3.31 Aranyakanda - Ekatrimsha Sargah — Sinhala Script

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අරණ්යකාණ්ඩම් .

අථ ඒකත්රිංශස්සර්ගඃ .

ත්වරමාණස්තතෝ ගත්වා ජනස්ථානාදකම්පනඃ .

ප්රවිශ්ය ලඞ්කාං වේගේන රාවණං වාක්යමබ්රවීත් .. 1 ..

ජනස්ථානස්ථිතා රාජන්රාක්ෂසා බහවෝ හතාඃ .

ඛරශ්ච නිහතස්සඞ්ඛ්යේ කථඤ්චිදහමාගතඃ .. 2 ..

ඒවමුක්තෝ දශග්රීවඃ ක්රුද්ධ ස්සංරක්තලෝචනඃ .

අකම්පනමුවාචේදං නිර්දහන්නිව චක්ෂුෂා .. 3 ..

කේන රම්යං ජනස්ථානං හතං මම පරාසුනා .

කෝ හි සර්වේෂු ලෝකේෂු ගතිං චාධිගමිෂ්යති .. 4 ..

න හි මේ විප්රියං කෘත්වා ශක්යං මඝවතා සුඛම් .

ප්රාප්තුං වෛශ්රවණේනාපි න යමේන න විෂ්ණුනා .. 5 ..

කාලස්ය චාප්යහං කාලෝ දහේයමපි පාවකම් .

මෘත්යුං මරණධර්මේණ සංයෝජයිතුමුත්සහේ .. 6 ..

දහේයමපි සඞ්කෘද්ධස්තේජසා(අ)දිත්යපාවකෞ .

වාතස්ය තරසා වේගං නිහන්තුමහමුත්සහේ .. 7 ..

තථා ක්රුද්ධං දශග්රීවං කෘතාඤ්ජලිරකම්පනඃ .

භයාත්සන්දිග්ධයා වාචා රාවණං යාචතේ(අ)භයම් .. 8 ..

දශග්රීවෝ(අ)භයං තස්මෛ ප්රදදෞ රක්ෂසාං වරඃ .

ස විස්රබ්ධෝ(අ)බ්රවීද්වාක්යමසන්දිග්ධමකම්පනඃ .. 9 ..

පුත්රෝ දශරථස්යාස්ති සිංහසංහනනෝ යුවා .

රාමෝ නාම වෘෂස්කන්ධෝ වෘත්තායතමහාභුජඃ .. 10 ..

වීරඃ පෘථුයශාශ්ශ්රීමානතුල්යබලවික්රමඃ .

හතං තේන ජනස්ථානං ඛරශ්ච සහ දූෂණඃ .. 11 ..

අකම්පනවච ශ්රුත්වා රාවණෝ රාක්ෂසාධිපඃ .

නාගේන්ද්ර ඉව නිශ්වස්ය වචනං චේදමබ්රවීත් .. 12 ..

ස සුරේන්ද්රේණ සංයුක්තෝ රාමස්සර්වාමරෛස්සහ .

උපයාතෝ ජනස්ථානං බ්රූහි කච්චිදකම්පන .. 13 ..

රාවණස්ය පුනර්වාක්යං නිශම්ය තදකම්පනඃ .

ආචචක්ෂේ බලං තස්ය වික්රමං ච මහාත්මනඃ .. 14 ..

රාමෝ නාම මහාතේජා ශ්රේෂ්ඨස්සර්වධනුෂ්මතාම් .

දිව්යාස්ත්රගුණසම්පන්නඃ පුරන්දරසමෝ යුධි .. 15 ..

තස්යානුරූපෝ බලවාන්රක්තාක්ෂෝ දන්දුභිස්වනඃ .

කනීයාන්ලක්ෂ්මණෝ නාම භ්රාතා ශශිනිභානනඃ .. 16 ..

ස තේන සහ සංයුක්තඃ පාවකේනානිලෝ යථා .

ශ්රීමාන්රාජවරස්තේන ජනස්ථානං නිපාතිතම් .. 17 ..

නෛව දේවා මහාත්මානෝ නාත්ර කාර්යා විචාරණා .

ශරා රාමේණ තූත්සෘෂ්ටා රුක්මපුඞ්ඛාඃ පතත්රිණඃ .. 18 ..

සර්පාඃ පඤ්චානනා භූත්වා භක්ෂයන්ති ස්ම රාක්ෂසාන් .

යේන යේන ච ගච්ඡන්ති රාක්ෂසා භයකර්ශිතාඃ .. 19 ..

තේන තේන ස්ම පශ්යන්ති රාමමේවාග්රතඃ ස්ථිතම් .

ඉත්ථං විනාශිතං තේන ජනස්ථානං තවානඝ .. 20 ..

අකම්පනවචශ්රුත්වා රාවණෝ වාක්යමබ්රවීත් .

ජනස්ථානං ගමිෂ්යාමි හන්තුං රාමං සලක්ෂ්මණම් .. 21 ..

අථෛවමුක්තේ වචනේ ප්රෝවාචේදමකම්පනඃ .

ශෘණු රාජන්යථාවෘත්තං රාමස්ය බලපෞරුෂම් .. 22 ..

අසාධ්යඃ කුපිතෝ රාමෝ වික්රමේණ මහායශාඃ .

ආපගායාස්සුපූර්ණායා වේගං පරිහරේච්ඡරෛඃ .. 23 ..

සතාරග්රහනක්ෂත්රං නභශ්චාප්යවසාදයේත් .

අසෞ රාමස්තු සීදන්තීං ශ්රීමානභ්යුද්ධරේන්මහීම් .. 24 ..

භිත්ත්වා වේලාං සමුද්රස්ය ලෝකානාප්ලාවයේද්විභුඃ .

වේගං වාපි සමුද්රස්ය වායුං වා විධමේච්ඡරෛඃ .. 25 ..

සංහෘත්ය වා පුනර්ලෝකාන්වික්රමේණ මහායශාඃ .

ශක්තස්සපුරුෂව්යාඝ්රඃ ස්රෂ්ටුං පුනරපි ප්රජාඃ .. 26 ..

න හි රාමෝ දශග්රීව ශක්යෝ ජේතුං ත්වයා යුධි .

රක්ෂසාං වාපි ලෝකේන ස්වර්ගඃ පාපජනෛරිව .. 27 ..

න තං වධ්යමහං මන්යේ සර්වෛර්දේවාසුරෛරපි .

අයං තස්ය වධෝපායස්තන්මමෛකමනාශ්ශෘණු .. 28 ..

භාර්යා තස්යෝත්තමා ලෝකේ සීතා නාම සුමධ්යමා .

ශ්යාමා සමවිභක්තාඞ්ගී ස්ත්රීරත්නං රත්නභූෂිතා .. 29 ..

නෛව දේවී න ගන්ධර්වී නාප්සරා නාපි දානවී .

තුල්යා සීමන්තිනී තස්යා මානුෂීෂු කුතෝ භවේත් .. 30 ..

තස්යාපහර භාර්යාන්ත්වං ප්රමථ්ය තු මහාවනේ .

සීතයා රහිතඃ කාමී රාමෝ හාස්යති ජීවිතම් .. 31 ..

අරෝචයත තද්වාක්යං රාවණෝ රාක්ෂසාධිපඃ .

චින්තයිත්වා මහාබාහුරකම්පනමුවාච හ .. 32 ..

බාඪං කාල්යං ගමිෂ්යාමි හ්යේකස්සාරථිනා සහ .

ආනයිෂ්යාමි වෛදේහීමිමාං හෘෂ්ටෝ මහාපුරීම් .. 33 ..

අථෛවමුක්ත්වා ප්රයයෞ ඛරයුක්තේන රාවණඃ .

රථේනාදිත්යවර්ණේන දිශස්සර්වාඃ ප්රකාශයන් .. 34 ..

ස රථෝ රාක්ෂසේන්ද්රස්ය නක්ෂත්රපථගෝ මහාන් .

සඤ්චාර්යමාණශ්ශුශුභේ ජලදේ චන්ද්රමා ඉව .. 35 ..

ස මාරීචාශ්රමං ප්රාප්ය තාටකේයමුපාගමත් .

මාරීචේනාර්චිතෝ රාජා භක්ෂ්යභෝජ්යෛරමානුෂෛඃ .. 36 ..

තං ස්වයං පූජයිත්වා තු ආසනේනෝදකේන ච .

අර්ථෝපහිතයා වාචා මාරීචෝ වාක්යමබ්රවීත් .. 37 ..

කච්චිත්සුකුශලං රාජන්ලෝකානාං රාක්ෂසේශ්වර .

ආශඞ්කේ නාථ ජානේ ත්වං යතස්තූර්ණමිහාගතඃ .. 38 ..

ඒවමුක්තෝ මහාතේජා මාරීචේන ස රාවණඃ .

තතඃ පශ්චාදිදං වාක්යමබ්රවීද්වාක්යකෝවිදඃ .. 39 ..

ආරක්ෂෝ මේ හතස්තාත රාමේණාක්ලිෂ්ටකර්මණා .

ජනස්ථානමවධ්ය තත්සර්වං යුධි නිපාතිතම් .. 40 ..

තස්ය මේ කුරු සාචිව්යං තස්ය භාර්යාපහාරණේ .

රාක්ෂසේන්ද්රවචශ්ශ්රුත්වා මාරීචෝ වාක්යමබ්රවීත් .. 41 ..

ආඛ්යාතා කේන සීතා සා මිත්රරූපේණ ශත්රුණා .

ත්වයා රාක්ෂසශාර්දූල කෝ න නන්දති නන්දිතඃ .. 42 ..

සීතාමිහානයස්වේති කෝ බ්රවීති බ්රවීහි මේ .

රක්ෂෝලෝකස්ය සර්වස්ය කශ්ශෘඞ්ගං ඡේත්තුමිච්ඡති .. 43 ..

ප්රෝත්සාහයති කශ්ච ත්වාං ස ච ශත්රුරසංශයඃ .

අශීවිෂමුඛාද්දංෂ්ට්රාමුද්ධර්තුං චේච්ඡති ත්වයා .. 44 ..

කර්මණා කේන කේනාසි කාපථං ප්රතිපාදිතඃ .

සුඛසුප්තස්ය තේ රාජන් ප්රහෘතං කේන මූර්ධනි .. 45 ..

විශුද්ධවංශාභිජනාග්රහස්ත ස්තේජෝමදස්සංස්ථිතදෝර්විෂාණඃ .

උදීක්ෂිතුං රාවණ නේහ යුක්තඃ ස සංයුගේ රාඝවගන්ධහස්තී .. 46 ..

අසෞ රණාන්තඃ ස්ථිතිසන්ධිවාලෝ විදග්ධරක්ෂෝමෘගහා නෘසිංහඃ .

සුප්තස්ත්වයා බෝධයිතුං න යුක්තඃ ශරාඞ්ගපූර්ණෝ නිශිතාසිදංෂ්ට්රඃ .. 47 ..

චාපාපහාරේ භුජවේගපඞ්කේ ශරෝර්මිමාලේ සුමහාහවෞඝේ .

න රාමපාතාලමුඛේ(අ)තිඝෝරේ ප්රස්කන්දිතුං රාක්ෂසරාජ යුක්තම් .. 48 ..

ප්රසීද ලඞ්කේශ්වර රාක්ෂසේන්ද්ර ලඞ්කාං ප්රසන්නෝ භව සාධු ගච්ඡ .

ත්වං ස්වේෂු දාරේෂු රමස්ව නිත්යං රාමස්සභාර්යෝ රමතාං වනේෂු .. 49 ..

ඒවමුක්තෝ දශග්රීවෝ මාරීචේන ස රාවණඃ .

න්යවර්තත පුරීං ලඞ්කාං විවේශ ච ගෘහෝත්තමම් .. 50 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අරණ්යකාණ්ඩේ ඒකත්රිංශස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha ekatriṃśassargaḥ |

tvaramāṇastato gatvā janasthānādakampanaḥ |

praviśya laṅkāṃ vegena rāvaṇaṃ vākyamabravīt || 1 ||

janasthānasthitā rājanrākṣasā bahavo hatāḥ |

kharaśca nihatassaṅkhye kathañcidahamāgataḥ || 2 ||

evamukto daśagrīvaḥ kruddha ssaṃraktalocanaḥ |

akampanamuvācedaṃ nirdahanniva cakṣuṣā || 3 ||

kena ramyaṃ janasthānaṃ hataṃ mama parāsunā |

ko hi sarveṣu lokeṣu gatiṃ cādhigamiṣyati || 4 ||

na hi me vipriyaṃ kṛtvā śakyaṃ maghavatā sukham |

prāptuṃ vaiśravaṇenāpi na yamena na viṣṇunā || 5 ||

kālasya cāpyahaṃ kālo daheyamapi pāvakam |

mṛtyuṃ maraṇadharmeṇa saṃyojayitumutsahe || 6 ||

daheyamapi saṅkṛddhastejasā'dityapāvakau |

vātasya tarasā vegaṃ nihantumahamutsahe || 7 ||

tathā kruddhaṃ daśagrīvaṃ kṛtāñjalirakampanaḥ |

bhayātsandigdhayā vācā rāvaṇaṃ yācate'bhayam || 8 ||

daśagrīvo'bhayaṃ tasmai pradadau rakṣasāṃ varaḥ |

sa visrabdho'bravīdvākyamasandigdhamakampanaḥ || 9 ||

putro daśarathasyāsti siṃhasaṃhanano yuvā |

rāmo nāma vṛṣaskandho vṛttāyatamahābhujaḥ || 10 ||

vīraḥ pṛthuyaśāśśrīmānatulyabalavikramaḥ |

hataṃ tena janasthānaṃ kharaśca saha dūṣaṇaḥ || 11 ||

akampanavaca śrutvā rāvaṇo rākṣasādhipaḥ |

nāgendra iva niśvasya vacanaṃ cedamabravīt || 12 ||

sa surendreṇa saṃyukto rāmassarvāmaraissaha |

upayāto janasthānaṃ brūhi kaccidakampana || 13 ||

rāvaṇasya punarvākyaṃ niśamya tadakampanaḥ |

ācacakṣe balaṃ tasya vikramaṃ ca mahātmanaḥ || 14 ||

rāmo nāma mahātejā śreṣṭhassarvadhanuṣmatām |

divyāstraguṇasampannaḥ purandarasamo yudhi || 15 ||

tasyānurūpo balavānraktākṣo dandubhisvanaḥ |

kanīyānlakṣmaṇo nāma bhrātā śaśinibhānanaḥ || 16 ||

sa tena saha saṃyuktaḥ pāvakenānilo yathā |

śrīmānrājavarastena janasthānaṃ nipātitam || 17 ||

naiva devā mahātmāno nātra kāryā vicāraṇā |

śarā rāmeṇa tūtsṛṣṭā rukmapuṅkhāḥ patatriṇaḥ || 18 ||

sarpāḥ pañcānanā bhūtvā bhakṣayanti sma rākṣasān |

yena yena ca gacchanti rākṣasā bhayakarśitāḥ || 19 ||

tena tena sma paśyanti rāmamevāgrataḥ sthitam |

itthaṃ vināśitaṃ tena janasthānaṃ tavānagha || 20 ||

akampanavacaśrutvā rāvaṇo vākyamabravīt |

janasthānaṃ gamiṣyāmi hantuṃ rāmaṃ salakṣmaṇam || 21 ||

athaivamukte vacane provācedamakampanaḥ |

śṛṇu rājanyathāvṛttaṃ rāmasya balapauruṣam || 22 ||

asādhyaḥ kupito rāmo vikrameṇa mahāyaśāḥ |

āpagāyāssupūrṇāyā vegaṃ parihareccharaiḥ || 23 ||

satāragrahanakṣatraṃ nabhaścāpyavasādayet |

asau rāmastu sīdantīṃ śrīmānabhyuddharenmahīm || 24 ||

bhittvā velāṃ samudrasya lokānāplāvayedvibhuḥ |

vegaṃ vāpi samudrasya vāyuṃ vā vidhameccharaiḥ || 25 ||

saṃhṛtya vā punarlokānvikrameṇa mahāyaśāḥ |

śaktassapuruṣavyāghraḥ sraṣṭuṃ punarapi prajāḥ || 26 ||

na hi rāmo daśagrīva śakyo jetuṃ tvayā yudhi |

rakṣasāṃ vāpi lokena svargaḥ pāpajanairiva || 27 ||

na taṃ vadhyamahaṃ manye sarvairdevāsurairapi |

ayaṃ tasya vadhopāyastanmamaikamanāśśṛṇu || 28 ||

bhāryā tasyottamā loke sītā nāma sumadhyamā |

śyāmā samavibhaktāṅgī strīratnaṃ ratnabhūṣitā || 29 ||

naiva devī na gandharvī nāpsarā nāpi dānavī |

tulyā sīmantinī tasyā mānuṣīṣu kuto bhavet || 30 ||

tasyāpahara bhāryāntvaṃ pramathya tu mahāvane |

sītayā rahitaḥ kāmī rāmo hāsyati jīvitam || 31 ||

arocayata tadvākyaṃ rāvaṇo rākṣasādhipaḥ |

cintayitvā mahābāhurakampanamuvāca ha || 32 ||

bāḍhaṃ kālyaṃ gamiṣyāmi hyekassārathinā saha |

ānayiṣyāmi vaidehīmimāṃ hṛṣṭo mahāpurīm || 33 ||

athaivamuktvā prayayau kharayuktena rāvaṇaḥ |

rathenādityavarṇena diśassarvāḥ prakāśayan || 34 ||

sa ratho rākṣasendrasya nakṣatrapathago mahān |

sañcāryamāṇaśśuśubhe jalade candramā iva || 35 ||

sa mārīcāśramaṃ prāpya tāṭakeyamupāgamat |

mārīcenārcito rājā bhakṣyabhojyairamānuṣaiḥ || 36 ||

taṃ svayaṃ pūjayitvā tu āsanenodakena ca |

arthopahitayā vācā mārīco vākyamabravīt || 37 ||

kaccitsukuśalaṃ rājanlokānāṃ rākṣaseśvara |

āśaṅke nātha jāne tvaṃ yatastūrṇamihāgataḥ || 38 ||

evamukto mahātejā mārīcena sa rāvaṇaḥ |

tataḥ paścādidaṃ vākyamabravīdvākyakovidaḥ || 39 ||

ārakṣo me hatastāta rāmeṇākliṣṭakarmaṇā |

janasthānamavadhya tatsarvaṃ yudhi nipātitam || 40 ||

tasya me kuru sācivyaṃ tasya bhāryāpahāraṇe |

rākṣasendravacaśśrutvā mārīco vākyamabravīt || 41 ||

ākhyātā kena sītā sā mitrarūpeṇa śatruṇā |

tvayā rākṣasaśārdūla ko na nandati nanditaḥ || 42 ||

sītāmihānayasveti ko bravīti bravīhi me |

rakṣolokasya sarvasya kaśśṛṅgaṃ chettumicchati || 43 ||

protsāhayati kaśca tvāṃ sa ca śatrurasaṃśayaḥ |

aśīviṣamukhāddaṃṣṭrāmuddhartuṃ cecchati tvayā || 44 ||

karmaṇā kena kenāsi kāpathaṃ pratipāditaḥ |

sukhasuptasya te rājan prahṛtaṃ kena mūrdhani || 45 ||

viśuddhavaṃśābhijanāgrahasta stejomadassaṃsthitadorviṣāṇaḥ |

udīkṣituṃ rāvaṇa neha yuktaḥ sa saṃyuge rāghavagandhahastī || 46 ||

asau raṇāntaḥ sthitisandhivālo vidagdharakṣomṛgahā nṛsiṃhaḥ |

suptastvayā bodhayituṃ na yuktaḥ śarāṅgapūrṇo niśitāsidaṃṣṭraḥ || 47 ||

cāpāpahāre bhujavegapaṅke śarormimāle sumahāhavaughe |

na rāmapātālamukhe'tighore praskandituṃ rākṣasarāja yuktam || 48 ||

prasīda laṅkeśvara rākṣasendra laṅkāṃ prasanno bhava sādhu gaccha |

tvaṃ sveṣu dāreṣu ramasva nityaṃ rāmassabhāryo ramatāṃ vaneṣu || 49 ||

evamukto daśagrīvo mārīcena sa rāvaṇaḥ |

nyavartata purīṃ laṅkāṃ viveśa ca gṛhottamam || 50 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekatriṃśassargaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।

अथ एकत्रिंशस्सर्गः ।

त्वरमाणस्ततो गत्वा जनस्थानादकम्पनः ।

प्रविश्य लङ्कां वेगेन रावणं वाक्यमब्रवीत् ॥ 1 ॥

जनस्थानस्थिता राजन्राक्षसा बहवो हताः ।

खरश्च निहतस्सङ्ख्ये कथञ्चिदहमागतः ॥ 2 ॥

एवमुक्तो दशग्रीवः क्रुद्ध स्संरक्तलोचनः ।

अकम्पनमुवाचेदं निर्दहन्निव चक्षुषा ॥ 3 ॥

केन रम्यं जनस्थानं हतं मम परासुना ।

को हि सर्वेषु लोकेषु गतिं चाधिगमिष्यति ॥ 4 ॥

न हि मे विप्रियं कृत्वा शक्यं मघवता सुखम् ।

प्राप्तुं वैश्रवणेनापि न यमेन न विष्णुना ॥ 5 ॥

कालस्य चाप्यहं कालो दहेयमपि पावकम् ।

मृत्युं मरणधर्मेण संयोजयितुमुत्सहे ॥ 6 ॥

दहेयमपि सङ्कृद्धस्तेजसाऽदित्यपावकौ ।

वातस्य तरसा वेगं निहन्तुमहमुत्सहे ॥ 7 ॥

तथा क्रुद्धं दशग्रीवं कृताञ्जलिरकम्पनः ।

भयात्सन्दिग्धया वाचा रावणं याचतेऽभयम् ॥ 8 ॥

दशग्रीवोऽभयं तस्मै प्रददौ रक्षसां वरः ।

स विस्रब्धोऽब्रवीद्वाक्यमसन्दिग्धमकम्पनः ॥ 9 ॥

पुत्रो दशरथस्यास्ति सिंहसंहननो युवा ।

रामो नाम वृषस्कन्धो वृत्तायतमहाभुजः ॥ 10 ॥

वीरः पृथुयशाश्श्रीमानतुल्यबलविक्रमः ।

हतं तेन जनस्थानं खरश्च सह दूषणः ॥ 11 ॥

अकम्पनवच श्रुत्वा रावणो राक्षसाधिपः ।

नागेन्द्र इव निश्वस्य वचनं चेदमब्रवीत् ॥ 12 ॥

स सुरेन्द्रेण संयुक्तो रामस्सर्वामरैस्सह ।

उपयातो जनस्थानं ब्रूहि कच्चिदकम्पन ॥ 13 ॥

रावणस्य पुनर्वाक्यं निशम्य तदकम्पनः ।

आचचक्षे बलं तस्य विक्रमं च महात्मनः ॥ 14 ॥

रामो नाम महातेजा श्रेष्ठस्सर्वधनुष्मताम् ।

दिव्यास्त्रगुणसम्पन्नः पुरन्दरसमो युधि ॥ 15 ॥

तस्यानुरूपो बलवान्रक्ताक्षो दन्दुभिस्वनः ।

कनीयान्लक्ष्मणो नाम भ्राता शशिनिभाननः ॥ 16 ॥

स तेन सह संयुक्तः पावकेनानिलो यथा ।

श्रीमान्राजवरस्तेन जनस्थानं निपातितम् ॥ 17 ॥

नैव देवा महात्मानो नात्र कार्या विचारणा ।

शरा रामेण तूत्सृष्टा रुक्मपुङ्खाः पतत्रिणः ॥ 18 ॥

सर्पाः पञ्चानना भूत्वा भक्षयन्ति स्म राक्षसान् ।

येन येन च गच्छन्ति राक्षसा भयकर्शिताः ॥ 19 ॥

तेन तेन स्म पश्यन्ति राममेवाग्रतः स्थितम् ।

इत्थं विनाशितं तेन जनस्थानं तवानघ ॥ 20 ॥

अकम्पनवचश्रुत्वा रावणो वाक्यमब्रवीत् ।

जनस्थानं गमिष्यामि हन्तुं रामं सलक्ष्मणम् ॥ 21 ॥

अथैवमुक्ते वचने प्रोवाचेदमकम्पनः ।

शृणु राजन्यथावृत्तं रामस्य बलपौरुषम् ॥ 22 ॥

असाध्यः कुपितो रामो विक्रमेण महायशाः ।

आपगायास्सुपूर्णाया वेगं परिहरेच्छरैः ॥ 23 ॥

सतारग्रहनक्षत्रं नभश्चाप्यवसादयेत् ।

असौ रामस्तु सीदन्तीं श्रीमानभ्युद्धरेन्महीम् ॥ 24 ॥

भित्त्वा वेलां समुद्रस्य लोकानाप्लावयेद्विभुः ।

वेगं वापि समुद्रस्य वायुं वा विधमेच्छरैः ॥ 25 ॥

संहृत्य वा पुनर्लोकान्विक्रमेण महायशाः ।

शक्तस्सपुरुषव्याघ्रः स्रष्टुं पुनरपि प्रजाः ॥ 26 ॥

न हि रामो दशग्रीव शक्यो जेतुं त्वया युधि ।

रक्षसां वापि लोकेन स्वर्गः पापजनैरिव ॥ 27 ॥

न तं वध्यमहं मन्ये सर्वैर्देवासुरैरपि ।

अयं तस्य वधोपायस्तन्ममैकमनाश्शृणु ॥ 28 ॥

भार्या तस्योत्तमा लोके सीता नाम सुमध्यमा ।

श्यामा समविभक्ताङ्गी स्त्रीरत्नं रत्नभूषिता ॥ 29 ॥

नैव देवी न गन्धर्वी नाप्सरा नापि दानवी ।

तुल्या सीमन्तिनी तस्या मानुषीषु कुतो भवेत् ॥ 30 ॥

तस्यापहर भार्यान्त्वं प्रमथ्य तु महावने ।

सीतया रहितः कामी रामो हास्यति जीवितम् ॥ 31 ॥

अरोचयत तद्वाक्यं रावणो राक्षसाधिपः ।

चिन्तयित्वा महाबाहुरकम्पनमुवाच ह ॥ 32 ॥

बाढं काल्यं गमिष्यामि ह्येकस्सारथिना सह ।

आनयिष्यामि वैदेहीमिमां हृष्टो महापुरीम् ॥ 33 ॥

अथैवमुक्त्वा प्रययौ खरयुक्तेन रावणः ।

रथेनादित्यवर्णेन दिशस्सर्वाः प्रकाशयन् ॥ 34 ॥

स रथो राक्षसेन्द्रस्य नक्षत्रपथगो महान् ।

सञ्चार्यमाणश्शुशुभे जलदे चन्द्रमा इव ॥ 35 ॥

स मारीचाश्रमं प्राप्य ताटकेयमुपागमत् ।

मारीचेनार्चितो राजा भक्ष्यभोज्यैरमानुषैः ॥ 36 ॥

तं स्वयं पूजयित्वा तु आसनेनोदकेन च ।

अर्थोपहितया वाचा मारीचो वाक्यमब्रवीत् ॥ 37 ॥

कच्चित्सुकुशलं राजन्लोकानां राक्षसेश्वर ।

आशङ्के नाथ जाने त्वं यतस्तूर्णमिहागतः ॥ 38 ॥

एवमुक्तो महातेजा मारीचेन स रावणः ।

ततः पश्चादिदं वाक्यमब्रवीद्वाक्यकोविदः ॥ 39 ॥

आरक्षो मे हतस्तात रामेणाक्लिष्टकर्मणा ।

जनस्थानमवध्य तत्सर्वं युधि निपातितम् ॥ 40 ॥

तस्य मे कुरु साचिव्यं तस्य भार्यापहारणे ।

राक्षसेन्द्रवचश्श्रुत्वा मारीचो वाक्यमब्रवीत् ॥ 41 ॥

आख्याता केन सीता सा मित्ररूपेण शत्रुणा ।

त्वया राक्षसशार्दूल को न नन्दति नन्दितः ॥ 42 ॥

सीतामिहानयस्वेति को ब्रवीति ब्रवीहि मे ।

रक्षोलोकस्य सर्वस्य कश्शृङ्गं छेत्तुमिच्छति ॥ 43 ॥

प्रोत्साहयति कश्च त्वां स च शत्रुरसंशयः ।

अशीविषमुखाद्दंष्ट्रामुद्धर्तुं चेच्छति त्वया ॥ 44 ॥

कर्मणा केन केनासि कापथं प्रतिपादितः ।

सुखसुप्तस्य ते राजन् प्रहृतं केन मूर्धनि ॥ 45 ॥

विशुद्धवंशाभिजनाग्रहस्त स्तेजोमदस्संस्थितदोर्विषाणः ।

उदीक्षितुं रावण नेह युक्तः स संयुगे राघवगन्धहस्ती ॥ 46 ॥

असौ रणान्तः स्थितिसन्धिवालो विदग्धरक्षोमृगहा नृसिंहः ।

सुप्तस्त्वया बोधयितुं न युक्तः शराङ्गपूर्णो निशितासिदंष्ट्रः ॥ 47 ॥

चापापहारे भुजवेगपङ्के शरोर्मिमाले सुमहाहवौघे ।

न रामपातालमुखेऽतिघोरे प्रस्कन्दितुं राक्षसराज युक्तम् ॥ 48 ॥

प्रसीद लङ्केश्वर राक्षसेन्द्र लङ्कां प्रसन्नो भव साधु गच्छ ।

त्वं स्वेषु दारेषु रमस्व नित्यं रामस्सभार्यो रमतां वनेषु ॥ 49 ॥

एवमुक्तो दशग्रीवो मारीचेन स रावणः ।

न्यवर्तत पुरीं लङ्कां विवेश च गृहोत्तमम् ॥ 50 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे एकत्रिंशस्सर्गः ॥