Prashna Upanishad Prashna 3 — Malayalam Script

⚠️ AI-generated translation — the Telugu meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Telugu

ప్రశ్నోపనిషత్తు మూడవ ప్రశ్నలో కౌశల్యుడు అశ్వలాయనుడు ప్రాణుడు ఎక్కడ నుండి పుడతాడు, శరీరంలో ఎలా ప్రవేశిస్తాడు, ఆత్మను విభజించి ఎలా నిలుస్తాడు, ఎలా బయటకు వెళ్తాడు అని ప్రశ్నిస్తాడు. ప్రాణుడు ఆత్మ నుండే పుడతాడని, మనస్సు చేసిన కర్మల వల్ల శరీరంలోకి వస్తాడని, రాజు అధికారులను నియమించినట్లు తక్కిన ప్రాణాలను నియమిస్తాడని ఆయన వివరిస్తాడు. హృదయంలోని నాడులలో వ్యానుడు సంచరిస్తాడని, ఉదానుడు పుణ్యపాపాలను బట్టి పుణ్యలోకానికి, పాపలోకానికి లేదా మనుష్యలోకానికి తీసుకువెళ్తాడని చెబుతాడు. ప్రాణము యొక్క ఉత్పత్తి, గమనము, స్థానము, విభుత్వము, అధ్యాత్మము అను ఐదు విధములను తెలుసుకొన్నవాడు అమృతమును పొందుతాడని ఈ ప్రశ్న ముగుస్తుంది.

AI-generated · not yet verified

The Telugu meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

തൃതീയഃ പ്രശ്നഃ

Verse 1

അഥ ഹൈന-ങ്കൌശല്യശ്ചാശ്വലായനഃ പപ്രച്ഛ।
ഭഗവന് കുത ഏഷ പ്രാണോ ജായതേ കഥമായാത്യസ്മിഞ്ശരീര ആത്മാനം-വാഁ പ്രവിഭജ്യ കഥ-മ്പ്രതിഷ്ഠതേ കേനോത്ക്രമതേ കഥ-മ്ബഹ്യമഭിധതേ കഥമധ്യാത്മമിതി ॥1॥

atha haina-ṅkauśalyaścāśvalāyanaḥ papraccha|
bhagavan kuta eṣa prāṇo jāyate kathamāyātyasmiñśarīra ātmānaṃ-vā~ pravibhajya katha-mpratiṣṭhate kenotkramate katha-mbahyamabhidhate kathamadhyātmamiti ||1||

అప్పుడు కౌశల్యుడు అశ్వలాయనుడు ఆయనను ఇలా ప్రశ్నించాడు: ఓ భగవాన్! ఈ ప్రాణుడు ఎక్కడ నుండి పుడుతున్నాడు? ఈ శరీరంలోకి ఎలా వస్తున్నాడు? ఈ శరీరంలో ఆత్మను విభజించి ఎలా నిలిచి ఉన్నాడు? ఏ ద్వారా బయటకు వెళ్తాడు? ఎలా బయటి పదార్థాలను ఆశ్రయిస్తాడు? అధ్యాత్మంగా ఎలా ఉంటాడు? ^AI

Verse 2

തസ്മൈ സ ഹോവാചാതിപ്രശ്ചാ-ന്പൃച്ഛസി ബ്രഹ്മിഷ്ഠോ-ഽസീതി തസ്മാത്തേ-ഽഹ-മ്ബ്രവീമി ॥2॥

tasmai sa hovācātipraścā-npṛcchasi brahmiṣṭho-'sīti tasmātte-'ha-mbravīmi ||2||

అతనికి ఆయన ఇలా చెప్పాడు: నీవు అత్యంత ప్రశ్నలు అడుగుతున్నావు; నీవు బ్రహ్మజ్ఞానులలో అగ్రగణ్యుడవు (బ్రహ్మిష్ఠుడవు). కాబట్టి నేను నీకు చెబుతాను. ^AI

Verse 3

ആത്മന ഏഷ പ്രാണോ ജായതേ യഥൈഷാ പുരുഷേ ഛായൈതസ്മിന്നേതദാതത-മ്മനോകൃതേനായാത്യസ്മിഞ്ശരീരേ ॥3॥

ātmana eṣa prāṇo jāyate yathaiṣā puruṣe chāyaitasminnetadātata-mmanokṛtenāyātyasmiñśarīre ||3||

ఈ ప్రాణుడు ఆత్మ నుండే పుడుతున్నాడు. ఈ మనిషిలో ఉన్న నీడ ఈ శరీరంలో ఎలా వ్యాపించి ఉంటుందో, అలాగే మనస్సు చేసిన కర్మల వల్ల ఈ శరీరంలోకి వస్తాడు. ^AI

Verse 4

യഥാ സമ്രാദേവാധികൃതാന് വിനിയുങ്ക്തേ।
ഏത-ന്ഗ്രാമാനോതാ-ന്ഗ്രാമാനധിതിഷ്ഠസ്വേത്യേവമേവൈഷ പ്രാണ ഇതരാ-ന്പ്രാണാ-ന്പൃഥക്പൃഥഗേവ സന്നിധത്തേ ॥4॥

yathā samrādevādhikṛtān viniyuṅkte|
eta-ngrāmānotā-ngrāmānadhitiṣṭhasvetyevamevaiṣa prāṇa itarā-nprāṇā-npṛthakpṛthageva sannidhatte ||4||

రాజు తన అధికారులను ఎలా నియమిస్తాడో — ఇక్కడ ఉండు, అక్కడ ఉండు అని గ్రామాలను ఏర్పాటు చేస్తాడో — అలాగే ఈ ప్రాణుడు తక్కిన ప్రాణాలను (ఇంద్రియాలను) ఒక్కొక్కటిగా వేరువేరుగా నియమిస్తాడు. ^AI

Verse 5

പായൂപസ്ഥേ-ഽപാന-ഞ്ചക്ഷുസ്ശ്രോത്രേ മുഖനാസികാഭ്യാ-മ്പ്രാണ-സ്സ്വയ-മ്പ്രാതിഷ്ഠതേ മധ്യേ തു സമാനഃ।
ഏഷ ഹ്യേതദ്ധുതമന്നം സമ-ന്നയതി തസ്മാദേതാ-സ്സപ്താര്ചിഷോ ഭവന്തി ॥5॥

pāyūpasthe-'pāna-ñcakṣusśrotre mukhanāsikābhyā-mprāṇa-ssvaya-mprātiṣṭhate madhye tu samānaḥ|
eṣa hyetaddhutamannaṃ sama-nnayati tasmādetā-ssaptārciṣo bhavanti ||5||

అపానుడు మలమూత్ర ద్వారాలలో, చక్షువు కళ్ళలో, శ్రోత్రం చెవులలో, ముఖం మరియు ముక్కు ద్వారా ప్రాణుడు తానే నిలిచి ఉంటాడు; మధ్యలో సమానుడు ఉంటాడు. ఈ ప్రాణుడే హవిస్సుగా ఇవ్వబడిన ఆహారాన్ని సమంగా తీసుకువెళ్తాడు; అందుకే ఆ ఏడు అగ్ని జ్వాలలు (సప్తార్చులు) ఏర్పడతాయి. ^AI

Verse 6

ഹൃദി ഹ്യേഷ ആത്മാ।
അത്രൈതദേകശത-ന്നാഡീനാ-ന്താസാം ശതം ശതമേകൈകസ്യാ-ന്ദ്വാസപ്തതിര്ദ്വാസപ്തതിഃ പ്രതിശാഖാനാഡീസഹസ്രാണി ഭവന്ത്യാസു വ്യാനശ്ചരതി ॥6॥

hṛdi hyeṣa ātmā|
atraitadekaśata-nnāḍīnā-ntāsāṃ śataṃ śatamekaikasyā-ndvāsaptatirdvāsaptatiḥ pratiśākhānāḍīsahasrāṇi bhavantyāsu vyānaścarati ||6||

ఈ ఆత్మ హృదయంలో ఉంటాడు. అక్కడ నూటొక్క నాడులు ఉన్నాయి. వాటిలో ప్రతి ఒక్కదాని నుండి వంద వంద శాఖానాడులు ఏర్పడి, మొత్తం డెబ్బై రెండు వేల నాడులు ఏర్పడతాయి. వాటిలో వ్యానుడు సంచరిస్తాడు. ^AI

Verse 7

അഥൈകയോര്ധ്വ ഉദാനഃ പുണ്യേന പുണ്യം-ലോഁക-ന്നയതി।
പാപേന പാപമുഭാഭ്യാമേവ മനുഷ്യലോകമ് ॥7॥

athaikayordhva udānaḥ puṇyena puṇyaṃ-lo~ka-nnayati|
pāpena pāpamubhābhyāmeva manuṣyalokam ||7||

అప్పుడు ఆ నాడులలో ఒకదానిలో పైకి ఉదానుడు ఉంటాడు. పుణ్యం చేసినవారిని పుణ్యలోకానికి తీసుకువెళ్తాడు; పాపం చేసినవారిని పాపలోకానికి తీసుకువెళ్తాడు; రెండూ (పుణ్యపాపాలు) ఉన్నవారిని మనుష్యలోకానికి తీసుకువెళ్తాడు. ^AI

Verse 8

ആദിത്യോ ഹ വൈ ബാഹ്യഃ പ്രാണ ഉദയത്യേഷ ഹ്യേന-ഞ്ചാക്ഷുഷ-മ്പ്രാണമനുഗൃഹ്ണാനഃ।
പൃഥിവ്യാം-യാഁ ദേവതാ സൈഷാ പുരുഷസ്യാപാനമവഷ്ടഭ്യാന്തരാ യദാകാശ-സ്സ സമാനോ വായുര്വ്യാനഃ ॥8॥

ādityo ha vai bāhyaḥ prāṇa udayatyeṣa hyena-ñcākṣuṣa-mprāṇamanugṛhṇānaḥ|
pṛthivyāṃ-yā~ devatā saiṣā puruṣasyāpānamavaṣṭabhyāntarā yadākāśa-ssa samāno vāyurvyānaḥ ||8||

ఆదిత్యుడు బయటి ప్రాణుడు; అతను ఉదయిస్తాడు. అతను కంటిలోని ప్రాణుడిని అనుగ్రహిస్తాడు. భూమిలో ఉన్న దేవత (అగ్ని) ఆ మనిషి యొక్క అపానుడిని ఆధారం చేసుకుని ఉంటుంది. మధ్యలో ఉన్న ఆకాశం సమానుడు; వాయువు వ్యానుడు. ^AI

Verse 9

തേജോ ഹ വാവ ഉദാനസ്തസ്മാദുപശാന്തതേജാഃ പുനര്ഭവമിന്ദ്രിയൈര്മനസി സമ്പദ്യമാനൈഃ ॥9॥

tejo ha vāva udānastasmādupaśāntatejāḥ punarbhavamindriyairmanasi sampadyamānaiḥ ||9||

ఉదానము వాస్తవానికి తేజస్సే. అందుచేత తేజస్సు శాంతించినవాడు, ఇంద్రియములు మనస్సులో కలిసిపోగా, తిరిగి జన్మమును పొందును. ^AI

Verse 10

യച്ചിത്തസ്തേനൈഷ പ്രാണമായാതി പ്രാണസ്തേജസാ യുക്തഃ।
സഹാത്മനാ യഥാസങ്കല്പിതം-ലോഁക-ന്നയതി ॥10॥

yaccittastenaiṣa prāṇamāyāti prāṇastejasā yuktaḥ|
sahātmanā yathāsaṅkalpitaṃ-lo~ka-nnayati ||10||

ఎవని చిత్తము (ఆ ప్రాణముపై) నిలిచి ఉంటుందో, ఆ ప్రాణము తేజస్సుతో కూడి, ఆత్మతో సహా, అతడు సంకల్పించిన లోకమునకు అతనిని తీసుకొనిపోతుంది. ^AI

Verse 11

യ ഏവം-വിഁദ്വാ-ന്പ്രാണം-വേഁദ।
ന ഹാസ്യ പ്രജാ ഹീയതേ-ഽമൃതോ ഭവതി തദേഷ-ശ്ശ്ലോകഃ ॥11॥

ya evaṃ-vi~dvā-nprāṇaṃ-ve~da|
na hāsya prajā hīyate-'mṛto bhavati tadeṣa-śślokaḥ ||11||

ఈ విధంగా తెలిసినవాడు ప్రాణమును తెలుసుకొంటాడు. అతని సంతానము క్షీణించదు; అతడు అమృతుడు అవుతాడు. దీనిని గురించి ఈ శ్లోకము ఉంది. ^AI

Verse 12

ഉത്പത്തിമായതിം സ്ഥാനം-വിഁഭുത്വ-ഞ്ചൈവ പഞ്ചധാ।
അധ്യാത്മ-ഞ്ചൈവ പ്രാണസ്യ വിജ്ഞായാമൃതമശ്നുതേ വിജ്ഞായാമൃതമശ്നുത ഇതി ॥12॥

utpattimāyatiṃ sthānaṃ-vi~bhutva-ñcaiva pañcadhā|
adhyātma-ñcaiva prāṇasya vijñāyāmṛtamaśnute vijñāyāmṛtamaśnuta iti ||12||

ప్రాణము యొక్క ఉత్పత్తి, గమనము, స్థానము, విభుత్వము అను ఐదు విధములను, అధ్యాత్మమును కూడా తెలుసుకొని, అమృతమును పొందుతాడు; తెలుసుకొని అమృతమును పొందుతాడు. ^AI

Sanskrit — Devanagari (original)

तृतीयः प्रश्नः

अथ हैन-ङ्कौशल्यश्चाश्वलायनः पप्रच्छ।

भगवन् कुत एष प्राणो जायते कथमायात्यस्मिञ्शरीर आत्मानं-वाँ प्रविभज्य कथ-म्प्रतिष्ठते केनोत्क्रमते कथ-म्बह्यमभिधते कथमध्यात्ममिति ॥1॥

तस्मै स होवाचातिप्रश्चा-न्पृच्छसि ब्रह्मिष्ठो-ऽसीति तस्मात्ते-ऽह-म्ब्रवीमि ॥2॥

आत्मन एष प्राणो जायते यथैषा पुरुषे छायैतस्मिन्नेतदातत-म्मनोकृतेनायात्यस्मिञ्शरीरे ॥3॥

यथा सम्रादेवाधिकृतान् विनियुङ्क्ते।

एत-न्ग्रामानोता-न्ग्रामानधितिष्ठस्वेत्येवमेवैष प्राण इतरा-न्प्राणा-न्पृथक्पृथगेव सन्निधत्ते ॥4॥

पायूपस्थे-ऽपान-ञ्चक्षुस्श्रोत्रे मुखनासिकाभ्या-म्प्राण-स्स्वय-म्प्रातिष्ठते मध्ये तु समानः।

एष ह्येतद्धुतमन्नं सम-न्नयति तस्मादेता-स्सप्तार्चिषो भवन्ति ॥5॥

हृदि ह्येष आत्मा।

अत्रैतदेकशत-न्नाडीना-न्तासां शतं शतमेकैकस्या-न्द्वासप्ततिर्द्वासप्ततिः प्रतिशाखानाडीसहस्राणि भवन्त्यासु व्यानश्चरति ॥6॥

अथैकयोर्ध्व उदानः पुण्येन पुण्यं-लोँक-न्नयति।

पापेन पापमुभाभ्यामेव मनुष्यलोकम् ॥7॥

आदित्यो ह वै बाह्यः प्राण उदयत्येष ह्येन-ञ्चाक्षुष-म्प्राणमनुगृह्णानः।

पृथिव्यां-याँ देवता सैषा पुरुषस्यापानमवष्टभ्यान्तरा यदाकाश-स्स समानो वायुर्व्यानः ॥8॥

तेजो ह वाव उदानस्तस्मादुपशान्ततेजाः पुनर्भवमिन्द्रियैर्मनसि सम्पद्यमानैः ॥9॥

यच्चित्तस्तेनैष प्राणमायाति प्राणस्तेजसा युक्तः।

सहात्मना यथासङ्कल्पितं-लोँक-न्नयति ॥10॥

य एवं-विँद्वा-न्प्राणं-वेँद।

न हास्य प्रजा हीयते-ऽमृतो भवति तदेष-श्श्लोकः ॥11॥

उत्पत्तिमायतिं स्थानं-विँभुत्व-ञ्चैव पञ्चधा।

अध्यात्म-ञ्चैव प्राणस्य विज्ञायामृतमश्नुते विज्ञायामृतमश्नुत इति ॥12॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

പ്രശ്നോപനിഷദ് - ത്രിതീയഃ പ്രശ്നഃ