ਪ੍ਰਥਮ ਭਾਗਃ - ਆਨਨ੍ਦ ਲਹਰਿ
ਭੁਮੌਸ੍ਖਲਿਤ ਪਾਦਾਨਾਂ ਭੂਮਿਰੇਵਾ ਵਲਮ੍ਬਨਮ੍ ।
ਤ੍ਵਯੀ ਜਾਤਾ ਪਰਾਧਾਨਾਂ ਤ੍ਵਮੇਵ ਸ਼ਰਣਂ ਸ਼ਿਵੇ ॥
ਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਯਦਿ ਭਵਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਭਵਿਤੁਂ
ਨ ਚੇਦੇਵਂ ਦੇਵੋ ਨ ਖਲੁ ਕੁਸ਼ਲਃ ਸ੍ਪਨ੍ਦਿਤੁਮਪਿ ।
ਅਤਸ੍ਤ੍ਵਾਮਾਰਾਧ੍ਯਾਂ ਹਰਿਹਰਵਿਰਿਞ੍ਚਾਦਿਭਿਰਪਿ
ਪ੍ਰਣਨ੍ਤੁਂ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਵਾ ਕਥਮਕृਤਪੁਣ੍ਯਃ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ॥ 1 ॥
ਤਨੀਯਾਂਸਂ ਪਾਂਸੁਂ ਤਵ ਚਰਣਪਙ੍ਕੇਰੁਹਭਵਂ
ਵਿਰਿਞ੍ਚਿਸ੍ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਵਨ੍ ਵਿਰਚਯਤਿ ਲੋਕਾਨਵਿਕਲਮ੍ ।
ਵਹਤ੍ਯੇਨਂ ਸ਼ੌਰਿਃ ਕਥਮਪਿ ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸ਼ਿਰਸਾਂ
ਹਰਸ੍ਸਙ੍ਕ੍षੁਦ੍ਯੈਨਂ ਭਜਤਿ ਭਸਿਤੋਦ੍ਧੂਲਨਵਿਧਿਮ੍ ॥ 2 ॥
ਅਵਿਦ੍ਯਾਨਾਮਨ੍ਤ-ਸ੍ਤਿਮਿਰ-ਮਿਹਿਰਦ੍ਵੀਪਨਗਰੀ
ਜਡਾਨਾਂ ਚੈਤਨ੍ਯ-ਸ੍ਤਬਕ-ਮਕਰਨ੍ਦ-ਸ੍ਰੁਤਿਝਰੀ ।
ਦਰਿਦ੍ਰਾਣਾਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਗੁਣਨਿਕਾ ਜਨ੍ਮਜਲਧੌ
ਨਿਮਗ੍ਨਾਨਾਂ ਦਂष੍ਟ੍ਰਾ ਮੁਰਰਿਪੁ-ਵਰਾਹਸ੍ਯ ਭਵਤਿ ॥ 3 ॥
ਤ੍ਵਦਨ੍ਯਃ ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਮਭਯਵਰਦੋ ਦੈਵਤਗਣਃ
ਤ੍ਵਮੇਕਾ ਨੈਵਾਸਿ ਪ੍ਰਕਟਿਤਵਰਾਭੀਤ੍ਯਭਿਨਯਾ ।
ਭਯਾਤ੍ ਤ੍ਰਾਤੁਂ ਦਾਤੁਂ ਫਲਮਪਿ ਚ ਵਾਞ੍ਛਾਸਮਧਿਕਂ
ਸ਼ਰਣ੍ਯੇ ਲੋਕਾਨਾਂ ਤਵ ਹਿ ਚਰਣਾਵੇਵ ਨਿਪੁਣੌ ॥ 4 ॥
ਹਰਿਸ੍ਤ੍ਵਾਮਾਰਾਧ੍ਯ ਪ੍ਰਣਤਜਨਸੌਭਾਗ੍ਯਜਨਨੀਂ
ਪੁਰਾ ਨਾਰੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪੁਰਰਿਪੁਮਪਿ ਕ੍षੋਭਮਨਯਤ੍ ।
ਸ੍ਮਰੋऽਪਿ ਤ੍ਵਾਂ ਨਤ੍ਵਾ ਰਤਿਨਯਨਲੇਹ੍ਯੇਨ ਵਪੁषਾ
ਮੁਨੀਨਾਮਪ੍ਯਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਹਿ ਮੋਹਾਯ ਮਹਤਾਮ੍ ॥ 5 ॥
ਧਨੁਃ ਪੌष੍ਪਂ ਮੌਰ੍ਵੀ ਮਧੁਕਰਮਯੀ ਪਞ੍ਚ ਵਿਸ਼ਿਖਾਃ
ਵਸਨ੍ਤਃ ਸਾਮਨ੍ਤੋ ਮਲਯਮਰੁਦਾਯੋਧਨਰਥਃ ।
ਤਥਾਪ੍ਯੇਕਃ ਸਰ੍ਵਂ ਹਿਮਗਿਰਿਸੁਤੇ ਕਾਮਪਿ ਕृਪਾਮ੍
ਅਪਾਙ੍ਗਾਤ੍ਤੇ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਜਗਦਿਦ-ਮਨਙ੍ਗੋ ਵਿਜਯਤੇ ॥ 6 ॥
ਕ੍ਵਣਤ੍ਕਾਞ੍ਚੀਦਾਮਾ ਕਰਿਕਲਭਕੁਮ੍ਭਸ੍ਤਨਨਤਾ
ਪਰਿਕ੍षੀਣਾ ਮਧ੍ਯੇ ਪਰਿਣਤਸ਼ਰਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਵਦਨਾ ।
ਧਨੁਰ੍ਬਾਣਾਨ੍ ਪਾਸ਼ਂ ਸृਣਿਮਪਿ ਦਧਾਨਾ ਕਰਤਲੈਃ
ਪੁਰਸ੍ਤਾਦਾਸ੍ਤਾਂ ਨਃ ਪੁਰਮਥਿਤੁਰਾਹੋਪੁਰੁषਿਕਾ ॥ 7 ॥
ਸੁਧਾਸਿਨ੍ਧੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸੁਰਵਿਟਪਿਵਾਟੀਪਰਿਵृਤੇ
ਮਣਿਦ੍ਵੀਪੇ ਨੀਪੋਪਵਨਵਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਗृਹੇ ।
ਸ਼ਿਵਾਕਾਰੇ ਮਞ੍ਚੇ ਪਰਮਸ਼ਿਵਪਰ੍ਯਙ੍ਕਨਿਲਯਾਂ
ਭਜਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਾਂ ਧਨ੍ਯਾਃ ਕਤਿਚਨ ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਲਹਰੀਮ੍ ॥ 8 ॥
ਮਹੀਂ ਮੂਲਾਧਾਰੇ ਕਮਪਿ ਮਣਿਪੂਰੇ ਹੁਤਵਹਂ
ਸ੍ਥਿਤਂ ਸ੍ਵਾਧਿष੍ਠਾਨੇ ਹृਦਿ ਮਰੁਤਮਾਕਾਸ਼ਮੁਪਰਿ ।
ਮਨੋऽਪਿ ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯੇ ਸਕਲਮਪਿ ਭਿਤ੍ਵਾ ਕੁਲਪਥਂ
ਸਹਸ੍ਰਾਰੇ ਪਦ੍ਮੇ ਸਹ ਰਹਸਿ ਪਤ੍ਯਾ ਵਿਹਰਸੇ ॥ 9 ॥
ਸੁਧਾਧਾਰਾਸਾਰੈਸ਼੍ਚਰਣਯੁਗਲਾਨ੍ਤਰ੍ਵਿਗਲਿਤੈਃ
ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਂ ਸਿਞ੍ਚਨ੍ਤੀ ਪੁਨਰਪਿ ਰਸਾਮ੍ਨਾਯਮਹਸਃ ।
ਅਵਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਾਂ ਭੂਮਿਂ ਭੁਜਗਨਿਭਮਧ੍ਯੁष੍ਟਵਲਯਂ
ਸ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਪਿषਿ ਕੁਲਕੁਣ੍ਡੇ ਕੁਹਰਿਣਿ ॥ 10 ॥
ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸ਼੍ਰੀਕਣ੍ਠੈਃ ਸ਼ਿਵਯੁਵਤਿਭਿਃ ਪਞ੍ਚਭਿਰਪਿ
ਪ੍ਰਭਿਨ੍ਨਾਭਿਃ ਸ਼ਮ੍ਭੋਰ੍ਨਵਭਿਰਪਿ ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਭਿਃ ।
ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵਸੁਦਲਕਲਾਸ਼੍ਰਤ੍ਰਿਵਲਯ- [ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿ]
ਤ੍ਰਿਰੇਖਾਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤਵ ਸ਼ਰਣਕੋਣਾਃ ਪਰਿਣਤਾਃ ॥ 11 ॥ [ਚਰਣਕੋਣਾਃ, ਭਵਨਕਿਣਾਃ]
ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਂ ਤੁਹਿਨਗਿਰਿਕਨ੍ਯੇ ਤੁਲਯਿਤੁਂ
ਕਵੀਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਕਲ੍ਪਨ੍ਤੇ ਕਥਮਪਿ ਵਿਰਿਞ੍ਚਿਪ੍ਰਭृਤਯਃ ।
ਯਦਾਲੋਕੌਤ੍ਸੁਕ੍ਯਾਦਮਰਲਲਨਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮਨਸਾ
ਤਪੋਭਿਰ੍ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪਾਮਪਿ ਗਿਰਿਸ਼ਸਾਯੁਜ੍ਯਪਦਵੀਮ੍ ॥ 12 ॥
ਨਰਂ ਵਰ੍षੀਯਾਂਸਂ ਨਯਨਵਿਰਸਂ ਨਰ੍ਮਸੁ ਜਡਂ
ਤਵਾਪਾਙ੍ਗਾਲੋਕੇ ਪਤਿਤਮਨੁਧਾਵਨ੍ਤਿ ਸ਼ਤਸ਼ਃ ।
ਗਲਦ੍ਵੇਣੀਬਨ੍ਧਾਃ ਕੁਚਕਲਸ਼ਵਿਸ੍ਰਸ੍ਤਸਿਚਯਾ
ਹਠਾਤ੍ ਤ੍ਰੁਟ੍ਯਤ੍ਕਾਞ੍ਚ੍ਯੋ ਵਿਗਲਿਤਦੁਕੂਲਾ ਯੁਵਤਯਃ ॥ 13 ॥
ਕ੍षਿਤੌ षਟ੍ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ ਦ੍ਵਿਸਮਧਿਕਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦੁਦਕੇ
ਹੁਤਾਸ਼ੇ ਦ੍ਵਾषष੍ਟਿਸ਼੍ਚਤੁਰਧਿਕਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦਨਿਲੇ ।
ਦਿਵਿ ਦ੍ਵਿष੍षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਨ੍ਮਨਸਿ ਚ ਚਤੁष੍षष੍ਟਿਰਿਤਿ ਯੇ
ਮਯੂਖਾਸ੍ਤੇषਾਮਪ੍ਯੁਪਰਿ ਤਵ ਪਾਦਾਮ੍ਬੁਜਯੁਗਮ੍ ॥ 14 ॥
ਸ਼ਰਜ੍ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਯੁਤਜਟਾਜੂਟਮਕੁਟਾਂ
ਵਰਤ੍ਰਾਸਤ੍ਰਾਣਸ੍ਫਟਿਕਘਟਿਕਾਪੁਸ੍ਤਕਕਰਾਮ੍ ।
ਸਕृਨ੍ਨ ਤ੍ਵਾ ਨਤ੍ਵਾ ਕਥਮਿਵ ਸਤਾਂ ਸਨ੍ਨ੍ਨਿਦਧਤੇ
ਮਧੁਕ੍षੀਰਦ੍ਰਾਕ੍षਾਮਧੁਰਿਮਧੁਰੀਣਾਃ ਭਣਿਤਯਃ ॥ 15॥ [ਫਣਿਤਯਃ]
ਕਵੀਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਚੇਤਃਕਮਲਵਨਬਾਲਾਤਪਰੁਚਿਂ
ਭਜਨ੍ਤੇ ਯੇ ਸਨ੍ਤਃ ਕਤਿਚਿਦਰੁਣਾਮੇਵ ਭਵਤੀਮ੍ ।
ਵਿਰਿਞ੍ਚਿਪ੍ਰੇਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਰੁਣਤਰਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਲਹਰੀ-
ਗਭੀਰਾਭਿਰ੍ਵਾਗ੍ਭਿਰ੍ਵਿਦਧਤਿ ਸਤਾਂ ਰਞ੍ਜਨਮਮੀ ॥ 16 ॥
ਸਵਿਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਵਾਚਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਮਣਿਸ਼ਿਲਾਭਙ੍ਗਰੁਚਿਭਿਃ
ਵਸ਼ਿਨ੍ਯਾਦ੍ਯਾਭਿਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸਹ ਜਨਨਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਤਿ ਯਃ ।
ਸ ਕਰ੍ਤਾ ਕਾਵ੍ਯਾਨਾਂ ਭਵਤਿ ਮਹਤਾਂ ਭਙ੍ਗਿਰੁਚਿਭਿਃ
ਵਚੋਭਿਰ੍ਵਾਗ੍ਦੇਵੀਵਦਨਕਮਲਾਮੋਦਮਧੁਰੈਃ ॥ 17 ॥
ਤਨੁਚ੍ਛਾਯਾਭਿਸ੍ਤੇ ਤਰੁਣਤਰਣਿਸ਼੍ਰੀਸਰਣਿਭਿਃ
ਦਿਵਂ ਸਰ੍ਵਾਮੁਰ੍ਵੀਮਰੁਣਿਮਨਿ ਮਗ੍ਨਾਂ ਸ੍ਮਰਤਿ ਯਃ ।
ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰਸ੍ਯਦ੍ਵਨਹਰਿਣਸ਼ਾਲੀਨਨਯਨਾਃ
ਸਹੋਰ੍ਵਸ਼੍ਯਾ ਵਸ਼੍ਯਾਃ ਕਤਿ ਕਤਿ ਨ ਗੀਰ੍ਵਾਣਗਣਿਕਾਃ ॥ 18 ॥
ਮੁਖਂ ਬਿਨ੍ਦੁਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕੁਚਯੁਗਮਧਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਦਧੋ
ਹਰਾਰ੍ਧਂ ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਯੋ ਹਰਮਹਿषਿ ਤੇ ਮਨ੍ਮਥਕਲਾਮ੍ ।
ਸ ਸਦ੍ਯਃ ਸਙ੍ਕ੍षੋਭਂ ਨਯਤਿ ਵਨਿਤਾ ਇਤ੍ਯਤਿਲਘੁ
ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਮਪ੍ਯਾਸ਼ੁ ਭ੍ਰਮਯਤਿ ਰਵੀਨ੍ਦੁਸ੍ਤਨਯੁਗਾਮ੍ ॥ 19 ॥
ਕਿਰਨ੍ਤੀਮਙ੍ਗੇਭ੍ਯਃ ਕਿਰਣਨਿਕੁਰਮ੍ਬਾਮृਤਰਸਂ
ਹृਦਿ ਤ੍ਵਾਮਾਧਤ੍ਤੇ ਹਿਮਕਰਸ਼ਿਲਾਮੂਰ੍ਤਿਮਿਵ ਯਃ ।
ਸ ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਦਰ੍ਪਂ ਸ਼ਮਯਤਿ ਸ਼ਕੁਨ੍ਤਾਧਿਪ ਇਵ
ਜ੍ਵਰਪ੍ਲੁष੍ਟਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਸੁਖਯਤਿ ਸੁਧਾਧਾਰਸਿਰਯਾ ॥ 20 ॥
ਤਟਿਲ੍ਲੇਖਾਤਨ੍ਵੀਂ ਤਪਨਸ਼ਸ਼ਿਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਮਯੀਂ
ਨਿषਣ੍ਣਾਂ षਣ੍ਣਾਮਪ੍ਯੁਪਰਿ ਕਮਲਾਨਾਂ ਤਵ ਕਲਾਮ੍ ।
ਮਹਾਪਦ੍ਮਾਟਵ੍ਯਾਂ ਮृਦਿਤਮਲਮਾਯੇਨ ਮਨਸਾ
ਮਹਾਨ੍ਤਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋ ਦਧਤਿ ਪਰਮਾਹ੍ਲਾਦਲਹਰੀਮ੍ ॥ 21 ॥
ਭਵਾਨਿ ਤ੍ਵਂ ਦਾਸੇ ਮਯਿ ਵਿਤਰ ਦृष੍ਟਿਂ ਸਕਰੁਣਾ-
ਮਿਤਿ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਵਾਞ੍ਛਨ੍ ਕਥਯਤਿ ਭਵਾਨਿ ਤ੍ਵਮਿਤਿ ਯਃ ।
ਤਦੈਵ ਤ੍ਵਂ ਤਸ੍ਮੈ ਦਿਸ਼ਸਿ ਨਿਜਸਾਯੁਜ੍ਯਪਦਵੀਂ
ਮੁਕੁਨ੍ਦਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਫੁਟਮਕੁਟਨੀਰਾਜਿਤਪਦਾਮ੍ ॥ 22 ॥
ਤ੍ਵਯਾ ਹृਤ੍ਵਾ ਵਾਮਂ ਵਪੁਰਪਰਿ-ਤृਪ੍ਤੇਨ ਮਨਸਾ
ਸ਼ਰੀਰਾਰ੍ਧਂ ਸ਼ਮ੍ਭੋਰਪਰਮਪਿ ਸ਼ਙ੍ਕੇ ਹृਤਮਭੂਤ੍ ।
ਯਦੇਤਤ੍ਤ੍ਵਦ੍ਰੂਪਂ ਸਕਲਮਰੁਣਾਭਂ ਤ੍ਰਿਨਯਨਂ
ਕੁਚਾਭ੍ਯਾਮਾਨਮ੍ਰਂ ਕੁਟਿਲਸ਼ਸ਼ਿਚੂਡਾਲਮਕੁਟਮ੍ ॥ 23 ॥
ਜਗਤ੍ਸੂਤੇ ਧਾਤਾ ਹਰਿਰਵਤਿ ਰੁਦ੍ਰਃ ਕ੍षਪਯਤੇ
ਤਿਰਸ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨੇਤਤ੍ਸ੍ਵਮਪਿ ਵਪੁਰੀਸ਼ਸ੍ਤਿਰਯਤਿ ।
ਸਦਾਪੂਰ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਿਦਮਨੁਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਚ ਸ਼ਿਵ-
ਸ੍ਤਵਾਜ੍ਞਾਮਾਲਮ੍ਬ੍ਯ ਕ੍षਣਚਲਿਤਯੋਰ੍ਭ੍ਰੂਲਤਿਕਯੋਃ ॥ 24 ॥
ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਜਨਿਤਾਨਾਂ ਤਵ ਸ਼ਿਵੇ
ਭਵੇਤ੍ ਪੂਜਾ ਪੂਜਾ ਤਵ ਚਰਣਯੋਰ੍ਯਾ ਵਿਰਚਿਤਾ ।
ਤਥਾ ਹਿ ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦੋਦ੍ਵਹਨਮਣਿਪੀਠਸ੍ਯ ਨਿਕਟੇ
ਸ੍ਥਿਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਸ਼ਸ਼੍ਵਨ੍ਮੁਕੁਲਿਤਕਰੋਤ੍ਤਂਸਮਕੁਟਾਃ ॥ 25 ॥
ਵਿਰਿਞ੍ਚਿਃ ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਂ ਵ੍ਰਜਤਿ ਹਰਿਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵਿਰਤਿਂ
ਵਿਨਾਸ਼ਂ ਕੀਨਾਸ਼ੋ ਭਜਤਿ ਧਨਦੋ ਯਾਤਿ ਨਿਧਨਮ੍ ।
ਵਿਤਨ੍ਦ੍ਰੀ ਮਾਹੇਨ੍ਦ੍ਰੀ ਵਿਤਤਿਰਪਿ ਸਮ੍ਮੀਲਿਤਦृਸ਼ਾ
ਮਹਾਸਂਹਾਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤਿ ਤ੍ਵਤ੍ਪਤਿਰਸੌ ॥ 26 ॥
ਜਪੋ ਜਲ੍ਪਃ ਸ਼ਿਲ੍ਪਂ ਸਕਲਮਪਿ ਮੁਦ੍ਰਾਵਿਰਚਨਾ
ਗਤਿਃ ਪ੍ਰਾਦਕ੍षਿਣ੍ਯਕ੍ਰਮਣਮਸ਼ਨਾਦ੍ਯਾਹੁਤਿਵਿਧਿਃ ।
ਪ੍ਰਣਾਮਸ੍ਸਂਵੇਸ਼ਸ੍ਸੁਖਮਖਿਲਮਾਤ੍ਮਾਰ੍ਪਣਦृਸ਼ਾ
ਸਪਰ੍ਯਾਪਰ੍ਯਾਯਸ੍ਤਵ ਭਵਤੁ ਯਨ੍ਮੇ ਵਿਲਸਿਤਮ੍ ॥ 27 ॥
ਸੁਧਾਮਪ੍ਯਾਸ੍ਵਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਭਯਜਰਾਮृਤ੍ਯੁਹਰਿਣੀਂ
ਵਿਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਵਿਧਿਸ਼ਤਮਖਾਦ੍ਯਾ ਦਿਵਿषਦਃ ।
ਕਰਾਲਂ ਯਤ੍ਕ੍ष੍ਵੇਲਂ ਕਬਲਿਤਵਤਃ ਕਾਲਕਲਨਾ
ਨ ਸ਼ਮ੍ਭੋਸ੍ਤਨ੍ਮੂਲਂ ਤਵ ਜਨਨਿ ਤਾਟਙ੍ਕਮਹਿਮਾ ॥ 28 ॥
ਕਿਰੀਟਂ ਵੈਰਿਞ੍ਚਂ ਪਰਿਹਰ ਪੁਰਃ ਕੈਟਭਭਿਦਃ
ਕਠੋਰੇ ਕੋਟੀਰੇ ਸ੍ਖਲਸਿ ਜਹਿ ਜਮ੍ਭਾਰਿਮੁਕੁਟਮ੍ ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਰੇष੍ਵੇਤੇषੁ ਪ੍ਰਸਭਮੁਪਯਾਤਸ੍ਯ ਭਵਨਂ
ਭਵਸ੍ਯਾਭ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨੇ ਤਵ ਪਰਿਜਨੋਕ੍ਤਿਰ੍ਵਿਜਯਤੇ ॥ 29 ॥
ਸ੍ਵਦੇਹੋਦ੍ਭੂਤਾਭਿਰ੍ਘृਣਿਭਿਰਣਿਮਾਦ੍ਯਾਭਿਰਭਿਤੋ
ਨਿषੇਵ੍ਯੇ ਨਿਤ੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਮਹਮਿਤਿ ਸਦਾ ਭਾਵਯਤਿ ਯਃ ।
ਕਿਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਨਯਨਸਮृਦ੍ਧਿਂ ਤृਣਯਤੋ
ਮਹਾਸਂਵਰ੍ਤਾਗ੍ਨਿਰ੍ਵਿਰਚਯਤਿ ਨਿਰਾਜਨਵਿਧਿਮ੍ ॥ 30 ॥
ਚਤੁष੍षष੍ਟ੍ਯਾ ਤਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸਕਲਮਤਿਸਨ੍ਧਾਯ ਭੁਵਨਂ
ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਸਵਪਰਤਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪਸ਼ੁਪਤਿਃ ।
ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਨਿਰ੍ਬਨ੍ਧਾਦਖਿਲਪੁਰੁषਾਰ੍ਥੈਕਘਟਨਾ-
ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਕ੍षਿਤਿਤਲਮਵਾਤੀਤਰਦਿਦਮ੍ ॥ 31 ॥
ਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕਾਮਃ ਕ੍षਿਤਿਰਥ ਰਵਿਃ ਸ਼ੀਤਕਿਰਣਃ
ਸ੍ਮਰੋ ਹਂਸਃ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਤਦਨੁ ਚ ਪਰਾਮਾਰਹਰਯਃ ।
ਅਮੀ ਹृਲ੍ਲੇਖਾਭਿਸ੍ਤਿਸृਭਿਰਵਸਾਨੇषੁ ਘਟਿਤਾ
ਭਜਨ੍ਤੇ ਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤੇ ਤਵ ਜਨਨਿ ਨਾਮਾਵਯਵਤਾਮ੍ ॥ 32 ॥
ਸ੍ਮਰਂ ਯੋਨਿਂ ਲਕ੍ष੍ਮੀਂ ਤ੍ਰਿਤਯਮਿਦਮਾਦੌ ਤਵ ਮਨੋ-
ਰ੍ਨਿਧਾਯੈਕੇ ਨਿਤ੍ਯੇ ਨਿਰਵਧਿਮਹਾਭੋਗਰਸਿਕਾਃ ।
ਭਜਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਾਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਗੁਨਨਿਬਦ੍ਧਾਕ੍षਵਲਯਾਃ
ਸ਼ਿਵਾਗ੍ਨੌ ਜੁਹ੍ਵਨ੍ਤਃ ਸੁਰਭਿਘृਤਧਾਰਾਹੁਤਿਸ਼ਤੈਃ ॥ 33 ॥
ਸ਼ਰੀਰਂ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਮ੍ਭੋਃ ਸ਼ਸ਼ਿਮਿਹਿਰਵਕ੍षੋਰੁਹਯੁਗਂ
ਤਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯੇ ਭਗਵਤਿ ਨਵਾਤ੍ਮਾਨਮਨਘਮ੍ ।
ਅਤਸ਼੍ਸ਼ੇषਸ਼੍ਸ਼ੇषੀਤ੍ਯਯਮੁਭਯਸਾਧਾਰਣਤਯਾ
ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵਾਂ ਸਮਰਸਪਰਾਨਨ੍ਦਪਰਯੋਃ ॥ 34 ॥
ਮਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵ੍ਯੋਮ ਤ੍ਵਂ ਮਰੁਦਸਿ ਮਰੁਤ੍ਸਾਰਥਿਰਸਿ
ਤ੍ਵਮਾਪਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭੂਮਿਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਪਰਿਣਤਾਯਾਂ ਨ ਹਿ ਪਰਮ੍ ।
ਤ੍ਵਮੇਵ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਣਮਯਿਤੁਂ ਵਿਸ਼੍ਵਵਪੁषਾ
ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਾਕਾਰਂ ਸ਼ਿਵਯੁਵਤਿ ਭਾਵੇਨ ਬਿਭृषੇ ॥ 35 ॥
ਤਵਾਜ੍ਞਾਚਕ੍ਰਸ੍ਥਂ ਤਪਨਸ਼ਸ਼ਿਕੋਟਿਦ੍ਯੁਤਿਧਰਂ
ਪਰਂ ਸ਼ਮ੍ਭੁਂ ਵਨ੍ਦੇ ਪਰਿਮਿਲਿਤਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਪਰਚਿਤਾ ।
ਯਮਾਰਾਧ੍ਯਨ੍ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਰਵਿਸ਼ਸ਼ਿਸ਼ੁਚੀਨਾਮਵਿषਯੇ
ਨਿਰਾਲੋਕੇऽਲੋਕੇ ਨਿਵਸਤਿ ਹਿ ਭਾਲੋਕਭੁਵਨੇ ॥ 36 ॥
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੌ ਤੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫਟਿਕਵਿਸ਼ਦਂ ਵ੍ਯੋਮਜਨਕਂ
ਸ਼ਿਵਂ ਸੇਵੇ ਦੇਵੀਮਪਿ ਸ਼ਿਵਸਮਾਨਵ੍ਯਵਸਿਤਾਮ੍ ।
ਯਯੋਃ ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਸ਼ਸ਼ਿਕਿਰਣਸਾਰੂਪ੍ਯਸਰਣੇ-
ਵਿਧੂਤਾਨ੍ਤਰ੍ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਾ ਵਿਲਸਤਿ ਚਕੋਰੀਵ ਜਗਤੀ ॥ 37 ॥
ਸਮੁਨ੍ਮੀਲਤ੍ ਸਂਵਿਤ੍ ਕਮਲਮਕਰਨ੍ਦੈਕਰਸਿਕਂ
ਭਜੇ ਹਂਸਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਕਿਮਪਿ ਮਹਤਾਂ ਮਾਨਸਚਰਮ੍ ।
ਯਦਾਲਾਪਾਦष੍ਟਾਦਸ਼ਗੁਣਿਤਵਿਦ੍ਯਾਪਰਿਣਤਿ-
ਰ੍ਯਦਾਦਤ੍ਤੇ ਦੋषਾਦ੍ ਗੁਣਮਖਿਲਮਦ੍ਭ੍ਯਃ ਪਯ ਇਵ ॥ 38 ॥
ਤਵ ਸ੍ਵਾਧਿष੍ਠਾਨੇ ਹੁਤਵਹਮਧਿष੍ਠਾਯ ਨਿਰਤਂ
ਤਮੀਡੇ ਸਂਵਰ੍ਤਂ ਜਨਨਿ ਮਹਤੀਂ ਤਾਂ ਚ ਸਮਯਾਮ੍ ।
ਯਦਾਲੋਕੇ ਲੋਕਾਨ੍ ਦਹਤਿ ਮਹਤਿ ਕ੍ਰੋਧਕਲਿਤੇ
ਦਯਾਰ੍ਦ੍ਰਾ ਯਾ ਦृष੍ਟਿਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਮੁਪਚਾਰਂ ਰਚਯਤਿ ॥ 39 ॥
ਤਟਿਤ੍ਤ੍ਵਨ੍ਤਂ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਿਮਿਰਪਰਿਪਨ੍ਥਿਸ੍ਫੁਰਣਯਾ
ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਾਭਰਣਪਰਿਣਦ੍ਧੇਨ੍ਦ੍ਰਧਨੁषਮ੍ ।
ਤਵ ਸ਼੍ਯਾਮਂ ਮੇਘਂ ਕਮਪਿ ਮਣਿਪੂਰੈਕਸ਼ਰਣਂ
ਨਿषੇਵੇ ਵਰ੍षਨ੍ਤਂ ਹਰਮਿਹਿਰਤਪ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਮ੍ ॥ 40 ॥
ਤਵਾਧਾਰੇ ਮੂਲੇ ਸਹ ਸਮਯਯਾ ਲਾਸ੍ਯਪਰਯਾ
ਨਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯੇ ਨਵਰਸਮਹਾਤਾਣ੍ਡਵਨਟਮ੍ ।
ਉਭਾਭ੍ਯਾਮੇਤਾਭ੍ਯਾਮੁਦਯਵਿਧਿਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਦਯਯਾ
ਸਨਾਥਾਭ੍ਯਾਂ ਜਜ੍ਞੇ ਜਨਕਜਨਨੀਮਜ੍ਜਗਦਿਦਮ੍ ॥ 41 ॥
ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਭਾਗਃ - ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯ ਲਹਰੀ
ਗਤੈਰ੍ਮਾਣਿਕ੍ਯਤ੍ਵਂ ਗਗਨਮਣਿਭਿਃ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਘਟਿਤਂ
ਕਿਰੀਟਂ ਤੇ ਹੈਮਂ ਹਿਮਗਿਰਿਸੁਤੇ ਕੀਰ੍ਤਯਤਿ ਯਃ ।
ਸ ਨੀਡੇਯਚ੍ਛਾਯਾਚ੍ਛੁਰਣਸ਼ਬਲਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਕਲਂ
ਧਨੁਃ ਸ਼ੌਨਾਸੀਰਂ ਕਿਮਿਤਿ ਨ ਨਿਬਧ੍ਨਾਤਿ ਧਿषਣਾਮ੍ ॥ 42 ॥
ਧੁਨੋਤੁ ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਂ ਨਸ੍ਤੁਲਿਤਦਲਿਤੇਨ੍ਦੀਵਰਵਨਂ
ਘਨਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼੍ਲਕ੍ष੍ਣਂ ਚਿਕੁਰਨਿਕੁਰੁਮ੍ਬਂ ਤਵ ਸ਼ਿਵੇ ।
ਯਦੀਯਂ ਸੌਰਭ੍ਯਂ ਸਹਜਮੁਪਲਬ੍ਧੁਂ ਸੁਮਨਸੋ
ਵਸਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਨ੍ਯੇ ਵਲਮਥਨਵਾਟੀਵਿਟਪਿਨਾਮ੍ ॥ 43 ॥
ਤਨੋਤੁ ਕ੍षੇਮਂ ਨਸ੍ਤਵ ਵਦਨਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਲਹਰੀ-
ਪਰੀਵਾਹਸ੍ਰੋਤਃਸਰਣਿਰਿਵ ਸੀਮਨ੍ਤਸਰਣਿਃ ।
ਵਹਨ੍ਤੀ ਸਿਨ੍ਦੂਰਂ ਪ੍ਰਬਲਕਬਰੀਭਾਰਤਿਮਿਰ-
ਦ੍ਵਿषਾਂ ਬृਨ੍ਦੈਰ੍ਬਨ੍ਦੀਕृਤਮਿਵ ਨਵੀਨਾਰ੍ਕਕਿਰਣਮ੍ ॥ 44 ॥
ਅਰਾਲੈਃ ਸ੍ਵਾਭਾਵ੍ਯਾਦਲਿਕਲਭਸਸ਼੍ਰੀਭਿਰਲਕੈਃ
ਪਰੀਤਂ ਤੇ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰਿਹਸਤਿ ਪਙ੍ਕੇਰੁਹਰੁਚਿਮ੍ ।
ਦਰਸ੍ਮੇਰੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਸ਼ਨਰੁਚਿਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਰੁਚਿਰੇ
ਸੁਗਨ੍ਧੌ ਮਾਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮਰਦਹਨਚਕ੍षੁਰ੍ਮਧੁਲਿਹਃ ॥ 45 ॥
ਲਲਾਟਂ ਲਾਵਣ੍ਯਦ੍ਯੁਤਿਵਿਮਲਮਾਭਾਤਿ ਤਵ ਯ-
ਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਤਨ੍ਮਨ੍ਯੇ ਮਕੁਟਘਟਿਤਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਕਲਮ੍ ।
ਵਿਪਰ੍ਯਾਸਨ੍ਯਾਸਾਦੁਭਯਮਪਿ ਸਮ੍ਭੂਯ ਚ ਮਿਥਃ
ਸੁਧਾਲੇਪਸ੍ਯੂਤਿਃ ਪਰਿਣਮਤਿ ਰਾਕਾਹਿਮਕਰਃ ॥ 46 ॥
ਭ੍ਰੁਵੌ ਭੁਗ੍ਨੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਭੁਵਨਭਯਭਙ੍ਗਵ੍ਯਸਨਿਨਿ
ਤ੍ਵਦੀਯੇ ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਮਧੁਕਰਰੁਚਿਭ੍ਯਾਂ ਧृਤਗੁਣਮ੍ ।
ਧਨੁਰ੍ਮਨ੍ਯੇ ਸਵ੍ਯੇਤਰਕਰਗृਹੀਤਂ ਰਤਿਪਤੇਃ
ਪ੍ਰਕੋष੍ਠੇ ਮੁष੍ਟੌ ਚ ਸ੍ਥਗਯਤਿ ਨਿਗੂਢਾਨ੍ਤਰਮੁਮੇ ॥ 47 ॥
ਅਹਃ ਸੂਤੇ ਸਵ੍ਯਂ ਤਵ ਨਯਨਮਰ੍ਕਾਤ੍ਮਕਤਯਾ
ਤ੍ਰਿਯਾਮਾਂ ਵਾਮਂ ਤੇ ਸृਜਤਿ ਰਜਨੀਨਾਯਕਤਯਾ ।
ਤृਤੀਯਾ ਤੇ ਦृष੍ਟਿਰ੍ਦਰਦਲਿਤਹੇਮਾਮ੍ਬੁਜਰੁਚਿਃ
ਸਮਾਧਤ੍ਤੇ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਦਿਵਸਨਿਸ਼ਯੋਰਨ੍ਤਰਚਰੀਮ੍ ॥ 48 ॥
ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਕਲ੍ਯਾਣੀ ਸ੍ਫੁਟਰੁਚਿਰਯੋਧ੍ਯਾ ਕੁਵਲਯੈਃ
ਕृਪਾਧਾਰਾਧਾਰਾ ਕਿਮਪਿ ਮਧੁਰਾਭੋਗਵਤਿਕਾ ।
ਅਵਨ੍ਤੀ ਦृष੍ਟਿਸ੍ਤੇ ਬਹੁਨਗਰਵਿਸ੍ਤਾਰਵਿਜਯਾ
ਧ੍ਰੁਵਂ ਤਤ੍ਤਨ੍ਨਾਮਵ੍ਯਵਹਰਣਯੋਗ੍ਯਾ ਵਿਜਯਤੇ ॥ 49 ॥
ਕਵੀਨਾਂ ਸਨ੍ਦਰ੍ਭਸ੍ਤਬਕਮਕਰਨ੍ਦੈਕਰਸਿਕਂ
ਕਟਾਕ੍षਵ੍ਯਾਕ੍षੇਪਭ੍ਰਮਰਕਲਭੌ ਕਰ੍ਣਯੁਗਲਮ੍ ।
ਅਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਵ ਨਵਰਸਾਸ੍ਵਾਦਤਰਲਾ-
ਵਸੂਯਾਸਂਸਰ੍ਗਾਦਲਿਕਨਯਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਰੁਣਮ੍ ॥ 50 ॥
ਸ਼ਿਵੇ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਾਰ੍ਦ੍ਰਾ ਤਦਿਤਰਜਨੇ ਕੁਤ੍ਸਨਪਰਾ
ਸਰੋषਾ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਗਿਰਿਸ਼ਚਰਿਤੇ ਵਿਸ੍ਮਯਵਤੀ ।
ਹਰਾਹਿਭ੍ਯੋ ਭੀਤਾ ਸਰਸਿਰੁਹਸੌਭਾਗ੍ਯਜਨਨੀ (ਜਯਿਨੀ)
ਸਖੀषੁ ਸ੍ਮੇਰਾ ਤੇ ਮਯਿ ਜਨਨੀ ਦृष੍ਟਿਃ ਸਕਰੁਣਾ ॥ 51 ॥
ਗਤੇ ਕਰ੍ਣਾਭ੍ਯਰ੍ਣਂ ਗਰੁਤ ਇਵ ਪਕ੍ष੍ਮਾਣਿ ਦਧਤੀ
ਪੁਰਾਂ ਭੇਤ੍ਤੁਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਰਸ਼ਮਰਸਵਿਦ੍ਰਾਵਣਫਲੇ ।
ਇਮੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਗੋਤ੍ਰਾਧਰਪਤਿਕੁਲੋਤ੍ਤਂਸਕਲਿਕੇ
ਤਵਾਕਰ੍ਣਾਕृष੍ਟਸ੍ਮਰਸ਼ਰਵਿਲਾਸਂ ਕਲਯਤਃ ॥ 52 ॥
ਵਿਭਕ੍ਤਤ੍ਰੈਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਵ੍ਯਤਿਕਰਿਤਲੀਲਾਞ੍ਜਨਤਯਾ
ਵਿਭਾਤਿ ਤ੍ਵਨ੍ਨੇਤ੍ਰਤ੍ਰਿਤਯਮਿਦਮੀਸ਼ਾਨਦਯਿਤੇ ।
ਪੁਨਃ ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਦੇਵਾਨ੍ ਦ੍ਰੁਹਿਣਹਰਿਰੁਦ੍ਰਾਨੁਪਰਤਾਨ੍
ਰਜਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਬਿਭ੍ਰਤ੍ਤਮ ਇਤਿ ਗੁਣਾਨਾਂ ਤ੍ਰਯਮਿਵ ॥ 53 ॥
ਪਵਿਤ੍ਰੀਕਰ੍ਤੁਂ ਨਃ ਪਸ਼ੁਪਤਿਪਰਾਧੀਨਹृਦਯੇ
ਦਯਾਮਿਤ੍ਰੈਰ੍ਨੇਤ੍ਰੈਰਰੁਣਧਵਲਸ਼੍ਯਾਮਰੁਚਿਭਿਃ ।
ਨਦਃ ਸ਼ੋਣੋ ਗਙ੍ਗਾ ਤਪਨਤਨਯੇਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮਮੁਂ
ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਮੁਪਨਯਸਿ ਸਮ੍ਭੇਦਮਨਘਮ੍ ॥ 54 ॥
ਨਿਮੇषੋਨ੍ਮੇषਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਲਯਮੁਦਯਂ ਯਾਤਿ ਜਗਤੀ
ਤਵੇਤ੍ਯਾਹੁਃ ਸਨ੍ਤੋ ਧਰਣਿਧਰਰਾਜਨ੍ਯਤਨਯੇ ।
ਤ੍ਵਦੁਨ੍ਮੇषਾਜ੍ਜਾਤਂ ਜਗਦਿਦਮਸ਼ੇषਂ ਪ੍ਰਲਯਤਃ
ਪਰਿਤ੍ਰਾਤੁਂ ਸ਼ਙ੍ਕੇ ਪਰਿਹृਤਨਿਮੇषਾਸ੍ਤਵ ਦृਸ਼ਃ ॥ 55 ॥
ਤਵਾਪਰ੍ਣੇ ਕਰ੍ਣੇਜਪਨਯਨਪੈਸ਼ੁਨ੍ਯਚਕਿਤਾ
ਨਿਲੀਯਨ੍ਤੇ ਤੋਯੇ ਨਿਯਤਮਨਿਮੇषਾਃ ਸ਼ਫਰਿਕਾਃ ।
ਇਯਂ ਚ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਬਦ੍ਧਚ੍ਛਦਪੁਟਕਵਾਟਂ ਕੁਵਲਯਮ੍
ਜਹਾਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂषੇ ਨਿਸ਼ਿ ਚ ਵਿਘਟਯ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤਿ ॥ 56 ॥
ਦृਸ਼ਾ ਦ੍ਰਾਘੀਯਸ੍ਯਾ ਦਰਦਲਿਤਨੀਲੋਤ੍ਪਲਰੁਚਾ
ਦਵੀਯਾਂਸਂ ਦੀਨਂ ਸ੍ਨਪਯ ਕृਪਯਾ ਮਾਮਪਿ ਸ਼ਿਵੇ ।
ਅਨੇਨਾਯਂ ਧਨ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਨ ਚ ਤੇ ਹਾਨਿਰਿਯਤਾ
ਵਨੇ ਵਾ ਹਰ੍ਮ੍ਯੇ ਵਾ ਸਮਕਰਨਿਪਾਤੋ ਹਿਮਕਰਃ ॥ 57 ॥
ਅਰਾਲਂ ਤੇ ਪਾਲੀਯੁਗਲਮਗਰਾਜਨ੍ਯਤਨਯੇ
ਨ ਕੇषਾਮਾਧਤ੍ਤੇ ਕੁਸੁਮਸ਼ਰਕੋਦਣ੍ਡਕੁਤੁਕਮ੍ ।
ਤਿਰਸ਼੍ਚੀਨੋ ਯਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਵਣਪਥਮੁਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਵਿਲਸ-
ਨ੍ਨਪਾਙ੍ਗਵ੍ਯਾਸਙ੍ਗੋ ਦਿਸ਼ਤਿ ਸ਼ਰਸਨ੍ਧਾਨਧਿषਣਾਮ੍ ॥ 58 ॥
ਸ੍ਫੁਰਦ੍ਗਣ੍ਡਾਭੋਗਪ੍ਰਤਿਫਲਿਤਤਾਟਙ੍ਕਯੁਗਲਂ
ਚਤੁਸ਼੍ਚਕ੍ਰਂ ਮਨ੍ਯੇ ਤਵ ਮੁਖਮਿਦਂ ਮਨ੍ਮਥਰਥਮ੍ ।
ਯਮਾਰੁਹ੍ਯ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯਤ੍ਯਵਨਿਰਥਮਰ੍ਕੇਨ੍ਦੁਚਰਣਂ
ਮਹਾਵੀਰੋ ਮਾਰਃ ਪ੍ਰਮਥਪਤਯੇ ਸਜ੍ਜਿਤਵਤੇ ॥ 59 ॥
ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਃ ਸੂਕ੍ਤੀਰਮृਤਲਹਰੀਕੌਸ਼ਲਹਰੀਃ
ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਸ਼ਰ੍ਵਾਣਿ ਸ਼੍ਰਵਣਚੁਲੁਕਾਭ੍ਯਾਮਵਿਰਲਮ੍ ।
ਚਮਤ੍ਕਾਰਸ਼੍ਲਾਘਾਚਲਿਤਸ਼ਿਰਸਃ ਕੁਣ੍ਡਲਗਣੋ
ਝਣਤ੍ਕਾਰੈਸ੍ਤਾਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿਵਚਨਮਾਚष੍ਟ ਇਵ ਤੇ ॥ 60 ॥
ਅਸੌ ਨਾਸਾਵਂਸ਼ਸ੍ਤੁਹਿਨਗਿਰਿਵਂਸ਼ਧ੍ਵਜਪਟਿ
ਤ੍ਵਦੀਯੋ ਨੇਦੀਯਃ ਫਲਤੁ ਫਲਮਸ੍ਮਾਕਮੁਚਿਤਮ੍ ।
ਵਹਨ੍ਨਨ੍ਤਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਤਰਨਿਸ਼੍ਵਾਸਗਲਿਤਂ
ਸਮृਦ੍ਧ੍ਯਾ ਯਤ੍ਤਾਸਾਂ ਬਹਿਰਪਿ ਚ ਮੁਕ੍ਤਾਮਣਿਧਰਃ ॥ 61 ॥
ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਰਕ੍ਤਾਯਾਸ੍ਤਵ ਸੁਦਤਿ ਦਨ੍ਤਚ੍ਛਦਰੁਚੇਃ
ਪ੍ਰਵਕ੍ष੍ਯੇ ਸਾਦृਸ਼੍ਯਂ ਜਨਯਤੁ ਫਲਂ ਵਿਦ੍ਰੁਮਲਤਾ ।
ਨ ਬਿਮ੍ਬਂ ਤਦ੍ਬਿਮ੍ਬਪ੍ਰਤਿਫਲਨਰਾਗਾਦਰੁਣਿਤਂ
ਤੁਲਾਮਧ੍ਯਾਰੋਢੁਂ ਕਥਮਿਵ ਵਿਲਜ੍ਜੇਤ ਕਲਯਾ ॥ 62 ॥
ਸ੍ਮਿਤਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਜਾਲਂ ਤਵ ਵਦਨਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪਿਬਤਾਂ
ਚਕੋਰਾਣਾਮਾਸੀਦਤਿਰਸਤਯਾ ਚਞ੍ਚੁਜਡਿਮਾ ।
ਅਤਸ੍ਤੇ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੋਰਮृਤਲਹਰੀਮਮ੍ਲਰੁਚਯਃ
ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਨਿਸ਼ਿ ਨਿਸ਼ਿ ਭृਸ਼ਂ ਕਾਞ੍ਜਿਕਧਿਯਾ ॥ 63 ॥
ਅਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਪਤ੍ਯੁਰ੍ਗੁਣਗਣਕਥਾਮ੍ਰੇਡਨਜਪਾ
ਜਪਾਪੁष੍ਪਚ੍ਛਾਯਾ ਤਵ ਜਨਨਿ ਜਿਹ੍ਵਾ ਜਯਤਿ ਸਾ ।
ਯਦਗ੍ਰਾਸੀਨਾਯਾਃ ਸ੍ਫਟਿਕਦृषਦਚ੍ਛਚ੍ਛਵਿਮਯੀ
ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾ ਮੂਰ੍ਤਿਃ ਪਰਿਣਮਤਿ ਮਾਣਿਕ੍ਯਵਪੁषਾ ॥ 64 ॥
ਰਣੇ ਜਿਤ੍ਵਾ ਦੈਤ੍ਯਾਨਪਹृਤਸ਼ਿਰਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਕਵਚਿਭਿਰ੍-
ਨਿਵृਤ੍ਤੈਸ਼੍ਚਣ੍ਡਾਂਸ਼ਤ੍ਰਿਪੁਰਹਰਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਵਿਮੁਖੈਃ ।
ਵਿਸ਼ਾਖੇਨ੍ਦ੍ਰੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਸ਼ਸ਼ਿਵਿਸ਼ਦਕਰ੍ਪੂਰਸ਼ਕਲਾ
ਵਿਲੀਯਨ੍ਤੇ ਮਾਤਸ੍ਤਵ ਵਦਨਤਾਮ੍ਬੂਲਕਬਲਾਃ ॥ 65 ॥
ਵਿਪਞ੍ਚ੍ਯਾ ਗਾਯਨ੍ਤੀ ਵਿਵਿਧਮਪਦਾਨਂ ਪਸ਼ੁਪਤੇਃ
ਤ੍ਵਯਾਰਬ੍ਧੇ ਵਕ੍ਤੁਂ ਚਲਿਤਸ਼ਿਰਸਾ ਸਾਧੁਵਚਨੇ ।
ਤਦੀਯੈਰ੍ਮਾਧੁਰ੍ਯੈਰਪਲਪਿਤਤਨ੍ਤ੍ਰੀਕਲਰਵਾਂ
ਨਿਜਾਂ ਵੀਣਾਂ ਵਾਣੀ ਨਿਚੁਲਯਤਿ ਚੋਲੇਨ ਨਿਭृਤਮ੍ ॥ 66 ॥
ਕਰਾਗ੍ਰੇਣ ਸ੍ਪृष੍ਟਂ ਤੁਹਿਨਗਿਰਿਣਾ ਵਤ੍ਸਲਤਯਾ
ਗਿਰੀਸ਼ੇਨੋਦਸ੍ਤਂ ਮੁਹੁਰਧਰਪਾਨਾਕੁਲਤਯਾ ।
ਕਰਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਸ਼ਮ੍ਭੋਰ੍ਮੁਖਮੁਕੁਰਵृਨ੍ਤਂ ਗਿਰਿਸੁਤੇ
ਕਥਙ੍ਕਾਰਂ ਬ੍ਰੂਮਸ੍ਤਵ ਚਿਬੁਕਮੌਪਮ੍ਯਰਹਿਤਮ੍ ॥ 67 ॥
ਭੁਜਾਸ਼੍ਲੇषਾਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁਰਦਮਯਿਤੁਃ ਕਣ੍ਟਕਵਤੀ
ਤਵ ਗ੍ਰੀਵਾ ਧਤ੍ਤੇ ਮੁਖਕਮਲਨਾਲਸ਼੍ਰਿਯਮਿਯਮ੍ ।
ਸ੍ਵਤਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਕਾਲਾਗੁਰੁਬਹੁਲਜਮ੍ਬਾਲਮਲਿਨਾ
ਮृਣਾਲੀਲਾਲਿਤ੍ਯਂ ਵਹਤਿ ਯਦਧੋ ਹਾਰਲਤਿਕਾ ॥ 68 ॥
ਗਲੇ ਰੇਖਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰੋ ਗਤਿਗਮਕਗੀਤੈਕਨਿਪੁਣੇ
ਵਿਵਾਹਵ੍ਯਾਨਦ੍ਧਪ੍ਰਗੁਣਗੁਣਸਙ੍ਖ੍ਯਾਪ੍ਰਤਿਭੁਵਃ ।
ਵਿਰਾਜਨ੍ਤੇ ਨਾਨਾਵਿਧਮਧੁਰਰਾਗਾਕਰਭੁਵਾਂ
ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਗ੍ਰਾਮਾਣਾਂ ਸ੍ਥਿਤਿਨਿਯਮਸੀਮਾਨ ਇਵ ਤੇ ॥ 69 ॥
ਮृਣਾਲੀਮृਦ੍ਵੀਨਾਂ ਤਵ ਭੁਜਲਤਾਨਾਂ ਚਤਸृਣਾਂ
ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਂ ਸਰਸਿਜਭਵਃ ਸ੍ਤੌਤਿ ਵਦਨੈਃ ।
ਨਖੇਭ੍ਯਃ ਸਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯਨ੍ ਪ੍ਰਥਮਮਥਨਾਦਨ੍ਧਕਰਿਪੋ-
ਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਸ਼ੀਰ੍षਾਣਾਂ ਸਮਮਭਯਹਸ੍ਤਾਰ੍ਪਣਧਿਯਾ ॥ 70 ॥
ਨਖਾਨਾਮੁਦ੍ਦ੍ਯੋਤੈਰ੍ਨਵਨਲਿਨਰਾਗਂ ਵਿਹਸਤਾਂ
ਕਰਾਣਾਂ ਤੇ ਕਾਨ੍ਤਿਂ ਕਥਯ ਕਥਯਾਮਃ ਕਥਮੁਮੇ ।
ਕਯਾਚਿਦ੍ਵਾ ਸਾਮ੍ਯਂ ਭਜਤੁ ਕਲਯਾ ਹਨ੍ਤ ਕਮਲਂ
ਯਦਿ ਕ੍ਰੀਡਲ੍ਲਕ੍ष੍ਮੀਚਰਣਤਲਲਾਕ੍षਾਰਸਛਣਮ੍ ॥ 71 ॥
ਸਮਂ ਦੇਵਿ ਸ੍ਕਨ੍ਦਦ੍ਵਿਪਵਦਨਪੀਤਂ ਸ੍ਤਨਯੁਗਂ
ਤਵੇਦਂ ਨਃ ਖੇਦਂ ਹਰਤੁ ਸਤਤਂ ਪ੍ਰਸ੍ਨੁਤਮੁਖਮ੍ ।
ਯਦਾਲੋਕ੍ਯਾਸ਼ਙ੍ਕਾਕੁਲਿਤਹृਦਯੋ ਹਾਸਜਨਕਃ
ਸ੍ਵਕੁਮ੍ਭੌ ਹੇਰਮ੍ਬਃ ਪਰਿਮृਸ਼ਤਿ ਹਸ੍ਤੇਨ ਝਡਿਤਿ ॥ 72 ॥
ਅਮੂ ਤੇ ਵਕ੍षੋਜਾਵਮृਤਰਸਮਾਣਿਕ੍ਯਕੁਤੁਪੌ
ਨ ਸਨ੍ਦੇਹਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਨਗਪਤਿਪਤਾਕੇ ਮਨਸਿ ਨਃ ।
ਪਿਬਨ੍ਤੌ ਤੌ ਯਸ੍ਮਾਦਵਿਦਿਤਵਧੂਸਙ੍ਗਰਸਿਕੌ
ਕੁਮਾਰਾਵਦ੍ਯਾਪਿ ਦ੍ਵਿਰਦਵਦਨਕ੍ਰੌਞ੍ਚਦਲਨੌ ॥ 73 ॥
ਵਹਤ੍ਯਮ੍ਬ ਸ੍ਤਮ੍ਬੇਰਮਦਨੁਜਕੁਮ੍ਭਪ੍ਰਕृਤਿਭਿਃ
ਸਮਾਰਬ੍ਧਾਂ ਮੁਕ੍ਤਾਮਣਿਭਿਰਮਲਾਂ ਹਾਰਲਤਿਕਾਮ੍ ।
ਕੁਚਾਭੋਗੋ ਬਿਮ੍ਬਾਧਰਰੁਚਿਭਿਰਨ੍ਤਃ ਸ਼ਬਲਿਤਾਂ
ਪ੍ਰਤਾਪਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰਾਂ ਪੁਰਦਮਯਿਤੁਃ ਕੀਰ੍ਤਿਮਿਵ ਤੇ ॥ 74 ॥
ਤਵ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਮਨ੍ਯੇ ਧਰਣਿਧਰਕਨ੍ਯੇ ਹृਦਯਤਃ
ਪਯਃਪਾਰਾਵਾਰਃ ਪਰਿਵਹਤਿ ਸਾਰਸ੍ਵਤਮਿਵ ।
ਦਯਾਵਤ੍ਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਦ੍ਰਵਿਡਸ਼ਿਸ਼ੁਰਾਸ੍ਵਾਦ੍ਯ ਤਵ ਯਤ੍
ਕਵੀਨਾਂ ਪ੍ਰੌਢਾਨਾਮਜਨਿ ਕਮਨੀਯਃ ਕਵਯਿਤਾ ॥ 75 ॥
ਹਰਕ੍ਰੋਧਜ੍ਵਾਲਾਵਲਿਭਿਰਵਲੀਢੇਨ ਵਪੁषਾ
ਗਭੀਰੇ ਤੇ ਨਾਭੀਸਰਸਿ ਕृਤਸਙ੍ਗੋ ਮਨਸਿਜਃ ।
ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਤਸ੍ਮਾਦਚਲਤਨਯੇ ਧੂਮਲਤਿਕਾ
ਜਨਸ੍ਤਾਂ ਜਾਨੀਤੇ ਤਵ ਜਨਨਿ ਰੋਮਾਵਲਿਰਿਤਿ ॥ 76 ॥
ਯਦੇਤਤ੍ ਕਾਲਿਨ੍ਦੀਤਨੁਤਰਤਰਙ੍ਗਾਕृਤਿ ਸ਼ਿਵੇ
ਕृਸ਼ੇ ਮਧ੍ਯੇ ਕਿਞ੍ਚਿਜ੍ਜਨਨਿ ਤਵ ਯਦ੍ਭਾਤਿ ਸੁਧਿਯਾਮ੍ ।
ਵਿਮਰ੍ਦਾਦਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਂ ਕੁਚਕਲਸ਼ਯੋਰਨ੍ਤਰਗਤਂ
ਤਨੂਭੂਤਂ ਵ੍ਯੋਮ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਦਿਵ ਨਾਭਿਂ ਕੁਹਰਿਣੀਮ੍ ॥ 77 ॥
ਸ੍ਥਿਰੋ ਗਙ੍ਗਾਵਰ੍ਤਃ ਸ੍ਤਨਮੁਕੁਲਰੋਮਾਵਲਿਲਤਾ-
ਕਲਾਵਾਲਂ ਕੁਣ੍ਡਂ ਕੁਸੁਮਸ਼ਰਤੇਜੋਹੁਤਭੁਜਃ ।
ਰਤੇਰ੍ਲੀਲਾਗਾਰਂ ਕਿਮਪਿ ਤਵ ਨਾਭਿਰ੍ਗਿਰਿਸੁਤੇ
ਬਿਲਦ੍ਵਾਰਂ ਸਿਦ੍ਧੇਰ੍ਗਿਰਿਸ਼ਨਯਨਾਨਾਂ ਵਿਜਯਤੇ ॥ 78 ॥
ਨਿਸਰ੍ਗਕ੍षੀਣਸ੍ਯ ਸ੍ਤਨਤਟਭਰੇਣ ਕ੍ਲਮਜੁषੋ
ਨਮਨ੍ਮੂਰ੍ਤੇਰ੍ਨਾਰੀਤਿਲਕ ਸ਼ਨਕੈਸ੍ਤ੍ਰੁਟ੍ਯਤ ਇਵ ।
ਚਿਰਂ ਤੇ ਮਧ੍ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰੁਟਿਤਤਟਿਨੀਤੀਰਤਰੁਣਾ
ਸਮਾਵਸ੍ਥਾਸ੍ਥੇਮ੍ਨੋ ਭਵਤੁ ਕੁਸ਼ਲਂ ਸ਼ੈਲਤਨਯੇ ॥ 79 ॥
ਕੁਚੌ ਸਦ੍ਯਃਸ੍ਵਿਦ੍ਯਤ੍ਤਟਘਟਿਤਕੂਰ੍ਪਾਸਭਿਦੁਰੌ
ਕषਨ੍ਤੌ ਦੋਰ੍ਮੂਲੇ ਕਨਕਕਲਸ਼ਾਭੌ ਕਲਯਤਾ ।
ਤਵ ਤ੍ਰਾਤੁਂ ਭਙ੍ਗਾਦਲਮਿਤਿ ਵਲਗ੍ਨਂ ਤਨੁਭੁਵਾ
ਤ੍ਰਿਧਾ ਨਦ੍ਧਂ ਦੇਵਿ ਤ੍ਰਿਵਲਿ ਲਵਲੀਵਲ੍ਲਿਭਿਰਿਵ ॥ 80 ॥
ਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਕ੍षਿਤਿਧਰਪਤਿਃ ਪਾਰ੍ਵਤਿ ਨਿਜਾ-
ਨ੍ਨਿਤਮ੍ਬਾਦਾਚ੍ਛਿਦ੍ਯ ਤ੍ਵਯਿ ਹਰਣਰੂਪੇਣ ਨਿਦਧੇ ।
ਅਤਸ੍ਤੇ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੋ ਗੁਰੁਰਯਮਸ਼ੇषਾਂ ਵਸੁਮਤੀਂ
ਨਿਤਮ੍ਬਪ੍ਰਾਗ੍ਭਾਰਃ ਸ੍ਥਗਯਤਿ ਲਘੁਤ੍ਵਂ ਨਯਤਿ ਚ ॥ 81 ॥
ਕਰੀਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ੁਣ੍ਡਾਨ੍ ਕਨਕਕਦਲੀਕਾਣ੍ਡਪਟਲੀ-
ਮੁਭਾਭ੍ਯਾਮੂਰੁਭ੍ਯਾਮੁਭਯਮਪਿ ਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਭਵਤੀ ।
ਸੁਵृਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪਤ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਣਤਿਕਠਿਨਾਭ੍ਯਾਂ ਗਿਰਿਸੁਤੇ
ਵਿਧਿਜ੍ਞੇ ਜਾਨੁਭ੍ਯਾਂ ਵਿਬੁਧਕਰਿਕੁਮ੍ਭਦ੍ਵਯਮਸਿ ॥ 82 ॥
ਪਰਾਜੇਤੁਂ ਰੁਦ੍ਰਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਸ਼ਰਗਰ੍ਭੌ ਗਿਰਿਸੁਤੇ
ਨਿषਙ੍ਗੌ ਜਙ੍ਘੇ ਤੇ ਵਿषਮਵਿਸ਼ਿਖੋ ਬਾਢਮਕृਤ ।
ਯਦਗ੍ਰੇ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਦਸ਼ਸ਼ਰਫਲਾਃ ਪਾਦਯੁਗਲੀ-
ਨਖਾਗ੍ਰਚ੍ਛਦ੍ਮਾਨਃ ਸੁਰਮਕੁਟਸ਼ਾਣੈਕਨਿਸ਼ਿਤਾਃ ॥ 83 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤੀਨਾਂ ਮੂਰ੍ਧਾਨੋ ਦਧਤਿ ਤਵ ਯੌ ਸ਼ੇਖਰਤਯਾ
ਮਮਾਪ੍ਯੇਤੌ ਮਾਤਃ ਸ਼ਿਰਸਿ ਦਯਯਾ ਧੇਹਿ ਚਰਣੌ ।
ਯਯੋਃ ਪਾਦ੍ਯਂ ਪਾਥਃ ਪਸ਼ੁਪਤਿਜਟਾਜੂਟਤਟਿਨੀ
ਯਯੋਰ੍ਲਾਕ੍षਾਲਕ੍ष੍ਮੀਰਰੁਣਹਰਿਚੂਡਾਮਣਿਰੁਚਿਃ ॥ 84 ॥
ਨਮੋਵਾਕਂ ਬ੍ਰੂਮੋ ਨਯਨਰਮਣੀਯਾਯ ਪਦਯੋ-
ਸ੍ਤਵਾਸ੍ਮੈ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਯ ਸ੍ਫੁਟਰੁਚਿਰਸਾਲਕ੍ਤਕਵਤੇ ।
ਅਸੂਯਤ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਯਦਭਿਹਨਨਾਯ ਸ੍ਪृਹਯਤੇ
ਪਸ਼ੂਨਾਮੀਸ਼ਾਨਃ ਪ੍ਰਮਦਵਨਕਙ੍ਕੇਲਿਤਰਵੇ ॥ 85 ॥
ਮृषਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਗੋਤ੍ਰਸ੍ਖਲਨਮਥ ਵੈਲਕ੍ष੍ਯਨਮਿਤਂ
ਲਲਾਟੇ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਚਰਣਕਮਲੇ ਤਾਡਯਤਿ ਤੇ ।
ਚਿਰਾਦਨ੍ਤਃਸ਼ਲ੍ਯਂ ਦਹਨਕृਤਮੁਨ੍ਮੂਲਿਤਵਤਾ
ਤੁਲਾਕੋਟਿਕ੍ਵਾਣੈਃ ਕਿਲਿਕਿਲਿਤਮੀਸ਼ਾਨਰਿਪੁਣਾ ॥ 86 ॥
ਹਿਮਾਨੀਹਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਹਿਮਗਿਰਿਨਿਵਾਸੈਕਚਤੁਰੌ
ਨਿਸ਼ਾਯਾਂ ਨਿਦ੍ਰਾਣਂ ਨਿਸ਼ਿ ਚਰਮਭਾਗੇ ਚ ਵਿਸ਼ਦੌ ।
ਵਰਂ ਲਕ੍ष੍ਮੀਪਾਤ੍ਰਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮਤਿਸृਜਨ੍ਤੌ ਸਮਯਿਨਾਂ
ਸਰੋਜਂ ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦੌ ਜਨਨਿ ਜਯਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਮਿਹ ਕਿਮ੍ ॥ 87 ॥
ਪਦਂ ਤੇ ਕੀਰ੍ਤੀਨਾਂ ਪ੍ਰਪਦਮਪਦਂ ਦੇਵਿ ਵਿਪਦਾਂ
ਕਥਂ ਨੀਤਂ ਸਦ੍ਭਿਃ ਕਠਿਨਕਮਠੀਕਰ੍ਪਰਤੁਲਾਮ੍ ।
ਕਥਂ ਵਾ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਮੁਪਯਮਨਕਾਲੇ ਪੁਰਭਿਦਾ
ਯਦਾਦਾਯ ਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਦृषਦਿ ਦਯਮਾਨੇਨ ਮਨਸਾ ॥ 88 ॥
ਨਖੈਰ੍ਨਾਕਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਕਰਕਮਲਸਙ੍ਕੋਚਸ਼ਸ਼ਿਭਿ-
ਸ੍ਤਰੂਣਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਂ ਹਸਤ ਇਵ ਤੇ ਚਣ੍ਡਿ ਚਰਣੌ ।
ਫਲਾਨਿ ਸ੍ਵਃਸ੍ਥੇਭ੍ਯਃ ਕਿਸਲਯਕਰਾਗ੍ਰੇਣ ਦਦਤਾਂ
ਦਰਿਦ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਭਦ੍ਰਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮਨਿਸ਼ਮਹ੍ਨਾਯ ਦਦਤੌ ॥ 89 ॥
ਦਦਾਨੇ ਦੀਨੇਭ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰਿਯਮਨਿਸ਼ਮਾਸ਼ਾਨੁਸਦृਸ਼ੀ-
ਮਮਨ੍ਦਂ ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਪ੍ਰਕਰਮਕਰਨ੍ਦਂ ਵਿਕਿਰਤਿ ।
ਤਵਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਨ੍ਦਾਰਸ੍ਤਬਕਸੁਭਗੇ ਯਾਤੁ ਚਰਣੇ
ਨਿਮਜ੍ਜਨ੍ਮਜ੍ਜੀਵਃ ਕਰਣਚਰਣਃ षਟ੍ਚਰਣਤਾਮ੍ ॥ 90 ॥
ਪਦਨ੍ਯਾਸਕ੍ਰੀਡਾਪਰਿਚਯਮਿਵਾਰਬ੍ਧੁਮਨਸਃ
ਸ੍ਖਲਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਖੇਲਂ ਭਵਨਕਲਹਂਸਾ ਨ ਜਹਤਿ ।
ਅਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ਼ਿਕ੍षਾਂ ਸੁਭਗਮਣਿਮਞ੍ਜੀਰਰਣਿਤ-
ਚ੍ਛਲਾਦਾਚਕ੍षਾਣਂ ਚਰਣਕਮਲਂ ਚਾਰੁਚਰਿਤੇ ॥ 91 ॥
ਗਤਾਸ੍ਤੇ ਮਞ੍ਚਤ੍ਵਂ ਦ੍ਰੁਹਿਣਹਰਿਰੁਦ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰਭृਤਃ
ਸ਼ਿਵਃ ਸ੍ਵਚ੍ਛਚ੍ਛਾਯਾਘਟਿਤਕਪਟਪ੍ਰਚ੍ਛਦਪਟਃ ।
ਤ੍ਵਦੀਯਾਨਾਂ ਭਾਸਾਂ ਪ੍ਰਤਿਫਲਨਰਾਗਾਰੁਣਤਯਾ
ਸ਼ਰੀਰੀ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰੋ ਰਸ ਇਵ ਦृਸ਼ਾਂ ਦੋਗ੍ਧਿ ਕੁਤੁਕਮ੍ ॥ 92 ॥
ਅਰਾਲਾ ਕੇਸ਼ੇषੁ ਪ੍ਰਕृਤਿਸਰਲਾ ਮਨ੍ਦਹਸਿਤੇ
ਸ਼ਿਰੀषਾਭਾ ਚਿਤ੍ਤੇ ਦृषਦੁਪਲਸ਼ੋਭਾ ਕੁਚਤਟੇ ।
ਭृਸ਼ਂ ਤਨ੍ਵੀ ਮਧ੍ਯੇ ਪृਥੁਰੁਰਸਿਜਾਰੋਹਵਿषਯੇ
ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਾਤੁਂ ਸ਼ਮ੍ਭੋਰ੍ਜਯਤਿ ਕਰੁਣਾ ਕਾਚਿਦਰੁਣਾ ॥ 93 ॥
ਕਲਙ੍ਕਃ ਕਸ੍ਤੂਰੀ ਰਜਨਿਕਰਬਿਮ੍ਬਂ ਜਲਮਯਂ
ਕਲਾਭਿਃ ਕਰ੍ਪੂਰੈਰ੍ਮਰਕਤਕਰਣ੍ਡਂ ਨਿਬਿਡਿਤਮ੍ ।
ਅਤਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਭੋਗੇਨ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਮਿਦਂ ਰਿਕ੍ਤਕੁਹਰਂ
ਵਿਧਿਰ੍ਭੂਯੋ ਭੂਯੋ ਨਿਬਿਡਯਤਿ ਨੂਨਂ ਤਵ ਕृਤੇ ॥ 94 ॥
ਪੁਰਾਰਾਤੇਰਨ੍ਤਃਪੁਰਮਸਿ ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਚ੍ਚਰਣਯੋਃ
ਸਪਰ੍ਯਾਮਰ੍ਯਾਦਾ ਤਰਲਕਰਣਾਨਾਮਸੁਲਭਾ ।
ਤਥਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਨੀਤਾਃ ਸ਼ਤਮਖਮੁਖਾਃ ਸਿਦ੍ਧਿਮਤੁਲਾਂ
ਤਵ ਦ੍ਵਾਰੋਪਾਨ੍ਤਸ੍ਥਿਤਿਭਿਰਣਿਮਾਦ੍ਯਾਭਿਰਮਰਾਃ ॥ 95 ॥
ਕਲਤ੍ਰਂ ਵੈਧਾਤ੍ਰਂ ਕਤਿਕਤਿ ਭਜਨ੍ਤੇ ਨ ਕਵਯਃ
ਸ਼੍ਰਿਯੋ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਕੋ ਵਾ ਨ ਭਵਤਿ ਪਤਿਃ ਕੈਰਪਿ ਧਨੈਃ ।
ਮਹਾਦੇਵਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਵ ਸਤਿ ਸਤੀਨਾਮਚਰਮੇ
ਕੁਚਾਭ੍ਯਾਮਾਸਙ੍ਗਃ ਕੁਰਵਕਤਰੋਰਪ੍ਯਸੁਲਭਃ ॥ 96 ॥
ਗਿਰਾਮਾਹੁਰ੍ਦੇਵੀਂ ਦ੍ਰੁਹਿਣਗृਹਿਣੀਮਾਗਮਵਿਦੋ
ਹਰੇਃ ਪਤ੍ਨੀਂ ਪਦ੍ਮਾਂ ਹਰਸਹਚਰੀਮਦ੍ਰਿਤਨਯਾਮ੍ ।
ਤੁਰੀਯਾ ਕਾਪਿ ਤ੍ਵਂ ਦੁਰਧਿਗਮਨਿਃਸੀਮਮਹਿਮਾ
ਮਹਾਮਾਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਭ੍ਰਮਯਸਿ ਪਰਬ੍ਰਹ੍ਮਮਹਿषਿ ॥ 97 ॥
ਕਦਾ ਕਾਲੇ ਮਾਤਃ ਕਥਯ ਕਲਿਤਾਲਕ੍ਤਕਰਸਂ
ਪਿਬੇਯਂ ਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਤਵ ਚਰਣਨਿਰ੍ਣੇਜਨਜਲਮ੍ ।
ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਮੂਕਾਨਾਮਪਿ ਚ ਕਵਿਤਾਕਾਰਣਤਯਾ
ਕਦਾ ਧਤ੍ਤੇ ਵਾਣੀਮੁਖਕਮਲਤਾਮ੍ਬੂਲਰਸਤਾਮ੍ ॥ 98 ॥
ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾ ਲਕ੍ष੍ਮ੍ਯਾ ਵਿਧਿਹਰਿਸਪਤ੍ਨੋ ਵਿਹਰਤੇ
ਰਤੇਃ ਪਾਤਿਵ੍ਰਤ੍ਯਂ ਸ਼ਿਥਿਲਯਤਿ ਰਮ੍ਯੇਣ ਵਪੁषਾ ।
ਚਿਰਂ ਜੀਵਨ੍ਨੇਵ ਕ੍षਪਿਤਪਸ਼ੁਪਾਸ਼ਵ੍ਯਤਿਕਰਃ
ਪਰਾਨਨ੍ਦਾਭਿਖ੍ਯਂ ਰਸਯਤਿ ਰਸਂ ਤ੍ਵਦ੍ਭਜਨਵਾਨ੍ ॥ 99 ॥
ਪ੍ਰਦੀਪਜ੍ਵਾਲਾਭਿਰ੍ਦਿਵਸਕਰਨੀਰਾਜਨਵਿਧਿਃ
ਸੁਧਾਸੂਤੇਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋਪਲਜਲਲਵੈਰਰ੍ਘ੍ਯਰਚਨਾ ।
ਸ੍ਵਕੀਯੈਰਮ੍ਭੋਭਿਃ ਸਲਿਲਨਿਧਿਸੌਹਿਤ੍ਯਕਰਣਂ
ਤ੍ਵਦੀਯਾਭਿਰ੍ਵਾਗ੍ਭਿਸ੍ਤਵ ਜਨਨਿ ਵਾਚਾਂ ਸ੍ਤੁਤਿਰਿਯਮ੍ ॥ 100 ॥
ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਲਹਰਿ ਮੁਖ੍ਯਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਸਂਵਾਰ੍ਤਦਾਯਕਮ੍ ।
ਭਗਵਦ੍ਪਾਦ ਸਨ੍ਕ੍ਲੁਪ੍ਤਂ ਪਠੇਨ੍ ਮੁਕ੍ਤੌ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ ॥
॥ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਪਰਮਹਂਸਪਰਿਵ੍ਰਾਜਕਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਯ
ਸ਼੍ਰੀਗੋਵਿਨ੍ਦਭਗਵਤ੍ਪੂਜ੍ਯਪਾਦਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਯ
ਸ਼੍ਰੀਮਚ੍ਛਙ੍ਕਰਭਗਵਤਃ ਕृਤੌ ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਲਹਰੀ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾ ॥
॥ ੴ ਤਤ੍ਸਤ੍ ॥
(ਅਨੁਬਨ੍ਧਃ)
ਸਮਾਨੀਤਃ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਮਣਿਮੁਕੁਰਤਾਮਮ੍ਬਰਮਣਿ-
ਰ੍ਭਯਾਦਾਸ੍ਯਾਦਨ੍ਤਃਸ੍ਤਿਮਿਤਕਿਰਣਸ਼੍ਰੇਣਿਮਸृਣਃ ।
(ਪਾਠਭੇਦਃ - ਭਯਾਦਾਸ੍ਯ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਤ੍ਮਿਤ, ਭਯਾਦਾਸ੍ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃਸ੍ਤ੍ਮਿਤ)
ਦਧਾਤਿ ਤ੍ਵਦ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਮ੍ਪ੍ਰਤਿਫਲਨਮਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਵਿਕਚਂ
ਨਿਰਾਤਙ੍ਕਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ਨਿਜਹृਦਯਪਙ੍ਕੇਰੁਹਮਿਵ ॥ 101 ॥
ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਸ੍ਥੂਲਸ੍ਤਨਭਰਮੁਰਸ਼੍ਚਾਰੁ ਹਸਿਤਂ
ਕਟਾਕ੍षੇ ਕਨ੍ਦਰ੍ਪਃ ਕਤਿਚਨ ਕਦਮ੍ਬਦ੍ਯੁਤਿ ਵਪੁਃ ।
ਹਰਸ੍ਯ ਤ੍ਵਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਂ ਮਨਸਿ ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਵਿਮਲਾਃ
ਪਾਠਭੇਦਃ - ਜਨਯਾਮਾਸ ਮਦਨੋ, ਜਨਯਨ੍ਤਃ ਸਮਤੁਲਾਂ, ਜਨਯਨ੍ਤਾ ਸੁਵਦਨੇ
ਭਵਤ੍ਯਾ ਯੇ ਭਕ੍ਤਾਃ ਪਰਿਣਤਿਰਮੀषਾਮਿਯਮੁਮੇ ॥ 102 ॥
ਨਿਧੇ ਨਿਤ੍ਯਸ੍ਮੇਰੇ ਨਿਰਵਧਿਗੁਣੇ ਨੀਤਿਨਿਪੁਣੇ
ਨਿਰਾਘਾਤਜ੍ਞਾਨੇ ਨਿਯਮਪਰਚਿਤ੍ਤੈਕਨਿਲਯੇ ।
ਨਿਯਤ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੇ ਨਿਖਿਲਨਿਗਮਾਨ੍ਤਸ੍ਤੁਤਿਪਦੇ
ਨਿਰਾਤਙ੍ਕੇ ਨਿਤ੍ਯੇ ਨਿਗਮਯ ਮਮਾਪਿ ਸ੍ਤੁਤਿਮਿਮਾਮ੍ ॥ 103 ॥
Roman (IAST) Transliteration
prathama bhāgaḥ - ānanda lahari
bhumauskhalita pādānāṃ bhūmirevā valambanam |
tvayī jātā parādhānāṃ tvameva śaraṇaṃ śive ||
śivaḥ śaktyā yukto yadi bhavati śaktaḥ prabhavituṃ
na cedevaṃ devo na khalu kuśalaḥ spanditumapi |
atastvāmārādhyāṃ hariharaviriñcādibhirapi
praṇantuṃ stotuṃ vā kathamakṛtapuṇyaḥ prabhavati || 1 ||
tanīyāṃsaṃ pāṃsuṃ tava caraṇapaṅkeruhabhavaṃ
viriñcissañcinvan viracayati lokānavikalam |
vahatyenaṃ śauriḥ kathamapi sahasreṇa śirasāṃ
harassaṅkṣudyainaṃ bhajati bhasitoddhūlanavidhim || 2 ||
avidyānāmanta-stimira-mihiradvīpanagarī
jaḍānāṃ caitanya-stabaka-makaranda-srutijharī |
daridrāṇāṃ cintāmaṇiguṇanikā janmajaladhau
nimagnānāṃ daṃṣṭrā muraripu-varāhasya bhavati || 3 ||
tvadanyaḥ pāṇibhyāmabhayavarado daivatagaṇaḥ
tvamekā naivāsi prakaṭitavarābhītyabhinayā |
bhayāt trātuṃ dātuṃ phalamapi ca vāñchāsamadhikaṃ
śaraṇye lokānāṃ tava hi caraṇāveva nipuṇau || 4 ||
haristvāmārādhya praṇatajanasaubhāgyajananīṃ
purā nārī bhūtvā puraripumapi kṣobhamanayat |
smaro'pi tvāṃ natvā ratinayanalehyena vapuṣā
munīnāmapyantaḥ prabhavati hi mohāya mahatām || 5 ||
dhanuḥ pauṣpaṃ maurvī madhukaramayī pañca viśikhāḥ
vasantaḥ sāmanto malayamarudāyodhanarathaḥ |
tathāpyekaḥ sarvaṃ himagirisute kāmapi kṛpām
apāṅgātte labdhvā jagadida-manaṅgo vijayate || 6 ||
kvaṇatkāñcīdāmā karikalabhakumbhastananatā
parikṣīṇā madhye pariṇataśaraccandravadanā |
dhanurbāṇān pāśaṃ sṛṇimapi dadhānā karatalaiḥ
purastādāstāṃ naḥ puramathiturāhopuruṣikā || 7 ||
sudhāsindhormadhye suraviṭapivāṭīparivṛte
maṇidvīpe nīpopavanavati cintāmaṇigṛhe |
śivākāre mañce paramaśivaparyaṅkanilayāṃ
bhajanti tvāṃ dhanyāḥ katicana cidānandalaharīm || 8 ||
mahīṃ mūlādhāre kamapi maṇipūre hutavahaṃ
sthitaṃ svādhiṣṭhāne hṛdi marutamākāśamupari |
mano'pi bhrūmadhye sakalamapi bhitvā kulapathaṃ
sahasrāre padme saha rahasi patyā viharase || 9 ||
sudhādhārāsāraiścaraṇayugalāntarvigalitaiḥ
prapañcaṃ siñcantī punarapi rasāmnāyamahasaḥ |
avāpya svāṃ bhūmiṃ bhujaganibhamadhyuṣṭavalayaṃ
svamātmānaṃ kṛtvā svapiṣi kulakuṇḍe kuhariṇi || 10 ||
caturbhiḥ śrīkaṇṭhaiḥ śivayuvatibhiḥ pañcabhirapi
prabhinnābhiḥ śambhornavabhirapi mūlaprakṛtibhiḥ |
catuścatvāriṃśadvasudalakalāśratrivalaya- [trayaścatvāri]
trirekhābhiḥ sārdhaṃ tava śaraṇakoṇāḥ pariṇatāḥ || 11 || [caraṇakoṇāḥ, bhavanakiṇāḥ]
tvadīyaṃ saundaryaṃ tuhinagirikanye tulayituṃ
kavīndrāḥ kalpante kathamapi viriñciprabhṛtayaḥ |
yadālokautsukyādamaralalanā yānti manasā
tapobhirduṣprāpāmapi giriśasāyujyapadavīm || 12 ||
naraṃ varṣīyāṃsaṃ nayanavirasaṃ narmasu jaḍaṃ
tavāpāṅgāloke patitamanudhāvanti śataśaḥ |
galadveṇībandhāḥ kucakalaśavisrastasicayā
haṭhāt truṭyatkāñcyo vigalitadukūlā yuvatayaḥ || 13 ||
kṣitau ṣaṭpañcāśad dvisamadhikapañcāśadudake
hutāśe dvāṣaṣṭiścaturadhikapañcāśadanile |
divi dviṣṣaṭtriṃśanmanasi ca catuṣṣaṣṭiriti ye
mayūkhāsteṣāmapyupari tava pādāmbujayugam || 14 ||
śarajjyotsnāśuddhāṃ śaśiyutajaṭājūṭamakuṭāṃ
varatrāsatrāṇasphaṭikaghaṭikāpustakakarām |
sakṛnna tvā natvā kathamiva satāṃ sannnidadhate
madhukṣīradrākṣāmadhurimadhurīṇāḥ bhaṇitayaḥ || 15|| [phaṇitayaḥ]
kavīndrāṇāṃ cetaḥkamalavanabālātaparuciṃ
bhajante ye santaḥ katicidaruṇāmeva bhavatīm |
viriñcipreyasyāstaruṇataraśṛṅgāralaharī-
gabhīrābhirvāgbhirvidadhati satāṃ rañjanamamī || 16 ||
savitrībhirvācāṃ śaśimaṇiśilābhaṅgarucibhiḥ
vaśinyādyābhistvāṃ saha janani sañcintayati yaḥ |
sa kartā kāvyānāṃ bhavati mahatāṃ bhaṅgirucibhiḥ
vacobhirvāgdevīvadanakamalāmodamadhuraiḥ || 17 ||
tanucchāyābhiste taruṇataraṇiśrīsaraṇibhiḥ
divaṃ sarvāmurvīmaruṇimani magnāṃ smarati yaḥ |
bhavantyasya trasyadvanahariṇaśālīnanayanāḥ
sahorvaśyā vaśyāḥ kati kati na gīrvāṇagaṇikāḥ || 18 ||
mukhaṃ binduṃ kṛtvā kucayugamadhastasya tadadho
harārdhaṃ dhyāyedyo haramahiṣi te manmathakalām |
sa sadyaḥ saṅkṣobhaṃ nayati vanitā ityatilaghu
trilokīmapyāśu bhramayati ravīndustanayugām || 19 ||
kirantīmaṅgebhyaḥ kiraṇanikurambāmṛtarasaṃ
hṛdi tvāmādhatte himakaraśilāmūrtimiva yaḥ |
sa sarpāṇāṃ darpaṃ śamayati śakuntādhipa iva
jvarapluṣṭān dṛṣṭyā sukhayati sudhādhārasirayā || 20 ||
taṭillekhātanvīṃ tapanaśaśivaiśvānaramayīṃ
niṣaṇṇāṃ ṣaṇṇāmapyupari kamalānāṃ tava kalām |
mahāpadmāṭavyāṃ mṛditamalamāyena manasā
mahāntaḥ paśyanto dadhati paramāhlādalaharīm || 21 ||
bhavāni tvaṃ dāse mayi vitara dṛṣṭiṃ sakaruṇā-
miti stotuṃ vāñchan kathayati bhavāni tvamiti yaḥ |
tadaiva tvaṃ tasmai diśasi nijasāyujyapadavīṃ
mukundabrahmendrasphuṭamakuṭanīrājitapadām || 22 ||
tvayā hṛtvā vāmaṃ vapurapari-tṛptena manasā
śarīrārdhaṃ śambhoraparamapi śaṅke hṛtamabhūt |
yadetattvadrūpaṃ sakalamaruṇābhaṃ trinayanaṃ
kucābhyāmānamraṃ kuṭilaśaśicūḍālamakuṭam || 23 ||
jagatsūte dhātā hariravati rudraḥ kṣapayate
tiraskurvannetatsvamapi vapurīśastirayati |
sadāpūrvaḥ sarvaṃ tadidamanugṛhṇāti ca śiva-
stavājñāmālambya kṣaṇacalitayorbhrūlatikayoḥ || 24 ||
trayāṇāṃ devānāṃ triguṇajanitānāṃ tava śive
bhavet pūjā pūjā tava caraṇayoryā viracitā |
tathā hi tvatpādodvahanamaṇipīṭhasya nikaṭe
sthitā hyete śaśvanmukulitakarottaṃsamakuṭāḥ || 25 ||
viriñciḥ pañcatvaṃ vrajati harirāpnoti viratiṃ
vināśaṃ kīnāśo bhajati dhanado yāti nidhanam |
vitandrī māhendrī vitatirapi sammīlitadṛśā
mahāsaṃhāre'smin viharati sati tvatpatirasau || 26 ||
japo jalpaḥ śilpaṃ sakalamapi mudrāviracanā
gatiḥ prādakṣiṇyakramaṇamaśanādyāhutividhiḥ |
praṇāmassaṃveśassukhamakhilamātmārpaṇadṛśā
saparyāparyāyastava bhavatu yanme vilasitam || 27 ||
sudhāmapyāsvādya pratibhayajarāmṛtyuhariṇīṃ
vipadyante viśve vidhiśatamakhādyā diviṣadaḥ |
karālaṃ yatkṣvelaṃ kabalitavataḥ kālakalanā
na śambhostanmūlaṃ tava janani tāṭaṅkamahimā || 28 ||
kirīṭaṃ vairiñcaṃ parihara puraḥ kaiṭabhabhidaḥ
kaṭhore koṭīre skhalasi jahi jambhārimukuṭam |
praṇamreṣveteṣu prasabhamupayātasya bhavanaṃ
bhavasyābhyutthāne tava parijanoktirvijayate || 29 ||
svadehodbhūtābhirghṛṇibhiraṇimādyābhirabhito
niṣevye nitye tvāmahamiti sadā bhāvayati yaḥ |
kimāścaryaṃ tasya trinayanasamṛddhiṃ tṛṇayato
mahāsaṃvartāgnirviracayati nirājanavidhim || 30 ||
catuṣṣaṣṭyā tantraiḥ sakalamatisandhāya bhuvanaṃ
sthitastattatsiddhiprasavaparatantraiḥ paśupatiḥ |
punastvannirbandhādakhilapuruṣārthaikaghaṭanā-
svatantraṃ te tantraṃ kṣititalamavātītaradidam || 31 ||
śivaḥ śaktiḥ kāmaḥ kṣitiratha raviḥ śītakiraṇaḥ
smaro haṃsaḥ śakrastadanu ca parāmāraharayaḥ |
amī hṛllekhābhistisṛbhiravasāneṣu ghaṭitā
bhajante varṇāste tava janani nāmāvayavatām || 32 ||
smaraṃ yoniṃ lakṣmīṃ tritayamidamādau tava mano-
rnidhāyaike nitye niravadhimahābhogarasikāḥ |
bhajanti tvāṃ cintāmaṇigunanibaddhākṣavalayāḥ
śivāgnau juhvantaḥ surabhighṛtadhārāhutiśataiḥ || 33 ||
śarīraṃ tvaṃ śambhoḥ śaśimihiravakṣoruhayugaṃ
tavātmānaṃ manye bhagavati navātmānamanagham |
ataśśeṣaśśeṣītyayamubhayasādhāraṇatayā
sthitaḥ sambandho vāṃ samarasaparānandaparayoḥ || 34 ||
manastvaṃ vyoma tvaṃ marudasi marutsārathirasi
tvamāpastvaṃ bhūmistvayi pariṇatāyāṃ na hi param |
tvameva svātmānaṃ pariṇamayituṃ viśvavapuṣā
cidānandākāraṃ śivayuvati bhāvena bibhṛṣe || 35 ||
tavājñācakrasthaṃ tapanaśaśikoṭidyutidharaṃ
paraṃ śambhuṃ vande parimilitapārśvaṃ paracitā |
yamārādhyan bhaktyā raviśaśiśucīnāmaviṣaye
nirāloke'loke nivasati hi bhālokabhuvane || 36 ||
viśuddhau te śuddhasphaṭikaviśadaṃ vyomajanakaṃ
śivaṃ seve devīmapi śivasamānavyavasitām |
yayoḥ kāntyā yāntyāḥ śaśikiraṇasārūpyasaraṇe-
vidhūtāntardhvāntā vilasati cakorīva jagatī || 37 ||
samunmīlat saṃvit kamalamakarandaikarasikaṃ
bhaje haṃsadvandvaṃ kimapi mahatāṃ mānasacaram |
yadālāpādaṣṭādaśaguṇitavidyāpariṇati-
ryadādatte doṣād guṇamakhilamadbhyaḥ paya iva || 38 ||
tava svādhiṣṭhāne hutavahamadhiṣṭhāya nirataṃ
tamīḍe saṃvartaṃ janani mahatīṃ tāṃ ca samayām |
yadāloke lokān dahati mahati krodhakalite
dayārdrā yā dṛṣṭiḥ śiśiramupacāraṃ racayati || 39 ||
taṭittvantaṃ śaktyā timiraparipanthisphuraṇayā
sphurannānāratnābharaṇapariṇaddhendradhanuṣam |
tava śyāmaṃ meghaṃ kamapi maṇipūraikaśaraṇaṃ
niṣeve varṣantaṃ haramihirataptaṃ tribhuvanam || 40 ||
tavādhāre mūle saha samayayā lāsyaparayā
navātmānaṃ manye navarasamahātāṇḍavanaṭam |
ubhābhyāmetābhyāmudayavidhimuddiśya dayayā
sanāthābhyāṃ jajñe janakajananīmajjagadidam || 41 ||
dvitīya bhāgaḥ - saundarya laharī
gatairmāṇikyatvaṃ gaganamaṇibhiḥ sāndraghaṭitaṃ
kirīṭaṃ te haimaṃ himagirisute kīrtayati yaḥ |
sa nīḍeyacchāyācchuraṇaśabalaṃ candraśakalaṃ
dhanuḥ śaunāsīraṃ kimiti na nibadhnāti dhiṣaṇām || 42 ||
dhunotu dhvāntaṃ nastulitadalitendīvaravanaṃ
ghanasnigdhaślakṣṇaṃ cikuranikurumbaṃ tava śive |
yadīyaṃ saurabhyaṃ sahajamupalabdhuṃ sumanaso
vasantyasmin manye valamathanavāṭīviṭapinām || 43 ||
tanotu kṣemaṃ nastava vadanasaundaryalaharī-
parīvāhasrotaḥsaraṇiriva sīmantasaraṇiḥ |
vahantī sindūraṃ prabalakabarībhāratimira-
dviṣāṃ bṛndairbandīkṛtamiva navīnārkakiraṇam || 44 ||
arālaiḥ svābhāvyādalikalabhasaśrībhiralakaiḥ
parītaṃ te vaktraṃ parihasati paṅkeruharucim |
darasmere yasmin daśanarucikiñjalkarucire
sugandhau mādyanti smaradahanacakṣurmadhulihaḥ || 45 ||
lalāṭaṃ lāvaṇyadyutivimalamābhāti tava ya-
ddvitīyaṃ tanmanye makuṭaghaṭitaṃ candraśakalam |
viparyāsanyāsādubhayamapi sambhūya ca mithaḥ
sudhālepasyūtiḥ pariṇamati rākāhimakaraḥ || 46 ||
bhruvau bhugne kiñcidbhuvanabhayabhaṅgavyasanini
tvadīye netrābhyāṃ madhukararucibhyāṃ dhṛtaguṇam |
dhanurmanye savyetarakaragṛhītaṃ ratipateḥ
prakoṣṭhe muṣṭau ca sthagayati nigūḍhāntaramume || 47 ||
ahaḥ sūte savyaṃ tava nayanamarkātmakatayā
triyāmāṃ vāmaṃ te sṛjati rajanīnāyakatayā |
tṛtīyā te dṛṣṭirdaradalitahemāmbujaruciḥ
samādhatte sandhyāṃ divasaniśayorantaracarīm || 48 ||
viśālā kalyāṇī sphuṭarucirayodhyā kuvalayaiḥ
kṛpādhārādhārā kimapi madhurābhogavatikā |
avantī dṛṣṭiste bahunagaravistāravijayā
dhruvaṃ tattannāmavyavaharaṇayogyā vijayate || 49 ||
kavīnāṃ sandarbhastabakamakarandaikarasikaṃ
kaṭākṣavyākṣepabhramarakalabhau karṇayugalam |
amuñcantau dṛṣṭvā tava navarasāsvādataralā-
vasūyāsaṃsargādalikanayanaṃ kiñcidaruṇam || 50 ||
śive śṛṅgārārdrā taditarajane kutsanaparā
saroṣā gaṅgāyāṃ giriśacarite vismayavatī |
harāhibhyo bhītā sarasiruhasaubhāgyajananī (jayinī)
sakhīṣu smerā te mayi jananī dṛṣṭiḥ sakaruṇā || 51 ||
gate karṇābhyarṇaṃ garuta iva pakṣmāṇi dadhatī
purāṃ bhettuścittapraśamarasavidrāvaṇaphale |
ime netre gotrādharapatikulottaṃsakalike
tavākarṇākṛṣṭasmaraśaravilāsaṃ kalayataḥ || 52 ||
vibhaktatraivarṇyaṃ vyatikaritalīlāñjanatayā
vibhāti tvannetratritayamidamīśānadayite |
punaḥ sraṣṭuṃ devān druhiṇaharirudrānuparatān
rajaḥ sattvaṃ bibhrattama iti guṇānāṃ trayamiva || 53 ||
pavitrīkartuṃ naḥ paśupatiparādhīnahṛdaye
dayāmitrairnetrairaruṇadhavalaśyāmarucibhiḥ |
nadaḥ śoṇo gaṅgā tapanatanayeti dhruvamamuṃ
trayāṇāṃ tīrthānāmupanayasi sambhedamanagham || 54 ||
nimeṣonmeṣābhyāṃ pralayamudayaṃ yāti jagatī
tavetyāhuḥ santo dharaṇidhararājanyatanaye |
tvadunmeṣājjātaṃ jagadidamaśeṣaṃ pralayataḥ
paritrātuṃ śaṅke parihṛtanimeṣāstava dṛśaḥ || 55 ||
tavāparṇe karṇejapanayanapaiśunyacakitā
nilīyante toye niyatamanimeṣāḥ śapharikāḥ |
iyaṃ ca śrīrbaddhacchadapuṭakavāṭaṃ kuvalayam
jahāti pratyūṣe niśi ca vighaṭayya praviśati || 56 ||
dṛśā drāghīyasyā daradalitanīlotpalarucā
davīyāṃsaṃ dīnaṃ snapaya kṛpayā māmapi śive |
anenāyaṃ dhanyo bhavati na ca te hāniriyatā
vane vā harmye vā samakaranipāto himakaraḥ || 57 ||
arālaṃ te pālīyugalamagarājanyatanaye
na keṣāmādhatte kusumaśarakodaṇḍakutukam |
tiraścīno yatra śravaṇapathamullaṅghya vilasa-
nnapāṅgavyāsaṅgo diśati śarasandhānadhiṣaṇām || 58 ||
sphuradgaṇḍābhogapratiphalitatāṭaṅkayugalaṃ
catuścakraṃ manye tava mukhamidaṃ manmatharatham |
yamāruhya druhyatyavanirathamarkenducaraṇaṃ
mahāvīro māraḥ pramathapataye sajjitavate || 59 ||
sarasvatyāḥ sūktīramṛtalaharīkauśalaharīḥ
pibantyāḥ śarvāṇi śravaṇaculukābhyāmaviralam |
camatkāraślāghācalitaśirasaḥ kuṇḍalagaṇo
jhaṇatkāraistāraiḥ prativacanamācaṣṭa iva te || 60 ||
asau nāsāvaṃśastuhinagirivaṃśadhvajapaṭi
tvadīyo nedīyaḥ phalatu phalamasmākamucitam |
vahannantarmuktāḥ śiśirataraniśvāsagalitaṃ
samṛddhyā yattāsāṃ bahirapi ca muktāmaṇidharaḥ || 61 ||
prakṛtyā raktāyāstava sudati dantacchadaruceḥ
pravakṣye sādṛśyaṃ janayatu phalaṃ vidrumalatā |
na bimbaṃ tadbimbapratiphalanarāgādaruṇitaṃ
tulāmadhyāroḍhuṃ kathamiva vilajjeta kalayā || 62 ||
smitajyotsnājālaṃ tava vadanacandrasya pibatāṃ
cakorāṇāmāsīdatirasatayā cañcujaḍimā |
ataste śītāṃśoramṛtalaharīmamlarucayaḥ
pibanti svacchandaṃ niśi niśi bhṛśaṃ kāñjikadhiyā || 63 ||
aviśrāntaṃ patyurguṇagaṇakathāmreḍanajapā
japāpuṣpacchāyā tava janani jihvā jayati sā |
yadagrāsīnāyāḥ sphaṭikadṛṣadacchacchavimayī
sarasvatyā mūrtiḥ pariṇamati māṇikyavapuṣā || 64 ||
raṇe jitvā daityānapahṛtaśirastraiḥ kavacibhir-
nivṛttaiścaṇḍāṃśatripuraharanirmālyavimukhaiḥ |
viśākhendropendraiḥ śaśiviśadakarpūraśakalā
vilīyante mātastava vadanatāmbūlakabalāḥ || 65 ||
vipañcyā gāyantī vividhamapadānaṃ paśupateḥ
tvayārabdhe vaktuṃ calitaśirasā sādhuvacane |
tadīyairmādhuryairapalapitatantrīkalaravāṃ
nijāṃ vīṇāṃ vāṇī niculayati colena nibhṛtam || 66 ||
karāgreṇa spṛṣṭaṃ tuhinagiriṇā vatsalatayā
girīśenodastaṃ muhuradharapānākulatayā |
karagrāhyaṃ śambhormukhamukuravṛntaṃ girisute
kathaṅkāraṃ brūmastava cibukamaupamyarahitam || 67 ||
bhujāśleṣān nityaṃ puradamayituḥ kaṇṭakavatī
tava grīvā dhatte mukhakamalanālaśriyamiyam |
svataḥ śvetā kālāgurubahulajambālamalinā
mṛṇālīlālityaṃ vahati yadadho hāralatikā || 68 ||
gale rekhāstisro gatigamakagītaikanipuṇe
vivāhavyānaddhapraguṇaguṇasaṅkhyāpratibhuvaḥ |
virājante nānāvidhamadhurarāgākarabhuvāṃ
trayāṇāṃ grāmāṇāṃ sthitiniyamasīmāna iva te || 69 ||
mṛṇālīmṛdvīnāṃ tava bhujalatānāṃ catasṛṇāṃ
caturbhiḥ saundaryaṃ sarasijabhavaḥ stauti vadanaiḥ |
nakhebhyaḥ santrasyan prathamamathanādandhakaripo-
ścaturṇāṃ śīrṣāṇāṃ samamabhayahastārpaṇadhiyā || 70 ||
nakhānāmuddyotairnavanalinarāgaṃ vihasatāṃ
karāṇāṃ te kāntiṃ kathaya kathayāmaḥ kathamume |
kayācidvā sāmyaṃ bhajatu kalayā hanta kamalaṃ
yadi krīḍallakṣmīcaraṇatalalākṣārasachaṇam || 71 ||
samaṃ devi skandadvipavadanapītaṃ stanayugaṃ
tavedaṃ naḥ khedaṃ haratu satataṃ prasnutamukham |
yadālokyāśaṅkākulitahṛdayo hāsajanakaḥ
svakumbhau herambaḥ parimṛśati hastena jhaḍiti || 72 ||
amū te vakṣojāvamṛtarasamāṇikyakutupau
na sandehaspando nagapatipatāke manasi naḥ |
pibantau tau yasmādaviditavadhūsaṅgarasikau
kumārāvadyāpi dviradavadanakrauñcadalanau || 73 ||
vahatyamba stamberamadanujakumbhaprakṛtibhiḥ
samārabdhāṃ muktāmaṇibhiramalāṃ hāralatikām |
kucābhogo bimbādhararucibhirantaḥ śabalitāṃ
pratāpavyāmiśrāṃ puradamayituḥ kīrtimiva te || 74 ||
tava stanyaṃ manye dharaṇidharakanye hṛdayataḥ
payaḥpārāvāraḥ parivahati sārasvatamiva |
dayāvatyā dattaṃ draviḍaśiśurāsvādya tava yat
kavīnāṃ prauḍhānāmajani kamanīyaḥ kavayitā || 75 ||
harakrodhajvālāvalibhiravalīḍhena vapuṣā
gabhīre te nābhīsarasi kṛtasaṅgo manasijaḥ |
samuttasthau tasmādacalatanaye dhūmalatikā
janastāṃ jānīte tava janani romāvaliriti || 76 ||
yadetat kālindītanutarataraṅgākṛti śive
kṛśe madhye kiñcijjanani tava yadbhāti sudhiyām |
vimardādanyo'nyaṃ kucakalaśayorantaragataṃ
tanūbhūtaṃ vyoma praviśadiva nābhiṃ kuhariṇīm || 77 ||
sthiro gaṅgāvartaḥ stanamukularomāvalilatā-
kalāvālaṃ kuṇḍaṃ kusumaśaratejohutabhujaḥ |
raterlīlāgāraṃ kimapi tava nābhirgirisute
biladvāraṃ siddhergiriśanayanānāṃ vijayate || 78 ||
nisargakṣīṇasya stanataṭabhareṇa klamajuṣo
namanmūrternārītilaka śanakaistruṭyata iva |
ciraṃ te madhyasya truṭitataṭinītīrataruṇā
samāvasthāsthemno bhavatu kuśalaṃ śailatanaye || 79 ||
kucau sadyaḥsvidyattaṭaghaṭitakūrpāsabhidurau
kaṣantau dormūle kanakakalaśābhau kalayatā |
tava trātuṃ bhaṅgādalamiti valagnaṃ tanubhuvā
tridhā naddhaṃ devi trivali lavalīvallibhiriva || 80 ||
gurutvaṃ vistāraṃ kṣitidharapatiḥ pārvati nijā-
nnitambādācchidya tvayi haraṇarūpeṇa nidadhe |
ataste vistīrṇo gururayamaśeṣāṃ vasumatīṃ
nitambaprāgbhāraḥ sthagayati laghutvaṃ nayati ca || 81 ||
karīndrāṇāṃ śuṇḍān kanakakadalīkāṇḍapaṭalī-
mubhābhyāmūrubhyāmubhayamapi nirjitya bhavatī |
suvṛttābhyāṃ patyuḥ praṇatikaṭhinābhyāṃ girisute
vidhijñe jānubhyāṃ vibudhakarikumbhadvayamasi || 82 ||
parājetuṃ rudraṃ dviguṇaśaragarbhau girisute
niṣaṅgau jaṅghe te viṣamaviśikho bāḍhamakṛta |
yadagre dṛśyante daśaśaraphalāḥ pādayugalī-
nakhāgracchadmānaḥ suramakuṭaśāṇaikaniśitāḥ || 83 ||
śrutīnāṃ mūrdhāno dadhati tava yau śekharatayā
mamāpyetau mātaḥ śirasi dayayā dhehi caraṇau |
yayoḥ pādyaṃ pāthaḥ paśupatijaṭājūṭataṭinī
yayorlākṣālakṣmīraruṇaharicūḍāmaṇiruciḥ || 84 ||
namovākaṃ brūmo nayanaramaṇīyāya padayo-
stavāsmai dvandvāya sphuṭarucirasālaktakavate |
asūyatyatyantaṃ yadabhihananāya spṛhayate
paśūnāmīśānaḥ pramadavanakaṅkelitarave || 85 ||
mṛṣā kṛtvā gotraskhalanamatha vailakṣyanamitaṃ
lalāṭe bhartāraṃ caraṇakamale tāḍayati te |
cirādantaḥśalyaṃ dahanakṛtamunmūlitavatā
tulākoṭikvāṇaiḥ kilikilitamīśānaripuṇā || 86 ||
himānīhantavyaṃ himagirinivāsaikacaturau
niśāyāṃ nidrāṇaṃ niśi caramabhāge ca viśadau |
varaṃ lakṣmīpātraṃ śriyamatisṛjantau samayināṃ
sarojaṃ tvatpādau janani jayataścitramiha kim || 87 ||
padaṃ te kīrtīnāṃ prapadamapadaṃ devi vipadāṃ
kathaṃ nītaṃ sadbhiḥ kaṭhinakamaṭhīkarparatulām |
kathaṃ vā bāhubhyāmupayamanakāle purabhidā
yadādāya nyastaṃ dṛṣadi dayamānena manasā || 88 ||
nakhairnākastrīṇāṃ karakamalasaṅkocaśaśibhi-
starūṇāṃ divyānāṃ hasata iva te caṇḍi caraṇau |
phalāni svaḥsthebhyaḥ kisalayakarāgreṇa dadatāṃ
daridrebhyo bhadrāṃ śriyamaniśamahnāya dadatau || 89 ||
dadāne dīnebhyaḥ śriyamaniśamāśānusadṛśī-
mamandaṃ saundaryaprakaramakarandaṃ vikirati |
tavāsmin mandārastabakasubhage yātu caraṇe
nimajjanmajjīvaḥ karaṇacaraṇaḥ ṣaṭcaraṇatām || 90 ||
padanyāsakrīḍāparicayamivārabdhumanasaḥ
skhalantaste khelaṃ bhavanakalahaṃsā na jahati |
atasteṣāṃ śikṣāṃ subhagamaṇimañjīraraṇita-
cchalādācakṣāṇaṃ caraṇakamalaṃ cārucarite || 91 ||
gatāste mañcatvaṃ druhiṇaharirudreśvarabhṛtaḥ
śivaḥ svacchacchāyāghaṭitakapaṭapracchadapaṭaḥ |
tvadīyānāṃ bhāsāṃ pratiphalanarāgāruṇatayā
śarīrī śṛṅgāro rasa iva dṛśāṃ dogdhi kutukam || 92 ||
arālā keśeṣu prakṛtisaralā mandahasite
śirīṣābhā citte dṛṣadupalaśobhā kucataṭe |
bhṛśaṃ tanvī madhye pṛthururasijārohaviṣaye
jagattrātuṃ śambhorjayati karuṇā kācidaruṇā || 93 ||
kalaṅkaḥ kastūrī rajanikarabimbaṃ jalamayaṃ
kalābhiḥ karpūrairmarakatakaraṇḍaṃ nibiḍitam |
atastvadbhogena pratidinamidaṃ riktakuharaṃ
vidhirbhūyo bhūyo nibiḍayati nūnaṃ tava kṛte || 94 ||
purārāterantaḥpuramasi tatastvaccaraṇayoḥ
saparyāmaryādā taralakaraṇānāmasulabhā |
tathā hyete nītāḥ śatamakhamukhāḥ siddhimatulāṃ
tava dvāropāntasthitibhiraṇimādyābhiramarāḥ || 95 ||
kalatraṃ vaidhātraṃ katikati bhajante na kavayaḥ
śriyo devyāḥ ko vā na bhavati patiḥ kairapi dhanaiḥ |
mahādevaṃ hitvā tava sati satīnāmacarame
kucābhyāmāsaṅgaḥ kuravakatarorapyasulabhaḥ || 96 ||
girāmāhurdevīṃ druhiṇagṛhiṇīmāgamavido
hareḥ patnīṃ padmāṃ harasahacarīmadritanayām |
turīyā kāpi tvaṃ duradhigamaniḥsīmamahimā
mahāmāyā viśvaṃ bhramayasi parabrahmamahiṣi || 97 ||
kadā kāle mātaḥ kathaya kalitālaktakarasaṃ
pibeyaṃ vidyārthī tava caraṇanirṇejanajalam |
prakṛtyā mūkānāmapi ca kavitākāraṇatayā
kadā dhatte vāṇīmukhakamalatāmbūlarasatām || 98 ||
sarasvatyā lakṣmyā vidhiharisapatno viharate
rateḥ pātivratyaṃ śithilayati ramyeṇa vapuṣā |
ciraṃ jīvanneva kṣapitapaśupāśavyatikaraḥ
parānandābhikhyaṃ rasayati rasaṃ tvadbhajanavān || 99 ||
pradīpajvālābhirdivasakaranīrājanavidhiḥ
sudhāsūteścandropalajalalavairarghyaracanā |
svakīyairambhobhiḥ salilanidhisauhityakaraṇaṃ
tvadīyābhirvāgbhistava janani vācāṃ stutiriyam || 100 ||
saundaryalahari mukhyastotraṃ saṃvārtadāyakam |
bhagavadpāda sankluptaṃ paṭhen muktau bhavennaraḥ ||
|| iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya
śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya
śrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau saundaryalaharī sampūrṇā ||
|| oṃ tatsat ||
(anubandhaḥ)
samānītaḥ padbhyāṃ maṇimukuratāmambaramaṇi-
rbhayādāsyādantaḥstimitakiraṇaśreṇimasṛṇaḥ |
(pāṭhabhedaḥ - bhayādāsya snigdhastmita, bhayādāsyasyāntaḥstmita)
dadhāti tvadvaktrampratiphalanamaśrāntavikacaṃ
nirātaṅkaṃ candrānnijahṛdayapaṅkeruhamiva || 101 ||
samudbhūtasthūlastanabharamuraścāru hasitaṃ
kaṭākṣe kandarpaḥ katicana kadambadyuti vapuḥ |
harasya tvadbhrāntiṃ manasi janayanti sma vimalāḥ
pāṭhabhedaḥ - janayāmāsa madano, janayantaḥ samatulāṃ, janayantā suvadane
bhavatyā ye bhaktāḥ pariṇatiramīṣāmiyamume || 102 ||
nidhe nityasmere niravadhiguṇe nītinipuṇe
nirāghātajñāne niyamaparacittaikanilaye |
niyatyā nirmukte nikhilanigamāntastutipade
nirātaṅke nitye nigamaya mamāpi stutimimām || 103 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
प्रथम भागः - आनन्द लहरि
भुमौस्खलित पादानां भूमिरेवा वलम्बनम् ।
त्वयी जाता पराधानां त्वमेव शरणं शिवे ॥
शिवः शक्त्या युक्तो यदि भवति शक्तः प्रभवितुं
न चेदेवं देवो न खलु कुशलः स्पन्दितुमपि ।
अतस्त्वामाराध्यां हरिहरविरिञ्चादिभिरपि
प्रणन्तुं स्तोतुं वा कथमकृतपुण्यः प्रभवति ॥ 1 ॥
तनीयांसं पांसुं तव चरणपङ्केरुहभवं
विरिञ्चिस्सञ्चिन्वन् विरचयति लोकानविकलम् ।
वहत्येनं शौरिः कथमपि सहस्रेण शिरसां
हरस्सङ्क्षुद्यैनं भजति भसितोद्धूलनविधिम् ॥ 2 ॥
अविद्यानामन्त-स्तिमिर-मिहिरद्वीपनगरी
जडानां चैतन्य-स्तबक-मकरन्द-स्रुतिझरी ।
दरिद्राणां चिन्तामणिगुणनिका जन्मजलधौ
निमग्नानां दंष्ट्रा मुररिपु-वराहस्य भवति ॥ 3 ॥
त्वदन्यः पाणिभ्यामभयवरदो दैवतगणः
त्वमेका नैवासि प्रकटितवराभीत्यभिनया ।
भयात् त्रातुं दातुं फलमपि च वाञ्छासमधिकं
शरण्ये लोकानां तव हि चरणावेव निपुणौ ॥ 4 ॥
हरिस्त्वामाराध्य प्रणतजनसौभाग्यजननीं
पुरा नारी भूत्वा पुररिपुमपि क्षोभमनयत् ।
स्मरोऽपि त्वां नत्वा रतिनयनलेह्येन वपुषा
मुनीनामप्यन्तः प्रभवति हि मोहाय महताम् ॥ 5 ॥
धनुः पौष्पं मौर्वी मधुकरमयी पञ्च विशिखाः
वसन्तः सामन्तो मलयमरुदायोधनरथः ।
तथाप्येकः सर्वं हिमगिरिसुते कामपि कृपाम्
अपाङ्गात्ते लब्ध्वा जगदिद-मनङ्गो विजयते ॥ 6 ॥
क्वणत्काञ्चीदामा करिकलभकुम्भस्तननता
परिक्षीणा मध्ये परिणतशरच्चन्द्रवदना ।
धनुर्बाणान् पाशं सृणिमपि दधाना करतलैः
पुरस्तादास्तां नः पुरमथितुराहोपुरुषिका ॥ 7 ॥
सुधासिन्धोर्मध्ये सुरविटपिवाटीपरिवृते
मणिद्वीपे नीपोपवनवति चिन्तामणिगृहे ।
शिवाकारे मञ्चे परमशिवपर्यङ्कनिलयां
भजन्ति त्वां धन्याः कतिचन चिदानन्दलहरीम् ॥ 8 ॥
महीं मूलाधारे कमपि मणिपूरे हुतवहं
स्थितं स्वाधिष्ठाने हृदि मरुतमाकाशमुपरि ।
मनोऽपि भ्रूमध्ये सकलमपि भित्वा कुलपथं
सहस्रारे पद्मे सह रहसि पत्या विहरसे ॥ 9 ॥
सुधाधारासारैश्चरणयुगलान्तर्विगलितैः
प्रपञ्चं सिञ्चन्ती पुनरपि रसाम्नायमहसः ।
अवाप्य स्वां भूमिं भुजगनिभमध्युष्टवलयं
स्वमात्मानं कृत्वा स्वपिषि कुलकुण्डे कुहरिणि ॥ 10 ॥
चतुर्भिः श्रीकण्ठैः शिवयुवतिभिः पञ्चभिरपि
प्रभिन्नाभिः शम्भोर्नवभिरपि मूलप्रकृतिभिः ।
चतुश्चत्वारिंशद्वसुदलकलाश्रत्रिवलय- [त्रयश्चत्वारि]
त्रिरेखाभिः सार्धं तव शरणकोणाः परिणताः ॥ 11 ॥ [चरणकोणाः, भवनकिणाः]
त्वदीयं सौन्दर्यं तुहिनगिरिकन्ये तुलयितुं
कवीन्द्राः कल्पन्ते कथमपि विरिञ्चिप्रभृतयः ।
यदालोकौत्सुक्यादमरललना यान्ति मनसा
तपोभिर्दुष्प्रापामपि गिरिशसायुज्यपदवीम् ॥ 12 ॥
नरं वर्षीयांसं नयनविरसं नर्मसु जडं
तवापाङ्गालोके पतितमनुधावन्ति शतशः ।
गलद्वेणीबन्धाः कुचकलशविस्रस्तसिचया
हठात् त्रुट्यत्काञ्च्यो विगलितदुकूला युवतयः ॥ 13 ॥
क्षितौ षट्पञ्चाशद् द्विसमधिकपञ्चाशदुदके
हुताशे द्वाषष्टिश्चतुरधिकपञ्चाशदनिले ।
दिवि द्विष्षट्त्रिंशन्मनसि च चतुष्षष्टिरिति ये
मयूखास्तेषामप्युपरि तव पादाम्बुजयुगम् ॥ 14 ॥
शरज्ज्योत्स्नाशुद्धां शशियुतजटाजूटमकुटां
वरत्रासत्राणस्फटिकघटिकापुस्तककराम् ।
सकृन्न त्वा नत्वा कथमिव सतां सन्न्निदधते
मधुक्षीरद्राक्षामधुरिमधुरीणाः भणितयः ॥ 15॥ [फणितयः]
कवीन्द्राणां चेतःकमलवनबालातपरुचिं
भजन्ते ये सन्तः कतिचिदरुणामेव भवतीम् ।
विरिञ्चिप्रेयस्यास्तरुणतरशृङ्गारलहरी-
गभीराभिर्वाग्भिर्विदधति सतां रञ्जनममी ॥ 16 ॥
सवित्रीभिर्वाचां शशिमणिशिलाभङ्गरुचिभिः
वशिन्याद्याभिस्त्वां सह जननि सञ्चिन्तयति यः ।
स कर्ता काव्यानां भवति महतां भङ्गिरुचिभिः
वचोभिर्वाग्देवीवदनकमलामोदमधुरैः ॥ 17 ॥
तनुच्छायाभिस्ते तरुणतरणिश्रीसरणिभिः
दिवं सर्वामुर्वीमरुणिमनि मग्नां स्मरति यः ।
भवन्त्यस्य त्रस्यद्वनहरिणशालीननयनाः
सहोर्वश्या वश्याः कति कति न गीर्वाणगणिकाः ॥ 18 ॥
मुखं बिन्दुं कृत्वा कुचयुगमधस्तस्य तदधो
हरार्धं ध्यायेद्यो हरमहिषि ते मन्मथकलाम् ।
स सद्यः सङ्क्षोभं नयति वनिता इत्यतिलघु
त्रिलोकीमप्याशु भ्रमयति रवीन्दुस्तनयुगाम् ॥ 19 ॥
किरन्तीमङ्गेभ्यः किरणनिकुरम्बामृतरसं
हृदि त्वामाधत्ते हिमकरशिलामूर्तिमिव यः ।
स सर्पाणां दर्पं शमयति शकुन्ताधिप इव
ज्वरप्लुष्टान् दृष्ट्या सुखयति सुधाधारसिरया ॥ 20 ॥
तटिल्लेखातन्वीं तपनशशिवैश्वानरमयीं
निषण्णां षण्णामप्युपरि कमलानां तव कलाम् ।
महापद्माटव्यां मृदितमलमायेन मनसा
महान्तः पश्यन्तो दधति परमाह्लादलहरीम् ॥ 21 ॥
भवानि त्वं दासे मयि वितर दृष्टिं सकरुणा-
मिति स्तोतुं वाञ्छन् कथयति भवानि त्वमिति यः ।
तदैव त्वं तस्मै दिशसि निजसायुज्यपदवीं
मुकुन्दब्रह्मेन्द्रस्फुटमकुटनीराजितपदाम् ॥ 22 ॥
त्वया हृत्वा वामं वपुरपरि-तृप्तेन मनसा
शरीरार्धं शम्भोरपरमपि शङ्के हृतमभूत् ।
यदेतत्त्वद्रूपं सकलमरुणाभं त्रिनयनं
कुचाभ्यामानम्रं कुटिलशशिचूडालमकुटम् ॥ 23 ॥
जगत्सूते धाता हरिरवति रुद्रः क्षपयते
तिरस्कुर्वन्नेतत्स्वमपि वपुरीशस्तिरयति ।
सदापूर्वः सर्वं तदिदमनुगृह्णाति च शिव-
स्तवाज्ञामालम्ब्य क्षणचलितयोर्भ्रूलतिकयोः ॥ 24 ॥
त्रयाणां देवानां त्रिगुणजनितानां तव शिवे
भवेत् पूजा पूजा तव चरणयोर्या विरचिता ।
तथा हि त्वत्पादोद्वहनमणिपीठस्य निकटे
स्थिता ह्येते शश्वन्मुकुलितकरोत्तंसमकुटाः ॥ 25 ॥
विरिञ्चिः पञ्चत्वं व्रजति हरिराप्नोति विरतिं
विनाशं कीनाशो भजति धनदो याति निधनम् ।
वितन्द्री माहेन्द्री विततिरपि सम्मीलितदृशा
महासंहारेऽस्मिन् विहरति सति त्वत्पतिरसौ ॥ 26 ॥
जपो जल्पः शिल्पं सकलमपि मुद्राविरचना
गतिः प्रादक्षिण्यक्रमणमशनाद्याहुतिविधिः ।
प्रणामस्संवेशस्सुखमखिलमात्मार्पणदृशा
सपर्यापर्यायस्तव भवतु यन्मे विलसितम् ॥ 27 ॥
सुधामप्यास्वाद्य प्रतिभयजरामृत्युहरिणीं
विपद्यन्ते विश्वे विधिशतमखाद्या दिविषदः ।
करालं यत्क्ष्वेलं कबलितवतः कालकलना
न शम्भोस्तन्मूलं तव जननि ताटङ्कमहिमा ॥ 28 ॥
किरीटं वैरिञ्चं परिहर पुरः कैटभभिदः
कठोरे कोटीरे स्खलसि जहि जम्भारिमुकुटम् ।
प्रणम्रेष्वेतेषु प्रसभमुपयातस्य भवनं
भवस्याभ्युत्थाने तव परिजनोक्तिर्विजयते ॥ 29 ॥
स्वदेहोद्भूताभिर्घृणिभिरणिमाद्याभिरभितो
निषेव्ये नित्ये त्वामहमिति सदा भावयति यः ।
किमाश्चर्यं तस्य त्रिनयनसमृद्धिं तृणयतो
महासंवर्ताग्निर्विरचयति निराजनविधिम् ॥ 30 ॥
चतुष्षष्ट्या तन्त्रैः सकलमतिसन्धाय भुवनं
स्थितस्तत्तत्सिद्धिप्रसवपरतन्त्रैः पशुपतिः ।
पुनस्त्वन्निर्बन्धादखिलपुरुषार्थैकघटना-
स्वतन्त्रं ते तन्त्रं क्षितितलमवातीतरदिदम् ॥ 31 ॥
शिवः शक्तिः कामः क्षितिरथ रविः शीतकिरणः
स्मरो हंसः शक्रस्तदनु च परामारहरयः ।
अमी हृल्लेखाभिस्तिसृभिरवसानेषु घटिता
भजन्ते वर्णास्ते तव जननि नामावयवताम् ॥ 32 ॥
स्मरं योनिं लक्ष्मीं त्रितयमिदमादौ तव मनो-
र्निधायैके नित्ये निरवधिमहाभोगरसिकाः ।
भजन्ति त्वां चिन्तामणिगुननिबद्धाक्षवलयाः
शिवाग्नौ जुह्वन्तः सुरभिघृतधाराहुतिशतैः ॥ 33 ॥
शरीरं त्वं शम्भोः शशिमिहिरवक्षोरुहयुगं
तवात्मानं मन्ये भगवति नवात्मानमनघम् ।
अतश्शेषश्शेषीत्ययमुभयसाधारणतया
स्थितः सम्बन्धो वां समरसपरानन्दपरयोः ॥ 34 ॥
मनस्त्वं व्योम त्वं मरुदसि मरुत्सारथिरसि
त्वमापस्त्वं भूमिस्त्वयि परिणतायां न हि परम् ।
त्वमेव स्वात्मानं परिणमयितुं विश्ववपुषा
चिदानन्दाकारं शिवयुवति भावेन बिभृषे ॥ 35 ॥
तवाज्ञाचक्रस्थं तपनशशिकोटिद्युतिधरं
परं शम्भुं वन्दे परिमिलितपार्श्वं परचिता ।
यमाराध्यन् भक्त्या रविशशिशुचीनामविषये
निरालोकेऽलोके निवसति हि भालोकभुवने ॥ 36 ॥
विशुद्धौ ते शुद्धस्फटिकविशदं व्योमजनकं
शिवं सेवे देवीमपि शिवसमानव्यवसिताम् ।
ययोः कान्त्या यान्त्याः शशिकिरणसारूप्यसरणे-
विधूतान्तर्ध्वान्ता विलसति चकोरीव जगती ॥ 37 ॥
समुन्मीलत् संवित् कमलमकरन्दैकरसिकं
भजे हंसद्वन्द्वं किमपि महतां मानसचरम् ।
यदालापादष्टादशगुणितविद्यापरिणति-
र्यदादत्ते दोषाद् गुणमखिलमद्भ्यः पय इव ॥ 38 ॥
तव स्वाधिष्ठाने हुतवहमधिष्ठाय निरतं
तमीडे संवर्तं जननि महतीं तां च समयाम् ।
यदालोके लोकान् दहति महति क्रोधकलिते
दयार्द्रा या दृष्टिः शिशिरमुपचारं रचयति ॥ 39 ॥
तटित्त्वन्तं शक्त्या तिमिरपरिपन्थिस्फुरणया
स्फुरन्नानारत्नाभरणपरिणद्धेन्द्रधनुषम् ।
तव श्यामं मेघं कमपि मणिपूरैकशरणं
निषेवे वर्षन्तं हरमिहिरतप्तं त्रिभुवनम् ॥ 40 ॥
तवाधारे मूले सह समयया लास्यपरया
नवात्मानं मन्ये नवरसमहाताण्डवनटम् ।
उभाभ्यामेताभ्यामुदयविधिमुद्दिश्य दयया
सनाथाभ्यां जज्ञे जनकजननीमज्जगदिदम् ॥ 41 ॥
द्वितीय भागः - सौन्दर्य लहरी
गतैर्माणिक्यत्वं गगनमणिभिः सान्द्रघटितं
किरीटं ते हैमं हिमगिरिसुते कीर्तयति यः ।
स नीडेयच्छायाच्छुरणशबलं चन्द्रशकलं
धनुः शौनासीरं किमिति न निबध्नाति धिषणाम् ॥ 42 ॥
धुनोतु ध्वान्तं नस्तुलितदलितेन्दीवरवनं
घनस्निग्धश्लक्ष्णं चिकुरनिकुरुम्बं तव शिवे ।
यदीयं सौरभ्यं सहजमुपलब्धुं सुमनसो
वसन्त्यस्मिन् मन्ये वलमथनवाटीविटपिनाम् ॥ 43 ॥
तनोतु क्षेमं नस्तव वदनसौन्दर्यलहरी-
परीवाहस्रोतःसरणिरिव सीमन्तसरणिः ।
वहन्ती सिन्दूरं प्रबलकबरीभारतिमिर-
द्विषां बृन्दैर्बन्दीकृतमिव नवीनार्ककिरणम् ॥ 44 ॥
अरालैः स्वाभाव्यादलिकलभसश्रीभिरलकैः
परीतं ते वक्त्रं परिहसति पङ्केरुहरुचिम् ।
दरस्मेरे यस्मिन् दशनरुचिकिञ्जल्करुचिरे
सुगन्धौ माद्यन्ति स्मरदहनचक्षुर्मधुलिहः ॥ 45 ॥
ललाटं लावण्यद्युतिविमलमाभाति तव य-
द्द्वितीयं तन्मन्ये मकुटघटितं चन्द्रशकलम् ।
विपर्यासन्यासादुभयमपि सम्भूय च मिथः
सुधालेपस्यूतिः परिणमति राकाहिमकरः ॥ 46 ॥
भ्रुवौ भुग्ने किञ्चिद्भुवनभयभङ्गव्यसनिनि
त्वदीये नेत्राभ्यां मधुकररुचिभ्यां धृतगुणम् ।
धनुर्मन्ये सव्येतरकरगृहीतं रतिपतेः
प्रकोष्ठे मुष्टौ च स्थगयति निगूढान्तरमुमे ॥ 47 ॥
अहः सूते सव्यं तव नयनमर्कात्मकतया
त्रियामां वामं ते सृजति रजनीनायकतया ।
तृतीया ते दृष्टिर्दरदलितहेमाम्बुजरुचिः
समाधत्ते सन्ध्यां दिवसनिशयोरन्तरचरीम् ॥ 48 ॥
विशाला कल्याणी स्फुटरुचिरयोध्या कुवलयैः
कृपाधाराधारा किमपि मधुराभोगवतिका ।
अवन्ती दृष्टिस्ते बहुनगरविस्तारविजया
ध्रुवं तत्तन्नामव्यवहरणयोग्या विजयते ॥ 49 ॥
कवीनां सन्दर्भस्तबकमकरन्दैकरसिकं
कटाक्षव्याक्षेपभ्रमरकलभौ कर्णयुगलम् ।
अमुञ्चन्तौ दृष्ट्वा तव नवरसास्वादतरला-
वसूयासंसर्गादलिकनयनं किञ्चिदरुणम् ॥ 50 ॥
शिवे शृङ्गारार्द्रा तदितरजने कुत्सनपरा
सरोषा गङ्गायां गिरिशचरिते विस्मयवती ।
हराहिभ्यो भीता सरसिरुहसौभाग्यजननी (जयिनी)
सखीषु स्मेरा ते मयि जननी दृष्टिः सकरुणा ॥ 51 ॥
गते कर्णाभ्यर्णं गरुत इव पक्ष्माणि दधती
पुरां भेत्तुश्चित्तप्रशमरसविद्रावणफले ।
इमे नेत्रे गोत्राधरपतिकुलोत्तंसकलिके
तवाकर्णाकृष्टस्मरशरविलासं कलयतः ॥ 52 ॥
विभक्तत्रैवर्ण्यं व्यतिकरितलीलाञ्जनतया
विभाति त्वन्नेत्रत्रितयमिदमीशानदयिते ।
पुनः स्रष्टुं देवान् द्रुहिणहरिरुद्रानुपरतान्
रजः सत्त्वं बिभ्रत्तम इति गुणानां त्रयमिव ॥ 53 ॥
पवित्रीकर्तुं नः पशुपतिपराधीनहृदये
दयामित्रैर्नेत्रैररुणधवलश्यामरुचिभिः ।
नदः शोणो गङ्गा तपनतनयेति ध्रुवममुं
त्रयाणां तीर्थानामुपनयसि सम्भेदमनघम् ॥ 54 ॥
निमेषोन्मेषाभ्यां प्रलयमुदयं याति जगती
तवेत्याहुः सन्तो धरणिधरराजन्यतनये ।
त्वदुन्मेषाज्जातं जगदिदमशेषं प्रलयतः
परित्रातुं शङ्के परिहृतनिमेषास्तव दृशः ॥ 55 ॥
तवापर्णे कर्णेजपनयनपैशुन्यचकिता
निलीयन्ते तोये नियतमनिमेषाः शफरिकाः ।
इयं च श्रीर्बद्धच्छदपुटकवाटं कुवलयम्
जहाति प्रत्यूषे निशि च विघटय्य प्रविशति ॥ 56 ॥
दृशा द्राघीयस्या दरदलितनीलोत्पलरुचा
दवीयांसं दीनं स्नपय कृपया मामपि शिवे ।
अनेनायं धन्यो भवति न च ते हानिरियता
वने वा हर्म्ये वा समकरनिपातो हिमकरः ॥ 57 ॥
अरालं ते पालीयुगलमगराजन्यतनये
न केषामाधत्ते कुसुमशरकोदण्डकुतुकम् ।
तिरश्चीनो यत्र श्रवणपथमुल्लङ्घ्य विलस-
न्नपाङ्गव्यासङ्गो दिशति शरसन्धानधिषणाम् ॥ 58 ॥
स्फुरद्गण्डाभोगप्रतिफलितताटङ्कयुगलं
चतुश्चक्रं मन्ये तव मुखमिदं मन्मथरथम् ।
यमारुह्य द्रुह्यत्यवनिरथमर्केन्दुचरणं
महावीरो मारः प्रमथपतये सज्जितवते ॥ 59 ॥
सरस्वत्याः सूक्तीरमृतलहरीकौशलहरीः
पिबन्त्याः शर्वाणि श्रवणचुलुकाभ्यामविरलम् ।
चमत्कारश्लाघाचलितशिरसः कुण्डलगणो
झणत्कारैस्तारैः प्रतिवचनमाचष्ट इव ते ॥ 60 ॥
असौ नासावंशस्तुहिनगिरिवंशध्वजपटि
त्वदीयो नेदीयः फलतु फलमस्माकमुचितम् ।
वहन्नन्तर्मुक्ताः शिशिरतरनिश्वासगलितं
समृद्ध्या यत्तासां बहिरपि च मुक्तामणिधरः ॥ 61 ॥
प्रकृत्या रक्तायास्तव सुदति दन्तच्छदरुचेः
प्रवक्ष्ये सादृश्यं जनयतु फलं विद्रुमलता ।
न बिम्बं तद्बिम्बप्रतिफलनरागादरुणितं
तुलामध्यारोढुं कथमिव विलज्जेत कलया ॥ 62 ॥
स्मितज्योत्स्नाजालं तव वदनचन्द्रस्य पिबतां
चकोराणामासीदतिरसतया चञ्चुजडिमा ।
अतस्ते शीतांशोरमृतलहरीमम्लरुचयः
पिबन्ति स्वच्छन्दं निशि निशि भृशं काञ्जिकधिया ॥ 63 ॥
अविश्रान्तं पत्युर्गुणगणकथाम्रेडनजपा
जपापुष्पच्छाया तव जननि जिह्वा जयति सा ।
यदग्रासीनायाः स्फटिकदृषदच्छच्छविमयी
सरस्वत्या मूर्तिः परिणमति माणिक्यवपुषा ॥ 64 ॥
रणे जित्वा दैत्यानपहृतशिरस्त्रैः कवचिभिर्-
निवृत्तैश्चण्डांशत्रिपुरहरनिर्माल्यविमुखैः ।
विशाखेन्द्रोपेन्द्रैः शशिविशदकर्पूरशकला
विलीयन्ते मातस्तव वदनताम्बूलकबलाः ॥ 65 ॥
विपञ्च्या गायन्ती विविधमपदानं पशुपतेः
त्वयारब्धे वक्तुं चलितशिरसा साधुवचने ।
तदीयैर्माधुर्यैरपलपिततन्त्रीकलरवां
निजां वीणां वाणी निचुलयति चोलेन निभृतम् ॥ 66 ॥
कराग्रेण स्पृष्टं तुहिनगिरिणा वत्सलतया
गिरीशेनोदस्तं मुहुरधरपानाकुलतया ।
करग्राह्यं शम्भोर्मुखमुकुरवृन्तं गिरिसुते
कथङ्कारं ब्रूमस्तव चिबुकमौपम्यरहितम् ॥ 67 ॥
भुजाश्लेषान् नित्यं पुरदमयितुः कण्टकवती
तव ग्रीवा धत्ते मुखकमलनालश्रियमियम् ।
स्वतः श्वेता कालागुरुबहुलजम्बालमलिना
मृणालीलालित्यं वहति यदधो हारलतिका ॥ 68 ॥
गले रेखास्तिस्रो गतिगमकगीतैकनिपुणे
विवाहव्यानद्धप्रगुणगुणसङ्ख्याप्रतिभुवः ।
विराजन्ते नानाविधमधुररागाकरभुवां
त्रयाणां ग्रामाणां स्थितिनियमसीमान इव ते ॥ 69 ॥
मृणालीमृद्वीनां तव भुजलतानां चतसृणां
चतुर्भिः सौन्दर्यं सरसिजभवः स्तौति वदनैः ।
नखेभ्यः सन्त्रस्यन् प्रथममथनादन्धकरिपो-
श्चतुर्णां शीर्षाणां सममभयहस्तार्पणधिया ॥ 70 ॥
नखानामुद्द्योतैर्नवनलिनरागं विहसतां
कराणां ते कान्तिं कथय कथयामः कथमुमे ।
कयाचिद्वा साम्यं भजतु कलया हन्त कमलं
यदि क्रीडल्लक्ष्मीचरणतललाक्षारसछणम् ॥ 71 ॥
समं देवि स्कन्दद्विपवदनपीतं स्तनयुगं
तवेदं नः खेदं हरतु सततं प्रस्नुतमुखम् ।
यदालोक्याशङ्काकुलितहृदयो हासजनकः
स्वकुम्भौ हेरम्बः परिमृशति हस्तेन झडिति ॥ 72 ॥
अमू ते वक्षोजावमृतरसमाणिक्यकुतुपौ
न सन्देहस्पन्दो नगपतिपताके मनसि नः ।
पिबन्तौ तौ यस्मादविदितवधूसङ्गरसिकौ
कुमारावद्यापि द्विरदवदनक्रौञ्चदलनौ ॥ 73 ॥
वहत्यम्ब स्तम्बेरमदनुजकुम्भप्रकृतिभिः
समारब्धां मुक्तामणिभिरमलां हारलतिकाम् ।
कुचाभोगो बिम्बाधररुचिभिरन्तः शबलितां
प्रतापव्यामिश्रां पुरदमयितुः कीर्तिमिव ते ॥ 74 ॥
तव स्तन्यं मन्ये धरणिधरकन्ये हृदयतः
पयःपारावारः परिवहति सारस्वतमिव ।
दयावत्या दत्तं द्रविडशिशुरास्वाद्य तव यत्
कवीनां प्रौढानामजनि कमनीयः कवयिता ॥ 75 ॥
हरक्रोधज्वालावलिभिरवलीढेन वपुषा
गभीरे ते नाभीसरसि कृतसङ्गो मनसिजः ।
समुत्तस्थौ तस्मादचलतनये धूमलतिका
जनस्तां जानीते तव जननि रोमावलिरिति ॥ 76 ॥
यदेतत् कालिन्दीतनुतरतरङ्गाकृति शिवे
कृशे मध्ये किञ्चिज्जननि तव यद्भाति सुधियाम् ।
विमर्दादन्योऽन्यं कुचकलशयोरन्तरगतं
तनूभूतं व्योम प्रविशदिव नाभिं कुहरिणीम् ॥ 77 ॥
स्थिरो गङ्गावर्तः स्तनमुकुलरोमावलिलता-
कलावालं कुण्डं कुसुमशरतेजोहुतभुजः ।
रतेर्लीलागारं किमपि तव नाभिर्गिरिसुते
बिलद्वारं सिद्धेर्गिरिशनयनानां विजयते ॥ 78 ॥
निसर्गक्षीणस्य स्तनतटभरेण क्लमजुषो
नमन्मूर्तेर्नारीतिलक शनकैस्त्रुट्यत इव ।
चिरं ते मध्यस्य त्रुटिततटिनीतीरतरुणा
समावस्थास्थेम्नो भवतु कुशलं शैलतनये ॥ 79 ॥
कुचौ सद्यःस्विद्यत्तटघटितकूर्पासभिदुरौ
कषन्तौ दोर्मूले कनककलशाभौ कलयता ।
तव त्रातुं भङ्गादलमिति वलग्नं तनुभुवा
त्रिधा नद्धं देवि त्रिवलि लवलीवल्लिभिरिव ॥ 80 ॥
गुरुत्वं विस्तारं क्षितिधरपतिः पार्वति निजा-
न्नितम्बादाच्छिद्य त्वयि हरणरूपेण निदधे ।
अतस्ते विस्तीर्णो गुरुरयमशेषां वसुमतीं
नितम्बप्राग्भारः स्थगयति लघुत्वं नयति च ॥ 81 ॥
करीन्द्राणां शुण्डान् कनककदलीकाण्डपटली-
मुभाभ्यामूरुभ्यामुभयमपि निर्जित्य भवती ।
सुवृत्ताभ्यां पत्युः प्रणतिकठिनाभ्यां गिरिसुते
विधिज्ञे जानुभ्यां विबुधकरिकुम्भद्वयमसि ॥ 82 ॥
पराजेतुं रुद्रं द्विगुणशरगर्भौ गिरिसुते
निषङ्गौ जङ्घे ते विषमविशिखो बाढमकृत ।
यदग्रे दृश्यन्ते दशशरफलाः पादयुगली-
नखाग्रच्छद्मानः सुरमकुटशाणैकनिशिताः ॥ 83 ॥
श्रुतीनां मूर्धानो दधति तव यौ शेखरतया
ममाप्येतौ मातः शिरसि दयया धेहि चरणौ ।
ययोः पाद्यं पाथः पशुपतिजटाजूटतटिनी
ययोर्लाक्षालक्ष्मीररुणहरिचूडामणिरुचिः ॥ 84 ॥
नमोवाकं ब्रूमो नयनरमणीयाय पदयो-
स्तवास्मै द्वन्द्वाय स्फुटरुचिरसालक्तकवते ।
असूयत्यत्यन्तं यदभिहननाय स्पृहयते
पशूनामीशानः प्रमदवनकङ्केलितरवे ॥ 85 ॥
मृषा कृत्वा गोत्रस्खलनमथ वैलक्ष्यनमितं
ललाटे भर्तारं चरणकमले ताडयति ते ।
चिरादन्तःशल्यं दहनकृतमुन्मूलितवता
तुलाकोटिक्वाणैः किलिकिलितमीशानरिपुणा ॥ 86 ॥
हिमानीहन्तव्यं हिमगिरिनिवासैकचतुरौ
निशायां निद्राणं निशि चरमभागे च विशदौ ।
वरं लक्ष्मीपात्रं श्रियमतिसृजन्तौ समयिनां
सरोजं त्वत्पादौ जननि जयतश्चित्रमिह किम् ॥ 87 ॥
पदं ते कीर्तीनां प्रपदमपदं देवि विपदां
कथं नीतं सद्भिः कठिनकमठीकर्परतुलाम् ।
कथं वा बाहुभ्यामुपयमनकाले पुरभिदा
यदादाय न्यस्तं दृषदि दयमानेन मनसा ॥ 88 ॥
नखैर्नाकस्त्रीणां करकमलसङ्कोचशशिभि-
स्तरूणां दिव्यानां हसत इव ते चण्डि चरणौ ।
फलानि स्वःस्थेभ्यः किसलयकराग्रेण ददतां
दरिद्रेभ्यो भद्रां श्रियमनिशमह्नाय ददतौ ॥ 89 ॥
ददाने दीनेभ्यः श्रियमनिशमाशानुसदृशी-
ममन्दं सौन्दर्यप्रकरमकरन्दं विकिरति ।
तवास्मिन् मन्दारस्तबकसुभगे यातु चरणे
निमज्जन्मज्जीवः करणचरणः षट्चरणताम् ॥ 90 ॥
पदन्यासक्रीडापरिचयमिवारब्धुमनसः
स्खलन्तस्ते खेलं भवनकलहंसा न जहति ।
अतस्तेषां शिक्षां सुभगमणिमञ्जीररणित-
च्छलादाचक्षाणं चरणकमलं चारुचरिते ॥ 91 ॥
गतास्ते मञ्चत्वं द्रुहिणहरिरुद्रेश्वरभृतः
शिवः स्वच्छच्छायाघटितकपटप्रच्छदपटः ।
त्वदीयानां भासां प्रतिफलनरागारुणतया
शरीरी शृङ्गारो रस इव दृशां दोग्धि कुतुकम् ॥ 92 ॥
अराला केशेषु प्रकृतिसरला मन्दहसिते
शिरीषाभा चित्ते दृषदुपलशोभा कुचतटे ।
भृशं तन्वी मध्ये पृथुरुरसिजारोहविषये
जगत्त्रातुं शम्भोर्जयति करुणा काचिदरुणा ॥ 93 ॥
कलङ्कः कस्तूरी रजनिकरबिम्बं जलमयं
कलाभिः कर्पूरैर्मरकतकरण्डं निबिडितम् ।
अतस्त्वद्भोगेन प्रतिदिनमिदं रिक्तकुहरं
विधिर्भूयो भूयो निबिडयति नूनं तव कृते ॥ 94 ॥
पुरारातेरन्तःपुरमसि ततस्त्वच्चरणयोः
सपर्यामर्यादा तरलकरणानामसुलभा ।
तथा ह्येते नीताः शतमखमुखाः सिद्धिमतुलां
तव द्वारोपान्तस्थितिभिरणिमाद्याभिरमराः ॥ 95 ॥
कलत्रं वैधात्रं कतिकति भजन्ते न कवयः
श्रियो देव्याः को वा न भवति पतिः कैरपि धनैः ।
महादेवं हित्वा तव सति सतीनामचरमे
कुचाभ्यामासङ्गः कुरवकतरोरप्यसुलभः ॥ 96 ॥
गिरामाहुर्देवीं द्रुहिणगृहिणीमागमविदो
हरेः पत्नीं पद्मां हरसहचरीमद्रितनयाम् ।
तुरीया कापि त्वं दुरधिगमनिःसीममहिमा
महामाया विश्वं भ्रमयसि परब्रह्ममहिषि ॥ 97 ॥
कदा काले मातः कथय कलितालक्तकरसं
पिबेयं विद्यार्थी तव चरणनिर्णेजनजलम् ।
प्रकृत्या मूकानामपि च कविताकारणतया
कदा धत्ते वाणीमुखकमलताम्बूलरसताम् ॥ 98 ॥
सरस्वत्या लक्ष्म्या विधिहरिसपत्नो विहरते
रतेः पातिव्रत्यं शिथिलयति रम्येण वपुषा ।
चिरं जीवन्नेव क्षपितपशुपाशव्यतिकरः
परानन्दाभिख्यं रसयति रसं त्वद्भजनवान् ॥ 99 ॥
प्रदीपज्वालाभिर्दिवसकरनीराजनविधिः
सुधासूतेश्चन्द्रोपलजललवैरर्घ्यरचना ।
स्वकीयैरम्भोभिः सलिलनिधिसौहित्यकरणं
त्वदीयाभिर्वाग्भिस्तव जननि वाचां स्तुतिरियम् ॥ 100 ॥
सौन्दर्यलहरि मुख्यस्तोत्रं संवार्तदायकम् ।
भगवद्पाद सन्क्लुप्तं पठेन् मुक्तौ भवेन्नरः ॥
॥ इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्य
श्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्य
श्रीमच्छङ्करभगवतः कृतौ सौन्दर्यलहरी सम्पूर्णा ॥
॥ ॐ तत्सत् ॥
(अनुबन्धः)
समानीतः पद्भ्यां मणिमुकुरतामम्बरमणि-
र्भयादास्यादन्तःस्तिमितकिरणश्रेणिमसृणः ।
(पाठभेदः - भयादास्य स्निग्धस्त्मित, भयादास्यस्यान्तःस्त्मित)
दधाति त्वद्वक्त्रम्प्रतिफलनमश्रान्तविकचं
निरातङ्कं चन्द्रान्निजहृदयपङ्केरुहमिव ॥ 101 ॥
समुद्भूतस्थूलस्तनभरमुरश्चारु हसितं
कटाक्षे कन्दर्पः कतिचन कदम्बद्युति वपुः ।
हरस्य त्वद्भ्रान्तिं मनसि जनयन्ति स्म विमलाः
पाठभेदः - जनयामास मदनो, जनयन्तः समतुलां, जनयन्ता सुवदने
भवत्या ये भक्ताः परिणतिरमीषामियमुमे ॥ 102 ॥
निधे नित्यस्मेरे निरवधिगुणे नीतिनिपुणे
निराघातज्ञाने नियमपरचित्तैकनिलये ।
नियत्या निर्मुक्ते निखिलनिगमान्तस्तुतिपदे
निरातङ्के नित्ये निगमय ममापि स्तुतिमिमाम् ॥ 103 ॥
prathama bhāgaḥ - ānanda lahari
bhumauskhalita pādānāṃ bhūmirevā valambanam |
tvayī jātā parādhānāṃ tvameva śaraṇaṃ śive ||
śivaḥ śaktyā yukto yadi bhavati śaktaḥ prabhavituṃ
na cedevaṃ devo na khalu kuśalaḥ spanditumapi |
atastvāmārādhyāṃ hariharaviriñcādibhirapi
praṇantuṃ stotuṃ vā kathamakṛtapuṇyaḥ prabhavati || 1 ||
tanīyāṃsaṃ pāṃsuṃ tava caraṇapaṅkeruhabhavaṃ
viriñcissañcinvan viracayati lokānavikalam |
vahatyenaṃ śauriḥ kathamapi sahasreṇa śirasāṃ
harassaṅkṣudyainaṃ bhajati bhasitoddhūlanavidhim || 2 ||
avidyānāmanta-stimira-mihiradvīpanagarī
jaḍānāṃ caitanya-stabaka-makaranda-srutijharī |
daridrāṇāṃ cintāmaṇiguṇanikā janmajaladhau
nimagnānāṃ daṃṣṭrā muraripu-varāhasya bhavati || 3 ||
tvadanyaḥ pāṇibhyāmabhayavarado daivatagaṇaḥ
tvamekā naivāsi prakaṭitavarābhītyabhinayā |
bhayāt trātuṃ dātuṃ phalamapi ca vāñchāsamadhikaṃ
śaraṇye lokānāṃ tava hi caraṇāveva nipuṇau || 4 ||
haristvāmārādhya praṇatajanasaubhāgyajananīṃ
purā nārī bhūtvā puraripumapi kṣobhamanayat |
smaro'pi tvāṃ natvā ratinayanalehyena vapuṣā
munīnāmapyantaḥ prabhavati hi mohāya mahatām || 5 ||
dhanuḥ pauṣpaṃ maurvī madhukaramayī pañca viśikhāḥ
vasantaḥ sāmanto malayamarudāyodhanarathaḥ |
tathāpyekaḥ sarvaṃ himagirisute kāmapi kṛpām
apāṅgātte labdhvā jagadida-manaṅgo vijayate || 6 ||
kvaṇatkāñcīdāmā karikalabhakumbhastananatā
parikṣīṇā madhye pariṇataśaraccandravadanā |
dhanurbāṇān pāśaṃ sṛṇimapi dadhānā karatalaiḥ
purastādāstāṃ naḥ puramathiturāhopuruṣikā || 7 ||
sudhāsindhormadhye suraviṭapivāṭīparivṛte
maṇidvīpe nīpopavanavati cintāmaṇigṛhe |
śivākāre mañce paramaśivaparyaṅkanilayāṃ
bhajanti tvāṃ dhanyāḥ katicana cidānandalaharīm || 8 ||
mahīṃ mūlādhāre kamapi maṇipūre hutavahaṃ
sthitaṃ svādhiṣṭhāne hṛdi marutamākāśamupari |
mano'pi bhrūmadhye sakalamapi bhitvā kulapathaṃ
sahasrāre padme saha rahasi patyā viharase || 9 ||
sudhādhārāsāraiścaraṇayugalāntarvigalitaiḥ
prapañcaṃ siñcantī punarapi rasāmnāyamahasaḥ |
avāpya svāṃ bhūmiṃ bhujaganibhamadhyuṣṭavalayaṃ
svamātmānaṃ kṛtvā svapiṣi kulakuṇḍe kuhariṇi || 10 ||
caturbhiḥ śrīkaṇṭhaiḥ śivayuvatibhiḥ pañcabhirapi
prabhinnābhiḥ śambhornavabhirapi mūlaprakṛtibhiḥ |
catuścatvāriṃśadvasudalakalāśratrivalaya- [trayaścatvāri]
trirekhābhiḥ sārdhaṃ tava śaraṇakoṇāḥ pariṇatāḥ || 11 || [caraṇakoṇāḥ, bhavanakiṇāḥ]
tvadīyaṃ saundaryaṃ tuhinagirikanye tulayituṃ
kavīndrāḥ kalpante kathamapi viriñciprabhṛtayaḥ |
yadālokautsukyādamaralalanā yānti manasā
tapobhirduṣprāpāmapi giriśasāyujyapadavīm || 12 ||
naraṃ varṣīyāṃsaṃ nayanavirasaṃ narmasu jaḍaṃ
tavāpāṅgāloke patitamanudhāvanti śataśaḥ |
galadveṇībandhāḥ kucakalaśavisrastasicayā
haṭhāt truṭyatkāñcyo vigalitadukūlā yuvatayaḥ || 13 ||
kṣitau ṣaṭpañcāśad dvisamadhikapañcāśadudake
hutāśe dvāṣaṣṭiścaturadhikapañcāśadanile |
divi dviṣṣaṭtriṃśanmanasi ca catuṣṣaṣṭiriti ye
mayūkhāsteṣāmapyupari tava pādāmbujayugam || 14 ||
śarajjyotsnāśuddhāṃ śaśiyutajaṭājūṭamakuṭāṃ
varatrāsatrāṇasphaṭikaghaṭikāpustakakarām |
sakṛnna tvā natvā kathamiva satāṃ sannnidadhate
madhukṣīradrākṣāmadhurimadhurīṇāḥ bhaṇitayaḥ || 15|| [phaṇitayaḥ]
kavīndrāṇāṃ cetaḥkamalavanabālātaparuciṃ
bhajante ye santaḥ katicidaruṇāmeva bhavatīm |
viriñcipreyasyāstaruṇataraśṛṅgāralaharī-
gabhīrābhirvāgbhirvidadhati satāṃ rañjanamamī || 16 ||
savitrībhirvācāṃ śaśimaṇiśilābhaṅgarucibhiḥ
vaśinyādyābhistvāṃ saha janani sañcintayati yaḥ |
sa kartā kāvyānāṃ bhavati mahatāṃ bhaṅgirucibhiḥ
vacobhirvāgdevīvadanakamalāmodamadhuraiḥ || 17 ||
tanucchāyābhiste taruṇataraṇiśrīsaraṇibhiḥ
divaṃ sarvāmurvīmaruṇimani magnāṃ smarati yaḥ |
bhavantyasya trasyadvanahariṇaśālīnanayanāḥ
sahorvaśyā vaśyāḥ kati kati na gīrvāṇagaṇikāḥ || 18 ||
mukhaṃ binduṃ kṛtvā kucayugamadhastasya tadadho
harārdhaṃ dhyāyedyo haramahiṣi te manmathakalām |
sa sadyaḥ saṅkṣobhaṃ nayati vanitā ityatilaghu
trilokīmapyāśu bhramayati ravīndustanayugām || 19 ||
kirantīmaṅgebhyaḥ kiraṇanikurambāmṛtarasaṃ
hṛdi tvāmādhatte himakaraśilāmūrtimiva yaḥ |
sa sarpāṇāṃ darpaṃ śamayati śakuntādhipa iva
jvarapluṣṭān dṛṣṭyā sukhayati sudhādhārasirayā || 20 ||
taṭillekhātanvīṃ tapanaśaśivaiśvānaramayīṃ
niṣaṇṇāṃ ṣaṇṇāmapyupari kamalānāṃ tava kalām |
mahāpadmāṭavyāṃ mṛditamalamāyena manasā
mahāntaḥ paśyanto dadhati paramāhlādalaharīm || 21 ||
bhavāni tvaṃ dāse mayi vitara dṛṣṭiṃ sakaruṇā-
miti stotuṃ vāñchan kathayati bhavāni tvamiti yaḥ |
tadaiva tvaṃ tasmai diśasi nijasāyujyapadavīṃ
mukundabrahmendrasphuṭamakuṭanīrājitapadām || 22 ||
tvayā hṛtvā vāmaṃ vapurapari-tṛptena manasā
śarīrārdhaṃ śambhoraparamapi śaṅke hṛtamabhūt |
yadetattvadrūpaṃ sakalamaruṇābhaṃ trinayanaṃ
kucābhyāmānamraṃ kuṭilaśaśicūḍālamakuṭam || 23 ||
jagatsūte dhātā hariravati rudraḥ kṣapayate
tiraskurvannetatsvamapi vapurīśastirayati |
sadāpūrvaḥ sarvaṃ tadidamanugṛhṇāti ca śiva-
stavājñāmālambya kṣaṇacalitayorbhrūlatikayoḥ || 24 ||
trayāṇāṃ devānāṃ triguṇajanitānāṃ tava śive
bhavet pūjā pūjā tava caraṇayoryā viracitā |
tathā hi tvatpādodvahanamaṇipīṭhasya nikaṭe
sthitā hyete śaśvanmukulitakarottaṃsamakuṭāḥ || 25 ||
viriñciḥ pañcatvaṃ vrajati harirāpnoti viratiṃ
vināśaṃ kīnāśo bhajati dhanado yāti nidhanam |
vitandrī māhendrī vitatirapi sammīlitadṛśā
mahāsaṃhāre'smin viharati sati tvatpatirasau || 26 ||
japo jalpaḥ śilpaṃ sakalamapi mudrāviracanā
gatiḥ prādakṣiṇyakramaṇamaśanādyāhutividhiḥ |
praṇāmassaṃveśassukhamakhilamātmārpaṇadṛśā
saparyāparyāyastava bhavatu yanme vilasitam || 27 ||
sudhāmapyāsvādya pratibhayajarāmṛtyuhariṇīṃ
vipadyante viśve vidhiśatamakhādyā diviṣadaḥ |
karālaṃ yatkṣvelaṃ kabalitavataḥ kālakalanā
na śambhostanmūlaṃ tava janani tāṭaṅkamahimā || 28 ||
kirīṭaṃ vairiñcaṃ parihara puraḥ kaiṭabhabhidaḥ
kaṭhore koṭīre skhalasi jahi jambhārimukuṭam |
praṇamreṣveteṣu prasabhamupayātasya bhavanaṃ
bhavasyābhyutthāne tava parijanoktirvijayate || 29 ||
svadehodbhūtābhirghṛṇibhiraṇimādyābhirabhito
niṣevye nitye tvāmahamiti sadā bhāvayati yaḥ |
kimāścaryaṃ tasya trinayanasamṛddhiṃ tṛṇayato
mahāsaṃvartāgnirviracayati nirājanavidhim || 30 ||
catuṣṣaṣṭyā tantraiḥ sakalamatisandhāya bhuvanaṃ
sthitastattatsiddhiprasavaparatantraiḥ paśupatiḥ |
punastvannirbandhādakhilapuruṣārthaikaghaṭanā-
svatantraṃ te tantraṃ kṣititalamavātītaradidam || 31 ||
śivaḥ śaktiḥ kāmaḥ kṣitiratha raviḥ śītakiraṇaḥ
smaro haṃsaḥ śakrastadanu ca parāmāraharayaḥ |
amī hṛllekhābhistisṛbhiravasāneṣu ghaṭitā
bhajante varṇāste tava janani nāmāvayavatām || 32 ||
smaraṃ yoniṃ lakṣmīṃ tritayamidamādau tava mano-
rnidhāyaike nitye niravadhimahābhogarasikāḥ |
bhajanti tvāṃ cintāmaṇigunanibaddhākṣavalayāḥ
śivāgnau juhvantaḥ surabhighṛtadhārāhutiśataiḥ || 33 ||
śarīraṃ tvaṃ śambhoḥ śaśimihiravakṣoruhayugaṃ
tavātmānaṃ manye bhagavati navātmānamanagham |
ataśśeṣaśśeṣītyayamubhayasādhāraṇatayā
sthitaḥ sambandho vāṃ samarasaparānandaparayoḥ || 34 ||
manastvaṃ vyoma tvaṃ marudasi marutsārathirasi
tvamāpastvaṃ bhūmistvayi pariṇatāyāṃ na hi param |
tvameva svātmānaṃ pariṇamayituṃ viśvavapuṣā
cidānandākāraṃ śivayuvati bhāvena bibhṛṣe || 35 ||
tavājñācakrasthaṃ tapanaśaśikoṭidyutidharaṃ
paraṃ śambhuṃ vande parimilitapārśvaṃ paracitā |
yamārādhyan bhaktyā raviśaśiśucīnāmaviṣaye
nirāloke'loke nivasati hi bhālokabhuvane || 36 ||
viśuddhau te śuddhasphaṭikaviśadaṃ vyomajanakaṃ
śivaṃ seve devīmapi śivasamānavyavasitām |
yayoḥ kāntyā yāntyāḥ śaśikiraṇasārūpyasaraṇe-
vidhūtāntardhvāntā vilasati cakorīva jagatī || 37 ||
samunmīlat saṃvit kamalamakarandaikarasikaṃ
bhaje haṃsadvandvaṃ kimapi mahatāṃ mānasacaram |
yadālāpādaṣṭādaśaguṇitavidyāpariṇati-
ryadādatte doṣād guṇamakhilamadbhyaḥ paya iva || 38 ||
tava svādhiṣṭhāne hutavahamadhiṣṭhāya nirataṃ
tamīḍe saṃvartaṃ janani mahatīṃ tāṃ ca samayām |
yadāloke lokān dahati mahati krodhakalite
dayārdrā yā dṛṣṭiḥ śiśiramupacāraṃ racayati || 39 ||
taṭittvantaṃ śaktyā timiraparipanthisphuraṇayā
sphurannānāratnābharaṇapariṇaddhendradhanuṣam |
tava śyāmaṃ meghaṃ kamapi maṇipūraikaśaraṇaṃ
niṣeve varṣantaṃ haramihirataptaṃ tribhuvanam || 40 ||
tavādhāre mūle saha samayayā lāsyaparayā
navātmānaṃ manye navarasamahātāṇḍavanaṭam |
ubhābhyāmetābhyāmudayavidhimuddiśya dayayā
sanāthābhyāṃ jajñe janakajananīmajjagadidam || 41 ||
dvitīya bhāgaḥ - saundarya laharī
gatairmāṇikyatvaṃ gaganamaṇibhiḥ sāndraghaṭitaṃ
kirīṭaṃ te haimaṃ himagirisute kīrtayati yaḥ |
sa nīḍeyacchāyācchuraṇaśabalaṃ candraśakalaṃ
dhanuḥ śaunāsīraṃ kimiti na nibadhnāti dhiṣaṇām || 42 ||
dhunotu dhvāntaṃ nastulitadalitendīvaravanaṃ
ghanasnigdhaślakṣṇaṃ cikuranikurumbaṃ tava śive |
yadīyaṃ saurabhyaṃ sahajamupalabdhuṃ sumanaso
vasantyasmin manye valamathanavāṭīviṭapinām || 43 ||
tanotu kṣemaṃ nastava vadanasaundaryalaharī-
parīvāhasrotaḥsaraṇiriva sīmantasaraṇiḥ |
vahantī sindūraṃ prabalakabarībhāratimira-
dviṣāṃ bṛndairbandīkṛtamiva navīnārkakiraṇam || 44 ||
arālaiḥ svābhāvyādalikalabhasaśrībhiralakaiḥ
parītaṃ te vaktraṃ parihasati paṅkeruharucim |
darasmere yasmin daśanarucikiñjalkarucire
sugandhau mādyanti smaradahanacakṣurmadhulihaḥ || 45 ||
lalāṭaṃ lāvaṇyadyutivimalamābhāti tava ya-
ddvitīyaṃ tanmanye makuṭaghaṭitaṃ candraśakalam |
viparyāsanyāsādubhayamapi sambhūya ca mithaḥ
sudhālepasyūtiḥ pariṇamati rākāhimakaraḥ || 46 ||
bhruvau bhugne kiñcidbhuvanabhayabhaṅgavyasanini
tvadīye netrābhyāṃ madhukararucibhyāṃ dhṛtaguṇam |
dhanurmanye savyetarakaragṛhītaṃ ratipateḥ
prakoṣṭhe muṣṭau ca sthagayati nigūḍhāntaramume || 47 ||
ahaḥ sūte savyaṃ tava nayanamarkātmakatayā
triyāmāṃ vāmaṃ te sṛjati rajanīnāyakatayā |
tṛtīyā te dṛṣṭirdaradalitahemāmbujaruciḥ
samādhatte sandhyāṃ divasaniśayorantaracarīm || 48 ||
viśālā kalyāṇī sphuṭarucirayodhyā kuvalayaiḥ
kṛpādhārādhārā kimapi madhurābhogavatikā |
avantī dṛṣṭiste bahunagaravistāravijayā
dhruvaṃ tattannāmavyavaharaṇayogyā vijayate || 49 ||
kavīnāṃ sandarbhastabakamakarandaikarasikaṃ
kaṭākṣavyākṣepabhramarakalabhau karṇayugalam |
amuñcantau dṛṣṭvā tava navarasāsvādataralā-
vasūyāsaṃsargādalikanayanaṃ kiñcidaruṇam || 50 ||
śive śṛṅgārārdrā taditarajane kutsanaparā
saroṣā gaṅgāyāṃ giriśacarite vismayavatī |
harāhibhyo bhītā sarasiruhasaubhāgyajananī (jayinī)
sakhīṣu smerā te mayi jananī dṛṣṭiḥ sakaruṇā || 51 ||
gate karṇābhyarṇaṃ garuta iva pakṣmāṇi dadhatī
purāṃ bhettuścittapraśamarasavidrāvaṇaphale |
ime netre gotrādharapatikulottaṃsakalike
tavākarṇākṛṣṭasmaraśaravilāsaṃ kalayataḥ || 52 ||
vibhaktatraivarṇyaṃ vyatikaritalīlāñjanatayā
vibhāti tvannetratritayamidamīśānadayite |
punaḥ sraṣṭuṃ devān druhiṇaharirudrānuparatān
rajaḥ sattvaṃ bibhrattama iti guṇānāṃ trayamiva || 53 ||
pavitrīkartuṃ naḥ paśupatiparādhīnahṛdaye
dayāmitrairnetrairaruṇadhavalaśyāmarucibhiḥ |
nadaḥ śoṇo gaṅgā tapanatanayeti dhruvamamuṃ
trayāṇāṃ tīrthānāmupanayasi sambhedamanagham || 54 ||
nimeṣonmeṣābhyāṃ pralayamudayaṃ yāti jagatī
tavetyāhuḥ santo dharaṇidhararājanyatanaye |
tvadunmeṣājjātaṃ jagadidamaśeṣaṃ pralayataḥ
paritrātuṃ śaṅke parihṛtanimeṣāstava dṛśaḥ || 55 ||
tavāparṇe karṇejapanayanapaiśunyacakitā
nilīyante toye niyatamanimeṣāḥ śapharikāḥ |
iyaṃ ca śrīrbaddhacchadapuṭakavāṭaṃ kuvalayam
jahāti pratyūṣe niśi ca vighaṭayya praviśati || 56 ||
dṛśā drāghīyasyā daradalitanīlotpalarucā
davīyāṃsaṃ dīnaṃ snapaya kṛpayā māmapi śive |
anenāyaṃ dhanyo bhavati na ca te hāniriyatā
vane vā harmye vā samakaranipāto himakaraḥ || 57 ||
arālaṃ te pālīyugalamagarājanyatanaye
na keṣāmādhatte kusumaśarakodaṇḍakutukam |
tiraścīno yatra śravaṇapathamullaṅghya vilasa-
nnapāṅgavyāsaṅgo diśati śarasandhānadhiṣaṇām || 58 ||
sphuradgaṇḍābhogapratiphalitatāṭaṅkayugalaṃ
catuścakraṃ manye tava mukhamidaṃ manmatharatham |
yamāruhya druhyatyavanirathamarkenducaraṇaṃ
mahāvīro māraḥ pramathapataye sajjitavate || 59 ||
sarasvatyāḥ sūktīramṛtalaharīkauśalaharīḥ
pibantyāḥ śarvāṇi śravaṇaculukābhyāmaviralam |
camatkāraślāghācalitaśirasaḥ kuṇḍalagaṇo
jhaṇatkāraistāraiḥ prativacanamācaṣṭa iva te || 60 ||
asau nāsāvaṃśastuhinagirivaṃśadhvajapaṭi
tvadīyo nedīyaḥ phalatu phalamasmākamucitam |
vahannantarmuktāḥ śiśirataraniśvāsagalitaṃ
samṛddhyā yattāsāṃ bahirapi ca muktāmaṇidharaḥ || 61 ||
prakṛtyā raktāyāstava sudati dantacchadaruceḥ
pravakṣye sādṛśyaṃ janayatu phalaṃ vidrumalatā |
na bimbaṃ tadbimbapratiphalanarāgādaruṇitaṃ
tulāmadhyāroḍhuṃ kathamiva vilajjeta kalayā || 62 ||
smitajyotsnājālaṃ tava vadanacandrasya pibatāṃ
cakorāṇāmāsīdatirasatayā cañcujaḍimā |
ataste śītāṃśoramṛtalaharīmamlarucayaḥ
pibanti svacchandaṃ niśi niśi bhṛśaṃ kāñjikadhiyā || 63 ||
aviśrāntaṃ patyurguṇagaṇakathāmreḍanajapā
japāpuṣpacchāyā tava janani jihvā jayati sā |
yadagrāsīnāyāḥ sphaṭikadṛṣadacchacchavimayī
sarasvatyā mūrtiḥ pariṇamati māṇikyavapuṣā || 64 ||
raṇe jitvā daityānapahṛtaśirastraiḥ kavacibhir-
nivṛttaiścaṇḍāṃśatripuraharanirmālyavimukhaiḥ |
viśākhendropendraiḥ śaśiviśadakarpūraśakalā
vilīyante mātastava vadanatāmbūlakabalāḥ || 65 ||
vipañcyā gāyantī vividhamapadānaṃ paśupateḥ
tvayārabdhe vaktuṃ calitaśirasā sādhuvacane |
tadīyairmādhuryairapalapitatantrīkalaravāṃ
nijāṃ vīṇāṃ vāṇī niculayati colena nibhṛtam || 66 ||
karāgreṇa spṛṣṭaṃ tuhinagiriṇā vatsalatayā
girīśenodastaṃ muhuradharapānākulatayā |
karagrāhyaṃ śambhormukhamukuravṛntaṃ girisute
kathaṅkāraṃ brūmastava cibukamaupamyarahitam || 67 ||
bhujāśleṣān nityaṃ puradamayituḥ kaṇṭakavatī
tava grīvā dhatte mukhakamalanālaśriyamiyam |
svataḥ śvetā kālāgurubahulajambālamalinā
mṛṇālīlālityaṃ vahati yadadho hāralatikā || 68 ||
gale rekhāstisro gatigamakagītaikanipuṇe
vivāhavyānaddhapraguṇaguṇasaṅkhyāpratibhuvaḥ |
virājante nānāvidhamadhurarāgākarabhuvāṃ
trayāṇāṃ grāmāṇāṃ sthitiniyamasīmāna iva te || 69 ||
mṛṇālīmṛdvīnāṃ tava bhujalatānāṃ catasṛṇāṃ
caturbhiḥ saundaryaṃ sarasijabhavaḥ stauti vadanaiḥ |
nakhebhyaḥ santrasyan prathamamathanādandhakaripo-
ścaturṇāṃ śīrṣāṇāṃ samamabhayahastārpaṇadhiyā || 70 ||
nakhānāmuddyotairnavanalinarāgaṃ vihasatāṃ
karāṇāṃ te kāntiṃ kathaya kathayāmaḥ kathamume |
kayācidvā sāmyaṃ bhajatu kalayā hanta kamalaṃ
yadi krīḍallakṣmīcaraṇatalalākṣārasachaṇam || 71 ||
samaṃ devi skandadvipavadanapītaṃ stanayugaṃ
tavedaṃ naḥ khedaṃ haratu satataṃ prasnutamukham |
yadālokyāśaṅkākulitahṛdayo hāsajanakaḥ
svakumbhau herambaḥ parimṛśati hastena jhaḍiti || 72 ||
amū te vakṣojāvamṛtarasamāṇikyakutupau
na sandehaspando nagapatipatāke manasi naḥ |
pibantau tau yasmādaviditavadhūsaṅgarasikau
kumārāvadyāpi dviradavadanakrauñcadalanau || 73 ||
vahatyamba stamberamadanujakumbhaprakṛtibhiḥ
samārabdhāṃ muktāmaṇibhiramalāṃ hāralatikām |
kucābhogo bimbādhararucibhirantaḥ śabalitāṃ
pratāpavyāmiśrāṃ puradamayituḥ kīrtimiva te || 74 ||
tava stanyaṃ manye dharaṇidharakanye hṛdayataḥ
payaḥpārāvāraḥ parivahati sārasvatamiva |
dayāvatyā dattaṃ draviḍaśiśurāsvādya tava yat
kavīnāṃ prauḍhānāmajani kamanīyaḥ kavayitā || 75 ||
harakrodhajvālāvalibhiravalīḍhena vapuṣā
gabhīre te nābhīsarasi kṛtasaṅgo manasijaḥ |
samuttasthau tasmādacalatanaye dhūmalatikā
janastāṃ jānīte tava janani romāvaliriti || 76 ||
yadetat kālindītanutarataraṅgākṛti śive
kṛśe madhye kiñcijjanani tava yadbhāti sudhiyām |
vimardādanyo'nyaṃ kucakalaśayorantaragataṃ
tanūbhūtaṃ vyoma praviśadiva nābhiṃ kuhariṇīm || 77 ||
sthiro gaṅgāvartaḥ stanamukularomāvalilatā-
kalāvālaṃ kuṇḍaṃ kusumaśaratejohutabhujaḥ |
raterlīlāgāraṃ kimapi tava nābhirgirisute
biladvāraṃ siddhergiriśanayanānāṃ vijayate || 78 ||
nisargakṣīṇasya stanataṭabhareṇa klamajuṣo
namanmūrternārītilaka śanakaistruṭyata iva |
ciraṃ te madhyasya truṭitataṭinītīrataruṇā
samāvasthāsthemno bhavatu kuśalaṃ śailatanaye || 79 ||
kucau sadyaḥsvidyattaṭaghaṭitakūrpāsabhidurau
kaṣantau dormūle kanakakalaśābhau kalayatā |
tava trātuṃ bhaṅgādalamiti valagnaṃ tanubhuvā
tridhā naddhaṃ devi trivali lavalīvallibhiriva || 80 ||
gurutvaṃ vistāraṃ kṣitidharapatiḥ pārvati nijā-
nnitambādācchidya tvayi haraṇarūpeṇa nidadhe |
ataste vistīrṇo gururayamaśeṣāṃ vasumatīṃ
nitambaprāgbhāraḥ sthagayati laghutvaṃ nayati ca || 81 ||
karīndrāṇāṃ śuṇḍān kanakakadalīkāṇḍapaṭalī-
mubhābhyāmūrubhyāmubhayamapi nirjitya bhavatī |
suvṛttābhyāṃ patyuḥ praṇatikaṭhinābhyāṃ girisute
vidhijñe jānubhyāṃ vibudhakarikumbhadvayamasi || 82 ||
parājetuṃ rudraṃ dviguṇaśaragarbhau girisute
niṣaṅgau jaṅghe te viṣamaviśikho bāḍhamakṛta |
yadagre dṛśyante daśaśaraphalāḥ pādayugalī-
nakhāgracchadmānaḥ suramakuṭaśāṇaikaniśitāḥ || 83 ||
śrutīnāṃ mūrdhāno dadhati tava yau śekharatayā
mamāpyetau mātaḥ śirasi dayayā dhehi caraṇau |
yayoḥ pādyaṃ pāthaḥ paśupatijaṭājūṭataṭinī
yayorlākṣālakṣmīraruṇaharicūḍāmaṇiruciḥ || 84 ||
namovākaṃ brūmo nayanaramaṇīyāya padayo-
stavāsmai dvandvāya sphuṭarucirasālaktakavate |
asūyatyatyantaṃ yadabhihananāya spṛhayate
paśūnāmīśānaḥ pramadavanakaṅkelitarave || 85 ||
mṛṣā kṛtvā gotraskhalanamatha vailakṣyanamitaṃ
lalāṭe bhartāraṃ caraṇakamale tāḍayati te |
cirādantaḥśalyaṃ dahanakṛtamunmūlitavatā
tulākoṭikvāṇaiḥ kilikilitamīśānaripuṇā || 86 ||
himānīhantavyaṃ himagirinivāsaikacaturau
niśāyāṃ nidrāṇaṃ niśi caramabhāge ca viśadau |
varaṃ lakṣmīpātraṃ śriyamatisṛjantau samayināṃ
sarojaṃ tvatpādau janani jayataścitramiha kim || 87 ||
padaṃ te kīrtīnāṃ prapadamapadaṃ devi vipadāṃ
kathaṃ nītaṃ sadbhiḥ kaṭhinakamaṭhīkarparatulām |
kathaṃ vā bāhubhyāmupayamanakāle purabhidā
yadādāya nyastaṃ dṛṣadi dayamānena manasā || 88 ||
nakhairnākastrīṇāṃ karakamalasaṅkocaśaśibhi-
starūṇāṃ divyānāṃ hasata iva te caṇḍi caraṇau |
phalāni svaḥsthebhyaḥ kisalayakarāgreṇa dadatāṃ
daridrebhyo bhadrāṃ śriyamaniśamahnāya dadatau || 89 ||
dadāne dīnebhyaḥ śriyamaniśamāśānusadṛśī-
mamandaṃ saundaryaprakaramakarandaṃ vikirati |
tavāsmin mandārastabakasubhage yātu caraṇe
nimajjanmajjīvaḥ karaṇacaraṇaḥ ṣaṭcaraṇatām || 90 ||
padanyāsakrīḍāparicayamivārabdhumanasaḥ
skhalantaste khelaṃ bhavanakalahaṃsā na jahati |
atasteṣāṃ śikṣāṃ subhagamaṇimañjīraraṇita-
cchalādācakṣāṇaṃ caraṇakamalaṃ cārucarite || 91 ||
gatāste mañcatvaṃ druhiṇaharirudreśvarabhṛtaḥ
śivaḥ svacchacchāyāghaṭitakapaṭapracchadapaṭaḥ |
tvadīyānāṃ bhāsāṃ pratiphalanarāgāruṇatayā
śarīrī śṛṅgāro rasa iva dṛśāṃ dogdhi kutukam || 92 ||
arālā keśeṣu prakṛtisaralā mandahasite
śirīṣābhā citte dṛṣadupalaśobhā kucataṭe |
bhṛśaṃ tanvī madhye pṛthururasijārohaviṣaye
jagattrātuṃ śambhorjayati karuṇā kācidaruṇā || 93 ||
kalaṅkaḥ kastūrī rajanikarabimbaṃ jalamayaṃ
kalābhiḥ karpūrairmarakatakaraṇḍaṃ nibiḍitam |
atastvadbhogena pratidinamidaṃ riktakuharaṃ
vidhirbhūyo bhūyo nibiḍayati nūnaṃ tava kṛte || 94 ||
purārāterantaḥpuramasi tatastvaccaraṇayoḥ
saparyāmaryādā taralakaraṇānāmasulabhā |
tathā hyete nītāḥ śatamakhamukhāḥ siddhimatulāṃ
tava dvāropāntasthitibhiraṇimādyābhiramarāḥ || 95 ||
kalatraṃ vaidhātraṃ katikati bhajante na kavayaḥ
śriyo devyāḥ ko vā na bhavati patiḥ kairapi dhanaiḥ |
mahādevaṃ hitvā tava sati satīnāmacarame
kucābhyāmāsaṅgaḥ kuravakatarorapyasulabhaḥ || 96 ||
girāmāhurdevīṃ druhiṇagṛhiṇīmāgamavido
hareḥ patnīṃ padmāṃ harasahacarīmadritanayām |
turīyā kāpi tvaṃ duradhigamaniḥsīmamahimā
mahāmāyā viśvaṃ bhramayasi parabrahmamahiṣi || 97 ||
kadā kāle mātaḥ kathaya kalitālaktakarasaṃ
pibeyaṃ vidyārthī tava caraṇanirṇejanajalam |
prakṛtyā mūkānāmapi ca kavitākāraṇatayā
kadā dhatte vāṇīmukhakamalatāmbūlarasatām || 98 ||
sarasvatyā lakṣmyā vidhiharisapatno viharate
rateḥ pātivratyaṃ śithilayati ramyeṇa vapuṣā |
ciraṃ jīvanneva kṣapitapaśupāśavyatikaraḥ
parānandābhikhyaṃ rasayati rasaṃ tvadbhajanavān || 99 ||
pradīpajvālābhirdivasakaranīrājanavidhiḥ
sudhāsūteścandropalajalalavairarghyaracanā |
svakīyairambhobhiḥ salilanidhisauhityakaraṇaṃ
tvadīyābhirvāgbhistava janani vācāṃ stutiriyam || 100 ||
saundaryalahari mukhyastotraṃ saṃvārtadāyakam |
bhagavadpāda sankluptaṃ paṭhen muktau bhavennaraḥ ||
|| iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya
śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya
śrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau saundaryalaharī sampūrṇā ||
|| oṃ tatsat ||
(anubandhaḥ)
samānītaḥ padbhyāṃ maṇimukuratāmambaramaṇi-
rbhayādāsyādantaḥstimitakiraṇaśreṇimasṛṇaḥ |
(pāṭhabhedaḥ - bhayādāsya snigdhastmita, bhayādāsyasyāntaḥstmita)
dadhāti tvadvaktrampratiphalanamaśrāntavikacaṃ
nirātaṅkaṃ candrānnijahṛdayapaṅkeruhamiva || 101 ||
samudbhūtasthūlastanabharamuraścāru hasitaṃ
kaṭākṣe kandarpaḥ katicana kadambadyuti vapuḥ |
harasya tvadbhrāntiṃ manasi janayanti sma vimalāḥ
pāṭhabhedaḥ - janayāmāsa madano, janayantaḥ samatulāṃ, janayantā suvadane
bhavatyā ye bhaktāḥ pariṇatiramīṣāmiyamume || 102 ||
nidhe nityasmere niravadhiguṇe nītinipuṇe
nirāghātajñāne niyamaparacittaikanilaye |
niyatyā nirmukte nikhilanigamāntastutipade
nirātaṅke nitye nigamaya mamāpi stutimimām || 103 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.