्रतप्रियस्वामी स्वेच्छावादविशारदः ॥ 66॥
सङ्ग्यगम्यः स्वप्रकाशः सर्वसङ्गविवर्जितः ।
इच्छायां च समर्यादस्त्यागमात्रोपलम्भनः ॥ 67॥
अचिन्त्यकार्यकर्ता च तर्कागोचरकार्यकृत् ।
शऋङ्गाररसमर्यादा आग्नीध्ररसभाजनम् ॥ 68॥
नाभीष्टपूरकः कर्ममर्यादादर्शनोत्सुकः ।
सर्वरूपोऽद्भुततमो मर्यादापुरुषोत्तमः ॥ 69॥
सर्वरूपेषु सत्यात्मा कालसाक्षी शशिप्रभः ।
मेरुदेवीव्रतफलमृषभो भगलक्षणः ॥ 70॥
जगत्सन्तर्पको मेघरूपी देवेन्द्रदर्पहा ।
जयन्तीपतिरत्यन्तप्रमाणाशेषलौकिकः ॥ 71॥
शतधान्यस्तभूतात्मा शतानन्दो गुणप्रसूः ।
वैष्णवोत्पादनपरः सर्वधर्मोपदेशकः ॥ 72॥
परहंसक्रियागोप्ता योगचर्याप्रदर्शकः ।
चतुर्थाश्रमनिर्णेता सदानन्दशरीरवान् ॥ 73॥
प्रदर्शितान्यधर्मश्च भरतस्वाम्यपारकृत् ।
यथावत्कर्मकर्ता च सङ्गानिष्टप्रदर्शकः ॥ 74॥
आवश्यकपुनर्जन्मकर्ममार्गप्रदर्शकः ।
यज्ञरूपमृगः शान्तः सहिष्णुः सत्पराक्रमः ॥ 75॥
रहूगणगतिज्ञश्च रहूगणविमोचकः ।
भवाटवीतत्त्ववक्ता बहिर्मुखहिते रतः ॥ 76॥
गयस्वामी स्थानवंशकर्ता स्थानविभेदकृत् ।
पुरुषावयवो भूमिविशेषविनिरूपकः ॥ 77॥
जम्बूद्वीपपतिर्मेरुनाभिपद्मरुहाश्रयः ।
नानाविभूतिलीलाढ्यो गङ्गोत्पत्तिनिदानकृत् ॥ 78॥
गङ्गामाहात्म्यहेतुश्च गङ्गारूपोऽतिगूढकृत् ।
वैकुण्ठदेहहेत्वम्बुजन्मकृत् सर्वपावनः ॥ 79॥
शिवस्वामी शिवोपास्यो गूढः सङ्कर्षणात्मकः ।
स्थानरक्षार्थमत्स्यादिरूपः सर्वैकपूजितः ॥ 80॥
उपास्यनानारूपात्मा ज्योतीरूपो गतिप्रदः ।
सूर्यनारायणो वेदकान्तिरुज्ज्वलवेषधृक् ॥ 81॥
हंसोऽन्तरिक्षगमनः सर्वप्रसवकारणम् ।
आनन्दकर्ता वसुदो बुधो वाक्पतिरुज्ज्वलः ॥ 82॥
कालात्मा कालकालश्च कालच्छेदकृदुत्तमः ।
शिशुमारः सर्वमूर्तिराधिदैविकरूपधृक् ॥ 83॥
अनन्तसुखभोगाढ्यो विवरैश्वर्यभाजनम् ।
सङ्कर्षणो दैत्यपतिः सर्वाधारो बृहद्वपुः ॥ 84॥
अनन्तनरकच्छेदी स्मृतिमात्रार्तिनाशनः ।
सर्वानुग्रहकर्ता च ॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥ चोन्तिनुएद्
पोषण-पुष्टि-लीला
॥॥॥॥॥॥॥॥ मर्यादाभिन्नशास्त्रकृत् ॥ 85 ॥
कालान्तकभयच्छेदी नामसामर्थ्यरूपधृक् ।
उद्धारानर्हगोप्त्रात्मा नामादिप्रेरकोत्तमः ॥ 86॥
अजामिलमहादुष्टमोचकोऽघविमोचकः ।
धर्मवक्ताऽक्लिष्टवक्ता विष्णुधर्मस्वरूपधृक् ॥ 87॥
सन्मार्गप्रेरको धर्ता त्यागहेतुरधोक्षजः ।
वैकुण्ठपुरनेता च दाससंवृद्धिकारकः ॥ 88॥
दक्षप्रसादकृद्धंसगुह्यस्तुतिविभावनः ।
स्वाभिप्रायप्रवक्ता च मुक्तजीवप्रसूतिकृत् ॥ 89॥
नारदप्रेरणात्मा च हर्यश्वब्रह्मभावनः ।
शबलाश्वहितो गूढवाक्यार्थज्ञापनक्षमः ॥ 90॥
गूढार्थज्ञापनः सर्वमोक्षानन्दप्रतिष्ठितः ।
पुष्टिप्ररोहहेतुश्च दासैकज्ञातहृद्गतः ॥ 91॥
शान्तिकर्ता सुहितकृत् स्त्रीप्रसूः सर्वकामधुक् ।
पुष्टिवंशप्रणेता च विश्वरूपेष्टदेवता ॥ 92॥
कवचात्मा पालनात्मा वर्मोपचितिकारणम् ।
विश्वरूपशिरश्छेदी त्वाष्ट्रयज्ञविनाशकः ॥ 93॥
वृत्रस्वामी वृत्रगम्यो वृत्रव्रतपरायणः ।
वृत्रकीर्तिर्वृत्रमोक्षो मघवत्प्राणरक्षकः ॥ 94॥
अश्वमेधहविर्भोक्ता देवेन्द्रामीवनाशकः ।
संसारमोचकश्चित्रकेतुबोधनतत्परः ॥ 95॥
मन्त्रसिद्धिः सिद्धिहेतुः सुसिद्धिफलदायकः ।
महादेवतिरस्कर्ता भक्त्यै पूर्वार्थनाशकः ॥ 96॥
देवब्राह्मणविद्वेषवैमुख्यज्ञापकः शिवः ।
आदित्यो दैत्यराजश्च महत्पतिरचिन्त्यकृत् ॥ 97॥
मरुतां भेदकस्त्राता व्रतात्मा पुम्प्रसूतिकृत् ।
ऊतिलीला
कर्मात्मा वासनात्मा च ऊतिलीलापरायणः ॥ 98॥
समदैत्यसुरः स्वात्मा वैषम्यज्ञानसंश्रयः ।
देहाद्युपाधिरहितः सर्वज्ञः सर्वहेतुविद् ॥ 99॥
ब्रह्मवाक्स्थापनपरः स्वजन्मावधिकार्यकृत् ।
सदसद्वासनाहेतुस्त्रिसत्यो भक्तमोचकः ॥ 100॥
हिरण्यकशिपुद्वेषी प्रविष्टात्माऽतिभीषणः ।
शान्तिज्ञानादिहेतुश्च प्रह्लादोत्पत्तिकारणम् ॥ 101॥
दैत्यसिद्धान्तसद्वक्ता तपःसार उदारधीः ।
दैत्यहेतुप्रकटनो भक्तिचिह्नप्रकाशकः ॥ 102॥
सद्द्वेषहेतुः सद्द्वेषवासनात्मा निरन्तरः ।
नैष्ठुर्यसीमा प्रह्लादवत्सलः सङ्गदोषहा ॥ 103॥
महानुभावः साकारः सर्वाकारः प्रमाणभूः ।
स्तम्भप्रसूतिर्नृहरिर्नृसिंहो भीमविक्रमः ॥ 104॥
विकटास्यो ललज्जिह्वो नखशस्त्रो जवोत्कटः ।
हिरण्यकशिपुच्छेदी क्रूरदैत्यनिवारकः ॥ 105॥
सिंहासनस्थः क्रोधात्मा लक्ष्मीभयविवर्धनः ।
ब्रह्माद्यत्यन्तभयभूरपूर्वाचिन्त्यरूपधृक् ॥ 106॥
भक्तैकशान्तहृदयो भक्तस्तुत्यः स्तुतिप्रियः ।
भक्ताङ्गलेहनोद्धूतक्रोधपुङ्जः प्रशान्तधीः ॥ 107॥
स्मृतिमात्रभयत्राता ब्रह्मबुद्धिप्रदायकः ।
गोरूपधार्यमृतपाः शिवकीर्तिविवर्धनः ॥ 108॥
धर्मात्मा सर्वकर्मात्मा विशेषात्माऽऽश्रमप्रभुः ।
संसारमग्नस्वोद्धर्ता सन्मार्गाखिलतत्त्ववाक् ॥ 109॥
आचारात्मा सदाचारः ॥॥॥॥॥॥॥॥॥ चोन्तिनुएद्
मन्वन्तरलीला
॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥मन्वन्तरविभावनः ।
स्मृत्याऽशेषाशुभहरो गजेन्द्रस्मृतिकारणम् ॥ 110॥
जातिस्मरणहेत्वैकपूजाभक्तिस्वरूपदः ।
यज्ञो भयान्मनुत्राता विभुर्ब्रह्मव्रताश्रयः ॥ 111॥
सत्यसेनो दुष्टघाती हरिर्गजविमोचकः ।
वैकुण्ठो लोककर्ता च अजितोऽमृतकारणम् ॥ 112॥
उरुक्रमो भूमिहर्ता सार्वभौमो बलिप्रियः ।
विभुः सर्वहितैकात्मा विष्वक्सेनः शिवप्रियः ॥ 113॥
धर्मसेतुर्लोकधृतिः सुधामान्तरपालकः ।
उपहर्ता योगपतिर्बृहद्भानुः क्रियापतिः ॥ 114॥
चतुर्दशप्रमाणात्मा धर्मो मन्वादिबोधकः ।
लक्ष्मीभोगैकनिलयो देवमन्त्रप्रदायकः ॥ 115॥
दैत्यव्यामोहकः साक्षाद्गरुडस्कन्धसंश्रयः ।
लीलामन्दरधारी च दैत्यवासुकिपूजितः ॥ 116॥
समुद्रोन्मथनायत्तोऽविघ्नकर्ता स्ववाक्यकृत् ।
आदिकूर्मः पवित्रात्मा मन्दराघर्षणोत्सुकः ॥ 117॥
श्वासैजदब्धिवार्वीचिः कल्पान्तावधिकार्यकृत् ।
चतुर्दशमहारत्नो लक्ष्मीसौभाग्यवर्धनः ॥ 118॥
धन्वन्तरिः सुधाहस्तो यज्ञभोक्ताऽऽर्तिनाशनः ।
आयुर्वेदप्रणेता च देवदैत्याखिलार्चितः ॥ 119॥
बुद्धिव्यामोहको देवकार्यसाधनतत्परः ।
स्त्रीरूपो मायया वक्ता दैत्यान्तःकरणप्रियः ॥ 120॥
पायितामृतदेवांशो युद्धहेतुस्मृतिप्रदः ।
सुमालिमालिवधकृन्माल्यवत्प्राणहारकः ॥ 121॥
कालनेमिशिरश्छेदी दैत्ययज्ञविनाशकः ।
इन्द्रसामर्थ्यदाता च दैत्यशेषस्थितिप्रियः ॥ 122॥
शिवव्यामोहको मायी भृगुमन्त्रस्वशक्तिदः ।
बलिजीवनकर्ता च स्वर्गहेतुर्व्रतार्चितः ॥ 123॥
अदित्यानन्दकर्ता च कश्यपादितिसम्भवः ।
उपेन्द्र इन्द्रावरजो वामनब्रह्मरूपधृक् ॥ 124॥
ब्रह्मादिसेवितवपुर्यज्ञपावनतत्परः ।
याच्ञोपदेशकर्ता च ज्ञापिताशेषसंस्थितिः ॥ 125॥
सत्यार्थप्रेरकः सर्वहर्ता गर्वविनाशकः ।
त्रिविक्रमस्त्रिलोकात्मा विश्वमूर्तिः पृथुश्रवाः ॥ 126॥
पाशबद्धबलिः सर्वदैत्यपक्षोपमर्दकः ।
सुतलस्थापितबलिः स्वर्गाधिकसुखप्रदः ॥ 127॥
कर्मसम्पूर्तिकर्ता च स्वर्गसंस्थापितामरः ।
ज्ञातत्रिविधधर्मात्मा महामीनोऽब्धिसंश्रयः ॥ 128॥
सत्यव्रतप्रियो गोप्ता मत्स्यमूर्तिधृतश्रुतिः ।
शऋङ्गबद्धधृतक्षोणिः सर्वार्थज्ञापको गुरुः ॥ 129॥
ईशानुकथालीला
ईशसेवकलीलात्मा सूर्यवंशप्रवर्तकः ।
सोमवंशोद्भवकरो मनुपुत्रगतिप्रदः ॥ 130॥
अम्बरीषप्रियः साधुर्दुर्वासोगर्वनाशकः ।
ब्रह्मशापोपसंहर्ता भक्तकीर्तिविवर्धनः ॥ 131॥
इक्ष्वाकुवंशजनकः सगराद्यखिलार्थदः ।
भगीरथमहायत्नो गङ्गाधौताङ्घ्रिपङ्कजः ॥ 132॥
ब्रह्मस्वामी शिवस्वामी सगरात्मजमुक्तिदः ।
खट्वाङ्गमोक्षहेतुश्च रघुवंशविवर्धनः ॥ 133॥
रघुनाथो रामचन्द्रो रामभद्रो रघुप्रियः ।
अनन्तकीर्तिः पुण्यात्मा पुण्यश्लोकैकभास्करः ॥ 134॥
कोशलेन्द्रः प्रमाणात्मा सेव्यो दशरथात्मजः ।
लक्ष्मणो भरतश्चैव शत्रुघ्नो व्यूहविग्रहः ॥ 135॥
विश्वामित्रप्रियो दान्तस्ताडकावधमोक्षदः ।
वायव्यास्त्राब्धिनिक्षिप्तमारीचश्च सुबाहुहा ॥ 136॥
वृषध्वजधनुर्भङ्गप्राप्तसीतामहोत्सवः ।
सीतापतिर्भृगुपतिगर्वपर्वतनाशकः ॥ 137॥
अयोध्यास्थमहाभोगयुक्तलक्ष्मीविनोदवान् ।
कैकेयीवाक्यकर्ता च पितृवाक्परिपालकः ॥ 138॥
वैराग्यबोधकोऽनन्यसात्त्विकस्थानबोधकः ।
अहल्यादुःखहारी च गुहस्वामी सलक्ष्मणः ॥ 139॥
चित्रकूटप्रियस्थानो दण्डकारण्यपावनः ।
शरभङ्गसुतीक्ष्णादिपूजितोऽगस्त्यभाग्यभूः ॥ 140॥
ऋषिसम्प्रार्थितकृतिर्विराधवधपण्डितः ।
छिन्नशूर्पणखानासः खरदूषणघातकः ॥ 141॥
एकबाणहतानेकसहस्रबलराक्षसः ।
मारीचघाती नियतसीतासम्बन्धशोभितः ॥ 142॥
सीतावियोगनाट्यश्च जटायुर्वधमोक्षदः ।
शबरीपूजितो भक्तहनुमत्प्रमुखावृतः ॥ 143॥
दुन्दुभ्यस्थिप्रहरणः सप्ततालविभेदनः ।
सुग्रीवराज्यदो वालिघाती सागरशोषणः ॥ 144॥
सेतुबन्धनकर्ता च विभीषणहितप्रदः ।
रावणादिशिरश्छेदी राक्षसाघौघनाशकः ॥ 145॥
सीताऽभयप्रदाता च पुष्पकागमनोत्सुकः ।
अयोध्यापतिरत्यन्तसर्वलोकसुखप्रदः ॥ 146॥
मथुरापुरनिर्माता सुकृतज्ञस्वरूपदः ।
जनकज्ञानगम्यश्च ऐलान्तप्रकटश्रुतिः ॥ 147॥
हैहयान्तकरो रामो दुष्टक्षत्रविनाशकः ।
सोमवंशहितैकात्मा यदुवंशविवर्धनः ॥ 148॥
निरोधलीला
परब्रह्मावतरणः केशवः क्लेशनाशनः ।
भूमिभारावतरणो भक्तार्थाखिलमानसः ॥ 149॥
सर्वभक्तनिरोधात्मा लीलानन्तनिरोधकृत् ।
भूमिष्ठपरमानन्दो देवकीशुद्धिकारणम् ॥ 150॥
वसुदेवज्ञाननिष्ठसमजीवनिवारकः ।
सर्ववैराग्यकरणस्वलीलाधारशोधकः ॥ 151॥
मायाज्ञापनकर्ता च शेषसम्भारसम्भृतिः ।
भक्तक्लेशपरिज्ञाता तन्निवारणतत्परः ॥ 152॥
आविष्टवसुदेवांशो देवकीगर्भभूषणम् ।
पूर्णतेजोमयः पूर्णः कंसाधृष्यप्रतापवान् ॥ 153॥
विवेकज्ञानदाता च ब्रह्माद्यखिलसंस्तुतः ।
सत्यो जगत्कल्पतरुर्नानारूपविमोहनः ॥ 154॥
भक्तिमार्गप्रतिष्ठाता विद्वन्मोहप्रवर्तकः ।
मूलकालगुणद्रष्टा नयनानन्दभाजनम् ॥ 155॥
वसुदेवसुखाब्धिश्च देवकीनयनामृतम् ।
पितृमातृस्तुतः पूर्वसर्ववृत्तान्तबोधकः ॥ 156॥
गोकुलागतिलीलाप्तवसुदेवकरस्थितिः ।
सर्वेशत्वप्रकटनो मायाव्यत्ययकारकः ॥ 157॥
ज्ञानमोहितदुष्टेशः प्रपञ्चास्मृतिकारणम् ।
यशोदानन्दनो नन्दभाग्यभूगोकुलोत्सवः ॥ 158॥
नन्दप्रियो नन्दसूनुर्यशोदायाः स्तनन्धयः ।
पूतनासुपयःपाता मुग्धभावातिसुन्दरः ॥ 159॥
सुन्दरीहृदयानन्दो गोपीमन्त्राभिमन्त्रितः ।
गोपालाश्चर्यरसकृत् शकटासुरखण्डनः ॥ 160॥
नन्दव्रजजनानन्दी नन्दभाग्यमहोदयः ।
तृणावर्तवधोत्साहो यशोदाज्ञानविग्रहः ॥ 161॥
बलभद्रप्रियः कृष्णः सङ्कर्षणसहायवान् ।
रामानुजो वासुदेवो गोष्ठाङ्गणगतिप्रियः ॥ 162॥
किङ्किणीरवभावज्ञो वत्सपुच्छावलम्बनः ।
नवनीतप्रियो गोपीमोहसंसारनाशकः ॥ 163॥
गोपबालकभावज्ञश्चौर्यविद्याविशारदः ।
मृत्स्नाभक्षणलीलास्यमाहात्म्यज्ञानदायकः ॥ 164॥
धराद्रोणप्रीतिकर्ता दधिभाण्डविभेदनः ।
दामोदरो भक्तवश्यो यमलार्जुनभञ्जनः ॥ 165॥
बृहद्वनमहाश्चर्यो वृन्दावनगतिप्रियः ।
वत्सघाती बालकेलिर्बकासुरनिषूदनः ॥ 166॥
अरण्यभोक्ताऽप्यथवा बाललीलापरायणः ।
प्रोत्साहजनकश्चैवमघासुरनिषूदनः ॥ 167॥
व्यालमोक्षप्रदः पुष्टो ब्रह्ममोहप्रवर्धनः ।
अनन्तमूर्तिः सर्वात्मा जङ्गमस्थावराकृतिः ॥ 168॥
ब्रह्ममोहनकर्ता च स्तुत्य आत्मा सदाप्रियः ।
पौगण्डलीलाभिरतिर्गोचारणपरायणः ॥ 169॥
वृन्दावनलतागुल्मवृक्षरूपनिरूपकः ।
नादब्रह्मप्रकटनो वयःप्रतिकृतिस्वनः ॥ 170॥
बर्हिनृत्यानुकरणो गोपालानुकृतिस्वनः ।
सदाचारप्रतिष्ठाता बलश्रमनिराकृतिः ॥ 171॥
तरुमूलकृताशेषतल्पशायी सखिस्तुतः ।
गोपालसेवितपदः श्रीलालितपदाम्बुजः ॥ 172॥
गोपसम्प्रार्थितफलदाननाशितधेनुकः ।
कालीयफणिमाणिक्यरञ्जितश्रीपदाम्बुजः ॥ 173॥
दृष्टिसङ्जीविताशेषगोपगोगोपिकाप्रियः ।
लीलासम्पीतदावाग्निः प्रलम्बवधपण्डितः ॥ 174॥
दावाग्न्यावृतगोपालदृष्ट्याच्छादनवह्निपः ।
वर्षाशरद्विभूतिश्रीर्गोपीकामप्रबोधकः ॥ 175॥
गोपीरत्नस्तुताशेषवेणुवाद्यविशारदः ।
कात्यायनीव्रतव्याजसर्वभावाश्रिताङ्गनः ॥ 176॥
सत्सङ्गतिस्तुतिव्याजस्तुतवृन्दावनाङ्घ्रिपः ।
गोपक्षुच्छान्तिसंव्याजविप्रभार्याप्रसादकृत् ॥ 177॥
हेतुप्राप्तेन्द्रयागस्वकार्यगोसवबोधकः ।
शैलरूपकृताशेषरसभोगसुखावहः ॥ 178॥
लीलागोवर्धनोद्धारपालितस्वव्रजप्रियः ।
गोपस्वच्छन्दलीलार्थगर्गवाक्यार्थबोधकः ॥ 179॥
इन्द्रधेनुस्तुतिप्राप्तगोविन्देन्द्राभिधानवान् ।
व्रतादिधर्मसंसक्तनन्दक्लेशविनाशकः ॥ 180॥
नन्दादिगोपमात्रेष्टवैकुण्ठगतिदायकः ।
वेणुवादस्मरक्षोभमत्तगोपीविमुक्तिदः ॥ 181॥
सर्वभावप्राप्तगोपीसुखसंवर्धनक्षमः ।
गोपीगर्वप्रणाशार्थतिरोधानसुखप्रदः ॥ 182॥
कृष्णभावव्याप्तविश्वगोपीभावितवेषधृक् ।
राधाविशेषसम्भोगप्राप्तदोषनिवारकः ॥ 183॥
परमप्रीतिसङ्गीतसर्वाद्भुतमहागुणः ।
मानापनोदनाक्रन्दगोपीदृष्टिमहोत्सवः ॥ 184॥
गोपिकाव्याप्तसर्वाङ्गः स्त्रीसम्भाषाविशारदः ।
रासोत्सवमहासौख्यगोपीसम्भोगसागरः ॥ 185॥
जलस्थलरतिव्याप्तगोपीदृष्ट्यभिपूजितः ।
शास्त्रानपेक्षकामैकमुक्तिद्वारविवर्धनः ॥ 186॥
सुदर्शनमहासर्पग्रस्तनन्दविमोचकः ।
गीतमोहितगोपीधृक्षङ्खचूडविनाशकः ॥ 187॥
गुणसङ्गीतसन्तुष्टिर्गोपीसंसारविस्मृतिः ।
अरिष्टमथनो दैत्यबुद्धिव्यामोहकारकः ॥ 188॥
केशिघाती नारदेष्टो व्योमासुरविनाशकः ।
अक्रूरभक्तिसंराद्धपादरेणुमहानिधिः ॥ 189॥
रथावरोहशुद्धात्मा गोपीमानसहारकः ।
ह्रदसन्दर्शिताशेषवैकुण्ठाक्रूरसंस्तुतः ॥ 190॥
मथुरागमनोत्साहो मथुराभाग्यभाजनम् ।
मथुरानगरीशोभादर्शनोत्सुकमानसः ॥ 191॥
दुष्टरञ्जकघाती च वायकार्चितविग्रहः ।
वस्त्रमालासुशोभाङ्गः कुब्जालेपनभूषितः ॥ 192॥
कुब्जासुरूपकर्ता च कुब्जारतिवरप्रदः ।
प्रसादरूपसन्तुष्टहरकोदण्डखण्डनः ॥ 193॥
शकलाहतकंसाप्तधनूरक्षकसैनिकः ।
जाग्रत्स्वप्नभयव्याप्तमृत्युलक्षणबोधकः ॥ 194॥
मथुरामल्ल ओजस्वी मल्लयुद्धविशारदः ।
सद्यः कुवलयापीडघाती चाणूरमर्दनः ॥ 195॥
लीलाहतमहामल्लः शलतोशलघातकः ।
कंसान्तको जितामित्रो वसुदेवविमोचकः ॥ 196॥
ज्ञाततत्त्वपितृज्ञानमोहनामृतवाङ्मयः ।
उग्रसेनप्रतिष्ठाता यादवाधिविनाशकः ॥ 197॥
नन्दादिसान्त्वनकरो ब्रह्मचर्यव्रते स्थितः ।
गुरुशुश्रूषणपरो विद्यापारमितेश्वरः ॥ 198॥
सान्दीपनिमृतापत्यदाता कालान्तकादिजित् ।
गोकुलाश्वासनपरो यशोदानन्दपोषकः ॥ 199॥
गोपिकाविरहव्याजमनोगतिरतिप्रदः ।
समोद्धवभ्रमरवाक् गोपिकामोहनाशकः ॥ 200॥
कुब्जारतिप्रदोऽक्रूरपवित्रीकृतभूगृहः ।
पृथादुःखप्रणेता च पाण्डवानां सुखप्रदः ॥ 201॥
दशमस्कन्धोत्तरार्धनामानि निरोधलीला
जरासन्धसमानीतसैन्यघाती विचारकः ।
यवनव्याप्तमथुराजनदत्तकुशस्थलिः ॥ 202॥
द्वारकाद्भुतनिर्माणविस्मापितसुरासुरः ।
मनुष्यमात्रभोगार्थभूम्यानीतेन्द्रवैभवः ॥ 203॥
यवनव्याप्तमथुरानिर्गमानन्दविग्रहः ।
मुचुकुन्दमहाबोधयवनप्राणदर्पहा ॥ 204॥
मुचुकुन्दस्तुताशेषगुणकर्ममहोदयः ।
फलप्रदानसन्तुष्टिर्जन्मान्तरितमोक्षदः ॥ 205॥
शिवब्राह्मणवाक्याप्तजयभीतिविभावनः ।
प्रवर्षणप्रार्थिताग्निदानपुण्यमहोत्सवः ॥ 206॥
रुक्मिणीरमणः कामपिता प्रद्युम्नभावनः ।
स्यमन्तकमणिव्याजप्राप्तजाम्बवतीपतिः ॥ 207॥
सत्यभामाप्राणपतिः कालिन्दीरतिवर्धनः ।
मित्रविन्दापतिः सत्यापतिर्वृषनिषूदनः ॥ 208॥
भद्रावाञ्छितभर्ता च लक्ष्मणावरणक्षमः ।
इन्द्रादिप्रार्थितवधनरकासुरसूदनः ॥ 209॥
मुरारिः पीठहन्ता च ताम्रादिप्राणहारकः ।
षोडशस्त्रीसहस्रेशः छत्रकुण्डलदानकृत् ॥ 210॥
पारिजातापहरणो देवेन्द्रमदनाशकः ।
रुक्मिणीसमसर्वस्त्रीसाध्यभोगरतिप्रदः ॥ 211॥
रुक्मिणीपरिहासोक्तिवाक्तिरोधानकारकः ।
पुत्रपौत्रमहाभाग्यगृहधर्मप्रवर्तकः ॥ 212॥
शम्बरान्तकसत्पुत्रविवाहहतरुक्मिकः ।
उषापहृतपौत्रश्रीर्बाणबाहुनिवारकः ॥ 213॥
शीतज्वरभयव्याप्तज्वरसंस्तुतषड्गुणः ।
शङ्करप्रतियोद्धा च द्वन्द्वयुद्धविशारदः ॥ 214॥
नृगपापप्रभेत्ता च ब्रह्मस्वगुणदोषदृक् ।
विष्णुभक्तिविरोधैकब्रह्मस्वविनिवारकः ॥ 215॥
बलभद्राहितगुणो गोकुलप्रीतिदायकः ।
गोपीस्नेहैकनिलयो गोपीप्राणस्थितिप्रदः ॥ 216॥
वाक्यातिगामियमुनाहलाकर्षणवैभवः ।
पौण्ड्रकत्याजितस्पर्धः काशीराजविभेदनः ॥ 217॥
काशीनिदाहकरणः शिवभस्मप्रदायकः ।
द्विविदप्राणघाती च कौरवाखर्वगर्वनुत् ॥ 218॥
लाङ्गलाकृष्टनगरीसंविग्नाखिलनागरः ।
प्रपन्नाभयदः साम्बप्राप्तसन्मानभाजनम् ॥ 219॥
नारदान्विष्टचरणो भक्तविक्षेपनाशकः ।
सदाचारैकनिलयः सुधर्माध्यासितासनः ॥ 220॥
जरासन्धावरुद्धेन विज्ञापितनिजक्लमः ।
मन्त्र्युद्धवादिवाक्योक्तप्रकारैकपरायणः ॥ 221॥
राजसूयादिमखकृत् सम्प्रार्थितसहायकृत् ।
इन्द्रप्रस्थप्रयाणार्थमहत्सम्भारसम्भृतिः ॥ 222॥
जरासन्धवधव्याजमोचिताशेषभूमिपः ।
सन्मार्गबोधको यज्ञक्षितिवारणतत्परः ॥ 223॥
शिशुपालहतिव्याजजयशापविमोचकः ।
दुर्योधनाभिमानाब्धिशोषबाणवृकोदरः॥ 224॥
महादेववरप्राप्तपुरशाल्वविनाशकः ।
दन्तवक्त्रवधव्याजविजयाघौघनाशकः ॥ 225॥
विदूरथप्राणहर्ता न्यस्तशस्त्रास्त्रविग्रहः ।
उपधर्मविलिप्ताङ्गसूतघाती वरप्रदः ॥ 226॥
बल्वलप्राणहरणपालितर्षिश्रुतिक्रियः ।
सर्वतीर्थाघनाशार्थतीर्थयात्राविशारदः ॥ 227॥
ज्ञानक्रियाविभेदेष्टफलसाधनतत्परः ।
सारथ्यादिक्रियाकर्ता भक्तवश्यत्वबोधकः ॥ 228॥
सुदामारङ्कभार्यार्थभूम्यानीतेन्द्रवैभवः ।
रविग्रहनिमित्ताप्तकुरुक्षेत्रैकपावनः ॥ 229॥
नृपगोपीसमस्तस्त्रीपावनार्थाखिलक्रियः ।
ऋषिमार्गप्रतिष्ठाता वसुदेवमखक्रियः ॥ 230॥
वसुदेवज्ञानदाता देवकीपुत्रदायकः ।
अर्जुनस्त्रीप्रदाता च बहुलाश्वस्वरूपदः ॥ 231॥
श्रुतदेवेष्टदाता च सर्वश्रुतिनिरूपितः ।
महादेवाद्यतिश्रेष्ठो भक्तिलक्षणनिर्णयः ॥ 232॥
वृकग्रस्तशिवत्राता नानावाक्यविशारदः ।
नरगर्वविनाशार्थहृतब्राह्मणबालकः ॥ 233॥
लोकालोकपरस्थानस्थितबालकदायकः ।
द्वारकास्थमहाभोगनानास्त्रीरतिवर्धनः ॥ 234॥
मनस्तिरोधानकृतव्यग्रस्त्रीचित्तभावितः ।
मुक्तिलीला
मुक्तिलीलाविहरणो मौशलव्याजसंहृतिः ॥ 235॥
श्रीभागवतधर्मादिबोधको भक्तिनीतिकृत् ।
उद्धवज्ञानदाता च पञ्चविंशतिधा गुरुः ॥ 236॥
आचारभक्तिमुक्त्यादिवक्ता शब्दोद्भवस्थितिः ।
हंसो धर्मप्रवक्ता च सनकाद्युपदेशकृत् ॥ 237॥
भक्तिसाधनवक्ता च योगसिद्धिप्रदायकः ।
नानाविभूतिवक्ता च शुद्धधर्मावबोधकः ॥ 238॥
मार्गत्रयविभेदात्मा नानाशङ्कानिवारकः ।
भिक्षुगीताप्रवक्ता च शुद्धसाङ्ख्यप्रवर्तकः ॥ 239॥
मनोगुणविशेषात्मा ज्ञापकोक्तपुरूरवाः ।
पूजाविधिप्रवक्ता च सर्वसिद्धान्तबोधकः ॥ 240॥
लघुस्वमार्गवक्ता च स्वस्थानगतिबोधकः ।
यादवाङ्गोपसंहर्ता सर्वाश्चर्यगतिक्रियः ॥ 241॥
आश्रयलीला
कालधर्मविभेदार्थवर्णनाशनतत्परः ।
बुद्धो गुप्तार्थवक्ता च नानाशास्त्रविधायकः ॥ 242॥
नष्टधर्ममनुष्यादिलक्षणज्ञापनोत्सुकः ।
आश्रयैकगतिज्ञाता कल्किः कलिमलापहः ॥ 243॥
शास्त्रवैराग्यसम्बोधो नानाप्रलयबोधकः ।
विशेषतः शुकव्याजपरीक्षिज्ज्ञानबोधकः ॥ 244॥
शुकेष्टगतिरूपात्मा परीक्षिद्देहमोक्षदः ।
शब्दरूपो नादरूपो वेदरूपो विभेदनः ॥ 245॥
व्यासः शाखाप्रवक्ता च पुराणार्थप्रवर्तकः ।
मार्कण्डेयप्रसन्नात्मा वटपत्रपुटेशयः ॥ 246॥
मायाव्याप्तमहामोहदुःखशान्तिप्रवर्तकः ।
महादेवस्वरूपश्च भक्तिदाता कृपानिधिः ॥ 247॥
आदित्यान्तर्गतः कालः द्वादशात्मा सुपूजितः ।
श्रीभागवतरूपश्च सर्वार्थफलदायकः ॥ 248॥
इतीदं कीर्तनीयस्य हरेर्नामसहस्रकम् ।
पञ्चसप्ततिविस्तीर्णं पुराणान्तरभाषितम् ॥ 249॥
य एतत्प्रातरुत्थाय श्रद्धावान् सुसमाहितः ।
जपेदर्थाहितमतिः स गोविन्दपदं लभेत् ॥ 250॥
सर्वधर्मविनिर्मुक्तः सर्वसाधनवर्जितः ।
एतद्धारणमात्रेण कृष्णस्य पदवीं व्रजेत् ॥ 251॥
हर्यावेशितचित्तेन श्रीभागवतसागरात् ।
समुद्धृतानि नामानि चिन्तामणिनिभानि हि ॥ 252॥
कण्ठस्थितान्यर्थदीप्त्या बाधन्तेऽज्ञानजं तमः ।
भक्तिं श्रीकृष्णदेवस्य साधयन्ति विनिश्चितम् ॥ 253॥
किम्बहूक्तेन भगवान् नामभिः स्तुतषड्गुणः ।
आत्मभावं नयत्याशु भक्तिं च कुरुते दृढाम् ॥ 254॥
यः कृष्णभक्तिमिह वाञ्छति साधनौघैर्-
नामानि भासुरयशांसि जपेत्स नित्यम् ।
तं वै हरिः स्वपुरुषं कुरुतेऽतिशीघ्रम्-
आत्मार्पणं समधिगच्छति भावतुष्टः ॥ 255॥
श्रीकृष्ण कृष्णसख वृष्णिवृषावनिध्रुग्-
राजन्यवंशदहनानपवर्गवीर्य ।
गोविन्द गोपवनिताव्रजभृत्यगीत
तीर्थश्रवः श्रवणमङ्गल पाहि भृत्यान् ॥ 256॥
॥ इति श्रीभागवतसारसमुच्चये वैश्वानरोक्तं
श्रीवल्लभाचार्यविरचितं
श्रीपुरुषोत्तमसहस्रनामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
viniyogaḥ
purāṇapuruṣo viṣṇuḥ puruṣottama ucyate |
nāmnāṃ sahasraṃ vakṣyāmi tasya bhāgavatoddhṛtam || 1||
yasya prasādādvāgīśāḥ prajeśā vibhavonnatāḥ |
kṣudrā api bhavantyāśu śrīkṛṣṇaṃ taṃ nato'smyaham || 2||
anantā eva kṛṣṇasya līlā nāmapravartikāḥ |
uktā bhāgavate gūhāḥ prakaṭā api kutracit || 3||
atastāni pravakṣyāmi nāmāni muravairiṇaḥ |
sahasraṃ yaistu paṭhitaiḥ paṭhitaṃ syācchukāmṛtam || 4||
kṛṣṇanāmasahasrasya ṛṣiragnirnirūpitaḥ |
gāyatrī ca tathā chando devatā puruṣottamaḥ || 5||
viniyogaḥ samasteṣu puruṣārtheṣu vai mataḥ |
bījaṃ bhaktapriyaḥ śaktiḥ satyavāgucyate hariḥ || 6||
bhaktoddharaṇayatnastu mantro'tra paramo mataḥ |
avatāritabhaktāṃśaḥ kīlakaṃ parikīrtitam || 7||
astraṃ sarvasamarthaśca govindaḥ kavacaṃ matam |
puruṣo dhyānamatroktaḥ siddhiḥ śaraṇasaṃsmṛtiḥ || 8||
adhikāralīlā
śrīkṛṣṇaḥ saccidānando nityalīlāvinodakṛt |
sarvāgamavinodī ca lakṣmīśaḥ puruṣottamaḥ || 9||
ādikālaḥ sarvakālaḥ kālātmā māyayāvṛtaḥ |
bhaktoddhāraprayatnātmā jagatkartā jaganmayaḥ || 10||
nāmalīlāparo viṣṇurvyāsātmā śukamokṣadaḥ |
vyāpivaikuṇṭhadātā ca śrīmadbhāgavatāgamaḥ || 11||
śukavāgamṛtābdhīnduḥ śaunakādyakhileṣṭadaḥ |
bhaktipravartakastrātā vyāsacintāvināśakaḥ || 12||
sarvasiddhāntavāgātmā nāradādyakhileṣṭadaḥ |
antarātmā dhyānagamyo bhaktiratnapradāyakaḥ || 13||
muktopasṛpyaḥ pūrṇātmā muktānāṃ rativardhanaḥ |
bhaktakāryaikanirato drauṇyastravinivārakaḥ || 14||
bhaktasmayapraṇetā ca bhaktavākparipālakaḥ |
brahmaṇyadevo dharmātmā bhaktānāṃ ca parīkṣakaḥ || 15||
āsannahitakartā ca māyāhitakaraḥ prabhuḥ |
uttarāprāṇadātā ca brahmāstravinivārakaḥ || 16||
sarvataḥ pāṇavapatiḥ parīkṣicchuddhikāraṇam |
gūhātmā sarvavedeṣu bhaktaikahṛdayaṅgamaḥ || 17||
kuntīstutyaḥ prasannātmā paramādbhutakāryakṛt |
bhīṣmamuktipradaḥ svāmī bhaktamohanivārakaḥ || 18||
sarvāvasthāsu saṃsevyaḥ samaḥ sukhahitapradaḥ |
kṛtakṛtyaḥ sarvasākṣī bhaktastrīrativardhanaḥ || 19||
sarvasaubhāgyanilayaḥ paramāścaryarūpadhṛk |
ananyapuruṣasvāmī dvārakābhāgyabhājanam || 20||
bījasaṃskārakartā ca parīkṣijjānapoṣakaḥ |
sarvatrapūrṇaguṇakaḥ sarvabhūṣaṇabhūṣitaḥ || 21||
sarvalakṣaṇadātā ca dhṛtarāṣṭravimuktidaḥ |
sanmārgarakṣako nityaṃ viduraprītipūrakaḥ || 22||
līlāvyāmohakartā ca kāladharmapravartakaḥ |
pāṇavānāṃ mokṣadātā parīkṣidbhāgyavardhanaḥ || 23||
kalinigrahakartā ca dharmādīnāṃ ca poṣakaḥ |
satsaṅgajānahetuśca śrībhāgavatakāraṇam || 24||
prākṛtādṛṣṭamārgaśca|||||||||||| continued
jñāna-sādhana-līlā
|||||||||||||||||||||||| śrotavyaḥ sakalāgamaiḥ |
kīrtitavyaḥ śuddhabhāvaiḥ smartavyaścātmavittamaiḥ || 25||
anekamārgakartā ca nānāvidhagatipradaḥ |
puruṣaḥ sakalādhāraḥ sattvaikanilayātmabhūḥ || 26||
sarvadhyeyo yogagamyo bhaktyā grāhyaḥ surapriyaḥ |
janmādisārthakakṛtirlīlākartā patiḥ satām || 27||
ādikartā tattvakartā sarvakartā viśāradaḥ |
nānāvatārakartā ca brahmāvirbhāvakāraṇam || 28||
daśalīlāvinodī ca nānāsṛṣṭipravartakaḥ |
anekakalpakartā ca sarvadoṣavivarjitaḥ || 29||
sargalīlā
vairāgyahetustīrthātmā sarvatīrthaphalapradaḥ |
tīrthaśuddhaikanilayaḥ svamārgaparipoṣakaḥ || 30||
tīrthakīrtirbhaktagamyo bhaktānuśayakāryakṛt |
bhaktatulyaḥ sarvatulyaḥ svecchāsarvapravartakaḥ || 31||
guṇātīto'navadyātmā sargalīlāpravartakaḥ |
sākṣātsarvajagatkartā mahadādipravartakaḥ || 32||
māyāpravartakaḥ sākṣī māyārativivardhanaḥ |
ākāśātmā caturmūrtiścaturdhā bhūtabhāvanaḥ || 33||
rajaḥpravartako brahmā marīcyādipitāmahaḥ |
vedakartā yajñakartā sarvakartā'mitātmakaḥ || 34||
anekasṛṣṭikartā ca daśadhāsṛṣṭikārakaḥ |
yajñāṅgo yajñavārāho bhūdharo bhūmipālakaḥ || 35||
seturvidharaṇo jaitro hiraṇyākṣāntakaḥ suraḥ |
ditikaśyapakāmaikahetusṛṣṭipravartakaḥ || 36||
devābhayapradātā ca vaikuṇṭhādhipatirmahān |
sarvagarvaprahārī ca sanakādyakhilārthadaḥ || 37||
sarvāśvāsanakartā ca bhaktatulyāhavapradaḥ |
kālalakṣaṇahetuśca sarvārthajñāpakaḥ paraḥ || 38||
bhaktonnatikaraḥ sarvaprakārasukhadāyakaḥ |
nānāyuddhapraharaṇo brahmaśāpavimocakaḥ || 39||
puṣṭisargapraṇetā ca guṇasṛṣṭipravartakaḥ |
kardameṣṭapradātā ca devahūtyakhilārthadaḥ || 40||
śuklanārāyaṇaḥ satyakāladharmapravartakaḥ |
jñānāvatāraḥ śāntātmā kapilaḥ kālanāśakaḥ || 41||
triguṇādhipatiḥ sāṅkhyaśāstrakartā viśāradaḥ |
sargadūṣaṇahārī ca puṣṭimokṣapravartakaḥ || 42||
laukikānandadātā ca brahmānandapravartakaḥ |
bhaktisiddhāntavaktā ca saguṇajñānadīpakaḥ || 43||
ātmapradaḥ pūrṇakāmo yogātmā yogabhāvitaḥ |
jīvanmuktipradaḥ śrīmānanyabhaktipravartakaḥ || 44||
kālasāmarthyadātā ca kāladoṣanivārakaḥ |
garbhottamajñānadātā karmamārganiyāmakaḥ || 45||
sarvamārganirākartā bhaktimārgaikapoṣakaḥ |
siddhihetuḥ sarvahetuḥ sarvāścaryaikakāraṇam || 46||
cetanācetanapatiḥ samudraparipūjitaḥ |
sāṅkhyācāryastutaḥ siddhapūjitaḥ sarvapūjitaḥ || 47||
visargalīlā
visargakartā sarveśaḥ koṭisūryasamaprabhaḥ |
anantaguṇagambhīro mahāpuruṣapūjitaḥ || 48||
anantasukhadātā ca brahmakoṭiprajāpatiḥ |
sudhākoṭisvāsthyahetuḥ kāmadhukkoṭikāmadaḥ || 49||
samudrakoṭigambhīrastīrthakoṭisamāhvayaḥ |
sumerukoṭiniṣkampaḥ koṭibrahmāṇḍavigrahaḥ || 50||
koṭyaśvamedhapāpaghno vāyukoṭimahābalaḥ |
koṭīndujagadānandī śivakoṭiprasādakṛt || 51||
sarvasadguṇamāhātmyaḥ sarvasadguṇabhājanam |
manvādiprerako dharmo yajñanārāyaṇaḥ paraḥ || 52||
ākūtisūnurdevendro rucijanmā'bhayapradaḥ |
dakṣiṇāpatirojasvī kriyāśaktiḥ parāyaṇaḥ || 53||
dattātreyo yogapatiryogamārgapravartakaḥ |
anasūyāgarbharatnamṛṣivaṃśavivardhanaḥ || 54||
guṇatrayavibhāgajñaścaturvargaviśāradaḥ |
nārāyaṇo dharmasūnurmūrtipuṇyayaśaskaraḥ || 55||
sahasrakavacacchedī tapaḥsāro narapriyaḥ |
viśvānandapradaḥ karmasākṣī bhāratapūjitaḥ || 56||
anantādbhutamāhātmyo badarīsthānabhūṣaṇam |
jitakāmo jitakrodho jitasaṅgo jitendriyaḥ || 57||
urvaśīprabhavaḥ svargasukhadāyī sthitipradaḥ |
amānī mānado goptā bhagavacchāstrabodhakaḥ || 58||
brahmādivandyo haṃsaśrīrmāyāvaibhavakāraṇam |
vividhānantasargātmā viśvapūraṇatatparaḥ || 59||
yajñajīvanahetuśca yajñasvāmīṣṭabodhakaḥ |
nānāsiddhāntagamyaśca saptatantuśca ṣaḍguṇaḥ || 60||
pratisargajagatkartā nānālīlāviśāradaḥ |
dhruvapriyo dhruvasvāmī cintitādhikadāyakaḥ || 61||
durlabhānantaphalado dayānidhiramitrahā |
aṅgasvāmī kṛpāsāro vainyo bhūminiyāmakaḥ || 62||
bhūmidogdhā prajāprāṇapālanaikaparāyaṇaḥ |
yaśodātā jñānadātā sarvadharmapradarśakaḥ || 63||
purañjano jaganmitraṃ visargāntapradarśakaḥ |
pracetasāṃ patiścitrabhaktiheturjanārdanaḥ || 64||
smṛtihetubrahmabhāvasāyujyādipradaḥ śubhaḥ |
vijayī |||||||||||||||||||| continued
sthānalīlā
|||| sthitilīlābdhiracyuto vijayapradaḥ || 65||
svasāmarthyaprado bhaktakīrtiheturadhokṣajaḥ |
priyavratapriyasvāmī svecchāvādaviśāradaḥ || 66||
saṅgyagamyaḥ svaprakāśaḥ sarvasaṅgavivarjitaḥ |
icchāyāṃ ca samaryādastyāgamātropalambhanaḥ || 67||
acintyakāryakartā ca tarkāgocarakāryakṛt |
śaṛṅgārarasamaryādā āgnīdhrarasabhājanam || 68||
nābhīṣṭapūrakaḥ karmamaryādādarśanotsukaḥ |
sarvarūpo'dbhutatamo maryādāpuruṣottamaḥ || 69||
sarvarūpeṣu satyātmā kālasākṣī śaśiprabhaḥ |
merudevīvrataphalamṛṣabho bhagalakṣaṇaḥ || 70||
jagatsantarpako megharūpī devendradarpahā |
jayantīpatiratyantapramāṇāśeṣalaukikaḥ || 71||
śatadhānyastabhūtātmā śatānando guṇaprasūḥ |
vaiṣṇavotpādanaparaḥ sarvadharmopadeśakaḥ || 72||
parahaṃsakriyāgoptā yogacaryāpradarśakaḥ |
caturthāśramanirṇetā sadānandaśarīravān || 73||
pradarśitānyadharmaśca bharatasvāmyapārakṛt |
yathāvatkarmakartā ca saṅgāniṣṭapradarśakaḥ || 74||
āvaśyakapunarjanmakarmamārgapradarśakaḥ |
yajñarūpamṛgaḥ śāntaḥ sahiṣṇuḥ satparākramaḥ || 75||
rahūgaṇagatijñaśca rahūgaṇavimocakaḥ |
bhavāṭavītattvavaktā bahirmukhahite rataḥ || 76||
gayasvāmī sthānavaṃśakartā sthānavibhedakṛt |
puruṣāvayavo bhūmiviśeṣavinirūpakaḥ || 77||
jambūdvīpapatirmerunābhipadmaruhāśrayaḥ |
nānāvibhūtilīlāḍhyo gaṅgotpattinidānakṛt || 78||
gaṅgāmāhātmyahetuśca gaṅgārūpo'tigūḍhakṛt |
vaikuṇṭhadehahetvambujanmakṛt sarvapāvanaḥ || 79||
śivasvāmī śivopāsyo gūḍhaḥ saṅkarṣaṇātmakaḥ |
sthānarakṣārthamatsyādirūpaḥ sarvaikapūjitaḥ || 80||
upāsyanānārūpātmā jyotīrūpo gatipradaḥ |
sūryanārāyaṇo vedakāntirujjvalaveṣadhṛk || 81||
haṃso'ntarikṣagamanaḥ sarvaprasavakāraṇam |
ānandakartā vasudo budho vākpatirujjvalaḥ || 82||
kālātmā kālakālaśca kālacchedakṛduttamaḥ |
śiśumāraḥ sarvamūrtirādhidaivikarūpadhṛk || 83||
anantasukhabhogāḍhyo vivaraiśvaryabhājanam |
saṅkarṣaṇo daityapatiḥ sarvādhāro bṛhadvapuḥ || 84||
anantanarakacchedī smṛtimātrārtināśanaḥ |
sarvānugrahakartā ca |||||||||||||||||||| continued
poṣaṇa-puṣṭi-līlā
|||||||||||||||| maryādābhinnaśāstrakṛt || 85 ||
kālāntakabhayacchedī nāmasāmarthyarūpadhṛk |
uddhārānarhagoptrātmā nāmādiprerakottamaḥ || 86||
ajāmilamahāduṣṭamocako'ghavimocakaḥ |
dharmavaktā'kliṣṭavaktā viṣṇudharmasvarūpadhṛk || 87||
sanmārgaprerako dhartā tyāgaheturadhokṣajaḥ |
vaikuṇṭhapuranetā ca dāsasaṃvṛddhikārakaḥ || 88||
dakṣaprasādakṛddhaṃsaguhyastutivibhāvanaḥ |
svābhiprāyapravaktā ca muktajīvaprasūtikṛt || 89||
nāradapreraṇātmā ca haryaśvabrahmabhāvanaḥ |
śabalāśvahito gūḍhavākyārthajñāpanakṣamaḥ || 90||
gūḍhārthajñāpanaḥ sarvamokṣānandapratiṣṭhitaḥ |
puṣṭiprarohahetuśca dāsaikajñātahṛdgataḥ || 91||
śāntikartā suhitakṛt strīprasūḥ sarvakāmadhuk |
puṣṭivaṃśapraṇetā ca viśvarūpeṣṭadevatā || 92||
kavacātmā pālanātmā varmopacitikāraṇam |
viśvarūpaśiraśchedī tvāṣṭrayajñavināśakaḥ || 93||
vṛtrasvāmī vṛtragamyo vṛtravrataparāyaṇaḥ |
vṛtrakīrtirvṛtramokṣo maghavatprāṇarakṣakaḥ || 94||
aśvamedhahavirbhoktā devendrāmīvanāśakaḥ |
saṃsāramocakaścitraketubodhanatatparaḥ || 95||
mantrasiddhiḥ siddhihetuḥ susiddhiphaladāyakaḥ |
mahādevatiraskartā bhaktyai pūrvārthanāśakaḥ || 96||
devabrāhmaṇavidveṣavaimukhyajñāpakaḥ śivaḥ |
ādityo daityarājaśca mahatpatiracintyakṛt || 97||
marutāṃ bhedakastrātā vratātmā pumprasūtikṛt |
ūtilīlā
karmātmā vāsanātmā ca ūtilīlāparāyaṇaḥ || 98||
samadaityasuraḥ svātmā vaiṣamyajñānasaṃśrayaḥ |
dehādyupādhirahitaḥ sarvajñaḥ sarvahetuvid || 99||
brahmavāksthāpanaparaḥ svajanmāvadhikāryakṛt |
sadasadvāsanāhetustrisatyo bhaktamocakaḥ || 100||
hiraṇyakaśipudveṣī praviṣṭātmā'tibhīṣaṇaḥ |
śāntijñānādihetuśca prahlādotpattikāraṇam || 101||
daityasiddhāntasadvaktā tapaḥsāra udāradhīḥ |
daityahetuprakaṭano bhakticihnaprakāśakaḥ || 102||
saddveṣahetuḥ saddveṣavāsanātmā nirantaraḥ |
naiṣṭhuryasīmā prahlādavatsalaḥ saṅgadoṣahā || 103||
mahānubhāvaḥ sākāraḥ sarvākāraḥ pramāṇabhūḥ |
stambhaprasūtirnṛharirnṛsiṃho bhīmavikramaḥ || 104||
vikaṭāsyo lalajjihvo nakhaśastro javotkaṭaḥ |
hiraṇyakaśipucchedī krūradaityanivārakaḥ || 105||
siṃhāsanasthaḥ krodhātmā lakṣmībhayavivardhanaḥ |
brahmādyatyantabhayabhūrapūrvācintyarūpadhṛk || 106||
bhaktaikaśāntahṛdayo bhaktastutyaḥ stutipriyaḥ |
bhaktāṅgalehanoddhūtakrodhapuṅjaḥ praśāntadhīḥ || 107||
smṛtimātrabhayatrātā brahmabuddhipradāyakaḥ |
gorūpadhāryamṛtapāḥ śivakīrtivivardhanaḥ || 108||
dharmātmā sarvakarmātmā viśeṣātmā''śramaprabhuḥ |
saṃsāramagnasvoddhartā sanmārgākhilatattvavāk || 109||
ācārātmā sadācāraḥ |||||||||||||||||| continued
manvantaralīlā
||||||||||||||||||||manvantaravibhāvanaḥ |
smṛtyā'śeṣāśubhaharo gajendrasmṛtikāraṇam || 110||
jātismaraṇahetvaikapūjābhaktisvarūpadaḥ |
yajño bhayānmanutrātā vibhurbrahmavratāśrayaḥ || 111||
satyaseno duṣṭaghātī harirgajavimocakaḥ |
vaikuṇṭho lokakartā ca ajito'mṛtakāraṇam || 112||
urukramo bhūmihartā sārvabhaumo balipriyaḥ |
vibhuḥ sarvahitaikātmā viṣvaksenaḥ śivapriyaḥ || 113||
dharmaseturlokadhṛtiḥ sudhāmāntarapālakaḥ |
upahartā yogapatirbṛhadbhānuḥ kriyāpatiḥ || 114||
caturdaśapramāṇātmā dharmo manvādibodhakaḥ |
lakṣmībhogaikanilayo devamantrapradāyakaḥ || 115||
daityavyāmohakaḥ sākṣādgaruḍaskandhasaṃśrayaḥ |
līlāmandaradhārī ca daityavāsukipūjitaḥ || 116||
samudronmathanāyatto'vighnakartā svavākyakṛt |
ādikūrmaḥ pavitrātmā mandarāgharṣaṇotsukaḥ || 117||
śvāsaijadabdhivārvīciḥ kalpāntāvadhikāryakṛt |
caturdaśamahāratno lakṣmīsaubhāgyavardhanaḥ || 118||
dhanvantariḥ sudhāhasto yajñabhoktā''rtināśanaḥ |
āyurvedapraṇetā ca devadaityākhilārcitaḥ || 119||
buddhivyāmohako devakāryasādhanatatparaḥ |
strīrūpo māyayā vaktā daityāntaḥkaraṇapriyaḥ || 120||
pāyitāmṛtadevāṃśo yuddhahetusmṛtipradaḥ |
sumālimālivadhakṛnmālyavatprāṇahārakaḥ || 121||
kālanemiśiraśchedī daityayajñavināśakaḥ |
indrasāmarthyadātā ca daityaśeṣasthitipriyaḥ || 122||
śivavyāmohako māyī bhṛgumantrasvaśaktidaḥ |
balijīvanakartā ca svargaheturvratārcitaḥ || 123||
adityānandakartā ca kaśyapāditisambhavaḥ |
upendra indrāvarajo vāmanabrahmarūpadhṛk || 124||
brahmādisevitavapuryajñapāvanatatparaḥ |
yācñopadeśakartā ca jñāpitāśeṣasaṃsthitiḥ || 125||
satyārthaprerakaḥ sarvahartā garvavināśakaḥ |
trivikramastrilokātmā viśvamūrtiḥ pṛthuśravāḥ || 126||
pāśabaddhabaliḥ sarvadaityapakṣopamardakaḥ |
sutalasthāpitabaliḥ svargādhikasukhapradaḥ || 127||
karmasampūrtikartā ca svargasaṃsthāpitāmaraḥ |
jñātatrividhadharmātmā mahāmīno'bdhisaṃśrayaḥ || 128||
satyavratapriyo goptā matsyamūrtidhṛtaśrutiḥ |
śaṛṅgabaddhadhṛtakṣoṇiḥ sarvārthajñāpako guruḥ || 129||
īśānukathālīlā
īśasevakalīlātmā sūryavaṃśapravartakaḥ |
somavaṃśodbhavakaro manuputragatipradaḥ || 130||
ambarīṣapriyaḥ sādhurdurvāsogarvanāśakaḥ |
brahmaśāpopasaṃhartā bhaktakīrtivivardhanaḥ || 131||
ikṣvākuvaṃśajanakaḥ sagarādyakhilārthadaḥ |
bhagīrathamahāyatno gaṅgādhautāṅghripaṅkajaḥ || 132||
brahmasvāmī śivasvāmī sagarātmajamuktidaḥ |
khaṭvāṅgamokṣahetuśca raghuvaṃśavivardhanaḥ || 133||
raghunātho rāmacandro rāmabhadro raghupriyaḥ |
anantakīrtiḥ puṇyātmā puṇyaślokaikabhāskaraḥ || 134||
kośalendraḥ pramāṇātmā sevyo daśarathātmajaḥ |
lakṣmaṇo bharataścaiva śatrughno vyūhavigrahaḥ || 135||
viśvāmitrapriyo dāntastāḍakāvadhamokṣadaḥ |
vāyavyāstrābdhinikṣiptamārīcaśca subāhuhā || 136||
vṛṣadhvajadhanurbhaṅgaprāptasītāmahotsavaḥ |
sītāpatirbhṛgupatigarvaparvatanāśakaḥ || 137||
ayodhyāsthamahābhogayuktalakṣmīvinodavān |
kaikeyīvākyakartā ca pitṛvākparipālakaḥ || 138||
vairāgyabodhako'nanyasāttvikasthānabodhakaḥ |
ahalyāduḥkhahārī ca guhasvāmī salakṣmaṇaḥ || 139||
citrakūṭapriyasthāno daṇḍakāraṇyapāvanaḥ |
śarabhaṅgasutīkṣṇādipūjito'gastyabhāgyabhūḥ || 140||
ṛṣisamprārthitakṛtirvirādhavadhapaṇḍitaḥ |
chinnaśūrpaṇakhānāsaḥ kharadūṣaṇaghātakaḥ || 141||
ekabāṇahatānekasahasrabalarākṣasaḥ |
mārīcaghātī niyatasītāsambandhaśobhitaḥ || 142||
sītāviyoganāṭyaśca jaṭāyurvadhamokṣadaḥ |
śabarīpūjito bhaktahanumatpramukhāvṛtaḥ || 143||
dundubhyasthipraharaṇaḥ saptatālavibhedanaḥ |
sugrīvarājyado vālighātī sāgaraśoṣaṇaḥ || 144||
setubandhanakartā ca vibhīṣaṇahitapradaḥ |
rāvaṇādiśiraśchedī rākṣasāghaughanāśakaḥ || 145||
sītā'bhayapradātā ca puṣpakāgamanotsukaḥ |
ayodhyāpatiratyantasarvalokasukhapradaḥ || 146||
mathurāpuranirmātā sukṛtajñasvarūpadaḥ |
janakajñānagamyaśca ailāntaprakaṭaśrutiḥ || 147||
haihayāntakaro rāmo duṣṭakṣatravināśakaḥ |
somavaṃśahitaikātmā yaduvaṃśavivardhanaḥ || 148||
nirodhalīlā
parabrahmāvataraṇaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ |
bhūmibhārāvataraṇo bhaktārthākhilamānasaḥ || 149||
sarvabhaktanirodhātmā līlānantanirodhakṛt |
bhūmiṣṭhaparamānando devakīśuddhikāraṇam || 150||
vasudevajñānaniṣṭhasamajīvanivārakaḥ |
sarvavairāgyakaraṇasvalīlādhāraśodhakaḥ || 151||
māyājñāpanakartā ca śeṣasambhārasambhṛtiḥ |
bhaktakleśaparijñātā tannivāraṇatatparaḥ || 152||
āviṣṭavasudevāṃśo devakīgarbhabhūṣaṇam |
pūrṇatejomayaḥ pūrṇaḥ kaṃsādhṛṣyapratāpavān || 153||
vivekajñānadātā ca brahmādyakhilasaṃstutaḥ |
satyo jagatkalpatarurnānārūpavimohanaḥ || 154||
bhaktimārgapratiṣṭhātā vidvanmohapravartakaḥ |
mūlakālaguṇadraṣṭā nayanānandabhājanam || 155||
vasudevasukhābdhiśca devakīnayanāmṛtam |
pitṛmātṛstutaḥ pūrvasarvavṛttāntabodhakaḥ || 156||
gokulāgatilīlāptavasudevakarasthitiḥ |
sarveśatvaprakaṭano māyāvyatyayakārakaḥ || 157||
jñānamohitaduṣṭeśaḥ prapañcāsmṛtikāraṇam |
yaśodānandano nandabhāgyabhūgokulotsavaḥ || 158||
nandapriyo nandasūnuryaśodāyāḥ stanandhayaḥ |
pūtanāsupayaḥpātā mugdhabhāvātisundaraḥ || 159||
sundarīhṛdayānando gopīmantrābhimantritaḥ |
gopālāścaryarasakṛt śakaṭāsurakhaṇḍanaḥ || 160||
nandavrajajanānandī nandabhāgyamahodayaḥ |
tṛṇāvartavadhotsāho yaśodājñānavigrahaḥ || 161||
balabhadrapriyaḥ kṛṣṇaḥ saṅkarṣaṇasahāyavān |
rāmānujo vāsudevo goṣṭhāṅgaṇagatipriyaḥ || 162||
kiṅkiṇīravabhāvajño vatsapucchāvalambanaḥ |
navanītapriyo gopīmohasaṃsāranāśakaḥ || 163||
gopabālakabhāvajñaścauryavidyāviśāradaḥ |
mṛtsnābhakṣaṇalīlāsyamāhātmyajñānadāyakaḥ || 164||
dharādroṇaprītikartā dadhibhāṇḍavibhedanaḥ |
dāmodaro bhaktavaśyo yamalārjunabhañjanaḥ || 165||
bṛhadvanamahāścaryo vṛndāvanagatipriyaḥ |
vatsaghātī bālakelirbakāsuraniṣūdanaḥ || 166||
araṇyabhoktā'pyathavā bālalīlāparāyaṇaḥ |
protsāhajanakaścaivamaghāsuraniṣūdanaḥ || 167||
vyālamokṣapradaḥ puṣṭo brahmamohapravardhanaḥ |
anantamūrtiḥ sarvātmā jaṅgamasthāvarākṛtiḥ || 168||
brahmamohanakartā ca stutya ātmā sadāpriyaḥ |
paugaṇḍalīlābhiratirgocāraṇaparāyaṇaḥ || 169||
vṛndāvanalatāgulmavṛkṣarūpanirūpakaḥ |
nādabrahmaprakaṭano vayaḥpratikṛtisvanaḥ || 170||
barhinṛtyānukaraṇo gopālānukṛtisvanaḥ |
sadācārapratiṣṭhātā balaśramanirākṛtiḥ || 171||
tarumūlakṛtāśeṣatalpaśāyī sakhistutaḥ |
gopālasevitapadaḥ śrīlālitapadāmbujaḥ || 172||
gopasamprārthitaphaladānanāśitadhenukaḥ |
kālīyaphaṇimāṇikyarañjitaśrīpadāmbujaḥ || 173||
dṛṣṭisaṅjīvitāśeṣagopagogopikāpriyaḥ |
līlāsampītadāvāgniḥ pralambavadhapaṇḍitaḥ || 174||
dāvāgnyāvṛtagopāladṛṣṭyācchādanavahnipaḥ |
varṣāśaradvibhūtiśrīrgopīkāmaprabodhakaḥ || 175||
gopīratnastutāśeṣaveṇuvādyaviśāradaḥ |
kātyāyanīvratavyājasarvabhāvāśritāṅganaḥ || 176||
satsaṅgatistutivyājastutavṛndāvanāṅghripaḥ |
gopakṣucchāntisaṃvyājaviprabhāryāprasādakṛt || 177||
hetuprāptendrayāgasvakāryagosavabodhakaḥ |
śailarūpakṛtāśeṣarasabhogasukhāvahaḥ || 178||
līlāgovardhanoddhārapālitasvavrajapriyaḥ |
gopasvacchandalīlārthagargavākyārthabodhakaḥ || 179||
indradhenustutiprāptagovindendrābhidhānavān |
vratādidharmasaṃsaktanandakleśavināśakaḥ || 180||
nandādigopamātreṣṭavaikuṇṭhagatidāyakaḥ |
veṇuvādasmarakṣobhamattagopīvimuktidaḥ || 181||
sarvabhāvaprāptagopīsukhasaṃvardhanakṣamaḥ |
gopīgarvapraṇāśārthatirodhānasukhapradaḥ || 182||
kṛṣṇabhāvavyāptaviśvagopībhāvitaveṣadhṛk |
rādhāviśeṣasambhogaprāptadoṣanivārakaḥ || 183||
paramaprītisaṅgītasarvādbhutamahāguṇaḥ |
mānāpanodanākrandagopīdṛṣṭimahotsavaḥ || 184||
gopikāvyāptasarvāṅgaḥ strīsambhāṣāviśāradaḥ |
rāsotsavamahāsaukhyagopīsambhogasāgaraḥ || 185||
jalasthalarativyāptagopīdṛṣṭyabhipūjitaḥ |
śāstrānapekṣakāmaikamuktidvāravivardhanaḥ || 186||
sudarśanamahāsarpagrastanandavimocakaḥ |
gītamohitagopīdhṛkṣaṅkhacūḍavināśakaḥ || 187||
guṇasaṅgītasantuṣṭirgopīsaṃsāravismṛtiḥ |
ariṣṭamathano daityabuddhivyāmohakārakaḥ || 188||
keśighātī nāradeṣṭo vyomāsuravināśakaḥ |
akrūrabhaktisaṃrāddhapādareṇumahānidhiḥ || 189||
rathāvarohaśuddhātmā gopīmānasahārakaḥ |
hradasandarśitāśeṣavaikuṇṭhākrūrasaṃstutaḥ || 190||
mathurāgamanotsāho mathurābhāgyabhājanam |
mathurānagarīśobhādarśanotsukamānasaḥ || 191||
duṣṭarañjakaghātī ca vāyakārcitavigrahaḥ |
vastramālāsuśobhāṅgaḥ kubjālepanabhūṣitaḥ || 192||
kubjāsurūpakartā ca kubjārativarapradaḥ |
prasādarūpasantuṣṭaharakodaṇḍakhaṇḍanaḥ || 193||
śakalāhatakaṃsāptadhanūrakṣakasainikaḥ |
jāgratsvapnabhayavyāptamṛtyulakṣaṇabodhakaḥ || 194||
mathurāmalla ojasvī mallayuddhaviśāradaḥ |
sadyaḥ kuvalayāpīḍaghātī cāṇūramardanaḥ || 195||
līlāhatamahāmallaḥ śalatośalaghātakaḥ |
kaṃsāntako jitāmitro vasudevavimocakaḥ || 196||
jñātatattvapitṛjñānamohanāmṛtavāṅmayaḥ |
ugrasenapratiṣṭhātā yādavādhivināśakaḥ || 197||
nandādisāntvanakaro brahmacaryavrate sthitaḥ |
guruśuśrūṣaṇaparo vidyāpāramiteśvaraḥ || 198||
sāndīpanimṛtāpatyadātā kālāntakādijit |
gokulāśvāsanaparo yaśodānandapoṣakaḥ || 199||
gopikāvirahavyājamanogatiratipradaḥ |
samoddhavabhramaravāk gopikāmohanāśakaḥ || 200||
kubjāratiprado'krūrapavitrīkṛtabhūgṛhaḥ |
pṛthāduḥkhapraṇetā ca pāṇḍavānāṃ sukhapradaḥ || 201||
daśamaskandhottarārdhanāmāni nirodhalīlā
jarāsandhasamānītasainyaghātī vicārakaḥ |
yavanavyāptamathurājanadattakuśasthaliḥ || 202||
dvārakādbhutanirmāṇavismāpitasurāsuraḥ |
manuṣyamātrabhogārthabhūmyānītendravaibhavaḥ || 203||
yavanavyāptamathurānirgamānandavigrahaḥ |
mucukundamahābodhayavanaprāṇadarpahā || 204||
mucukundastutāśeṣaguṇakarmamahodayaḥ |
phalapradānasantuṣṭirjanmāntaritamokṣadaḥ || 205||
śivabrāhmaṇavākyāptajayabhītivibhāvanaḥ |
pravarṣaṇaprārthitāgnidānapuṇyamahotsavaḥ || 206||
rukmiṇīramaṇaḥ kāmapitā pradyumnabhāvanaḥ |
syamantakamaṇivyājaprāptajāmbavatīpatiḥ || 207||
satyabhāmāprāṇapatiḥ kālindīrativardhanaḥ |
mitravindāpatiḥ satyāpatirvṛṣaniṣūdanaḥ || 208||
bhadrāvāñchitabhartā ca lakṣmaṇāvaraṇakṣamaḥ |
indrādiprārthitavadhanarakāsurasūdanaḥ || 209||
murāriḥ pīṭhahantā ca tāmrādiprāṇahārakaḥ |
ṣoḍaśastrīsahasreśaḥ chatrakuṇḍaladānakṛt || 210||
pārijātāpaharaṇo devendramadanāśakaḥ |
rukmiṇīsamasarvastrīsādhyabhogaratipradaḥ || 211||
rukmiṇīparihāsoktivāktirodhānakārakaḥ |
putrapautramahābhāgyagṛhadharmapravartakaḥ || 212||
śambarāntakasatputravivāhahatarukmikaḥ |
uṣāpahṛtapautraśrīrbāṇabāhunivārakaḥ || 213||
śītajvarabhayavyāptajvarasaṃstutaṣaḍguṇaḥ |
śaṅkarapratiyoddhā ca dvandvayuddhaviśāradaḥ || 214||
nṛgapāpaprabhettā ca brahmasvaguṇadoṣadṛk |
viṣṇubhaktivirodhaikabrahmasvavinivārakaḥ || 215||
balabhadrāhitaguṇo gokulaprītidāyakaḥ |
gopīsnehaikanilayo gopīprāṇasthitipradaḥ || 216||
vākyātigāmiyamunāhalākarṣaṇavaibhavaḥ |
pauṇḍrakatyājitaspardhaḥ kāśīrājavibhedanaḥ || 217||
kāśīnidāhakaraṇaḥ śivabhasmapradāyakaḥ |
dvividaprāṇaghātī ca kauravākharvagarvanut || 218||
lāṅgalākṛṣṭanagarīsaṃvignākhilanāgaraḥ |
prapannābhayadaḥ sāmbaprāptasanmānabhājanam || 219||
nāradānviṣṭacaraṇo bhaktavikṣepanāśakaḥ |
sadācāraikanilayaḥ sudharmādhyāsitāsanaḥ || 220||
jarāsandhāvaruddhena vijñāpitanijaklamaḥ |
mantryuddhavādivākyoktaprakāraikaparāyaṇaḥ || 221||
rājasūyādimakhakṛt samprārthitasahāyakṛt |
indraprasthaprayāṇārthamahatsambhārasambhṛtiḥ || 222||
jarāsandhavadhavyājamocitāśeṣabhūmipaḥ |
sanmārgabodhako yajñakṣitivāraṇatatparaḥ || 223||
śiśupālahativyājajayaśāpavimocakaḥ |
duryodhanābhimānābdhiśoṣabāṇavṛkodaraḥ|| 224||
mahādevavaraprāptapuraśālvavināśakaḥ |
dantavaktravadhavyājavijayāghaughanāśakaḥ || 225||
vidūrathaprāṇahartā nyastaśastrāstravigrahaḥ |
upadharmaviliptāṅgasūtaghātī varapradaḥ || 226||
balvalaprāṇaharaṇapālitarṣiśrutikriyaḥ |
sarvatīrthāghanāśārthatīrthayātrāviśāradaḥ || 227||
jñānakriyāvibhedeṣṭaphalasādhanatatparaḥ |
sārathyādikriyākartā bhaktavaśyatvabodhakaḥ || 228||
sudāmāraṅkabhāryārthabhūmyānītendravaibhavaḥ |
ravigrahanimittāptakurukṣetraikapāvanaḥ || 229||
nṛpagopīsamastastrīpāvanārthākhilakriyaḥ |
ṛṣimārgapratiṣṭhātā vasudevamakhakriyaḥ || 230||
vasudevajñānadātā devakīputradāyakaḥ |
arjunastrīpradātā ca bahulāśvasvarūpadaḥ || 231||
śrutadeveṣṭadātā ca sarvaśrutinirūpitaḥ |
mahādevādyatiśreṣṭho bhaktilakṣaṇanirṇayaḥ || 232||
vṛkagrastaśivatrātā nānāvākyaviśāradaḥ |
naragarvavināśārthahṛtabrāhmaṇabālakaḥ || 233||
lokālokaparasthānasthitabālakadāyakaḥ |
dvārakāsthamahābhoganānāstrīrativardhanaḥ || 234||
manastirodhānakṛtavyagrastrīcittabhāvitaḥ |
muktilīlā
muktilīlāviharaṇo mauśalavyājasaṃhṛtiḥ || 235||
śrībhāgavatadharmādibodhako bhaktinītikṛt |
uddhavajñānadātā ca pañcaviṃśatidhā guruḥ || 236||
ācārabhaktimuktyādivaktā śabdodbhavasthitiḥ |
haṃso dharmapravaktā ca sanakādyupadeśakṛt || 237||
bhaktisādhanavaktā ca yogasiddhipradāyakaḥ |
nānāvibhūtivaktā ca śuddhadharmāvabodhakaḥ || 238||
mārgatrayavibhedātmā nānāśaṅkānivārakaḥ |
bhikṣugītāpravaktā ca śuddhasāṅkhyapravartakaḥ || 239||
manoguṇaviśeṣātmā jñāpakoktapurūravāḥ |
pūjāvidhipravaktā ca sarvasiddhāntabodhakaḥ || 240||
laghusvamārgavaktā ca svasthānagatibodhakaḥ |
yādavāṅgopasaṃhartā sarvāścaryagatikriyaḥ || 241||
āśrayalīlā
kāladharmavibhedārthavarṇanāśanatatparaḥ |
buddho guptārthavaktā ca nānāśāstravidhāyakaḥ || 242||
naṣṭadharmamanuṣyādilakṣaṇajñāpanotsukaḥ |
āśrayaikagatijñātā kalkiḥ kalimalāpahaḥ || 243||
śāstravairāgyasambodho nānāpralayabodhakaḥ |
viśeṣataḥ śukavyājaparīkṣijjñānabodhakaḥ || 244||
śukeṣṭagatirūpātmā parīkṣiddehamokṣadaḥ |
śabdarūpo nādarūpo vedarūpo vibhedanaḥ || 245||
vyāsaḥ śākhāpravaktā ca purāṇārthapravartakaḥ |
mārkaṇḍeyaprasannātmā vaṭapatrapuṭeśayaḥ || 246||
māyāvyāptamahāmohaduḥkhaśāntipravartakaḥ |
mahādevasvarūpaśca bhaktidātā kṛpānidhiḥ || 247||
ādityāntargataḥ kālaḥ dvādaśātmā supūjitaḥ |
śrībhāgavatarūpaśca sarvārthaphaladāyakaḥ || 248||
itīdaṃ kīrtanīyasya harernāmasahasrakam |
pañcasaptativistīrṇaṃ purāṇāntarabhāṣitam || 249||
ya etatprātarutthāya śraddhāvān susamāhitaḥ |
japedarthāhitamatiḥ sa govindapadaṃ labhet || 250||
sarvadharmavinirmuktaḥ sarvasādhanavarjitaḥ |
etaddhāraṇamātreṇa kṛṣṇasya padavīṃ vrajet || 251||
haryāveśitacittena śrībhāgavatasāgarāt |
samuddhṛtāni nāmāni cintāmaṇinibhāni hi || 252||
kaṇṭhasthitānyarthadīptyā bādhante'jñānajaṃ tamaḥ |
bhaktiṃ śrīkṛṣṇadevasya sādhayanti viniścitam || 253||
kimbahūktena bhagavān nāmabhiḥ stutaṣaḍguṇaḥ |
ātmabhāvaṃ nayatyāśu bhaktiṃ ca kurute dṛḍhām || 254||
yaḥ kṛṣṇabhaktimiha vāñchati sādhanaughair-
nāmāni bhāsurayaśāṃsi japetsa nityam |
taṃ vai hariḥ svapuruṣaṃ kurute'tiśīghram-
ātmārpaṇaṃ samadhigacchati bhāvatuṣṭaḥ || 255||
śrīkṛṣṇa kṛṣṇasakha vṛṣṇivṛṣāvanidhrug-
rājanyavaṃśadahanānapavargavīrya |
govinda gopavanitāvrajabhṛtyagīta
tīrthaśravaḥ śravaṇamaṅgala pāhi bhṛtyān || 256||
|| iti śrībhāgavatasārasamuccaye vaiśvānaroktaṃ
śrīvallabhācāryaviracitaṃ
śrīpuruṣottamasahasranāmastotraṃ sampūrṇam ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.