ப்ரஶ்நோபநிஷத் - த்ரிதீயஃ ப்ரஶ்நஃ

Prashnopanishad - Tritiyah Prashnah

🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
த்ரு'தீயஃ ப்ரஶ்நஃ
அத ஹைந-ங்கௌஶல்யஶ்சாஶ்வலாயநஃ பப்ரச்ச।
பகவந் குத ஏஷ ப்ராணோ ஜாயதே கதமாயாத்யஸ்மிஞ்ஶரீர ஆத்மாநம்-வாँ ப்ரவிபஜ்ய கத-ம்ப்ரதிஷ்டதே கேநோத்க்ரமதே கத-ம்பஹ்யமபிததே கதமத்யாத்மமிதி ॥1॥
தஸ்மை ஸ ஹோவாசாதிப்ரஶ்சா-ந்ப்ரு'ச்சஸி ப்ரஹ்மிஷ்டோ-ऽஸீதி தஸ்மாத்தே-ऽஹ-ம்ப்ரவீமி ॥2॥
ஆத்மந ஏஷ ப்ராணோ ஜாயதே யதைஷா புருஷே சாயைதஸ்மிந்நேததாதத-ம்மநோக்ரு'தேநாயாத்யஸ்மிஞ்ஶரீரே ॥3॥
யதா ஸம்ராதேவாதிக்ரு'தாந் விநியுங்க்தே।
ஏத-ந்க்ராமாநோதா-ந்க்ராமாநதிதிஷ்டஸ்வேத்யேவமேவைஷ ப்ராண இதரா-ந்ப்ராணா-ந்ப்ரு'தக்ப்ரு'தகேவ ஸந்நிதத்தே ॥4॥
பாயூபஸ்தே-ऽபாந-ஞ்சக்ஷுஸ்ஶ்ரோத்ரே முகநாஸிகாப்யா-ம்ப்ராண-ஸ்ஸ்வய-ம்ப்ராதிஷ்டதே மத்யே து ஸமாநஃ।
ஏஷ ஹ்யேதத்துதமந்நம் ஸம-ந்நயதி தஸ்மாதேதா-ஸ்ஸப்தார்சிஷோ பவந்தி ॥5॥
ஹ்ரு'தி ஹ்யேஷ ஆத்மா।
அத்ரைததேகஶத-ந்நாடீநா-ந்தாஸாம் ஶதம் ஶதமேகைகஸ்யா-ந்த்வாஸப்ததிர்த்வாஸப்ததிஃ ப்ரதிஶாகாநாடீஸஹஸ்ராணி பவந்த்யாஸு வ்யாநஶ்சரதி ॥6॥
அதைகயோர்த்வ உதாநஃ புண்யேந புண்யம்-லோँக-ந்நயதி।
பாபேந பாபமுபாப்யாமேவ மநுஷ்யலோகம் ॥7॥
ஆதித்யோ ஹ வை பாஹ்யஃ ப்ராண உதயத்யேஷ ஹ்யேந-ஞ்சாக்ஷுஷ-ம்ப்ராணமநுக்ரு'ஹ்ணாநஃ।
ப்ரு'திவ்யாம்-யாँ தேவதா ஸைஷா புருஷஸ்யாபாநமவஷ்டப்யாந்தரா யதாகாஶ-ஸ்ஸ ஸமாநோ வாயுர்வ்யாநஃ ॥8॥
தேஜோ ஹ வாவ உதாநஸ்தஸ்மாதுபஶாந்ததேஜாஃ புநர்பவமிந்த்ரியைர்மநஸி ஸம்பத்யமாநைஃ ॥9॥
யச்சித்தஸ்தேநைஷ ப்ராணமாயாதி ப்ராணஸ்தேஜஸா யுக்தஃ।
ஸஹாத்மநா யதாஸங்கல்பிதம்-லோँக-ந்நயதி ॥10॥
ய ஏவம்-விँத்வா-ந்ப்ராணம்-வேँத।
ந ஹாஸ்ய ப்ரஜா ஹீயதே-ऽம்ரு'தோ பவதி ததேஷ-ஶ்ஶ்லோகஃ ॥11॥
உத்பத்திமாயதிம் ஸ்தாநம்-விँபுத்வ-ஞ்சைவ பஞ்சதா।
அத்யாத்ம-ஞ்சைவ ப்ராணஸ்ய விஜ்ஞாயாம்ரு'தமஶ்நுதே விஜ்ஞாயாம்ரு'தமஶ்நுத இதி ॥12॥
Roman (IAST) Transliteration
tṛtīyaḥ praśnaḥ
atha haina-ṅkauśalyaścāśvalāyanaḥ papraccha|
bhagavan kuta eṣa prāṇo jāyate kathamāyātyasmiñśarīra ātmānaṃ-vā~ pravibhajya katha-mpratiṣṭhate kenotkramate katha-mbahyamabhidhate kathamadhyātmamiti ||1||
tasmai sa hovācātipraścā-npṛcchasi brahmiṣṭho-'sīti tasmātte-'ha-mbravīmi ||2||
ātmana eṣa prāṇo jāyate yathaiṣā puruṣe chāyaitasminnetadātata-mmanokṛtenāyātyasmiñśarīre ||3||
yathā samrādevādhikṛtān viniyuṅkte|
eta-ngrāmānotā-ngrāmānadhitiṣṭhasvetyevamevaiṣa prāṇa itarā-nprāṇā-npṛthakpṛthageva sannidhatte ||4||
pāyūpasthe-'pāna-ñcakṣusśrotre mukhanāsikābhyā-mprāṇa-ssvaya-mprātiṣṭhate madhye tu samānaḥ|
eṣa hyetaddhutamannaṃ sama-nnayati tasmādetā-ssaptārciṣo bhavanti ||5||
hṛdi hyeṣa ātmā|
atraitadekaśata-nnāḍīnā-ntāsāṃ śataṃ śatamekaikasyā-ndvāsaptatirdvāsaptatiḥ pratiśākhānāḍīsahasrāṇi bhavantyāsu vyānaścarati ||6||
athaikayordhva udānaḥ puṇyena puṇyaṃ-lo~ka-nnayati|
pāpena pāpamubhābhyāmeva manuṣyalokam ||7||
ādityo ha vai bāhyaḥ prāṇa udayatyeṣa hyena-ñcākṣuṣa-mprāṇamanugṛhṇānaḥ|
pṛthivyāṃ-yā~ devatā saiṣā puruṣasyāpānamavaṣṭabhyāntarā yadākāśa-ssa samāno vāyurvyānaḥ ||8||
tejo ha vāva udānastasmādupaśāntatejāḥ punarbhavamindriyairmanasi sampadyamānaiḥ ||9||
yaccittastenaiṣa prāṇamāyāti prāṇastejasā yuktaḥ|
sahātmanā yathāsaṅkalpitaṃ-lo~ka-nnayati ||10||
ya evaṃ-vi~dvā-nprāṇaṃ-ve~da|
na hāsya prajā hīyate-'mṛto bhavati tadeṣa-śślokaḥ ||11||
utpattimāyatiṃ sthānaṃ-vi~bhutva-ñcaiva pañcadhā|
adhyātma-ñcaiva prāṇasya vijñāyāmṛtamaśnute vijñāyāmṛtamaśnuta iti ||12||
Sanskrit — Devanagari (original)
तृतीयः प्रश्नः
अथ हैन-ङ्कौशल्यश्चाश्वलायनः पप्रच्छ।
भगवन् कुत एष प्राणो जायते कथमायात्यस्मिञ्शरीर आत्मानं-वाँ प्रविभज्य कथ-म्प्रतिष्ठते केनोत्क्रमते कथ-म्बह्यमभिधते कथमध्यात्ममिति ॥1॥
तस्मै स होवाचातिप्रश्चा-न्पृच्छसि ब्रह्मिष्ठो-ऽसीति तस्मात्ते-ऽह-म्ब्रवीमि ॥2॥
आत्मन एष प्राणो जायते यथैषा पुरुषे छायैतस्मिन्नेतदातत-म्मनोकृतेनायात्यस्मिञ्शरीरे ॥3॥
यथा सम्रादेवाधिकृतान् विनियुङ्क्ते।
एत-न्ग्रामानोता-न्ग्रामानधितिष्ठस्वेत्येवमेवैष प्राण इतरा-न्प्राणा-न्पृथक्पृथगेव सन्निधत्ते ॥4॥
पायूपस्थे-ऽपान-ञ्चक्षुस्श्रोत्रे मुखनासिकाभ्या-म्प्राण-स्स्वय-म्प्रातिष्ठते मध्ये तु समानः।
एष ह्येतद्धुतमन्नं सम-न्नयति तस्मादेता-स्सप्तार्चिषो भवन्ति ॥5॥
हृदि ह्येष आत्मा।
अत्रैतदेकशत-न्नाडीना-न्तासां शतं शतमेकैकस्या-न्द्वासप्ततिर्द्वासप्ततिः प्रतिशाखानाडीसहस्राणि भवन्त्यासु व्यानश्चरति ॥6॥
अथैकयोर्ध्व उदानः पुण्येन पुण्यं-लोँक-न्नयति।
पापेन पापमुभाभ्यामेव मनुष्यलोकम् ॥7॥
आदित्यो ह वै बाह्यः प्राण उदयत्येष ह्येन-ञ्चाक्षुष-म्प्राणमनुगृह्णानः।
पृथिव्यां-याँ देवता सैषा पुरुषस्यापानमवष्टभ्यान्तरा यदाकाश-स्स समानो वायुर्व्यानः ॥8॥
तेजो ह वाव उदानस्तस्मादुपशान्ततेजाः पुनर्भवमिन्द्रियैर्मनसि सम्पद्यमानैः ॥9॥
यच्चित्तस्तेनैष प्राणमायाति प्राणस्तेजसा युक्तः।
सहात्मना यथासङ्कल्पितं-लोँक-न्नयति ॥10॥
य एवं-विँद्वा-न्प्राणं-वेँद।
न हास्य प्रजा हीयते-ऽमृतो भवति तदेष-श्श्लोकः ॥11॥
उत्पत्तिमायतिं स्थानं-विँभुत्व-ञ्चैव पञ्चधा।
अध्यात्म-ञ्चैव प्राणस्य विज्ञायामृतमश्नुते विज्ञायामृतमश्नुत इति ॥12॥
tṛtīyaḥ praśnaḥ
atha haina-ṅkauśalyaścāśvalāyanaḥ papraccha|
bhagavan kuta eṣa prāṇo jāyate kathamāyātyasmiñśarīra ātmānaṃ-vā~ pravibhajya katha-mpratiṣṭhate kenotkramate katha-mbahyamabhidhate kathamadhyātmamiti ||1||
tasmai sa hovācātipraścā-npṛcchasi brahmiṣṭho-'sīti tasmātte-'ha-mbravīmi ||2||
ātmana eṣa prāṇo jāyate yathaiṣā puruṣe chāyaitasminnetadātata-mmanokṛtenāyātyasmiñśarīre ||3||
yathā samrādevādhikṛtān viniyuṅkte|
eta-ngrāmānotā-ngrāmānadhitiṣṭhasvetyevamevaiṣa prāṇa itarā-nprāṇā-npṛthakpṛthageva sannidhatte ||4||
pāyūpasthe-'pāna-ñcakṣusśrotre mukhanāsikābhyā-mprāṇa-ssvaya-mprātiṣṭhate madhye tu samānaḥ|
eṣa hyetaddhutamannaṃ sama-nnayati tasmādetā-ssaptārciṣo bhavanti ||5||
hṛdi hyeṣa ātmā|
atraitadekaśata-nnāḍīnā-ntāsāṃ śataṃ śatamekaikasyā-ndvāsaptatirdvāsaptatiḥ pratiśākhānāḍīsahasrāṇi bhavantyāsu vyānaścarati ||6||
athaikayordhva udānaḥ puṇyena puṇyaṃ-lo~ka-nnayati|
pāpena pāpamubhābhyāmeva manuṣyalokam ||7||
ādityo ha vai bāhyaḥ prāṇa udayatyeṣa hyena-ñcākṣuṣa-mprāṇamanugṛhṇānaḥ|
pṛthivyāṃ-yā~ devatā saiṣā puruṣasyāpānamavaṣṭabhyāntarā yadākāśa-ssa samāno vāyurvyānaḥ ||8||
tejo ha vāva udānastasmādupaśāntatejāḥ punarbhavamindriyairmanasi sampadyamānaiḥ ||9||
yaccittastenaiṣa prāṇamāyāti prāṇastejasā yuktaḥ|
sahātmanā yathāsaṅkalpitaṃ-lo~ka-nnayati ||10||
ya evaṃ-vi~dvā-nprāṇaṃ-ve~da|
na hāsya prajā hīyate-'mṛto bhavati tadeṣa-śślokaḥ ||11||
utpattimāyatiṃ sthānaṃ-vi~bhutva-ñcaiva pañcadhā|
adhyātma-ñcaiva prāṇasya vijñāyāmṛtamaśnute vijñāyāmṛtamaśnuta iti ||12||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in