বিনিযোগঃ
পুরাণপুরুষো বিষ্ণুঃ পুরুষোত্তম উচ্যতে ।
নাম্নাং সহস্রং বক্ষ্যামি তস্য ভাগবতোদ্ধৃতম্ ॥ 1॥
যস্য প্রসাদাদ্বাগীশাঃ প্রজেশা বিভবোন্নতাঃ ।
ক্ষুদ্রা অপি ভবন্ত্যাশু শ্রীকৃষ্ণং তং নতোঽস্ম্যহম্ ॥ 2॥
অনন্তা এব কৃষ্ণস্য লীলা নামপ্রবর্তিকাঃ ।
উক্তা ভাগবতে গূহাঃ প্রকটা অপি কুত্রচিত্ ॥ 3॥
অতস্তানি প্রবক্ষ্যামি নামানি মুরবৈরিণঃ ।
সহস্রং যৈস্তু পঠিতৈঃ পঠিতং স্যাচ্ছুকামৃতম্ ॥ 4॥
কৃষ্ণনামসহস্রস্য ঋষিরগ্নির্নিরূপিতঃ ।
গাযত্রী চ তথা ছন্দো দেবতা পুরুষোত্তমঃ ॥ 5॥
বিনিযোগঃ সমস্তেষু পুরুষার্থেষু বৈ মতঃ ।
বীজং ভক্তপ্রিযঃ শক্তিঃ সত্যবাগুচ্যতে হরিঃ ॥ 6॥
ভক্তোদ্ধরণযত্নস্তু মন্ত্রোঽত্র পরমো মতঃ ।
অবতারিতভক্তাংশঃ কীলকং পরিকীর্তিতম্ ॥ 7॥
অস্ত্রং সর্বসমর্থশ্চ গোবিন্দঃ কবচং মতম্ ।
পুরুষো ধ্যানমত্রোক্তঃ সিদ্ধিঃ শরণসংস্মৃতিঃ ॥ 8॥
অধিকারলীলা
শ্রীকৃষ্ণঃ সচ্চিদানন্দো নিত্যলীলাবিনোদকৃত্ ।
সর্বাগমবিনোদী চ লক্ষ্মীশঃ পুরুষোত্তমঃ ॥ 9॥
আদিকালঃ সর্বকালঃ কালাত্মা মাযযাবৃতঃ ।
ভক্তোদ্ধারপ্রযত্নাত্মা জগত্কর্তা জগন্মযঃ ॥ 10॥
নামলীলাপরো বিষ্ণুর্ব্যাসাত্মা শুকমোক্ষদঃ ।
ব্যাপিবৈকুণ্ঠদাতা চ শ্রীমদ্ভাগবতাগমঃ ॥ 11॥
শুকবাগমৃতাব্ধীন্দুঃ শৌনকাদ্যখিলেষ্টদঃ ।
ভক্তিপ্রবর্তকস্ত্রাতা ব্যাসচিন্তাবিনাশকঃ ॥ 12॥
সর্বসিদ্ধান্তবাগাত্মা নারদাদ্যখিলেষ্টদঃ ।
অন্তরাত্মা ধ্যানগম্যো ভক্তিরত্নপ্রদাযকঃ ॥ 13॥
মুক্তোপসৃপ্যঃ পূর্ণাত্মা মুক্তানাং রতিবর্ধনঃ ।
ভক্তকার্যৈকনিরতো দ্রৌণ্যস্ত্রবিনিবারকঃ ॥ 14॥
ভক্তস্মযপ্রণেতা চ ভক্তবাক্পরিপালকঃ ।
ব্রহ্মণ্যদেবো ধর্মাত্মা ভক্তানাং চ পরীক্ষকঃ ॥ 15॥
আসন্নহিতকর্তা চ মাযাহিতকরঃ প্রভুঃ ।
উত্তরাপ্রাণদাতা চ ব্রহ্মাস্ত্রবিনিবারকঃ ॥ 16॥
সর্বতঃ পাণবপতিঃ পরীক্ষিচ্ছুদ্ধিকারণম্ ।
গূহাত্মা সর্ববেদেষু ভক্তৈকহৃদযঙ্গমঃ ॥ 17॥
কুন্তীস্তুত্যঃ প্রসন্নাত্মা পরমাদ্ভুতকার্যকৃত্ ।
ভীষ্মমুক্তিপ্রদঃ স্বামী ভক্তমোহনিবারকঃ ॥ 18॥
সর্বাবস্থাসু সংসেব্যঃ সমঃ সুখহিতপ্রদঃ ।
কৃতকৃত্যঃ সর্বসাক্ষী ভক্তস্ত্রীরতিবর্ধনঃ ॥ 19॥
সর্বসৌভাগ্যনিলযঃ পরমাশ্চর্যরূপধৃক্ ।
অনন্যপুরুষস্বামী দ্বারকাভাগ্যভাজনম্ ॥ 20॥
বীজসংস্কারকর্তা চ পরীক্ষিজ্জানপোষকঃ ।
সর্বত্রপূর্ণগুণকঃ সর্বভূষণভূষিতঃ ॥ 21॥
সর্বলক্ষণদাতা চ ধৃতরাষ্ট্রবিমুক্তিদঃ ।
সন্মার্গরক্ষকো নিত্যং বিদুরপ্রীতিপূরকঃ ॥ 22॥
লীলাব্যামোহকর্তা চ কালধর্মপ্রবর্তকঃ ।
পাণবানাং মোক্ষদাতা পরীক্ষিদ্ভাগ্যবর্ধনঃ ॥ 23॥
কলিনিগ্রহকর্তা চ ধর্মাদীনাং চ পোষকঃ ।
সত্সঙ্গজানহেতুশ্চ শ্রীভাগবতকারণম্ ॥ 24॥
প্রাকৃতাদৃষ্টমার্গশ্চ॥॥॥॥॥॥ চোন্তিনুএদ্
জ্ঞান-সাধন-লীলা
॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥ শ্রোতব্যঃ সকলাগমৈঃ ।
কীর্তিতব্যঃ শুদ্ধভাবৈঃ স্মর্তব্যশ্চাত্মবিত্তমৈঃ ॥ 25॥
অনেকমার্গকর্তা চ নানাবিধগতিপ্রদঃ ।
পুরুষঃ সকলাধারঃ সত্ত্বৈকনিলযাত্মভূঃ ॥ 26॥
সর্বধ্যেযো যোগগম্যো ভক্ত্যা গ্রাহ্যঃ সুরপ্রিযঃ ।
জন্মাদিসার্থককৃতির্লীলাকর্তা পতিঃ সতাম্ ॥ 27॥
আদিকর্তা তত্ত্বকর্তা সর্বকর্তা বিশারদঃ ।
নানাবতারকর্তা চ ব্রহ্মাবির্ভাবকারণম্ ॥ 28॥
দশলীলাবিনোদী চ নানাসৃষ্টিপ্রবর্তকঃ ।
অনেককল্পকর্তা চ সর্বদোষবিবর্জিতঃ ॥ 29॥
সর্গলীলা
বৈরাগ্যহেতুস্তীর্থাত্মা সর্বতীর্থফলপ্রদঃ ।
তীর্থশুদ্ধৈকনিলযঃ স্বমার্গপরিপোষকঃ ॥ 30॥
তীর্থকীর্তির্ভক্তগম্যো ভক্তানুশযকার্যকৃত্ ।
ভক্ততুল্যঃ সর্বতুল্যঃ স্বেচ্ছাসর্বপ্রবর্তকঃ ॥ 31॥
গুণাতীতোঽনবদ্যাত্মা সর্গলীলাপ্রবর্তকঃ ।
সাক্ষাত্সর্বজগত্কর্তা মহদাদিপ্রবর্তকঃ ॥ 32॥
মাযাপ্রবর্তকঃ সাক্ষী মাযারতিবিবর্ধনঃ ।
আকাশাত্মা চতুর্মূর্তিশ্চতুর্ধা ভূতভাবনঃ ॥ 33॥
রজঃপ্রবর্তকো ব্রহ্মা মরীচ্যাদিপিতামহঃ ।
বেদকর্তা যজ্ঞকর্তা সর্বকর্তাঽমিতাত্মকঃ ॥ 34॥
অনেকসৃষ্টিকর্তা চ দশধাসৃষ্টিকারকঃ ।
যজ্ঞাঙ্গো যজ্ঞবারাহো ভূধরো ভূমিপালকঃ ॥ 35॥
সেতুর্বিধরণো জৈত্রো হিরণ্যাক্ষান্তকঃ সুরঃ ।
দিতিকশ্যপকামৈকহেতুসৃষ্টিপ্রবর্তকঃ ॥ 36॥
দেবাভযপ্রদাতা চ বৈকুণ্ঠাধিপতির্মহান্ ।
সর্বগর্বপ্রহারী চ সনকাদ্যখিলার্থদঃ ॥ 37॥
সর্বাশ্বাসনকর্তা চ ভক্ততুল্যাহবপ্রদঃ ।
কাললক্ষণহেতুশ্চ সর্বার্থজ্ঞাপকঃ পরঃ ॥ 38॥
ভক্তোন্নতিকরঃ সর্বপ্রকারসুখদাযকঃ ।
নানাযুদ্ধপ্রহরণো ব্রহ্মশাপবিমোচকঃ ॥ 39॥
পুষ্টিসর্গপ্রণেতা চ গুণসৃষ্টিপ্রবর্তকঃ ।
কর্দমেষ্টপ্রদাতা চ দেবহূত্যখিলার্থদঃ ॥ 40॥
শুক্লনারাযণঃ সত্যকালধর্মপ্রবর্তকঃ ।
জ্ঞানাবতারঃ শান্তাত্মা কপিলঃ কালনাশকঃ ॥ 41॥
ত্রিগুণাধিপতিঃ সাঙ্খ্যশাস্ত্রকর্তা বিশারদঃ ।
সর্গদূষণহারী চ পুষ্টিমোক্ষপ্রবর্তকঃ ॥ 42॥
লৌকিকানন্দদাতা চ ব্রহ্মানন্দপ্রবর্তকঃ ।
ভক্তিসিদ্ধান্তবক্তা চ সগুণজ্ঞানদীপকঃ ॥ 43॥
আত্মপ্রদঃ পূর্ণকামো যোগাত্মা যোগভাবিতঃ ।
জীবন্মুক্তিপ্রদঃ শ্রীমানন্যভক্তিপ্রবর্তকঃ ॥ 44॥
কালসামর্থ্যদাতা চ কালদোষনিবারকঃ ।
গর্ভোত্তমজ্ঞানদাতা কর্মমার্গনিযামকঃ ॥ 45॥
সর্বমার্গনিরাকর্তা ভক্তিমার্গৈকপোষকঃ ।
সিদ্ধিহেতুঃ সর্বহেতুঃ সর্বাশ্চর্যৈককারণম্ ॥ 46॥
চেতনাচেতনপতিঃ সমুদ্রপরিপূজিতঃ ।
সাঙ্খ্যাচার্যস্তুতঃ সিদ্ধপূজিতঃ সর্বপূজিতঃ ॥ 47॥
বিসর্গলীলা
বিসর্গকর্তা সর্বেশঃ কোটিসূর্যসমপ্রভঃ ।
অনন্তগুণগম্ভীরো মহাপুরুষপূজিতঃ ॥ 48॥
অনন্তসুখদাতা চ ব্রহ্মকোটিপ্রজাপতিঃ ।
সুধাকোটিস্বাস্থ্যহেতুঃ কামধুক্কোটিকামদঃ ॥ 49॥
সমুদ্রকোটিগম্ভীরস্তীর্থকোটিসমাহ্বযঃ ।
সুমেরুকোটিনিষ্কম্পঃ কোটিব্রহ্মাণ্ডবিগ্রহঃ ॥ 50॥
কোট্যশ্বমেধপাপঘ্নো বাযুকোটিমহাবলঃ ।
কোটীন্দুজগদানন্দী শিবকোটিপ্রসাদকৃত্ ॥ 51॥
সর্বসদ্গুণমাহাত্ম্যঃ সর্বসদ্গুণভাজনম্ ।
মন্বাদিপ্রেরকো ধর্মো যজ্ঞনারাযণঃ পরঃ ॥ 52॥
আকূতিসূনুর্দেবেন্দ্রো রুচিজন্মাঽভযপ্রদঃ ।
দক্ষিণাপতিরোজস্বী ক্রিযাশক্তিঃ পরাযণঃ ॥ 53॥
দত্তাত্রেযো যোগপতির্যোগমার্গপ্রবর্তকঃ ।
অনসূযাগর্ভরত্নমৃষিবংশবিবর্ধনঃ ॥ 54॥
গুণত্রযবিভাগজ্ঞশ্চতুর্বর্গবিশারদঃ ।
নারাযণো ধর্মসূনুর্মূর্তিপুণ্যযশস্করঃ ॥ 55॥
সহস্রকবচচ্ছেদী তপঃসারো নরপ্রিযঃ ।
বিশ্বানন্দপ্রদঃ কর্মসাক্ষী ভারতপূজিতঃ ॥ 56॥
অনন্তাদ্ভুতমাহাত্ম্যো বদরীস্থানভূষণম্ ।
জিতকামো জিতক্রোধো জিতসঙ্গো জিতেন্দ্রিযঃ ॥ 57॥
উর্বশীপ্রভবঃ স্বর্গসুখদাযী স্থিতিপ্রদঃ ।
অমানী মানদো গোপ্তা ভগবচ্ছাস্ত্রবোধকঃ ॥ 58॥
ব্রহ্মাদিবন্দ্যো হংসশ্রীর্মাযাবৈভবকারণম্ ।
বিবিধানন্তসর্গাত্মা বিশ্বপূরণতত্পরঃ ॥ 59॥
যজ্ঞজীবনহেতুশ্চ যজ্ঞস্বামীষ্টবোধকঃ ।
নানাসিদ্ধান্তগম্যশ্চ সপ্ততন্তুশ্চ ষড্গুণঃ ॥ 60॥
প্রতিসর্গজগত্কর্তা নানালীলাবিশারদঃ ।
ধ্রুবপ্রিযো ধ্রুবস্বামী চিন্তিতাধিকদাযকঃ ॥ 61॥
দুর্লভানন্তফলদো দযানিধিরমিত্রহা ।
অঙ্গস্বামী কৃপাসারো বৈন্যো ভূমিনিযামকঃ ॥ 62॥
ভূমিদোগ্ধা প্রজাপ্রাণপালনৈকপরাযণঃ ।
যশোদাতা জ্ঞানদাতা সর্বধর্মপ্রদর্শকঃ ॥ 63॥
পুরঞ্জনো জগন্মিত্রং বিসর্গান্তপ্রদর্শকঃ ।
প্রচেতসাং পতিশ্চিত্রভক্তিহেতুর্জনার্দনঃ ॥ 64॥
স্মৃতিহেতুব্রহ্মভাবসাযুজ্যাদিপ্রদঃ শুভঃ ।
বিজযী ॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥ চোন্তিনুএদ্
স্থানলীলা
॥॥ স্থিতিলীলাব্ধিরচ্যুতো বিজযপ্রদঃ ॥ 65॥
স্বসামর্থ্যপ্রদো ভক্তকীর্তিহেতুরধোক্ষজঃ ।
প্রিযব্রতপ্রিযস্বামী স্বেচ্ছাবাদবিশারদঃ ॥ 66॥
সঙ্গ্যগম্যঃ স্বপ্রকাশঃ সর্বসঙ্গবিবর্জিতঃ ।
ইচ্ছাযাং চ সমর্যাদস্ত্যাগমাত্রোপলম্ভনঃ ॥ 67॥
অচিন্ত্যকার্যকর্তা চ তর্কাগোচরকার্যকৃত্ ।
শঋঙ্গাররসমর্যাদা আগ্নীধ্ররসভাজনম্ ॥ 68॥
নাভীষ্টপূরকঃ কর্মমর্যাদাদর্শনোত্সুকঃ ।
সর্বরূপোঽদ্ভুততমো মর্যাদাপুরুষোত্তমঃ ॥ 69॥
সর্বরূপেষু সত্যাত্মা কালসাক্ষী শশিপ্রভঃ ।
মেরুদেবীব্রতফলমৃষভো ভগলক্ষণঃ ॥ 70॥
জগত্সন্তর্পকো মেঘরূপী দেবেন্দ্রদর্পহা ।
জযন্তীপতিরত্যন্তপ্রমাণাশেষলৌকিকঃ ॥ 71॥
শতধান্যস্তভূতাত্মা শতানন্দো গুণপ্রসূঃ ।
বৈষ্ণবোত্পাদনপরঃ সর্বধর্মোপদেশকঃ ॥ 72॥
পরহংসক্রিযাগোপ্তা যোগচর্যাপ্রদর্শকঃ ।
চতুর্থাশ্রমনির্ণেতা সদানন্দশরীরবান্ ॥ 73॥
প্রদর্শিতান্যধর্মশ্চ ভরতস্বাম্যপারকৃত্ ।
যথাবত্কর্মকর্তা চ সঙ্গানিষ্টপ্রদর্শকঃ ॥ 74॥
আবশ্যকপুনর্জন্মকর্মমার্গপ্রদর্শকঃ ।
যজ্ঞরূপমৃগঃ শান্তঃ সহিষ্ণুঃ সত্পরাক্রমঃ ॥ 75॥
রহূগণগতিজ্ঞশ্চ রহূগণবিমোচকঃ ।
ভবাটবীতত্ত্ববক্তা বহির্মুখহিতে রতঃ ॥ 76॥
গযস্বামী স্থানবংশকর্তা স্থানবিভেদকৃত্ ।
পুরুষাবযবো ভূমিবিশেষবিনিরূপকঃ ॥ 77॥
জম্বূদ্বীপপতির্মেরুনাভিপদ্মরুহাশ্রযঃ ।
নানাবিভূতিলীলাঢ্যো গঙ্গোত্পত্তিনিদানকৃত্ ॥ 78॥
গঙ্গামাহাত্ম্যহেতুশ্চ গঙ্গারূপোঽতিগূঢকৃত্ ।
বৈকুণ্ঠদেহহেত্বম্বুজন্মকৃত্ সর্বপাবনঃ ॥ 79॥
শিবস্বামী শিবোপাস্যো গূঢঃ সঙ্কর্ষণাত্মকঃ ।
স্থানরক্ষার্থমত্স্যাদিরূপঃ সর্বৈকপূজিতঃ ॥ 80॥
উপাস্যনানারূপাত্মা জ্যোতীরূপো গতিপ্রদঃ ।
সূর্যনারাযণো বেদকান্তিরুজ্জ্বলবেষধৃক্ ॥ 81॥
হংসোঽন্তরিক্ষগমনঃ সর্বপ্রসবকারণম্ ।
আনন্দকর্তা বসুদো বুধো বাক্পতিরুজ্জ্বলঃ ॥ 82॥
কালাত্মা কালকালশ্চ কালচ্ছেদকৃদুত্তমঃ ।
শিশুমারঃ সর্বমূর্তিরাধিদৈবিকরূপধৃক্ ॥ 83॥
অনন্তসুখভোগাঢ্যো বিবরৈশ্বর্যভাজনম্ ।
সঙ্কর্ষণো দৈত্যপতিঃ সর্বাধারো বৃহদ্বপুঃ ॥ 84॥
অনন্তনরকচ্ছেদী স্মৃতিমাত্রার্তিনাশনঃ ।
সর্বানুগ্রহকর্তা চ ॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥ চোন্তিনুএদ্
পোষণ-পুষ্টি-লীলা
॥॥॥॥॥॥॥॥ মর্যাদাভিন্নশাস্ত্রকৃত্ ॥ 85 ॥
কালান্তকভযচ্ছেদী নামসামর্থ্যরূপধৃক্ ।
উদ্ধারানর্হগোপ্ত্রাত্মা নামাদিপ্রেরকোত্তমঃ ॥ 86॥
অজামিলমহাদুষ্টমোচকোঽঘবিমোচকঃ ।
ধর্মবক্তাঽক্লিষ্টবক্তা বিষ্ণুধর্মস্বরূপধৃক্ ॥ 87॥
সন্মার্গপ্রেরকো ধর্তা ত্যাগহেতুরধোক্ষজঃ ।
বৈকুণ্ঠপুরনেতা চ দাসসংবৃদ্ধিকারকঃ ॥ 88॥
দক্ষপ্রসাদকৃদ্ধংসগুহ্যস্তুতিবিভাবনঃ ।
স্বাভিপ্রাযপ্রবক্তা চ মুক্তজীবপ্রসূতিকৃত্ ॥ 89॥
নারদপ্রেরণাত্মা চ হর্যশ্বব্রহ্মভাবনঃ ।
শবলাশ্বহিতো গূঢবাক্যার্থজ্ঞাপনক্ষমঃ ॥ 90॥
গূঢার্থজ্ঞাপনঃ সর্বমোক্ষানন্দপ্রতিষ্ঠিতঃ ।
পুষ্টিপ্ররোহহেতুশ্চ দাসৈকজ্ঞাতহৃদ্গতঃ ॥ 91॥
শান্তিকর্তা সুহিতকৃত্ স্ত্রীপ্রসূঃ সর্বকামধুক্ ।
পুষ্টিবংশপ্রণেতা চ বিশ্বরূপেষ্টদেবতা ॥ 92॥
কবচাত্মা পালনাত্মা বর্মোপচিতিকারণম্ ।
বিশ্বরূপশিরশ্ছেদী ত্বাষ্ট্রযজ্ঞবিনাশকঃ ॥ 93॥
বৃত্রস্বামী বৃত্রগম্যো বৃত্রব্রতপরাযণঃ ।
বৃত্রকীর্তির্বৃত্রমোক্ষো মঘবত্প্রাণরক্ষকঃ ॥ 94॥
অশ্বমেধহবির্ভোক্তা দেবেন্দ্রামীবনাশকঃ ।
সংসারমোচকশ্চিত্রকেতুবোধনতত্পরঃ ॥ 95॥
মন্ত্রসিদ্ধিঃ সিদ্ধিহেতুঃ সুসিদ্ধিফলদাযকঃ ।
মহাদেবতিরস্কর্তা ভক্ত্যৈ পূর্বার্থনাশকঃ ॥ 96॥
দেবব্রাহ্মণবিদ্বেষবৈমুখ্যজ্ঞাপকঃ শিবঃ ।
আদিত্যো দৈত্যরাজশ্চ মহত্পতিরচিন্ত্যকৃত্ ॥ 97॥
মরুতাং ভেদকস্ত্রাতা ব্রতাত্মা পুম্প্রসূতিকৃত্ ।
ঊতিলীলা
কর্মাত্মা বাসনাত্মা চ ঊতিলীলাপরাযণঃ ॥ 98॥
সমদৈত্যসুরঃ স্বাত্মা বৈষম্যজ্ঞানসংশ্রযঃ ।
দেহাদ্যুপাধিরহিতঃ সর্বজ্ঞঃ সর্বহেতুবিদ্ ॥ 99॥
ব্রহ্মবাক্স্থাপনপরঃ স্বজন্মাবধিকার্যকৃত্ ।
সদসদ্বাসনাহেতুস্ত্রিসত্যো ভক্তমোচকঃ ॥ 100॥
হিরণ্যকশিপুদ্বেষী প্রবিষ্টাত্মাঽতিভীষণঃ ।
শান্তিজ্ঞানাদিহেতুশ্চ প্রহ্লাদোত্পত্তিকারণম্ ॥ 101॥
দৈত্যসিদ্ধান্তসদ্বক্তা তপঃসার উদারধীঃ ।
দৈত্যহেতুপ্রকটনো ভক্তিচিহ্নপ্রকাশকঃ ॥ 102॥
সদ্দ্বেষহেতুঃ সদ্দ্বেষবাসনাত্মা নিরন্তরঃ ।
নৈষ্ঠুর্যসীমা প্রহ্লাদবত্সলঃ সঙ্গদোষহা ॥ 103॥
মহানুভাবঃ সাকারঃ সর্বাকারঃ প্রমাণভূঃ ।
স্তম্ভপ্রসূতির্নৃহরির্নৃসিংহো ভীমবিক্রমঃ ॥ 104॥
বিকটাস্যো ললজ্জিহ্বো নখশস্ত্রো জবোত্কটঃ ।
হিরণ্যকশিপুচ্ছেদী ক্রূরদৈত্যনিবারকঃ ॥ 105॥
সিংহাসনস্থঃ ক্রোধাত্মা লক্ষ্মীভযবিবর্ধনঃ ।
ব্রহ্মাদ্যত্যন্তভযভূরপূর্বাচিন্ত্যরূপধৃক্ ॥ 106॥
ভক্তৈকশান্তহৃদযো ভক্তস্তুত্যঃ স্তুতিপ্রিযঃ ।
ভক্তাঙ্গলেহনোদ্ধূতক্রোধপুঙ্জঃ প্রশান্তধীঃ ॥ 107॥
স্মৃতিমাত্রভযত্রাতা ব্রহ্মবুদ্ধিপ্রদাযকঃ ।
গোরূপধার্যমৃতপাঃ শিবকীর্তিবিবর্ধনঃ ॥ 108॥
ধর্মাত্মা সর্বকর্মাত্মা বিশেষাত্মাঽঽশ্রমপ্রভুঃ ।
সংসারমগ্নস্বোদ্ধর্তা সন্মার্গাখিলতত্ত্ববাক্ ॥ 109॥
আচারাত্মা সদাচারঃ ॥॥॥॥॥॥॥॥॥ চোন্তিনুএদ্
মন্বন্তরলীলা
॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥মন্বন্তরবিভাবনঃ ।
স্মৃত্যাঽশেষাশুভহরো গজেন্দ্রস্মৃতিকারণম্ ॥ 110॥
জাতিস্মরণহেত্বৈকপূজাভক্তিস্বরূপদঃ ।
যজ্ঞো ভযান্মনুত্রাতা বিভুর্ব্রহ্মব্রতাশ্রযঃ ॥ 111॥
সত্যসেনো দুষ্টঘাতী হরির্গজবিমোচকঃ ।
বৈকুণ্ঠো লোককর্তা চ অজিতোঽমৃতকারণম্ ॥ 112॥
উরুক্রমো ভূমিহর্তা সার্বভৌমো বলিপ্রিযঃ ।
বিভুঃ সর্বহিতৈকাত্মা বিষ্বক্সেনঃ শিবপ্রিযঃ ॥ 113॥
ধর্মসেতুর্লোকধৃতিঃ সুধামান্তরপালকঃ ।
উপহর্তা যোগপতির্বৃহদ্ভানুঃ ক্রিযাপতিঃ ॥ 114॥
চতুর্দশপ্রমাণাত্মা ধর্মো মন্বাদিবোধকঃ ।
লক্ষ্মীভোগৈকনিলযো দেবমন্ত্রপ্রদাযকঃ ॥ 115॥
দৈত্যব্যামোহকঃ সাক্ষাদ্গরুডস্কন্ধসংশ্রযঃ ।
লীলামন্দরধারী চ দৈত্যবাসুকিপূজিতঃ ॥ 116॥
সমুদ্রোন্মথনাযত্তোঽবিঘ্নকর্তা স্ববাক্যকৃত্ ।
আদিকূর্মঃ পবিত্রাত্মা মন্দরাঘর্ষণোত্সুকঃ ॥ 117॥
শ্বাসৈজদব্ধিবার্বীচিঃ কল্পান্তাবধিকার্যকৃত্ ।
চতুর্দশমহারত্নো লক্ষ্মীসৌভাগ্যবর্ধনঃ ॥ 118॥
ধন্বন্তরিঃ সুধাহস্তো যজ্ঞভোক্তাঽঽর্তিনাশনঃ ।
আযুর্বেদপ্রণেতা চ দেবদৈত্যাখিলার্চিতঃ ॥ 119॥
বুদ্ধিব্যামোহকো দেবকার্যসাধনতত্পরঃ ।
স্ত্রীরূপো মাযযা বক্তা দৈত্যান্তঃকরণপ্রিযঃ ॥ 120॥
পাযিতামৃতদেবাংশো যুদ্ধহেতুস্মৃতিপ্রদঃ ।
সুমালিমালিবধকৃন্মাল্যবত্প্রাণহারকঃ ॥ 121॥
কালনেমিশিরশ্ছেদী দৈত্যযজ্ঞবিনাশকঃ ।
ইন্দ্রসামর্থ্যদাতা চ দৈত্যশেষস্থিতিপ্রিযঃ ॥ 122॥
শিবব্যামোহকো মাযী ভৃগুমন্ত্রস্বশক্তিদঃ ।
বলিজীবনকর্তা চ স্বর্গহেতুর্ব্রতার্চিতঃ ॥ 123॥
অদিত্যানন্দকর্তা চ কশ্যপাদিতিসম্ভবঃ ।
উপেন্দ্র ইন্দ্রাবরজো বামনব্রহ্মরূপধৃক্ ॥ 124॥
ব্রহ্মাদিসেবিতবপুর্যজ্ঞপাবনতত্পরঃ ।
যাচ্ঞোপদেশকর্তা চ জ্ঞাপিতাশেষসংস্থিতিঃ ॥ 125॥
সত্যার্থপ্রেরকঃ সর্বহর্তা গর্ববিনাশকঃ ।
ত্রিবিক্রমস্ত্রিলোকাত্মা বিশ্বমূর্তিঃ পৃথুশ্রবাঃ ॥ 126॥
পাশবদ্ধবলিঃ সর্বদৈত্যপক্ষোপমর্দকঃ ।
সুতলস্থাপিতবলিঃ স্বর্গাধিকসুখপ্রদঃ ॥ 127॥
কর্মসম্পূর্তিকর্তা চ স্বর্গসংস্থাপিতামরঃ ।
জ্ঞাতত্রিবিধধর্মাত্মা মহামীনোঽব্ধিসংশ্রযঃ ॥ 128॥
সত্যব্রতপ্রিযো গোপ্তা মত্স্যমূর্তিধৃতশ্রুতিঃ ।
শঋঙ্গবদ্ধধৃতক্ষোণিঃ সর্বার্থজ্ঞাপকো গুরুঃ ॥ 129॥
ঈশানুকথালীলা
ঈশসেবকলীলাত্মা সূর্যবংশপ্রবর্তকঃ ।
সোমবংশোদ্ভবকরো মনুপুত্রগতিপ্রদঃ ॥ 130॥
অম্বরীষপ্রিযঃ সাধুর্দুর্বাসোগর্বনাশকঃ ।
ব্রহ্মশাপোপসংহর্তা ভক্তকীর্তিবিবর্ধনঃ ॥ 131॥
ইক্ষ্বাকুবংশজনকঃ সগরাদ্যখিলার্থদঃ ।
ভগীরথমহাযত্নো গঙ্গাধৌতাঙ্ঘ্রিপঙ্কজঃ ॥ 132॥
ব্রহ্মস্বামী শিবস্বামী সগরাত্মজমুক্তিদঃ ।
খট্বাঙ্গমোক্ষহেতুশ্চ রঘুবংশবিবর্ধনঃ ॥ 133॥
রঘুনাথো রামচন্দ্রো রামভদ্রো রঘুপ্রিযঃ ।
অনন্তকীর্তিঃ পুণ্যাত্মা পুণ্যশ্লোকৈকভাস্করঃ ॥ 134॥
কোশলেন্দ্রঃ প্রমাণাত্মা সেব্যো দশরথাত্মজঃ ।
লক্ষ্মণো ভরতশ্চৈব শত্রুঘ্নো ব্যূহবিগ্রহঃ ॥ 135॥
বিশ্বামিত্রপ্রিযো দান্তস্তাডকাবধমোক্ষদঃ ।
বাযব্যাস্ত্রাব্ধিনিক্ষিপ্তমারীচশ্চ সুবাহুহা ॥ 136॥
বৃষধ্বজধনুর্ভঙ্গপ্রাপ্তসীতামহোত্সবঃ ।
সীতাপতির্ভৃগুপতিগর্বপর্বতনাশকঃ ॥ 137॥
অযোধ্যাস্থমহাভোগযুক্তলক্ষ্মীবিনোদবান্ ।
কৈকেযীবাক্যকর্তা চ পিতৃবাক্পরিপালকঃ ॥ 138॥
বৈরাগ্যবোধকোঽনন্যসাত্ত্বিকস্থানবোধকঃ ।
অহল্যাদুঃখহারী চ গুহস্বামী সলক্ষ্মণঃ ॥ 139॥
চিত্রকূটপ্রিযস্থানো দণ্ডকারণ্যপাবনঃ ।
শরভঙ্গসুতীক্ষ্ণাদিপূজিতোঽগস্ত্যভাগ্যভূঃ ॥ 140॥
ঋষিসম্প্রার্থিতকৃতির্বিরাধবধপণ্ডিতঃ ।
ছিন্নশূর্পণখানাসঃ খরদূষণঘাতকঃ ॥ 141॥
একবাণহতানেকসহস্রবলরাক্ষসঃ ।
মারীচঘাতী নিযতসীতাসম্বন্ধশোভিতঃ ॥ 142॥
সীতাবিযোগনাট্যশ্চ জটাযুর্বধমোক্ষদঃ ।
শবরীপূজিতো ভক্তহনুমত্প্রমুখাবৃতঃ ॥ 143॥
দুন্দুভ্যস্থিপ্রহরণঃ সপ্ততালবিভেদনঃ ।
সুগ্রীবরাজ্যদো বালিঘাতী সাগরশোষণঃ ॥ 144॥
সেতুবন্ধনকর্তা চ বিভীষণহিতপ্রদঃ ।
রাবণাদিশিরশ্ছেদী রাক্ষসাঘৌঘনাশকঃ ॥ 145॥
সীতাঽভযপ্রদাতা চ পুষ্পকাগমনোত্সুকঃ ।
অযোধ্যাপতিরত্যন্তসর্বলোকসুখপ্রদঃ ॥ 146॥
মথুরাপুরনির্মাতা সুকৃতজ্ঞস্বরূপদঃ ।
জনকজ্ঞানগম্যশ্চ ঐলান্তপ্রকটশ্রুতিঃ ॥ 147॥
হৈহযান্তকরো রামো দুষ্টক্ষত্রবিনাশকঃ ।
সোমবংশহিতৈকাত্মা যদুবংশবিবর্ধনঃ ॥ 148॥
নিরোধলীলা
পরব্রহ্মাবতরণঃ কেশবঃ ক্লেশনাশনঃ ।
ভূমিভারাবতরণো ভক্তার্থাখিলমানসঃ ॥ 149॥
সর্বভক্তনিরোধাত্মা লীলানন্তনিরোধকৃত্ ।
ভূমিষ্ঠপরমানন্দো দেবকীশুদ্ধিকারণম্ ॥ 150॥
বসুদেবজ্ঞাননিষ্ঠসমজীবনিবারকঃ ।
সর্ববৈরাগ্যকরণস্বলীলাধারশোধকঃ ॥ 151॥
মাযাজ্ঞাপনকর্তা চ শেষসম্ভারসম্ভৃতিঃ ।
ভক্তক্লেশপরিজ্ঞাতা তন্নিবারণতত্পরঃ ॥ 152॥
আবিষ্টবসুদেবাংশো দেবকীগর্ভভূষণম্ ।
পূর্ণতেজোমযঃ পূর্ণঃ কংসাধৃষ্যপ্রতাপবান্ ॥ 153॥
বিবেকজ্ঞানদাতা চ ব্রহ্মাদ্যখিলসংস্তুতঃ ।
সত্যো জগত্কল্পতরুর্নানারূপবিমোহনঃ ॥ 154॥
ভক্তিমার্গপ্রতিষ্ঠাতা বিদ্বন্মোহপ্রবর্তকঃ ।
মূলকালগুণদ্রষ্টা নযনানন্দভাজনম্ ॥ 155॥
বসুদেবসুখাব্ধিশ্চ দেবকীনযনামৃতম্ ।
পিতৃমাতৃস্তুতঃ পূর্বসর্ববৃত্তান্তবোধকঃ ॥ 156॥
গোকুলাগতিলীলাপ্তবসুদেবকরস্থিতিঃ ।
সর্বেশত্বপ্রকটনো মাযাব্যত্যযকারকঃ ॥ 157॥
জ্ঞানমোহিতদুষ্টেশঃ প্রপঞ্চাস্মৃতিকারণম্ ।
যশোদানন্দনো নন্দভাগ্যভূগোকুলোত্সবঃ ॥ 158॥
নন্দপ্রিযো নন্দসূনুর্যশোদাযাঃ স্তনন্ধযঃ ।
পূতনাসুপযঃপাতা মুগ্ধভাবাতিসুন্দরঃ ॥ 159॥
সুন্দরীহৃদযানন্দো গোপীমন্ত্রাভিমন্ত্রিতঃ ।
গোপালাশ্চর্যরসকৃত্ শকটাসুরখণ্ডনঃ ॥ 160॥
নন্দব্রজজনানন্দী নন্দভাগ্যমহোদযঃ ।
তৃণাবর্তবধোত্সাহো যশোদাজ্ঞানবিগ্রহঃ ॥ 161॥
বলভদ্রপ্রিযঃ কৃষ্ণঃ সঙ্কর্ষণসহাযবান্ ।
রামানুজো বাসুদেবো গোষ্ঠাঙ্গণগতিপ্রিযঃ ॥ 162॥
কিঙ্কিণীরবভাবজ্ঞো বত্সপুচ্ছাবলম্বনঃ ।
নবনীতপ্রিযো গোপীমোহসংসারনাশকঃ ॥ 163॥
গোপবালকভাবজ্ঞশ্চৌর্যবিদ্যাবিশারদঃ ।
মৃত্স্নাভক্ষণলীলাস্যমাহাত্ম্যজ্ঞানদাযকঃ ॥ 164॥
ধরাদ্রোণপ্রীতিকর্তা দধিভাণ্ডবিভেদনঃ ।
দামোদরো ভক্তবশ্যো যমলার্জুনভঞ্জনঃ ॥ 165॥
বৃহদ্বনমহাশ্চর্যো বৃন্দাবনগতিপ্রিযঃ ।
বত্সঘাতী বালকেলির্বকাসুরনিষূদনঃ ॥ 166॥
অরণ্যভোক্তাঽপ্যথবা বাললীলাপরাযণঃ ।
প্রোত্সাহজনকশ্চৈবমঘাসুরনিষূদনঃ ॥ 167॥
ব্যালমোক্ষপ্রদঃ পুষ্টো ব্রহ্মমোহপ্রবর্ধনঃ ।
অনন্তমূর্তিঃ সর্বাত্মা জঙ্গমস্থাবরাকৃতিঃ ॥ 168॥
ব্রহ্মমোহনকর্তা চ স্তুত্য আত্মা সদাপ্রিযঃ ।
পৌগণ্ডলীলাভিরতির্গোচারণপরাযণঃ ॥ 169॥
বৃন্দাবনলতাগুল্মবৃক্ষরূপনিরূপকঃ ।
নাদব্রহ্মপ্রকটনো বযঃপ্রতিকৃতিস্বনঃ ॥ 170॥
বর্হিনৃত্যানুকরণো গোপালানুকৃতিস্বনঃ ।
সদাচারপ্রতিষ্ঠাতা বলশ্রমনিরাকৃতিঃ ॥ 171॥
তরুমূলকৃতাশেষতল্পশাযী সখিস্তুতঃ ।
গোপালসেবিতপদঃ শ্রীলালিতপদাম্বুজঃ ॥ 172॥
গোপসম্প্রার্থিতফলদাননাশিতধেনুকঃ ।
কালীযফণিমাণিক্যরঞ্জিতশ্রীপদাম্বুজঃ ॥ 173॥
দৃষ্টিসঙ্জীবিতাশেষগোপগোগোপিকাপ্রিযঃ ।
লীলাসম্পীতদাবাগ্নিঃ প্রলম্ববধপণ্ডিতঃ ॥ 174॥
দাবাগ্ন্যাবৃতগোপালদৃষ্ট্যাচ্ছাদনবহ্নিপঃ ।
বর্ষাশরদ্বিভূতিশ্রীর্গোপীকামপ্রবোধকঃ ॥ 175॥
গোপীরত্নস্তুতাশেষবেণুবাদ্যবিশারদঃ ।
কাত্যাযনীব্রতব্যাজসর্বভাবাশ্রিতাঙ্গনঃ ॥ 176॥
সত্সঙ্গতিস্তুতিব্যাজস্তুতবৃন্দাবনাঙ্ঘ্রিপঃ ।
গোপক্ষুচ্ছান্তিসংব্যাজবিপ্রভার্যাপ্রসাদকৃত্ ॥ 177॥
হেতুপ্রাপ্তেন্দ্রযাগস্বকার্যগোসববোধকঃ ।
শৈলরূপকৃতাশেষরসভোগসুখাবহঃ ॥ 178॥
লীলাগোবর্ধনোদ্ধারপালিতস্বব্রজপ্রিযঃ ।
গোপস্বচ্ছন্দলীলার্থগর্গবাক্যার্থবোধকঃ ॥ 179॥
ইন্দ্রধেনুস্তুতিপ্রাপ্তগোবিন্দেন্দ্রাভিধানবান্ ।
ব্রতাদিধর্মসংসক্তনন্দক্লেশবিনাশকঃ ॥ 180॥
নন্দাদিগোপমাত্রেষ্টবৈকুণ্ঠগতিদাযকঃ ।
বেণুবাদস্মরক্ষোভমত্তগোপীবিমুক্তিদঃ ॥ 181॥
সর্বভাবপ্রাপ্তগোপীসুখসংবর্ধনক্ষমঃ ।
গোপীগর্বপ্রণাশার্থতিরোধানসুখপ্রদঃ ॥ 182॥
কৃষ্ণভাবব্যাপ্তবিশ্বগোপীভাবিতবেষধৃক্ ।
রাধাবিশেষসম্ভোগপ্রাপ্তদোষনিবারকঃ ॥ 183॥
পরমপ্রীতিসঙ্গীতসর্বাদ্ভুতমহাগুণঃ ।
মানাপনোদনাক্রন্দগোপীদৃষ্টিমহোত্সবঃ ॥ 184॥
গোপিকাব্যাপ্তসর্বাঙ্গঃ স্ত্রীসম্ভাষাবিশারদঃ ।
রাসোত্সবমহাসৌখ্যগোপীসম্ভোগসাগরঃ ॥ 185॥
জলস্থলরতিব্যাপ্তগোপীদৃষ্ট্যভিপূজিতঃ ।
শাস্ত্রানপেক্ষকামৈকমুক্তিদ্বারবিবর্ধনঃ ॥ 186॥
সুদর্শনমহাসর্পগ্রস্তনন্দবিমোচকঃ ।
গীতমোহিতগোপীধৃক্ষঙ্খচূডবিনাশকঃ ॥ 187॥
গুণসঙ্গীতসন্তুষ্টির্গোপীসংসারবিস্মৃতিঃ ।
অরিষ্টমথনো দৈত্যবুদ্ধিব্যামোহকারকঃ ॥ 188॥
কেশিঘাতী নারদেষ্টো ব্যোমাসুরবিনাশকঃ ।
অক্রূরভক্তিসংরাদ্ধপাদরেণুমহানিধিঃ ॥ 189॥
রথাবরোহশুদ্ধাত্মা গোপীমানসহারকঃ ।
হ্রদসন্দর্শিতাশেষবৈকুণ্ঠাক্রূরসংস্তুতঃ ॥ 190॥
মথুরাগমনোত্সাহো মথুরাভাগ্যভাজনম্ ।
মথুরানগরীশোভাদর্শনোত্সুকমানসঃ ॥ 191॥
দুষ্টরঞ্জকঘাতী চ বাযকার্চিতবিগ্রহঃ ।
বস্ত্রমালাসুশোভাঙ্গঃ কুব্জালেপনভূষিতঃ ॥ 192॥
কুব্জাসুরূপকর্তা চ কুব্জারতিবরপ্রদঃ ।
প্রসাদরূপসন্তুষ্টহরকোদণ্ডখণ্ডনঃ ॥ 193॥
শকলাহতকংসাপ্তধনূরক্ষকসৈনিকঃ ।
জাগ্রত্স্বপ্নভযব্যাপ্তমৃত্যুলক্ষণবোধকঃ ॥ 194॥
মথুরামল্ল ওজস্বী মল্লযুদ্ধবিশারদঃ ।
সদ্যঃ কুবলযাপীডঘাতী চাণূরমর্দনঃ ॥ 195॥
লীলাহতমহামল্লঃ শলতোশলঘাতকঃ ।
কংসান্তকো জিতামিত্রো বসুদেববিমোচকঃ ॥ 196॥
জ্ঞাততত্ত্বপিতৃজ্ঞানমোহনামৃতবাঙ্মযঃ ।
উগ্রসেনপ্রতিষ্ঠাতা যাদবাধিবিনাশকঃ ॥ 197॥
নন্দাদিসান্ত্বনকরো ব্রহ্মচর্যব্রতে স্থিতঃ ।
গুরুশুশ্রূষণপরো বিদ্যাপারমিতেশ্বরঃ ॥ 198॥
সান্দীপনিমৃতাপত্যদাতা কালান্তকাদিজিত্ ।
গোকুলাশ্বাসনপরো যশোদানন্দপোষকঃ ॥ 199॥
গোপিকাবিরহব্যাজমনোগতিরতিপ্রদঃ ।
সমোদ্ধবভ্রমরবাক্ গোপিকামোহনাশকঃ ॥ 200॥
কুব্জারতিপ্রদোঽক্রূরপবিত্রীকৃতভূগৃহঃ ।
পৃথাদুঃখপ্রণেতা চ পাণ্ডবানাং সুখপ্রদঃ ॥ 201॥
দশমস্কন্ধোত্তরার্ধনামানি নিরোধলীলা
জরাসন্ধসমানীতসৈন্যঘাতী বিচারকঃ ।
যবনব্যাপ্তমথুরাজনদত্তকুশস্থলিঃ ॥ 202॥
দ্বারকাদ্ভুতনির্মাণবিস্মাপিতসুরাসুরঃ ।
মনুষ্যমাত্রভোগার্থভূম্যানীতেন্দ্রবৈভবঃ ॥ 203॥
যবনব্যাপ্তমথুরানির্গমানন্দবিগ্রহঃ ।
মুচুকুন্দমহাবোধযবনপ্রাণদর্পহা ॥ 204॥
মুচুকুন্দস্তুতাশেষগুণকর্মমহোদযঃ ।
ফলপ্রদানসন্তুষ্টির্জন্মান্তরিতমোক্ষদঃ ॥ 205॥
শিবব্রাহ্মণবাক্যাপ্তজযভীতিবিভাবনঃ ।
প্রবর্ষণপ্রার্থিতাগ্নিদানপুণ্যমহোত্সবঃ ॥ 206॥
রুক্মিণীরমণঃ কামপিতা প্রদ্যুম্নভাবনঃ ।
স্যমন্তকমণিব্যাজপ্রাপ্তজাম্ববতীপতিঃ ॥ 207॥
সত্যভামাপ্রাণপতিঃ কালিন্দীরতিবর্ধনঃ ।
মিত্রবিন্দাপতিঃ সত্যাপতির্বৃষনিষূদনঃ ॥ 208॥
ভদ্রাবাঞ্ছিতভর্তা চ লক্ষ্মণাবরণক্ষমঃ ।
ইন্দ্রাদিপ্রার্থিতবধনরকাসুরসূদনঃ ॥ 209॥
মুরারিঃ পীঠহন্তা চ তাম্রাদিপ্রাণহারকঃ ।
ষোডশস্ত্রীসহস্রেশঃ ছত্রকুণ্ডলদানকৃত্ ॥ 210॥
পারিজাতাপহরণো দেবেন্দ্রমদনাশকঃ ।
রুক্মিণীসমসর্বস্ত্রীসাধ্যভোগরতিপ্রদঃ ॥ 211॥
রুক্মিণীপরিহাসোক্তিবাক্তিরোধানকারকঃ ।
পুত্রপৌত্রমহাভাগ্যগৃহধর্মপ্রবর্তকঃ ॥ 212॥
শম্বরান্তকসত্পুত্রবিবাহহতরুক্মিকঃ ।
উষাপহৃতপৌত্রশ্রীর্বাণবাহুনিবারকঃ ॥ 213॥
শীতজ্বরভযব্যাপ্তজ্বরসংস্তুতষড্গুণঃ ।
শঙ্করপ্রতিযোদ্ধা চ দ্বন্দ্বযুদ্ধবিশারদঃ ॥ 214॥
নৃগপাপপ্রভেত্তা চ ব্রহ্মস্বগুণদোষদৃক্ ।
বিষ্ণুভক্তিবিরোধৈকব্রহ্মস্ববিনিবারকঃ ॥ 215॥
বলভদ্রাহিতগুণো গোকুলপ্রীতিদাযকঃ ।
গোপীস্নেহৈকনিলযো গোপীপ্রাণস্থিতিপ্রদঃ ॥ 216॥
বাক্যাতিগামিযমুনাহলাকর্ষণবৈভবঃ ।
পৌণ্ড্রকত্যাজিতস্পর্ধঃ কাশীরাজবিভেদনঃ ॥ 217॥
কাশীনিদাহকরণঃ শিবভস্মপ্রদাযকঃ ।
দ্বিবিদপ্রাণঘাতী চ কৌরবাখর্বগর্বনুত্ ॥ 218॥
লাঙ্গলাকৃষ্টনগরীসংবিগ্নাখিলনাগরঃ ।
প্রপন্নাভযদঃ সাম্বপ্রাপ্তসন্মানভাজনম্ ॥ 219॥
নারদান্বিষ্টচরণো ভক্তবিক্ষেপনাশকঃ ।
সদাচারৈকনিলযঃ সুধর্মাধ্যাসিতাসনঃ ॥ 220॥
জরাসন্ধাবরুদ্ধেন বিজ্ঞাপিতনিজক্লমঃ ।
মন্ত্র্যুদ্ধবাদিবাক্যোক্তপ্রকারৈকপরাযণঃ ॥ 221॥
রাজসূযাদিমখকৃত্ সম্প্রার্থিতসহাযকৃত্ ।
ইন্দ্রপ্রস্থপ্রযাণার্থমহত্সম্ভারসম্ভৃতিঃ ॥ 222॥
জরাসন্ধবধব্যাজমোচিতাশেষভূমিপঃ ।
সন্মার্গবোধকো যজ্ঞক্ষিতিবারণতত্পরঃ ॥ 223॥
শিশুপালহতিব্যাজজযশাপবিমোচকঃ ।
দুর্যোধনাভিমানাব্ধিশোষবাণবৃকোদরঃ॥ 224॥
মহাদেববরপ্রাপ্তপুরশাল্ববিনাশকঃ ।
দন্তবক্ত্রবধব্যাজবিজযাঘৌঘনাশকঃ ॥ 225॥
বিদূরথপ্রাণহর্তা ন্যস্তশস্ত্রাস্ত্রবিগ্রহঃ ।
উপধর্মবিলিপ্তাঙ্গসূতঘাতী বরপ্রদঃ ॥ 226॥
বল্বলপ্রাণহরণপালিতর্ষিশ্রুতিক্রিযঃ ।
সর্বতীর্থাঘনাশার্থতীর্থযাত্রাবিশারদঃ ॥ 227॥
জ্ঞানক্রিযাবিভেদেষ্টফলসাধনতত্পরঃ ।
সারথ্যাদিক্রিযাকর্তা ভক্তবশ্যত্ববোধকঃ ॥ 228॥
সুদামারঙ্কভার্যার্থভূম্যানীতেন্দ্রবৈভবঃ ।
রবিগ্রহনিমিত্তাপ্তকুরুক্ষেত্রৈকপাবনঃ ॥ 229॥
নৃপগোপীসমস্তস্ত্রীপাবনার্থাখিলক্রিযঃ ।
ঋষিমার্গপ্রতিষ্ঠাতা বসুদেবমখক্রিযঃ ॥ 230॥
বসুদেবজ্ঞানদাতা দেবকীপুত্রদাযকঃ ।
অর্জুনস্ত্রীপ্রদাতা চ বহুলাশ্বস্বরূপদঃ ॥ 231॥
শ্রুতদেবেষ্টদাতা চ সর্বশ্রুতিনিরূপিতঃ ।
মহাদেবাদ্যতিশ্রেষ্ঠো ভক্তিলক্ষণনির্ণযঃ ॥ 232॥
বৃকগ্রস্তশিবত্রাতা নানাবাক্যবিশারদঃ ।
নরগর্ববিনাশার্থহৃতব্রাহ্মণবালকঃ ॥ 233॥
লোকালোকপরস্থানস্থিতবালকদাযকঃ ।
দ্বারকাস্থমহাভোগনানাস্ত্রীরতিবর্ধনঃ ॥ 234॥
মনস্তিরোধানকৃতব্যগ্রস্ত্রীচিত্তভাবিতঃ ।
মুক্তিলীলা
মুক্তিলীলাবিহরণো মৌশলব্যাজসংহৃতিঃ ॥ 235॥
শ্রীভাগবতধর্মাদিবোধকো ভক্তিনীতিকৃত্ ।
উদ্ধবজ্ঞানদাতা চ পঞ্চবিংশতিধা গুরুঃ ॥ 236॥
আচারভক্তিমুক্ত্যাদিবক্তা শব্দোদ্ভবস্থিতিঃ ।
হংসো ধর্মপ্রবক্তা চ সনকাদ্যুপদেশকৃত্ ॥ 237॥
ভক্তিসাধনবক্তা চ যোগসিদ্ধিপ্রদাযকঃ ।
নানাবিভূতিবক্তা চ শুদ্ধধর্মাববোধকঃ ॥ 238॥
মার্গত্রযবিভেদাত্মা নানাশঙ্কানিবারকঃ ।
ভিক্ষুগীতাপ্রবক্তা চ শুদ্ধসাঙ্খ্যপ্রবর্তকঃ ॥ 239॥
মনোগুণবিশেষাত্মা জ্ঞাপকোক্তপুরূরবাঃ ।
পূজাবিধিপ্রবক্তা চ সর্বসিদ্ধান্তবোধকঃ ॥ 240॥
লঘুস্বমার্গবক্তা চ স্বস্থানগতিবোধকঃ ।
যাদবাঙ্গোপসংহর্তা সর্বাশ্চর্যগতিক্রিযঃ ॥ 241॥
আশ্রযলীলা
কালধর্মবিভেদার্থবর্ণনাশনতত্পরঃ ।
বুদ্ধো গুপ্তার্থবক্তা চ নানাশাস্ত্রবিধাযকঃ ॥ 242॥
নষ্টধর্মমনুষ্যাদিলক্ষণজ্ঞাপনোত্সুকঃ ।
আশ্রযৈকগতিজ্ঞাতা কল্কিঃ কলিমলাপহঃ ॥ 243॥
শাস্ত্রবৈরাগ্যসম্বোধো নানাপ্রলযবোধকঃ ।
বিশেষতঃ শুকব্যাজপরীক্ষিজ্জ্ঞানবোধকঃ ॥ 244॥
শুকেষ্টগতিরূপাত্মা পরীক্ষিদ্দেহমোক্ষদঃ ।
শব্দরূপো নাদরূপো বেদরূপো বিভেদনঃ ॥ 245॥
ব্যাসঃ শাখাপ্রবক্তা চ পুরাণার্থপ্রবর্তকঃ ।
মার্কণ্ডেযপ্রসন্নাত্মা বটপত্রপুটেশযঃ ॥ 246॥
মাযাব্যাপ্তমহামোহদুঃখশান্তিপ্রবর্তকঃ ।
মহাদেবস্বরূপশ্চ ভক্তিদাতা কৃপানিধিঃ ॥ 247॥
আদিত্যান্তর্গতঃ কালঃ দ্বাদশাত্মা সুপূজিতঃ ।
শ্রীভাগবতরূপশ্চ সর্বার্থফলদাযকঃ ॥ 248॥
ইতীদং কীর্তনীযস্য হরের্নামসহস্রকম্ ।
পঞ্চসপ্ততিবিস্তীর্ণং পুরাণান্তরভাষিতম্ ॥ 249॥
য এতত্প্রাতরুত্থায শ্রদ্ধাবান্ সুসমাহিতঃ ।
জপেদর্থাহিতমতিঃ স গোবিন্দপদং লভেত্ ॥ 250॥
সর্বধর্মবিনির্মুক্তঃ সর্বসাধনবর্জিতঃ ।
এতদ্ধারণমাত্রেণ কৃষ্ণস্য পদবীং ব্রজেত্ ॥ 251॥
হর্যাবেশিতচিত্তেন শ্রীভাগবতসাগরাত্ ।
সমুদ্ধৃতানি নামানি চিন্তামণিনিভানি হি ॥ 252॥
কণ্ঠস্থিতান্যর্থদীপ্ত্যা বাধন্তেঽজ্ঞানজং তমঃ ।
ভক্তিং শ্রীকৃষ্ণদেবস্য সাধযন্তি বিনিশ্চিতম্ ॥ 253॥
কিম্বহূক্তেন ভগবান্ নামভিঃ স্তুতষড্গুণঃ ।
আত্মভাবং নযত্যাশু ভক্তিং চ কুরুতে দৃঢাম্ ॥ 254॥
যঃ কৃষ্ণভক্তিমিহ বাঞ্ছতি সাধনৌঘৈর্-
নামানি ভাসুরযশাংসি জপেত্স নিত্যম্ ।
তং বৈ হরিঃ স্বপুরুষং কুরুতেঽতিশীঘ্রম্-
আত্মার্পণং সমধিগচ্ছতি ভাবতুষ্টঃ ॥ 255॥
শ্রীকৃষ্ণ কৃষ্ণসখ বৃষ্ণিবৃষাবনিধ্রুগ্-
রাজন্যবংশদহনানপবর্গবীর্য ।
গোবিন্দ গোপবনিতাব্রজভৃত্যগীত
তীর্থশ্রবঃ শ্রবণমঙ্গল পাহি ভৃত্যান্ ॥ 256॥
॥ ইতি শ্রীভাগবতসারসমুচ্চযে বৈশ্বানরোক্তং
শ্রীবল্লভাচার্যবিরচিতং
শ্রীপুরুষোত্তমসহস্রনামস্তোত্রং সম্পূর্ণম্ ॥
Roman (IAST) Transliteration
viniyogaḥ
purāṇapuruṣo viṣṇuḥ puruṣottama ucyate |
nāmnāṃ sahasraṃ vakṣyāmi tasya bhāgavatoddhṛtam || 1||
yasya prasādādvāgīśāḥ prajeśā vibhavonnatāḥ |
kṣudrā api bhavantyāśu śrīkṛṣṇaṃ taṃ nato'smyaham || 2||
anantā eva kṛṣṇasya līlā nāmapravartikāḥ |
uktā bhāgavate gūhāḥ prakaṭā api kutracit || 3||
atastāni pravakṣyāmi nāmāni muravairiṇaḥ |
sahasraṃ yaistu paṭhitaiḥ paṭhitaṃ syācchukāmṛtam || 4||
kṛṣṇanāmasahasrasya ṛṣiragnirnirūpitaḥ |
gāyatrī ca tathā chando devatā puruṣottamaḥ || 5||
viniyogaḥ samasteṣu puruṣārtheṣu vai mataḥ |
bījaṃ bhaktapriyaḥ śaktiḥ satyavāgucyate hariḥ || 6||
bhaktoddharaṇayatnastu mantro'tra paramo mataḥ |
avatāritabhaktāṃśaḥ kīlakaṃ parikīrtitam || 7||
astraṃ sarvasamarthaśca govindaḥ kavacaṃ matam |
puruṣo dhyānamatroktaḥ siddhiḥ śaraṇasaṃsmṛtiḥ || 8||
adhikāralīlā
śrīkṛṣṇaḥ saccidānando nityalīlāvinodakṛt |
sarvāgamavinodī ca lakṣmīśaḥ puruṣottamaḥ || 9||
ādikālaḥ sarvakālaḥ kālātmā māyayāvṛtaḥ |
bhaktoddhāraprayatnātmā jagatkartā jaganmayaḥ || 10||
nāmalīlāparo viṣṇurvyāsātmā śukamokṣadaḥ |
vyāpivaikuṇṭhadātā ca śrīmadbhāgavatāgamaḥ || 11||
śukavāgamṛtābdhīnduḥ śaunakādyakhileṣṭadaḥ |
bhaktipravartakastrātā vyāsacintāvināśakaḥ || 12||
sarvasiddhāntavāgātmā nāradādyakhileṣṭadaḥ |
antarātmā dhyānagamyo bhaktiratnapradāyakaḥ || 13||
muktopasṛpyaḥ pūrṇātmā muktānāṃ rativardhanaḥ |
bhaktakāryaikanirato drauṇyastravinivārakaḥ || 14||
bhaktasmayapraṇetā ca bhaktavākparipālakaḥ |
brahmaṇyadevo dharmātmā bhaktānāṃ ca parīkṣakaḥ || 15||
āsannahitakartā ca māyāhitakaraḥ prabhuḥ |
uttarāprāṇadātā ca brahmāstravinivārakaḥ || 16||
sarvataḥ pāṇavapatiḥ parīkṣicchuddhikāraṇam |
gūhātmā sarvavedeṣu bhaktaikahṛdayaṅgamaḥ || 17||
kuntīstutyaḥ prasannātmā paramādbhutakāryakṛt |
bhīṣmamuktipradaḥ svāmī bhaktamohanivārakaḥ || 18||
sarvāvasthāsu saṃsevyaḥ samaḥ sukhahitapradaḥ |
kṛtakṛtyaḥ sarvasākṣī bhaktastrīrativardhanaḥ || 19||
sarvasaubhāgyanilayaḥ paramāścaryarūpadhṛk |
ananyapuruṣasvāmī dvārakābhāgyabhājanam || 20||
bījasaṃskārakartā ca parīkṣijjānapoṣakaḥ |
sarvatrapūrṇaguṇakaḥ sarvabhūṣaṇabhūṣitaḥ || 21||
sarvalakṣaṇadātā ca dhṛtarāṣṭravimuktidaḥ |
sanmārgarakṣako nityaṃ viduraprītipūrakaḥ || 22||
līlāvyāmohakartā ca kāladharmapravartakaḥ |
pāṇavānāṃ mokṣadātā parīkṣidbhāgyavardhanaḥ || 23||
kalinigrahakartā ca dharmādīnāṃ ca poṣakaḥ |
satsaṅgajānahetuśca śrībhāgavatakāraṇam || 24||
prākṛtādṛṣṭamārgaśca|||||||||||| continued
jñāna-sādhana-līlā
|||||||||||||||||||||||| śrotavyaḥ sakalāgamaiḥ |
kīrtitavyaḥ śuddhabhāvaiḥ smartavyaścātmavittamaiḥ || 25||
anekamārgakartā ca nānāvidhagatipradaḥ |
puruṣaḥ sakalādhāraḥ sattvaikanilayātmabhūḥ || 26||
sarvadhyeyo yogagamyo bhaktyā grāhyaḥ surapriyaḥ |
janmādisārthakakṛtirlīlākartā patiḥ satām || 27||
ādikartā tattvakartā sarvakartā viśāradaḥ |
nānāvatārakartā ca brahmāvirbhāvakāraṇam || 28||
daśalīlāvinodī ca nānāsṛṣṭipravartakaḥ |
anekakalpakartā ca sarvadoṣavivarjitaḥ || 29||
sargalīlā
vairāgyahetustīrthātmā sarvatīrthaphalapradaḥ |
tīrthaśuddhaikanilayaḥ svamārgaparipoṣakaḥ || 30||
tīrthakīrtirbhaktagamyo bhaktānuśayakāryakṛt |
bhaktatulyaḥ sarvatulyaḥ svecchāsarvapravartakaḥ || 31||
guṇātīto'navadyātmā sargalīlāpravartakaḥ |
sākṣātsarvajagatkartā mahadādipravartakaḥ || 32||
māyāpravartakaḥ sākṣī māyārativivardhanaḥ |
ākāśātmā caturmūrtiścaturdhā bhūtabhāvanaḥ || 33||
rajaḥpravartako brahmā marīcyādipitāmahaḥ |
vedakartā yajñakartā sarvakartā'mitātmakaḥ || 34||
anekasṛṣṭikartā ca daśadhāsṛṣṭikārakaḥ |
yajñāṅgo yajñavārāho bhūdharo bhūmipālakaḥ || 35||
seturvidharaṇo jaitro hiraṇyākṣāntakaḥ suraḥ |
ditikaśyapakāmaikahetusṛṣṭipravartakaḥ || 36||
devābhayapradātā ca vaikuṇṭhādhipatirmahān |
sarvagarvaprahārī ca sanakādyakhilārthadaḥ || 37||
sarvāśvāsanakartā ca bhaktatulyāhavapradaḥ |
kālalakṣaṇahetuśca sarvārthajñāpakaḥ paraḥ || 38||
bhaktonnatikaraḥ sarvaprakārasukhadāyakaḥ |
nānāyuddhapraharaṇo brahmaśāpavimocakaḥ || 39||
puṣṭisargapraṇetā ca guṇasṛṣṭipravartakaḥ |
kardameṣṭapradātā ca devahūtyakhilārthadaḥ || 40||
śuklanārāyaṇaḥ satyakāladharmapravartakaḥ |
jñānāvatāraḥ śāntātmā kapilaḥ kālanāśakaḥ || 41||
triguṇādhipatiḥ sāṅkhyaśāstrakartā viśāradaḥ |
sargadūṣaṇahārī ca puṣṭimokṣapravartakaḥ || 42||
laukikānandadātā ca brahmānandapravartakaḥ |
bhaktisiddhāntavaktā ca saguṇajñānadīpakaḥ || 43||
ātmapradaḥ pūrṇakāmo yogātmā yogabhāvitaḥ |
jīvanmuktipradaḥ śrīmānanyabhaktipravartakaḥ || 44||
kālasāmarthyadātā ca kāladoṣanivārakaḥ |
garbhottamajñānadātā karmamārganiyāmakaḥ || 45||
sarvamārganirākartā bhaktimārgaikapoṣakaḥ |
siddhihetuḥ sarvahetuḥ sarvāścaryaikakāraṇam || 46||
cetanācetanapatiḥ samudraparipūjitaḥ |
sāṅkhyācāryastutaḥ siddhapūjitaḥ sarvapūjitaḥ || 47||
visargalīlā
visargakartā sarveśaḥ koṭisūryasamaprabhaḥ |
anantaguṇagambhīro mahāpuruṣapūjitaḥ || 48||
anantasukhadātā ca brahmakoṭiprajāpatiḥ |
sudhākoṭisvāsthyahetuḥ kāmadhukkoṭikāmadaḥ || 49||
samudrakoṭigambhīrastīrthakoṭisamāhvayaḥ |
sumerukoṭiniṣkampaḥ koṭibrahmāṇḍavigrahaḥ || 50||
koṭyaśvamedhapāpaghno vāyukoṭimahābalaḥ |
koṭīndujagadānandī śivakoṭiprasādakṛt || 51||
sarvasadguṇamāhātmyaḥ sarvasadguṇabhājanam |
manvādiprerako dharmo yajñanārāyaṇaḥ paraḥ || 52||
ākūtisūnurdevendro rucijanmā'bhayapradaḥ |
dakṣiṇāpatirojasvī kriyāśaktiḥ parāyaṇaḥ || 53||
dattātreyo yogapatiryogamārgapravartakaḥ |
anasūyāgarbharatnamṛṣivaṃśavivardhanaḥ || 54||
guṇatrayavibhāgajñaścaturvargaviśāradaḥ |
nārāyaṇo dharmasūnurmūrtipuṇyayaśaskaraḥ || 55||
sahasrakavacacchedī tapaḥsāro narapriyaḥ |
viśvānandapradaḥ karmasākṣī bhāratapūjitaḥ || 56||
anantādbhutamāhātmyo badarīsthānabhūṣaṇam |
jitakāmo jitakrodho jitasaṅgo jitendriyaḥ || 57||
urvaśīprabhavaḥ svargasukhadāyī sthitipradaḥ |
amānī mānado goptā bhagavacchāstrabodhakaḥ || 58||
brahmādivandyo haṃsaśrīrmāyāvaibhavakāraṇam |
vividhānantasargātmā viśvapūraṇatatparaḥ || 59||
yajñajīvanahetuśca yajñasvāmīṣṭabodhakaḥ |
nānāsiddhāntagamyaśca saptatantuśca ṣaḍguṇaḥ || 60||
pratisargajagatkartā nānālīlāviśāradaḥ |
dhruvapriyo dhruvasvāmī cintitādhikadāyakaḥ || 61||
durlabhānantaphalado dayānidhiramitrahā |
aṅgasvāmī kṛpāsāro vainyo bhūminiyāmakaḥ || 62||
bhūmidogdhā prajāprāṇapālanaikaparāyaṇaḥ |
yaśodātā jñānadātā sarvadharmapradarśakaḥ || 63||
purañjano jaganmitraṃ visargāntapradarśakaḥ |
pracetasāṃ patiścitrabhaktiheturjanārdanaḥ || 64||
smṛtihetubrahmabhāvasāyujyādipradaḥ śubhaḥ |
vijayī |||||||||||||||||||| continued
sthānalīlā
|||| sthitilīlābdhiracyuto vijayapradaḥ || 65||
svasāmarthyaprado bhaktakīrtiheturadhokṣajaḥ |
priyavratapriyasvāmī svecchāvādaviśāradaḥ || 66||
saṅgyagamyaḥ svaprakāśaḥ sarvasaṅgavivarjitaḥ |
icchāyāṃ ca samaryādastyāgamātropalambhanaḥ || 67||
acintyakāryakartā ca tarkāgocarakāryakṛt |
śaṛṅgārarasamaryādā āgnīdhrarasabhājanam || 68||
nābhīṣṭapūrakaḥ karmamaryādādarśanotsukaḥ |
sarvarūpo'dbhutatamo maryādāpuruṣottamaḥ || 69||
sarvarūpeṣu satyātmā kālasākṣī śaśiprabhaḥ |
merudevīvrataphalamṛṣabho bhagalakṣaṇaḥ || 70||
jagatsantarpako megharūpī devendradarpahā |
jayantīpatiratyantapramāṇāśeṣalaukikaḥ || 71||
śatadhānyastabhūtātmā śatānando guṇaprasūḥ |
vaiṣṇavotpādanaparaḥ sarvadharmopadeśakaḥ || 72||
parahaṃsakriyāgoptā yogacaryāpradarśakaḥ |
caturthāśramanirṇetā sadānandaśarīravān || 73||
pradarśitānyadharmaśca bharatasvāmyapārakṛt |
yathāvatkarmakartā ca saṅgāniṣṭapradarśakaḥ || 74||
āvaśyakapunarjanmakarmamārgapradarśakaḥ |
yajñarūpamṛgaḥ śāntaḥ sahiṣṇuḥ satparākramaḥ || 75||
rahūgaṇagatijñaśca rahūgaṇavimocakaḥ |
bhavāṭavītattvavaktā bahirmukhahite rataḥ || 76||
gayasvāmī sthānavaṃśakartā sthānavibhedakṛt |
puruṣāvayavo bhūmiviśeṣavinirūpakaḥ || 77||
jambūdvīpapatirmerunābhipadmaruhāśrayaḥ |
nānāvibhūtilīlāḍhyo gaṅgotpattinidānakṛt || 78||
gaṅgāmāhātmyahetuśca gaṅgārūpo'tigūḍhakṛt |
vaikuṇṭhadehahetvambujanmakṛt sarvapāvanaḥ || 79||
śivasvāmī śivopāsyo gūḍhaḥ saṅkarṣaṇātmakaḥ |
sthānarakṣārthamatsyādirūpaḥ sarvaikapūjitaḥ || 80||
upāsyanānārūpātmā jyotīrūpo gatipradaḥ |
sūryanārāyaṇo vedakāntirujjvalaveṣadhṛk || 81||
haṃso'ntarikṣagamanaḥ sarvaprasavakāraṇam |
ānandakartā vasudo budho vākpatirujjvalaḥ || 82||
kālātmā kālakālaśca kālacchedakṛduttamaḥ |
śiśumāraḥ sarvamūrtirādhidaivikarūpadhṛk || 83||
anantasukhabhogāḍhyo vivaraiśvaryabhājanam |
saṅkarṣaṇo daityapatiḥ sarvādhāro bṛhadvapuḥ || 84||
anantanarakacchedī smṛtimātrārtināśanaḥ |
sarvānugrahakartā ca |||||||||||||||||||| continued
poṣaṇa-puṣṭi-līlā
|||||||||||||||| maryādābhinnaśāstrakṛt || 85 ||
kālāntakabhayacchedī nāmasāmarthyarūpadhṛk |
uddhārānarhagoptrātmā nāmādiprerakottamaḥ || 86||
ajāmilamahāduṣṭamocako'ghavimocakaḥ |
dharmavaktā'kliṣṭavaktā viṣṇudharmasvarūpadhṛk || 87||
sanmārgaprerako dhartā tyāgaheturadhokṣajaḥ |
vaikuṇṭhapuranetā ca dāsasaṃvṛddhikārakaḥ || 88||
dakṣaprasādakṛddhaṃsaguhyastutivibhāvanaḥ |
svābhiprāyapravaktā ca muktajīvaprasūtikṛt || 89||
nāradapreraṇātmā ca haryaśvabrahmabhāvanaḥ |
śabalāśvahito gūḍhavākyārthajñāpanakṣamaḥ || 90||
gūḍhārthajñāpanaḥ sarvamokṣānandapratiṣṭhitaḥ |
puṣṭiprarohahetuśca dāsaikajñātahṛdgataḥ || 91||
śāntikartā suhitakṛt strīprasūḥ sarvakāmadhuk |
puṣṭivaṃśapraṇetā ca viśvarūpeṣṭadevatā || 92||
kavacātmā pālanātmā varmopacitikāraṇam |
viśvarūpaśiraśchedī tvāṣṭrayajñavināśakaḥ || 93||
vṛtrasvāmī vṛtragamyo vṛtravrataparāyaṇaḥ |
vṛtrakīrtirvṛtramokṣo maghavatprāṇarakṣakaḥ || 94||
aśvamedhahavirbhoktā devendrāmīvanāśakaḥ |
saṃsāramocakaścitraketubodhanatatparaḥ || 95||
mantrasiddhiḥ siddhihetuḥ susiddhiphaladāyakaḥ |
mahādevatiraskartā bhaktyai pūrvārthanāśakaḥ || 96||
devabrāhmaṇavidveṣavaimukhyajñāpakaḥ śivaḥ |
ādityo daityarājaśca mahatpatiracintyakṛt || 97||
marutāṃ bhedakastrātā vratātmā pumprasūtikṛt |
ūtilīlā
karmātmā vāsanātmā ca ūtilīlāparāyaṇaḥ || 98||
samadaityasuraḥ svātmā vaiṣamyajñānasaṃśrayaḥ |
dehādyupādhirahitaḥ sarvajñaḥ sarvahetuvid || 99||
brahmavāksthāpanaparaḥ svajanmāvadhikāryakṛt |
sadasadvāsanāhetustrisatyo bhaktamocakaḥ || 100||
hiraṇyakaśipudveṣī praviṣṭātmā'tibhīṣaṇaḥ |
śāntijñānādihetuśca prahlādotpattikāraṇam || 101||
daityasiddhāntasadvaktā tapaḥsāra udāradhīḥ |
daityahetuprakaṭano bhakticihnaprakāśakaḥ || 102||
saddveṣahetuḥ saddveṣavāsanātmā nirantaraḥ |
naiṣṭhuryasīmā prahlādavatsalaḥ saṅgadoṣahā || 103||
mahānubhāvaḥ sākāraḥ sarvākāraḥ pramāṇabhūḥ |
stambhaprasūtirnṛharirnṛsiṃho bhīmavikramaḥ || 104||
vikaṭāsyo lalajjihvo nakhaśastro javotkaṭaḥ |
hiraṇyakaśipucchedī krūradaityanivārakaḥ || 105||
siṃhāsanasthaḥ krodhātmā lakṣmībhayavivardhanaḥ |
brahmādyatyantabhayabhūrapūrvācintyarūpadhṛk || 106||
bhaktaikaśāntahṛdayo bhaktastutyaḥ stutipriyaḥ |
bhaktāṅgalehanoddhūtakrodhapuṅjaḥ praśāntadhīḥ || 107||
smṛtimātrabhayatrātā brahmabuddhipradāyakaḥ |
gorūpadhāryamṛtapāḥ śivakīrtivivardhanaḥ || 108||
dharmātmā sarvakarmātmā viśeṣātmā''śramaprabhuḥ |
saṃsāramagnasvoddhartā sanmārgākhilatattvavāk || 109||
ācārātmā sadācāraḥ |||||||||||||||||| continued
manvantaralīlā
||||||||||||||||||||manvantaravibhāvanaḥ |
smṛtyā'śeṣāśubhaharo gajendrasmṛtikāraṇam || 110||
jātismaraṇahetvaikapūjābhaktisvarūpadaḥ |
yajño bhayānmanutrātā vibhurbrahmavratāśrayaḥ || 111||
satyaseno duṣṭaghātī harirgajavimocakaḥ |
vaikuṇṭho lokakartā ca ajito'mṛtakāraṇam || 112||
urukramo bhūmihartā sārvabhaumo balipriyaḥ |
vibhuḥ sarvahitaikātmā viṣvaksenaḥ śivapriyaḥ || 113||
dharmaseturlokadhṛtiḥ sudhāmāntarapālakaḥ |
upahartā yogapatirbṛhadbhānuḥ kriyāpatiḥ || 114||
caturdaśapramāṇātmā dharmo manvādibodhakaḥ |
lakṣmībhogaikanilayo devamantrapradāyakaḥ || 115||
daityavyāmohakaḥ sākṣādgaruḍaskandhasaṃśrayaḥ |
līlāmandaradhārī ca daityavāsukipūjitaḥ || 116||
samudronmathanāyatto'vighnakartā svavākyakṛt |
ādikūrmaḥ pavitrātmā mandarāgharṣaṇotsukaḥ || 117||
śvāsaijadabdhivārvīciḥ kalpāntāvadhikāryakṛt |
caturdaśamahāratno lakṣmīsaubhāgyavardhanaḥ || 118||
dhanvantariḥ sudhāhasto yajñabhoktā''rtināśanaḥ |
āyurvedapraṇetā ca devadaityākhilārcitaḥ || 119||
buddhivyāmohako devakāryasādhanatatparaḥ |
strīrūpo māyayā vaktā daityāntaḥkaraṇapriyaḥ || 120||
pāyitāmṛtadevāṃśo yuddhahetusmṛtipradaḥ |
sumālimālivadhakṛnmālyavatprāṇahārakaḥ || 121||
kālanemiśiraśchedī daityayajñavināśakaḥ |
indrasāmarthyadātā ca daityaśeṣasthitipriyaḥ || 122||
śivavyāmohako māyī bhṛgumantrasvaśaktidaḥ |
balijīvanakartā ca svargaheturvratārcitaḥ || 123||
adityānandakartā ca kaśyapāditisambhavaḥ |
upendra indrāvarajo vāmanabrahmarūpadhṛk || 124||
brahmādisevitavapuryajñapāvanatatparaḥ |
yācñopadeśakartā ca jñāpitāśeṣasaṃsthitiḥ || 125||
satyārthaprerakaḥ sarvahartā garvavināśakaḥ |
trivikramastrilokātmā viśvamūrtiḥ pṛthuśravāḥ || 126||
pāśabaddhabaliḥ sarvadaityapakṣopamardakaḥ |
sutalasthāpitabaliḥ svargādhikasukhapradaḥ || 127||
karmasampūrtikartā ca svargasaṃsthāpitāmaraḥ |
jñātatrividhadharmātmā mahāmīno'bdhisaṃśrayaḥ || 128||
satyavratapriyo goptā matsyamūrtidhṛtaśrutiḥ |
śaṛṅgabaddhadhṛtakṣoṇiḥ sarvārthajñāpako guruḥ || 129||
īśānukathālīlā
īśasevakalīlātmā sūryavaṃśapravartakaḥ |
somavaṃśodbhavakaro manuputragatipradaḥ || 130||
ambarīṣapriyaḥ sādhurdurvāsogarvanāśakaḥ |
brahmaśāpopasaṃhartā bhaktakīrtivivardhanaḥ || 131||
ikṣvākuvaṃśajanakaḥ sagarādyakhilārthadaḥ |
bhagīrathamahāyatno gaṅgādhautāṅghripaṅkajaḥ || 132||
brahmasvāmī śivasvāmī sagarātmajamuktidaḥ |
khaṭvāṅgamokṣahetuśca raghuvaṃśavivardhanaḥ || 133||
raghunātho rāmacandro rāmabhadro raghupriyaḥ |
anantakīrtiḥ puṇyātmā puṇyaślokaikabhāskaraḥ || 134||
kośalendraḥ pramāṇātmā sevyo daśarathātmajaḥ |
lakṣmaṇo bharataścaiva śatrughno vyūhavigrahaḥ || 135||
viśvāmitrapriyo dāntastāḍakāvadhamokṣadaḥ |
vāyavyāstrābdhinikṣiptamārīcaśca subāhuhā || 136||
vṛṣadhvajadhanurbhaṅgaprāptasītāmahotsavaḥ |
sītāpatirbhṛgupatigarvaparvatanāśakaḥ || 137||
ayodhyāsthamahābhogayuktalakṣmīvinodavān |
kaikeyīvākyakartā ca pitṛvākparipālakaḥ || 138||
vairāgyabodhako'nanyasāttvikasthānabodhakaḥ |
ahalyāduḥkhahārī ca guhasvāmī salakṣmaṇaḥ || 139||
citrakūṭapriyasthāno daṇḍakāraṇyapāvanaḥ |
śarabhaṅgasutīkṣṇādipūjito'gastyabhāgyabhūḥ || 140||
ṛṣisamprārthitakṛtirvirādhavadhapaṇḍitaḥ |
chinnaśūrpaṇakhānāsaḥ kharadūṣaṇaghātakaḥ || 141||
ekabāṇahatānekasahasrabalarākṣasaḥ |
mārīcaghātī niyatasītāsambandhaśobhitaḥ || 142||
sītāviyoganāṭyaśca jaṭāyurvadhamokṣadaḥ |
śabarīpūjito bhaktahanumatpramukhāvṛtaḥ || 143||
dundubhyasthipraharaṇaḥ saptatālavibhedanaḥ |
sugrīvarājyado vālighātī sāgaraśoṣaṇaḥ || 144||
setubandhanakartā ca vibhīṣaṇahitapradaḥ |
rāvaṇādiśiraśchedī rākṣasāghaughanāśakaḥ || 145||
sītā'bhayapradātā ca puṣpakāgamanotsukaḥ |
ayodhyāpatiratyantasarvalokasukhapradaḥ || 146||
mathurāpuranirmātā sukṛtajñasvarūpadaḥ |
janakajñānagamyaśca ailāntaprakaṭaśrutiḥ || 147||
haihayāntakaro rāmo duṣṭakṣatravināśakaḥ |
somavaṃśahitaikātmā yaduvaṃśavivardhanaḥ || 148||
nirodhalīlā
parabrahmāvataraṇaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ |
bhūmibhārāvataraṇo bhaktārthākhilamānasaḥ || 149||
sarvabhaktanirodhātmā līlānantanirodhakṛt |
bhūmiṣṭhaparamānando devakīśuddhikāraṇam || 150||
vasudevajñānaniṣṭhasamajīvanivārakaḥ |
sarvavairāgyakaraṇasvalīlādhāraśodhakaḥ || 151||
māyājñāpanakartā ca śeṣasambhārasambhṛtiḥ |
bhaktakleśaparijñātā tannivāraṇatatparaḥ || 152||
āviṣṭavasudevāṃśo devakīgarbhabhūṣaṇam |
pūrṇatejomayaḥ pūrṇaḥ kaṃsādhṛṣyapratāpavān || 153||
vivekajñānadātā ca brahmādyakhilasaṃstutaḥ |
satyo jagatkalpatarurnānārūpavimohanaḥ || 154||
bhaktimārgapratiṣṭhātā vidvanmohapravartakaḥ |
mūlakālaguṇadraṣṭā nayanānandabhājanam || 155||
vasudevasukhābdhiśca devakīnayanāmṛtam |
pitṛmātṛstutaḥ pūrvasarvavṛttāntabodhakaḥ || 156||
gokulāgatilīlāptavasudevakarasthitiḥ |
sarveśatvaprakaṭano māyāvyatyayakārakaḥ || 157||
jñānamohitaduṣṭeśaḥ prapañcāsmṛtikāraṇam |
yaśodānandano nandabhāgyabhūgokulotsavaḥ || 158||
nandapriyo nandasūnuryaśodāyāḥ stanandhayaḥ |
pūtanāsupayaḥpātā mugdhabhāvātisundaraḥ || 159||
sundarīhṛdayānando gopīmantrābhimantritaḥ |
gopālāścaryarasakṛt śakaṭāsurakhaṇḍanaḥ || 160||
nandavrajajanānandī nandabhāgyamahodayaḥ |
tṛṇāvartavadhotsāho yaśodājñānavigrahaḥ || 161||
balabhadrapriyaḥ kṛṣṇaḥ saṅkarṣaṇasahāyavān |
rāmānujo vāsudevo goṣṭhāṅgaṇagatipriyaḥ || 162||
kiṅkiṇīravabhāvajño vatsapucchāvalambanaḥ |
navanītapriyo gopīmohasaṃsāranāśakaḥ || 163||
gopabālakabhāvajñaścauryavidyāviśāradaḥ |
mṛtsnābhakṣaṇalīlāsyamāhātmyajñānadāyakaḥ || 164||
dharādroṇaprītikartā dadhibhāṇḍavibhedanaḥ |
dāmodaro bhaktavaśyo yamalārjunabhañjanaḥ || 165||
bṛhadvanamahāścaryo vṛndāvanagatipriyaḥ |
vatsaghātī bālakelirbakāsuraniṣūdanaḥ || 166||
araṇyabhoktā'pyathavā bālalīlāparāyaṇaḥ |
protsāhajanakaścaivamaghāsuraniṣūdanaḥ || 167||
vyālamokṣapradaḥ puṣṭo brahmamohapravardhanaḥ |
anantamūrtiḥ sarvātmā jaṅgamasthāvarākṛtiḥ || 168||
brahmamohanakartā ca stutya ātmā sadāpriyaḥ |
paugaṇḍalīlābhiratirgocāraṇaparāyaṇaḥ || 169||
vṛndāvanalatāgulmavṛkṣarūpanirūpakaḥ |
nādabrahmaprakaṭano vayaḥpratikṛtisvanaḥ || 170||
barhinṛtyānukaraṇo gopālānukṛtisvanaḥ |
sadācārapratiṣṭhātā balaśramanirākṛtiḥ || 171||
tarumūlakṛtāśeṣatalpaśāyī sakhistutaḥ |
gopālasevitapadaḥ śrīlālitapadāmbujaḥ || 172||
gopasamprārthitaphaladānanāśitadhenukaḥ |
kālīyaphaṇimāṇikyarañjitaśrīpadāmbujaḥ || 173||
dṛṣṭisaṅjīvitāśeṣagopagogopikāpriyaḥ |
līlāsampītadāvāgniḥ pralambavadhapaṇḍitaḥ || 174||
dāvāgnyāvṛtagopāladṛṣṭyācchādanavahnipaḥ |
varṣāśaradvibhūtiśrīrgopīkāmaprabodhakaḥ || 175||
gopīratnastutāśeṣaveṇuvādyaviśāradaḥ |
kātyāyanīvratavyājasarvabhāvāśritāṅganaḥ || 176||
satsaṅgatistutivyājastutavṛndāvanāṅghripaḥ |
gopakṣucchāntisaṃvyājaviprabhāryāprasādakṛt || 177||
hetuprāptendrayāgasvakāryagosavabodhakaḥ |
śailarūpakṛtāśeṣarasabhogasukhāvahaḥ || 178||
līlāgovardhanoddhārapālitasvavrajapriyaḥ |
gopasvacchandalīlārthagargavākyārthabodhakaḥ || 179||
indradhenustutiprāptagovindendrābhidhānavān |
vratādidharmasaṃsaktanandakleśavināśakaḥ || 180||
nandādigopamātreṣṭavaikuṇṭhagatidāyakaḥ |
veṇuvādasmarakṣobhamattagopīvimuktidaḥ || 181||
sarvabhāvaprāptagopīsukhasaṃvardhanakṣamaḥ |
gopīgarvapraṇāśārthatirodhānasukhapradaḥ || 182||
kṛṣṇabhāvavyāptaviśvagopībhāvitaveṣadhṛk |
rādhāviśeṣasambhogaprāptadoṣanivārakaḥ || 183||
paramaprītisaṅgītasarvādbhutamahāguṇaḥ |
mānāpanodanākrandagopīdṛṣṭimahotsavaḥ || 184||
gopikāvyāptasarvāṅgaḥ strīsambhāṣāviśāradaḥ |
rāsotsavamahāsaukhyagopīsambhogasāgaraḥ || 185||
jalasthalarativyāptagopīdṛṣṭyabhipūjitaḥ |
śāstrānapekṣakāmaikamuktidvāravivardhanaḥ || 186||
sudarśanamahāsarpagrastanandavimocakaḥ |
gītamohitagopīdhṛkṣaṅkhacūḍavināśakaḥ || 187||
guṇasaṅgītasantuṣṭirgopīsaṃsāravismṛtiḥ |
ariṣṭamathano daityabuddhivyāmohakārakaḥ || 188||
keśighātī nāradeṣṭo vyomāsuravināśakaḥ |
akrūrabhaktisaṃrāddhapādareṇumahānidhiḥ || 189||
rathāvarohaśuddhātmā gopīmānasahārakaḥ |
hradasandarśitāśeṣavaikuṇṭhākrūrasaṃstutaḥ || 190||
mathurāgamanotsāho mathurābhāgyabhājanam |
mathurānagarīśobhādarśanotsukamānasaḥ || 191||
duṣṭarañjakaghātī ca vāyakārcitavigrahaḥ |
vastramālāsuśobhāṅgaḥ kubjālepanabhūṣitaḥ || 192||
kubjāsurūpakartā ca kubjārativarapradaḥ |
prasādarūpasantuṣṭaharakodaṇḍakhaṇḍanaḥ || 193||
śakalāhatakaṃsāptadhanūrakṣakasainikaḥ |
jāgratsvapnabhayavyāptamṛtyulakṣaṇabodhakaḥ || 194||
mathurāmalla ojasvī mallayuddhaviśāradaḥ |
sadyaḥ kuvalayāpīḍaghātī cāṇūramardanaḥ || 195||
līlāhatamahāmallaḥ śalatośalaghātakaḥ |
kaṃsāntako jitāmitro vasudevavimocakaḥ || 196||
jñātatattvapitṛjñānamohanāmṛtavāṅmayaḥ |
ugrasenapratiṣṭhātā yādavādhivināśakaḥ || 197||
nandādisāntvanakaro brahmacaryavrate sthitaḥ |
guruśuśrūṣaṇaparo vidyāpāramiteśvaraḥ || 198||
sāndīpanimṛtāpatyadātā kālāntakādijit |
gokulāśvāsanaparo yaśodānandapoṣakaḥ || 199||
gopikāvirahavyājamanogatiratipradaḥ |
samoddhavabhramaravāk gopikāmohanāśakaḥ || 200||
kubjāratiprado'krūrapavitrīkṛtabhūgṛhaḥ |
pṛthāduḥkhapraṇetā ca pāṇḍavānāṃ sukhapradaḥ || 201||
daśamaskandhottarārdhanāmāni nirodhalīlā
jarāsandhasamānītasainyaghātī vicārakaḥ |
yavanavyāptamathurājanadattakuśasthaliḥ || 202||
dvārakādbhutanirmāṇavismāpitasurāsuraḥ |
manuṣyamātrabhogārthabhūmyānītendravaibhavaḥ || 203||
yavanavyāptamathurānirgamānandavigrahaḥ |
mucukundamahābodhayavanaprāṇadarpahā || 204||
mucukundastutāśeṣaguṇakarmamahodayaḥ |
phalapradānasantuṣṭirjanmāntaritamokṣadaḥ || 205||
śivabrāhmaṇavākyāptajayabhītivibhāvanaḥ |
pravarṣaṇaprārthitāgnidānapuṇyamahotsavaḥ || 206||
rukmiṇīramaṇaḥ kāmapitā pradyumnabhāvanaḥ |
syamantakamaṇivyājaprāptajāmbavatīpatiḥ || 207||
satyabhāmāprāṇapatiḥ kālindīrativardhanaḥ |
mitravindāpatiḥ satyāpatirvṛṣaniṣūdanaḥ || 208||
bhadrāvāñchitabhartā ca lakṣmaṇāvaraṇakṣamaḥ |
indrādiprārthitavadhanarakāsurasūdanaḥ || 209||
murāriḥ pīṭhahantā ca tāmrādiprāṇahārakaḥ |
ṣoḍaśastrīsahasreśaḥ chatrakuṇḍaladānakṛt || 210||
pārijātāpaharaṇo devendramadanāśakaḥ |
rukmiṇīsamasarvastrīsādhyabhogaratipradaḥ || 211||
rukmiṇīparihāsoktivāktirodhānakārakaḥ |
putrapautramahābhāgyagṛhadharmapravartakaḥ || 212||
śambarāntakasatputravivāhahatarukmikaḥ |
uṣāpahṛtapautraśrīrbāṇabāhunivārakaḥ || 213||
śītajvarabhayavyāptajvarasaṃstutaṣaḍguṇaḥ |
śaṅkarapratiyoddhā ca dvandvayuddhaviśāradaḥ || 214||
nṛgapāpaprabhettā ca brahmasvaguṇadoṣadṛk |
viṣṇubhaktivirodhaikabrahmasvavinivārakaḥ || 215||
balabhadrāhitaguṇo gokulaprītidāyakaḥ |
gopīsnehaikanilayo gopīprāṇasthitipradaḥ || 216||
vākyātigāmiyamunāhalākarṣaṇavaibhavaḥ |
pauṇḍrakatyājitaspardhaḥ kāśīrājavibhedanaḥ || 217||
kāśīnidāhakaraṇaḥ śivabhasmapradāyakaḥ |
dvividaprāṇaghātī ca kauravākharvagarvanut || 218||
lāṅgalākṛṣṭanagarīsaṃvignākhilanāgaraḥ |
prapannābhayadaḥ sāmbaprāptasanmānabhājanam || 219||
nāradānviṣṭacaraṇo bhaktavikṣepanāśakaḥ |
sadācāraikanilayaḥ sudharmādhyāsitāsanaḥ || 220||
jarāsandhāvaruddhena vijñāpitanijaklamaḥ |
mantryuddhavādivākyoktaprakāraikaparāyaṇaḥ || 221||
rājasūyādimakhakṛt samprārthitasahāyakṛt |
indraprasthaprayāṇārthamahatsambhārasambhṛtiḥ || 222||
jarāsandhavadhavyājamocitāśeṣabhūmipaḥ |
sanmārgabodhako yajñakṣitivāraṇatatparaḥ || 223||
śiśupālahativyājajayaśāpavimocakaḥ |
duryodhanābhimānābdhiśoṣabāṇavṛkodaraḥ|| 224||
mahādevavaraprāptapuraśālvavināśakaḥ |
dantavaktravadhavyājavijayāghaughanāśakaḥ || 225||
vidūrathaprāṇahartā nyastaśastrāstravigrahaḥ |
upadharmaviliptāṅgasūtaghātī varapradaḥ || 226||
balvalaprāṇaharaṇapālitarṣiśrutikriyaḥ |
sarvatīrthāghanāśārthatīrthayātrāviśāradaḥ || 227||
jñānakriyāvibhedeṣṭaphalasādhanatatparaḥ |
sārathyādikriyākartā bhaktavaśyatvabodhakaḥ || 228||
sudāmāraṅkabhāryārthabhūmyānītendravaibhavaḥ |
ravigrahanimittāptakurukṣetraikapāvanaḥ || 229||
nṛpagopīsamastastrīpāvanārthākhilakriyaḥ |
ṛṣimārgapratiṣṭhātā vasudevamakhakriyaḥ || 230||
vasudevajñānadātā devakīputradāyakaḥ |
arjunastrīpradātā ca bahulāśvasvarūpadaḥ || 231||
śrutadeveṣṭadātā ca sarvaśrutinirūpitaḥ |
mahādevādyatiśreṣṭho bhaktilakṣaṇanirṇayaḥ || 232||
vṛkagrastaśivatrātā nānāvākyaviśāradaḥ |
naragarvavināśārthahṛtabrāhmaṇabālakaḥ || 233||
lokālokaparasthānasthitabālakadāyakaḥ |
dvārakāsthamahābhoganānāstrīrativardhanaḥ || 234||
manastirodhānakṛtavyagrastrīcittabhāvitaḥ |
muktilīlā
muktilīlāviharaṇo mauśalavyājasaṃhṛtiḥ || 235||
śrībhāgavatadharmādibodhako bhaktinītikṛt |
uddhavajñānadātā ca pañcaviṃśatidhā guruḥ || 236||
ācārabhaktimuktyādivaktā śabdodbhavasthitiḥ |
haṃso dharmapravaktā ca sanakādyupadeśakṛt || 237||
bhaktisādhanavaktā ca yogasiddhipradāyakaḥ |
nānāvibhūtivaktā ca śuddhadharmāvabodhakaḥ || 238||
mārgatrayavibhedātmā nānāśaṅkānivārakaḥ |
bhikṣugītāpravaktā ca śuddhasāṅkhyapravartakaḥ || 239||
manoguṇaviśeṣātmā jñāpakoktapurūravāḥ |
pūjāvidhipravaktā ca sarvasiddhāntabodhakaḥ || 240||
laghusvamārgavaktā ca svasthānagatibodhakaḥ |
yādavāṅgopasaṃhartā sarvāścaryagatikriyaḥ || 241||
āśrayalīlā
kāladharmavibhedārthavarṇanāśanatatparaḥ |
buddho guptārthavaktā ca nānāśāstravidhāyakaḥ || 242||
naṣṭadharmamanuṣyādilakṣaṇajñāpanotsukaḥ |
āśrayaikagatijñātā kalkiḥ kalimalāpahaḥ || 243||
śāstravairāgyasambodho nānāpralayabodhakaḥ |
viśeṣataḥ śukavyājaparīkṣijjñānabodhakaḥ || 244||
śukeṣṭagatirūpātmā parīkṣiddehamokṣadaḥ |
śabdarūpo nādarūpo vedarūpo vibhedanaḥ || 245||
vyāsaḥ śākhāpravaktā ca purāṇārthapravartakaḥ |
mārkaṇḍeyaprasannātmā vaṭapatrapuṭeśayaḥ || 246||
māyāvyāptamahāmohaduḥkhaśāntipravartakaḥ |
mahādevasvarūpaśca bhaktidātā kṛpānidhiḥ || 247||
ādityāntargataḥ kālaḥ dvādaśātmā supūjitaḥ |
śrībhāgavatarūpaśca sarvārthaphaladāyakaḥ || 248||
itīdaṃ kīrtanīyasya harernāmasahasrakam |
pañcasaptativistīrṇaṃ purāṇāntarabhāṣitam || 249||
ya etatprātarutthāya śraddhāvān susamāhitaḥ |
japedarthāhitamatiḥ sa govindapadaṃ labhet || 250||
sarvadharmavinirmuktaḥ sarvasādhanavarjitaḥ |
etaddhāraṇamātreṇa kṛṣṇasya padavīṃ vrajet || 251||
haryāveśitacittena śrībhāgavatasāgarāt |
samuddhṛtāni nāmāni cintāmaṇinibhāni hi || 252||
kaṇṭhasthitānyarthadīptyā bādhante'jñānajaṃ tamaḥ |
bhaktiṃ śrīkṛṣṇadevasya sādhayanti viniścitam || 253||
kimbahūktena bhagavān nāmabhiḥ stutaṣaḍguṇaḥ |
ātmabhāvaṃ nayatyāśu bhaktiṃ ca kurute dṛḍhām || 254||
yaḥ kṛṣṇabhaktimiha vāñchati sādhanaughair-
nāmāni bhāsurayaśāṃsi japetsa nityam |
taṃ vai hariḥ svapuruṣaṃ kurute'tiśīghram-
ātmārpaṇaṃ samadhigacchati bhāvatuṣṭaḥ || 255||
śrīkṛṣṇa kṛṣṇasakha vṛṣṇivṛṣāvanidhrug-
rājanyavaṃśadahanānapavargavīrya |
govinda gopavanitāvrajabhṛtyagīta
tīrthaśravaḥ śravaṇamaṅgala pāhi bhṛtyān || 256||
|| iti śrībhāgavatasārasamuccaye vaiśvānaroktaṃ
śrīvallabhācāryaviracitaṃ
śrīpuruṣottamasahasranāmastotraṃ sampūrṇam ||
Sanskrit — Devanagari (original)
विनियोगः
पुराणपुरुषो विष्णुः पुरुषोत्तम उच्यते ।
नाम्नां सहस्रं वक्ष्यामि तस्य भागवतोद्धृतम् ॥ 1॥
यस्य प्रसादाद्वागीशाः प्रजेशा विभवोन्नताः ।
क्षुद्रा अपि भवन्त्याशु श्रीकृष्णं तं नतोऽस्म्यहम् ॥ 2॥
अनन्ता एव कृष्णस्य लीला नामप्रवर्तिकाः ।
उक्ता भागवते गूहाः प्रकटा अपि कुत्रचित् ॥ 3॥
अतस्तानि प्रवक्ष्यामि नामानि मुरवैरिणः ।
सहस्रं यैस्तु पठितैः पठितं स्याच्छुकामृतम् ॥ 4॥
कृष्णनामसहस्रस्य ऋषिरग्निर्निरूपितः ।
गायत्री च तथा छन्दो देवता पुरुषोत्तमः ॥ 5॥
विनियोगः समस्तेषु पुरुषार्थेषु वै मतः ।
बीजं भक्तप्रियः शक्तिः सत्यवागुच्यते हरिः ॥ 6॥
भक्तोद्धरणयत्नस्तु मन्त्रोऽत्र परमो मतः ।
अवतारितभक्तांशः कीलकं परिकीर्तितम् ॥ 7॥
अस्त्रं सर्वसमर्थश्च गोविन्दः कवचं मतम् ।
पुरुषो ध्यानमत्रोक्तः सिद्धिः शरणसंस्मृतिः ॥ 8॥
अधिकारलीला
श्रीकृष्णः सच्चिदानन्दो नित्यलीलाविनोदकृत् ।
सर्वागमविनोदी च लक्ष्मीशः पुरुषोत्तमः ॥ 9॥
आदिकालः सर्वकालः कालात्मा माययावृतः ।
भक्तोद्धारप्रयत्नात्मा जगत्कर्ता जगन्मयः ॥ 10॥
नामलीलापरो विष्णुर्व्यासात्मा शुकमोक्षदः ।
व्यापिवैकुण्ठदाता च श्रीमद्भागवतागमः ॥ 11॥
शुकवागमृताब्धीन्दुः शौनकाद्यखिलेष्टदः ।
भक्तिप्रवर्तकस्त्राता व्यासचिन्ताविनाशकः ॥ 12॥
सर्वसिद्धान्तवागात्मा नारदाद्यखिलेष्टदः ।
अन्तरात्मा ध्यानगम्यो भक्तिरत्नप्रदायकः ॥ 13॥
मुक्तोपसृप्यः पूर्णात्मा मुक्तानां रतिवर्धनः ।
भक्तकार्यैकनिरतो द्रौण्यस्त्रविनिवारकः ॥ 14॥
भक्तस्मयप्रणेता च भक्तवाक्परिपालकः ।
ब्रह्मण्यदेवो धर्मात्मा भक्तानां च परीक्षकः ॥ 15॥
आसन्नहितकर्ता च मायाहितकरः प्रभुः ।
उत्तराप्राणदाता च ब्रह्मास्त्रविनिवारकः ॥ 16॥
सर्वतः पाणवपतिः परीक्षिच्छुद्धिकारणम् ।
गूहात्मा सर्ववेदेषु भक्तैकहृदयङ्गमः ॥ 17॥
कुन्तीस्तुत्यः प्रसन्नात्मा परमाद्भुतकार्यकृत् ।
भीष्ममुक्तिप्रदः स्वामी भक्तमोहनिवारकः ॥ 18॥
सर्वावस्थासु संसेव्यः समः सुखहितप्रदः ।
कृतकृत्यः सर्वसाक्षी भक्तस्त्रीरतिवर्धनः ॥ 19॥
सर्वसौभाग्यनिलयः परमाश्चर्यरूपधृक् ।
अनन्यपुरुषस्वामी द्वारकाभाग्यभाजनम् ॥ 20॥
बीजसंस्कारकर्ता च परीक्षिज्जानपोषकः ।
सर्वत्रपूर्णगुणकः सर्वभूषणभूषितः ॥ 21॥
सर्वलक्षणदाता च धृतराष्ट्रविमुक्तिदः ।
सन्मार्गरक्षको नित्यं विदुरप्रीतिपूरकः ॥ 22॥
लीलाव्यामोहकर्ता च कालधर्मप्रवर्तकः ।
पाणवानां मोक्षदाता परीक्षिद्भाग्यवर्धनः ॥ 23॥
कलिनिग्रहकर्ता च धर्मादीनां च पोषकः ।
सत्सङ्गजानहेतुश्च श्रीभागवतकारणम् ॥ 24॥
प्राकृतादृष्टमार्गश्च॥॥॥॥॥॥ चोन्तिनुएद्
ज्ञान-साधन-लीला
॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥ श्रोतव्यः सकलागमैः ।
कीर्तितव्यः शुद्धभावैः स्मर्तव्यश्चात्मवित्तमैः ॥ 25॥
अनेकमार्गकर्ता च नानाविधगतिप्रदः ।
पुरुषः सकलाधारः सत्त्वैकनिलयात्मभूः ॥ 26॥
सर्वध्येयो योगगम्यो भक्त्या ग्राह्यः सुरप्रियः ।
जन्मादिसार्थककृतिर्लीलाकर्ता पतिः सताम् ॥ 27॥
आदिकर्ता तत्त्वकर्ता सर्वकर्ता विशारदः ।
नानावतारकर्ता च ब्रह्माविर्भावकारणम् ॥ 28॥
दशलीलाविनोदी च नानासृष्टिप्रवर्तकः ।
अनेककल्पकर्ता च सर्वदोषविवर्जितः ॥ 29॥
सर्गलीला
वैराग्यहेतुस्तीर्थात्मा सर्वतीर्थफलप्रदः ।
तीर्थशुद्धैकनिलयः स्वमार्गपरिपोषकः ॥ 30॥
तीर्थकीर्तिर्भक्तगम्यो भक्तानुशयकार्यकृत् ।
भक्ततुल्यः सर्वतुल्यः स्वेच्छासर्वप्रवर्तकः ॥ 31॥
गुणातीतोऽनवद्यात्मा सर्गलीलाप्रवर्तकः ।
साक्षात्सर्वजगत्कर्ता महदादिप्रवर्तकः ॥ 32॥
मायाप्रवर्तकः साक्षी मायारतिविवर्धनः ।
आकाशात्मा चतुर्मूर्तिश्चतुर्धा भूतभावनः ॥ 33॥
रजःप्रवर्तको ब्रह्मा मरीच्यादिपितामहः ।
वेदकर्ता यज्ञकर्ता सर्वकर्ताऽमितात्मकः ॥ 34॥
अनेकसृष्टिकर्ता च दशधासृष्टिकारकः ।
यज्ञाङ्गो यज्ञवाराहो भूधरो भूमिपालकः ॥ 35॥
सेतुर्विधरणो जैत्रो हिरण्याक्षान्तकः सुरः ।
दितिकश्यपकामैकहेतुसृष्टिप्रवर्तकः ॥ 36॥
देवाभयप्रदाता च वैकुण्ठाधिपतिर्महान् ।
सर्वगर्वप्रहारी च सनकाद्यखिलार्थदः ॥ 37॥
सर्वाश्वासनकर्ता च भक्ततुल्याहवप्रदः ।
काललक्षणहेतुश्च सर्वार्थज्ञापकः परः ॥ 38॥
भक्तोन्नतिकरः सर्वप्रकारसुखदायकः ।
नानायुद्धप्रहरणो ब्रह्मशापविमोचकः ॥ 39॥
पुष्टिसर्गप्रणेता च गुणसृष्टिप्रवर्तकः ।
कर्दमेष्टप्रदाता च देवहूत्यखिलार्थदः ॥ 40॥
शुक्लनारायणः सत्यकालधर्मप्रवर्तकः ।
ज्ञानावतारः शान्तात्मा कपिलः कालनाशकः ॥ 41॥
त्रिगुणाधिपतिः साङ्ख्यशास्त्रकर्ता विशारदः ।
सर्गदूषणहारी च पुष्टिमोक्षप्रवर्तकः ॥ 42॥
लौकिकानन्ददाता च ब्रह्मानन्दप्रवर्तकः ।
भक्तिसिद्धान्तवक्ता च सगुणज्ञानदीपकः ॥ 43॥
आत्मप्रदः पूर्णकामो योगात्मा योगभावितः ।
जीवन्मुक्तिप्रदः श्रीमानन्यभक्तिप्रवर्तकः ॥ 44॥
कालसामर्थ्यदाता च कालदोषनिवारकः ।
गर्भोत्तमज्ञानदाता कर्ममार्गनियामकः ॥ 45॥
सर्वमार्गनिराकर्ता भक्तिमार्गैकपोषकः ।
सिद्धिहेतुः सर्वहेतुः सर्वाश्चर्यैककारणम् ॥ 46॥
चेतनाचेतनपतिः समुद्रपरिपूजितः ।
साङ्ख्याचार्यस्तुतः सिद्धपूजितः सर्वपूजितः ॥ 47॥
विसर्गलीला
विसर्गकर्ता सर्वेशः कोटिसूर्यसमप्रभः ।
अनन्तगुणगम्भीरो महापुरुषपूजितः ॥ 48॥
अनन्तसुखदाता च ब्रह्मकोटिप्रजापतिः ।
सुधाकोटिस्वास्थ्यहेतुः कामधुक्कोटिकामदः ॥ 49॥
समुद्रकोटिगम्भीरस्तीर्थकोटिसमाह्वयः ।
सुमेरुकोटिनिष्कम्पः कोटिब्रह्माण्डविग्रहः ॥ 50॥
कोट्यश्वमेधपापघ्नो वायुकोटिमहाबलः ।
कोटीन्दुजगदानन्दी शिवकोटिप्रसादकृत् ॥ 51॥
सर्वसद्गुणमाहात्म्यः सर्वसद्गुणभाजनम् ।
मन्वादिप्रेरको धर्मो यज्ञनारायणः परः ॥ 52॥
आकूतिसूनुर्देवेन्द्रो रुचिजन्माऽभयप्रदः ।
दक्षिणापतिरोजस्वी क्रियाशक्तिः परायणः ॥ 53॥
दत्तात्रेयो योगपतिर्योगमार्गप्रवर्तकः ।
अनसूयागर्भरत्नमृषिवंशविवर्धनः ॥ 54॥
गुणत्रयविभागज्ञश्चतुर्वर्गविशारदः ।
नारायणो धर्मसूनुर्मूर्तिपुण्ययशस्करः ॥ 55॥
सहस्रकवचच्छेदी तपःसारो नरप्रियः ।
विश्वानन्दप्रदः कर्मसाक्षी भारतपूजितः ॥ 56॥
अनन्ताद्भुतमाहात्म्यो बदरीस्थानभूषणम् ।
जितकामो जितक्रोधो जितसङ्गो जितेन्द्रियः ॥ 57॥
उर्वशीप्रभवः स्वर्गसुखदायी स्थितिप्रदः ।
अमानी मानदो गोप्ता भगवच्छास्त्रबोधकः ॥ 58॥
ब्रह्मादिवन्द्यो हंसश्रीर्मायावैभवकारणम् ।
विविधानन्तसर्गात्मा विश्वपूरणतत्परः ॥ 59॥
यज्ञजीवनहेतुश्च यज्ञस्वामीष्टबोधकः ।
नानासिद्धान्तगम्यश्च सप्ततन्तुश्च षड्गुणः ॥ 60॥
प्रतिसर्गजगत्कर्ता नानालीलाविशारदः ।
ध्रुवप्रियो ध्रुवस्वामी चिन्तिताधिकदायकः ॥ 61॥
दुर्लभानन्तफलदो दयानिधिरमित्रहा ।
अङ्गस्वामी कृपासारो वैन्यो भूमिनियामकः ॥ 62॥
भूमिदोग्धा प्रजाप्राणपालनैकपरायणः ।
यशोदाता ज्ञानदाता सर्वधर्मप्रदर्शकः ॥ 63॥
पुरञ्जनो जगन्मित्रं विसर्गान्तप्रदर्शकः ।
प्रचेतसां पतिश्चित्रभक्तिहेतुर्जनार्दनः ॥ 64॥
स्मृतिहेतुब्रह्मभावसायुज्यादिप्रदः शुभः ।
विजयी ॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥ चोन्तिनुएद्
स्थानलीला
॥॥ स्थितिलीलाब्धिरच्युतो विजयप्रदः ॥ 65॥
स्वसामर्थ्यप्रदो भक्तकीर्तिहेतुरधोक्षजः ।
प्रियव्रतप्रियस्वामी स्वेच्छावादविशारदः ॥ 66॥
सङ्ग्यगम्यः स्वप्रकाशः सर्वसङ्गविवर्जितः ।
इच्छायां च समर्यादस्त्यागमात्रोपलम्भनः ॥ 67॥
अचिन्त्यकार्यकर्ता च तर्कागोचरकार्यकृत् ।
शऋङ्गाररसमर्यादा आग्नीध्ररसभाजनम् ॥ 68॥
नाभीष्टपूरकः कर्ममर्यादादर्शनोत्सुकः ।
सर्वरूपोऽद्भुततमो मर्यादापुरुषोत्तमः ॥ 69॥
सर्वरूपेषु सत्यात्मा कालसाक्षी शशिप्रभः ।
मेरुदेवीव्रतफलमृषभो भगलक्षणः ॥ 70॥
जगत्सन्तर्पको मेघरूपी देवेन्द्रदर्पहा ।
जयन्तीपतिरत्यन्तप्रमाणाशेषलौकिकः ॥ 71॥
शतधान्यस्तभूतात्मा शतानन्दो गुणप्रसूः ।
वैष्णवोत्पादनपरः सर्वधर्मोपदेशकः ॥ 72॥
परहंसक्रियागोप्ता योगचर्याप्रदर्शकः ।
चतुर्थाश्रमनिर्णेता सदानन्दशरीरवान् ॥ 73॥
प्रदर्शितान्यधर्मश्च भरतस्वाम्यपारकृत् ।
यथावत्कर्मकर्ता च सङ्गानिष्टप्रदर्शकः ॥ 74॥
आवश्यकपुनर्जन्मकर्ममार्गप्रदर्शकः ।
यज्ञरूपमृगः शान्तः सहिष्णुः सत्पराक्रमः ॥ 75॥
रहूगणगतिज्ञश्च रहूगणविमोचकः ।
भवाटवीतत्त्ववक्ता बहिर्मुखहिते रतः ॥ 76॥
गयस्वामी स्थानवंशकर्ता स्थानविभेदकृत् ।
पुरुषावयवो भूमिविशेषविनिरूपकः ॥ 77॥
जम्बूद्वीपपतिर्मेरुनाभिपद्मरुहाश्रयः ।
नानाविभूतिलीलाढ्यो गङ्गोत्पत्तिनिदानकृत् ॥ 78॥
गङ्गामाहात्म्यहेतुश्च गङ्गारूपोऽतिगूढकृत् ।
वैकुण्ठदेहहेत्वम्बुजन्मकृत् सर्वपावनः ॥ 79॥
शिवस्वामी शिवोपास्यो गूढः सङ्कर्षणात्मकः ।
स्थानरक्षार्थमत्स्यादिरूपः सर्वैकपूजितः ॥ 80॥
उपास्यनानारूपात्मा ज्योतीरूपो गतिप्रदः ।
सूर्यनारायणो वेदकान्तिरुज्ज्वलवेषधृक् ॥ 81॥
हंसोऽन्तरिक्षगमनः सर्वप्रसवकारणम् ।
आनन्दकर्ता वसुदो बुधो वाक्पतिरुज्ज्वलः ॥ 82॥
कालात्मा कालकालश्च कालच्छेदकृदुत्तमः ।
शिशुमारः सर्वमूर्तिराधिदैविकरूपधृक् ॥ 83॥
अनन्तसुखभोगाढ्यो विवरैश्वर्यभाजनम् ।
सङ्कर्षणो दैत्यपतिः सर्वाधारो बृहद्वपुः ॥ 84॥
अनन्तनरकच्छेदी स्मृतिमात्रार्तिनाशनः ।
सर्वानुग्रहकर्ता च ॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥ चोन्तिनुएद्
पोषण-पुष्टि-लीला
॥॥॥॥॥॥॥॥ मर्यादाभिन्नशास्त्रकृत् ॥ 85 ॥
कालान्तकभयच्छेदी नामसामर्थ्यरूपधृक् ।
उद्धारानर्हगोप्त्रात्मा नामादिप्रेरकोत्तमः ॥ 86॥
अजामिलमहादुष्टमोचकोऽघविमोचकः ।
धर्मवक्ताऽक्लिष्टवक्ता विष्णुधर्मस्वरूपधृक् ॥ 87॥
सन्मार्गप्रेरको धर्ता त्यागहेतुरधोक्षजः ।
वैकुण्ठपुरनेता च दाससंवृद्धिकारकः ॥ 88॥
दक्षप्रसादकृद्धंसगुह्यस्तुतिविभावनः ।
स्वाभिप्रायप्रवक्ता च मुक्तजीवप्रसूतिकृत् ॥ 89॥
नारदप्रेरणात्मा च हर्यश्वब्रह्मभावनः ।
शबलाश्वहितो गूढवाक्यार्थज्ञापनक्षमः ॥ 90॥
गूढार्थज्ञापनः सर्वमोक्षानन्दप्रतिष्ठितः ।
पुष्टिप्ररोहहेतुश्च दासैकज्ञातहृद्गतः ॥ 91॥
शान्तिकर्ता सुहितकृत् स्त्रीप्रसूः सर्वकामधुक् ।
पुष्टिवंशप्रणेता च विश्वरूपेष्टदेवता ॥ 92॥
कवचात्मा पालनात्मा वर्मोपचितिकारणम् ।
विश्वरूपशिरश्छेदी त्वाष्ट्रयज्ञविनाशकः ॥ 93॥
वृत्रस्वामी वृत्रगम्यो वृत्रव्रतपरायणः ।
वृत्रकीर्तिर्वृत्रमोक्षो मघवत्प्राणरक्षकः ॥ 94॥
अश्वमेधहविर्भोक्ता देवेन्द्रामीवनाशकः ।
संसारमोचकश्चित्रकेतुबोधनतत्परः ॥ 95॥
मन्त्रसिद्धिः सिद्धिहेतुः सुसिद्धिफलदायकः ।
महादेवतिरस्कर्ता भक्त्यै पूर्वार्थनाशकः ॥ 96॥
देवब्राह्मणविद्वेषवैमुख्यज्ञापकः शिवः ।
आदित्यो दैत्यराजश्च महत्पतिरचिन्त्यकृत् ॥ 97॥
मरुतां भेदकस्त्राता व्रतात्मा पुम्प्रसूतिकृत् ।
ऊतिलीला
कर्मात्मा वासनात्मा च ऊतिलीलापरायणः ॥ 98॥
समदैत्यसुरः स्वात्मा वैषम्यज्ञानसंश्रयः ।
देहाद्युपाधिरहितः सर्वज्ञः सर्वहेतुविद् ॥ 99॥
ब्रह्मवाक्स्थापनपरः स्वजन्मावधिकार्यकृत् ।
सदसद्वासनाहेतुस्त्रिसत्यो भक्तमोचकः ॥ 100॥
हिरण्यकशिपुद्वेषी प्रविष्टात्माऽतिभीषणः ।
शान्तिज्ञानादिहेतुश्च प्रह्लादोत्पत्तिकारणम् ॥ 101॥
दैत्यसिद्धान्तसद्वक्ता तपःसार उदारधीः ।
दैत्यहेतुप्रकटनो भक्तिचिह्नप्रकाशकः ॥ 102॥
सद्द्वेषहेतुः सद्द्वेषवासनात्मा निरन्तरः ।
नैष्ठुर्यसीमा प्रह्लादवत्सलः सङ्गदोषहा ॥ 103॥
महानुभावः साकारः सर्वाकारः प्रमाणभूः ।
स्तम्भप्रसूतिर्नृहरिर्नृसिंहो भीमविक्रमः ॥ 104॥
विकटास्यो ललज्जिह्वो नखशस्त्रो जवोत्कटः ।
हिरण्यकशिपुच्छेदी क्रूरदैत्यनिवारकः ॥ 105॥
सिंहासनस्थः क्रोधात्मा लक्ष्मीभयविवर्धनः ।
ब्रह्माद्यत्यन्तभयभूरपूर्वाचिन्त्यरूपधृक् ॥ 106॥
भक्तैकशान्तहृदयो भक्तस्तुत्यः स्तुतिप्रियः ।
भक्ताङ्गलेहनोद्धूतक्रोधपुङ्जः प्रशान्तधीः ॥ 107॥
स्मृतिमात्रभयत्राता ब्रह्मबुद्धिप्रदायकः ।
गोरूपधार्यमृतपाः शिवकीर्तिविवर्धनः ॥ 108॥
धर्मात्मा सर्वकर्मात्मा विशेषात्माऽऽश्रमप्रभुः ।
संसारमग्नस्वोद्धर्ता सन्मार्गाखिलतत्त्ववाक् ॥ 109॥
आचारात्मा सदाचारः ॥॥॥॥॥॥॥॥॥ चोन्तिनुएद्
मन्वन्तरलीला
॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥मन्वन्तरविभावनः ।
स्मृत्याऽशेषाशुभहरो गजेन्द्रस्मृतिकारणम् ॥ 110॥
जातिस्मरणहेत्वैकपूजाभक्तिस्वरूपदः ।
यज्ञो भयान्मनुत्राता विभुर्ब्रह्मव्रताश्रयः ॥ 111॥
सत्यसेनो दुष्टघाती हरिर्गजविमोचकः ।
वैकुण्ठो लोककर्ता च अजितोऽमृतकारणम् ॥ 112॥
उरुक्रमो भूमिहर्ता सार्वभौमो बलिप्रियः ।
विभुः सर्वहितैकात्मा विष्वक्सेनः शिवप्रियः ॥ 113॥
धर्मसेतुर्लोकधृतिः सुधामान्तरपालकः ।
उपहर्ता योगपतिर्बृहद्भानुः क्रियापतिः ॥ 114॥
चतुर्दशप्रमाणात्मा धर्मो मन्वादिबोधकः ।
लक्ष्मीभोगैकनिलयो देवमन्त्रप्रदायकः ॥ 115॥
दैत्यव्यामोहकः साक्षाद्गरुडस्कन्धसंश्रयः ।
लीलामन्दरधारी च दैत्यवासुकिपूजितः ॥ 116॥
समुद्रोन्मथनायत्तोऽविघ्नकर्ता स्ववाक्यकृत् ।
आदिकूर्मः पवित्रात्मा मन्दराघर्षणोत्सुकः ॥ 117॥
श्वासैजदब्धिवार्वीचिः कल्पान्तावधिकार्यकृत् ।
चतुर्दशमहारत्नो लक्ष्मीसौभाग्यवर्धनः ॥ 118॥
धन्वन्तरिः सुधाहस्तो यज्ञभोक्ताऽऽर्तिनाशनः ।
आयुर्वेदप्रणेता च देवदैत्याखिलार्चितः ॥ 119॥
बुद्धिव्यामोहको देवकार्यसाधनतत्परः ।
स्त्रीरूपो मायया वक्ता दैत्यान्तःकरणप्रियः ॥ 120॥
पायितामृतदेवांशो युद्धहेतुस्मृतिप्रदः ।
सुमालिमालिवधकृन्माल्यवत्प्राणहारकः ॥ 121॥
कालनेमिशिरश्छेदी दैत्ययज्ञविनाशकः ।
इन्द्रसामर्थ्यदाता च दैत्यशेषस्थितिप्रियः ॥ 122॥
शिवव्यामोहको मायी भृगुमन्त्रस्वशक्तिदः ।
बलिजीवनकर्ता च स्वर्गहेतुर्व्रतार्चितः ॥ 123॥
अदित्यानन्दकर्ता च कश्यपादितिसम्भवः ।
उपेन्द्र इन्द्रावरजो वामनब्रह्मरूपधृक् ॥ 124॥
ब्रह्मादिसेवितवपुर्यज्ञपावनतत्परः ।
याच्ञोपदेशकर्ता च ज्ञापिताशेषसंस्थितिः ॥ 125॥
सत्यार्थप्रेरकः सर्वहर्ता गर्वविनाशकः ।
त्रिविक्रमस्त्रिलोकात्मा विश्वमूर्तिः पृथुश्रवाः ॥ 126॥
पाशबद्धबलिः सर्वदैत्यपक्षोपमर्दकः ।
सुतलस्थापितबलिः स्वर्गाधिकसुखप्रदः ॥ 127॥
कर्मसम्पूर्तिकर्ता च स्वर्गसंस्थापितामरः ।
ज्ञातत्रिविधधर्मात्मा महामीनोऽब्धिसंश्रयः ॥ 128॥
सत्यव्रतप्रियो गोप्ता मत्स्यमूर्तिधृतश्रुतिः ।
शऋङ्गबद्धधृतक्षोणिः सर्वार्थज्ञापको गुरुः ॥ 129॥
ईशानुकथालीला
ईशसेवकलीलात्मा सूर्यवंशप्रवर्तकः ।
सोमवंशोद्भवकरो मनुपुत्रगतिप्रदः ॥ 130॥
अम्बरीषप्रियः साधुर्दुर्वासोगर्वनाशकः ।
ब्रह्मशापोपसंहर्ता भक्तकीर्तिविवर्धनः ॥ 131॥
इक्ष्वाकुवंशजनकः सगराद्यखिलार्थदः ।
भगीरथमहायत्नो गङ्गाधौताङ्घ्रिपङ्कजः ॥ 132॥
ब्रह्मस्वामी शिवस्वामी सगरात्मजमुक्तिदः ।
खट्वाङ्गमोक्षहेतुश्च रघुवंशविवर्धनः ॥ 133॥
रघुनाथो रामचन्द्रो रामभद्रो रघुप्रियः ।
अनन्तकीर्तिः पुण्यात्मा पुण्यश्लोकैकभास्करः ॥ 134॥
कोशलेन्द्रः प्रमाणात्मा सेव्यो दशरथात्मजः ।
लक्ष्मणो भरतश्चैव शत्रुघ्नो व्यूहविग्रहः ॥ 135॥
विश्वामित्रप्रियो दान्तस्ताडकावधमोक्षदः ।
वायव्यास्त्राब्धिनिक्षिप्तमारीचश्च सुबाहुहा ॥ 136॥
वृषध्वजधनुर्भङ्गप्राप्तसीतामहोत्सवः ।
सीतापतिर्भृगुपतिगर्वपर्वतनाशकः ॥ 137॥
अयोध्यास्थमहाभोगयुक्तलक्ष्मीविनोदवान् ।
कैकेयीवाक्यकर्ता च पितृवाक्परिपालकः ॥ 138॥
वैराग्यबोधकोऽनन्यसात्त्विकस्थानबोधकः ।
अहल्यादुःखहारी च गुहस्वामी सलक्ष्मणः ॥ 139॥
चित्रकूटप्रियस्थानो दण्डकारण्यपावनः ।
शरभङ्गसुतीक्ष्णादिपूजितोऽगस्त्यभाग्यभूः ॥ 140॥
ऋषिसम्प्रार्थितकृतिर्विराधवधपण्डितः ।
छिन्नशूर्पणखानासः खरदूषणघातकः ॥ 141॥
एकबाणहतानेकसहस्रबलराक्षसः ।
मारीचघाती नियतसीतासम्बन्धशोभितः ॥ 142॥
सीतावियोगनाट्यश्च जटायुर्वधमोक्षदः ।
शबरीपूजितो भक्तहनुमत्प्रमुखावृतः ॥ 143॥
दुन्दुभ्यस्थिप्रहरणः सप्ततालविभेदनः ।
सुग्रीवराज्यदो वालिघाती सागरशोषणः ॥ 144॥
सेतुबन्धनकर्ता च विभीषणहितप्रदः ।
रावणादिशिरश्छेदी राक्षसाघौघनाशकः ॥ 145॥
सीताऽभयप्रदाता च पुष्पकागमनोत्सुकः ।
अयोध्यापतिरत्यन्तसर्वलोकसुखप्रदः ॥ 146॥
मथुरापुरनिर्माता सुकृतज्ञस्वरूपदः ।
जनकज्ञानगम्यश्च ऐलान्तप्रकटश्रुतिः ॥ 147॥
हैहयान्तकरो रामो दुष्टक्षत्रविनाशकः ।
सोमवंशहितैकात्मा यदुवंशविवर्धनः ॥ 148॥
निरोधलीला
परब्रह्मावतरणः केशवः क्लेशनाशनः ।
भूमिभारावतरणो भक्तार्थाखिलमानसः ॥ 149॥
सर्वभक्तनिरोधात्मा लीलानन्तनिरोधकृत् ।
भूमिष्ठपरमानन्दो देवकीशुद्धिकारणम् ॥ 150॥
वसुदेवज्ञाननिष्ठसमजीवनिवारकः ।
सर्ववैराग्यकरणस्वलीलाधारशोधकः ॥ 151॥
मायाज्ञापनकर्ता च शेषसम्भारसम्भृतिः ।
भक्तक्लेशपरिज्ञाता तन्निवारणतत्परः ॥ 152॥
आविष्टवसुदेवांशो देवकीगर्भभूषणम् ।
पूर्णतेजोमयः पूर्णः कंसाधृष्यप्रतापवान् ॥ 153॥
विवेकज्ञानदाता च ब्रह्माद्यखिलसंस्तुतः ।
सत्यो जगत्कल्पतरुर्नानारूपविमोहनः ॥ 154॥
भक्तिमार्गप्रतिष्ठाता विद्वन्मोहप्रवर्तकः ।
मूलकालगुणद्रष्टा नयनानन्दभाजनम् ॥ 155॥
वसुदेवसुखाब्धिश्च देवकीनयनामृतम् ।
पितृमातृस्तुतः पूर्वसर्ववृत्तान्तबोधकः ॥ 156॥
गोकुलागतिलीलाप्तवसुदेवकरस्थितिः ।
सर्वेशत्वप्रकटनो मायाव्यत्ययकारकः ॥ 157॥
ज्ञानमोहितदुष्टेशः प्रपञ्चास्मृतिकारणम् ।
यशोदानन्दनो नन्दभाग्यभूगोकुलोत्सवः ॥ 158॥
नन्दप्रियो नन्दसूनुर्यशोदायाः स्तनन्धयः ।
पूतनासुपयःपाता मुग्धभावातिसुन्दरः ॥ 159॥
सुन्दरीहृदयानन्दो गोपीमन्त्राभिमन्त्रितः ।
गोपालाश्चर्यरसकृत् शकटासुरखण्डनः ॥ 160॥
नन्दव्रजजनानन्दी नन्दभाग्यमहोदयः ।
तृणावर्तवधोत्साहो यशोदाज्ञानविग्रहः ॥ 161॥
बलभद्रप्रियः कृष्णः सङ्कर्षणसहायवान् ।
रामानुजो वासुदेवो गोष्ठाङ्गणगतिप्रियः ॥ 162॥
किङ्किणीरवभावज्ञो वत्सपुच्छावलम्बनः ।
नवनीतप्रियो गोपीमोहसंसारनाशकः ॥ 163॥
गोपबालकभावज्ञश्चौर्यविद्याविशारदः ।
मृत्स्नाभक्षणलीलास्यमाहात्म्यज्ञानदायकः ॥ 164॥
धराद्रोणप्रीतिकर्ता दधिभाण्डविभेदनः ।
दामोदरो भक्तवश्यो यमलार्जुनभञ्जनः ॥ 165॥
बृहद्वनमहाश्चर्यो वृन्दावनगतिप्रियः ।
वत्सघाती बालकेलिर्बकासुरनिषूदनः ॥ 166॥
अरण्यभोक्ताऽप्यथवा बाललीलापरायणः ।
प्रोत्साहजनकश्चैवमघासुरनिषूदनः ॥ 167॥
व्यालमोक्षप्रदः पुष्टो ब्रह्ममोहप्रवर्धनः ।
अनन्तमूर्तिः सर्वात्मा जङ्गमस्थावराकृतिः ॥ 168॥
ब्रह्ममोहनकर्ता च स्तुत्य आत्मा सदाप्रियः ।
पौगण्डलीलाभिरतिर्गोचारणपरायणः ॥ 169॥
वृन्दावनलतागुल्मवृक्षरूपनिरूपकः ।
नादब्रह्मप्रकटनो वयःप्रतिकृतिस्वनः ॥ 170॥
बर्हिनृत्यानुकरणो गोपालानुकृतिस्वनः ।
सदाचारप्रतिष्ठाता बलश्रमनिराकृतिः ॥ 171॥
तरुमूलकृताशेषतल्पशायी सखिस्तुतः ।
गोपालसेवितपदः श्रीलालितपदाम्बुजः ॥ 172॥
गोपसम्प्रार्थितफलदाननाशितधेनुकः ।
कालीयफणिमाणिक्यरञ्जितश्रीपदाम्बुजः ॥ 173॥
दृष्टिसङ्जीविताशेषगोपगोगोपिकाप्रियः ।
लीलासम्पीतदावाग्निः प्रलम्बवधपण्डितः ॥ 174॥
दावाग्न्यावृतगोपालदृष्ट्याच्छादनवह्निपः ।
वर्षाशरद्विभूतिश्रीर्गोपीकामप्रबोधकः ॥ 175॥
गोपीरत्नस्तुताशेषवेणुवाद्यविशारदः ।
कात्यायनीव्रतव्याजसर्वभावाश्रिताङ्गनः ॥ 176॥
सत्सङ्गतिस्तुतिव्याजस्तुतवृन्दावनाङ्घ्रिपः ।
गोपक्षुच्छान्तिसंव्याजविप्रभार्याप्रसादकृत् ॥ 177॥
हेतुप्राप्तेन्द्रयागस्वकार्यगोसवबोधकः ।
शैलरूपकृताशेषरसभोगसुखावहः ॥ 178॥
लीलागोवर्धनोद्धारपालितस्वव्रजप्रियः ।
गोपस्वच्छन्दलीलार्थगर्गवाक्यार्थबोधकः ॥ 179॥
इन्द्रधेनुस्तुतिप्राप्तगोविन्देन्द्राभिधानवान् ।
व्रतादिधर्मसंसक्तनन्दक्लेशविनाशकः ॥ 180॥
नन्दादिगोपमात्रेष्टवैकुण्ठगतिदायकः ।
वेणुवादस्मरक्षोभमत्तगोपीविमुक्तिदः ॥ 181॥
सर्वभावप्राप्तगोपीसुखसंवर्धनक्षमः ।
गोपीगर्वप्रणाशार्थतिरोधानसुखप्रदः ॥ 182॥
कृष्णभावव्याप्तविश्वगोपीभावितवेषधृक् ।
राधाविशेषसम्भोगप्राप्तदोषनिवारकः ॥ 183॥
परमप्रीतिसङ्गीतसर्वाद्भुतमहागुणः ।
मानापनोदनाक्रन्दगोपीदृष्टिमहोत्सवः ॥ 184॥
गोपिकाव्याप्तसर्वाङ्गः स्त्रीसम्भाषाविशारदः ।
रासोत्सवमहासौख्यगोपीसम्भोगसागरः ॥ 185॥
जलस्थलरतिव्याप्तगोपीदृष्ट्यभिपूजितः ।
शास्त्रानपेक्षकामैकमुक्तिद्वारविवर्धनः ॥ 186॥
सुदर्शनमहासर्पग्रस्तनन्दविमोचकः ।
गीतमोहितगोपीधृक्षङ्खचूडविनाशकः ॥ 187॥
गुणसङ्गीतसन्तुष्टिर्गोपीसंसारविस्मृतिः ।
अरिष्टमथनो दैत्यबुद्धिव्यामोहकारकः ॥ 188॥
केशिघाती नारदेष्टो व्योमासुरविनाशकः ।
अक्रूरभक्तिसंराद्धपादरेणुमहानिधिः ॥ 189॥
रथावरोहशुद्धात्मा गोपीमानसहारकः ।
ह्रदसन्दर्शिताशेषवैकुण्ठाक्रूरसंस्तुतः ॥ 190॥
मथुरागमनोत्साहो मथुराभाग्यभाजनम् ।
मथुरानगरीशोभादर्शनोत्सुकमानसः ॥ 191॥
दुष्टरञ्जकघाती च वायकार्चितविग्रहः ।
वस्त्रमालासुशोभाङ्गः कुब्जालेपनभूषितः ॥ 192॥
कुब्जासुरूपकर्ता च कुब्जारतिवरप्रदः ।
प्रसादरूपसन्तुष्टहरकोदण्डखण्डनः ॥ 193॥
शकलाहतकंसाप्तधनूरक्षकसैनिकः ।
जाग्रत्स्वप्नभयव्याप्तमृत्युलक्षणबोधकः ॥ 194॥
मथुरामल्ल ओजस्वी मल्लयुद्धविशारदः ।
सद्यः कुवलयापीडघाती चाणूरमर्दनः ॥ 195॥
लीलाहतमहामल्लः शलतोशलघातकः ।
कंसान्तको जितामित्रो वसुदेवविमोचकः ॥ 196॥
ज्ञाततत्त्वपितृज्ञानमोहनामृतवाङ्मयः ।
उग्रसेनप्रतिष्ठाता यादवाधिविनाशकः ॥ 197॥
नन्दादिसान्त्वनकरो ब्रह्मचर्यव्रते स्थितः ।
गुरुशुश्रूषणपरो विद्यापारमितेश्वरः ॥ 198॥
सान्दीपनिमृतापत्यदाता कालान्तकादिजित् ।
गोकुलाश्वासनपरो यशोदानन्दपोषकः ॥ 199॥
गोपिकाविरहव्याजमनोगतिरतिप्रदः ।
समोद्धवभ्रमरवाक् गोपिकामोहनाशकः ॥ 200॥
कुब्जारतिप्रदोऽक्रूरपवित्रीकृतभूगृहः ।
पृथादुःखप्रणेता च पाण्डवानां सुखप्रदः ॥ 201॥
दशमस्कन्धोत्तरार्धनामानि निरोधलीला
जरासन्धसमानीतसैन्यघाती विचारकः ।
यवनव्याप्तमथुराजनदत्तकुशस्थलिः ॥ 202॥
द्वारकाद्भुतनिर्माणविस्मापितसुरासुरः ।
मनुष्यमात्रभोगार्थभूम्यानीतेन्द्रवैभवः ॥ 203॥
यवनव्याप्तमथुरानिर्गमानन्दविग्रहः ।
मुचुकुन्दमहाबोधयवनप्राणदर्पहा ॥ 204॥
मुचुकुन्दस्तुताशेषगुणकर्ममहोदयः ।
फलप्रदानसन्तुष्टिर्जन्मान्तरितमोक्षदः ॥ 205॥
शिवब्राह्मणवाक्याप्तजयभीतिविभावनः ।
प्रवर्षणप्रार्थिताग्निदानपुण्यमहोत्सवः ॥ 206॥
रुक्मिणीरमणः कामपिता प्रद्युम्नभावनः ।
स्यमन्तकमणिव्याजप्राप्तजाम्बवतीपतिः ॥ 207॥
सत्यभामाप्राणपतिः कालिन्दीरतिवर्धनः ।
मित्रविन्दापतिः सत्यापतिर्वृषनिषूदनः ॥ 208॥
भद्रावाञ्छितभर्ता च लक्ष्मणावरणक्षमः ।
इन्द्रादिप्रार्थितवधनरकासुरसूदनः ॥ 209॥
मुरारिः पीठहन्ता च ताम्रादिप्राणहारकः ।
षोडशस्त्रीसहस्रेशः छत्रकुण्डलदानकृत् ॥ 210॥
पारिजातापहरणो देवेन्द्रमदनाशकः ।
रुक्मिणीसमसर्वस्त्रीसाध्यभोगरतिप्रदः ॥ 211॥
रुक्मिणीपरिहासोक्तिवाक्तिरोधानकारकः ।
पुत्रपौत्रमहाभाग्यगृहधर्मप्रवर्तकः ॥ 212॥
शम्बरान्तकसत्पुत्रविवाहहतरुक्मिकः ।
उषापहृतपौत्रश्रीर्बाणबाहुनिवारकः ॥ 213॥
शीतज्वरभयव्याप्तज्वरसंस्तुतषड्गुणः ।
शङ्करप्रतियोद्धा च द्वन्द्वयुद्धविशारदः ॥ 214॥
नृगपापप्रभेत्ता च ब्रह्मस्वगुणदोषदृक् ।
विष्णुभक्तिविरोधैकब्रह्मस्वविनिवारकः ॥ 215॥
बलभद्राहितगुणो गोकुलप्रीतिदायकः ।
गोपीस्नेहैकनिलयो गोपीप्राणस्थितिप्रदः ॥ 216॥
वाक्यातिगामियमुनाहलाकर्षणवैभवः ।
पौण्ड्रकत्याजितस्पर्धः काशीराजविभेदनः ॥ 217॥
काशीनिदाहकरणः शिवभस्मप्रदायकः ।
द्विविदप्राणघाती च कौरवाखर्वगर्वनुत् ॥ 218॥
लाङ्गलाकृष्टनगरीसंविग्नाखिलनागरः ।
प्रपन्नाभयदः साम्बप्राप्तसन्मानभाजनम् ॥ 219॥
नारदान्विष्टचरणो भक्तविक्षेपनाशकः ।
सदाचारैकनिलयः सुधर्माध्यासितासनः ॥ 220॥
जरासन्धावरुद्धेन विज्ञापितनिजक्लमः ।
मन्त्र्युद्धवादिवाक्योक्तप्रकारैकपरायणः ॥ 221॥
राजसूयादिमखकृत् सम्प्रार्थितसहायकृत् ।
इन्द्रप्रस्थप्रयाणार्थमहत्सम्भारसम्भृतिः ॥ 222॥
जरासन्धवधव्याजमोचिताशेषभूमिपः ।
सन्मार्गबोधको यज्ञक्षितिवारणतत्परः ॥ 223॥
शिशुपालहतिव्याजजयशापविमोचकः ।
दुर्योधनाभिमानाब्धिशोषबाणवृकोदरः॥ 224॥
महादेववरप्राप्तपुरशाल्वविनाशकः ।
दन्तवक्त्रवधव्याजविजयाघौघनाशकः ॥ 225॥
विदूरथप्राणहर्ता न्यस्तशस्त्रास्त्रविग्रहः ।
उपधर्मविलिप्ताङ्गसूतघाती वरप्रदः ॥ 226॥
बल्वलप्राणहरणपालितर्षिश्रुतिक्रियः ।
सर्वतीर्थाघनाशार्थतीर्थयात्राविशारदः ॥ 227॥
ज्ञानक्रियाविभेदेष्टफलसाधनतत्परः ।
सारथ्यादिक्रियाकर्ता भक्तवश्यत्वबोधकः ॥ 228॥
सुदामारङ्कभार्यार्थभूम्यानीतेन्द्रवैभवः ।
रविग्रहनिमित्ताप्तकुरुक्षेत्रैकपावनः ॥ 229॥
नृपगोपीसमस्तस्त्रीपावनार्थाखिलक्रियः ।
ऋषिमार्गप्रतिष्ठाता वसुदेवमखक्रियः ॥ 230॥
वसुदेवज्ञानदाता देवकीपुत्रदायकः ।
अर्जुनस्त्रीप्रदाता च बहुलाश्वस्वरूपदः ॥ 231॥
श्रुतदेवेष्टदाता च सर्वश्रुतिनिरूपितः ।
महादेवाद्यतिश्रेष्ठो भक्तिलक्षणनिर्णयः ॥ 232॥
वृकग्रस्तशिवत्राता नानावाक्यविशारदः ।
नरगर्वविनाशार्थहृतब्राह्मणबालकः ॥ 233॥
लोकालोकपरस्थानस्थितबालकदायकः ।
द्वारकास्थमहाभोगनानास्त्रीरतिवर्धनः ॥ 234॥
मनस्तिरोधानकृतव्यग्रस्त्रीचित्तभावितः ।
मुक्तिलीला
मुक्तिलीलाविहरणो मौशलव्याजसंहृतिः ॥ 235॥
श्रीभागवतधर्मादिबोधको भक्तिनीतिकृत् ।
उद्धवज्ञानदाता च पञ्चविंशतिधा गुरुः ॥ 236॥
आचारभक्तिमुक्त्यादिवक्ता शब्दोद्भवस्थितिः ।
हंसो धर्मप्रवक्ता च सनकाद्युपदेशकृत् ॥ 237॥
भक्तिसाधनवक्ता च योगसिद्धिप्रदायकः ।
नानाविभूतिवक्ता च शुद्धधर्मावबोधकः ॥ 238॥
मार्गत्रयविभेदात्मा नानाशङ्कानिवारकः ।
भिक्षुगीताप्रवक्ता च शुद्धसाङ्ख्यप्रवर्तकः ॥ 239॥
मनोगुणविशेषात्मा ज्ञापकोक्तपुरूरवाः ।
पूजाविधिप्रवक्ता च सर्वसिद्धान्तबोधकः ॥ 240॥
लघुस्वमार्गवक्ता च स्वस्थानगतिबोधकः ।
यादवाङ्गोपसंहर्ता सर्वाश्चर्यगतिक्रियः ॥ 241॥
आश्रयलीला
कालधर्मविभेदार्थवर्णनाशनतत्परः ।
बुद्धो गुप्तार्थवक्ता च नानाशास्त्रविधायकः ॥ 242॥
नष्टधर्ममनुष्यादिलक्षणज्ञापनोत्सुकः ।
आश्रयैकगतिज्ञाता कल्किः कलिमलापहः ॥ 243॥
शास्त्रवैराग्यसम्बोधो नानाप्रलयबोधकः ।
विशेषतः शुकव्याजपरीक्षिज्ज्ञानबोधकः ॥ 244॥
शुकेष्टगतिरूपात्मा परीक्षिद्देहमोक्षदः ।
शब्दरूपो नादरूपो वेदरूपो विभेदनः ॥ 245॥
व्यासः शाखाप्रवक्ता च पुराणार्थप्रवर्तकः ।
मार्कण्डेयप्रसन्नात्मा वटपत्रपुटेशयः ॥ 246॥
मायाव्याप्तमहामोहदुःखशान्तिप्रवर्तकः ।
महादेवस्वरूपश्च भक्तिदाता कृपानिधिः ॥ 247॥
आदित्यान्तर्गतः कालः द्वादशात्मा सुपूजितः ।
श्रीभागवतरूपश्च सर्वार्थफलदायकः ॥ 248॥
इतीदं कीर्तनीयस्य हरेर्नामसहस्रकम् ।
पञ्चसप्ततिविस्तीर्णं पुराणान्तरभाषितम् ॥ 249॥
य एतत्प्रातरुत्थाय श्रद्धावान् सुसमाहितः ।
जपेदर्थाहितमतिः स गोविन्दपदं लभेत् ॥ 250॥
सर्वधर्मविनिर्मुक्तः सर्वसाधनवर्जितः ।
एतद्धारणमात्रेण कृष्णस्य पदवीं व्रजेत् ॥ 251॥
हर्यावेशितचित्तेन श्रीभागवतसागरात् ।
समुद्धृतानि नामानि चिन्तामणिनिभानि हि ॥ 252॥
कण्ठस्थितान्यर्थदीप्त्या बाधन्तेऽज्ञानजं तमः ।
भक्तिं श्रीकृष्णदेवस्य साधयन्ति विनिश्चितम् ॥ 253॥
किम्बहूक्तेन भगवान् नामभिः स्तुतषड्गुणः ।
आत्मभावं नयत्याशु भक्तिं च कुरुते दृढाम् ॥ 254॥
यः कृष्णभक्तिमिह वाञ्छति साधनौघैर्-
नामानि भासुरयशांसि जपेत्स नित्यम् ।
तं वै हरिः स्वपुरुषं कुरुतेऽतिशीघ्रम्-
आत्मार्पणं समधिगच्छति भावतुष्टः ॥ 255॥
श्रीकृष्ण कृष्णसख वृष्णिवृषावनिध्रुग्-
राजन्यवंशदहनानपवर्गवीर्य ।
गोविन्द गोपवनिताव्रजभृत्यगीत
तीर्थश्रवः श्रवणमङ्गल पाहि भृत्यान् ॥ 256॥
॥ इति श्रीभागवतसारसमुच्चये वैश्वानरोक्तं
श्रीवल्लभाचार्यविरचितं
श्रीपुरुषोत्तमसहस्रनामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
viniyogaḥ
purāṇapuruṣo viṣṇuḥ puruṣottama ucyate |
nāmnāṃ sahasraṃ vakṣyāmi tasya bhāgavatoddhṛtam || 1||
yasya prasādādvāgīśāḥ prajeśā vibhavonnatāḥ |
kṣudrā api bhavantyāśu śrīkṛṣṇaṃ taṃ nato'smyaham || 2||
anantā eva kṛṣṇasya līlā nāmapravartikāḥ |
uktā bhāgavate gūhāḥ prakaṭā api kutracit || 3||
atastāni pravakṣyāmi nāmāni muravairiṇaḥ |
sahasraṃ yaistu paṭhitaiḥ paṭhitaṃ syācchukāmṛtam || 4||
kṛṣṇanāmasahasrasya ṛṣiragnirnirūpitaḥ |
gāyatrī ca tathā chando devatā puruṣottamaḥ || 5||
viniyogaḥ samasteṣu puruṣārtheṣu vai mataḥ |
bījaṃ bhaktapriyaḥ śaktiḥ satyavāgucyate hariḥ || 6||
bhaktoddharaṇayatnastu mantro'tra paramo mataḥ |
avatāritabhaktāṃśaḥ kīlakaṃ parikīrtitam || 7||
astraṃ sarvasamarthaśca govindaḥ kavacaṃ matam |
puruṣo dhyānamatroktaḥ siddhiḥ śaraṇasaṃsmṛtiḥ || 8||
adhikāralīlā
śrīkṛṣṇaḥ saccidānando nityalīlāvinodakṛt |
sarvāgamavinodī ca lakṣmīśaḥ puruṣottamaḥ || 9||
ādikālaḥ sarvakālaḥ kālātmā māyayāvṛtaḥ |
bhaktoddhāraprayatnātmā jagatkartā jaganmayaḥ || 10||
nāmalīlāparo viṣṇurvyāsātmā śukamokṣadaḥ |
vyāpivaikuṇṭhadātā ca śrīmadbhāgavatāgamaḥ || 11||
śukavāgamṛtābdhīnduḥ śaunakādyakhileṣṭadaḥ |
bhaktipravartakastrātā vyāsacintāvināśakaḥ || 12||
sarvasiddhāntavāgātmā nāradādyakhileṣṭadaḥ |
antarātmā dhyānagamyo bhaktiratnapradāyakaḥ || 13||
muktopasṛpyaḥ pūrṇātmā muktānāṃ rativardhanaḥ |
bhaktakāryaikanirato drauṇyastravinivārakaḥ || 14||
bhaktasmayapraṇetā ca bhaktavākparipālakaḥ |
brahmaṇyadevo dharmātmā bhaktānāṃ ca parīkṣakaḥ || 15||
āsannahitakartā ca māyāhitakaraḥ prabhuḥ |
uttarāprāṇadātā ca brahmāstravinivārakaḥ || 16||
sarvataḥ pāṇavapatiḥ parīkṣicchuddhikāraṇam |
gūhātmā sarvavedeṣu bhaktaikahṛdayaṅgamaḥ || 17||
kuntīstutyaḥ prasannātmā paramādbhutakāryakṛt |
bhīṣmamuktipradaḥ svāmī bhaktamohanivārakaḥ || 18||
sarvāvasthāsu saṃsevyaḥ samaḥ sukhahitapradaḥ |
kṛtakṛtyaḥ sarvasākṣī bhaktastrīrativardhanaḥ || 19||
sarvasaubhāgyanilayaḥ paramāścaryarūpadhṛk |
ananyapuruṣasvāmī dvārakābhāgyabhājanam || 20||
bījasaṃskārakartā ca parīkṣijjānapoṣakaḥ |
sarvatrapūrṇaguṇakaḥ sarvabhūṣaṇabhūṣitaḥ || 21||
sarvalakṣaṇadātā ca dhṛtarāṣṭravimuktidaḥ |
sanmārgarakṣako nityaṃ viduraprītipūrakaḥ || 22||
līlāvyāmohakartā ca kāladharmapravartakaḥ |
pāṇavānāṃ mokṣadātā parīkṣidbhāgyavardhanaḥ || 23||
kalinigrahakartā ca dharmādīnāṃ ca poṣakaḥ |
satsaṅgajānahetuśca śrībhāgavatakāraṇam || 24||
prākṛtādṛṣṭamārgaśca|||||||||||| continued
jñāna-sādhana-līlā
|||||||||||||||||||||||| śrotavyaḥ sakalāgamaiḥ |
kīrtitavyaḥ śuddhabhāvaiḥ smartavyaścātmavittamaiḥ || 25||
anekamārgakartā ca nānāvidhagatipradaḥ |
puruṣaḥ sakalādhāraḥ sattvaikanilayātmabhūḥ || 26||
sarvadhyeyo yogagamyo bhaktyā grāhyaḥ surapriyaḥ |
janmādisārthakakṛtirlīlākartā patiḥ satām || 27||
ādikartā tattvakartā sarvakartā viśāradaḥ |
nānāvatārakartā ca brahmāvirbhāvakāraṇam || 28||
daśalīlāvinodī ca nānāsṛṣṭipravartakaḥ |
anekakalpakartā ca sarvadoṣavivarjitaḥ || 29||
sargalīlā
vairāgyahetustīrthātmā sarvatīrthaphalapradaḥ |
tīrthaśuddhaikanilayaḥ svamārgaparipoṣakaḥ || 30||
tīrthakīrtirbhaktagamyo bhaktānuśayakāryakṛt |
bhaktatulyaḥ sarvatulyaḥ svecchāsarvapravartakaḥ || 31||
guṇātīto'navadyātmā sargalīlāpravartakaḥ |
sākṣātsarvajagatkartā mahadādipravartakaḥ || 32||
māyāpravartakaḥ sākṣī māyārativivardhanaḥ |
ākāśātmā caturmūrtiścaturdhā bhūtabhāvanaḥ || 33||
rajaḥpravartako brahmā marīcyādipitāmahaḥ |
vedakartā yajñakartā sarvakartā'mitātmakaḥ || 34||
anekasṛṣṭikartā ca daśadhāsṛṣṭikārakaḥ |
yajñāṅgo yajñavārāho bhūdharo bhūmipālakaḥ || 35||
seturvidharaṇo jaitro hiraṇyākṣāntakaḥ suraḥ |
ditikaśyapakāmaikahetusṛṣṭipravartakaḥ || 36||
devābhayapradātā ca vaikuṇṭhādhipatirmahān |
sarvagarvaprahārī ca sanakādyakhilārthadaḥ || 37||
sarvāśvāsanakartā ca bhaktatulyāhavapradaḥ |
kālalakṣaṇahetuśca sarvārthajñāpakaḥ paraḥ || 38||
bhaktonnatikaraḥ sarvaprakārasukhadāyakaḥ |
nānāyuddhapraharaṇo brahmaśāpavimocakaḥ || 39||
puṣṭisargapraṇetā ca guṇasṛṣṭipravartakaḥ |
kardameṣṭapradātā ca devahūtyakhilārthadaḥ || 40||
śuklanārāyaṇaḥ satyakāladharmapravartakaḥ |
jñānāvatāraḥ śāntātmā kapilaḥ kālanāśakaḥ || 41||
triguṇādhipatiḥ sāṅkhyaśāstrakartā viśāradaḥ |
sargadūṣaṇahārī ca puṣṭimokṣapravartakaḥ || 42||
laukikānandadātā ca brahmānandapravartakaḥ |
bhaktisiddhāntavaktā ca saguṇajñānadīpakaḥ || 43||
ātmapradaḥ pūrṇakāmo yogātmā yogabhāvitaḥ |
jīvanmuktipradaḥ śrīmānanyabhaktipravartakaḥ || 44||
kālasāmarthyadātā ca kāladoṣanivārakaḥ |
garbhottamajñānadātā karmamārganiyāmakaḥ || 45||
sarvamārganirākartā bhaktimārgaikapoṣakaḥ |
siddhihetuḥ sarvahetuḥ sarvāścaryaikakāraṇam || 46||
cetanācetanapatiḥ samudraparipūjitaḥ |
sāṅkhyācāryastutaḥ siddhapūjitaḥ sarvapūjitaḥ || 47||
visargalīlā
visargakartā sarveśaḥ koṭisūryasamaprabhaḥ |
anantaguṇagambhīro mahāpuruṣapūjitaḥ || 48||
anantasukhadātā ca brahmakoṭiprajāpatiḥ |
sudhākoṭisvāsthyahetuḥ kāmadhukkoṭikāmadaḥ || 49||
samudrakoṭigambhīrastīrthakoṭisamāhvayaḥ |
sumerukoṭiniṣkampaḥ koṭibrahmāṇḍavigrahaḥ || 50||
koṭyaśvamedhapāpaghno vāyukoṭimahābalaḥ |
koṭīndujagadānandī śivakoṭiprasādakṛt || 51||
sarvasadguṇamāhātmyaḥ sarvasadguṇabhājanam |
manvādiprerako dharmo yajñanārāyaṇaḥ paraḥ || 52||
ākūtisūnurdevendro rucijanmā'bhayapradaḥ |
dakṣiṇāpatirojasvī kriyāśaktiḥ parāyaṇaḥ || 53||
dattātreyo yogapatiryogamārgapravartakaḥ |
anasūyāgarbharatnamṛṣivaṃśavivardhanaḥ || 54||
guṇatrayavibhāgajñaścaturvargaviśāradaḥ |
nārāyaṇo dharmasūnurmūrtipuṇyayaśaskaraḥ || 55||
sahasrakavacacchedī tapaḥsāro narapriyaḥ |
viśvānandapradaḥ karmasākṣī bhāratapūjitaḥ || 56||
anantādbhutamāhātmyo badarīsthānabhūṣaṇam |
jitakāmo jitakrodho jitasaṅgo jitendriyaḥ || 57||
urvaśīprabhavaḥ svargasukhadāyī sthitipradaḥ |
amānī mānado goptā bhagavacchāstrabodhakaḥ || 58||
brahmādivandyo haṃsaśrīrmāyāvaibhavakāraṇam |
vividhānantasargātmā viśvapūraṇatatparaḥ || 59||
yajñajīvanahetuśca yajñasvāmīṣṭabodhakaḥ |
nānāsiddhāntagamyaśca saptatantuśca ṣaḍguṇaḥ || 60||
pratisargajagatkartā nānālīlāviśāradaḥ |
dhruvapriyo dhruvasvāmī cintitādhikadāyakaḥ || 61||
durlabhānantaphalado dayānidhiramitrahā |
aṅgasvāmī kṛpāsāro vainyo bhūminiyāmakaḥ || 62||
bhūmidogdhā prajāprāṇapālanaikaparāyaṇaḥ |
yaśodātā jñānadātā sarvadharmapradarśakaḥ || 63||
purañjano jaganmitraṃ visargāntapradarśakaḥ |
pracetasāṃ patiścitrabhaktiheturjanārdanaḥ || 64||
smṛtihetubrahmabhāvasāyujyādipradaḥ śubhaḥ |
vijayī |||||||||||||||||||| continued
sthānalīlā
|||| sthitilīlābdhiracyuto vijayapradaḥ || 65||
svasāmarthyaprado bhaktakīrtiheturadhokṣajaḥ |
priyavratapriyasvāmī svecchāvādaviśāradaḥ || 66||
saṅgyagamyaḥ svaprakāśaḥ sarvasaṅgavivarjitaḥ |
icchāyāṃ ca samaryādastyāgamātropalambhanaḥ || 67||
acintyakāryakartā ca tarkāgocarakāryakṛt |
śaṛṅgārarasamaryādā āgnīdhrarasabhājanam || 68||
nābhīṣṭapūrakaḥ karmamaryādādarśanotsukaḥ |
sarvarūpo'dbhutatamo maryādāpuruṣottamaḥ || 69||
sarvarūpeṣu satyātmā kālasākṣī śaśiprabhaḥ |
merudevīvrataphalamṛṣabho bhagalakṣaṇaḥ || 70||
jagatsantarpako megharūpī devendradarpahā |
jayantīpatiratyantapramāṇāśeṣalaukikaḥ || 71||
śatadhānyastabhūtātmā śatānando guṇaprasūḥ |
vaiṣṇavotpādanaparaḥ sarvadharmopadeśakaḥ || 72||
parahaṃsakriyāgoptā yogacaryāpradarśakaḥ |
caturthāśramanirṇetā sadānandaśarīravān || 73||
pradarśitānyadharmaśca bharatasvāmyapārakṛt |
yathāvatkarmakartā ca saṅgāniṣṭapradarśakaḥ || 74||
āvaśyakapunarjanmakarmamārgapradarśakaḥ |
yajñarūpamṛgaḥ śāntaḥ sahiṣṇuḥ satparākramaḥ || 75||
rahūgaṇagatijñaśca rahūgaṇavimocakaḥ |
bhavāṭavītattvavaktā bahirmukhahite rataḥ || 76||
gayasvāmī sthānavaṃśakartā sthānavibhedakṛt |
puruṣāvayavo bhūmiviśeṣavinirūpakaḥ || 77||
jambūdvīpapatirmerunābhipadmaruhāśrayaḥ |
nānāvibhūtilīlāḍhyo gaṅgotpattinidānakṛt || 78||
gaṅgāmāhātmyahetuśca gaṅgārūpo'tigūḍhakṛt |
vaikuṇṭhadehahetvambujanmakṛt sarvapāvanaḥ || 79||
śivasvāmī śivopāsyo gūḍhaḥ saṅkarṣaṇātmakaḥ |
sthānarakṣārthamatsyādirūpaḥ sarvaikapūjitaḥ || 80||
upāsyanānārūpātmā jyotīrūpo gatipradaḥ |
sūryanārāyaṇo vedakāntirujjvalaveṣadhṛk || 81||
haṃso'ntarikṣagamanaḥ sarvaprasavakāraṇam |
ānandakartā vasudo budho vākpatirujjvalaḥ || 82||
kālātmā kālakālaśca kālacchedakṛduttamaḥ |
śiśumāraḥ sarvamūrtirādhidaivikarūpadhṛk || 83||
anantasukhabhogāḍhyo vivaraiśvaryabhājanam |
saṅkarṣaṇo daityapatiḥ sarvādhāro bṛhadvapuḥ || 84||
anantanarakacchedī smṛtimātrārtināśanaḥ |
sarvānugrahakartā ca |||||||||||||||||||| continued
poṣaṇa-puṣṭi-līlā
|||||||||||||||| maryādābhinnaśāstrakṛt || 85 ||
kālāntakabhayacchedī nāmasāmarthyarūpadhṛk |
uddhārānarhagoptrātmā nāmādiprerakottamaḥ || 86||
ajāmilamahāduṣṭamocako'ghavimocakaḥ |
dharmavaktā'kliṣṭavaktā viṣṇudharmasvarūpadhṛk || 87||
sanmārgaprerako dhartā tyāgaheturadhokṣajaḥ |
vaikuṇṭhapuranetā ca dāsasaṃvṛddhikārakaḥ || 88||
dakṣaprasādakṛddhaṃsaguhyastutivibhāvanaḥ |
svābhiprāyapravaktā ca muktajīvaprasūtikṛt || 89||
nāradapreraṇātmā ca haryaśvabrahmabhāvanaḥ |
śabalāśvahito gūḍhavākyārthajñāpanakṣamaḥ || 90||
gūḍhārthajñāpanaḥ sarvamokṣānandapratiṣṭhitaḥ |
puṣṭiprarohahetuśca dāsaikajñātahṛdgataḥ || 91||
śāntikartā suhitakṛt strīprasūḥ sarvakāmadhuk |
puṣṭivaṃśapraṇetā ca viśvarūpeṣṭadevatā || 92||
kavacātmā pālanātmā varmopacitikāraṇam |
viśvarūpaśiraśchedī tvāṣṭrayajñavināśakaḥ || 93||
vṛtrasvāmī vṛtragamyo vṛtravrataparāyaṇaḥ |
vṛtrakīrtirvṛtramokṣo maghavatprāṇarakṣakaḥ || 94||
aśvamedhahavirbhoktā devendrāmīvanāśakaḥ |
saṃsāramocakaścitraketubodhanatatparaḥ || 95||
mantrasiddhiḥ siddhihetuḥ susiddhiphaladāyakaḥ |
mahādevatiraskartā bhaktyai pūrvārthanāśakaḥ || 96||
devabrāhmaṇavidveṣavaimukhyajñāpakaḥ śivaḥ |
ādityo daityarājaśca mahatpatiracintyakṛt || 97||
marutāṃ bhedakastrātā vratātmā pumprasūtikṛt |
ūtilīlā
karmātmā vāsanātmā ca ūtilīlāparāyaṇaḥ || 98||
samadaityasuraḥ svātmā vaiṣamyajñānasaṃśrayaḥ |
dehādyupādhirahitaḥ sarvajñaḥ sarvahetuvid || 99||
brahmavāksthāpanaparaḥ svajanmāvadhikāryakṛt |
sadasadvāsanāhetustrisatyo bhaktamocakaḥ || 100||
hiraṇyakaśipudveṣī praviṣṭātmā'tibhīṣaṇaḥ |
śāntijñānādihetuśca prahlādotpattikāraṇam || 101||
daityasiddhāntasadvaktā tapaḥsāra udāradhīḥ |
daityahetuprakaṭano bhakticihnaprakāśakaḥ || 102||
saddveṣahetuḥ saddveṣavāsanātmā nirantaraḥ |
naiṣṭhuryasīmā prahlādavatsalaḥ saṅgadoṣahā || 103||
mahānubhāvaḥ sākāraḥ sarvākāraḥ pramāṇabhūḥ |
stambhaprasūtirnṛharirnṛsiṃho bhīmavikramaḥ || 104||
vikaṭāsyo lalajjihvo nakhaśastro javotkaṭaḥ |
hiraṇyakaśipucchedī krūradaityanivārakaḥ || 105||
siṃhāsanasthaḥ krodhātmā lakṣmībhayavivardhanaḥ |
brahmādyatyantabhayabhūrapūrvācintyarūpadhṛk || 106||
bhaktaikaśāntahṛdayo bhaktastutyaḥ stutipriyaḥ |
bhaktāṅgalehanoddhūtakrodhapuṅjaḥ praśāntadhīḥ || 107||
smṛtimātrabhayatrātā brahmabuddhipradāyakaḥ |
gorūpadhāryamṛtapāḥ śivakīrtivivardhanaḥ || 108||
dharmātmā sarvakarmātmā viśeṣātmā''śramaprabhuḥ |
saṃsāramagnasvoddhartā sanmārgākhilatattvavāk || 109||
ācārātmā sadācāraḥ |||||||||||||||||| continued
manvantaralīlā
||||||||||||||||||||manvantaravibhāvanaḥ |
smṛtyā'śeṣāśubhaharo gajendrasmṛtikāraṇam || 110||
jātismaraṇahetvaikapūjābhaktisvarūpadaḥ |
yajño bhayānmanutrātā vibhurbrahmavratāśrayaḥ || 111||
satyaseno duṣṭaghātī harirgajavimocakaḥ |
vaikuṇṭho lokakartā ca ajito'mṛtakāraṇam || 112||
urukramo bhūmihartā sārvabhaumo balipriyaḥ |
vibhuḥ sarvahitaikātmā viṣvaksenaḥ śivapriyaḥ || 113||
dharmaseturlokadhṛtiḥ sudhāmāntarapālakaḥ |
upahartā yogapatirbṛhadbhānuḥ kriyāpatiḥ || 114||
caturdaśapramāṇātmā dharmo manvādibodhakaḥ |
lakṣmībhogaikanilayo devamantrapradāyakaḥ || 115||
daityavyāmohakaḥ sākṣādgaruḍaskandhasaṃśrayaḥ |
līlāmandaradhārī ca daityavāsukipūjitaḥ || 116||
samudronmathanāyatto'vighnakartā svavākyakṛt |
ādikūrmaḥ pavitrātmā mandarāgharṣaṇotsukaḥ || 117||
śvāsaijadabdhivārvīciḥ kalpāntāvadhikāryakṛt |
caturdaśamahāratno lakṣmīsaubhāgyavardhanaḥ || 118||
dhanvantariḥ sudhāhasto yajñabhoktā''rtināśanaḥ |
āyurvedapraṇetā ca devadaityākhilārcitaḥ || 119||
buddhivyāmohako devakāryasādhanatatparaḥ |
strīrūpo māyayā vaktā daityāntaḥkaraṇapriyaḥ || 120||
pāyitāmṛtadevāṃśo yuddhahetusmṛtipradaḥ |
sumālimālivadhakṛnmālyavatprāṇahārakaḥ || 121||
kālanemiśiraśchedī daityayajñavināśakaḥ |
indrasāmarthyadātā ca daityaśeṣasthitipriyaḥ || 122||
śivavyāmohako māyī bhṛgumantrasvaśaktidaḥ |
balijīvanakartā ca svargaheturvratārcitaḥ || 123||
adityānandakartā ca kaśyapāditisambhavaḥ |
upendra indrāvarajo vāmanabrahmarūpadhṛk || 124||
brahmādisevitavapuryajñapāvanatatparaḥ |
yācñopadeśakartā ca jñāpitāśeṣasaṃsthitiḥ || 125||
satyārthaprerakaḥ sarvahartā garvavināśakaḥ |
trivikramastrilokātmā viśvamūrtiḥ pṛthuśravāḥ || 126||
pāśabaddhabaliḥ sarvadaityapakṣopamardakaḥ |
sutalasthāpitabaliḥ svargādhikasukhapradaḥ || 127||
karmasampūrtikartā ca svargasaṃsthāpitāmaraḥ |
jñātatrividhadharmātmā mahāmīno'bdhisaṃśrayaḥ || 128||
satyavratapriyo goptā matsyamūrtidhṛtaśrutiḥ |
śaṛṅgabaddhadhṛtakṣoṇiḥ sarvārthajñāpako guruḥ || 129||
īśānukathālīlā
īśasevakalīlātmā sūryavaṃśapravartakaḥ |
somavaṃśodbhavakaro manuputragatipradaḥ || 130||
ambarīṣapriyaḥ sādhurdurvāsogarvanāśakaḥ |
brahmaśāpopasaṃhartā bhaktakīrtivivardhanaḥ || 131||
ikṣvākuvaṃśajanakaḥ sagarādyakhilārthadaḥ |
bhagīrathamahāyatno gaṅgādhautāṅghripaṅkajaḥ || 132||
brahmasvāmī śivasvāmī sagarātmajamuktidaḥ |
khaṭvāṅgamokṣahetuśca raghuvaṃśavivardhanaḥ || 133||
raghunātho rāmacandro rāmabhadro raghupriyaḥ |
anantakīrtiḥ puṇyātmā puṇyaślokaikabhāskaraḥ || 134||
kośalendraḥ pramāṇātmā sevyo daśarathātmajaḥ |
lakṣmaṇo bharataścaiva śatrughno vyūhavigrahaḥ || 135||
viśvāmitrapriyo dāntastāḍakāvadhamokṣadaḥ |
vāyavyāstrābdhinikṣiptamārīcaśca subāhuhā || 136||
vṛṣadhvajadhanurbhaṅgaprāptasītāmahotsavaḥ |
sītāpatirbhṛgupatigarvaparvatanāśakaḥ || 137||
ayodhyāsthamahābhogayuktalakṣmīvinodavān |
kaikeyīvākyakartā ca pitṛvākparipālakaḥ || 138||
vairāgyabodhako'nanyasāttvikasthānabodhakaḥ |
ahalyāduḥkhahārī ca guhasvāmī salakṣmaṇaḥ || 139||
citrakūṭapriyasthāno daṇḍakāraṇyapāvanaḥ |
śarabhaṅgasutīkṣṇādipūjito'gastyabhāgyabhūḥ || 140||
ṛṣisamprārthitakṛtirvirādhavadhapaṇḍitaḥ |
chinnaśūrpaṇakhānāsaḥ kharadūṣaṇaghātakaḥ || 141||
ekabāṇahatānekasahasrabalarākṣasaḥ |
mārīcaghātī niyatasītāsambandhaśobhitaḥ || 142||
sītāviyoganāṭyaśca jaṭāyurvadhamokṣadaḥ |
śabarīpūjito bhaktahanumatpramukhāvṛtaḥ || 143||
dundubhyasthipraharaṇaḥ saptatālavibhedanaḥ |
sugrīvarājyado vālighātī sāgaraśoṣaṇaḥ || 144||
setubandhanakartā ca vibhīṣaṇahitapradaḥ |
rāvaṇādiśiraśchedī rākṣasāghaughanāśakaḥ || 145||
sītā'bhayapradātā ca puṣpakāgamanotsukaḥ |
ayodhyāpatiratyantasarvalokasukhapradaḥ || 146||
mathurāpuranirmātā sukṛtajñasvarūpadaḥ |
janakajñānagamyaśca ailāntaprakaṭaśrutiḥ || 147||
haihayāntakaro rāmo duṣṭakṣatravināśakaḥ |
somavaṃśahitaikātmā yaduvaṃśavivardhanaḥ || 148||
nirodhalīlā
parabrahmāvataraṇaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ |
bhūmibhārāvataraṇo bhaktārthākhilamānasaḥ || 149||
sarvabhaktanirodhātmā līlānantanirodhakṛt |
bhūmiṣṭhaparamānando devakīśuddhikāraṇam || 150||
vasudevajñānaniṣṭhasamajīvanivārakaḥ |
sarvavairāgyakaraṇasvalīlādhāraśodhakaḥ || 151||
māyājñāpanakartā ca śeṣasambhārasambhṛtiḥ |
bhaktakleśaparijñātā tannivāraṇatatparaḥ || 152||
āviṣṭavasudevāṃśo devakīgarbhabhūṣaṇam |
pūrṇatejomayaḥ pūrṇaḥ kaṃsādhṛṣyapratāpavān || 153||
vivekajñānadātā ca brahmādyakhilasaṃstutaḥ |
satyo jagatkalpatarurnānārūpavimohanaḥ || 154||
bhaktimārgapratiṣṭhātā vidvanmohapravartakaḥ |
mūlakālaguṇadraṣṭā nayanānandabhājanam || 155||
vasudevasukhābdhiśca devakīnayanāmṛtam |
pitṛmātṛstutaḥ pūrvasarvavṛttāntabodhakaḥ || 156||
gokulāgatilīlāptavasudevakarasthitiḥ |
sarveśatvaprakaṭano māyāvyatyayakārakaḥ || 157||
jñānamohitaduṣṭeśaḥ prapañcāsmṛtikāraṇam |
yaśodānandano nandabhāgyabhūgokulotsavaḥ || 158||
nandapriyo nandasūnuryaśodāyāḥ stanandhayaḥ |
pūtanāsupayaḥpātā mugdhabhāvātisundaraḥ || 159||
sundarīhṛdayānando gopīmantrābhimantritaḥ |
gopālāścaryarasakṛt śakaṭāsurakhaṇḍanaḥ || 160||
nandavrajajanānandī nandabhāgyamahodayaḥ |
tṛṇāvartavadhotsāho yaśodājñānavigrahaḥ || 161||
balabhadrapriyaḥ kṛṣṇaḥ saṅkarṣaṇasahāyavān |
rāmānujo vāsudevo goṣṭhāṅgaṇagatipriyaḥ || 162||
kiṅkiṇīravabhāvajño vatsapucchāvalambanaḥ |
navanītapriyo gopīmohasaṃsāranāśakaḥ || 163||
gopabālakabhāvajñaścauryavidyāviśāradaḥ |
mṛtsnābhakṣaṇalīlāsyamāhātmyajñānadāyakaḥ || 164||
dharādroṇaprītikartā dadhibhāṇḍavibhedanaḥ |
dāmodaro bhaktavaśyo yamalārjunabhañjanaḥ || 165||
bṛhadvanamahāścaryo vṛndāvanagatipriyaḥ |
vatsaghātī bālakelirbakāsuraniṣūdanaḥ || 166||
araṇyabhoktā'pyathavā bālalīlāparāyaṇaḥ |
protsāhajanakaścaivamaghāsuraniṣūdanaḥ || 167||
vyālamokṣapradaḥ puṣṭo brahmamohapravardhanaḥ |
anantamūrtiḥ sarvātmā jaṅgamasthāvarākṛtiḥ || 168||
brahmamohanakartā ca stutya ātmā sadāpriyaḥ |
paugaṇḍalīlābhiratirgocāraṇaparāyaṇaḥ || 169||
vṛndāvanalatāgulmavṛkṣarūpanirūpakaḥ |
nādabrahmaprakaṭano vayaḥpratikṛtisvanaḥ || 170||
barhinṛtyānukaraṇo gopālānukṛtisvanaḥ |
sadācārapratiṣṭhātā balaśramanirākṛtiḥ || 171||
tarumūlakṛtāśeṣatalpaśāyī sakhistutaḥ |
gopālasevitapadaḥ śrīlālitapadāmbujaḥ || 172||
gopasamprārthitaphaladānanāśitadhenukaḥ |
kālīyaphaṇimāṇikyarañjitaśrīpadāmbujaḥ || 173||
dṛṣṭisaṅjīvitāśeṣagopagogopikāpriyaḥ |
līlāsampītadāvāgniḥ pralambavadhapaṇḍitaḥ || 174||
dāvāgnyāvṛtagopāladṛṣṭyācchādanavahnipaḥ |
varṣāśaradvibhūtiśrīrgopīkāmaprabodhakaḥ || 175||
gopīratnastutāśeṣaveṇuvādyaviśāradaḥ |
kātyāyanīvratavyājasarvabhāvāśritāṅganaḥ || 176||
satsaṅgatistutivyājastutavṛndāvanāṅghripaḥ |
gopakṣucchāntisaṃvyājaviprabhāryāprasādakṛt || 177||
hetuprāptendrayāgasvakāryagosavabodhakaḥ |
śailarūpakṛtāśeṣarasabhogasukhāvahaḥ || 178||
līlāgovardhanoddhārapālitasvavrajapriyaḥ |
gopasvacchandalīlārthagargavākyārthabodhakaḥ || 179||
indradhenustutiprāptagovindendrābhidhānavān |
vratādidharmasaṃsaktanandakleśavināśakaḥ || 180||
nandādigopamātreṣṭavaikuṇṭhagatidāyakaḥ |
veṇuvādasmarakṣobhamattagopīvimuktidaḥ || 181||
sarvabhāvaprāptagopīsukhasaṃvardhanakṣamaḥ |
gopīgarvapraṇāśārthatirodhānasukhapradaḥ || 182||
kṛṣṇabhāvavyāptaviśvagopībhāvitaveṣadhṛk |
rādhāviśeṣasambhogaprāptadoṣanivārakaḥ || 183||
paramaprītisaṅgītasarvādbhutamahāguṇaḥ |
mānāpanodanākrandagopīdṛṣṭimahotsavaḥ || 184||
gopikāvyāptasarvāṅgaḥ strīsambhāṣāviśāradaḥ |
rāsotsavamahāsaukhyagopīsambhogasāgaraḥ || 185||
jalasthalarativyāptagopīdṛṣṭyabhipūjitaḥ |
śāstrānapekṣakāmaikamuktidvāravivardhanaḥ || 186||
sudarśanamahāsarpagrastanandavimocakaḥ |
gītamohitagopīdhṛkṣaṅkhacūḍavināśakaḥ || 187||
guṇasaṅgītasantuṣṭirgopīsaṃsāravismṛtiḥ |
ariṣṭamathano daityabuddhivyāmohakārakaḥ || 188||
keśighātī nāradeṣṭo vyomāsuravināśakaḥ |
akrūrabhaktisaṃrāddhapādareṇumahānidhiḥ || 189||
rathāvarohaśuddhātmā gopīmānasahārakaḥ |
hradasandarśitāśeṣavaikuṇṭhākrūrasaṃstutaḥ || 190||
mathurāgamanotsāho mathurābhāgyabhājanam |
mathurānagarīśobhādarśanotsukamānasaḥ || 191||
duṣṭarañjakaghātī ca vāyakārcitavigrahaḥ |
vastramālāsuśobhāṅgaḥ kubjālepanabhūṣitaḥ || 192||
kubjāsurūpakartā ca kubjārativarapradaḥ |
prasādarūpasantuṣṭaharakodaṇḍakhaṇḍanaḥ || 193||
śakalāhatakaṃsāptadhanūrakṣakasainikaḥ |
jāgratsvapnabhayavyāptamṛtyulakṣaṇabodhakaḥ || 194||
mathurāmalla ojasvī mallayuddhaviśāradaḥ |
sadyaḥ kuvalayāpīḍaghātī cāṇūramardanaḥ || 195||
līlāhatamahāmallaḥ śalatośalaghātakaḥ |
kaṃsāntako jitāmitro vasudevavimocakaḥ || 196||
jñātatattvapitṛjñānamohanāmṛtavāṅmayaḥ |
ugrasenapratiṣṭhātā yādavādhivināśakaḥ || 197||
nandādisāntvanakaro brahmacaryavrate sthitaḥ |
guruśuśrūṣaṇaparo vidyāpāramiteśvaraḥ || 198||
sāndīpanimṛtāpatyadātā kālāntakādijit |
gokulāśvāsanaparo yaśodānandapoṣakaḥ || 199||
gopikāvirahavyājamanogatiratipradaḥ |
samoddhavabhramaravāk gopikāmohanāśakaḥ || 200||
kubjāratiprado'krūrapavitrīkṛtabhūgṛhaḥ |
pṛthāduḥkhapraṇetā ca pāṇḍavānāṃ sukhapradaḥ || 201||
daśamaskandhottarārdhanāmāni nirodhalīlā
jarāsandhasamānītasainyaghātī vicārakaḥ |
yavanavyāptamathurājanadattakuśasthaliḥ || 202||
dvārakādbhutanirmāṇavismāpitasurāsuraḥ |
manuṣyamātrabhogārthabhūmyānītendravaibhavaḥ || 203||
yavanavyāptamathurānirgamānandavigrahaḥ |
mucukundamahābodhayavanaprāṇadarpahā || 204||
mucukundastutāśeṣaguṇakarmamahodayaḥ |
phalapradānasantuṣṭirjanmāntaritamokṣadaḥ || 205||
śivabrāhmaṇavākyāptajayabhītivibhāvanaḥ |
pravarṣaṇaprārthitāgnidānapuṇyamahotsavaḥ || 206||
rukmiṇīramaṇaḥ kāmapitā pradyumnabhāvanaḥ |
syamantakamaṇivyājaprāptajāmbavatīpatiḥ || 207||
satyabhāmāprāṇapatiḥ kālindīrativardhanaḥ |
mitravindāpatiḥ satyāpatirvṛṣaniṣūdanaḥ || 208||
bhadrāvāñchitabhartā ca lakṣmaṇāvaraṇakṣamaḥ |
indrādiprārthitavadhanarakāsurasūdanaḥ || 209||
murāriḥ pīṭhahantā ca tāmrādiprāṇahārakaḥ |
ṣoḍaśastrīsahasreśaḥ chatrakuṇḍaladānakṛt || 210||
pārijātāpaharaṇo devendramadanāśakaḥ |
rukmiṇīsamasarvastrīsādhyabhogaratipradaḥ || 211||
rukmiṇīparihāsoktivāktirodhānakārakaḥ |
putrapautramahābhāgyagṛhadharmapravartakaḥ || 212||
śambarāntakasatputravivāhahatarukmikaḥ |
uṣāpahṛtapautraśrīrbāṇabāhunivārakaḥ || 213||
śītajvarabhayavyāptajvarasaṃstutaṣaḍguṇaḥ |
śaṅkarapratiyoddhā ca dvandvayuddhaviśāradaḥ || 214||
nṛgapāpaprabhettā ca brahmasvaguṇadoṣadṛk |
viṣṇubhaktivirodhaikabrahmasvavinivārakaḥ || 215||
balabhadrāhitaguṇo gokulaprītidāyakaḥ |
gopīsnehaikanilayo gopīprāṇasthitipradaḥ || 216||
vākyātigāmiyamunāhalākarṣaṇavaibhavaḥ |
pauṇḍrakatyājitaspardhaḥ kāśīrājavibhedanaḥ || 217||
kāśīnidāhakaraṇaḥ śivabhasmapradāyakaḥ |
dvividaprāṇaghātī ca kauravākharvagarvanut || 218||
lāṅgalākṛṣṭanagarīsaṃvignākhilanāgaraḥ |
prapannābhayadaḥ sāmbaprāptasanmānabhājanam || 219||
nāradānviṣṭacaraṇo bhaktavikṣepanāśakaḥ |
sadācāraikanilayaḥ sudharmādhyāsitāsanaḥ || 220||
jarāsandhāvaruddhena vijñāpitanijaklamaḥ |
mantryuddhavādivākyoktaprakāraikaparāyaṇaḥ || 221||
rājasūyādimakhakṛt samprārthitasahāyakṛt |
indraprasthaprayāṇārthamahatsambhārasambhṛtiḥ || 222||
jarāsandhavadhavyājamocitāśeṣabhūmipaḥ |
sanmārgabodhako yajñakṣitivāraṇatatparaḥ || 223||
śiśupālahativyājajayaśāpavimocakaḥ |
duryodhanābhimānābdhiśoṣabāṇavṛkodaraḥ|| 224||
mahādevavaraprāptapuraśālvavināśakaḥ |
dantavaktravadhavyājavijayāghaughanāśakaḥ || 225||
vidūrathaprāṇahartā nyastaśastrāstravigrahaḥ |
upadharmaviliptāṅgasūtaghātī varapradaḥ || 226||
balvalaprāṇaharaṇapālitarṣiśrutikriyaḥ |
sarvatīrthāghanāśārthatīrthayātrāviśāradaḥ || 227||
jñānakriyāvibhedeṣṭaphalasādhanatatparaḥ |
sārathyādikriyākartā bhaktavaśyatvabodhakaḥ || 228||
sudāmāraṅkabhāryārthabhūmyānītendravaibhavaḥ |
ravigrahanimittāptakurukṣetraikapāvanaḥ || 229||
nṛpagopīsamastastrīpāvanārthākhilakriyaḥ |
ṛṣimārgapratiṣṭhātā vasudevamakhakriyaḥ || 230||
vasudevajñānadātā devakīputradāyakaḥ |
arjunastrīpradātā ca bahulāśvasvarūpadaḥ || 231||
śrutadeveṣṭadātā ca sarvaśrutinirūpitaḥ |
mahādevādyatiśreṣṭho bhaktilakṣaṇanirṇayaḥ || 232||
vṛkagrastaśivatrātā nānāvākyaviśāradaḥ |
naragarvavināśārthahṛtabrāhmaṇabālakaḥ || 233||
lokālokaparasthānasthitabālakadāyakaḥ |
dvārakāsthamahābhoganānāstrīrativardhanaḥ || 234||
manastirodhānakṛtavyagrastrīcittabhāvitaḥ |
muktilīlā
muktilīlāviharaṇo mauśalavyājasaṃhṛtiḥ || 235||
śrībhāgavatadharmādibodhako bhaktinītikṛt |
uddhavajñānadātā ca pañcaviṃśatidhā guruḥ || 236||
ācārabhaktimuktyādivaktā śabdodbhavasthitiḥ |
haṃso dharmapravaktā ca sanakādyupadeśakṛt || 237||
bhaktisādhanavaktā ca yogasiddhipradāyakaḥ |
nānāvibhūtivaktā ca śuddhadharmāvabodhakaḥ || 238||
mārgatrayavibhedātmā nānāśaṅkānivārakaḥ |
bhikṣugītāpravaktā ca śuddhasāṅkhyapravartakaḥ || 239||
manoguṇaviśeṣātmā jñāpakoktapurūravāḥ |
pūjāvidhipravaktā ca sarvasiddhāntabodhakaḥ || 240||
laghusvamārgavaktā ca svasthānagatibodhakaḥ |
yādavāṅgopasaṃhartā sarvāścaryagatikriyaḥ || 241||
āśrayalīlā
kāladharmavibhedārthavarṇanāśanatatparaḥ |
buddho guptārthavaktā ca nānāśāstravidhāyakaḥ || 242||
naṣṭadharmamanuṣyādilakṣaṇajñāpanotsukaḥ |
āśrayaikagatijñātā kalkiḥ kalimalāpahaḥ || 243||
śāstravairāgyasambodho nānāpralayabodhakaḥ |
viśeṣataḥ śukavyājaparīkṣijjñānabodhakaḥ || 244||
śukeṣṭagatirūpātmā parīkṣiddehamokṣadaḥ |
śabdarūpo nādarūpo vedarūpo vibhedanaḥ || 245||
vyāsaḥ śākhāpravaktā ca purāṇārthapravartakaḥ |
mārkaṇḍeyaprasannātmā vaṭapatrapuṭeśayaḥ || 246||
māyāvyāptamahāmohaduḥkhaśāntipravartakaḥ |
mahādevasvarūpaśca bhaktidātā kṛpānidhiḥ || 247||
ādityāntargataḥ kālaḥ dvādaśātmā supūjitaḥ |
śrībhāgavatarūpaśca sarvārthaphaladāyakaḥ || 248||
itīdaṃ kīrtanīyasya harernāmasahasrakam |
pañcasaptativistīrṇaṃ purāṇāntarabhāṣitam || 249||
ya etatprātarutthāya śraddhāvān susamāhitaḥ |
japedarthāhitamatiḥ sa govindapadaṃ labhet || 250||
sarvadharmavinirmuktaḥ sarvasādhanavarjitaḥ |
etaddhāraṇamātreṇa kṛṣṇasya padavīṃ vrajet || 251||
haryāveśitacittena śrībhāgavatasāgarāt |
samuddhṛtāni nāmāni cintāmaṇinibhāni hi || 252||
kaṇṭhasthitānyarthadīptyā bādhante'jñānajaṃ tamaḥ |
bhaktiṃ śrīkṛṣṇadevasya sādhayanti viniścitam || 253||
kimbahūktena bhagavān nāmabhiḥ stutaṣaḍguṇaḥ |
ātmabhāvaṃ nayatyāśu bhaktiṃ ca kurute dṛḍhām || 254||
yaḥ kṛṣṇabhaktimiha vāñchati sādhanaughair-
nāmāni bhāsurayaśāṃsi japetsa nityam |
taṃ vai hariḥ svapuruṣaṃ kurute'tiśīghram-
ātmārpaṇaṃ samadhigacchati bhāvatuṣṭaḥ || 255||
śrīkṛṣṇa kṛṣṇasakha vṛṣṇivṛṣāvanidhrug-
rājanyavaṃśadahanānapavargavīrya |
govinda gopavanitāvrajabhṛtyagīta
tīrthaśravaḥ śravaṇamaṅgala pāhi bhṛtyān || 256||
|| iti śrībhāgavatasārasamuccaye vaiśvānaroktaṃ
śrīvallabhācāryaviracitaṃ
śrīpuruṣottamasahasranāmastotraṃ sampūrṇam ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.